DOI: 10.14457/tu.the.2023.596
title: การกำหนดความผิดอาญาฐานการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติ

description: การเลือกปฏิบัติเป็นการกระทำที่เป็นการละเมิดต่อสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง เนื่องจากเป็นการลดคุณค่าศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ลง และทำให้มนุษย์ไม่มีความเสมอภาคอันเป็นสิทธิที่มนุษย์ทุกคนมีอย่างเท่าเทียมกัน โดยในปัจจุบัน ได้พบการกระทำที่เป็นการเลือกปฏิบัติในสังคมไทยหลากหลายรูปแบบ และหนึ่งในการเลือกปฏิบัติที่มีความร้ายแรงและสมควรถูกขจัดให้พ้นจากสังคมไทยคือการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติ เนื่องจากเป็นการเลือกปฏิบัติโดยไม่มีมูลเหตุจูงใจอื่นนอกเหนือจากการมีเชื้อชาติที่แตกต่างกันจากผู้กระทำความผิด จึงเป็นการกระทำที่ส่งผลกระทบต่อสังคมไทยหลายด้าน ไม่ว่าจะเป็นผลกระทบต่อตัวผู้เสียหายที่ถูกกระทำการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาตินั้นหรือต่อบุคคลอื่นที่มีเชื้อชาติเดียวกันกับบุคคลที่ถูกเลือกปฏิบัตินั้น รวมทั้งยังส่งผลกระทบต่อประชาชนคนอื่น ๆในสังคมที่อาจรู้สึกว่าสังคมไม่มีความเสมอภาคเท่าเทียม เกิดปัญหาความเหลื่อมล้ำและขาดความเป็นธรรมในสังคม นอกจากนี้ ยังปรากฏว่าประเทศไทยได้มีการเข้าร่วมเป็นภาคีในอนุสัญญาระหว่างประเทศว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติทุกรูปแบบ (CERD) มานานถึง 59 ปีก็ตาม แต่พบว่าในปัจจุบันยังไม่มีมาตรการในการป้องกันมิให้เกิดการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติในไทยที่สามารถคุ้มครองผู้เสียหายจากการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงพอ การกระทำที่เป็นการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติจึงยังเป็นปัญหาที่ร้ายแรงและรอวันแก้ไขในปัจจุบันจากการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายต่างประเทศที่เกี่ยวข้องได้แก่ ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สาธารณรัฐสิงคโปร์ ประเทศเบลเยียม และเขตบริหารพิเศษฮ่องกงแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน พบว่ามีแนวทางการบัญญัติความรับผิดฐานการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติที่น่าสนใจทั้งสิ้น 3 ลักษณะ ได้แก่ ลักษณะที่หนึ่ง การกำหนดให้การเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติเป็นความผิดซึ่งทั้งประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สาธารณรัฐสิงคโปร์ ประเทศเบลเยียม และเขตบริหารพิเศษฮ่องกงแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนต่างก็บัญญัติให้เป็นความรับผิดทางอาญาผ่านการบัญญัติเป็นกฎหมายลายลักษณ์อักษร ซึ่งจากการศึกษาพบว่าในสี่ประเทศได้มีการบัญญัตินิยามหรือลักษณะการเลือกปฏิบัติที่แตกต่างกัน แต่ได้มีการกำหนดองค์ประกอบความผิดหรือกำหนดบทลงโทษที่คล้ายคลึงกัน ลักษณะที่สอง การกำหนดให้การกระทำที่เป็นการส่งเสริม ยุยงต่อสาธารณะให้เกลียดหรือเลือกปฏิบัติต่อคนหรือกลุ่มบุคคลโดยโดยมีเหตุพื้นฐานอันเนื่องมาจากเชื้อชาติในที่สาธารณะเป็นลักษณะการกระทำความผิดที่ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ สาธารณรัฐสิงคโปร์ ประเทศเบลเยียม และเขตบริหารพิเศษฮ่องกงแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีนต่างก็บัญญัติให้เป็นความรับผิดทางอาญา ซึ่งเป็นการบัญญัติกฎหมายเพื่อป้องกันการกระทำที่อาจทำให้เกิดการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติที่อาจจะเกิดขึ้นต่อไปในอนาคต ลักษณะที่สาม การกำหนดให้การกระทำอันเป็นการข่มขู่ คุกคาม ดูหมิ่นหรือเยาะเย้ยอย่างรุนแรงต่อบุคคลอื่นหรือสมาชิกของกลุ่มบุคคลด้วยเหตุทางเชื้อชาติเป็นความผิดทางอาญา เป็นการกระทำที่สาธารณรัฐสิงคโปร์ ประเทศเบลเยียม และเขตบริหารพิเศษฮ่องกงแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน บัญญัติให้เป็นความรับผิดทางอาญา เนื่องจากการกระทำดังกล่าวเป็นการกระทำที่เป็นการก่อให้เกิดความแตกแยกในสังคมซึ่งส่งผลกระทบเป็นวงกว้าง เนื่องจากเป็นการกระทบต่อความรู้สึกทางเชื้อชาติของบุคคลที่มีเชื้อชาติเดียวกับผู้ถูกกระทำ ทั้งนี้ จากการศึกษากฎหมายของประเทศไทย พบว่าในปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายหรือมาตรการใดที่สามารถป้องกันการกระทำอันเป็นการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องจากในปัจจุบันคงมีแต่เพียงมาตรการเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิต ส่งเสริมสิทธิและขจัดความรุนแรงต่อบุคคลเท่านั้น จึงยังไม่สามารถแก้ไขปัญหาการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติที่มีอยู่อย่างประสิทธิภาพ ดังนั้น สารนิพนธ์ฉบับนี้จึงได้เสนอให้มีการกำหนดนิยามของการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติ และเสนอให้มีการการกำหนดความผิดฐานเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาตินั้นควรเพิ่มเป็นหลักเกณฑ์ไว้ในประมวลกฎหมายอาญา ลักษณะ 5 ความผิดเกี่ยวกับความสงบสุขของประชาชน เพื่อการบังคับใช้กฎหมายให้มีความเหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย และนำไปสู่การขจัดการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุทางเชื้อชาติให้พ้นจากสังคมไทยได้อย่างมีประสิทธิภาพและครอบคลุม