DOI: 10.14457/tu.the.2024.914
title: การกำหนดมาตรการทางอาญาที่เหมาะสมสำหรับกรณีการเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่น

description: สัตว์เลี้ยงเป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความผูกพันใกล้ชิดกับมนุษย์มาอย่างยาวนานและลึกซึ้ง และมีความสามารถในการรับรู้และมีความรู้สึกต่าง ๆ ได้ จึงมีความพิเศษที่สมควรได้รับการปฏิบัติด้วยความเคารพและแตกต่างจากทรัพย์อื่นโดยทั่วไป การเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่นจึงถือเป็นการกระทำที่ไม่เหมาะสมและก่อให้เกิดผลกระทบในหลายแง่มุม ทั้งในแง่ของสิทธิในทรัพย์ของผู้เป็นเจ้าของที่ต้องถูกพรากกรรมสิทธิ์และสิทธิครอบครองในสัตว์เลี้ยงอันเป็นทรัพย์นั้นไป และในแง่ของจิตใจที่ต้องสูญเสียสิ่งสำคัญอันเป็นที่รักและผูกพันเสมือนสมาชิกในครอบครัว นอกจากนั้น ยังอาจส่งผลกระทบต่อสวัสดิภาพของตัวสัตว์เลี้ยงที่อาจเกิดความเครียดหรือความรู้สึกไม่ดีจากการถูกพรากจากเจ้าของหรือสภาพแวดล้อมที่คุ้นเคยได้ ทำให้การเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่นจึงเป็นการกระทำที่มีความแตกต่างไปจากการเอาไปซึ่งทรัพย์ประเภทอื่นอย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งแม้ว่าในปัจจุบันการกระทำดังกล่าวจะถือเป็นการกระทำผิดที่เข้าข่ายความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา 334 แห่งประมวลกฎหมายอาญา เช่นเดียวกันกับการเอาไปซึ่งทรัพย์สิ่งของประเภทอื่นโดยทั่วไป แต่บทบัญญัติที่มีอยู่นี้ก็ยังไม่สามารถสะท้อนถึงลักษณะพิเศษของสัตว์เลี้ยงได้อย่างเพียงพอเท่าที่ควร จึงนำมาสู่การศึกษาและวิเคราะห์ถึงความเหมาะสมของการกำหนดหลักเกณฑ์ทางกฎหมายอาญาเพิ่มเติมสำหรับการเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่นโดยเฉพาะ แยกจากการเอาไปซึ่งทรัพย์อื่น เพื่อให้เกิดความสอดคล้องกับแนวคิดสมัยใหม่ที่ให้ความสำคัญกับสถานะของสัตว์เลี้ยงในฐานะสิ่งมีชีวิตที่มีความรู้สึกและมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับมนุษย์มากกว่าทรัพย์อื่นทั่วไป รวมถึงให้เกิดความคุ้มครองทางกฎหมายที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น จากการศึกษาเกี่ยวกับแนวคิดและหลักการในการกำหนดความผิดอาญาเพื่อวิเคราะห์ถึงความเหมาะสมของการกำหนดให้การเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่นนั้นเป็นความผิดอาญาโดยเฉพาะก็พบว่า การกำหนดความผิดดังกล่าวมีความสอดคล้องกับแนวคิดและหลักการกำหนดความผิดอาญาต่าง ๆ ทั้งในระดับแนวคิดหลักการพื้นฐานทั่วไปและในระดับภายในประเทศ ประกอบกับเมื่อวิเคราะห์เปรียบเทียบกับกฎหมายอาญาที่เกี่ยวข้องกับการเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่นในต่างประเทศ อันได้แก่ สหราชอาณาจักร (อังกฤษและเวลส์) มลรัฐแคลิฟอร์เนียและมลรัฐนิวยอร์กแห่งสหรัฐอเมริกา และมลรัฐเซาท์ออสเตรเลียแห่งเครือรัฐออสเตรเลียก็จะเห็นได้ว่า ในแต่ละประเทศต่างมีการกำหนดความผิดเกี่ยวกับการเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงแยกออกจากความผิดฐานลักทรัพย์ทั่วไป โดยมีทั้งในรูปแบบของการบัญญัติเป็นฐานความผิดใหม่โดยเฉพาะแยกจากความผิดฐานลักทรัพย์ และการบัญญัติให้เป็นความผิดฐานการลักทรัพย์ประเภทพิเศษ ตลอดจนมีการกำหนดขอบเขตของสัตว์เลี้ยงที่ได้รับการคุ้มครอง และรายละเอียดองค์ประกอบของความผิดเฉพาะสำหรับสัตว์เลี้ยงที่แตกต่างกันไปตามบริบทของแต่ละประเทศด้วย ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงมุมมองแนวคิดทางกฎหมายที่ให้ความสำคัญต่อการกระทำผิดที่เป็นการเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่นและยอมรับสถานะของสัตว์เลี้ยงให้แตกต่างจากทรัพย์สินทั่วไป สอดคล้องกับแนวคิดและองค์ความรู้สมัยใหม่ที่มองสัตว์เลี้ยงในฐานะสิ่งมีชีวิตที่มีความรู้สึกและความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับมนุษย์ มากกว่าการมองเป็นเพียงทรัพย์ตามกรอบของกฎหมายไทยในปัจจุบัน ดังนี้ ผู้เขียนจึงเห็นว่าประเทศไทยควรกำหนดมาตรการทางกฎหมายอาญาโดยเฉพาะสำหรับการเอาไปซึ่งสัตว์เลี้ยงของผู้อื่นแยกต่างหากจากการเอาไปซึ่งทรัพย์อื่นอันถือเป็นความผิดฐานลักทรัพย์ตามมาตรา 334 แห่งประมวลกฎหมายอาญาในปัจจุบัน โดยกำหนดเป็นบทบัญญัติความผิดฐานลักทรัพย์ประเภทพิเศษสำหรับสัตว์เลี้ยง พร้อมทั้งกำหนดนิยามของ “สัตว์เลี้ยง” เพื่อสร้างขอบเขตของบทบัญญัติดังกล่าวให้มีความชัดเจนและเกิดความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับการคุ้มครองสัตว์เลี้ยงในทางกฎหมาย ซึ่งจะทำให้กฎหมายอาญาไทยมีความทันสมัยมากยิ่งขึ้นและมีประสิทธิภาพสามารถคุ้มครองสิทธิของผู้เป็นเจ้าของและสวัสดิภาพของสัตว์เลี้ยงได้อย่างแท้จริง