DOI: 10.17026/dans-zuf-h2yn
title: Archeologisch bureauonderzoek Vledders en Leijerhooilanden te IJhorst

description: &lt;p&gt;Doel van het bureauonderzoek is een antwoord te vinden op de vraag wat de gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied is. Dit wordt uitgevoerd door middel van het verwerven van informatie, aan de hand van bestaande bronnen, over bekende en verwachte archeologische waarden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting bureauonderzoek&lt;br&gt;In het plangebied bevinden zich verschillende landschappelijke zones. Het centrale deel van het plangebied betreft een laaggelegen gebied dat gedurende een groot deel van het Holoceen met veen bedekt was. Ook nu is hier naar verwachting nog een veenpakket aanwezig. Voor dergelijke laagge-legen gebieden geldt over het algemeen een lage verwachting. Hierbij dient echter opgemerkt te wor-den dat mogelijk nog kleine dekzandkopjes onder het veen voorkomen die nog enige tijd bewoonbaar kunnen zijn geweest.&lt;br&gt;Rondom de veenvlakte, langs de noord-, oost- en westgrens en in de zuidpunt bevindt zich een dek-zandgebied met dekzandkoppen, -welvingen en -vlaktes. Ook bevinden zich in het zuidwesten en noorden enkele pingo-ruïnes. De hogere delen van dit dekzandlandschap, en in het bijzonder de dek-zandkoppen, vormden gunstige locaties voor bewoning en landgebruik. De pingoruïnes (dobbes) vormden gunstige locaties voor jagers/verzamelaars vanwege de grote biodiversiteit. De dekzand-vlaktes vormden geen gunstige bewoningslocatie vanwege de vaak natte omstandigheden. Voor de pingoruïnes geldt een hoge verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum – Mesolithicum en voor de dekzandkopjes en –ruggen een hoge verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum - Neolithi-cum. De dekzandwelvingen hebben een middelhoge verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum – Neolithicum en de overige delen een lage verwachting.&lt;br&gt;Vanaf de Bronstijd vernatte het landschap en raakte een groot deel van het plangebied met veen bedekt. Alleen enkele hogere dekzandruggen in het zuidwesten en noordoosten staken vermoedelijk nog boven het veen uit. Voor deze delen geldt een middelhoge verwachting voor de periode Bronstijd – Vroege Middeleeuwen. De hogere delen waren mogelijk gunstig voor bewoning, maar binnen de gemeente Staphorst zijn slechts weinig vondsten uit de Bronstijd en IJzertijd en geen vondsten uit de Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen bekend. Dit kan mogelijk verklaard worden door toenemende vernatting van het gebied, evenals de geïsoleerde ligging van de dekzandopduikingen binnen een uitgestrekt veengebied. Voor de IJzertijd is voor andere delen van Nederland bekend dat ook wel op het veen gewoond werd. Hiervoor zijn echter binnen de gemeente Staphorst geen aanwijzingen. Bo-vendien zullen dergelijke resten vermoedelijk reeds (deels) verloren gegaan zijn tijdens de veenont-ginning en –winning gedurende de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf de Late Middeleeuwen werd het veengebied grootschalig ontgonnen en werden ontginnings-wegen aangelegd. Het veengebied waar het plangebied in ligt, is vermoedelijk in de 12e eeuw ont-gonnen. Grote delen van het plangebied (in het zuiden, westen en uiterste oosten) bleven echter nog lange tijd woeste grond. Op de Kadastrale Minuut van 1832 bevonden zich in het middendeel vooral weilanden, met enkele percelen bouwland en bouwland en hakhout. In het noorden van het plange-bied lagen enkele erven, waaronder het Convents Schots Erf. Voor de zones waar op de Kadastrale Minuut van 1832 erven aanwezig waren, geldt een hoge verwachting voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd en voor de overige delen een lage verwachting.&lt;br&gt;In delen van het plangebied (vooral in het westelijk deel en mogelijk het uiterste oosten) is waarschijn-lijk een stuifzandpakket aanwezig. Op basis van paleogeografische kaarten is dit pakket vermoedelijk na de Late Middeleeuwen afgezet. Archeologische resten tot in de Late Middeleeuwen zijn daarom mogelijk voor een deel afgedekt met een laag stuifzand.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie en advies&lt;br&gt;Doel van het bureauonderzoek is een antwoord te vinden op de vraag wat de gespecificeerde archeo-logische verwachting voor het plangebied is.&lt;br&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat de archeologische verwachting binnen het plangebied varieert van hoog (dekzandruggen en landduinen) tot laag (veenvlakte). Op basis van de huidige plannen zal de vrijgestelde diepte van 40 cm in vrijwel het gehele plangebied niet overschreden worden. Er zal een nieuwe watergang gerealiseerd worden, maar deze volgt grotendeels bestaande sloten die worden verondiept en verbreed. Hierbij zal naar verwachting niet dieper dan 40 cm –mv gegraven worden. Een deel van de watergang (ca. 470 m) loopt door een zone waar nog geen sloot is. Mogelijk wordt hier dieper dan 40 cm –mv gegraven. Dit tracé ligt echter geheel in een zone met lage archeologische verwachting, waarbinnen alleen onderzoek noodzakelijk is bij ingrepen groter dan 1,5 ha en dieper dan 40 cm –mv. Deze vrijstellingsgrens zal op basis van de huidige plannen niet overschreden wor-den. Op basis hiervan adviseert Econsultancy om het plangebied voor wat betreft de voorgenomen werkzaamheden vrij te geven. Indien overige werkzaamheden worden uitgevoerd die niet onder pa-ragraaf 2.4 worden genoemd, dienen deze door de gemeente te worden getoetst aan dit bureauon-derzoek.&lt;/p&gt;