DOI: 10.17026/dans-2xw-2j3y
title: 15065767 APE.WIJ.ARC Eindrapportage archeologisch onderzoek Hoge Bergweg 30 (Landal Heideheuvel) te Beekbergen

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied een landschappelijke ligging heeft op een hoger geleden daluitspoelingswaaier. Deze landschappelijke eenheden hadden in principe al voor Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum en Mesolithicum) een gunstige ligging als tijdelijke nederzettingslocatie (jachtkampementen). Vanaf het Neolithicum was de daluitspoelingswaaier ook geschikt als nederzettingslocatie voor Landbouwers. Waarschijnlijk ging de voorkeur uit naar de randen van deze daluitspoelingswaaier. De daluitspoelingswaaier wordt namelijk aan de buitenzijde begrensd door beekdalen, zoals het beekdal van De Oude Beek direct ten noorden van de bebouwde kom van Beekbergen. De hogere delen van de daluitspoelingswaaier worden wel gekenmerkt door diverse urnenvelden uit de Bronstijd - IJzertijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt volgens de geomorfologische kaart van de gemeente Apeldoorn tevens in een stuifzandgebied, waarbij het westelijk gelegen terreindeel van overdekt geraakt is met stuifzand dat mogelijk al vanaf de Volle-Middeleeuwen is afgezet. Door herbebossing zijn de stuifzanden vastgelegd. Het plangebied zal daarna niet meer geschikt zijn geweest voor agrarische doeleinden. Geraadpleegd historisch kaartmateriaal geeft geen aanwijzingen dat binnen het plangebied historische bebouwing uit de Nieuwe tijd heeft gestaan.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de omgeving van het plangebied zijn het aantal waarnemingen van archeologische resten vrij beperkt. De meeste meldingen gaan over ijzerkuilen, waar klapperstenen zijn gewonnen ten behoeve van ijzerwinning tijdens de Middeleeuwen. Eén waarneming betreft de melding van aangetroffen crematieresten, niet nader gedateerd dan Mesolithicum - Vroege Middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied heeft een hoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten uit alle archeologische perioden vanaf het Laat-Paleolithicum tot het moment dat zandverstuiving optrad, wellicht al in de Volle-Middeleeuwen. Er moet voor het oostelijk gelegen terreindeel wel rekening worden gehouden dat door verstuivingen het van nature gevormde haarpodzolprofiel sterk is gedegradeerd dan wel volledig is verstoven. Eventueel aanwezige archeologische resten zullen hierdoor ook sterk zijn aangepast. Archeologische resten worden hier dan ook aan het maaiveld en in en/of direct onder de bouwvoor verwacht. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het westelijk gelegen terreindeel van het plangebied worden archeologische resten onder het pakket stuifzand verwacht. Hieronder kan zich een intacte en goed geconserveerde paleo-bodem met archeologische resten bevinden. De diepte waarop deze paleo-bodem zich kan bevinden is afhankelijk van de dikte van het stuifzandpakket. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat de aangetroffen bodemopbouw binnen vrijwel het gehele plangebied een intact haarpodzolprofiel laat zien. Deze is in de waargenomen bodemhorizonten-opvolging duidelijk herkenbaar, in de vorm van zwartgrijs tot donkergrijs gekleurde minerale bovenlaag (AhE-horizont), gevolgd door donkerbruinzwart en naar onder toe lichtbruingeel gekleurd, zwak siltig, plaatselijk zwak grindig, matig grof tot zeer fijn zand (Bhs1-, Bhs2- en vervolgens de BC-horizont). Het oorspronkelijke moedermateriaal bestaat uit geelwit tot geelbeige gekleurd, plaatselijk zwak tot matig grindig, zwak tot sterk siltig, zeer grof tot zeer fijn zand (C-horizont). Dit slecht gesorteerde en plaatselijk grindhoudende zand betreffen sneeuwsmeltwaterafzettingen (hellingsafspoelingen). Ter plaatse van de boringen gezet binnen de delen die bos betreffen begint het bodemprofiel met een gemiddeld 10 cm dikke bosstrooisellaag (O-horizont).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Alleen in het oostelijke deel van het oostelijk gelegen terreindeel van het plangebied is van het haar-podzolprofiel de AhE-horizont en een deel van de Bhs-horizont verwijdert en vervangen voor een laag lichtgrijs gekleurd, matig grof zand, ten behoeve van de aanwezige zandspeelweide (wordt gebruikt als voetbalveldje). Een restant van de Bhs- met hieronder de BC-horizont is hieronder echter nog wel aanwezig.