DOI: 10.17026/dans-26t-t7q9
title: Proefsleuvenonderzoek TB N18
title: Een weg door tijd en landschap

description: &lt;p&gt;De bestaande N18 wordt aangepast en deels wordt een nieuw tracé gerealiseerd. Rijkswaterstaat heeft hierbij gekozen voor het aanleggen van een nieuwe weg (2x1 en 2x2) tussen Groenlo en Enschede. De N18 wordt hierbij om de kernen van Eibergen, Haaksbergen en Usselo geleid. Omdat de werkzaamheden langs dit traject (dat in twee provincies ligt) eventueel aanwezige archeologische resten in het bodemarchief kunnen aantasten, was een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Hiertoe is in 2011 allereerst een gecombineerd archeologisch onderzoek uitgevoerd, bestaand uit een bureauonderzoek dat gevolgd is door een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (karterende fase). In totaal zijn destijds 1765 boringen gezet, waar in 144 boringen een (deels) intact podzolprofiel is waargenomen (8%). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit booronderzoek heeft uitgewezen dat de bodemopbouw in het plangebied voornamelijk bestond uit veldpodzolgronden, beekeerd- en gooreerdgronden en dat op de hogere dekzandruggen enkeerdgronden zijn gevormd. Bij nadere bestudering van de boor- en vondstgegevens zijn in totaal dertien vindplaatsen aangetroffen. Twee vindplaatsen zijn bepaald op basis van hun ligging in reeds bekende archeologische vindplaatsen, waaronder de circumvallatielinie bij Groenlo. De overige elf vindplaatsen zijn aan het licht gekomen door het aangetroffen vondstmateriaal. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Daarnaast zijn binnen het tracé elf zones aanwezig die grenzen aan historische, mogelijk laatmiddeleeuwse erven. Op basis van historisch-geografische informatie is inzicht verkregen in de locaties van dergelijke erven. Het beschikbare historisch kaartmateriaal is onder het toekomstige tracé gelegd waarna gekeken is naar locaties waar het nieuwe tracé over oude bebouwing gaat dan wel oude bebouwing snijdt (binnen een straal van 75 m). Vanwege de geringe vondstverspreiding en het vaak verstoorde bodemprofiel ter plaatse zijn laatmiddeleeuwse boerderijlocaties nagenoeg niet op te sporen tijdens een karterend booronderzoek. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bij het booronderzoek aangetroffen vondstmateriaal waren drie zones binnen het plangebied aanwezig waar mogelijk steentijdvindplaatsen kunnen zijn. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tot slot zijn door de regio-archeoloog van de regio Achterhoek (M. Kocken) vier locaties aangewezen waar een verhoogde kans zou zijn op het aantreffen van archeologische resten. Regio-archeoloog H. Oude Rengerink heeft daarnaast een locatie aangedragen waar het tracé de mogelijke ligging van een watermolen zou snijden (vindplaats 18).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Naar aanleiding van de resultaten van deze gegevens is voor in totaal 29 locaties een archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek of een waarderend booronderzoek (of beide). Hierbij dient opgemerkt te worden dat binnen twee locaties verschillende type vindplaatsen aanwezig zijn - zie verder.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Waarderend booronderzoek&lt;br&gt;In het voorjaar van 2012 (15-22 maart) is binnen de vier mogelijke steentijdvindplaatsen een archeologisch vervolgonderzoek uitgevoerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek, waarderende fase. Het gaat hier om de vindplaatsen 2, 7, 11 (ook IVO-P) en 17. Binnen de vier locaties zijn in totaal 149 boringen gezet. Het veldonderzoek is uitgevoerd conform Rapportage Archeologische Monumentenzorg 197, rekening houdend met de aanwezigheid van middelgrote steentijdvindplaatsen met een lage vondstdichtheid: 40 à 80 fragmenten per m2. Dit resulteerde in een boordichtheid van 110 boringen per hectare. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het booronderzoek is gebleken dat de bodemopbouw binnen de onderzochte zones grotendeels verstoord was en dat weinig kans bestaat op de aanwezigheid van een intacte steentijdvindplaats. De locaties zijn derhalve vrijgegeven voor wat betreft archeologisch vervolgonderzoek. Het bevoegd gezag, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, is akkoord gegaan met de bevindingen vanuit het rapport.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Een uitzondering hierop vormde vindplaats 11: hier diende eveneens een proefsleuvenonderzoek te worden uitgevoerd (zie onder). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Proefsleuvenonderzoek&lt;br&gt;Door een tussentijdse aanpassing van het tracé (OTB naar TB) zijn twee archeologische vindplaatsen komen te vervallen (vindplaats 3 en 12). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de maanden maart en april 2012 is de eerste fase van het archeologisch proefsleuvenonderzoek uitgevoerd. Het onderzoek bestond uit het graven van proefsleuven met, afhankelijk van het te verwachte type vindplaats, een lengte van 25 m en een breedte van 5 m of een lengte van 40 m met een breedte van 4 m. Op deze wijze zijn de verschillende locaties onderzocht met een dichtheid van 5 tot 10 %. De volgende vindplaatsen / historische erven zijn door middel van proefsleuven archeologisch onderzocht: vindplaats 5, 6, 8, 11, 13-II (circumvallatielinie - west), 14, 15, 18 en erf 9, 10 en 11. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Eind oktober en begin november zijn vervolgens vijf locaties door middel van proefsleuven onderzocht. Het ging hierbij om de vindplaatsen 1, 9 en 10, erf 7 / vindplaats 4 (gecombineerd) en erf 8. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In 2012 zijn in totaal 16 locaties door middel van proefsleuven onderzocht (5 erven en 12 vindplaatsen - binnen één locatie zijn twee type vindplaatsen aanwezig). Voor acht overige locaties bleek in het najaar nog geen betredingstoestemming te zijn afgegeven, waaronder een deel van vindplaats 13 (13-I). Deze zijn dan ook niet onderzocht en dit zal in een later stadium alsnog moeten gebeuren. Voor de locaties van bovengenoemde vindplaatsen wordt verwezen naar de diverse archeologische bijlagen en naar hoofdstuk 1.2.&lt;/p&gt;