DOI: 10.17026/dans-xej-4pfv
title: Archeologisch bureauonderzoek MJPG - Voerendaal T139_04_SN
title: Antea Group Archeologie 2020/103

description: &lt;p&gt;In mei 2020 heeft Antea Group in opdracht van de opdrachtgever een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor het plangebied ‘T139_04_SN’ te Klimmen, gemeente Voerendaal. Het onderzoek heeft bestaan uit een archeologisch bureauonderzoek. Een bureauonderzoek is de eerste stap in de AMZ-cyclus (zie bijlage 2). Het archeologisch bureauonderzoek is uitgevoerd conform de BRL 4000, deelprotocol 4002 en de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.1.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;MJPG&lt;br&gt;Rijkswaterstaat(RWS) is voornemens een groot aantal geluidsschermen te realiseren in het hele land. Antea Group werkt in opdracht van Rijkswaterstaat (RWS) aan het “Meerjarenprogramma Geluidsanering” (MJPG). Dit is een programma van maatregelen tegen geluidoverlast van rijkswegen. Binnen het programma MJPG is Nederland opgedeeld in drie verschillende percelen. Antea Group heeft van RWS de opdracht gekregen om de geluid- en conditionerende onderzoeken voor perceel 1 uit te voeren. Tot perceel 1 behoren drie regio’s, namelijk het beheergebied van Rijkswaterstaat Noord-Nederland, Zuid-Nederland en Zee & Delta.&lt;br&gt;Archeologie is één van deze conditionerende onderzoeken en wordt uitgevoerd door Antea Group. Bij aanvang ging het om meer dan 70 locaties. Door middel van een nut- en noodzaakanalyse, uitgevoerd door Antea Group, is het aantal locaties waarvoor archeologisch onderzoek noodzakelijk is, samen met onze opdrachtgever teruggebracht naar 23 concrete locaties. Voor deze 23 locaties dient in eerste instantie een archeologisch bureauonderzoek opgesteld te worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Onderhavig rapport behandelt locatie T139_04_SN, gelegen langs de Rijksweg A79 bij Klimmen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Locatie T139_04_SN&lt;br&gt;Het plangebied ligt op de bergbrikgronden van een lösswand. De oorspronkelijke bodem is hier vermoedelijk geërodeerd tot op of in de Bt-horizont. Afhankelijk van hoelang de Bt-horizont al aan het oppervlak ligt zijn hierop archeologische resten uit “jongere” perioden als de nieuwe tijd en mogelijk ook late middeleeuwen te verwachten, maar ook eventueel nog oudere resten. Het plangebied wordt doorsneden door een droogdal. In het dal is afgespoelde grond verzameld in het colluvium. Ter plaatse van het droogdal bevinden zich waarschijnlijk meerdere opeenvolgende oude oppervlakken in het colluvium. De dikte van het colluvium is onbekend. Het gebied is tegenwoordig relatief vlak.&lt;br&gt;In de omgeving van het plangebied komen bewoningsresten uit de late ijzertijd tot en met heden voor. Het voorkomen van oudere resten is niet uit te sluiten. In de ijzertijd en Romeinse tijd kwam bewoning voor op een vrij grote nederzetting in de directe omgeving van het plangebied, aan de overkant van de snelweg zijn hiervan resten vastgesteld. Ook in de middeleeuwen kwam bewoning voor in de directe omgeving van het plangebied. De Retersbeek – met de nabijgelegen bron – was waarschijnlijk van belang voor deze bewoning. In de middeleeuwen was dat zeker het geval. Het plangebied was in historische tijd agrarisch in gebruik en werd doorsneden door enkele wegen en paden.&lt;br&gt;Op de gemeentelijke verwachtingskaart is het tracé van de snelweg uitgesloten van de verwachtingszones. Naast erosie van de bergbrikgronden, die vooral voor oudere (prehistorische) archeologie afspoeling tot gevolg heeft gehad, heeft de aanleg van de snelweg in onbekende mate verstoring van de recentere archeologie veroorzaakt. Waarschijnlijk is dit laatste de reden waarom aan het snelwegtracé geen verwachting is toebedeeld. Omdat deze op de kaart echter ook niet als verstoring is aangemerkt blijft de reden onduidelijk. Temeer omdat de aard van het gebied zodanig is dat hier een grote afwisseling tussen erosie en afdekking (en dus bescherming) van oude oppervlakken speelt.&lt;br&gt;Door ophoging zullen de bodemingrepen in het westelijk uiteinde van het plangebied niet het archeologisch relevante niveau bereiken. Vanaf de Putweg in oostelijke richting kunnen de bodemingrepen wel tot in het oorspronkelijke oppervlak reiken.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Binnen het plangebied is op basis van de gemeentelijke verwachtingskaart geen verwachtingscategorie en daardoor geen dubbelbestemming archeologie aan het snelwegtracé toegekend. Hoewel dit te interpreteren is als het ontbreken van een onderzoeksplicht, speelt mee dat de mate van verstoring onbekend is. Gezien de hoge en middelhoge verwachting en bekende archeologische resten in de directe omgeving adviseert Antea Group om binnen het oostelijk deel van het plangebied een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase, (archeologisch onderzoek type 2, booronderzoek) uit te voeren. In voorbereiding van het booronderzoek dient, conform de SIKB-BRL 4000 (Beoordelingsrichtlijn voor archeologie) voor het protocol 4003 (inventariserend veldonderzoek), een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld te worden, dat ter kennisgeving wordt aangereikt aan de opdrachtgever en de bevoegde overheid. Een archeologisch PvE als protocol 4001 onder de BRL 4000 is voor een verkennend booronderzoek geen verplichting.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De te onderzoeken zone heeft een lengte van circa 225 m hetgeen neer komt op een archeologisch booronderzoek voor T133_06_AN bestaande uit 9 à 10 boringen op het tracé.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het advies is hiermee tweeledig:&lt;br&gt;1) Vanaf de Putweg naar het oosten een booronderzoek als boven beschreven.&lt;br&gt;2) Vanaf de Putweg naar het westen (wegens het ophogingspakket) geen vervolgonderzoek. Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op 30 maart 2021 ging het bevoegd gezag akkoord met het gegeven advies.&lt;/p&gt;