DOI: 10.14457/tu.the.2015.507
title: อิทธิพลของปุ๋ยอินทรีย์ต่อการเจริญเติบโตและคุณภาพผลผลิตของจิงจูฉ่าย

description: การศึกษาประสิทธิภาพของการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ต่อการเจริญเติบโตและคุณภาพผลผลิตของจิงจูฉ่าย โดยวางแผนการทดลองแบบบล็อกสุ่มสมบูรณ์ จำนวน 3 ซ้ำ (แปลง) ประกอบด้วย 6 กรรมวิธี ได้แก่ 1) ไม่ใส่ปุ๋ย 2) ปุ๋ยเคมีอัตรา 10.65 กิโลกรัม N ต่อไร่ 3) ปุ๋ยเคมีอัตรา 21.30 กิโลกรัม N ต่อไร่ 4) ปุ๋ยมูลไก่อัตรา 10.65 กิโลกรัม N ต่อไร่ 5) ปุ๋ยมูลไก่อัตรา 21.30 กิโลกรัม N ต่อไร่ และ 6) ปุ๋ยมูลไก่อัตรา 31.95 กิโลกรัม N ต่อไร่ จากผลการทดลองพบว่า การให้ปุ๋ยมูลไก่ที่เพิ่มขึ้น ทำให้ปริมาณอินทรียวัตถุ ไนโตรเจนรวม ฟอสฟอรัสที่เป็นประโยชน์ และโพแทสเซียมที่แลกเปลี่ยนได้ ในดินหลังปลูกของทุกรอบการเก็บเกี่ยวมีค่าเพิ่มขึ้น ในขณะที่ไม่พบแนวโน้มดังกล่าวในการใส่ปุ๋ยเคมี และสำหรับผลในด้านการเจริญเติบโต พบว่า ในการเก็บเกี่ยวครั้งที่ 1 การไม่ใส่ปุ๋ยทำให้ความสูงไม่แตกต่างกันกับการใส่ปุ๋ย แต่สำหรับในการเก็บเกี่ยวครั้งที่ 3 พบว่า ต้นจิงจูฉ่ายที่ปลูกในกรรมวิธีที่ไม่ใส่ปุ๋ยมีความสูงและน้ำหนักสดต่อไร่น้อยกว่ากรรมวิธีที่ใส่ปุ๋ยทุกชนิดอย่างมีนัยสำคัญ (p≤0.05) นอกจากนี้ยังพบว่า การใส่ปุ๋ยมูลไก่ที่ระดับไนโตรเจนเพิ่มขึ้น ทำให้ต้นจิงจูฉ่ายมีความสูงและน้ำหนักสดต่อไร่เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ (p≤0.05) ในขณะที่ไม่พบความแตกต่างในค่าดังกล่าวอย่างมีนัยสำคัญในการใส่ปุ๋ยเคมีที่ระดับไนโตรเจนเพิ่มขึ้น โดยจากผลของการเก็บเกี่ยวทั้ง 3 ครั้ง พบว่า กรรมวิธีที่ทำให้ต้นจิงจูฉ่ายมีน้ำหนักสดต่อไร่มากที่สุดคือ กรรมวิธีที่ใส่ปุ๋ยมูลไก่ อัตรา 31.95 กิโลกรัม N ต่อไร่ ซึ่งมีค่าเท่ากับ 220.39  743.14 และ 612.87 กิโลกรัมต่อไร่ ตามลำดับ สำหรับคุณภาพผลผลิตของจิงจูฉ่าย พบว่า การใส่ปุ๋ยเคมีทั้ง 2 อัตรา ทำให้ปริมาณไนเตรตในใบมีค่ามากกว่าการใส่ปุ๋ยมูลไก่เมื่อเปรียบเทียบที่ระดับไนโตรเจนที่เท่ากันในทุกรอบการเก็บเกี่ยว โดยพบว่า การใส่ปุ๋ยเคมี อัตรา 21.30 