DOI: 10.14457/tu.the.2018.1503
title: การเปิดเผยข้อมูลความเสี่ยงในแบบรายการแสดงข้อมูลประจำปี (แบบ 56-1): กรณีศึกษาบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยในกลุ่มดัชนี SET 100

description: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเนื้อหาการเปิดเผยข้อมูลความเสี่ยงของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยที่มีรายชื่อหลักทรัพย์ในกลุ่มดัชนี SET 100 ทั้งในภาพรวมและแยกตามกลุ่มอุตสาหกรรม ตามกรอบแนวคิดงานวิจัยที่ได้พัฒนาขึ้นจากแนวทางการเปิดเผยข้อมูลปัจจัยเสี่ยงของ ก.ล.ต. ซึ่งกำหนดประเภทความเสี่ยงไว้ 4 ประเภท ประกอบกับวรรณกรรมเกี่ยวกับความเสี่ยงที่กระทบต่อธุรกิจในมุมมองต่าง ๆ ได้แก่ (1) ปัจจัยเสี่ยงในมุมมองหน่วยงานกำกับดูแล (2) ปัจจัยเสี่ยงในมุมมองของผู้บริหาร (3) ปัจจัยเสี่ยงในมุมมองของผู้ใช้งบการเงิน และ (4) ปัจจัยเสี่ยงอื่น ๆ ตามกรอบการบริหารความเสี่ยง โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากเนื้อหาปัจจัยเสี่ยงที่มีการเปิดเผยไว้ในแบบแสดงรายการข้อมูลประจำปี (แบบ 56-1) ปี 2560 ผลการศึกษาพบว่า ในภาพรวมบริษัทมีการเปิดเผยความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ รวมทั้งสิ้น 25 ปัจจัยเสี่ยง รองลงมา ได้แก่ ความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิต ซึ่งเปิดเผยจำนวน 11 ปัจจัยเสี่ยง ความเสี่ยงด้านการเงิน เปิดเผยจำนวน 9 ปัจจัยเสี่ยง และ ความเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อสิทธิหรือการลงทุนของผู้ถือหลักทรัพย์เปิดเผยจำนวน 5 ปัจจัยเสี่ยง ทั้งนี้ปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญที่บริษัทในภาพรวมเปิดเผย ได้แก่ ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงนโยบายรัฐบาล ระเบียบ ข้อบังคับ และกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับบริษัท ความเสี่ยงจากการแข่งขัน ความเสี่ยงจากการพึ่งพาบุคลากรที่มีความชำนาญเฉพาะด้านหรือความเสี่ยงเกี่ยวกับการบริหารทรัพยากรบุคคล ความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน และ ความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ยสำหรับการเปิดเผยข้อมูลความเสี่ยงแยกตามกลุ่มอุตสาหกรรม พบว่า ทุกกลุ่มอุตสาหกรรมมีการเปิดเผยความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจมากที่สุด และเปิดเผยความเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อสิทธิหรือการลงทุนของผู้ถือหลักทรัพย์น้อยที่สุด ทั้งนี้ สำหรับความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิต และความเสี่ยงด้านการเงิน เป็นความเสี่ยงที่แต่ละอุตสาหกรรมมีการเปิดเผยแตกต่างกัน โดยอุตสาหกรรมสินค้าอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมอสังหาริมทรัพย์และก่อสร้าง อุตสาหกรรมทรัพยากรและอุตสาหกรรมบริการ มีการเปิดเผยความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิตมากกว่าความเสี่ยงด้านการเงิน อุตสาหกรรมเกษตรและอุตสาหกรรมอาหาร และอุตสาหกรรมเทคโนโลยี มีการเปิดความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิตเท่ากับความเสี่ยงด้านการเงิน และอุตสาหกรรมธุรกิจการเงิน เปิดเผยความเสี่ยงด้านการเงินมากกว่าความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิตทั้งนี้ จากการเก็บข้อมูลพบว่า มีบางปัจจัยเสี่ยงที่บางอุตสาหกรรมให้ความสำคัญ ซึ่งมีรายละเอียดของเนื้อหาในการเปิดเผย ดังนี้ ในส่วนของความเสี่ยงในการประกอบธุรกิจ กลุ่มอุตสาหกรรมสินค้าอุตสาหกรรมให้ความสำคัญกับความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงนโยบายรัฐบาล ระเบียบ ข้อบังคับ และกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับบริษัท ความเสี่ยงจากการแข่งขัน และ ความเสี่ยงจากการถูกโจมตีทางไซเบอร์ภัยคุกคามทางไซเบอร์ (Cyberattacks) กลุ่มอุตสาหกรรมเกษตรและอุตสาหกรรมอาหารให้ความสำคัญกับความเสี่ยงจากภัยพิบัติทางธรรมชาติ ในส่วนของความเสี่ยงเกี่ยวกับการผลิต กลุ่มอุตสาหกรรมสินค้าอุตสาหกรรมให้ความสำคัญกับความเสี่ยงจากวัตถุดิบสำคัญมีราคาผันแปรไปตามราคาซื้อขายของตลาดโลก และความเสี่ยงจากการเกิดข้อผิดพลาดในการปฏิบัติงาน ซึ่งส่งผลต่อความต่อเนื่องและความปลอดภัยในกระบวนการทำงาน โดยทุกบริษัทในกลุ่มอุตสาหกรรมนี้มีการเปิดเผยความเสี่ยงดังกล่าว สำหรับความเสี่ยงด้านการเงิน พบว่ากลุ่มอุตสาหกรรมทุกกลุ่มให้ความสำคัญกับความเสี่ยงจากอัตราแลกเปลี่ยน และความเสี่ยงจากอัตราดอกเบี้ย แต่สำหรับกลุ่มอุตสาหกรรมธุรกิจการเงินมีการเปิดเผยความเสี่ยงด้านการเงินอื่น ๆ ที่สำคัญเพิ่มเติม ได้แก่ ความเสี่ยงเกี่ยวกับการบริหารสภาพคล่อง และความเสี่ยงเกี่ยวกับการเกิดหนี้เสียหรือหนี้ที่ไม่ก่อรายได้ (Non Performing Loan: NPL) อย่างไรก็ตาม ในส่วนของความเสี่ยงที่มีผลกระทบต่อสิทธิหรือการลงทุนของผู้ถือหลักทรัพย์ไม่มีความเสี่ยงใดที่แต่ละอุตสาหกรรมให้ความสำคัญเป็นพิเศษ