DOI: 10.17026/dans-zu7-pes4
title: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Voormalig Militair Hospitaal Hogeweg te Amersfoort

description: &lt;p&gt;Het bureauonderzoek toont aan dat het plangebied een verwachting heeft op archeologische resten uit de periode vanaf het Paleolithicum, met een middelhoge verwachting op vondsten uit de late middeleeuwen. Het merendeel van de vondsten in de directe omgeving van het plangebied is afkomstig uit deze periode. Dit sluit aan bij de ontginningsperiode van het gebied in de 12e eeuw. Echter gezien de grote verwachting op een niet intact bodemprofiel in het plangebied, wordt de trefkans op vondsten uit deze periode laag ingeschat. &lt;br&gt;De intactheid van de bodem zal door een inventariserend booronderzoek moeten worden aangetoond met een boordichtheid van 6 boringen per ha en een edelmanboor met een diameter van 7cm. Gerelateerd aan het oppervlak (2,2ha) zijn dit 14 boringen. &lt;br&gt;De aangetroffen bodemopbouw bestaat vanaf het maaiveld tot circa 65 cm-mv uit een subrecente bouwvoor op een eerdlaag die vanaf de 17e eeuw ontstaan is op een ondergrond van dekzand. Er is sprake van een beekeerdgrond, conform de verwachting uit het bureauonderzoek. &lt;br&gt;Op grond van de onderzoeksresultaten kunnen de vragen uit het Plan van Aanpak als volgt beantwoord worden: &lt;br&gt;1. Wat is de bodemopbouw ter plaatse? &lt;br&gt; &lt;br&gt;De aangetroffen bodemopbouw bestaat grotendeels uit een A-A/C-C profiel, waarbij sprake is van een subrecent bouwvoor op een oudere eerdlaag op een ondergrond van dekzand. De basis van de eerdlaag en de top van het dekzand zijn door eerdere grondbewerking (ploegen, spitten) vermengd geraakt. In enkele boringen is sprake van een A-C profiel, waarbij de eerdlaag ontbreekt. De grondlagen van deze boringen zijn op grond van het erin aangetroffen vondstmateriaal niet ouder dan midden 19e eeuw en vermoedelijk het gevolg van de tuinaanleg rond het Militair Hospitaal in 1877. &lt;br&gt; &lt;br&gt;2. Is sprake van een intacte bodem en/of waar is deze verstoord? &lt;br&gt;In boring 3, 4, 5, 7, 8, 10, 11, 12 en 15 is sprake van een min of meer intacte bodemopbouw, waarbij onder de subrecente bouwvoor sprake is van een eerdlaag op een ondergrond van dekzand. In boring 1,9, 13 en 14 ontbreekt de eerdlaag en is louter sprake van meerdere subrecente puinhoudende ophogingslagen op een ondergrond van dekzand. In boring 6 is een oude slootvulling aangetroffen. &lt;br&gt;3. In geval dat er archeologische resten aanwezig zijn, kunnen uitspraken worden gedaan over de aard, omvang, kwaliteit en locatie (horizontaal en verticaal) ervan? &lt;br&gt;De aangetroffen archeologische indicatoren (boring 1, 10 en 15) bevinden zich in alle gevallen in de donkerbruin humeuze eerdlaag. De datering van het vondstmateriaal is globaal 17e tot met de 19e eeuw. De vondsten zijn geïnterpreteerd als bemestingskeramiek en hoeven dus geen directe relatie te hebben met eventuele bewoningssporen in het plangebied. Derhalve moet er geen al te grote waarde toegekend worden aan de indicatoren. Er kan niet anders dan geconcludeerd worden dat in het plangebied vanaf de 17e eeuw en wellicht al daarvoor landbouwactiviteiten hebben plaatsgevonden. &lt;br&gt;4. In welke mate stemmen de resultaten overeen met de verwachtingen? &lt;br&gt; &lt;br&gt;De resultaten komen deels overeen met de verwachtingen uit het bureauonderzoek. De te verwachten bodemverstoring als gevolg van de