DOI: 10.17026/dans-zhc-qn4z
title: Kerkwetering 13 en 14, Oudewater (gemeente Oudewater)

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in juli en augustus 2020 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Kerkwetering 13 en 14 in Oudewater, gemeente Oudewater. De aanleiding van het onderzoek is de sloop van de huidige bebouwing gevolgd door de nieuwbouw van een twee-onder-één-kap woning. Hiervoor is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat het plangebied zich landschappelijk gezien op de overgang van het Utrechts-Gelders rivierengebied naar het Hollands veen- en kleigebied bevindt. In de diepere ondergrond zijn naar verwachting oever- en beddingafzettingen van de in het onderzoeksgebied gekarteerde Blokland- Snelrewaard stroomgordel te verwachten. Deze was actief in de periode Midden- en Laat- Neolithicum. De afzettingen kunnen in de periode Midden-Neolithicum tot en met de Bronstijd een ondergrond hebben gevormd voor bewoning. Hoewel in het onderzoeksgebied tot op heden geen aanwijzingen zijn gevonden dat op deze stroomgordel daadwerkelijk bewoning plaatsvond, zijn hiervoor elders wel aanwijzingen gevonden. Zo zijn tijdens een archeologisch booronderzoek op circa 2,5 km ten noordoosten van het plangebied in de top van de aldaar aanwezige oeverafzettingen fragmenten houtskool en gebroken kwarts aangetroffen. Indien oever- of beddingafzettingen van de Blokland-Snelrewaard stroomgordel intact aanwezig zijn, moet ook ter plaatse van het plangebied rekening worden gehouden met vindplaatsen uit het Midden-Neolithicum tot en met de Bronstijd. De verwachte resten betreffen hoofdzakelijk bewoningsresten in de vorm van nederzettingen. Daarnaast kunnen akkercomplexen en begravingen voorkomen. Dergelijke complexvormen zijn echter niet of nauwelijks door middel van booronderzoek op te sporen. Het archeologisch niveau zal zich op basis van eerder genoemde archeologische waarnemingen op ongeveer 1,5 m –mv (2,1 m –NAP) bevinden. De vindplaats zal zich manifesteren als een vegetatiehorizont of cultuurlaag met daarin fragmenten vuursteen, houtskool en eventueel verbrand bot, aardewerk en verbrande leem. Door latere veenbedekking zullen archeologische resten goed geconserveerd zijn. In de periode Bronstijd tot en met de Late Middeleeuwen was het plangebied onderdeel van een uitgestrekt veenmoeras. Indien het veenoppervlak voldoende ontwaterd was, kan het in de IJzertijd, de Romeinse tijd en/of Vroege Middeleeuwen bewoonbaar zijn geweest. Tot dusverre ontbreekt in het onderzoeksgebied het bewijs hiervoor. Mogelijk waren de veengebieden in deze perioden niet erg beschikt voor bewoning. In de 12e en 13e eeuw werden de veengebieden in het onderzoeksgebied op grote schaal ontgonnen en in gebruik genomen voor de landbouw. Onderhavig plangebied bevindt zich aan de rand van de Polder Noord-Linschoten, aan de Breede dijk, een in 1289 aangelegde kade. Ondanks de aanwezigheid van een doorgaande weg, lijkt op basis van oude kaarten geen bebouwing aanwezig te zijn geweest langs of aan de genoemde kade. Pas in de jaren dertig van de vorige eeuw raakt het plangebied bebouwd. Archeologische resten uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd worden daarom niet verwacht. Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Het booronderzoek wijst uit dat de diepere ondergrond, vanaf 300 à 350 cm –mv (circa 3,90 tot 4,40 m –NAP), uit zandige beddingafzettingen (Formatie van Echteld) bestaat. Deze hangen samen met de in het onderzoeksgebied gekarteerde Blokland-Snelrewaard stroomgordel. De beddingafzettingen gaan naar boven toe over in een 60 tot 115 cm dik pakket kleiige oeverafzettingen (Formatie van Echteld). Deze worden afgedekt door een 100 tot 195 cm dik pakket zwak kleiig veen (Hollandveen Laagpakket, Formatie van Nieuwkoop). De bovengrond wordt gevormd door een 80 tot 100 cm dikke opeenvolging van (sub)recent opgebrachte of bewerkte lagen bestaande uit sterk kleiig veen, zwak siltige klei, zeer grof grind, puin en ophoogzand. Deze lagen hangen samen met de huidige inrichting van het plangebied en de aanleg van bebouwing vanaf de jaren dertig van de vorige eeuw. De top van de oeverafzettingen van de Blokland-Snelrewaard meandergordel wordt beschouwd als een niveau waarop archeologische resten uit de periode Midden-Neolithicum t/m Bronstijd aanwezig kunnen zijn. In geen van de boringen zijn aanwijzingen gevonden voor aanwezige resten van bewoning: er zijn geen duidelijke humeuze lagen en/of vegetatiehorizonten waargenomen. Mogelijk komt dit doordat sprake is van een iets lager gelegen deel van de stroomgordel. De op de oeverafzettingen van deze stroomgordel bekende vindplaats (Zuid-Linschoterzandweg 34) is op 2,1 m –NAP aangetroffen, terwijl in onderhavig plangebied de top van de oeverafzettingen zich ten hoogste op 2,65 m –NAP bevindt. Op basis van de resultaten dient de verwachting voor de periode Midden-Neolithicum t/m Bronstijd naar laag te worden bijgesteld. De lage verwachting voor de overige perioden dient te worden gehandhaafd.&lt;/p&gt;