DOI: 10.17026/ar/ggnrrz
title: Bureauonderzoek Blauwborgje te Groningen
title: Antea Group Archeologie 2025/258

description: In augustus 2025 is in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de Blauwborgje straat te Groningen (gemeente Groningen). Aanleiding voor het onderzoek is het aanleggen en vervangen van laagspanningskabels. Voor het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente Groningen. 

De grondwerkzaamheden bestaan uit het aanleggen van een sleuven van ongeveer 180 m, en op een diepte van circa 0,5 m -mv. De breedte is onbekend maar zal waarschijnlijk rond de 0,5 m liggen. 

Voor de periode vóór het midden van de ijzertijd wordt een lage archeologische verwachting gehanteerd. Dit hangt samen met de veronderstelling dat het gebied in eerdere perioden te nat was voor bewoning. Indien er toch menselijke resten uit deze tijd in de bodem aanwezig zijn, is de kans op verstoring gering. Het pleistocene dekzand wordt namelijk pas verwacht op een diepte van circa 1,25 tot 2 meter onder NAP. De hoogte van het plangebied bedraagt 0,4 meter boven NAP. De graafwerkzaamheden zullen dus niet dieper reiken dan circa 0,1 meter onder NAP. 

Voor de periode van de late ijzertijd tot en met de vroege middeleeuwen dient wél rekening gehouden te worden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische resten. Hierbij gaat het met name om verspreid gelegen huiswierden en mogelijk ook vlaknederzettingen. Vanaf de late middeleeuwen tot in de nieuwe tijd geldt een hoge archeologische verwachting. In deze periode is het gebied waarschijnlijk gebruikt als agrarisch landschap met verspreide bewoning, wat de kans op archeologische vondsten vergroot. 

Het plangebied ligt in het wierdengebied ten noorden van de stad Groningen. Voorgaande onderzoeken in de omgeving tonen de mogelijkheid aan dat er in de periode van de late ijzertijd tot en met de vroege middeleeuwen archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Hierbij gaat het met name om verspreid gelegen huiswierden en mogelijk ook vlaknederzettingen. Ook zijn er vondsten/sporen aangetroffen uit de periode ijzertijd/Romeinse tijd. Daarnaast zijn er in de directe nabijheid van het plangebied zijn diverse brand- en vegetatielagen aangetroffen. Deze lagen worden geïnterpreteerd als aanwijzingen voor menselijke activiteit tijdens de ijzertijd t/m de middeleeuwen. Hun aanwezigheid wijst op agrarisch beheer waarbij, aan het einde van de winter, vegetatie zoals grassen en planten werd afgebrand. Dit gebeurde met het doel de bodem te verrijken en de verjonging van de vegetatie te stimuleren — een praktijk die duidt op een bewuste en doelgerichte omgang met het landschap, gericht op het creëren van vruchtbare weidegrond. 

Gelet op het voorkomen van dergelijke sporen en vondsten in de omgeving, kan worden aangenomen dat er tijdens de ijzertijd en middeleeuwen sprake was van menselijke activiteit in het gebied. Hoewel het gebied in eerdere perioden als te nat werd beschouwd voor bewoning, wijzen deze agrarische sporen op een functioneel gebruik van het landschap in latere tijden. 

Ook uit de late middeleeuwen zijn bewijzen voor de aanwezigheid van de mens in de nabije omgeving van het plangebied aangetroffen, namelijk perceelscheidingen. Deze agrarische sporen kunnen bestaan uit begraven cultuurlagen, ontginningsgreppels, afwateringssloten, ploegsporen en perceelbegrenzing. Daarnaast zijn er ook borgterreinen aangetroffen in de nabije omgeving. 

Het tracé ligt aan de Blauwborgje straat. Dit betreft de in de jaren ’60 aangelegde Zerniketerrein. Ten behoeve van de aanleg van dit terrein is een pakket opgebracht van circa 40 tot 50 cm dik. Daaronder ligt nog een relatief recente bouwvoor uit de periode van vóór de aanleg van het terrein. De verwachting is dus dat tot een diepte van ongeveer 0,7 m -mv geen archeologische relevante niveaus aanwezig zijn. Onder de bouwvoor ligt de archeologisch relevante kleilaag. Op basis uit de KLIC-melding bekende gegevens liggen tot een diepte van circa 2 m -mv echter vermoedelijk nog kabels en leidingen. Door de aanwezigheid van deze kabels en leidingen en de hiervoor genoemde ophogingspakket wordt verwacht dat het geplande tracé (0,5 m -mv) grotendeels in verstoorde grond ligt. Dit houdt in dat er een grote kans bestaat dat archeologische sporen en resten zijn aangetast of verstoord door eerdere ingrepen in de bodem. 

Het archeologisch relevante niveau ligt vermoedelijk buiten de ontgravingsdiepte. De geplande werkzaamheden van 0,5 m -mv zullen hoogst waarschijnlijk in verstoorde grond plaats vinden. Er is een verwachte verstoring tot ongeveer 70 cm onder maaiveld (ophoging van geel zand). Onder deze ophoging is een bouwvoor lokaal aanwezig echter is de exacte diepte hiervan niet bekend. Daarnaast zijn er diverse leidingen en kabels in het plangebied gesitueerd die voor bodemverstoring hebben gezorgd. Wij adviseren de vrijgave van het gehele tracé.