DOI: 10.17026/dans-zks-k2dx
title: Archeologisch onderzoek in de Ottengas te Nijmegen, Een opgraving, variant archeologische begeleiding. Archeologische Berichten Nijmegen - Briefrapport 297

description: &lt;p&gt;volgt nog alIn opdracht van de gemeente Nijmegen heeft Bureau Leefomgevingskwaliteit, Archeologie van de gemeente Nijmegen (BLAN) een opgraving (definitief onderzoek; DO), variant archeologische begeleiding (AB) uitgevoerd in de Ottengas te Nijmegen (gemeente Nijmegen). De aanleiding hiervoor betrof het vervangen van het riool, waarbij de graafwerkzaamheden een dusdanige bedreiging vormden dat het archeologische bodemarchief ter plaatse grotendeels of geheel vernietigd zou gaan worden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gezien de resultaten van onderzoek in de directe nabijheid van de Ottengas bestond de kans op het aantreffen van bewoningssporen uit de Romeinse tijd en van een van de laat-Romeinse grachten die in de 4e eeuw na Chr. als een gordel om het Valkhof en het gebied van Eiermarkt, Klokkenberg en Waalkade gelegen heeft. Door het grote verval van de Ottengas in noordelijke richting was de kans echter groot dat erosie met name het Romeinse bodemarchief zou hebben aangetast. Als gevolg van deze erosie zou wel accumulatie van vondstmateriaal in het lage deel van de Ottengas kunnen hebben plaatsgevonden. Verder werd rekening gehouden met het hoogteverschil tussen enerzijds het Romeinse en middeleeuwse sporenniveau op de Klokkenberg en anderzijds het huidige maaiveld in de noordelijke helft van de Ottengas. Hierdoor was de verwachting dat het noordelijke deel van het te vervangen riooltracé zich beneden dit sporenniveau bevond. In de zuidelijke helft werd de kans op het aantreffen van sporen groter geacht omdat het verschil in maaiveldhoogte hier niet aan de orde was. Ook werd rekening gehouden met de mogelijkheid dat het dal van de Ottengas reeds in de Romeinse tijd al als een wegtracé werd gebruikt. Hiervan zouden eventuele resten nog in de bodem aanwezig kunnen zijn. Behalve sporen en vondsten uit de Romeinse tijd werden sporen, bouwsporen en vondsten uit de middeleeuwen en nieuwe tijd verwacht, hierbij werd gedacht aan kuilen, kelders, gewelven en een oudere fasen van de Ottengas. Indien aanwezig werden deze vrijwel direct onder het maaiveld verwacht. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Doel van de opgraving, variant archeologische begeleiding is het documenteren, registreren en veiligstellen van de archeologische resten die zich in de ondergrond van het onderzoeksgebied bevinden, om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het onderzoek in de Ottengas is gebleken dat over de volle lengte van het onderzochte tracé voor het nieuwe riool geen intact bodemprofiel meer aanwezig was. Onder het huidige plaveisel van de straat is alleen een recente, 10 tot 20 cm dikke laag aanwezig. Deze laag topt overal de C-horizont en de hierin aanwezige sporen scherp af. De sporen kwamen direct onder deze laag tevoorschijn en reikten met uitzondering van de laat-Romeinse gracht doorgaans niet dieper dan 1 m -mv (in het zuiden onderkant diepste spoor (S3.51) op 28,25 m +NAP bij een mv van 29,29 m +NAP; in het centrale deel van het plangebied onderkant diepste spoor (S3.11) op 27,04 m +NAP bij een mv van 27,80 m +NAP en in het noorden onderkant diepste spoor (S3.31) op 25,28 m +NAP bij een mv van 25,95 m +NAP). De oostelijke helft van de onderzochte sleuf was geheel verstoord door de sleuf van het oude riool uit 1912 en tot een diepte van minstens 1 m -mv door kabels en leidingen. De zuidelijke 10 en de noordelijke 14 m waren het zwaarst verstoord door recente vergravingen. In het noorden reikte deze verstoring tot ca. 0,7 m -mv (ca. 24,20 m +NAP bij een mv van 24,90 m +NAP) en in het zuiden tot ca. 0,9 m -mv (ca. 28,80 m +NAP bij een mv van 29,70 m +NAP). De gaafheid van de sporen kan middelmatig genoemd worden, ze konden niet meer in verband worden gebracht met een oorspronkelijk maaiveld. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het hoger gelegen zuidelijke deel van het onderzoeksgebied is zoals verwacht de binnenste van de twee laat-Romeinse grachten aangesneden, deze werd voor een groot deel verstoord door tracés van kabels en leidingen. Uit de vulling van de gracht zijn vondsten geborgen, waarvan de jongste een munt van Constans (333-350) is. Het onderzoek heeft echter geen aanvullende informatie opgeleverd met betrekking tot aanleg, gebruiksduur en het buiten gebruik raken van de gracht. Het enige andere spoor uit de Romeinse tijd is een kleine kuil die door het noordelijke talud van de gracht gesneden wordt en daarmee dus ouder is. Behalve uit de vulling van de gracht zijn er nauwelijks vondsten uit de Romeinse tijd geborgen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Alle andere sporen zijn in de late middeleeuwen of nieuwe tijd te plaatsen en indien er dateerbare vondsten in zijn aangetroffen kan deze datering toegespitst worden tot de 18e en/of 19e eeuw. De meeste sporen betreffen kuilen, waarvan een reeks min of meer parallel aan de monumentale bakstenen muur met steunberen ten westen van de Ottengas als paalsporen, mogelijk van een steigerconstructie, zijn geïnterpreteerd. De overige sporen zijn niet specifiek met elkaar te relateren behalve dat ze uit de late middeleeuwen of nieuwe tijd dateren en maken geen deel uit van een structuur. Opvallend zijn twee kuilen met een beerachtige vulling en tamelijk veel fragmenten 18e-19e-eeuws aardewerk dat voor een deel van dezelfde exemplaren vaatwerk afkomstig is. Het vondstmateriaal dat tijdens het onderzoek is geborgen, dateert overwegend uit de nieuwe tijd. Er zijn tegen de verwachting in geen sporen gevonden van een ouder wegtracé, het aftoppen van de bodem tot in de C-horizont door de laag onder het plaveisel kan deze sporen opgeruimd hebben.&lt;br&gt;s het project wordt gedeponeerd.&lt;/p&gt;