DOI: 10.14457/tu.the.2022.1357
title: การสร้างสรรค์เนื้อหาให้กับศิลปินเกาหลีวง Seventeen ผ่านช่องทาง TikTok

description: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อศึกษากลุ่มแฟนคลับของศิลปินวง Seventeen ที่มีส่วนร่วมในการผลิตเนื้อหาผ่านแอปพลิเคชัน TikTok 2. เพื่อศึกษาการเลือกใช้งานแอปพลิเคชัน TikTok ของแฟนคลับ ในการผลิตเนื้อหาให้กับวง Seventeen และ 3. เพื่อศึกษาแหล่งที่มา แนวทางการผลิตรูปแบบ และการนำเสนอเนื้อหา โดยนำแนวคิดทฤษฎีมาวิเคราะห์ ได้แก่ แนวคิดเกี่ยวกับแฟนคลับ แนวคิดการวิเคราะห์ผู้รับสารแนวใหม่ของ David Morley แนวคิดเกี่ยวกับสื่อใหม่ (New Media) และแนวคิดเกี่ยวกับแอปพลิเคชัน TikTok ซึ่งเป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ที่ใช้เป็นวิธีวิจัย โดยใช้เครื่องมือการสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างกับกลุ่มแฟนคลับของศิลปินวง Seventeen ในช่วง Gen Y และ Gen Z ที่มีคุณสมบัติตามที่กำหนด ได้แก่ 1.ต้องมีการผลิตเนื้อหาเกี่ยวกับวง Seventeen มาแล้วไม่ต่ำกว่า 10 คลิป 2. มียอดผู้ชมในการรับชมคลิปวิดิโอแต่ละคลิปไม่ต่ำกว่าหนึ่งหมื่นคน 3. ได้รับการกดไลค์คลิปวิดีโอ ในแต่ละคลิปไม่ต่ำกว่าหนึ่งพันไลค์ 4.ต้องเป็นแฟนคลับวง Seventeen มาแล้ว 1 ปีขึ้นไป 5. ต้องเป็นบุคคลที่เคยทำกิจกรรมร่วมกับศิลปิน เช่น การรับชมคอนเสิร์ต โดยผู้วิจัยได้ทำการเลือกลุ่มแฟนคลับของศิลปินวง Seventeen ที่เป็นผู้ผลิตเนื้อหาของศิลปินในแอปพลิเคชัน TikTok ทั้งหมด 9 คน ด้วยการเลือกกลุ่มตัวอย่างเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling)ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มแฟนคลับของศิลปินวง Seventeen แบ่งออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มวัยเรียน โดยมีการติดตามศิลปินไม่ต่ำกว่า 1 ปี และมีช่วงอายุ 20-21 ปี และ การติดตามศิลปินมาเป็นเวลา 6ปี-10 ปี และมีช่วงอายุ 25 ปี – 28 ปี ซึ่งทั้ง 2 กลุ่มจะมีความแตกต่างกันในเรื่องของอาชีพ และ ช่วงเวลาในการผลิตเนื้อหา ซึ่งกลุ่มวัยเรียนจะมีช่วงเวลาที่มากกว่าคนในช่วงวัยทำงาน จากช่วงเวลาที่เว้นว่างจากการเรียน จึงทำให้คนในวัยเรียนสามารถที่จะมีเวลาในการใช้แอปพลิเคชันได้บ่อยครั้งหากเทียบกับกลุ่มวัยทำงาน อย่างไรก็ตามความเหมือนของแฟนคลับ ถึงแม้จะมีช่วงเวลาติดตามศิลปินที่แตกต่างกัน หากแต่มีความรักและความชื่นชอบศิลปินวง Seventeen เหมือนกัน อีกทั้งแฟนคลับยังเป็นผู้ที่ลงมือทำกิจกรรมเกี่ยวกับศิลปิน ที่นอกเหนือจากการรับชม เช่น ชมคอนเสิร์ต กิจกรรมลุ้นเป็นผู้โชคดีรับของรางวัลจากทางร้านค้าที่ศิลปินเป็นพรีเซนเตอร์ เป็นต้น จะเห็นได้ว่าแฟนคลับไม่ได้สนับสนุนศิลปินจากการใช้ทุนทรัพย์เท่านั้น หากแต่ยังต้องการทำให้คนภายนอกได้เห็นความเป็นตัวตนของศิลปินที่มีความแตกต่างจากที่ต้นสังกัดของศิลปินที่ได้นำเสนอแค่ภาพลักษณ์การเป็นศิลปินผ่านช่องทางของสื่อหลัก อย่างช่องทาง Official เท่านั้น ดังนั้น