DOI: 10.17026/dans-z6y-25e4
title: Verkennend en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Houtkampweg t.o. en naast nr. 1 (Hotel Sterrenberg) te Otterlo, Gemeente Ede

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van BJZ.nu Bestemmingsplannen een Verkennend en Karterend booronderzoek uitgevoerd voor de geplande uitbreiding voor hotel-restaurant Sterrenberg te Otterlo. De omvang van het plangebied bedraagt 8.200m2. Voor de uitbreiding zijn onder andere een vergaderlodge met een fietsenstalling met daarvoor een plein bestemd als opstappunt voor wandelaars en fietsers gepland. Van deze ingreep is de exacte omvang en verstoringsdiepte nog niet bekend. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de voorgenomen bestemmingsplanwijziging.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt volgens de archeologische waardenkaart van de gemeente Ede in een gebied met een hoge archeologische waarde. Het beleid van de gemeente Ede voor dergelijke gebieden is dat archeologisch onderzoek noodzakelijk is als het brutoverstoringsoppervlak meer dan 250 m2 en de verstoringsdiepte meer dan 40 cm-mv (agrarisch gebied) bedraagt. Voor de geplande ontwikkeling is daarom een archeologisch onderzoek noodzakelijk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vooroverleg gemeente Ede In overleg met mevrouw M. van Domburg van afdeling Ruimtelijke Ontwikkeling van gemeente Ede is op 17 november 2014 bepaald dat een archeologisch bureauonderzoek niet noodzakelijk is aangezien de ervaring in Ede leert dat dit weinig toegevoegde waarde heeft op al bekende gegevens op de cultuurhistorische waardenkaart. Een uitzondering vormen historische erflocaties, waarvan hier echter geen sprake is. De wijze waarop het verkennend booronderzoek wordt uitgevoerd en de onderbouwing van de onderzoeksmethodiek dient te worden onderbouwd in een Plan van Aanpak (PvA). Dit PvA is als bijlage 1 aan dit rapport toegevoegd. In het PvA zijn tevens (beknopt) de beschikbare landschappelijke, historische en archeologische gegevens opgenomen. Het onderzoek is uitgevoerd als verkennend booronderzoek, waarbij na constatering van een intact bodemprofiel, conform afspraak en conform PvA, in overleg met de opdrachtgever besloten is om het onderzoek op te schalen om de aan- of afwezigheid van archeologische vindplaatsen vast te kunnen stellen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Aanbeveling vervolgonderzoek&lt;br&gt;Dit KNA conforme verkennend en karterend booronderzoek is op 19 november 2014 uitgevoerd door Hamaland Advies. In het totaal zijn in relatie tot de totale omvang van het plangebied in eerste instantie 5 boringen gezet. Om eventueel op te kunnen schalen naar een karterend booronderzoek zijn de boringen meteen gezet met een megaboor van ø 15 cm. De boringen zijn zoveel mogelijk in een driehoeksgrid geplaatst en zijn tot 25 cm in de ongeroerde grond doorgezet. Het perceel en de boringen zijn met een meetwiel en met meetlinten ingemeten. Het plangebied heeft een lengte van 160 meter en een breedte van 45 meter en was ten tijde van het onderzoek in gebruik als grasland grenzend aan sportvelden. Nadat bleek dat de bodemopbouw intact was is aansluitend conform PvA en in overleg met de opdrachtgever een karterend booronderzoek uitgevoerd. In totaal zijn zodoende 18 megaboringen gezet volgens een verspringend driehoeksgrid van 10 x 25 meter om een optimale spreiding van de boorpunten te verkrijgen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie veldonderzoek&lt;br&gt;Op basis van de beleidskaart van gemeente Ede is geconcludeerd dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit alle perioden vanaf het Paleolithicum. Dit wordt bevestigd door het inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen (verkennende en karterende fase). Hoewel resten uit de Steentijd niet zijn aangetroffen en strooivondsten ook lastig aan te tonen zijn met behulp van grondboringen, wijzen de aanwezigheid van een dik intact plaggendek in combinatie met de daarin aangetroffen archeologische indicatoren op de mogelijke aanwezigheid van een archeologische vindplaats (erf) uit de Late Middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de onderzoeksresultaten adviseren wij om de aard, de omvang en de conserveringstoestand van de mogelijke vindplaats te toetsen door middel van een proefsleuvenonderzoek, tenzij de te plegen bodemingrepen beperkt kunnen worden tot een diepte van 50 cm-mv. In dat geval is sprake van behoud in situ. De beheersmaatregelen voor behoud in situ dienen te worden afgestemd met de gemeentelijk archeoloog van Ede.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het proefsleuvenonderzoek is een door de gemeente Ede goedgekeurd Programma van Eisen noodzakelijk. Het PvE kan desgewenst kosteloos door de gemeentelijk archeoloog worden opgesteld. Het uitvoeren van een proefsleuvenonderzoek is voorbehouden aan houders van een opgravingsvergunning. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op 27 november 2014 is het conceptrapport getoetst door mw. M. van Domburg van gemeente Ede. Het uiteindelijke advies – vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek – wordt onderschreven. De redenatie op basis waarvan dit is gebaseerd niet geheel. De aangetroffen archeologische indicatoren hoeven niet direct te wijzen op de aanwezigheid van een vindplaats. Indicatoren bevinden zich in plaggendek (en kunnen dus ook ergens anders vandaan komen). Indicatoren van onder het plaggendek zijn moeilijk op te boren. De opmerkingen mevrouw van Doesburg op het conceptrapport uit 2014 zijn verwerkt in dit definitieve eindrapport.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Aanvullend onderzoek 2016 Op 16 januari 2016 zijn in opdracht van dhr. H. Bom van Hotel Sterrenberg na overleg met mw. drs. C. Peen en mw. drs. M. van Domburg aanvullende grondboringen verricht. Het onderzochte perceel bevindt zich aan de oostzijde naast het bestaande hotel en heeft een omvang van circa 650 m2. Aan deze zijde zal een uitbreiding van het bestaande hotel plaatsvinden. De resultaten van deze boringen zijn in overleg met gemeente Ede als aanvulling op het bestaande rapport gerapporteerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het plangebied is de op basis van het bureauonderzoek verwachte hoge bruine enkeerdgrond aangetroffen. Er is sprake van een dekzandpakket waarop in de volle middeleeuwen en de nieuwe tijd een eerdlaag is gevormd. Het gemiddeld circa 40 cm dikke plaggendek is ontstaan als gevolg van jarenlange bemesting. De eerdlaag wordt afgedekt door een opgebrachte laag straatzand waarop een klinkerverharding is aangebracht. De eerdlaag gaat in alle boringen, m.u.v. boring 19, geleidelijk over in een intacte (veld)podzol die uit roodbruin tot okerkleurig iets verkit fijn zand bestaat. Deze inspoelingshorizont is ontstaan doordat humeuze deeltjes en mineralen, w.o. ijzer, zijn ingespoeld vanuit de bovenlaag. De B-horizont is gemiddeld 30 cm dik. De top van het dekzand is aangetroffen op dieptes variërend van 80 cm-mv (boring 19 en 20) tot 140 cm-mv (boring 21). Bij boring 19 ontbreekt de inspoelingshorizont. Hier gaat de eerdlaag op een diepte van 80 cm-mv rechtstreeks over in de top van het dekzand. Op grond van de onderzoeksresultaten wordt een proefsleuvenonderzoek geadviseerd om de aan- of afwezigheid van vindplaatsen uit de Prehistorie en/of de Romeinse Tijd te kunnen toetsen.&lt;/p&gt;