DOI: 10.17026/ar/vwes3k
title: Gemeenten Breda, Oosterhout en Tilburg. Plangebied spoorverlegging Breda-Tilburg. Archeologisch bureauonderzoek

description: Aanleiding. BAAC heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied spoorverlegging Breda-Tilburg. Aanleiding voor het onderzoek is een spoorverlegging in drie deelgebieden. De spoorverlegging leidt tot een bodemverstoring van circa 1 meter buiten het talud van het bestaande spoor met een verstoringsdiepte van 1 meter. Realisatie van de plannen kan leiden tot aantasting of vernietiging van mogelijk aanwezige archeologische waarden. Landschap en bodem.
Uit het bureauonderzoek blijkt dat deelgebied 1 relatief laag gelegen is. In het centrale deel van deelgebied 1 ligt een gebied waarvoor in het verleden een ontgrondingsvergunning is afgegeven. Bodemkundig worden in het westelijke deel van deelgebied 1 hoge zwarte enkeerdgronden verwacht en in het oostelijke deel laarpodzol-, veldpodzol- en beekeerdgronden. Deelgebied 2 ligt in een overwegend hoog gelegen gebied ten noorden van het gehucht Dorst. Het westelijke deel van deelgebied 2 ligt in een zone waar oude bouwlandcomplexen voorkomen rondom de oude kern van Dorst. Hier worden dan ook hoge zwarte enkeerdgronden verwacht. Het hoger gelegen oostelijke deel van deelgebied 2 ligt in een verstoven dekzandgebied. Hier komen landduinen voor waarin zich duinvaaggronden, haar- en veldpodzolgronden hebben ontwikkeld. Een smalle strook in het westelijke deel van deelgebied 2 is in het verleden vergraven. Deelgebied 3 ligt relatief hoog gelegen op de rand van een hoog gelegen dekzandrug. Het maaiveld loopt van west naar oost op tot aan de huidige bebouwde kom van Tilburg. In deelgebied 3 worden veldpodzolgronden verwacht. Recente verstoringen lijken niet voor te komen in deelgebied 3. Wel worden “verstoringen” verwacht behorende bij de aanleg van een stadspark, de Oude Warande. Dit park is aangelegd aan het begin van de 18e eeuw.
Archeologische verwachting. Op basis van het bureauonderzoek geldt voor het westelijke deel van deelgebied 1 een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten behorende bij jagers-verzamelaars uit het paleolithicum tot en met het neolithicum. Daarnaast geldt een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische nederzettingsresten van boeren uit het neolithicum tot en met de middeleeuwen op plekken waar hoge zwarte enkeerdgronden en een middelhoge verwachting waar laarpodzolgronden worden verwacht. Specifiek geldt er een hoge verwachting op het aantreffen van resten van huisplattegronden uit de nieuwe tijd A en B in het westelijke deel van deelgebied 1. In het midden van deelgebied 1 geldt een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit het paleolithicum tot en met de nieuwe tijd B. Aan de zuidelijke zijde van het spoor geldt hier een lage verwachting voor alle perioden vanwege een verstoring. Voor het oostelijke gedeelte van deelgebied 1 geldt een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten behorende bij jagers-verzamelaars uit de steentijd, een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de middeleeuwen en een middelhoge verwachting voor de nieuwe tijd A en B. Voor de nieuwe tijd C geldt voor het gehele deelgebied 1 een lage verwachting vanwege het ontbreken van bebouwing op oud kaartmateriaal. De archeologische verwachting voor deelgebied 2 kan worden onderverdeeld in een westelijke en een oostelijke zone. Voor het westelijke deel van deelgebied 2 geldt een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten behorende bij jagers-verzamelaars uit het paleolithicum tot en met het neolithicum, een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische nederzettingsresten van boeren uit het neolithicum tot en met de middeleeuwen en een middelhoge verwachting op (boeren)erven uit de nieuwe tijd A en/of B. Aan de zuidwestzijde komt een afgegraven zone met een lage archeologische verwachting voor alle perioden voor. Voor het oostelijke deel van deelgebied 2 geldt een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten behorende bij jagers-verzamelaars uit het paleolithicum tot en met het neolithicum en een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische nederzettingsresten van boeren uit het neolithicum tot en met de nieuwe tijd B. Voor de nieuwe tijd C geldt voor het gehele deelgebied 2 een lage verwachting vanwege het ontbreken van bebouwing op oud kaartmateriaal. Voor deelgebied 3 geldt een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten behorende bij jagers-verzamelaars uit het paleolithicum tot en met het neolithicum en een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische nederzettingsresten van boeren uit het neolithicum tot en met de nieuwe tijd B. Voor de nieuwe tijd B en C geldt een specifiek hoge archeologische verwachting op het aantreffen van archeologische resten, die verband houden met de inrichting van het park de Oude Warande. Eventueel aanwezige archeologische resten worden vanaf circa 30 cm -mv verwacht in de top van het dekzand of het onderliggende beddingzand behorende tot de Formatie van Sterksel. Op plekken waar hoge zwarte enkeerdgronden voorkomen worden archeologische resten van voor de nieuwe tijd vanaf circa 50 cm -mv verwacht. Op de hoog gelegen, al dan niet verstoven dekzandruggen in het plangebied kunnen meerdere oud-oppervlakken, oftewel potentiële archeologische niveaus worden aangetroffen. Advies.
BAAC adviseert om de gebieden met een middelhoge of hoge archeologische verwachting nader te onderzoeken. Gezien de geringe mate aan verstoringen die gaan plaatsvinden langs een bestaand spoortraject wordt geadviseerd om de graafwerkzaamheden archeologisch te laten begeleiden, conform het protocol opgraven. De gebieden met een lage archeologische verwachting adviseert BAAC niet nader archeologisch te onderzoeken.