แฟนคลับจึงเป็นบุคคลที่สามารถใช้สื่อในการสนับสนุนศิลปินให้เป็นที่รู้จักเพิ่มมากขึ้น จากการผลิตเนื้อหาของศิลปินผ่านช่องทางแอปพลิเคชัน TikTokนอกจากนี้แฟนคลับได้เลือกใช้แอปพลิเคชัน TikTok ที่เป็นสื่อใหม่ เพราะแอปพลิเคชัน TikTok เข้าถึงผู้คนได้ง่าย สามารถผลิตเนื้อหาได้ทุกที่ ทุกเวลา ผ่านอุปกรณ์เทคโนโลยีทันสมัย เป็นช่องทางที่อำนวยความสะดวกให้ผู้ที่สามารถเข้าถึงการใช้งาน จึงทำให้แฟนคลับกลายมาเป็นผู้ผลิตเนื้อหาให้กับศิลปิน จากที่เคยเป็นเพียงผู้รับชม โดยสามารถทำให้ศิลปินที่ชื่นชอบได้เป็นที่รู้จักของผู้คนมากขึ้น ทั้งนี้ แอปพลิเคชัน TikTok ยังสามารถทำให้ผลงานที่แฟนคลับผลิตขึ้นมากระจายไปยังกลุ่มผู้ใช้คนอื่นตามคุณลักษณะของสื่อใหม่ รวมไปถึงสามารถสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้คนอื่นๆ ผ่านการกดไลค์ การกดแบ่งปัน (Share) การแสดงความคิดเห็น เป็นต้น อย่างไรก็ตาม แฟนคลับพบว่า TikTok ไม่มีฟังก์ชันที่เป็นเทมเพลต (Template) ในการผลิตเนื้อหา จึงทำให้ต้องไปเลือกใช้แอปพลิเคชันอื่น ๆ เป็นตัวช่วยในการผลิตเนื้อหา เช่น Capcut และ In shotปัจจุบันแฟนคลับสามารถที่จะผลิตเนื้อหาเกี่ยวกับศิลปินที่ชื่นชอบได้เอง ถึงแม้เนื้อหาที่แฟนคลับผลิตขึ้นมานั้นจะไม่ได้มีจำนวนมากหรือมีการโพสต์มากนัก แต่เนื้อหาของแฟนคลับที่เลือกนำมาผลิตจะมีการคัดสรรจากแหล่งที่มาที่มีความน่าเชื่อถือ ไม่นำเนื้อหาที่มีการดัดแปลงหรือตัดต่อจากแหล่งอื่นมาใช้ เพื่อป้องกันการเกิดผลกระทบต่อศิลปิน โดยเนื้อหาที่แฟนคลับนำมาใช้จะมาจากรายการวาไรตี้ going seventeen ของศิลปินที่เผยแพร่ผ่านช่องทางยูทูบทางการ (official) หรือนำเนื้อหาจากช่องทางทางการ (official) อื่น ๆ ของศิลปินมาใช้ เช่น ทวิตเตอร์ ไอจี วีเวิส เป็นต้น สำหรับกระบวนการผลิตที่แฟนคลับใช้ในการผลิตคลิปเพื่อดึงดูดความสนใจ คือ 1.ก่อนการผลิตคลิป (pre-production) 2. การผลิตคลิป (production) 3. หลังการผลิตคลิป (post-production) ในการผลิตแต่ละครั้งต้องใช้เวลาในการผลิตอย่างน้อย 1-2 ชั่วโมงตามกระบวนการข้างต้น ควบคู่ไปกับการควบคุมการผลิตเนื้อหา ไม่ว่าจะเป็นการตัดต่อ การเลือกแผ่นเสียงที่ใช้ประกอบวิดีโอ รวมไปถึงการตรวจเช็คข้อมูลต่างๆ ของตนเองก่อนโพสต์ ทั้งนี้ คลิปควรจะต้องสะท้อนตัวตนและมีความเป็นธรรมชาติเหมือนคนทั่ว ๆ ไป เช่น มุมตลก มุมน่ารัก มุมหล่อเท่ห์ ถือเป็นการนำเสนอบุคลิกลักษณะของศิลปินในรูปแบบที่หลากหลายแต่แตกต่างจากที่ต้นสังกัดได้นำเสนอไปก่อนหน้านี้ถึงแม้สื่อใหม่จะทำให้แฟนคลับมีโอกาสในการกลายมาเป็นผู้ผลิตเนื้อหาได้ก็ตาม แต่แฟนคลับไม่มีอิสระในการผลิตคลิปวิดีโอ เพราะต้องคัดเลือกเนื้อหาจากแหล่งข้อมูลที่มีความน่าเชื่อถือ นำเสนอคลิปที่เป็นไปตามข้อกำหนดที่ถูกสร้างขึ้นโดยศิลปิน ต้นสังกัด และกลุ่มแฟนคลับด้วยกันเอง รวมไปถึงข้อกำหนดจากตัวแอปพลิเคชัน Tik Tok ที่กำกับควบคุมเนื้อหาที่จะเผยแพร่ออกสู่สาธารณะ เพื่อป้องกันผลกระทบที่จะเกิดและการคำนึงถึงภาพลักษณ์ของศิลปินด้วย