bouw van het Hospitaal en de aanleg van de tuinen rond de gebouwen van het Hospitaal, heeft geleid te een zekere mate van bodemverstoring. In het merendeel van het plangebied is de oorspronkelijke eerdlaag van voor de bebouwing echter nog aanwezig. Wel is de basis van de eerdlaag in alle gevallen door grondbewerking (ploegen, spitten) vermengd geraakt met de top van het onderliggende dekzand. Hierdoor bestaat de kans dat eventueel aanwezige vindplaatsen ouder dan de 17e eeuw verloren zijn gegaan. Er zijn in ieder geval geen aanwijzingen aangetroffen voor menselijke bewoning (archeologische vindplaatsen) uit de periode van het paleolithicum tot en met de volle middeleeuwen. Hierdoor kan de lage verwachting op vindplaatsen uit de periode van het paleolithicum tot en met het laat-neolithicum gehandhaafd blijven en kan de middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit de periode van de bronstijd tot en met de volle middeleeuwen naar beneden worden bijgesteld. De middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit de nieuwe tijd kan gehandhaafd blijven, hoewel er geen directe aanwijzingen zijn voor bebouwing (tabaksschuren of –bedden) of uitoefening van specifieke ambachten (tabaksteelt). &lt;br&gt; &lt;br&gt;5. In welke mate bevestigen de resultaten de bevindingen van onderzoek in de omgeving ? &lt;br&gt; &lt;br&gt;Er is geen directe relatie met onderzoeksresultaten in de omgeving. De bodemopbouw in het plangebied wijst op agrarisch gebruik tot 1877, het bouwjaar van het Militair Hospitaal. De eventueel te verwachten sporen uit de IJzertijd zijn niet aangetroffen. &lt;br&gt; &lt;br&gt;6. Wat is de aanvangsdatering van het esdek en zijn hierin ecologische resten aanwezig die zicht geven op de verbouwde gewassen? &lt;br&gt;De aanwezige eerdlaag kan op basis van het erin aanwezige vondstmateriaal globaal gedateerd worden in de periode van de 17e eeuw tot en met het midden van de 19e eeuw (nieuwe tijd en moderne tijd). De beperkte conserveringsomstandigheden en de relatief lage grondwaterstand hebben ertoe geleid dat er geen relevante ecologische resten bewaard zijn gebleven die zicht geven op de verbouwde gewassen. &lt;br&gt;Aanbeveling &lt;br&gt;Wat betreft landschappelijke ligging en verwacht oorspronkelijk bodemtype geeft het booronderzoek een overeenstemmend beeld met dat wat verwacht werd op basis van het bureauonderzoek. &lt;br&gt;Op basis van de onderzoeksinspanning, waarbij geen archeologische vindplaatsen of relevante indicatoren zijn aangetroffen, is er geen reden om archeologische waarden aan te kunnen treffen in het plangebied. In het plangebied is sprake van een relatief jonge eerdlaag op een ondergrond van dekzand. De basis van de eerdlaag en de top van het dekzand zijn door eerdere grondwerkzaamheden (ploegen, spitten) vermengd geraakt met elkaar. Hierdoor zijn eventuele archeologische vindplaatsen ouder dan de nieuwe tijd waarschijnlijk verloren gegaan. Er zijn voor de archeologie geen gevolgen te verwachten vanuit eventuele voorgenomen bodemingrepen. Vervolgonderzoek wordt derhalve niet noodzakelijk geacht. &lt;br&gt;Dit advies zal ter toetsing worden voorgelegd aan de verantwoordelijk ambtenaar (mw. drs. F. Snieder, gemeentelijk archeoloog) van de gemeente Amersfoort. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen. Onvoorziene bodemvondsten dienen terstond gemeld te worden bij de gemeentelijk archeoloog (Centrum voor Archeologie, gemeente Amersfoort).&lt;/p&gt;