DOI: 10.17026/ar/v5xk5r
title: Archeologisch bureauonderzoek Prangelaar ong. te Woudenberg, gemeente Woudenberg (UT)

description: Laagland Archeologie heeft in september 2022 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Prangelaar ong. te Woudenberg. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de bouw van een nieuwe woning.
Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het plangebied ligt in een laaggelegen dekzandvlakte. Bodemkundig is sprake van beekeerdgronden. Tussen 2750 en 1500 voor Chr. raakte het plangebied bedekt met veen (moerasbos). In de 14e eeuw werd het gebied ontgonnen vanuit ontginningslinten langs de Weteringsedijk (de huidige Maarsbergseweg) vlakbij het plangebied. In de omgeving van het plangebied zijn met name resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd bekend. Deze hangen overwegend samen met de oude kern van Woudenberg of met versterkte huizen/kastelen. Mogelijke resten uit het Neolithicum zijn bekend, maar zowel de vondstlocatie als de datering is twijfelachtig. In historische tijden is het plangebied aldoor onbebouwd gebleven. Vanaf 1832 en waarschijnlijk vanaf in ieder geval 1717 is de omgeving van het plangebied bebouwd geweest. Op oude kaarten ligt het zwaartepunt van de bewoning wat noordelijker, langs de Voorstraat-Dorpsstraat. Bij gravende onderzoeken zijn hier resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd aangetroffen. Bij booronderzoek nabij het plangebied is consequent een (sub)recente verstoorde/opgebrachte laag aangetroffen met een dikte tot circa 1 m. 

Voor resten uit het Neolithicum wordt een lage verwachting aangehouden. Resten uit de periode Bronstijd – Late Middeleeuwen (tot aan de 14e eeuw) worden niet verwacht. Vanaf de laatmiddeleeuwse ontginningen in het gebied (vanaf de 14e eeuw) kunnen resten worden verwacht. Het gaat daarbij vooral om sporen van erfinrichting (afvalkuilen, waterputten en dergelijke) en ook sporen van ontginning (verkavelingsslootjes). Op basis van de onderzoeksresultaten van naburig archeologisch booronderzoek moet echter rekening worden gehouden met een dik omgewerkt pakket. De kans is groot dat de top van het archeologische niveau is opgenomen in dit verstoorde pakket. Daarmee is vermoedelijk ook het oorspronkelijke woonniveau (en daarmee mobiele resten en ondiepe gronden) verdwenen. Resten van diepere sporen kunnen nog wel bewaard zijn gebleven.
Gezien de beperkte omvang van de ingreep, de beperkte wetenschappelijke waarde van de categorie archeologische resten die wordt verwacht en de grote kans dat een eventueel archeologisch niveau is verstoord adviseren we geen vervolgonderzoek uit te voeren. 
Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Woudenberg. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, Utrecht Omgevingsdienst
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).