DOI: 10.14457/tu.the.2018.648
title: แนวทางในการมีกฎหมายกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าในอาเซียน: ศึกษาเปรียบเทียบสหภาพยุโรป

description: การจัดตั้งอาเซียน (ASEAN) จุดมุ่งหมายที่สำคัญอย่างหนึ่งคือการเป็นภูมิภาคที่มีความมั่นคงและเข้มแข็งทางเศรษฐกิจสามารถแข่งขันในเวทีการค้าโลกได้อย่างมีประสิทธิภาพ ในแผนงานจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน (ASEAN Economic Community :AEC) จึงกำหนดให้อาเซียนกลายเป็นตลาดและฐานการผลิตเดียวกัน (Single Market and Production Base) ทำให้สินค้าสามารถเคลื่อนย้ายได้อย่างเสรีภายในประเทศสมาชิก ซึ่งในการนี้แม้ว่าจะเป็นการส่งเสริมพัฒนาเศรษฐกิจทำให้เงินทุนหมุนเวียนภายในภูมิภาคและเป็นการเปิดให้ผู้บริโภคมีโอกาสเลือกซื้อสินค้ามากขึ้นแต่ในทางกลับกันก็เป็นช่องทางหนึ่งที่ทำให้สินค้าที่ไม่มีคุณภาพ ไม่ได้มาตรฐานและเป็นอันตรายหลั่งไหลเข้ามาในท้องตลาดสู่มือผู้บริโภคด้วยเช่นกัน การกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าเพื่อคุ้มครองสุขภาพและความปลอดภัยของผู้บริโภคจึงเป็นเรื่องที่มีความสำคัญอย่างมากในปัจจุบันอาเซียนยังคงไม่มีการบังคับใช้กฎหมายกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้า (Product Safety Law) เป็นการเฉพาะ หลักเกณฑ์การคุ้มครองสุขภาพและความปลอดภัยของผู้บริโภคจึงถูกกำหนดไว้ในแผนงานจัดตั้งประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนอันก็มีลักษณะเป็นนโยบายกว้างๆ ไม่มีแนวทางการดำเนินการที่ชัดเจน สุดท้ายแล้วการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าก็ต้องไปพิจารณาจากกฎหมายภายในของแต่ละประเทศสมาชิก ซึ่งจากการศึกษาพบว่ายังไม่มีประเทศสมาชิกใดในอาเซียนบัญญัติกฎหมายกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าบังคับใช้ไว้เป็นการเฉพาะ แต่ก็มีการกำหนดมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าไว้ในกฎหมายอื่นๆ เช่น กฎหมายว่าด้วยอาหาร ยา เป็นต้น โดยมีกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคทำหน้าที่เป็นกฎหมายกลางกำกับควบคุมในส่วนของสินค้าที่ไม่มีกฎหมายเฉพาะ แต่ก็ยังคงมีปัญหาและข้อจำกัดหลายประการทั้งในด้านของกฎหมายไม่ครอบคลุม ไม่ชัดเจน มาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าไม่มีประสิทธิภาพ รวมไปถึงปัญหาผู้ประกอบการไม่มีส่วนร่วมในการกำกับดูแลความปลอดภัยส่งผลให้การกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าที่เกิดขึ้นไม่มีประสิทธิภาพ ผู้บริโภคอาเซียนยังคงตกอยู่ในความเสี่ยงที่จะได้รับอันตรายจากสินค้าไม่ปลอดภัยเหล่านั้นเมื่อศึกษาเปรียบเทียบกับสหภาพยุโรปที่มีรูปแบบการรวมกันระหว่างประเทศในภูมิภาคเพื่อเป็นตลาดเดียวเช่นเดียวกับอาเซียน พบว่าสหภาพยุโรปได้ให้ความสำคัญกับการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้ามากมีการออกกฎหมายความปลอดภัยของสินค้าขึ้นหลายฉบับ โดยมี “ข้อกำหนดทั่วไปว่าด้วยความปลอดภัยของสินค้า” (General Product Safety Directive 2001/95/EC) ทำหน้าที่เป็นกฎหมายกลางครอบคลุมทุกสินค้าอุดช่องว่างในส่วนของสินค้าที่ไม่มีกฎหมายใดกำกับดูแลเป็นการเฉพาะ มีการกำหนดหลักการทั่วไปว่าเฉพาะสินค้าที่ปลอดภัยเท่านั้นจึงจะวางจำหน่ายในท้องตลาดได้ อีกทั้งมีการกำหนดหน้าที่และมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าทั้งก่อนและหลังจากการวางจำหน่ายสินค้า เพื่อทำให้มั่นใจว่าสินค้าที่วางจำหน่ายในท้องตลาดนั้นเป็นสินค้าที่ปลอดภัย นอกจากนี้ยังมีการจัดตั้งระบบประสานแจ้งเตือนข้อมูลสินค้าไม่ปลอดภัยในระหว่างประเทศสมาชิกเพื่อประโยชน์ในการแจ้งเตือนจัดเก็บและเรียกคืนสินค้าไม่ปลอดภัยขึ้นอีกด้วยดังนี้ เพื่อแก้ไขปัญหาในการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าอาเซียนให้มีประสิทธิภาพสามารถรับประกันความปลอดภัยของสินค้าที่วางจำหน่ายในท้องตลาดได้ ผู้เขียนขอเสนอให้ มีการจัดทำกฎหมายกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าในอาเซียนขึ้น ในรูปแบบแนวทางปฏิบัติ (Guideline) คือ “แนวทางปฏิบัติว่าด้วยการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าทั่วไปในอาเซียน” (ASEAN General Product Safety Guidelines) ตามแนวทางของกฎหมายสหภาพยุโรปอันมีลักษณะเป็นแนวทางให้แต่ละประเทศสมาชิกอาเซียนนำไปออกเป็นกฎหมายหรือกำหนดมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยภายในประเทศของตน เพื่อให้การกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าของอาเซียนมีความชัดเจนและสอดคล้องไปในทิศทางเดียวกัน อันประกอบไปด้วยหลักการทั่วไปด้านความปลอดภัยของสินค้าและมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้า รวมไปถึงการกำหนดหน้าที่ให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่าย ไม่ว่าจะเป็นผู้ประกอบการ พนักงานเจ้าหน้าที่และผู้บริโภค ต้องมีส่วนร่วมในการกับดูแลความปลอดภัยของสินค้า อันเป็นการยกระดับการคุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพและความปลอดภัยของอาเซียนเพื่อให้การดำเนินการตลาดเดียวเป็นไปอย่างประสิทธิภาพ สู่การเป็นภูมิภาคที่มีความมั่นคงและเข้มแข็งทางเศรษฐกิจตามจุดมุ่งหมายของการจัดตั้งอาเซียน