DOI: 10.17026/ar/s8uphv
title: Bureauonderzoek Pittelozeweg te Assen (gemeente Assen)
title: Antea Group Archeologie 2024/261

description: Antea Group projectnummer 493385.100

In april 2024 is in opdracht van WMD Drinkwater N.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd, om een archeologische verwachting op te stellen voor een tracé langs de Pitteloseweg te Assen (gemeente Assen). Het gehele tracé heeft een lengte van 2.430 meter, waarvan 410 meter uitgevoerd zal worden door middel van gestuurde boringen. Het overige deel van het tracé, 1.955 meter, wordt in open ontgraving uitgevoerd. Dit bestaat uit sleuven van maximaal 1 meter breed en maximaal 1,1 meter diep. Het totale oppervlak in open ontgraving bedraagt circa 1.955 m2. 

Delen van het plangebied, in totaal 220 meter in open ontgraving, vallen in de dubbelbestemming Waarde Archeologie 2. De geplande werkzaamheden overschrijden de opgestelde vrijstellingsgrenzen voor deze dubbelbestemming. Een omgevingsvergunning en nader onderzoek zijn dan ook noodzakelijk. Om deze reden, en ook om een specifieke archeologische verwachting op te stellen voor het plangebied, is dit bureauonderzoek uitgevoerd. De gebieden die zijn aangeduid met dubbelbestemming Waarde Archeologie in het bestemmingsplan komen overeen met laagtes/depressies aangeduid op de gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart. Dit zijn dobben in het landschap, mogelijk opgevuld met organisch materiaal. De rest van het plangebied ligt in een gebied met een lage archeologische verwachting op basis van de gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart.

Landschappelijk gezien ligt het plangebied op een dekzandgebied, waar vanaf het neolithicum relatief veel veengroei aanwezig was. Dit houdt in dat er uit eerdere perioden mogelijk nog resten aanwezig zijn, dus uit het laat paleolithicum en het mesolithicum. Nabij en in de dobben geldt ook een hoge archeologische verwachting voor resten uit deze periode. Dit wordt ook ondersteund door bekende archeologische informatie binnen het onderzoeksgebied. De verwachting voor resten vanaf het neolithicum is laag – binnen het onderzoeksgebied zijn hier dan ook nagenoeg geen indicatoren voor bekend. Binnen het plangebied blijft een lange tijd een pakket veen aanwezig. Pas in de nieuwe tijd (voornamelijk vanaf het einde van de 19e eeuw) begint met het ontginnen van veen binnen het onderzoeksgebied. Het plangebied zelf ligt dan aan een grote weg, maar kent nog een lange tijd een agrarisch karakter. Resten uit de nieuwe tijd binnen het plangebied zullen dan voornamelijk bestaan uit resten van een weg en/of agrarische activiteiten.

Binnen het onderzoeksgebied zijn er meerdere bodemverstoringen bekend. Zo heeft men in het verleden vrij veel veen ontgonnen, waardoor eventuele archeologische resten verloren zijn geraakt. In sommige delen is de top van het dekzand daardoor ook niet meer intact. Verder heeft de bouw van de nieuwbouwwijken te Kloosterveen, gebouwd in het begin van 21e eeuw, ook voor bodemverstoring gezorgd. Als laatste moet er binnen het plangebied al rekening worden gehouden met meerdere bestaande kabels en/of leidingen. Aan de hand van een uitgevoerde KLIC-oriëntatieverzoek werd dan ook duidelijk dat voor grote delen van het plangebied inderdaad al een verstoorde bodem aanwezig is vanwege bestaande kabels en/of leidingen. Voor kleine delen van het plangebied geldt echter dat hier mogelijk nog een intacte bodem aanwezig is. Op basis van bekende bodemgegevens wordt tevens duidelijk dat de bouwvoor gemiddeld 0,3 meter dik is. Direct hieronder kan er dan nog eventueel een veenlaag aanwezig zijn, of anders direct de top van het dekzand. Gemiddeld lijkt de top van het dekzand op een diepte van 1 tot 1,4 meter beneden maaiveld te liggen. Deze kan dan dus ook worden geraakt met de geplande werkdiepte.



Advies Antea Group
Aan de hand van bekende archeologische gegevens, landschappelijke kenmerken en de mate van bodemverstoring wordt duidelijk dat een groot deel van het plangebied kan worden vrijgegeven voor het uitvoeren van de voorgenomen bodemingrepen (zie Afbeelding 19). Daarnaast is voor enkele delen van het plangebied de archeologische verwachting hoog. Voor deze delen is geïnventariseerd in hoeverre bestaande kabels en/of leidingen al voor een mogelijke bodemverstoring hebben gezorgd. Op basis hiervan is één zone in het plangebied aangeduid waar de archeologische verwachting hoger is dan voor de overige delen. Met deze reden zijn er dan ook twee verschillende verwachtingen en daarmee verschillende adviezen opgesteld. Op afbeelding 19, 20, en de bijlages zijn gedetailleerde overzichten opgenomen.

Advies booronderzoek (of archeologische begeleiding)
Het gaat hier om het tracé vanaf Ahornhout 7 tot iets voorbij de Jan Wittestraat (een tracé van circa 650 meter). Dit is namelijk het deel dat zowel binnen de dubbelbestemming Waarde Archeologie 2 valt, en waar volgens de gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart in een zone met ‘depressie/laagte’ ligt. Hier geldt dus een hoge archeologische verwachting. Aan de hand van het KLIC-oriëntatieverzoek liggen hier wel bestaande kabels en leidingen, maar deze overlappen niet volledig met het geplande tracé. Er is dus mogelijk een kans om een intacte bodem aan te treffen. 

Voor deze genoemde deelgebieden adviseren wij een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase, uit te voeren. Op deze manier kan de mate van intactheid van de bodemopbouw en eventueel aanwezige archeologische lagen worden bepaald. Daarmee kan dan ook de diepteligging van deze archeologische lagen worden geïnventariseerd. Het advies is hier om langs het geplande tracé om de 50 meter een boring uit te voeren. 

Voor een snellere afhandeling van de werkzaamheden, waarbij er alsnog ruimte is om archeologisch onderzoek uit te voeren, is het ook mogelijk om in plaats van een booronderzoek de werkzaamheden binnen deze zone uit te laten voeren onder archeologische begeleiding. Hierbij wordt dan wel geadviseerd om alleen de delen die binnen deze zone in de dubbelbestemming Waarde Archeologie 2 vallen onder archeologische begeleiding uit te voeren (proefsleuven, variant archeologische begeleiding – protocol 4003), zie Afbeelding 20.

Advies tot vrijgave
Vanwege de lage archeologische verwachting en het mogelijk aantreffen van een verstoorde bodem adviseert Antea Group om het overige deel van het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. 

Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook.