DOI: 10.14457/tu.the.2018.1218
title: เเนวทางการจัดทำหลักกฎหมายสัญญาของประชาคมอาเซียน

description: การศึกษาเรื่อง “แนวทางการจัดทำหลักกฎหมายสัญญาของประชาคมอาเซียน”ผู้วิจัยได้เห็นถึงพัฒนาการเนื่องจากการเปิดประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนที่จะส่งผลให้การทำนิติสัมพันธ์ในทางพาณิชย์ของภูมิภาคแห่งนี้เจริญเติบโตมากขึ้น แน่นอนว่าหลักกฎหมายสัญญาถือเป็นกฎหมายพื้นฐานที่จะรองรับกับนิติสัมพันธ์ที่จะเกิดมีขึ้นดังกล่าว จึงมุ่งหมายที่จะศึกษาถึงแนวทางที่เหมาะสมในการจัดทำหลักกฎหมายลักษณะสัญญา (Contract Law) เพื่อสามารถจะใช้เป็นกฎหมายต้นแบบ (Model Law) ให้คู่สัญญาสามารถนำเอามาบังคับใช้กับนิติสัมพันธ์ของตน ทั้งนี้ โดยปกติแล้วหากพิจารณาตามหลักกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคลว่าด้วยเรื่อง หลักกฎหมายขัดกัน (Conflict of Law) ก็จะกำหนดให้ไปใช้กฎหมายภายในของประเทศใดประเทศหนึ่งตามที่คู่สัญญาตกลงกันไว้หรือไปใช้กฎหมายของประเทศหนึ่งที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับสัญญานั้น (Point of contract) จึงเห็นว่า การที่สัญญาทางพาณิชย์ระหว่างประเทศดังกล่าวต้องนำเอากฎหมายสัญญาของประเทศหนึ่งมาบังคับใช้เช่นนี้ย่อมอาจนำมาซึ่งความคลางแคลงใจ ความไม่สะดวกหรือไม่ไว้วางใจต่อหลักกฎหมาย นิติวิธีของกฎหมายประเทศนั้น อันาจนำมาซึ่งอุปสรรคต่อการก่อนิติสัมพันธ์หรือการทำสัญญาที่มีลักษณะระหว่างประเทศได้ ด้วยเหตุนี้ จึงนำมาซึ่งแนวคิดในการทำหลักกฎหมายต้นแบบ (Model law) ซึ่งอาจมีลักษณะของการเป็นกฎเกณฑ์ที่มีค่าบังคับอย่างอ่อน (Soft law)ขึ้นมาเพื่อเป็นหลักเกณฑ์ที่คู่สัญญาจะมีความรู้สึกถึงความเป็นกลางและมีความไว้วางใจมากกว่าการนำกฎหมายของประเทศหนึ่งมาบังคับใช้ ด้วยวิธีการทำหลักกฎหมายสัญญาที่มีความแตกต่างกันให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน (Harmonization) ทั้งนี้ เมื่อพิจารณาแนวทางจากชาติตะวันตกพบว่ามีแนวทางการจัดทำหลักกฎหมายสัญญาต้นแบบร่วมกันคือ UNIDROIT Principles of International commercial contract และในยุโรปได้มี European private law – Draft common frame of reference (DCFR) ซึ่งทั้งสองนี้เป็นหลักกฎหมายต้นแบบได้ทำขึ้นโดยมีพื้นฐานจากหลักกฎหมายสัญญาของประเทศทางตะวันตกหรือในยุโรป เช่นนี้ เมื่อพิจารณาบริบทในภูมิภาคอาเซียนซึ่งชาติสมาชิกนั้นแม้ได้ใช้ระบบกฎหมายซีวิวลอว์ (Civil law) กับ ระบบคอมมอนอลอว์ (Common law) ที่ได้รับอิทธิพลจากทางตะวันตกมาตั้งแต่สมัยอดีตเป็นพื้นฐานก็ตาม แต่ในทางสังคม วัฒนธรรม และความเป็นลักษณะเฉพาะของชาติสมาชิกมีรากฐานแตกต่างกันจากทางตะวันตกพอสมควร จึงเห็นว่า ควรมีการจัดทำหลักกฎหมายสัญญาให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกันในบริบทของประชาคมอาเซียนเอง โดยพิจารณาจากความแตกต่างของหลักกฎหมายสัญญาของแต่ละประเทศสมาชิกในอาเซียน และนำมาพิเคราะห์เพื่อจัดทำหลักเกณฑ์ที่มีความเหมาะสม เป็นธรรม และสอดคล้องกับบริบทประชาคมอาเซียนโดยนำแนวทางการจัดทำหลักกฎหมายสัญญาของชาติตะวันตกมาพิจารณาเทียบเคียงประกอบ และในส่วนขอบเขตการวิจัยนี้ได้การศึกษาหลักกฎหมายสัญญาในประเด็น ดังนี้1.การก่อเกิดสัญญา (Formation of Contract) ในประเด็น 1.1 คำเสนอ คำสนอง 1.2 หลักเรื่องสิ่งตอบแทน 1.3 การบอกถอนคำเสนอ 1.4 คำสนองที่แก้ไข ดัดแปลงคำเสนอ 1.5 คำสนองที่มาถึงล่าช้า 1.6 เวลาที่เกิดสัญญา2.ความเป็นผลแห่งสัญญา (Validiy of Contract) ในประเด็นเรื่องหลักกฎหมายที่มีผลกระทบต่อการแสดงเจตนาเข้าทำสัญญา คือ2.1 การสำคัญผิด 2.2 กลฉ้อฉล 2.3 การข่มขู่ 2.4 การใช้อิทธิพลอันไม่เป็นธรรม 2.5 การหาประโยชน์จากพฤติการณ์ที่คู่สัญญาอีกฝ่ายเสียเปรียบ3.ผลแห่งสัญญา (Effect of Contract) ในประเด็นเรื่อง 3.1 การชำระหนี้ในพฤติการณ์ที่มีการเปลี่ยนแปลงไปแห่งสัญญา 3.2 สิทธิเรียกให้ปฏิบัติการชำระหนี้ 3.3 สิทธิเลิกสัญญา 3.4 สิทธิเรียกค่าเสียหายทั้งนี้ ตามขอบเขตประเด็นที่ศึกษาดังกล่าวนี้ได้มุ่งหมายที่จะเสนอแนวคิดริเริ่มของประเด็นที่สำคัญของหลักกฎหมายสัญญาเพื่อนำมาสู่การจัดทำหลักกฎหมายสัญญาต้นแบบของภูมิภาคแห่งนี้ โดยนำมาใช้กับสัญญาทางพาณิชย์ที่มีลักษณะระหว่างประเทศ (International Commercial Contract) เป็นหลักซึ่งคู่สัญญาแต่ละฝ่ายนั่นมีถิ่นที่อยู่หรือสัญชาติที่แตกต่างกันเป็นสำคัญ ดังเช่นแนวทางของทางตะวันตกเพื่อลดอุปสรรคในการทำนิติสัมพันธ์ระหว่างประเทศ (Trade Barrier) และเพื่อให้ขอบเขตการบังคับใช้หลักเกณฑ์ดังกล่าวมีความชัดเจนและไม่เป็นการทับซ้อนกับหลักกฎหมายภายในของประเทศใดด้วย