DOI: 10.17026/ar/ec3pad
title: Plangebied Valwindherstel te Leersum, gemeente Utrechtse Heuvelrug
title: archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: RAAP-RAPPORT 6196

description: &lt;p&gt;
In opdracht van de gemeente Utrechtse Heuvelrug heeft RAAP in december 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Valwindherstel te Leersum in de gemeente Utrechtse Heuvelrug (figuur 1).
Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
- In het plangebied worden tijdelijke kampementen van jager-verzamelaars verwacht. Er geldt een hoge verwachting voor archeologische resten uit de steentijd.
- Het plangebied kenmerkt zich door haar ligging op de stuwwal in het noorden, de sandrs in het midden en dekzand in het zuiden. Elk van deze gebieden kent een goede ontwatering waardoor de gronden vanaf het neolithicum goed konden worden benut. Op grond van archeologische vindplaatsen in het plangebied en de nabije omgeving, lijkt het plangebied ten minste vanaf de ijzertijd te zijn bewoond. Mogelijk heeft bewoning ook eerder plaatsgevonden. Hierdoor geldt een hoge verwachting voor archeologische resten uit de periode neolithicum – nieuwe tijd.
- Het archeologisch niveau kan vanaf het maaiveld of onder de bouwvoor/het ophogingspakket worden aangetroffen. De dikte van de bouwvoor is 30 tot 40 cm, voor het ophogingspakket is deze onbekend.
- De diepte van de ingrepen is 0,8 m -mv. De bomen zullen in de bestaande groenstrook worden geplant.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen. Dat kan door de ingrepen niet dieper te laten zijn dan 40 cm -mv.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een archeologische begeleiding. Hierbij gaat het om zogenaamde aandachtzones waarin de gegraven ingrepen archeologisch worden begeleid. Deze zones zijn aangegeven in figuur 17.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
In de bufferzones van 50 m rond een bekende graflocatie bestaat een kans op de aanwezigheid van menselijke resten in de bodem. Wanneer deze worden aangetroffen, kunnen deze worden gedocumenteerd en geborgen, ook wanneer deze niet meer in context liggen (en de kans daarop is groot) en in archeologische zin mogelijk relatief weinig inhoudelijke kennis opleveren. Het is echter niet wenselijk aangetroffen menselijke resten niet ordentelijk te bergen. Ook in verstoorde bodem kunnen immers nog losse menselijke resten voorkomen. Zo wordt voorkomen dat menselijk botmateriaal gaat ‘rondzwerven’ en in een later stadium tot onnodig forensisch onderzoek leidt. Op basis hiervan worden de locaties van de nieuwe bomen die zich in de bufferzones bevinden als aandachtszone aangewezen.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
In overige zones worden twee of meerdere bomen geplant die de bodem verstoren. Tevens worden de nieuwe bomen op locaties geplant waar geen andere verstoringen hebben plaatsgevonden zoals de aanleg van kabels en leidingen of de locatie van bomen. Mogelijk zijn in deze zones archeologische resten in de (intacte) bodem aanwezig.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Bij archeologische begeleiding loopt een archeoloog of archeologisch team mee tijdens de civiele werkzaamheden. Doorgaans wordt in de planning van deze werkzaamheden rekening gehouden met enige flexibiliteit, zodat de werkzaamheden – bijvoorbeeld elders – kunnen doorgaan als de archeologen aangetroffen vondsten aan het waarderen of documenteren zijn. Archeologische begeleiding vindt plaats op basis van een door de overheid goedgekeurd Programma van Eisen.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
In de delen van het plangebied waar geen dubbelbestemming Archeologie geldt wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
&lt;/p&gt;