DOI: 10.17026/ar/7qagcn
title: Emil Sandströmweg nabij 2 te Zierikzee, gemeente Schouwen-Duivenland
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in september en oktober 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Emil Sandströmweg nabij 2 te Zierikzee. De voorgenomen ingrepen bestaan uit woningbouw voor nieuwkomers en starters. Hiervoor is de aanvraag van een uitgebreide omgevingsvergunning met ruimtelijke motivering noodzakelijk. Hierin dient rekening te worden gehouden met de eventuele aanwezigheid van archeologische waarden. Hieronder vallen zowel reeds bekende archeologisch waardevolle gebieden als gebieden waarvoor een (verhoogde) archeologische verwachting geldt. 

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Op een diepte vanaf ca. 200 cm -mv bevindt zich naar verwachting de top van het Laagpakket van Wormer. Dit bestaat uit kleiige kwelderafzettingen en zandige geulafzettingen. In het onderzoeksgebied zijn tijdens de sedimentatie van het Laagpakket van Wormer meerdere geulsystemen actief geweest. Op de kreekruggen en de oevers van actieve kreekgeulen kunnen archeologische waarden aanwezig zijn uit het Neolithicum en uit de Bronstijd. Een mogelijk archeologische vindplaats zal zich manifesteren als een archeologische laag, een humeuze, ontkalkte laag met daarin fragmenten vuursteen, aardewerk en houtskool. Er zijn echter tot op heden in het onderzoeksgebied geen bewoningssporen uit het Neolithicum en de Bronstijd op dit niveau aangetroffen. 

Nadat door het ontstaan van een gesloten kustlijn de sedimentatie van zand en klei ten einde kwam, vond er op uitgebreide schaal veenvorming plaats in het gebied. Dit veen is in de IJzertijd en de Romeinse tijd ontgonnen en geschikt gemaakt voor landbouw en bewoning. Hierdoor kan de top van het veen veraard zijn geraakt. Bij een mogelijke archeologische vindplaats op dit niveau zijn in de veraarde toplaag fragmenten aardewerk en houtskool aanwezig. De kans is echter aanwezig dat de top van het veen door latere overstromingen geërodeerd is of afgegraven door moernering (veenwinning om daaruit door verbranding zout te kunnen winnen). Indien intact aanwezig wordt deze op een diepte vanaf ca. 150 cm -mv verwacht.

In de Vroege Middeleeuwen is het gebied vervolgens weer vatbaar voor overstromingen vanuit de zee geworden. De afzettingen die in deze periode afgezet zijn worden tot het Laagpakket van Walcheren gerekend. De kwelders rondom Zierikzee zijn in ca. 1.200 n. Chr. ingedijkt. Mogelijk zijn in het gebied bewoningsresten uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd aanwezig, maar het historisch kaartmateriaal uit de 16e eeuw en daarna suggereert dat het gebied in gebruik is geweest als bouwland of als weiland dat wordt doorsneden door een weg. Volgens de Bodemkaart van Nederland, schaal 1:50.000 is de top van het Laagpakket van Walcheren afgegraven. Hiernaast is het aannemelijk dat de huidige inrichting van het plangebied voor verstoringen heeft gezorgd. Op basis van een hoogtekaart kan worden geconcludeerd dat rondom de bebouwing een ca. 50 cm dik ophogingspakket aanwezig is, dit pakket kan een conserverende werking hebben gehad voor onderliggende resten.

Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij is gebleken dat de diepere ondergrond uit grotendeels kalkloze wad- en kwelderafzettingen die kunnen worden ingedeeld bij het Laagpakket van Wormer (Formatie van Naaldwijk) bestaat. Hierboven is een veenlaag (Hollandveen Laagpakket, