DOI: 10.17026/ar/j3ck8u
title: Archeologisch bureauonderzoek de Buorren te Terherne

description: Op 23 april 2024 is door Zwanenburg Projecten aan Geonius opdracht verleend voor het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek voor de locatie Buorren te Terherne in de gemeente De Fryske Marren.

Aanleiding tot uitvoering van het onderzoek vormt de aanvraag van een buitenplanse omgevingsactiviteit (BOPA) voor de bouw van 26 woningen en een bootshuis. Vanwege de ligging van het plangebied in een gebied dat volgens het vigerende omgevingsplan gedeeltelijk een dubbelbestemming waarde archeologie heeft dient een archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden, alvorens de omgevingsvergunning kan worden verkregen. 

Het plangebied is geomorfologisch gezien gelegen op een ontgonnen veenvlakte. Volgens de paleogeografische kaart en bodemkaart zijn er veengronden aanwezig in het plangebied die het onderliggende pleistocene dekzandpakket afdekken. Een deel van het plangebied is al bebouwd. Volgens de provinciale cultuurhistorische kaart is hier een boerderijplaats gelegen. Aan het begin van de eeuw zien we de bebouwing in de omgeving van het plangebied toenemen (vakantiepark, uitbreiding kern). Buiten de bebouwing zijn er geen (diepgaande) verstoringen bekend in het plangebied. Het oostelijk deel van het onderzoeksgebied maakt deel uit het AMK terrein, de historische kern van Terherne. Er zijn in een straal van 500 m geen vondstlocaties bekend rondom het plangebied. Er zijn wel enkele onderzoeksmeldingen bekend rondom het plangebied. Het gaat dan met name om bureau- en booronderzoeken. 

Op basis van de verzamelde gegevens geldt er een lage verwachting op het voorkomen van vindplaatsen van jager-verzamelaars. Op grond van de aardkundige en historische informatie geldt voor het plangebied een lage verwachting op het voorkomen van archeologische vindplaatsen uit de perioden laat Neolithicum tot de late middeleeuwen. Er kunnen wel off-site sporen of dumplocaties voorkomen uit deze perioden. Vanaf de late middeleeuwen - nieuwe tijd geldt een hoge verwachting op het voorkomen van archeologische vindplaatsen. 

In de zone met dubbelbestemming archeologie zullen parkeervlakken gerealiseerd worden over een oppervlakte van 162 m². Dit is meer dan de 50 m² die staat aangegeven in het omgevingplan. Echter zullen op deze locatie de bestaande klinkers zullen worden weggepakt en in plaats daarvan zullen nieuwe waterdoorlatende klinkers worden gelegd. Er zullen geen nieuwe diepergaande ingrepen plaatsvinden in dit deel van het plangebied. Er wordt daarom aanbevolen geen vervolgonderzoek uit te voeren in dit deel van het terrein. 

Mocht de geplande bodemingreep, op het terrein waar de dubbelbestemming van kracht is, toch het oppervlaktecriterium van 50 m² overschrijden (door bijvoorbeeld de aanleg van diepwortelende beplanting en de aanleg van nutsvoorzieningen), dan wordt de gemeente geadviseerd een archeologisch vervolgonderzoek uit te laten voeren. 

Op basis van de oppervlaktecriteria van FAMKE zijn de delen gelegen buiten de dubbelbestemming zone onderzoeksplichtig vanaf 2.500 m² voor onderzoek naar steentijd en 5.000 m² naar onderzoeken van de bronstijd – middeleeuwen. De ingrepen in dit deel van het terrein bedragen hier maximaal 2.007 m². Daarnaast is dit deel van het terrein in het verleden al geroerd door ingrepen die samenhangen met de bestaande bebouwing, dan met de historische inrichting (sloten). Er wordt daarom aanbevolen geen vervolgonderzoek uit te voeren in deze terreindelen.