กิโลกรัม N ต่อไร่ ทำให้ต้นจิงจูฉ่ายมีการสะสมของสารไนเตรตมากที่สุดอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้ยังพบว่า การใส่ปุ๋ยมูลไก่ที่ระดับไนโตรเจนเพิ่มขึ้น ทำให้การสะสมของสารไนเตรตในใบจิงจูฉ่ายมีค่าเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ แต่พบว่า ในทุกกรรมวิธีของการใส่ปุ๋ยในทุกรอบการเก็บเกี่ยวมีค่าอยู่ระหว่าง 2.66-23.09 มิลลิกรัม NO3-  ต่อกิโลกรัมน้ำหนักสด ซึ่งมีค่าไม่เกินค่ามาตรฐานที่กลุ่มสหภาพยุโรปกำหนดไว้ ในทางตรงกันข้าม ที่ระยะการเก็บเกี่ยวครั้งที่ 3 พบว่า การใส่ปุ๋ยมูลไก่ในทุกอัตราทำให้ปริมาณสารประกอบฟีนอลิกรวมมีค่ามากกว่าการใส่ปุ๋ยเคมี ซึ่งมีค่าอยู่ระหว่าง 11.26-11.77 มิลลิกรัม Gallic acid ต่อกรัมน้ำหนักสด และสำหรับการคำนวณผลตอบแทนทางเศรษฐกิจของการใส่ปุ๋ยที่แตกต่างกันต่อการปลูกจิงจูฉ่าย พบว่า การใส่ปุ๋ย ทั้งปุ๋ยเคมีและปุ๋ยมูลไก่ที่ระดับไนโตรเจนที่เพิ่มขึ้น ทำให้กำไรผลผลิตเฉลี่ยต่อกิโลกรัมมีค่าเพิ่มขึ้น โดยจะเห็นผลได้ชัดเจนในการใส่ปุ๋ยมูลไก่ ที่พบว่า การใส่ปุ๋ยมูลไก่อัตรา 31.95 กิโลกรัม N ต่อไร่ ทำให้ได้กำไรเฉลี่ยต่อกิโลกรัมมีค่ามากที่สุดและมีค่ามากกว่าการใส่ปุ๋ยมูลไก่ที่อัตรา 10.65 กิโลกรัม N ต่อไร่ ถึงประมาณ 2 เท่า แต่อย่างไรก็ตาม ในการคิดผลตอบแทนทางเศรษฐกิจได้คำนวณราคาขายต่อกิโลกรัมที่ระดับราคาของสินค้าที่ได้รับมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ซึ่งไม่อนุญาตให้ใช้ปุ๋ยเคมี ดังนั้นหากพิจารณาราคาขายต่อกิโลกรัมของจิงจูฉ่ายที่ได้รับปุ๋ยเคมี น่าจะมีความเป็นไปได้ว่า ผลตอบแทนทางเศรษฐกิจต่อกิโลกรัมจะมีค่าน้อยกว่าการใส่ปุ๋ยมูลไก่เมื่อเปรียบเทียบที่ระดับไนโตรเจนที่ใส่เท่ากัน โดยจากผลการวิจัย ชี้ให้เห็นว่า อัตราการใส่ปุ๋ยที่เหมาะสมต่อการปลูกจิงจูฉ่ายที่ปลอดภัยและยั่งยืนทางเศรษฐกิจ คือ การใส่ปุ๋ยมูลไก่ที่อัตรา 31.95 กิโลกรัม N ต่อไร่ ซึ่งทำให้ได้ปริมาณผลผลิตและผลตอบแทนทางเศรษฐกิจสูงสุด อีกทั้งยังทำให้คุณภาพผลผลิตของจิงจูฉ่ายในด้านปริมาณสารประกอบฟีนอลิกสูงและมีปริมาณการสะสมไนเตรตที่ไม่สูงเกินค่ามาตรฐาน