DOI: 10.17026/dans-x46-sy53
title: Een archeologische begeleiding bij boerderij Bijsterhuizen aan de Broekstraat in Nijmegen, Archeologische Berichten Nijmegen - briefrapport 204

description: &lt;p&gt;Bij het archeologisch onderzoek aan de Broekstraat in Nijmegen zijn sporen uit het laat-neolithicum, de ijzertijd en de Romeinse tijd gevonden. Het gaat voornamelijk om nederzettingssporen, alleen een laat-neolithische greppel moet wellicht in een grafcontext gezien worden. Dat er in de omgeving van het plangebied bewoning heeft plaatsgevonden in de ijzertijd en de Romeinse tijd was vooraf bekend, maar hoe de conservering van eventuele sporen in het plangebied zelf zou zijn was niet bekend. Deze is redelijk tot goed gebleken, afgezien van de mogelijke verstoring door graafwerkzaamheden die reeds vóór de start van de archeologische begeleiding waren aangevangen. De vondst van een laat-neolithische greppel kwam als een grotere verrassing, temeer daar er houtresten in zijn aangetroffen die niet alleen een 14C-datering mogelijk gemaakt hebben, maar ook het bewijs zijn voor een permanent relatief hoog grondwaterpeil op deze locatie. Hoewel een dergelijke vroege vondst landschappelijk gezien wel mogelijk werd geacht, zijn andere sporen of vondsten uit deze periode in de omgeving van het plangebied niet eerder aangetroffen.&lt;br&gt;De datering van sporen op basis van het vondstmateriaal kan gekoppeld worden aan de verschillende afzettingslagen. Het vroegste spoor, de laat-neolithische greppel S9.13, is ingegraven in de laag van pleistocene terrasafzettingen en wordt afgedekt door de holocene laag 5020. Mogelijk hebben de pleistocene terrasafzettingen in het neolithicum aan het oppervlak gelegen, of zijn er vroegere holocene oeverafzettingen door erosie verdwenen, alvorens laag 5020 is afgezet.&lt;br&gt;De lagen 5020/5050 en 5010, beide oeverafzettingen, lijken ieder aan een andere archeologische periode toegeschreven kunnen worden, te weten de ijzertijd en de Romeinse tijd. De twee paalsporen met gedraaid aardewerk in de jongere laag zijn hier de belangrijkste aanwijzing voor. De eveneens hoger gelegen greppelstructuur in werkput 5 is op basis van het vondstmateriaal niet nauwkeurig te dateren, maar kan inheems-Romeins zijn.&lt;br&gt;De twee sporen die deze bewering op het eerste gezicht tegenspreken zijn (paal)spoor S9.1 en aardewerkconcentratie S5.19. Spoor S9.1 ligt in de diepere laag maar bevat aardewerk dat waarschijnlijk uit de Romeinse tijd dateert. Hiervan is een logische verklaring dat het spoor bij de aanleg van het vlak pas op een dieper niveau is herkend maar oorspronkelijk hoger heeft doorgelopen, ofwel doordat het spoor op een hoger niveau niet goed zichtbaar was, ofwel doordat de oorspronkelijke bodem hier is afgetopt. De aardewerkconcentratie S5.19 is lastiger te verklaren. Het is al gesuggereerd dat de top van de laag 5020 het oorspronkelijke loopniveau in de ijzertijd is geweest en dat het aardewerk hierop heeft gelegen, en in één keer is afgedekt. Deze verklaring sluit aan bij het feit dat het aardewerk tamelijk uitgespreid ligt, maar wel allemaal op vrijwel hetzelfde horizontale vlak. Het gaat echter wel om een aanzienlijke hoeveelheid aardewerk, afkomstig van diverse potten, waarvan slechts delen aanwezig zijn.&lt;br&gt;De doorgaans vrij donkere vulling van de sporen suggereert dat er oorspronkelijk een donkere cultuurlaag direct boven de sporen heeft gelegen. Deze ontbreekt echter. Daarom moet er rekening mee gehouden worden dat de meeste sporen afgetopt zijn en dat de veronderstelde cultuurlaag is verwijderd of omgeploegd. Daarop duidt ook de zeldzaamheid van vondstmateriaal in de lagen boven de sporen. Gezien de hogere ligging van de sporen met Romeins aardewerk (par. 3.2.2) en de ouderdom van de meeste overige, dieper gelegen sporen (ijzertijd), zou dit proces zich in de ijzertijd of in een vroege fase van de Romeinse tijd moeten hebben afgespeeld. Hiertegen verzet zich alleen de hierboven genoemde aardewerkconcentratie uit de ijzertijd, maar alleen indien deze aan het oppervlak heeft gelegen in plaats van in een kuil met vlakke bodem.&lt;br&gt;Het bovenstaande suggereert - met enige frictie - dat omstreeks het begin van de jaartelling op de vindplaats zowel sedimentatie (of eventueel ophoging) als aftopping of omwerking heeft plaatsgevonden.&lt;br&gt;Om meer duidelijkheid te krijgen over de relatie tussen de sporen en de afzettingslagen is aanvullend onderzoek in de directe omgeving van het plangebied gewenst. Hierbij rijst de vraag of er meer sporen in de hogere laag 5010 zouden zijn waargenomen wanneer vanaf een hoger niveau archeologisch onderzoek kon hebben plaatsgevonden als de toplaag niet reeds bij aanvang van het huidige onderzoek afgegraven was geweest. 7,50 m +NAP is het hoogste niveau waarop een spoor is waargenomen (S8.20, een Romeins paalspoor in het westprofiel van werkput 8), ca. 0,3-0,5 m onder het maaiveld.&lt;br&gt;De uitgevoerde archeologische begeleiding is in feite het eerste onderzoek waarbij dit hoog gewaardeerde terrein (waarde 3) op sporen onderzocht kon worden. De omvang van de begeleiding is kleinschalig vergeleken met de omvang van het terrein. Daarom wordt hier ook geen waardering volgens KNA-normen gegeven. De bovenbeschreven resultaten maken echter duidelijk dat er geen aanleiding is om de hoge waardering te herzien.&lt;/p&gt;
description: Date: 2014-02-25 (startdatum)
description: Date: 2016-03-23 (einddatum)