DOI: 10.17026/ar/9ugwyy
title: Bureauonderzoek voor Thesinge en Garmerwolde
title: Antea Group Archeologie 2025/118

description: &lt;p&gt;Voor grondwerkzaamheden te Thesinge en Garmerwolde met de tussen beide gelegen Lageweg is een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Op basis van het onderzoek is geconcludeerd dat het plangebied overlapt met enkele archeologische monumenten en archeologische percelen. Het plangebied ligt in en tussen Thesinge en Garmerwolde in de streek Vierendeel, onderdeel van het Centrale Woldgebied. Deze omgeving is in de ijzertijd tijdelijk bewoonbaar geweest, maar door het ontstaan van een hoogveengebied was het meerdere eeuwen niet of nauwelijks bewoonbaar. Dit Wold is vanaf ongeveer de 9e of 10e eeuw in ontginning genomen. Dit leidde tot maaiveldverlaging en wateroverlast. Om droge voeten te houden vestigden bewoners zich op hoger gelegen kwelderwallen (die onder het veen opnieuw tevoorschijn kwamen) en legden wierden aan, waarvan de meeste dateren uit de 11e tot 13e eeuw. De restanten van het veen zijn verspit in de kleigrond wat resulteerde in een voor het Woldgebied typerende humeuze kleigrond, bekend als leek- of woudgrond.&lt;/p&gt;&lt;p&gt; 

Het tracé bevindt zich in twee bestemmingsplannen: ‘Kleine Dorpskernen Ten Boer’ (dd. 25-09-2013) en ‘Buitengebied’ (dd. 18-04-2017). Binnen deze bestemmingsplannen valt een deel van het tracé in een dubbelbestemming Waarde archeologie. De vrijstellingsgrens hiervan wordt overschreden. Daarbij valt het tracé binnen enkele bekende vindplaatsen van de Archeologische Monumentenkaart (AMK-terreinen). 
&lt;/p&gt;&lt;p&gt; 
Garmerwolde, ontstaan in de 11e of 12e eeuw, ligt op een kwelderwal. De dorpskerk dateert uit circa 1250. Thesinge, gesticht in dezelfde periode, ontstond op een lage wierde die was aangelegd om droge voeten te houden ondanks de inklinking van het veen. In de 12e eeuw werd hier het Benedictessenklooster Germania gesticht. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog is het klooster grotendeels verwoest en later afgebroken. Beide dorpen zijn sinds de 19e eeuw weinig gegroeid, met enige uitbreiding langs hoofdwegen. 
&lt;/p&gt;&lt;p&gt; 
De ontgravingsdiepte van het huidige tracé is 0,6 m -mv met een breedte van 0,3 m. Glasvezelkabels worden gelegd ter plaatse van bestaande nutsvoorzieningen, meestal direct op de oude telefoonkabel. De verwachting is daarom dat de open ontgraving door verstoord gebied zal worden gegraven en geen intacte oude bodems zal doorsnijden. 
&lt;/p&gt;&lt;p&gt; 
Op basis van onderhavig archeologisch onderzoek is het volgende advies geformuleerd. De werkzaamheden reiken met 0,6 m – mv en 30 cm breedte niet dieper en breder te gaan dan de al eerder gegraven kabelbedden. De bodemopbouw binnen de ontgraving zal hierdoor al geroerd zijn. Wij adviseren de werkzaamheden zonder verder archeologisch onderzoek te laten uitvoeren. 
&lt;/p&gt;&lt;p&gt; 
De bevoegde overheid, zijnde de gemeente Groningen, is het oneens met de door Antea Group geadviseerde vrijgave. De gemeente wil graag dat er een archeologische begeleiding wordt uitgevoerd in het plangebied conform de BRL 4000, protocol 4003. Het gaat hierbij om een intensieve archeologische begeleiding ter plaatse van archeologische percelen, AMK-terreinen en Rijksmonumenten, en een extensieve begeleiding in de rest van het plangebied. Hierbij is er dan de mogelijkheid om af te schalen.&lt;/p&gt;&lt;