DOI: 10.14457/tu.the.2023.1130
title: การศึกษาปฏิสัมพันธ์ของผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด

description: การค้นคว้าอิสระ เรื่อง การศึกษาปฏิสัมพันธ์ของผู้เกี่ยวข้องในกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด ในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทหน้าที่ และปฏิสัมพันธ์ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องภาคส่วนต่าง ๆ ต่อการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด และกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด เพื่อจัดทำข้อเสนอแนะแนวทางในการปรับปรุงกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดเพื่อสร้างให้เกิดผลลัพธ์ อันได้แก่ การได้มาซึ่งแผนพัฒนาจังหวัดที่มีศักยภาพในการตอบสนองต่อปัญหาความต้องการเชิงพื้นที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ วิเคราะห์ผ่านกรอบแนวคิด 2 ประการ ได้แก่ 1) แนวคิดการบริหารงานในเชิงพื้นที่ (Area-based Approach) และ 2) แนวคิดการอภิบาลแบบร่วมมือกันหลายภาคส่วน (Collaborative governance) โดยการศึกษาวิจัยจากเอกสาร ประกอบด้วย การทบทวนวรรณกรรม ศึกษาตัวบทกฎหมายและระเบียบต่าง ๆ ตลอดจนรวบรวมข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด โดยเฉพาะในส่วนของการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ จากนั้นนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์เพื่อกำหนดเป็นประเด็นสัมภาษณ์ เพื่อเก็บรวบรวมข้อมูลในเชิงลึกต่อไป ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) ผ่านการสัมภาษณ์รายบุคคลในตัวอย่างประชากรทั้ง 3 กลุ่ม ได้แก่ ผู้ปฏิบัติงานจากส่วนราชการผู้รับผิดชอบหลัก ส่วนราชการสนับสนุน และผู้มีส่วนเกี่ยวข้องภาคประชาสังคม จำนวน 15 ราย ด้วยแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง ผลการศึกษา พบว่า จังหวัดชัยนาทมีกระบวนการดำเนินงานขั้นตอนต่าง ๆ อันประกอบด้วยกลไกล และการจัดโครงสร้างอย่างเป็นทางการ ครบถ้วนตามกฎหมาย และหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกำหนดไว้ โดยค้นพบเอกสารซึ่งแสดงถึงกระบวนการในเชิงหลักการ ทฤษฎีการปฏิบัติ เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมจากภาคส่วนต่าง ๆ ผ่านการดำเนินกิจกรรม อาทิ การประชุมระดมความคิดเห็นฯ การปรึกษาหารือร่วมกับภาคส่วนต่าง ๆ ตลอดจน การประชุมคณะกรรมการ ก.บ.จ. เพื่อตัดสินใจร่วมกัน ระหว่างผู้แทนภาครัฐ และผู้แทนภาคเอกชน ประชาสังคม โดยในทุก ๆ เวทีการหารือ ผู้แทนจากทุกกลุ่มฯ สามารถแสดงความคิดเห็น ซักถาม และให้ข้อเสนอแนะซึ่งกันและกันได้อย่างอิสระ รวมถึงมีการจัดการอบรมให้ความรู้ในกระบวนการจัดทำแผนฯ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ก่อให้เกิดการมีส่วนร่วมอย่างมีประสิทธิภาพ นำมาสู่การที่แผนพัฒนาจังหวัดมีรายละเอียดของ แผนงาน/โครงการ ที่มีความละเอียดครอบคลุมต่อประเภทปัญหาความต้องการของพื้นที่ หากแต่พบข้อจำกัดในแง่ทรัพยากร ทั้งบุคคลากร และระยะเวลาในการดำเนิน ตลอดจนจำนวนงบประมาณที่ได้รับการพิจารณาจัดสรร ซึ่งเป็นจำนวนที่ไม่สามารถสร้างความเปลี่ยนแปลงได้อย่างมีนัยยะสำคัญ ประกอบกับ รูปแบบการจัดสรรอัตราส่วนงบประมาณต่อประเด็นการพัฒนาจังหวัดด้านต่าง ๆ พบว่ายังอยู่ในระดับที่ไม่เหมาะสม ตัวอย่างเช่น งบประมาณในการพัฒนาและส่งเสริมด้านการเกษตรกำหนดไว้เพียง ร้อยละ 4 ของงบประมาณที่ได้รับ ซึ่งวิเคราะห์ได้ว่า เกิดจากทั้งปัจจัยการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่าง ๆ ในพื้นที่ที่ไม่ได้รับการจัดสรรให้มีบทบาทในกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดมากพอ และวงเงินการจัดสรรงบประมาณในระดับนโยบายที่ไม่สะท้อนต่อสภาพปัญหาความต้องการ และศักยภาพของพื้นที่เท่าที่ควร โดยได้มีข้อเสนอแนะเต่อกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดชัยนาท อันเป็นส่วนหนึ่งของระบบการบริหารราชการส่วนภูมิภาคของประเทศไทย ทั้ง 76 จังหวัด เพื่อปรับปรุงสัมพันธภาพระหว่างรัฐและสังคม ทั้งใน (1) มิติของกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด และ (2) ตามกรอบแนวคิดการอภิบาลอย่างมีส่วนร่วม เพื่อยกระดับกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดในทุกจังหวัดของประเทศไทย อันจะส่งผลให้ได้แผนพัฒนาจังหวัดในแต่ละจังหวัดที่มีขีดความสามารถและมีประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหาและพัฒนาศักยภาพของพื้นที่ได้มากยิ่งขึ้น