DOI: 10.17026/ar/f2qutt
title: Archeologisch bureauonderzoek Zonnekamp te Steenwijk, gemeente Steenwijkerland (OV)

description: Laagland Archeologie heeft in april/mei 2023 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Zonnekamp te Steenwijk. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van de huidige bejaardenwoningen, gevolgd door herbouw op dezelfde locaties. Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het plangebied ligt op de hoge stuwwal van Steenwijk. De vermoedelijke bodemopbouw bestaat uit van boven naar onder uit:
- plaggendek (tenminste 50 cm)
- oude akkerlaag (circa 10-20 cm)
- dekzand met podzolprofiel (circa 50 cm)
- keizand (circa 40 cm)
- keileem
In de omgeving zijn resten uit het Mesolithicum, Neolithicum, Bronstijd, Romeinse tijd en Late Middeleeuwen bekend. Oostelijk van het plangebied ligt een AMK-terrein met resten uit het Mesolithicum, Neolithicum en Romeinse tijd. Qua landschappelijke situatie is dit AMK-terrein vergelijkbaar met die in het plangebied, al is het AMK-terrein in tegenstelling tot het plangebied vanaf in ieder geval 1832 aldoor onbebouwd gebleven. Resten uit de Late Middeleeuwen hangen vooral samen met de oude stadskern van Steenwijk, westelijk van het plangebied.
Tot in de tweede helft van de vorige eeuw is het plangebied in gebruik gebleven als bouwland. Rond 1950 vond een grote ruilverkaveling plaats. Vanaf ongeveer 1977 is het plangebied bebouwd. De huidige bejaardenwoningen zijn gefundeerd op poeren die tot ongeveer 150 cm –mv zijn ingegraven. Onder de woningen is een kruipruimte tot 1 m –mv aanwezig. Dit impliceert dat de grond onder de huidige woningen tot voorbij het archeologische niveau is vergraven. In hoeverre de grond buiten de huidige woningen nog intact is, is niet bekend. De nieuwe woningen worden op nagenoeg exact dezelfde locaties gebouwd als de te slopen woningen, waarbij het ruimtebeslag wel iets groter wordt.
In het plangebied kunnen resten vanaf het Mesolithicum tot en met de Late Middeleeuwen worden verwacht, waarbij het zwaartepunt ligt op het Mesolithicum, Neolithicum en Romeinse tijd. Deze resten zijn gezien de funderingen en de kruipruimten niet meer te verwachten onder de huidige woningen. Wat diepere grondsporen kunnen nog wel bewaard zijn gebleven. 
Mogelijk is de bodem buiten de huidige bebouwing verstoord tijdens het bouwrijp maken van het terrein in de jaren ’80 van de vorige eeuw of tijdens een eerdere ruilverkaveling. Of en in hoeverre buiten de huidige bebouwing sprake is van een verstoord bodemprofiel kan op grond van alleen bureauonderzoek niet bepaald worden. Vooralsnog dient buiten de huidige bebouwing daarom een hoge verwachting gehanteerd te worden voor resten uit het Mesolithicum tot en met de Late Middeleeuwen.

Indien de geplande bodemverstoring (sloop huidige woningen en nieuwbouw op dezelfde locaties) beperkt blijft tot de huidige woningen (met daaromheen een bufferzone van ongeveer 50 cm) achten we geen vervolgonderzoek noodzakelijk: de werkzaamheden vinden dan plaats in overwegend verstoorde grond. Indien wordt afgeweken van het huidige bouwplan en ook buiten de huidige woningen wordt ontgraven achten we vervolgonderzoek aan de orde. In dat geval is in dit stadium een verkennend booronderzoek de aangegeven vervolgstap. 
Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Steenwijkerland. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, A. Vissinga.
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).