DOI: 10.17026/dans-xgy-mmm4
title: Zierikzee - Stadsentree Havenpoort Zierikzee - Stadsentree Havenpoort, Gemeente Schouwen-Duiveland. Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van verkennende boringen

description: &lt;p&gt;In opdracht van Aannemingsmaatschappij Van Gelder heeft Artefact! Advies en Onderzoek in Erfgoed in november 2016 een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd binnen het plangebied “Stadsentree Havenpoort” in Zierikzee (gemeente Schouwen-Duiveland). De aanleiding tot het onderzoek betreft het voornemen van de gemeente Schouwen-Duiveland om aan de zuidzijde van de historische kern een nieuwe stadstoegang te realiseren. Hiertoe wordt een nieuwe parkeerplaats aangelegd die wordt ontsloten via het Groeneweegje dat opnieuw wordt aangelegd. Aan de noordzijde wordt de parkeerplaats middels een voetgangerszone en trap naar de Julianastraat ontsloten. Verder wordt hemelwaterafvoer voorzien onder het parkeerterrein en zullen nieuwe bermsloten en een wadi worden aangelegd. Het projectplan heeft een oppervlakte van circa 4 hectare. Voorliggend onderzoek is uitgevoerd in het kader van de geplande bestemmingsplanwijziging.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de beschikbare aardwetenschappelijke, archeologische en historische gegevens is in het archeologisch bureauonderzoek een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel opgesteld. Er kon samengevat gesteld worden dat voor het plangebied geen verwachting gold op het aantreffen van vindplaatsen op het pleistocene dekzand (Laagpakket van Wierden), uit het Finaal Paleolithicum en Mesolithicum, vanwege de sterke mariene erosie van dit niveau. Voor de top van het Laagpakket van Wormer gold een middelhoge verwachting voor het Neolithicum; voor de onderzijde van het Hollandveen Laagpakket gold een lage verwachting voor aantreffen van vindplaatsen uit Bronstijd; voor de top van het Hollandveen Laagpakket gold een hoge verwachting voor de IJzertijd en de Romeinse Tijd. Hierbij is opgemerkt dat de kans bestond dat het Hollandveen binnen het plangebied niet intact aanwezig is vanwege mariene erosie of moernering (veenontginning). Binnen en op de top van het Laagpakket van Walcheren gold een lage verwachting op het aantreffen van vindplaatsen uit de Vroege Middeleeuwen en een middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen. Voor de Nieuwe Tijd gold een hoge verwachting voor het aantreffen van vindplaatsen. Op basis van het oude kaartmateriaal is het mogelijk dat met name in het noorden van het plangebied resten van bebouwing uit de 18de-19de eeuw (mogelijk ouder) aanwezig zijn. Binnen het gehele plangebied kunnen mogelijk sporen van de verdediging van de stad tijdens het Spaanse beleg (1575-1576) aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens het inventariserend veldonderzoek is het opgestelde verwachtingsmodel middels 25 verkennende boringen (tot maximaal 4,00 m –mv) getoetst. Hierbij dient opgemerkt dat dit booronderzoek gericht was op het toetsen van de (geologische) verwachting en niet op het opsporen van vindplaatsen. &lt;br&gt;De verwachting voor de perioden Finaal Paleolithicum tot en met Mesolithicum (geen verwachting) kon in de boringen niet worden getoetst, vanwege de grote diepteligging van dit niveau. De archeologische verwachting voor dit niveau blijft dan ook onveranderd. De afzettingen van het Laagpakket van Wormer zijn aangetroffen vanaf 2,43 m –NAP (1,90 m –mv) en dieper en bestaan uit kleiige of zandige afzettingen met rietsporen in de top. Dit wijst op een laaggelegen, nat milieu waarin de kans op het aantreffen van bewoningssporen klein is. De verwachting voor het Neolithicum wordt dan ook bijgesteld naar een lage verwachting. Voor het Hollandveen Laagpakket geldt dat dit niveau niet meer intact is als gevolg van systematische ontginning van het veen in de Middeleeuwen, ook wel moernering genoemd. Daardoor resteert nog incidenteel 65 en 90 cm van het oorspronkelijke veenpakket, maar meestal slechts 5 tot 20 cm. De archeologische verwachting voor het Hollandveen (Bronstijd, IJzertijd en Romeinse tijd) komt dan ook te vervallen. Voor het Laagpakket van Walcheren geldt dat de archeologische verwachting voor de Vroege en de Late Middeleeuwen kan worden vastgesteld op een lage verwachting. Het booronderzoek heeft geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van vindplaatsen, zoals archeologische indicatoren of cultuurlagen, uit deze periode opgeleverd. De boringen bevestigen het beeld dat het plangebied gelegen is in komgebied waar systematisch moernering heeft plaatsgevonden. Dit landschapstype was, zeker na het moeren, onaantrekkelijk voor bewoning, gezien de lage ligging. In de Nieuwe Tijd is het gebied daartoe opgehoogd om het geschikter te maken voor bijv. landbouw en later voor de aanleg van bebouwing (tweede helft 20ste eeuw), zo blijkt uit de aangetroffen ophogingen. In het grootste deel van het plangebied zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van vindplaatsen uit de Nieuwe Tijd aangetroffen. De verwachting voor deze periode wordt daar dan ook bijgesteld naar laag. Uitzondering hierop is het noorden van het plangebied, direct ten zuiden van de Julianastraat, waar mogelijk resten van een gebouw (muurwerk, fundering) aanwezig kunnen zijn. Dit blijkt uit de hier geplaatste boring (nr. 24) die gestuit is op vast metselwerk van IJssestenen op een diepte van 0,60 m –mv. In de ophogingslaag daarboven is tot aan het maaiveld veel baksteenpuin aangetroffen. Waarschijnlijk gaat het om resten van een gebouw dat op deze locatie is afgebeeld op de 18de-eeuwse kaart van Hattinga en op de Kadastrale Minuut uit de eerste helft van de 19de eeuw. Voor het uiterste noorden van het plangebied, tot 20 m ten zuiden van boring 24, blijft een hoge verwachting bestaan voor de Nieuwe Tijd gelet op mogelijke resten van bebouwing en eventueel bijbehorend erf.&lt;/p&gt;