DOI: 10.17026/dans-zq3-847e
title: Uitbreiding begraafplaats Oud Leusden
title: Inventariserend en waarderend archeologisch onderzoek

description: &lt;p&gt;Op basis van een inventariserend archeologisch onderzoek – waarbij een vindplaats is vastgesteld en in vele boringen onder het esdek een (vrijwel) intacte podzolbodem (B- of B/C horizont) is waargenomen - wordt geconcludeerd dat op het toekomstige uitbreidingsgebied van de begraafplaats Oud-Leusden de aanwezigheid van archeologische sporen onder het esdek zeer aannemelijk is, en de conservering ervan redelijk goed lijkt te zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de maanden mei en juni en gedurende een korte periode in het begin van september 2003 heeft de Sectie Archeologie van de Gemeente Amersfoort een aanvullend archeologisch onderzoek uitgevoerd. Er zijn zeven proefsleuven met een zuidwest-noordoost oriëntatie gegraven. De proefsleuven van dit aanvullend archeologisch onderzoek hebben inderdaad onder het esdek oudheidkundige sporen opgeleverd. Ook op plaatsen waar zich geen B of B/C horizont bevindt, zijn archeologische sporen aangetroffen. Met name de sporen uit de Brons- en IJzertijd zijn evenwel afgetopt zodat alleen de onderste delen bewaard zijn. De gaafheid van de sporen is dus aangetast, maar de conservering is dankzij de aanwezigheid van het esdek redelijk tot goed.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Neolithicum&lt;br&gt;Aanwijzingen voor een vindplaats uit het Neolithicum (Nieuwe Steentijd) zijn bij dit onderzoek niet gevonden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bronstijd &lt;br&gt;In de noordwesthoek van het terrein is in proefsleuf 6 een rij van 10 paalsporen aangetroffen. De rij heeft een gebogen verloop en vormt ongeveer een kwart van een cirkel. De sporen maken onderdeel uit van een palenkrans die een doorsnede heeft van circa 6 meter. In de paalsporen zijn geen aardewerkscherven gevonden. In deze hoek van het terrein (proefsleuven 6 en 7) is het vondstmateriaal overigens zeer gering. In tegenstelling tot de sporen uit de IJzertijd en de Middeleeuwen zijn de sporen van de palenkrans vaag in de ondergrond zichtbaar. De palenkrans wijst op een graf dat vermoedelijk in de Bronstijd is te dateren (ca. 2000 - 750 vóór Christus). Grafheuvels werden in die tijd in sommige gevallen omgeven door een palenkrans. &lt;br&gt; &lt;br&gt;IJzertijd &lt;br&gt;In het westen van het terrein langs de Doornseweg is een zestal concentraties van archeologische sporen gevonden. Het zijn hoofdzakelijk paalsporen. Sommige sporen liggen op één lijn. De sporen maken onderdeel uit van structuren zoals de plattegronden van huizen, schuren en andere opstallen. Omdat de proefsleuven slechts een breedte hadden van 2 meter, is de aard van deze structuren nog niet te bepalen. Het in de paalsporen aangetroffen aardewerk dateert uit de IJzertijd. De scherven horen toe aan het zogenoemde Harpstedt-aardewerk en bestaan uit met klei besmeten wandfragmenten en uit gegladde schouder- en randfragmenten. Harpstedt-aardewerk stamt uit de Vroege – tot Midden IJzertijd, dit wil zeggen van 750 tot 250 vóór Christus.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten noorden van de concentraties sporen uit de IJzertijd bevindt zich een greppelsysteem. De greppels zijn noordwest-zuidoost georiënteerd. In de vulling is aardewerk uit de IJzertijd aangetroffen. In de vulling van de greppel ter plaatse van de grote middeleeuwse paalsporen is evenwel een laat-middeleeuwse scherf gevonden. Aan de hand van sliblagen in de greppels moeten deze ooit watervoerend zijn geweest. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Middeleeuwen &lt;br&gt;Meer naar het oosten van het terrein zijn middeleeuwse sporen aangesneden. Deze sporen zijn groter en veel dieper dan de sporen uit de IJzertijd. Er komen paalsporen voor met een diameter tot meer dan 2 meter en een diepte van 1 meter onder het huidige maaiveld. De paalsporen hebben allen een kern, die de plaats aangeeft waar ooit een houten staander heeft gestaan. In de vulling van de paalsporen zijn veel brokken leem aangetroffen. Deze zijn afkomstig van de wanden of de vloeren van huizen. Gezien de omvang van de paalsporen moeten het grote huizen/boerderijen geweest zijn. De sporen komen voor in drie concentraties. Het wijst op de aanwezigheid van de resten van tenminste drie structuren. De in de sporen aangetroffen aardewerkfragmenten, zoals van kogelpotten, geven een datering van de 8e tot de 12e eeuw na Christus. Een Badorf-randfragment in een groot paalspoor duidt op een datering vóór het jaar 1000. &lt;br&gt; &lt;br&gt;conclusie &lt;br&gt;Tussen het terreindeel met bewoningssporen uit de IJzertijd en de Middeleeuwen en het noordelijke terreindeel met de palenkrans ligt een smalle zone waar de ondergrond tot in het dekzand recentelijk is verstoord. In de zone zijn geen waardevolle archeologische sporen aangetroffen. Buiten deze zone heeft het gehele terrein een hoge archeologische waarde. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;aanbevelingen &lt;br&gt;Op grond van deze hoge archeologische waarde wordt aanbevolen het gehele terrein vlakdekkend op te graven. Het aan te leggen vlak dient zich te bevinden op een niveau iets onder de overgang van het esdek naar de B-horizont. Voor het noordelijke terreindeel met het vermoedde graf uit de Bronstijd wordt eveneens een vlakdekkende opgraving aanbevolen. Hier dienen twee vlakken te worden aangelegd. Het eerste vlak moet juist onder het esdek op of iets in de B-horizont worden aangelegd. De ervaring opgedaan tijdens de aanleg van de proefsleuven leert dat een vlak op dit niveau geen duidelijk leesbaar vlak oplevert. Het eerste vlak is echter noodzakelijk om te voorkomen dat aanwijzingen voor de aanwezigheid van graven worden gemist. Graven kunnen wat hoger liggen dan paalsporen die op een dieper niveau beter leesbaar zijn. Ondermeer hiertoe dient een tweede vlak dieper in de B-horizont te worden aangelegd. Het op te graven terrein is 12.734 vierkante meter groot.&lt;/p&gt;
description: Date: mei, juni, september 2003 (uitvoering veldwerk)