DOI: 10.17903/fk2/lfgmyf
title: Κινήματα της πόλης στην Αθήνα του 21ου αιώνα

description: Η έρευνα στηρίχθηκε στην καταγραφή των γεγονότων διαμαρτυρίας που αφορούν την προστασία και διεκδίκηση δημόσιων χώρων κατά την περίοδο 2001-2005 στην Αττική. Ως πηγές της καταγραφής αυτής χρησιμοποιήθηκαν ο ημερήσιος τύπος, περιοδικά και ιστοσελίδες. Η επιλογή της συγκεκριμένης περιόδου στόχευε στην αποτύπωση της σύγχρονης κατάστασης των κινημάτων της πόλης. Το χρονικό εύρος των πέντε ετών κρίθηκε ως το ελάχιστο προκειμένου να αναδειχθούν ορισμένα στοιχεία, η διερεύνηση των οποίων απαιτεί κάποιο χρονικό βάθος, όπως η συνέχεια και η διάρκεια της διαμαρτυρίας. Ως γεγονός διαμαρτυρίας θεωρήθηκε κάθε ενέργεια η οποία έχει κάθε ένα από τα παρακάτω χαρακτηριστικά στοιχεία: (α) Πραγματοποιείται στο δημόσιο χώρο (β) από ανεξάρτητη από τους επίσημους κρατικούς θεσμούς (γ) συλλογικότητα ή στο όνομα συλλογικότητας, και (δ) έχει ως στόχο την έκφραση διαφωνίας και τον επηρεασμό συγκεκριμένων αποφάσεων ή και συνολικότερα των κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών συνθηκών, των θεσμών, αξιών και αντιλήψεων που διαμορφώνουν τις σχετικές αποφάσεις (Rucht και Neidhardt 1999, Rucht και Ohlemacher 1992). Το κριτήριο της ανεξαρτησίας από τους κρατικούς θεσμούς δεν τηρήθηκε με απόλυτο και αυστηρό τρόπο. Οι ιδιαιτερότητες των κινημάτων της πόλης, όπως αυτές εκδηλώνονται κυρίως στους περιφερειακούς και μικρούς δήμους της Αττικής δημιούργησαν την ανάγκη να συμπεριληφθούν στην καταγραφή γεγονότα διαμαρτυρίας, στα οποία με τον έναν ή άλλο τρόπο συμμετείχαν και οι τοπικές δημοτικές αρχές. Ως δημόσιος χώρος ορίστηκε κάθε χώρος της πόλης, στον οποίο έχουν ελεύθερα πρόσβαση όλοι οι πολίτες και βρίσκεται σε κοινή χρήση. Πιο συγκεκριμένα στην έρευνα ως τέτοιοι χώροι ορίστηκαν τα πάρκα, τα άλση, οι παραλίες, τα δάση, οι πρασιές, οι πλατείες, τα πεζοδρόμια, οι δρόμοι και οι αρχαιολογικοί χώροι. Οι αρχαιολογικοί χώροι εντάχθηκαν στη σχετική κατηγορία των δημόσιων χώρων εξαιτίας του ιδιαίτερου κοινού ενδιαφέροντος των πολιτών της πόλης, παρά το γεγονός ότι η πρόσβαση σε αυτούς είναι μόνο περιοδικά ελεύθερη. Για την αρχειοθέτηση των γεγονότων διαμαρτυρίας από τον τύπο επιλέχθηκαν οι εφημερίδες «Ελευθεροτυπία» και «Ριζοσπάστης». Η επιλογή των δύο συγκεκριμένων εφημερίδων προέκυψε μετά από προκαταρκτική έρευνα του τύπου, από την οποία έγινε φανερό ότι οι δύο συγκεκριμένες εφημερίδες έχουν καταγράψει τον μεγαλύτερο αριθμό γεγονότων διαμαρτυρίας. Στην προκαταρκτική έρευνα εκτός των δύο πιο πάνω εφημερίδων είχαν συμπεριληφθεί οι εφημερίδες «Απογευματινή», «Καθημερινή», «Τα Νέα», «Αυγή» και «Εποχή». Από αυτές τις εφημερίδες επιλέχθηκαν οι: «Καθημερινή», «Αυγή» και «Εποχή», οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν επικουρικά για την άντληση πρόσθετων πληροφοριών, ενώ προσέθεσαν στην καταγραφή και ένα μικρό αριθμό γεγονότων διαμαρτυρίας. Πέρα από την αρχειοθέτηση του τύπου, για την καταγραφή των γεγονότων διαμαρτυρίας αντλήθηκαν πληροφορίες από περιοδικά, ιστοσελίδες και αρχεία των ίδιων των ομάδων και οργανώσεων γειτονιάς. Πιο συγκεκριμένα ως πηγές χρησιμοποιήθηκαν το περιοδικό «Ελεύθεροι Χώροι» που εκδίδει η Συντονιστική Επιτροπή Συλλόγων και Κινήσεων για την Προστασία των Ελεύθερων Χώρων της Αθήνας, η ιστοσελίδα του Παρατηρητηρίου Ελεύθερων Χώρων (http://www.asda.gr/elxoroi/ elxoroi.htm) και η ιστοσελίδα Athens Independent Media Center (http://athens.indymedia.org), όπου διατηρούνται ημερολόγια κινητοποιήσεων.