DOI: 10.17026/ar/y3sm3h
title: Plangebied Herinrichting Tongelreep, Fase 2a, Achelse Kluis nabij Schaft, gemeenten Valkenswaard en Heeze-Leende.
title: Proefsleuvenonderzoek (variant archeologische begeleiding).
title: RAAP Rapport 6735

description: &lt;p&gt; Inleiding
&lt;p&gt; In opdracht van Waterschap De Dommel heeft RAAP van 29 augustus tot en met 14 september 2023
een archeologisch proefsleuvenonderzoek (variant archeologische begeleiding) uitgevoerd in het kader 
van het project ‘Herinrichting Tongelreep, Fase 2A, Achelse Kluis nabij Schaft’ in de gemeenten
Valkenswaard en Heeze-Leende. Het onderzoek was nodig in het kader van natuurontwikkeling en een 
omgevingsvergunning. Het onderzoek betrof de volgende graafwerkzaamheden / ingrepen met een 
gezamenlijke oppervlakte van 6.717 m²:
&lt;p&gt; • het graven van een nieuwe watergang tussen een te verondiepen watergang en een al aanwezige 
verlande hoogwaterbypass over een lengte van ca. 200 meter (ca. 939 m² en tot ca. 1 m);
&lt;p&gt; • het graven van een nieuwe watergang van ca. 500 meter, op het aanliggende perceel dat in 
eigendom is van de Achelse Kluis (ca. 2.483 m² en tot ca. 1,4 m);
&lt;p&gt; • de hermeandering van de Tongelreep over een lengte van ca. 350 meter tussen de Belgische grens 
en de Abdijweg (ca. 3.295 m² en tot max. 2 m diep).
&lt;p&gt; In het gebied werden vooral zogenaamde beekdalgerelateerde resten verwacht (o.a. beekovergangen, 
rituele depots en afvaldumps).
&lt;p&gt; Het doel van het proefsleuvenonderzoek was het vaststellen van de archeologische waarde van het 
terrein. Hiertoe was het noodzakelijk inzicht te krijgen in de precieze aard en omvang van de 
vindplaats. In het verlengde daarvan is in kaart gebracht wat de consequenties zijn van de 
onderzoeksresultaten voor de verdere planvorming in het plangebied. Is de archeologische vindplaats
behoudenswaardig, en, zo ja, kan deze behouden blijven of dient deze te worden opgegraven?
&lt;p&gt; Resultaten
&lt;p&gt; De ondergrond bestaat uit verspoeld zand. Het gaat hierbij om jonge beekafzettingen en verspoeld 
dekzand, eigen aan de ligging in het beekdal van de Tongelreep (westelijke deel; hier werden ook oude 
beekmeanders geregistreerd) en een dekzandvlakte (oostelijk deel). De bodem bestaat uit 
gooreerdgronden, met een zogenaamd AC-profiel. Tijdens het onderzoek bleek de bodem erg nat.
&lt;p&gt; Tijdens de begeleiding werden geen behoudenswaardige archeologische resten aangetroffen. De 
sporen die werden aangetroffen betreffen relatief jonge afwateringsgreppels richting de Tongelreep. De 
recentste zijn aangelegd omstreeks 1995 en nog te zien in de huidige situatie in het omringende 
weiland (S101). Andere zijn pas te zien na verwijderen van de moderne bouwvoor (S100). Deze zijn 
iets ouder maar kunnen op basis van historische kaarten geplaatst worden in de periode 1954 t/m 
1975. Ze hebben dezelfde oriëntering als de nog bestaande greppels. De aanwezigheid van deze 
greppels onderschrijft het natte karakter van het gebied.
&lt;p&gt; Advies
&lt;p&gt; Het archeologisch onderzoek betrof, conform PvE, een archeologische begeleiding tijdens het 
uitgraven van specifieke en erg lokale ingrepen. Alhoewel niet overal het laat-pleistocene vlak is 
aangesneden (vb. locaties waar oude beekmeanders aanwezig zijn), wordt toch geadviseerd om de 
locaties van de ingrepen vrij te geven en daar de dubbelbestemming waarde-archeologie daar te 
schrappen. Gezien de nieuwetijdse datering van de nabijgelegen Achelse Kluis zullen daaraan 
gerelateerde afvaldumps of andere resten, wel al aangetroffen moeten zijn op de locaties van de 
begeleidde ingrepen, mochten ze aanwezig zijn geweest. 
&lt;p&gt; Buiten de ingrepen kan de archeologische verwachting en de dubbelbestemming waarde-archeologie 
gehandhaafd blijven gezien het lokale voorkomen van de verwachte resten. Voor de aan- of 
afwezigheid hiervan in het ruimere gebied kunnen geen uitspraken gedaan worden op basis van onderhavig onderzoek.