DOI: 10.17026/dans-x3z-hfpb
title: Dorpsstraat 26, Oude Niedorp (gemeente Hollands Kroon)

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in mei en juni 2018 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Dorpsstraat 26 te Oude Niedorpgemeente Hollands Kroon. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen sloop van de huidige bebouwing gevolgd door de nieuwbouw van woningen.&lt;br&gt;Op basis van het bureauonderzoek werden op ca. 3 m –mv archeologische resten uit het Laat- Neolithicum of de Vroege Bronstijd verwacht. In deze periode bevond zich vermoedelijk een kreekrug nabij het oppervlak die een ondergrond voor bewoning kan hebben gevormd totdat het plangebied gedurende Bronstijd met veen bedekt raakte. Vanaf de Bronstijd tot het begin van de Late Middeleeuwen lag het plangebied vermoedelijk in een moerasgebied waarin zich een dik pakket veen vormde. Het plangebied was hoogstwaarschijnlijk niet geschikt voor bewoning.&lt;br&gt;Bovendien zullen eventuele vindplaatsen op het veen grotendeels geërodeerd zijn als gevolg van latere zee-inbraken. Vanaf het maaiveld werden in het noorden van het plangebied archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd verwacht. Het betreft hier resten van voorgangers van de huidige boerderij en resten van bijgebouwen en erfinrichting zoals greppels en sloten. Op basis van kaartmateriaal was het plangebied in ieder geval vanaf het begin van de 17e eeuw al bebouwd.&lt;br&gt;Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn dieper dan 270 cm –mv afzettingen van de verwachte kreekrug aangetroffen, bestaande uit matig tot sterk siltig, lichtgrijs zand met kleilagen. De bovenste 30 cm hiervan is zwak humeus wat een aanwijzing is voor bodemvorming. Het niveau is echter niet ontkalkt en heeft vermoedelijk niet lang aan de oppervlakte gelegen. Hierboven bevindt zich een pakket kwelderafzettingen uit het Laat-Neolithicum of de Vroege Bronstijd, bestaande uit lichtgrijze, uiterst siltige klei met zandlagen. De top hiervan bevindt zich op 170 tot 210 cm –mv.&lt;br&gt;Beide afzettingen worden gerekend tot de Formatie van Naaldwijk, Wormer Laagpakket. Hierboven bevindt zich een restant van een veenlaag die vanaf de Bronstijd tot in de Middeleeuwen gevormd is (Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket). Dit veen bestaat uit zeggeveen en rietveen en de top bevindt zich op ca. 150 cm –mv. Boven dit veenpakket is in enkele boringen een pakket lichtgrijze, kalkrijke, sterk tot uiterst siltige klei aangetroffen. Dit betreft een pakket kwelderafzettingen uit de Middeleeuwen (Formatie van Naaldwijk, Walcheren Laagpakket). Dit pakket is verstoord tot 65 à 120 cm –mv door het (sub)recente gebruik en de inrichting van het terrein. In één boring reikt de verstoring tot in de top van het onderliggende veen.&lt;br&gt;In enkele boringen zijn ophogingslagen aangetroffen met hierin vondstmateriaal van vóór de 20e eeuw. In boring 4 is een 45 cm dikke laag donkergrijs, kleiig zand aangetroffen, waarvan de top zich op 80 cm –mv bevindt. Deze laag bevat fragmenten baksteen en een fragment van een pijpesteel (16e-19e eeuw). Aangezien boring 4 op het achterterrein is gelegen, op zo’n 65 m ten zuiden van de Dorpsstraat, lijkt een bewoningslaag hier niet waarschijnlijk. Uit informatie van de eigenaar van het terrein blijkt dat deze locatie vroeger zeer drassig was en waarschijnlijk niet geschikt voor bewoning. Bovendien was deze locatie op 19e-eeuwse kaarten in gebruik als weiland.&lt;br&gt;De eigenaar heeft aangegeven dat hij deze locatie heeft opgehoogd met materiaal dat vrijkwam bij het uitgraven van de mestkelder onder de melkveestal. Waarschijnlijk is het aangetroffen vondstmateriaal in deze periode op de locatie terecht gekomen en bevindt dit zich niet meer in situ.