DOI: 10.17026/ar/uoqxm2
title: Opwaardering 380 kV-verbinding Maasbracht-Eindhoven (MBT-EHV), gemeente Maasgouw

description: In opdracht van TenneT TSO B.V. heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd. De aanleiding voor dit onderzoek is de opwaardering van de hoogspanningsverbinding 380 kV-verbinding Maasbracht-Eindhoven (MBT-EHV).

Naar aanleiding van deze plannen is door Sweco eerder een bureauonderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat een aantal deelgebieden in de gemeente Maasgouw zich bevindt in zones van hoge archeologische verwachting. Op basis van het bureauonderzoek is geadviseerd om voor de geplande graafwerkzaamheden (de werkzaamheden tot 1,2 m -mv bij een aantal masten) binnen deze zones een verkennend archeologisch booronderzoek uit te voeren om de bodemopbouw vast te stellen en de archeologische verwachting op basis van deze opbouw verder te specificeren. Dit advies is goedgekeurd door de bevoegde overheid.

Naar aanleiding van een aantal planwijzigingen is onderhavig rapport herzien. De geplande funderingswerkzaamheden zullen nu bij minder masten van deze verbinding plaatsvinden en per mast van minder grote omvang zijn. In de gemeente Maasgouw zouden funderingswerkzaamheden plaatsvinden bij masten 001, 003, 004, 007 t/m 012, 017 en 019. Ook bij het Portaal MBT zou de fundering mogelijk verstevigd worden. Er was vervolgonderzoek geadviseerd voor het portaal en de masten 001, 012, 017 en 019. In de huidige vorm van de plannen zijn alleen bij masten 007, 012 en 017 funderingswerkzaamheden gepland. In de huidige vorm van de plannen vormt een aantal van de geplande werkzaamheden geen aanleiding voor een archeologisch onderzoek. Omdat onderhavig onderzoek echter vóór deze planwijzigingen al grotendeels was uitgevoerd, is ervoor gekozen dit rapport wel af te ronden en hierin alle boorgegevens op te nemen, inclusief die bij de masten waar nu toch geen funderingswerkzaamheden plaats gaan vinden, alsmede de adviezen die waren opgesteld voor deze masten, zodat de reeds verzamelde informatie niet verloren gaat.

Hogere delen van het landschap, met name in de buurt van water, vormden in het Paleolithicum en Mesolithicum aantrekkelijke woonlocaties. In deelgebieden die zich bevinden op hoger gelegen gebieden langs de rand van het rivierdal van de Maas, kunnen dus bewoningssporen uit deze perioden verwacht worden. De verwachting is zeer hoog voor het terrein van het hoogspanningsstation waarop de 380 kV-verbinding Maasbracht-Eindhoven (MBT-EHV) aansluit, waar bij eerder booronderzoek een intacte bodemopbouw en vuurstenen werktuigen zijn aangetroffen. Daarnaast kunnen in het rivierdal uit deze perioden resten worden aangetroffen van voorden, visweren, aalstallen of andere structuren die verband houden met de exploitatie van voedsel of grondstoffen; rituele activiteiten; en afvaldumps van faunaresten en organisch materiaal.
Gezien de landschappelijke geschiedenis worden vindplaatsen uit het Paleolithicum of Mesolithicum dicht onder het maaiveld of een eventueel aanwezig esdek verwacht.

Het veldwerk voor het inventariserend veldonderzoek is verricht tussen 10 en 18 maart 2022 en, voor het hoogspanningsportaal te Maasbracht, op 24 maart 2022. Hierbij zijn bij de masten per deelgebied, in de zone waar werkzaamheden tot 1,2 m -mv zullen plaatsvinden, vier handmatige grondboringen verricht met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot 0,3 m in de C-horizont en/of tot een maximale diepte van 1,5 m beneden maaiveld. De boringen zijn verspreid over het plangebied gezet, met een boring bij iedere mastpoer. Op het hoogspanningsportaal zijn eveneens vier boringen beschreven, verspreid over het werkterrein en gezet tot 2,3 m -mv.

De bodemopbouw bestaat uit een bouwvoor en soms met een opgebracht pakket op dekzand en/of fluviatiele afzettingen. Plaatselijk is de bodem dieper verstoord tot 0,75 – 1,0 m -mv. Daar waar de top van het dekzand redelijk tot goed intact is gebleven (B-horizont) kunnen archeologische waarden aanwezig zijn. Het dekzand ligt direct onder de bouwvoor/opgebrachte pakket op een diepte van circa 0,2 tot 0,3 (masten 001 en 012) en op 0,6 tot 0,9 (mast 019). 

In boring 0013 bij mast 001 is op ca. 1,1 m -mv aardewerk aangetroffen. Het betreft twee fragmenten roodbakkend aardewerk, dunbakkend, met aan de binnenzijde loodglazuur. Dit is afkomstig uit de Late Middeleeuwen tot Nieuwe Tijd, waarschijnlijk de 17e – 19e eeuw. Deze scherven zijn afkomstig uit een verrommelde laag en worden niet als behoudenswaardige archeologische resten gezien. In boring MBT_016 op het hoogspanningsportaal te Maasbracht zijn in een neutraal grijze laag op 0,7 – 0,85 m -mv sporen van baksteen aangetroffen. Dit is echter geïnterpreteerd als een recente verstoring, niet een archeologisch relevant niveau.
Er zijn in de overige boringen geen archeologische vondsten en/of indicatoren aangetroffen.

Dit booronderzoek is uitgevoerd uitgaande van een situatie waarin de geplande werkzaamheden de vrijstellingsgrenzen zouden overschrijden. In de huidige vorm van de plannen zal dit echter niet het geval zijn. Voor de huidige plannen wordt daarom geen verder vervolgonderzoek geadviseerd. Wel wordt geadviseerd om bij werkzaamheden bij masten 001, 012 en 019 extra bedacht te zijn op archeologische waarden, gezien de middelhoge tot hoge verwachting die op basis van onderhavig onderzoek is opgesteld voor de werkterreinen bij deze masten.

Mocht het in de toekomst gebeuren dat de geplande werkzaamheden door een verdere planwijziging toch de vrijstellingsgrenzen weer overschrijden, dan wordt op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek een vervolgonderzoek aanbevolen voor de geplande graafwerkzaamheden bij masten 001, 012 en 019. De te volgen onderzoeksstrategie voor dit vervolgonderzoek zal in afstemming met de bevoegde overheid nader moeten worden bepaald. Te denken valt aan een proefsleuvenonderzoek, eventueel in de vorm van de variant archeologische begeleiding. Dit houdt in dat voorafgaand aan de werkzaamheden of, indien wordt gekozen voor een begeleiding, tijdens de werkzaamheden een gravend archeologisch onderzoek wordt uitgevoerd waarbij steekproefsgewijs een deel van het plangebied/de aanwezige waarden wordt gedocumenteerd. Een proefsleuvenonderzoek dient om vast te stellen of in het plangebied behoudenswaardige archeologische waarden aanwezig zijn. Indien dit het geval blijkt, dient te worden opgeschaald naar een volledige opgraving.