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het westelijk gelegen terreindeel van het plangebied is geen afdekkende laag stuifzand aangetroffen in de boringen, wat echter wel verwacht werd volgens de geomorfologische kaart van de gemeente Apeldoorn. In het oostelijk gelegen terreindeel zijn verder ook geen stuifzanden waargenomen. De oorspronkelijke top van de sneeuwsmeltwaterafzettingen (hellingsafspoelingen) is niet door stuifzand bedekt geraakt, dat vermoedelijk al aan het einde van de Vroege-Middeleeuwen plaatsvond.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De overgang van de BC-horizont ligt op en gemiddelde diepte van circa 80 cm -mv. Dit betreft het niveau waarop archeologische sporen, indien aanwezig, meest duidelijk zichtbaar zijn bij het aanleggen van een vlak op dit niveau. Het archeologische sporenniveau is dan ook intact binnen het gehele plangebied. De aanwezigheid van een duidelijk ontwikkelde podzolbodem betekend tevens dat de top voor lange tijd aan het maaiveld heeft gelegen en nog steeds ligt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat voor het gehele plangebied de hoge archeologische verwachting behouden blijft voor de perioden Laat-Paleolithicum tot het moment dat zandverstuiving optrad, wellicht al in de Volle-Middeleeuwen. Ten aanzien van de geplande bodemingrepen is aanvullend onderzoek noodzakelijk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het bureau- en veldonderzoek adviseert Econsultancy om binnen het gehele plangebied een vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Het plangebied behoudt namelijk, op basis van de intacte bodemopbouw, zijn hoge archeologische verwachting voor de perioden Laat-Paleolithicum tot het moment dat zandverstuiving optrad, wellicht al in de Volle-Middeleeuwen. Hoewel er geen stuifzand is aangetroffen binnen het plangebied, betreft de omgeving wel een gebied waar veel zandverstuivingen hebben plaatsgevonden, waardoor de verwachting voor de perioden Volle- en Late-Middeleeuwen (op basis van datering van stuifzand voor een gebied circa 2,7 kilometer ten zuidwesten van het plangebied) en Nieuwe tijd laag blijft. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de periode vanaf het voorjaar van 2013 tot het voorjaar van 2015 is voor een deel van een recreatiepark te Hoenderloo, eveneens gelegen binnen het gemeentegebied van Apeldoorn, een vergelijkbaar archeologisch vooronderzoek (bureau- en verkennend booronderzoek) en een aanvullend onderzoek uitgevoerd . Het aanvullend onderzoek betrof een voor deze locatie toegespitste vorm van een archeologische extensieve begeleiding, waarbij naast inspectie van ook karterende boringen zijn gezet binnen de blootgelegde bouwvlakken. De uitvoering van dit aanvullend onderzoek heeft uitgewezen dat een inspectie van de bouwvlakken van de recreatiewoningen die ter plaatse van het recreatiepark zijn gebouwd, als weinig zinvol werd beschouwd. De bouwvlakken waren veelal door de graafwerkzaamheden van de kraan losgereden, waardoor aan het vlak aanwezige archeologische resten en/of sporen eigenlijk niet te onderscheiden waren. De megaboringen die binnen elk bouwvlak zijn gezet, hebben de meeste informatie opgeleverd over of het archeologisch niveau (het niveau waarop je archeologische resten en/of sporen verwacht) wel of niet meer aanwezig was. Tevens was er door het zetten van meerdere megaboringen per bouwvlak sprake van een hoge dekkingsgraad (een dichtheid tot wel 833 boringen per hectare), waarmee vuursteenvindplaatsen tot aan het type kleine variant met een lage vondstdichtheid en nederzettingen met overwegend aardewerk konden worden opgespoord, conform de Leidraad inventariserend veldonderzoek, deel karterend booronderzoek (typen A1, A3, A4, A6, A7, C1 en C4). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor onderhavig plangebied wordt daarom geadviseerd om een vervolgonderzoek/aanvullend onderzoek te laten uitvoeren dat nog binnen de inventariserende fase van de AMZ-cyclus valt. Dit houdt in dat binnen de geplande bouwvlakken van de elf nieuw te bouwen recreatiewoningen (zie bijlage 4) een aantal karterende boringen (diameter 15 cm) te laten zetten, waarna het opgeboorde materiaal wordt gezeefd (maaswijdte 2 mm). Door middel van een karterend booronderzoek kan een inventarisatie worden gemaakt van eventueel aanwezige archeologische vondsten en/of sporen binnen de geplande bouwvlakken, en zo ja, om hiermee een eerste indruk te verkrijgen van de kwaliteit (gaafheid en conservering), aard, datering, omvang en diepteligging hiervan. Voorgesteld wordt om binnen elk geplande bouwvlak vier karterende boringen te laten zetten. Voor het karterend booronderzoek dient een gespecificeerd Plan van Aanpak (PvA) te worden opgesteld.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-07-12