DOI: 10.17026/ar/h1zxlb
title: Culemborg – Buurmalsen, Hoogveldsche Wetering (Gemeentes Culemborg en West Betuwe, Gld.) Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende en Karterende Fase

description: In verband met de geplande aanleg van een middenspanningskabel is een inventariserend archeologisch veldonderzoek verkennende en karterende fase uitgevoerd voor een tracé dat loopt van een transformatorstation te Culemborg naar een transformatorstation te Buurmalsen, gemeentes Culemborg en West Betuwe, provincie Gelderland. De sleuf wordt circa 1,4 meter diep, krijgt op de bodem een breedte van circa één meter en aan het maaiveld een breedte van circa twee meter. De aanleg van de sleuf vormt mogelijk een bedreiging voor archeologische waarden in de bodem. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische waarden. Het onderzoek bestaat uit een veldonderzoek, verkennende en karterende fase (IVO-O; protocol 4003). Een bureauonderzoek is in een eerder stadium gedaan. Tijdens het veldonderzoek zijn 159 boringen geplaatst om de opbouw en gaafheid van de bodem te bepalen en te zoeken naar archeologische waarden.
 Het transformatorstation te Culemborg waar het plantracé begint, bevindt zich op een rivierduin. Op de 3,9 kilometer van het plantracé die is onderzocht door middel van grondboringen zijn verder de zandige afzettingen aangetroffen van stroomgordel Schoonrewoerd in het noorden, en Schaik en Linge in het zuiden. Tevens zijn de zandige afzettingen aangetroffen van crevasses van stroomgordels: één van Schoonrewoerd, één op twee plekken van Hennisdijk, twee van Regulieren en zes crevasses en een crevassecomplex van Schaik.
 Voor vier delen van het tracé adviseren wij archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van begeleiding van graafwerk. Op of bij het rivierduin bij Culemborg zijn uit het verleden vondsten bekend van scherven aardewerk uit de periode late ijzertijd – midden romeinse tijd. Bij het huidige onderzoek is een scherf gevonden uit de romeinse tijd en een glazen kraal die mogelijk uit dezelfde periode is. Aan de zuidkant heeft een riviergeul strak tegen het rivierduin aangelopen. In de afdekkende kleilaag van deze geul is een iets verhoogde concentratie fosfaten waargenomen. Verder zuidelijk heeft een crevasse het plantracé gekruist. In de oeverafzettingen daarvan is een verhoogde concentratie van spikkels gebakken klei vastgesteld.
 Het derde deel waar wij vervolgonderzoek adviseren ligt noordelijk van de Meersteeg in het zuiden van het plantracé. Daar gaat de in te graven stroomkabel over een afstand van ongeveer tweehonderd meter door de zandige afzettingen van stroomgordel Schaik. Westelijk van het tracé zijn in het verleden archeologische resten gevonden op deze stroomgordel die wijzen op een vindplaats uit de ijzertijd en mogelijk latere periodes. Het hoogste deel van de oeverafzettingen is opgenomen in een bouwvoor die mogelijk nog van voor de aanleg van de Hoogveldsche Wetering is. In het algemeen is de top van de afzettingen van de stroomgordel redelijk bewaard gebleven. Zuidelijk van hoofdgeul van Schaik gaat het plantracé door een vermoedelijk crevassecomplex. Het deel waarvan de oeverafzettingen het hoogst reiken is de vierde plek waar wij archeologisch vervolgonderzoek adviseren.
 Voor de delen waarvoor wij geen vervolgonderzoek adviseren geldt wel dat als bij het graafwerk toch archeologische waarden worden aangetroffen en/of vondsten worden gedaan, dat daarvan direct melding dient te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10. Wij adviseren dit te doen bij de Omgevingsdienst Rivierenland (0344-579314) die de gemeentes Culemborg en West Betuwe adviseert op het gebied van archeologie.