DOI: 10.14457/tu.the.2016.1720
title: การกำหนดวาระสารการจัดตั้งประชาคมอาเซียนของคลื่น เอฟ เอ็ม ความถี่ 95.5 เมกะเฮิร์ตซ์

description: การวิจัยเรื่อง “การกำหนดวาระสารการจัดตั้งประชาคมอาเซียน ของคลื่น เอฟ เอ็ม ความถี่ 95.5 เมกะเฮิร์ตซ์” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย คลื่นความถี่ เอฟ เอ็ม 95.5 มฮ. ในฐานะสถานีวิทยุอาเซียนแห่งแรกภายใต้การกำหนดกรอบนโยบายการประชาสัมพันธ์งานด้านอาเซียนของรัฐ เพื่อศึกษารูปแบบการจัดตั้งวาระสารรวมถึงการทำงานภายในองค์กรซึ่งเป็นการบริหารแบบบูรณาการระหว่างรัฐและบริษัทเอกชนซึ่งเป็นผู้ร่วมผลิตรายการวิทยุ โดยผู้วิจัยใช้การศึกษาเชิงคุณภาพ (Quality Research) ด้วยวิธีการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกกลุ่มตัวอย่าง 2 กลุ่ม ระหว่าง 1) ระดับผู้บริหารองค์ /ผู้บริหารสถานี 2) ระดับปฏิบัติการ และการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องผลการศึกษาพบว่า สถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย คลื่น เอฟ เอ็ม ความถี่ 95.5 มฮ. มีการจัดโครงสร้างองค์กรโดยแบ่งการทำงานเป็น 2 ส่วน  ได้แก่  ส่วนนโยบายโดยผู้บริหารของกรมประชาสัมพันธ์ และผู้บริหารของบริษัทยูแอนด์ไอ คอร์โปเรชั่น จำกัด ในฐานะบริษัทร่วมผลิต โดยมีการกำหนดการจัดตั้งวาระสารผ่านนโยบายจากภาครัฐเป็นผู้ควบคุมการผลิตของบริษัทเอกชน การบริหารงานภายในองค์กรของทั้งรัฐและบริษัทร่วมผลิตจะมีการประชุมและวิเคราะห์จุดอ่อน จุดแข็งและแนวทางการพัฒนาสถานีให้ได้รับความนิยมในส่วนของเนื้อหาที่ผลิตขึ้นเพื่อสร้างความตระหนักรู้ให้แก่ผู้ฟัง นอกจากนี้ ระบบการทำงานภายในองค์กรมีความเปลี่ยนแปลงหลังจากการกำหนดนโยบายให้องค์กรเป็น “คลื่นสาระความรู้อาเซียนเพื่อเยาวชนไทย” ดังนี้ 1) ในส่วนการผลิตรายการของภาครัฐ หน่วยงานมีการปรับเปลี่ยนนโยบาย เตรียมความพร้อมบุคลากรสำหรับการเป็นส่วนหนึ่งของประชาคมอาเซียน มีการเผยแพร่ข้อมูล ให้ความรู้แก่ประชาชนเกี่ยวกับข้อมูลทั่วไปของประเทศต่าง ๆ ในอาเซียนผ่านการผลิตสารคดีต้นชั่วโมง รวมถึงการเพิ่มสัดส่วนความรู้และสาระในรายการเพลง 2) ในส่วนการดำเนินการผลิตโดยบริษัทยูแอนด์ไอ คอร์โปเรชั่นทำงานร่วมกันโดยมีสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย กำกับดูแลผังรายการใหม่ ให้มีสัดส่วนเนื้อหารายการเป็นไปตามข้อตกลงร่วมของกรมฯ จึงปรับผังรายการหลักเน้นการให้เกร็ดความรู้เกี่ยวกับ ASEAN และสาระประโยชน์เป็นหลักตลอดทั้งสัปดาห์ทางด้านการปฏิบัติงานระดับผู้ปฏิบัติการ พบว่า ในส่วนของหน่วยงานภาครัฐนั้น ผู้รับผิดชอบเข้าถึงแหล่งข้อมูลผ่านการใช้เนื้อหาบนเว็บ๊ไซต์ของหน่วยงานรัฐที่รับผิดชอบเรื่องอาเซียน สำนักเลขาธิการอาเซียน ซึ่งเป็นผู้ผลิตข้อมูลเบื้องต้น และการสัมภาษณ์แหล่งข่าวในประเด็นต่าง ๆ ที่มีความเกี่ยวข้องกับแนวคิดเรื่องอาเซียน และเนื้อหาข่าวที่ส่งเสริมภาพลักษณ์ของรัฐบาลในการประชาสัมพันธ์ด้านอาเซียน ขณะที่ บริษัทยูแอนด์ไอ คอร์โปเรชั่น จำกัด มีวิธีการเข้าถึงข้อมูลเพื่อนำมาสรุปเป็นเนื้อหาที่จะใช้ในการผลิตรายการด้วยการค้นหาจากหนังสือ วารสาร ฐานข้อมูลอินเตอร์เน็ต ฯลฯ การจัดทำ “คลื่นความรู้อาเซียนเพื่อเยาวชนไทย 95.5 มฮ.” นับเป็นข้อบ่งชี้ให้เห็นถึงการสื่อสารระหว่างผู้กำหนดวาระสารและผู้รับสารให้ทราบถึง ความสำคัญและทิศทางในอนาคตของการรวมกลุ่มประเทศที่มิได้มีเพียงมิติทางเศรษฐกิจการค้า แต่เกิดขึ้นในทุกมิติ นำแนวคิดทางด้านสื่อสารมวลชนมาเป็นกรอบในการศึกษาผ่านรายการทางวิทยุทั้ง 3 รายการ ได้แก่ รายการสารคดีอาเซียน รายการเพลง และรายการอาเซียนโฟกัส ทางด้านประเด็นที่ถูกนำมาใช้เป็นข้อมูลผลิตรายการนั้น พบว่ามี 2 ระดับ คือ ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับอาเซียน และ ข้อมูลการสร้างภาพลักษณ์ให้กับรัฐบาลในการดำเนินงานด้านอาเซียน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า จากความคาดหวังของคณะดำเนินงานด้านอาเซียนของประเทศไทย กรมประชาสัมพันธ์ในฐานะผู้ประสานงานการประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนเข้าถึงความรู้และความเข้าใจด้านอาเซียน ไม่สามารถส่งผ่านข้อมูลที่ควรจะสร้างความตระหนักรู้อาเซียนใน 3 ประเด็นหลักได้ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยกระบวนการดังกล่าวอาจเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการสร้างการประชาสัมพันธ์และรณรงค์ให้เยาวชนไทยรับรู้เรื่องความสำคัญของประชาคมอาเซียนต่อประเทศไทยในระดับเริ่มต้นผู้วิจัยมีความคิดเห็นเพิ่มเติมว่างานวิจัยเรื่อง “การกำหนดวาระสารการจัดตั้งประชาคมอาเซียนของคลื่น เอฟ เอ็ม ความถี่ 95.5 เมกะเฮิร์ตซ์” ซึ่งจัดทำขึ้นเมื่อปี พ.ศ. 2556-2559 นั้น มีบริบทด้านเนื้อหารวมถึงนโยบายที่แตกต่างออกไปในแต่ละรัฐบาล ซึ่งนโยบายดังกล่าวสะท้อนผ่านผลงานของรัฐบาลด้วยการนำเสนอของสื่อมวลชน  กรมประชาสัมพันธ์  และ สวท. ในฐานะผู้จัดทำนโยบายในการประชาสัมพันธ์งานด้านอาเซียนของสื่อภาครัฐ ควรดำเนินการวางแผนและประเมิลผลการปฏิบัติงาน ของบริษัทยูแอนด์ไอฯ ในฐานะผู้ผลิตเพื่อพัฒนาศักยภาพของผลงานและผู้ดำเนินรายการให้เผยแพร่ข้อมูลที่เป็นประโยชน์และตอบโจทย์การประชาสัมพันธ์งานด้านอาเซียนของรัฐบาล อย่างไรก็ตาม การศึกษาวิจัยดังกล่าวน่าจะเป็นประเด็นที่ท้าทายของสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทยในการพัฒนาองค์กรให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการกระจายข่าวสารด้านอาเซียนตามเป้าหมายของรัฐ และสามารถสร้างความรู้ความเข้าใจต่อประชาชนไทยต่อแนวคิดด้านอาเซียนตลอดจนพัฒนาไปถึงการลดอคติที่แอบแฝงอันจะนำมาซึ่งความขัดแย้งในระดับภูมิภาค