DOI: 10.17026/ar/ts1a9s
title: Hoeksestraat ongenummerd, Schijf (gemeente Rucphen)
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: DC ArcheoProjecten heeft in februari en maart 2021 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de kans op aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Hoeksestraat ongenummerd in Schijf, gemeente Rucphen. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van twee poortwoningen. Hiervoor is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat het plangebied landschappelijk gezien is gelegen op een met een laag stuif- en dekzand afgedekte terrasafzettingsrest-heuvel. Op grond van de relatief hogere ligging en de nabijheid van oppervlaktewater (‘Den Ouden Zoek’) kan het onderzoeksgebied reeds vroeg in gebruik zijn geweest voor bewoning, landbouw en andere menselijke activiteiten. Dit blijkt onder meer uit een groot aantal vuursteenvondsten die op een akkerperceel circa 110 m ten oosten van het plangebied zijn gedaan. In de top van de vroegpleistocene afzettingen en in het dekzand, tussen circa 4 en 1 m -mv, dient daarom rekening te worden gehouden met archeologische resten vanaf het Midden-Paleolithicum. Hoewel in West-Brabant vanaf de Bronstijd een sterke vernatting van het landschap optrad, zijn er geen aanwijzingen dat het plangebied veenbedekking heeft gekend. Desondanks bestaat de kans dat als gevolg van de stijgende grondwaterspiegel de bewoningsomstandigheden in het onderzoeksgebied ongunstiger werden. Dit zou het ontbreken van vondstlocaties in de omgeving uit de Bronstijd en later kunnen verklaren. Ondanks dat de hoger gelegen delen van het landschap moeilijker bereikbaar werden, kunnen deze wel bewoond zijn gebleven. Mogelijk gold dit ook voor onderhavig plangebied.Resten uit het Midden-Paleolithicum zijn schaars maar kunnen zich in het ‘Oud Dekzand’ bevinden en zullen bestaan uit stenen werktuigen van Neanderthalers. In het ‘Jong Dekzand‘ moet rekening gehouden worden met resten uit het Laat-Paleolithicum, het Mesolithicum en het Neolithicum. Deze kunnen bestaan uit restanten van kampementen van jager-verzamelaars en zullen zich manifesteren in de vorm van een strooiing van voornamelijk vuursteen en houtskool en het voorkomen van haardkuilen. Vanaf het Neolithicum komen ook bewoningssporen voor bestaande uit onder andere huisplattegronden, akkersporen, waterputten en erfscheidingen. Op oude kaarten maakt het plangebied deel uit van een uitgestrekt heidegebied (‘Rucphensche Heide’). Vanaf de 20e eeuw behoorden de gronden tot het landgoed Jachthuis Schijf, waarvan het landhuis zich circa 700 m ten westen van het plangebied bevindt. Gelet op het kaartbeeld zijn geen sporen van agrarische activiteiten of van bebouwing uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd te verwachten. Evenmin zijn aan het landgoed relateerde sporen te verwachten. Wel zijn in de zuidoosthoek mogelijk sporen van een oude weg aan te treffen. Concluderend geldt in het plangebied een hoge verwachting voor resten uit de steentijd en een middelhoge verwachting voor resten uit de periode Bronstijd tot en met de Vroege Middeleeuwen. Voor resten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd geldt een lage verwachting, met als enige uitzondering de zuidoosthoek van het plangebied (deel van een oude weg).Teneinde bovenstaande verwachting te toetsen en aan te vullen is in december 2021 na overleg met de opdrachtgever een doorstart gemaakt naar een verkennend booronderzoek. Hierbij is vastgesteld dat de ondergrond uit dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel) bestaat. Beneden een diepte van 35 à 45 cm –mv (circa 14,7 tot 14,3 m +NAP) is sprake van sterk siltig, zeer fijn dekzand, zogenoemd Oud Dekzand, hierboven van zwak siltig, matig fijn dekzand, zogenoemd Jong Dekzand. Met uitzondering van de zuidoosthoek van het plangebied (boring 5) waar een ontgraving heeft plaatsgevonden, is in de top van het dekzand een uitontwikkelde podzolbodem aanwezig. Dit betekent dat het potentieel vondst- en sporenniveau uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met Vroege Middeleeuwen vrijwel overal intact is. De verwachting voor vermelde periode blijft dus hoog.