DOI: 10.17026/ar/zmbls6
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. proefsleuven en Opgraving - variant Archeologische Begeleiding Bloemistenlaan 50A-50T, 51, Leiden Gemeente Leiden

description: IDDS Archeologie BV heeft van 28 april t/m 2 mei en van 16 t/m 20 mei een Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. proefsleuven en een opgraving – variant archeologische Begeleiding uitgevoerd, in verband met de geplande (her)ontwikkeling van het plangebied aan de Bloemistenlaan 50A-50T, 51 in Leiden, gemeente Leiden. Het doel van een opgraving is het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindplaatsen om daarmee informatie te behouden die van belang is voor de kennisvorming over het verleden.
Tijdens het op het vooronderzoek volgende proefsleuvenonderzoek werden behoudenswaardige archeologische resten aangetroffen die gerelateerd konden worden aan de bebouwing zoals die op de kaart uit 1811-1832 staat aangegeven. Gezien de aanwezige bodemverontreiniging is aangeraden een vervolgonderzoek in de vorm van een archeologische begeleiding uit te voeren. Archeologische resten uit de periode Bronstijd – Vroege Middeleeuwen zijn tijdens het onderzoek niet aangetroffen.
Op basis van het vondstmateriaal kan worden gesteld dat het onderzoeksterrein mogelijk in gebruik is genomen vanaf de eerste helft van de 17e eeuw, al betreft dit oudere materiaal opspit en vondsten uit ophooglagen. De eerste sporen zoals de put S26 en de vondstenconcentratie S25 dateren vanaf de 18e eeuw. De oudst beschikbare kaarten, zoals de kaart van Jacob van Deventer uit 1545 en de kaart van Bast uit 1600 geven in dit gebied raamland weer. Aan de hand van het aangetroffen archeologische vondstmateriaal en de sporen zijn zodoende geen resten van deze vroegste periode van het gebruik van het plangebied als raamland teruggevonden. 
De Kadastrale minuutplannen (1811-1832) geven een eerste detailbeeld van de historische situatie in het plangebied. Op deze kaarten is in de zuidoostelijke hoek van het plangebied bebouwing gekarteerd, dat tijdens het onderzoek ook weer is teruggevonden. De sporen - die zijn opgebouwd uit hergebruikt keramisch bouwmateriaal uit de periode 16e – 19e eeuw - behoren tot het grote en meer zuidelijk gelegen huisgebouw en zijn structuur 1 genoemd in de uitwerking van de baksteensporen. De sporen - die eveneens zijn opgebouwd uit hergebruikt bouwmateriaal uit de 16e – 19e eeuw – ter hoogte van het meest noordelijke gebouwtje op de kadastrale minuutkaart zijn structuur 2 benoemd. Hierbij zou het op basis van de aanwezigheid van verschillende goten ook kunnen gaan om een gebouwtje van de blekerij/wasserij die hier in de periode vanaf circa 1735 tot minimaal 1850 aanwezig is geweest. Ook de nabij structuur 1 en 2 gevonden waterputten, houten goten, sloot en palenclusters zijn geïnterpreteerd als onderdeel van de blekerij/wasserij. Structuur 5 betreft de sporencluster die is aangetroffen op de locatie waar bebouwing verwacht werd uit de periode rond 1880. Opvallend was hierbij vooral dat de muurfundering S15 mogelijk de begrenzing van een soort gedempt bassin of een sloot lijkt te hebben gevormd, zodat een interpretatie van deze sporen in het licht van de blekerij/wasserij ook voor deze structuur voor de hand ligt. Wat betreft het aangetroffen aardewerk, dat met name rondom de sporen van structuur 1 in de vondstenconcentratie S25 is aangetroffen, uit het begin van de 18e eeuw lijken de vondsten te duiden op bewoners uit de middenklasse. 
Structuur 3 bleek in de uitwerking op basis van het keramische bouwmateriaal en de locatie te kunnen worden gerelateerd aan een gebouwtje zoals dat op het historische kaartmateriaal uit 1951 zichtbaar is. Op vergelijkbare wijze kon structuur 4 geduid worden aan de hand van de bebouwing die op de historische kaarten vanaf 1965 bebouwing staat aangegeven. Ook bij deze gebouwen gaat het waarschijnlijk om resten van de blekerij/wasserij, maar dan uit het recentere verleden. 
In de omgeving van het plangebied zijn weliswaar eerder op vele locaties resten van bewoning uit de periode Nieuwe Tijd en later aangetroffen, maar meldingen van het aantreffen van resten van bebouwing die onderdeel was van een blekerij/wasserij zijn niet eerder nabij het plangebied teruggevonden. Wel is duidelijk op basis van de kaart van 1850 dat dit niet de enige blekerij was in dit gebied, dat tot circa het begin van 20e eeuw net buiten het centrum lag. Zodoende passen de aangetroffen resten goed bij het beeld zoals dat van Leiden bekend is met een grote bedrijvigheid op het gebied van de lakenbewerking en -handel, en ook bij het beeld van de ontwikkeling van de stad Leiden die steeds verder naar het buitengebied is uitgedijd.