DOI: 10.17026/ar/hkof0t
title: Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de aanleg van een zonnepark aan de Bloesemlaan te Zeewolde, gemeente Zeewolde

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Bloesemlaan te Zeewolde, gemeente Zeewolde (afbeelding 1, kaart 1 achterin het rapport). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 27,5 ha, en is momenteel in agrarisch gebruik, met enkele windmolens. - Het huidige ontwerp gaat uit van een paneel oppervlak van ca. 10-11 hectare, met ca. 11.880 paaltjes van ca 2. meter diep, met een oppervlakte van 800 mm2 per stuk. Totaal is dit een oppervlakte van 9,5 m2 (afbeelding 2). Van belang is op te merken dat het nog een concept ontwerp is dat mogelijk nog kan wisselen.
- De diepte van de sleuven voor de kabels is nog niet bekend, maar men gaat nu uit van een diepte van ca. 1,2 m -mv, met een breedte aan de bovenzijde van ca. 80 cm en een gemiddelde breedte aan de onderzijde van ca. 40 cm. - Verder staan zijn enkele trafo’s en een inkoopstation voorzien in het voorlopig ontwerp. Het gaat om kleine objecten van ca. 5 x 3 meter, met een fundering van ca. 1 m -mv en met op elke hoek een paal. Voor de aansluiting van het park op de MS kabel bij de Adelaarsweg wordt daarnaast rekening gehouden met een gestuurde boring (afbeelding 3). De boring krijgt een lengte van ca. 158 m, met een maximale diepte van ca. 11,55 m -mv. De diameter van de buis is 11 of 20 cm. De impact op het bodemarchief van een dergelijke gestuurde boring is zeer beperkt; doorgaans vindt bij het in- en uittredepunt van de boring een open ontgraving plaats van ca. 2,5 x 2,5 x 1 m -mv. Tenslotte wordt er rekening gehouden met een aansluiting van het park op het net door middel van een inlassing op de bestaande kabelverbinding van een nabij gelegen windturbine van Windpark Bosruitertocht (afbeelding 4). Deze 33kV verbinding met een geleiderdoorsnede van 630mm² Alrm loopt vanaf WTG19 naar het inkoopstation van het gesloten distributie systeem (GDS Vogelweg). Voor de locatie van het koppelstation, de positie van de knip in de windparkbekabeling, en de ligging van het tracé zijn een aantal opties uitgewerkt. De bestaande 33kV verbinding loopt langs de Adelaarsweg en Schollevaarsweg richting het GDS. Voor de locatie van de aansluiting zijn verschillende opties mogelijk. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kaart gebracht te worden of zich binnen het plangebied behoudenswaardige archeologische waarden (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Gezien de aard van de ingrepen zullen de geplande ingrepen mogelijk tot in het relevante archeologisch niveau reiken. In principe is er binnen het plangebied sprake van drie mogelijke archeologische niveaus, met elk een andere archeologische verwachting: Paleolithicum – Mesolithicum. In principe kunnen binnen het gehele plangebied op dekzandopduikingen sporen van bewoning en gebiedsexploitatie voorkomen uit het Paleolithicum en het Mesolithicum. Indien aanwezig bevinden deze sporen zich in de top van het dekzand op overwegend ca. 6-8 m -NAP, met een maaiveld op ongeveer 4 tot 4,5 m -NAP. De archeologische sporen en resten kunnen bestaan uit paalkuilen, haardkuilen, houtskoolconcentraties, (vuur)stenen werktuigen en productieafval. Deze mogelijke archeologische waarden kunnen zich dus binnen 1,5 tot 2 meter beneden maaiveld bevinden. Swifterbantcultuur. Oeverwallen van getijdenafzettingen waarop elders in Flevoland resten van de Swifterbantcultuur (circa 5200-3400 v. Chr.) zijn aangetroffen, zijn in binnen de grenzen van het plangebied niet te verwachten. Het pleistocene landschap was echter in de beginfase nog wel toegankelijk en bruikbaar voor de mens. De eindfase voor het gebruik van dit landschap in relatie tot de Swifterbantcultuur bevindt zich ongeveer rond het eind van het Vroeg Neolithicum. Rond 4000 v.Chr. (Midden Neolithicum A) is de zeespiegel gestegen tot -6 m NAP; het gehele pleistocene landschap binnen het plangebied bevindt zich nu onder de zeespiegel. Dit maakt het tevens zeer aannemelijk dat er aan het eind van het Vroeg Neolithicum (4200 v.Chr) sprake is van een zodanig hoge grondwaterstand dat er in het gehele plangebied veengroei mogelijk is. De archeologische sporen en resten kunnen bestaan uit een archeologische bewoningslaag, paalkuilen, haardkuilen, houtskoolconcentraties, (vuur)stenen werktuigen en productieafval en (evt.) aardewerk. Het niveau waarop eventuele sporen te verwachten zijn bevindt zich op gelijke diepte als voor het