DOI: 10.17026/ar/gqaokh
title: Archeologisch onderzoek in toekomstig buurtschap Crailo
title: Een archeologische begeleiding en een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven

description: ADC ArcheoProjecten heeft op 1 en 8 december 2021 een archeologische begeleiding (conform protocol opgraven) en een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven uitgevoerd ten behoeve van toekomstige nieuwbouw in het buurtschap Crailo. Het graaf- en grondwerk dat gepaard zal gaan met de nieuwbouw vormt een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische vindplaatsen in het plangebied. In het bestemmingsplan is voor het grootste deel van het plangebied, met uitzondering van de bebouwde delen, een dubbelbestemming Waarde – Archeologie opgenomen. Voor deze gebieden geldt een onderzoeksverplichting.

Ter plaatse van de huidige en recent gesloopte bebouwing wordt aangenomen dat de bodem hier reeds dusdanig vergraven is dat hier geen archeologische resten meer te verwachten zijn. Uit een verkennend booronderzoek dat in 2014 is uitgevoerd buiten de huidige bouwvlakken blijkt echter dat buiten deze bouwvlakken in bepaalde delen van het plangebied sprake is van een intacte bodem met een (restant van een) podzolprofiel.
Voor het plangebied is tevens een aanvullend bureauonderzoek gedaan naar de ligging van een vermoede schans. De schans zou deel uitmaken van een reeks van zeven aardwerken ten zuiden en oosten van de vesting van Naarden, die als onderdeel van de Hollandse Waterlinie in de periode 1914-1918 zouden zijn aangelegd.

De archeologische begeleiding vond plaats in het kader van saneringswerkzaamheden op een locatie buiten de voormalige bouwvlakken. Het proefsleuvenonderzoek is uitgevoerd om in een zo vroeg mogelijk stadium inzicht te krijgen in de aard, omvang, gaafheid en conservering van archeologische resten gerelateerd aan de vermoede schanslocatie uit 1914-1918.

Sporen of vondsten van prehistorische of latere bewoning, begraving of landinrichting/verkaveling in de vorm van bijvoorbeeld greppels zijn in de thans onderzochte gebieden niet aangetroffen. De vermoede schanslocatie kon aan de hand van de twee aangelegde proefsleuven archeologisch niet worden aangetoond. Pas in een later stadium na het veldwerk kwam uit het opnieuw bestuderen van de laatste AHN-beelden de vermoede locatie van de schans in het plangebied naar voren. Bij het onderzoek in 2014 zat een AHN-beeld, maar die was alleen van de nog bestaande schans op de hei en de huidige locatie viel daar net buiten. Daardoor weten we niet zeker of de schans in het plangebied destijds niet gezien is of dat de oudere versies van het AHN nog niet goed genoeg waren om de locatie van de verdwenen schans te kunnen herkennen. Uit het AHN-beeld lijken we op te kunnen maken dat de oostelijke helft van de schans is verdwenen/verstoord door latere graafen bouwwerkzaamheden. Wat ook goed opvalt is dat de schansen meer ovaal/hartvormig zijn en van oost naar west ongeveer twee keer zo lang meten als van noord naar noord. De geplotte cirkel van de vermoede schanslocatie in het PvE klopte in principe wel redelijk, maar was eigenlijk van zuid naar noord gemeten te hoog (groot) getekend. De noordelijke proefsleuf valt daardoor inderdaad redelijk ver buiten de schanslocatie. De oostelijke daarentegen zou in principe op de goede locatie kunnen liggen.
Bij het aanvullende proefsleuvenonderzoek van fase 1 zijn enkele sleuven binnen de schanslocatie aangelegd, maar zonder noemenswaardig resultaat. Er komt echter nog een tweede fase proefsleuven aan waarbij er sleuven gepland staan op de locatie waar we nu de schans op het AHN herkennen. Geadviseerd wordt om in die fase alsnog de eventuele archeologische neerslag van de schans te onderzoeken middels proefsleuven.

Voor de onverstoorde delen van de stuwwal binnen het plangebied die buiten de thans onderzochte locaties liggen, geldt nog altijd een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten.