DOI: 10.17026/ar/9sny53
title: Onderzoeksgebied Bastion Nieuw Molen te Naarden, gemeente Gooise Meren
title: archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: RAAP-rapport 5818

description: In opdracht van de gemeente Gooise Meren heeft RAAP in de periode april-mei 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het onderzoeksgebied Bastion Nieuw Molen te Naarden in de gemeente Gooise Meren. Het onderzoek is uitgevoerd na het aantreffen van een houten constructie in een humeuze laag op circa 1,2 m –mv. Deze ontgraving is uitgevoerd om de oorzaak van een zeer lokale verzakking (circa 2 bij 2 m) op het parkeerterrein te onderzoeken. Het voorliggende bureauonderzoek heeft als doel om de (archeologische) aard van deze houten constructie nader te onderzoeken en om een archeologische verwachting voor het onderzoeksgebied op te stellen.

Conclusies bureauonderzoek
Het onderzoeksgebied is gelegen op Bastion Nieuw Molen. Voor het onderzoeksgebied bestaat een zeer hoge archeologische verwachting voor sporen en resten van dit vestingwerk uit de periode vanaf 1679 toen het bastion werd aangelegd. Sporen en resten uit deze periode kunnen vanaf ondiep onder het maaiveld aanwezig zijn. In het plangebied zijn geen gemetselde kanonkelders uit de 17e eeuw aanwezig, maar de aanwezigheid van muurwerk uit deze periode kan zeker niet worden uitgesloten. In het onderzoeksgebied zouden funderingen van het 19e eeuwse laboratoriumgebouw en munitiemagazijn op het middenterrein aanwezig kunnen zijn, evenals funderingen van een 17e eeuwse korenmolen.
De houten constructie die recent in het plangebied op circa 1,2 m –mv is aangetroffen (circa 4,85 m NAP) is waarschijnlijk van archeologische waarde. Op basis van de aangeleverde informatie en de geraadpleegde bronnen is de exacte aard van deze houten constructie onduidelijk. Het zou een beschoeiing van een aardwerk kunnen betreffen (vergelijkbaar met de constructies die zijn aangetroffen op Bastion Katten) of een houten platform achter de hoofdwal waarop geschut was gepositioneerd. Mogelijk dateert de constructie uit de periode waarin het bastion is aangelegd (eind 17e eeuw). Een ander soort constructie en een andere datering valt echter zeker niet uit te sluiten en nader onderzoek zal nodig zijn om de aard en datering van de constructie nader te bepalen. Mogelijk is deze constructie vrij goed bewaard, aangezien de constructie wordt afgedekt door een pakket grond en zodoende is beschermd voor ondiepere bodemingrepen. Aangezien sprake is van een zeer lokale verzakking op het parkeerterrein, kan niet worden uitgesloten dat de aanwezigheid van de aangetroffen houten constructie op een of andere manier in verband staat met deze verzakking.

Onder de ophogingen van het bastion bestaat de bodemopbouw vermoedelijk uit dempingsmateriaal dat in de grachten van eerdere fasen van de Vesting Naarden is gedumpt. Het is door de aanleg van de verschillende fasen van vestingwerken in ieder geval zeer waarschijnlijk dat de oorspronkelijke bodemopbouw, die bestond uit dekzand (waarschijnlijk afgedekt door veen) niet meer geheel intact is. Op basis van onderzoek elders in de historische kern van Naarden is dekzand mogelijk vanaf circa 0,4 m NAP aanwezig. In het geval dat er toch sprake is van een goeddeels intacte bodemopbouw bestaat voor het onderzoeksgebied een middelhoge archeologische verwachting tot aan de middeleeuwen, gezien de relatief lage ligging van het gebied in het pleistocene landschap en de ligging van het onderzoeksgebied buiten de oudste fase van Naarden Vesting.