&lt;br&gt;Boring 5 is gestuit op 110 cm –mv. Uit kaartmateriaal uit de 19e en 20e eeuw blijkt dat hier in deze periode geen gebouw heeft gestaan. Het kan echter niet uitgesloten worden dat het hier om funderingsresten van een gebouw van vóór de 19e eeuw gaat, hoewel het ook mogelijk is dat het slechts een losse baksteen betreft. Hierboven is een 20 cm dikke laag donkergrijze, sterk humeuze, zandige klei aangetroffen met hierin fragmenten zachtgebakken baksteen uit de 19e eeuw of eerder en een aardewerkfragment uit de 16e of 17e eeuw. Dit betreft mogelijk een bewoningslaag uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd. De top van deze laag bevindt zich op 90 cm –mv. De boringen 1, 2 en 6 zijn eveneens gestuit op ondoordringbaar materiaal, op 40 à 60 cm -mv. Dit betreft een puinlaag die aan weerszijden van de huidige melkveestal is aangebracht.&lt;br&gt;6 Op basis van het booronderzoek worden geen archeologische resten meer verwacht uit de periode vóór de Late Middeleeuwen. Er zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van bewoonbare niveaus in deze perioden aangetroffen. De hoge archeologische verwachting voor resten vanaf de Late Middeleeuwen in het noorden van het plangebied kan worden gehandhaafd. In het noordwestelijke deel kon de bodemopbouw niet onderzocht worden vanwege de aanwezigheid van een ondoordringbare puinlaag. Vandaar dat een bewoningslaag ook in het noordwesten van het plangebied niet uitgesloten kan worden. De huidige bebouwing is op ca. 70 cm –mv gefundeerd.&lt;br&gt;Mogelijk kunnen zich hieronder nog (funderings)resten van eerdere bebouwingsfasen bevinden.&lt;br&gt;Ter plaatse van de mestkelder in de westelijke helft van de melkveestal is de bodem reeds tot 165 cm –mv verstoord. Op deze locatie zijn eventuele resten hoogstwaarschijnlijk reeds geheel verstoord geraakt. In het zuiden van het plangebied worden geen archeologische resten meer verwacht.&lt;br&gt;Onder de huidige bebouwing kunnen in het noorden van het plangebied, met uitzondering van de mestkelders onder de melkveestal, nog resten van eerdere bebouwingsfasen voorkomen. ADC ArcheoProjecten adviseert daarom om in dit deel van het plangebied de funderingen van de te slopen bebouwing niet te verwijderen. Indien dit niet mogelijk is, adviseert ADC ArcheoProjecten om tijdens de met verwijdering van funderingen gepaarde graafwerkzaamheden in een archeologische begeleiding te voorzien. De archeologische begeleiding dient hetzelfde doel als een inventariserend veldonderzoek door middel van het aanleggen van proefsleuven (AB/IVO-P). Dit betekent dat indien bij de civiele werkzaamheden toch vondsten of archeologische sporen worden aangetroffen, deze worden geregistreerd en gedocumenteerd. De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE).&lt;br&gt;Ter plaatse van de nieuwe woning in het noordoosten van het plangebied worden archeologische resten verwacht vanaf 90 cm –mv. In de Handreiking Archeologievriendelijk Bouwen van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed wordt geadviseerd om bij behoud in situ een bufferzone te hanteren van 30 cm. Conform deze handreiking adviseert ADC ArcheoProjecten om bij bodemingrepen binnen deze bufferzone (60 tot 90 cm –mv) tijdens de graafwerkzaamheden in een archeologische begeleiding te voorzien. De archeologische begeleiding dient hetzelfde doel als een inventariserend veldonderzoek door middel van het aanleggen van proefsleuven (AB/IVO-P). Dit betekent dat indien bij de civiele werkzaamheden toch vondsten of archeologische sporen worden aangetroffen, deze worden geregistreerd en gedocumenteerd.&lt;br&gt;Indien op bovengenoemde locatie bodemingrepen plaatsvinden die dieper reiken dan 90 cm -mv, adviseert ADC ArcheoProjecten een inventariserend veldonderzoek uit te voeren door middel van het aanleggen van proefsleuven (IVO-P). Het doel van dit onderzoek is het onderzoeken van de gaafheid, omvang, datering en conservering van archeologische resten.&lt;br&gt;De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE).&lt;br&gt;ADC ArcheoProjecten adviseert om het zuiden van het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter nooit volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet.&lt;br&gt;Wij wijzen erop dat de bevoegde overheid op basis van dit rapport een selectiebesluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit selectiebesluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.&lt;/p&gt;