DOI: 10.17026/dans-x5s-caza
title: Waalwijk, De Poort Waalwijk, plangebied De Poort

description: &lt;p&gt;BAAC bv heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek met behulp van boringen (verkennende fase) uitgevoerd in het plangebied De Poort te Waalwijk. Aanleiding voor het onderzoek is het plan 48 nieuwe huurappartementen te realiseren, waarbij de huidige bebouwing gesloopt zal worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied in het veenontginningsgebied op een lage dekzandrug of flank van deze rug ligt. Op basis van de ouderdom van het onderliggende Pleistocene dekzandlandschap kunnen in de top van het dekzand archeologische resten uit het laat-paleolithicum tot en met het heden worden verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Meer specifiek gezien worden er op basis van reeds bekende archeologische en historische waarnemingen binnen het plangebied voornamelijk archeologische resten vanaf de late middeleeuwen (na 1300 AD) tot en met de nieuwe tijd B verwacht (complextypen: (gegraven) waterloop, ontginningsgreppels, voorburcht met bijbehorende verdedigingswerken en boerderijen/huizen, grachten, muuren/ of funderingsresten). Op ongeveer 150 meter ten zuiden van het plangebied zijn waarnemingen gedaan met betrekking tot het kasteel van Besoijen. Opvallende perceelsvormen op het minuutplan van ca. 1830 laten een mogelijke ligging van de voorburcht (en eventuele toegangspoort) ten noorden van deze vindplaats vermoeden. Het plangebied lag vermoedelijk in het noordelijke deel van de voorburcht nabij de toegangspoort over de Loint. Op historisch kaartmateriaal staat op deze locatie nog steeds een brug aangegeven over de Loint. Deze brug bevindt zich in het uiterst noordoostelijke deel van het plangebied en kan een overblijfsel zijn van de toegangspoort tot kasteel Besoijen.&lt;br&gt;De Loint zelf heeft in dit gedeelte mogelijk gediend als omgrachting van het kasteelterrein. De Loint volgt globaal de noordelijke en westelijke begrenzing van het plangebied. Hier kunnen sporen van de Loint (natuurlijke vulling, latere houten beschoeiing, grachtvullingen) in de bodem worden verwacht. Volgens reeds uitgevoerd onderzoek circa 400 meter ten oosten van het plangebied komen sporen van de Loint vanaf circa 110 cm –mv voor.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Naast resten uit de middeleeuwen en/of nieuwe tijd bestaat er een kleine mogelijkheid op het aantreffen van resten van jagers- en verzamelaars uit het laat-paleolithicum en mesolithicum (complextype: jachtkampement) in de top van het dekzand of in de bovenliggende dalgrond. Er geldt daarnaast voor de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen een lage verwachting vanwege de destijds natte condities binnen het plangebied.&lt;br&gt;Recente verstoringen worden binnen het plangebied ter plekke van en nabij de huidige bebouwing verwacht. Bouwdossiers tonen aan dat ter plekke van het pand aan de Hollandsestraat de bodem tot tenminste 110 cm –mv en ter plekke van het pand aan de Molenstraat 1 variërend tussen 160 en 230 cm –mv verstoord is geraakt door de bouwwerkzaamheden. Archeologische resten worden binnen de bebouwde delen van het plangebied, afhankelijk van de diepteligging van de potentieel aanwezige archeologische niveaus, niet meer verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens het veldonderzoek is vastgesteld dat het plangebied op een verspoelde, lage dekzandrug of –vlakte ligt. In het noordelijke en westelijke deel van het plangebied komen meer grofzandige, zwak grindige beddingafzettingen of fluvioperiglaciale afzettingen van een voorloper van de gegraven waterloop de “Loint” voor. Het oorspronkelijke zandpakket wordt in de boringen 1, 3 en 4 afgedekt door een klei-op-zandig veenpakket. Het betreft hier een zogenaamde dalgrond, waarbij het in boring 4 aanwezige venige materiaal als opvulling van de aanwezige waterloop “de Loint” kan worden beschouwd. Ter plekke van het grootste deel van het plangebied is sprake van een tweefasige ophoging van het maaiveld. Het oudste ophoogpakket komt voor vanaf 55 à 80 cm –mv en is veelal kleiig van aard, terwijl het jongere ophoogpakket meer zandig van aard is en voorkomt vanaf 20 à 30 cm -mv. In boring 1 is op 120 cm – mv in het kleiige ophoogpakket een concentratie baksteen aangetroffen. Deze concentratie baksteen kan een restant van een (toegangs)brug over de Loint zijn geweest, maar eventueel ook een restant van de omwalling van de voorburcht behorende bij het kasteel Besoijen. In de top van dit kleiige ophoogpakket is een fragment aardewerk uit de nieuwe tijd A of B aangetroffen. Het lijkt er op dat er een tweedeling in ophoging bestaat binnen het oudere opgebrachte kleipakket.&lt;br&gt;Puur lithologisch is deze echter niet te herkennen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het veldonderzoek komt verder naar voren dat de bodem ter plekke van en rondom de zuidelijke bebouwing binnen het plangebied tot grote diepte verstoord is geraakt. De verstoringsdiepte ter plekke van de boringen 2 en 5 komt globaal overeen met de reeds bekende funderingsdiepte van het gebouw. Op basis van de grootschalige bekende recente verstoringen geldt voor het bebouwde deel in het zuidelijke deel van het plangebied een lage verwachting op het aantreffen van archeologische resten voor alle perioden. Voor het overige deel van het plangebied kan de middelhoge tot hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten vanaf de late middeleeuwen gehandhaafd blijven. Archeologische resten uit de nieuwe tijd A of B worden verwacht in het zandige ophoogpakket vanaf 20 à 30 cm –mv. Te denken valt aan bijgebouwen, greppels, schuurtjes en/of resten van een brug.&lt;br&gt;Archeologische resten uit de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd A (complextypen: kasteelterrein; voorburcht, brug, waterloop, ontginningsgreppels) worden verwacht in het oudere kleiige ophoogpakket/dalgrond vanaf circa 55 à 80 cm –mv of in de top van de meer venige dalgrond vanaf 100 à 120 cm –mv (bijlage 5: 2680 m2).&lt;br&gt;Voor het bebouwde deel aan de Hollandsestraat geldt vanwege de funderingsdiepte tot 110 cm –mv een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd A (bijlage 5; 619 m2).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;BAAC bv adviseert om bodemverstorende activiteiten ter plekke van de gebieden met een middelhoge en hoge verwachting te vermijden. Indien dit niet het geval is adviseert BAAC bv om ter plekke van de onbebouwde delen binnen het plangebied een karterend/waarderend proefsleuvenonderzoek uit te voeren. Daarnaast adviseert BAAC bv om de sloop van het gebouw aan de Hollandsestraat archeologisch te begeleiden. De kans op het aantreffen van muur-, brug- en/of grachtresten behorende tot de voorburcht van het kasteel Besoijen wordt hier groot geacht. Voor het zuidelijke bebouwde deel adviseert BAAC bv geen vervolgonderzoek uit te voeren vanwege de lage verwachting op het aantreffen van archeologische resten “in situ”.&lt;/p&gt;