DOI: 10.14457/tu.the.2016.1205
title: การบริหารจัดการการท่องเที่ยวเพื่อการอนุรักษ์วัฒนธรรมและทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา: กรณีศึกษาโรงแรมธรรมะ (temple stay) ของวัดภูเก็ตและชุมชนรอบวัด

description: การค้นคว้าอิสระเล่มนี้มีจุดมุ่งหมายในการศึกษาเกี่ยวกับสภาพการบริหารจัดการ “โรงแรมธรรมะ” (Tem stay) ของวัดภูเก็ต ตำบลวรนคร อำเภอปัว จังหวัดน่าน และการท่องเที่ยว      ชุมชนรอบวัด โดยศึกษาเกี่ยวกับประเด็นต่างๆ 3 ประเด็นคือ 1) สภาพการบริหารจัดการโรงแรมธรรมะของวัดภูเก็ตและการท่องเที่ยวชุมชนรอบวัด กล่าวคือ เพื่อศึกษาการบริหารจัดการการท่องเที่ยวดังกล่าวว่ามีความเป็นการท่องเที่ยวโดยชุมชนและเป็นไปเพื่อประโยชน์ของชุมชนหรือไม่อย่างไร  2) ปัญหาอุปสรรคของการจัดการท่องเที่ยวและผลกระทบที่มีต่อชุมชนบ้านเก็ต 3) ข้อเสนอแนะในการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยวเพื่ออนุรักษ์วัฒนธรรมและทำนุบำรุงพระพุทธศาสนา กล่าวคือ ข้อเสนอแนะในการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการ ได้แก่ การออกแบบกลไกทั้งภายในและภายนอก อันจะนำมาซึ่งการพัฒนาการท่องเที่ยวในพื้นที่อย่างยั่งยืน จากการศึกษาประเด็นต่างๆ พบว่า1. ประเด็นของการเป็นการท่องเที่ยวโดยชุมชนนั้น เป็นที่ปรากฏอย่างเด่นชัดว่า      การบริหารจัดการโรงแรมธรรมะ (Temple stay) ของวัดภูเก็ตและการท่องเที่ยวในชุมชนบ้านเก็ตมีความสอดคล้องกับหลักการของการท่องเที่ยวโดยชุมชน (Community – Based Tourism)       ทั้งด้านที่ชาวชุมชนรู้สึกถึงความเป็นเจ้าของ การเข้ามามีส่วนร่วมในการกำหนดทิศทางและตัดสินใจโดยทุกคนมีจิตสำนึกร่วมกันและตระหนักถึงการมีส่วนร่วมในการจัดการการท่องเที่ยวรวมถึงมีความรู้สึกเป็นเจ้าของ และมีความภาคภูมิใจในทรัพยากรทางธรรมชาติและทรัพยากรทางศิลปวัฒนธรรมที่เป็นอัตลักษณ์ของชุมชนไทลื้อ ที่ได้รับการสืบทอดมาจากบรรพบุรุษจากรุ่นสู่รุ่น   และสามารถสืบทอดไปยังรุ่นลูกรุ่นหลานได้เป็นอย่างดี ทั้งยังเป็นการสืบทอดพระพุทธศาสนาให้คงอยู่สืบไป ทั้งยังก่อให้เกิดความยั่งยืนด้านสิ่งแวดล้อม การคงไว้ซึ่งเอกลักษณ์และวัฒนธรรมท้องถิ่น ก่อเกิดการเรียนรู้และเคารพในวัฒนธรรมที่แตกต่าง ตลอดจนคำนึงถึงศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างเท่าเทียมกัน 2. ประเด็นของปัญหาอุปสรรคของการบริหารจัดการท่องเที่ยวและผลกระทบที่มีต่อชุมชนนั้นปรากฏว่า รูปแบบของคณะกรรมการที่ปรึกษาที่มาจากผู้นำชุมชนและประชาชนในชุมชนนั้นยังขาดการหมุนเวียนวาระการดำรงตำแหน่ง ซึ่งอาจทำให้เกิดความไม่ทั่วถึงต่อการมีส่วนร่วมของชาวชุมชน และการสนับสนุนจากภาคราชการก็ยังขาดความต่อเนื่อง ทั้งเรื่องของงบประมาณและด้านองค์ความรู้ อีกทั้งการสื่อสารกับภาคส่วนต่างๆ ถึงวัตถุประสงค์ของการดำเนินโครงการโรงแรมธรรมะยังไม่มีความชัดเจนเท่าที่ควร ซึ่งอาจจะทำให้เกิดความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนไปจากความเป็นจริง ส่วนผลกระทบที่เกิดขึ้นกับชุมชนนอกจากการมีรายได้เสริมจากการท่องเที่ยวแล้ว ยังช่วยยกระดับชีวิตความเป็นอยู่ให้แก่ชาวชุมชน อีกทั้งยังส่งผลให้ชาวชุมชนเกิดความรักสามัคคี     มีความรู้สึกผูกพันกันในชุมชน และเกิดความภาคภูมิใจในศิลปวัฒนธรรมของตนและพร้อมที่จะถ่ายทอดศิลปวัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นนั้นให้แก่ลูกหลานรวมถึงนักท่องเที่ยวต่อไป3. ประเด็นด้านข้อเสนอแนะเพื่อพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการการท่องเที่ยว ผู้ศึกษามีข้อเสนอว่า ควรมีการสับเปลี่ยนหมุนเวียนวาระการดำรงตำแหน่งของคณะกรรมการที่ปรึกษาโครงการโรงแรมธรรมะ (Temple stay) เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและการส่วนร่วมอย่างทั่วถึงกับประชาชนทุกคนในชุมชน และควรมีการจัดตั้งคณะกรรมการการท่องเที่ยวชุมชนโดยการดึงภาคส่วนต่างๆ ซึ่งมีอำนาจหน้าที่โดยตรง ทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคมและชุมชน เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในคณะกรรมการเพื่อให้เกิดความชัดเจนและต่อเนื่องในการบริหารจัดการการท่องเที่ยว          อีกทั้งภาครัฐเองควรมีส่งเสริมการท่องเที่ยวทั้งระบบเพื่อเกิดการมีส่วนร่วมอย่างทั่วถึง นอกจากนี้ควรมีการส่งเสริมให้เยาวชนในชุมชนเป็นมัคคุเทศก์น้อย รวมถึงการจัดทำ“คู่มือนำเที่ยววัดภูเก็ตและชุมชนบ้านเก็ต” เพื่อบอกเล่าประวัติความเป็นมาของชุมชนไทลื้อ ตลอดจนการสร้างความแตกต่างด้านการท่องเที่ยว เช่น การจัดกิจกรรมและลานการแสดง “กาดชุมชนชาวไทลื้อ” เพื่อสร้างเอกลักษณ์ด้านการท่องเที่ยวให้แก่ชุมชนบ้านเก็ต และประการสำคัญเพื่อเป็นการสืบทอดและอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมของชุมชนชาวไทลื้ออันดีงามให้อยู่คู่กับชุมชนได้สืบไป