DOI: 10.14457/tu.the.2015.671
title: การตีความ "สินค้าชนิดเดียวกัน" ภายใต้ความตกลงว่าด้วยอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า

description: คำว่า “สินค้าชนิดเดียวกัน” ปรากฏอยู่ในความตกลงต่างๆ ของระบบกฎหมายองค์การการค้าโลกซึ่งมุ่งที่จะขจัดอุปสรรคทางการค้าและการเลือกปฏิบัติ เช่นเดียวกับที่ปรากฏอยู่ในความตกลงว่าด้วยอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า (Agreement on Technical Barriers to Trade) ซึ่งเปิดโอกาสให้รัฐสามารถใช้มาตรการเชิงเทคนิค (Technical regulations) ในการกีดกันทางการค้าในระบบเศรษฐกิจระหว่างประเทศได้โดยการสร้างมาตรฐานหรือข้อกำหนดทางเทคนิคสำหรับสินค้า (International standard) ที่จะเข้าสู่ตลาดในประเทศของรัฐสมาชิกองค์การการค้าโลกอันเป็นข้อยกเว้นของพันธกรณีตามความตกลง GATT ที่มีหลักการสำคัญอยู่บนพื้นฐานของหลักการไม่เลือกปฏิบัติต่อ “สินค้าชนิดเดียวกัน” เช่นเดียวกับความตกลงอื่นๆ ขององค์การการค้าโลก แต่การใช้มาตรการที่เป็นอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้ากลับมีลักษณะเป็นการเลือกปฏิบัติอย่างไม่เป็นธรรมต่อสินค้าชนิดเดียวกันในระบบการค้าโลกและมีแนวโน้มที่จะรัฐต่างๆ จะหันมาใช้มาตรการดังกล่าวแทนการใช้มาตรการทางภาษี (Tariff Measure) มากขึ้นในโลกยุคปัจจุบันจึงทำให้เกิดข้อวิพากษ์วิจารณ์ถึงหลักเกณฑ์ในการตีความองค์ประกอบในการใช้มาตรการที่เป็นอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้าที่ชัดเจนภายใต้กรอบของกฎหมายระหว่างประเทศทั้งนี้ หลักเกณฑ์การตีความบทบัญญัติของความตกลงในระบบกฎหมายขององค์การการค้าโลกจะต้องอาศัยการตีความหลักตามกฎหมายระหว่างประเทศ ซึ่งการตีความคำว่า “สินค้าชนิดเดียวกัน” นั้น มีจุดเริ่มต้นจากการตีความชนิดของสินค้าโดยอาศัยหลักเกณฑ์จากการระงับข้อพิพาทขององค์การการค้าโลก ซึ่งในช่วงหลัง ปี ค.ศ. 2011 เป็นต้นมา การใช้มาตรการของรัฐภายใต้ความตกลงว่าด้วยอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า เช่น คดี US-Tuna II (Mexico), คดี US- Clove Cigarettes, คดี EC- Seal Products ฯลฯ ไม่เพียงแต่จะพิจารณาถึงคุณลักษณะของสินค้าเท่านั้นแต่ยังนำหลักเกณฑ์อื่นมาพิจารณาการกำหนดมาตรฐานของสินค้ามากยิ่งขึ้นโดยเฉพาะมาตรฐานสากล (International standard) เกี่ยวกับสุขภาพ อนามัย และสิ่งแวดล้อมซึ่งรัฐมุ่งที่จะรักษาผลประโยชน์ ตลอดจนการพิจารณาถึงที่มาของสินค้าจากกระบวนการผลิต (Processes and production method หรือ PPMs) มาใช้ในการเปรียบเทียบการใช้อุปสรรคทางเทคนิคทางการต่อสินค้าชนิดเดียวกันด้วย  อุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้าข้างต้นจึงกลายเป็นมาตรการสำคัญในการจำกัดความสามารถในการแข่งขันของสินค้าจากประเทศผู้ส่งออกโดยเฉพาะอย่างยิ่งประเทศกำลังพัฒนา (Developing Countries) ที่ยังไม่มีศักยภาพที่เพียงพอที่จะบรรลุวัตถุประสงค์ของมาตรฐานสากลต่างๆ โดยประเทศไทยถือเป็นประเทศกำลังพัฒนาประเทศหนึ่งที่ได้รับผลกระทบจากการใช้มาตรฐานระหว่างประเทศ โดยเฉพาะการส่งออกสินค้าจากภาคการเกษตรไปต่างประเทศซึ่งถูกกำหนดให้ต้องได้รับการรับรองหรือผ่านมาตรฐานสากล อาทิ มาตรฐานการประกอบอุตสาหกรรม มาตรฐานการทำประมง ฯลฯ ซึ่งสร้างข้อยุ่งยากต่อกระบวนการผลิตสินค้าในประเทศดังนั้นเพื่อให้เกิดความเข้าใจถึงหลักเกณฑ์การตีความของ TBT Agreement ซึ่งเป็นความตกลงที่มีวัตถุประสงค์เป็นการเฉพาะเรื่องแยกจากความตกลงว่าด้วยพิกัดอัตราศุลกากรและการค้าที่เป็นหลักกฎหมายทั่วไป วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงได้ศึกษาและวิเคราะห์ถึงหลักเกณฑ์ องค์ประกอบและวิธีการตีความบทบัญญัติของความตกลงว่าด้วยอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้า และการปฏิบัติตามพันธกรณีของความตกลงว่าด้วยอุปสรรคต่อการค้าของในการกำหนดกระบวนการ ตลอดจนเงื่อนไขต่างๆ ที่เป็นอุปสรรคต่อการค้าซึ่งรัฐอาศัยอำนาจในการออกกฎหมาย ระเบียบ หรือข้อบังคับภายในใดๆ แก่สินค้าที่นำเข้าสู่ตลาดของประเทศ และเข้าใจถึงแนวทางการใช้มาตรการทางกฎหมายของรัฐที่เป็นอุปสรรคทางเทคนิคต่อการค้าตามวัตถุประสงค์อันชอบธรรมของรัฐตามระบบกฎหมายขององค์การการค้าโลก ซึ่งจะเป็นแนวทางในการปรับปรุงกฎหมายภายในให้สอดคล้องกับพันธกรณีระหว่างประเทศของประเทศไทยในอนาคต