DOI: 10.17903/fk2/yckfne
title: H Έρευνα για την Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση στην Ελλάδα

description: Η πράσινη μετάβαση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός είναι μείζονος σημασίας διαδικασίες που συντελούνται σε υπερεθνική, εθνική και τοπική κλίμακα, και αποτελούν δύο από τις πλέον σημαίνουσες εκφάνσεις της παγκόσμιας κοινωνίας της διακινδύνευσης, καθώς συναρθρώνονται με το σύνολο των οικονομικών, πολιτικών, τεχνολογικών, γεωστρατηγικών αλλαγών που παρατηρούνται παντού στον κόσμο. Η έκβασή τους δεν είναι προδιαγεγραμμένη καθώς οι συντελούμενες διεργασίες πραγματοποιούνται σε εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς, περιέχουν πολύ μεγάλο συντελεστή αβεβαιότητας και περιπλοκότητας, παράγοντας νέες κοινωνικές διακρίσεις και ανισότητες. Διότι ναι μεν διακηρύσσεται ότι σκοπός της πράσινης μετάβασης και του ψηφιακού μετασχηματισμού είναι η ανθεκτικότητα των κοινωνιών έναντι της κλιματικής αλλαγής, η συμπερίληψη και η δίκαιη ανάπτυξη, πλην όμως, στην πράξη, οι πολιτικές που χαράσσονται και εφαρμόζονται συχνά αποκλίνουν του στόχου αυτού. Μεταξύ άλλων, στην εμβληματική Δράση JustReDI επιχειρείται η συστηματική αποτύπωση και εκτίμηση των θετικών συνεπειών και των αρνητικών επιπτώσεων της διασύνδεσης της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης (αλλιώς: «διττή μετάβαση») στα άτομα και τα νοικοκυριά, τα οποία είναι μάλλον και τα πρώτα που τις υφίστανται, συχνότατα μάλιστα χωρίς να έχουν ενημερωθεί και προετοιμαστεί. Οπότε για την ερευνητική ομάδα του JustReDI σημασία έχει να δούμε αν και κατά πόσον οι άνθρωποι δεν υπομένουν απλώς ως παθητικά αντικείμενα τις όποιες συνέπειες της διττής μετάβασης, αλλά εάν και σε ποιον βαθμό λειτουργούν και ως ενεργητικά υποκείμενα που κατανοούν και διαμεσολαβούν τις διαμορφούμενες αλλαγές. Προς τούτο ήταν απαραίτητο να προβούμε στην καταγραφή απόψεων, στάσεων, αξιακών προσανατολισμών και συμπεριφορικών προδιαθέσεων τόσο του ευρύτερου κοινού όσο και επιμέρους κοινωνικών ομάδων με συστηματικό και άρτιο τρόπο. Με ευθύνη του ΕΚΚΕ, αυτό έγινε με τη διενέργεια μιας μεγάλης – για τα ελληνικά (και όχι μόνο) δεδομένα – κοινωνικής έρευνας που αποτελεί την κορυφαία δράση του προγράμματος, καθώς θα αποτελέσει έρευνα αναφοράς για την ακαδημαϊκή κοινότητα, προπάντων όμως για εκείνους που ενδιαφέρονται να σχεδιάσουν τεκμηριωμένες ανθρωποκεντρικές πολιτικές για το κλίμα, το περιβάλλον και τη νέα ψηφιακή εποχή. (α) Συγκρισιμότητα: στην επιτόπια έρευνα περιλαμβάνονται ερωτήσεις που επιτρέπουν τη σύγκριση των ευρημάτων της με τα αποτελέσματα συναφών ερευνών της τελευταίας πενταετίας, όπως το Ευρωβαρόμετρο και οι έρευνες γνώμης για την κλιματική αλλαγή, που υλοποίησε το ΕΚΚΕ στο πλαίσιο του έργου «Εθνικό Δίκτυο για την Κλιματική Αλλαγή και τις επιπτώσεις της» (CLIMPACT) το 2020 και το 2025, όπως και το World Internet Project (WIP) το 2022. Κάτι τέτοιο επιτρέπει, μεταξύ άλλων, τη σύγκριση των τάσεων και των εξελίξεων αναφορικά με τις κοινωνικές επιπτώσεις της διπλής μετάβασης. (β) Διεπιστημονικότητα: η διασύνδεση πολλών, διαφορετικών επιστημονικών πεδίων διαμέσου ενός κεντρικού ερωτηματολογίου θα επιτρέψει την αποκατάσταση σημαντικών ερευνητικών κενών και ελλείψεων σε κάθε πεδίο ξεχωριστά. Η ίδια διασύνδεση θα επιτρέψει νέες επιστημονικές συνθέσεις και αλληλεπιδράσεις για νέα ερωτήματα και παραγωγή νέας επιστημονικής γνώσης. Προκειμένου να απαντηθούν τα κεντρικά ερωτήματα της έρευνας όσον αφορά τις στάσεις, τις απόψεις, τις αξιολογήσεις και τις προτιμητέες συμπεριφορές των Ελλήνων πολιτών για την πράσινη μετάβαση, τον ψηφιακό μετασχηματισμό, αλλά και τη διπλή μετάβαση, στο ερωτηματολόγιο περιλήφθηκαν 138 επιμέρους ερωτήσεις. Πριν και μετά από εκείνες τις ερωτήσεις περιλήφθηκαν και 32 ακόμη ερωτήσεις προς τα ερευνώμενα άτομα για τα κοινωνικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά τους, την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους, και το πλαίσιο που συνοδεύει τις δράσεις τους στην καθημερινότητά τους. Οι πόροι της έρευνας είναι ανοικτής πρόσβασης και αφορούν: το ερωτηματολόγιο, το πλήρες σύνολο μικροδεδομένων, το βιβλίο κωδικοποίησης (codebook), τα περιγραφικά στατιστικά όλων των μεταβλητών, καθώς και την αναλυτική έκθεση αποτελεσμάτων, μαζί με το εξώφυλλο και το οπισθόφυλλό της.