DOI: 10.17026/ar/v7uvee
title: Archeologisch bureauonderzoek Dongenseweg 82 te Tilburg (Gemeente Tilburg)

description: In augustus 2023 is door Aeres Milieu een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Dongenseweg 82 te Tilburg
(gemeente Tilburg).
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch bureauonderzoek betreft een omgevingsvergunning. De diepte van
de toekomstige bodemverstoring zal circa 80 centimeter beneden maaiveld bedragen, uitgaande van een standaard
funderingsdiepte zonder onderkeldering. De verwachting is dan ook dat bij het uitgraven van de bouwputten, ten behoeve van
de voorgenomen nieuwbouw, de bodem tot in het archeologische niveau verstoord zal worden en eventueel aanwezige
archeologische waarden daardoor verloren zullen gaan.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Waarschuwingskaart van de gemeente Tilburg (2003) in een zone met een
onbekende archeologische verwachting en deels binnen een zone ‘verstoord’ (zone kanaal, al dan niet met buffer). Volgens de
Archeologische verwachtingskaart Bedrijventerrein Vossenberg 2008 (gebaseerd op Van Dijk & De Boer 2007 (concept), geldt
een middelhoge tot hoge verwachting.
Op de Geomorfologische kaart is het plangebied niet gekarteerd vanwege de ligging in de bebouwde kom van Tilburg. Uitgaande
van de omliggende bodemeenheden is de verwachting dat het plangebied binnen een zone van dekzandwelvingen valt. Volgens
de Paleogeografische kaart van de regio Tilburg ligt het plangebied binnen een zone van een welving of dalflank. Gezien de
ligging van omliggende bodemkundige eenheden en de verwachte ligging op dekzandwelvingen worden binnen het plangebied
veldpodzolgronden verwacht. Op de reliëfkaart (AHN3) is duidelijk te zien dat de landduincomplexen ten noorden van het
plangebied hoog in het landschap liggen. Het landschap in de directe omgeving van het plangebied is lager gelegen en loopt af
richting de dalvormige laagte ten westen van het plangebied. Het plangebied zelf ligt hoger in het landschap.
Vanwege de stedelijke ophogingen, dan wel egalisaties van de afgelopen decennia is de exacte begrenzingen van de
dekzandruggen ten opzichte van de dalen lastig te bepalen. Enkel in de wijde omgeving zijn enige vuursteenvondsten uit de
periode laat-paleolithicum t/m het mesolithicum bekend en enkele vondsten van nederzettingen en grafvelden uit de periode
neolithicum – bronstijd. Binnen het plangebied worden veldpodzolgronden verwacht. Er is geen sprake van een afdekkende
cultuurdek of esdek. Om deze redenen wordt een lage verwachting toegekend voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot
en met het mesolithicum en een middelhoge verwachting voor nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de
ijzertijd. Voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen geldt een middelhoge verwachting. Resten
worden onder de bouwvoor tot in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen bestaan uit cultuurlagen, paalkuilen/-gaten,
afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen.
Het plangebied ligt aan de Dongenseweg, de oude verbindingsweg tussen Tilburg en Dongen. Begin 19e eeuw lag het plangebied
te midden van een uitgestrekt heidegebied. In de 20e eeuw zijn de heidegronden rondom het plangebied ontgonnen. Er zijn
geen aanwijzingen dat er binnen het plangebied ooit bebouwing aanwezig is geweest. Op basis van deze gegevens geldt voor
het plangebied een lage verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd. Archeologische resten worden vanaf
het maaiveld verwacht en kunnen bestaan uit onder andere cultuurlagen, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, gebruiksvoorwerpen
van bijvoorbeeld natuursteen, fragmenten aardewerk en sporen van agrarische activiteiten.
Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden:
Wegens de verwachte aanwezigheid van veldpodzolgronden en de afwezigheid van een afdekkende en beschermende
plaggendek zijn archeologische resten kwetsbaar. Mogelijke vuursteenvindplaatsen kunnen door hun kwetsbare aard en de
relatief ondiepe ligging echter verstoord zijn geraakt bij landbouwactiviteiten. Wat betreft eventueel aanwezige organische
resten is het afhankelijk hoe diep het grondwater zit. Bij veldpodzolgronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van
organische resten minder goed: door de lage grondwaterstand (GWT VII) kunnen organische resten vaak enkel in dieper,
waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven.
Op basis van het gespecificeerde archeologische verwachtingsmodel geldt een lage archeologische verwachting voor
vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum, een middelhoge archeologische verwachting
voor nederzettingsresten uit het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen en een lage archeologische verwachting voor
nederzettingsresten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd.
In het verleden zal het plangebied verstoord kunnen zijn geraakt als gevolg van de diverse milieukundige onderzoeken (booren
sleuven onderzoeken), de uitgevoerde sanering (ophoging ter plaatse van toekomstige loods), de aanleg en de verbreding
van het Wilhelminakanaal. Hierdoor wordt de kans klein geacht dat er (intacte) archeologische resten aanwezig zullen zijn
binnen het plangebied.
De resultaten van de milieukundige boor- en sleuven onderzoeken geven aan dat het plangebied minstens 1,5 tot plaatselijk 4
meter opgehoogd is. Uit bouwplannen die zijn aangeleverd vanuit de opdrachtgever is geen sprake van een onderkeldering.
Uitgaande van een standaardfundering van circa 1,0 meter beneden maaiveld, en de herschikking van verontreinigde grond
(sanering uitgevoerd in augustus 2023) zal een eventueel aanwezige archeologische laag niet bereikt worden.
Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.
De resultaten van dit onderzoek dienen te worden getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Tilburg), dat op basis van het
uitgebrachte advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat
al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het aanwezige bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging dan wel vernietiging als
gevolg van de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt. Echter kan
door de aard van het onderzoek, steekproefsgewijs, niet volledig worden uitgesloten dat er archeologische resten aan- of afwezig
zullen zijn. Als gevolg hiervan is bij het aantreffen van archeologische resten het, conform de Erfgoedwet van 2016, artikel 5.10
(Archeologische toevalsvondst) en 5.11 (Waarneming), een meldingsplicht van toepassing.
Dit rapport is in september 2023 verstuurd naar de opdrachtgever om het ter goedkeuring voor te leggen aan de bevoegde overheid
(gemeente Tilburg). Hier is nooit een reactie op ontvangen. Aangezien de tweejaarstermijn is verstreken, is besloten om dit rapport in
Archis te uploaden zonder het selectiebesluit toe te voegen.