DOI: 10.17026/dans-x6u-wzcx
title: Bemmel-Oosterhout, Deelgebied Elst, Gemeente Overbetuwe (Gld.). Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase.
title: 2019-12/09c

description: &lt;p&gt;Liander is voornemens twee 10KV-kabeltracés aan te leggen van Bemmel (gemeente Lingewaard) naar Oosterhout (Nijmegen). Op circa 3 meter uit elkaar worden twee kabeltracés aangelegd in sleuven van circa 1,4 meter diep met een breedte per kabelsleuf van 0,5 meter op sleufbodem en circa 2 meter aan het maaiveld. Daaromheen wordt een werkstrook van circa 20 meter aangehouden. Dit rapport betreft het tracé dat in de gemeente Overbetuwe valt. &lt;br&gt; In december 2019 heeft Antea Group in opdracht van Liander N.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor dit tracé (Van Looveren 2020). Op basis van de resultaten hiervan is geconcludeerd dat er een brede archeologische verwachting geldt in het plangebied. In het hele plangebied geldt een hoge archeologische verwachting op archeologische resten. In de afzettingen van de stroomgordel van Ressen, fase C kunnen in theorie archeologische resten vanaf de late bronstijd aangetroffen worden. In de afzettingen van de stroomgordel van Baal zijn reeds archeologische resten uit de ijzertijd, de Romeinse tijd en de vroege en late middeleeuwen gevonden. In de stroomgordel van Ressen, fase B kunnen in theorie archeologische resten vanaf het neolithicum worden verwacht. In de stroomgordel van Ressen, fase D zijn in het verleden archeologische resten vanaf de ijzertijd aangetroffen. De top van al deze afzettingen kan in een groot deel van het plangebied mogelijk reeds vanaf het maaiveld waargenomen worden. Op de locaties waar in de bodem restgeulen aanwezig zijn, zijn de bodem en eventuele archeologische resten en sporen geërodeerd. Op deze locaties geldt een lage verwachting. &lt;br&gt; Verder is in het plangebied ter hoogte van de Griftdijk een kans op resten van het kanaal de Grift, met de bijbehorende jaagpaden, uit de zeventiende eeuw. Tenslotte is er een verwachting voor resten uit de Tweede Wereldoorlog. In deze omgeving is veel gevochten in het kader van operatie Market Garden (Van Looveren 2020).&lt;br&gt; Antea Group heeft geadviseerd om de op de tracés met een middelhoge of hoge archeologische verwachting een verkennend booronderzoek uit te voeren. De voor verkennend booronderzoek geselecteerde zones hebben een gezamenlijke lengte van circa 3700 meter. Voorliggend rapport doet verslag van de resultaten van dit onderzoek dat in december 2019 en januari en februari 2020 door De Steekproef bv is uitgevoerd.&lt;br&gt; De tijdens het booronderzoek aangetroffen afzettingen maken overwegend onderdeel uit van de stroomgordel van Ressen die hier tussen tweeduizend jaar tot enkele eeuwen voor het begin van de jaartelling heeft gefunctioneerd. Deze afzetting bestaan overwegend uit grof, grindhoudend beddingzand dat via een pakket matig grof, eventueel door kleilaagjes onderbroken zand overgaat via door al dan niet door zandlaagjes onderbroken klei in zwak humeuze klei. Het betreft hier klei die is afgezet in de overgangszones van oeverwallen naar komgebieden en in komgebieden. De vorming hiervan is waarschijnlijk doorgegaan tot aan de periode van de bedijkingen.&lt;br&gt; Naar het oosten toe komen de grovere stroomgordelafzettingen steeds dieper te liggen en zijn deze (ongeveer vanaf de spoorlijn Nijmegen-Arnhem), niet meer aangetroffen binnen twee meter beneden het maaiveld.&lt;br&gt; Alleen ter hoogte van boorpunt 50 zijn archeologische indicatoren gevonden. Het betreft bot dat is ingebed in een pakket matig zandige, zwak humeuze klei dat wordt afgedekt door een veertig centimeter dikke bouwvoor van humusrijke, zandige klei.&lt;br&gt;Binnen de overige delen van het onderzochte tracé zijn geen lagen of horizonten aangetroffen die zouden kunnen wijzen op antropogene activiteiten in of nabij het onderzochte tracé. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies (KNA 4.1 VS07) door drs. R.P. Exaltus, senior KNA-prospector&lt;br&gt;In de boringen zijn onder de humeuze bouwvoor komafzettingen en beddingafzettingen waargenomen. Deze sedimenten worden in natte omstandigheden afgezet, waardoor deze gebieden niet waren voor permanente bewoning tot de bedijkingen in de middeleeuwen. Alleen ter hoogte van boorpunt 50, een uitloper van een terp, zijn indicatoren voor archeologische waarden. De geplande bodemingreep bestaat hier echter uit de uitvoering van “horizontaal gestuurde” boringen op een diepte van 5 meter beneden het maaiveld. Dit is een sleufloze techniek om kabels en leidingen aan te leggen. Naar verwachting zullen eventueel rond boorpunt 50 aanwezige grondsporen niet doorlopen tot meer dan twee meter beneden het maaiveld. De toepassing van deze techniek op deze locatie zal daarom niet tot aantasting van eventueel aanwezige archeologische sporen leiden. &lt;br&gt; Echter, er kunnen watergerelateerde resten zijn achtergebleven in beddingafzettingen, zeker in de oeverzones. Zo werd er in 2005 een boomstamboot aangetroffen bij de aanleg van een aardgastransporttracé bij Elst (Norde et al. 2016). In het plangebied zijn rond boorpunt 119 aanwijzingen voor de oeverzone van een restgeul. Het gaat bij watergerelateerde vondsten echter veelal om toevalsvondsten, die met vooronderzoeken nauwelijks op te sporen zijn. &lt;br&gt; Verder kruist het tracé ter hoogte van de Griftdijk het kanaal de Grift. Hier kunnen resten aanwezig zijn van het gedempte kanaal en de bijbehorende jaagpaden uit de zeventiende eeuw. In de boringen aan weerszijden van de dijk zijn geen resten die verband houden met het kanaal aangetroffen. De kans dat resten van de jaagpaden intact zijn is klein, vanwege de aanleg van latere wegen, maar kunnen niet worden uitgesloten. De Griftdijk wordt echter gepasseerd met een HDD-boring, zodat er geen sprake is van aantasting van eventuele archeologie.&lt;br&gt; Eventueel aanwezige archeologische waarden bestaan zoals hierboven beschreven uit toevalsvondsten. Wij adviseren daarom geen archeologisch vervolgonderzoek. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Als bij toekomstig graafwerk onverhoopt toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, dan dient daarvan direct melding te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10 & 5.11. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Overbetuwe.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tenslotte is er in het plangebied kans op resten uit de Tweede Wereldoorlog. In deze periode werd in de omgeving van het plangebied langdurig gevochten in het kader van operatie Market Garden. Ook in deze categorie gaat het veelal om toevalsvondsten. In verband met de grote kans op niet gesprongen explosieven wordt in dit kader vooraf aan ontwikkelingen een explosieven opsporingsonderzoek uitgevoerd. De bevoegde overheid wil dit onderzoek laten begeleiden om daarbij vondsten en sporen uit de Tweede Wereldoorlog veilig te kunnen stellen. Hiervoor wordt vooraf een Plan van Aanpak opgesteld en aan de gemeente ter toetsing voorgelegd.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;2019-12/09c&lt;/p&gt;