DOI: 10.17026/ar/s3purs
title: Bureauonderzoek Lagendijk 5 in Koog aan de Zaan (gemeente Zaanstad)

description: In maart 2021 is in opdracht van Tate & Lyle Netherlands B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd naar aanleiding van een voorgenomen uitbreiding van bedrijfsprocessen aan de Lagendijk 5 te Koog aan de Zaan (gemeente Zaanstad). Dit archeologisch onderzoek wordt uitgevoerd op grond van het in het actuele bestemmingsplan opgenomen regelgeving en dient in het kader van een lopende gemeentelijke omgevingsvergunningsprocedure. Uit dit archeologisch bureauonderzoek volgt een advies voor het uitvoeren van nader archeologische (veld)onderzoek of tot vrijgave van het plangebied voor wat betreft het onderdeel archeologie. De eindbeslissing met betrekking tot de ruimtelijke procedure is voorbehouden aan de bevoegde overheid conform de Erfgoedwet 2016, in dezen de gemeente Zaanstad. Het plangebied maakt onderdeel uit van het fabrieksterrein van Tate & Lyle Netherlands B.V. en het betreft een locatie waar op dit moment een oude stoomketel staat. De opdrachtgever is voornemens deze oude stoomketel te vervangen door een nieuwe. Hierbij zullen ontgravingen plaatsvinden tot een diepte van circa 2 m -mv. De totale oppervlakte van het gebied bedraagt circa 15 bij 7 m (105 m2). Voor het plangebied geldt een hoge archeologische verwachting voor resten van pre-industriële activiteit langs de Zaan. Deze activiteit nam een aanvang in de Gouden Eeuw en ging vervolgens over in industrialisatie van dezelfde zone.
In de directe omgeving van het plangebied (De Pelekaanbuurt) is in het historisch Kaartboek van Backer uit 1662 nog geen sprake van grootschalige bebouwing. Op het buitendijkse land is alleen de bouwmassa van een molen aanwezig en een aanlegsteiger of boothuis (mogelijk een kleinschalige scheepswerf). Deze elementen liggen weliswaar op het huidige fabrieksterrein, maar niet in de buurt van het hier bedoelde plangebied van de bestaande stoomketel. Op het kadastraal minuutplan uit 1811-1832 blijkt de situatie te zijn veranderd: er is dan sprake van een hogere bebouwingsdichtheid en het buitendijks gelegen stuk land zijn opvaarten of insteekhavens ten behoeve van industrie en handel aangelegd. Het plangebied van de stoomketel overlapt net niet met de hier ingetekende (pre-)industriële gebouwen.
De voorgenomen werkzaamheden bestaan uit het vervangen van een bestaande stoomketel. Vanwege de beperkte oppervlakte en de bestaande ketel is de kans groot dat de bodemopbouw ter plaatse van voorliggend plangebied reeds geroerd is tot voorbij het eventueel aanwezige archeologisch relevante niveau. De kans dat er binnen het plangebied nog intacte archeologische resten aanwezig zijn (als onderdeel van een potentieel behoudenswaardige vindplaats), is dan ook klein. Advies aan opdrachtgever en de bevoegde overheid. Op grond van bovenstaande verslaglegging van het bureauonderzoek en de bevindingen hieruit wordt ingeschat dat met het voorgenomen werk geen (nieuwe) schade zal worden toegebracht aan eventuele archeologische resten in de bodem. Antea Group adviseert daarom op basis van het uitgevoerde archeologisch bureauonderzoek tot vrijgave van het plangebied voor het onderdeel archeologie. Dit advies betreft een advies. Dit rapport en het advies dat hieruit volgt dient ter beoordeling te worden voorgelegd aan de bevoegde overheid, de gemeente Zaanstad.