Paleolithicum-Mesolithicum, dus op ongeveer 6-8 m -NAP, en kan zich dus deels binnen 1,5 tot 2 meter beneden maaiveld bevinden. Scheeps- en vliegtuigwrakken. In de bovenste lagen binnen het plangebied, de Zuiderzee-, Flevo- en Almere-afzettingen kunnen scheepswrakken of -wrakresten worden aangetroffen. Nog steeds worden bij grondwerkzaamheden scheepswrakken ontdekt. De oudste nog in de bodem te verwachten scheepswrakken dateren uit de 14e eeuw. Hoewel altijd een kans bestaat om scheepswrakken of scheepsonderdelen aan te treffen is de archeologische verwachting hiervan voor wat betreft de planlocatie niet hoger dan elders in Flevoland. De kans op het aantreffen van scheepsresten binnen de te verstoren delen binnen het plangebied is daarmee aanwezig, maar wordt als laag geschat. Tevens bestaat de mogelijkheid dat zich binnen het plangebied vliegtuigwrakken bevinden uit de Tweede Wereldoorlog. Hoewel er geen crashsites bekend zijn binnen het plangebied, kan dit ook niet geheel worden uitgesloten. Advies. Op basis van het bureauonderzoek kunnen eventuele archeologische waarden zich bevinden op een diepte van ca. -6 m -NAP, tussen 1,5 en 2 meter beneden maaiveld. In zijn algemeenheid wordt daarom geadviseerd om bij open ontgravingen een maximale diepte aan te houden van -5,7 m -NAP, rekening houdend met een buffer van 30 cm. - De geplande ingrepen bestaan o.a. uit het plaatsen van de panelen met een fundering van paaltjes met een diameter van 800 mm2, en een diepte van ca. 2 m. Gezien de beperkte diameter en de spreiding van de paaltjes zal deze ingreep nauwelijks tot verstoring van eventuele archeologische waarden leiden. Eventuele vindplaatsen blijven nog steeds behoorlijk intact en ‘leesbaar’. - Er wordt uitgegaan van het graven van sleuven voor kabels met een diepte van va. 1,2 m -mv. Met een hoogst liggend archeologisch niveau op 1,5 m -mv (en dat geldt dan voor de diepst gelegen delen op ca. -4,5 m -NAP) betekent dit dat met een maximale diepte van 1,2 m er nog sprake is van een buffer van 30 cm boven een eventueel archeologisch niveau, wat acceptabel is. Bij delen van het plangebied die hoger liggen wringt dit nog minder (in het zuiden ligt het plangebied plaatselijk op -3,6 m -NAP). Als alternatief kan bijvoorbeeld worden overwegen om binnen de diepst gelegen delen van het plangebied de kabels bovengronds aan te leggen. - Verder wordt uitgegaan van de bouw van enkele kleinere objecten zoals trafo’s en een inkoopstation. Het gaat om kleine objecten van ca. 5 x 3 meter, met een fundering van ca. 1 m -mv en met op elke hoek een paal. De verstoring door deze objecten is verwaarloosbaar. - Tenslotte wordt rekening gehouden met een of met enkele gestuurde boringen; de impact van een gestuurde boring is gezien de beperkte diameter eveneens verwaarloosbaar. Het aanbrengen van de benodigde in- en uittredepunten zal waarschijnlijk boven het archeologisch niveau blijven , met slechts een beperkte verstoring. Gezien de archeologische verwachting in relatie tot de diepte van de voorgenomen ingrepen, adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie geen verder archeologisch onderzoek. Wel dient rekening gehouden te worden met de vondst van scheeps- of vliegtuigwrakken binnen het gehele plangebied. Geadviseerd wordt om een Protocol Toevalsvondsten op te stellen, waarbij de taken en verantwoordelijkheden van alle betrokken partijen uiteen worden gezet in geval bij de civiele werkzaamheden een scheeps- of vliegtuigwrak (of een andersoortige archeologische vondst) wordt aangetroffen. Op deze manier kunnen de civiele werkzaamheden met zo min mogelijk risico op stagnatie en bijkomende kosten worden uitgevoerd. Het bevoegd gezag, de gemeente Zeewolde, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen (wel/geen vervolgonderzoek en zo ja, in welke vorm). Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het Provinciaal Depot voor Bodemvondsten Flevoland (Mevr. P.P.A. Heise-Roovers, beheerder PDB Flevoland, tineke.roovers@batavialand.nl, tel. 0320-225939/ 06-13243987). Naschrift. Het bevoegd gezag, mevr. M. Nagelhout – van den Bosch van de gemeente Zeewolde, heeft per e-mail d.d. 29 maart 2022 aangegeven in te kunnen stemmen met de bevindingen en het advies van het conceptrapport: “We zijn akkoord met het onderzoek van Vestigia. Er is geen vervolgonderzoek nodig. Wel wordt geadviseerd om een Protocol Toevalsvondsten op te stellen. De meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming blijft van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst).”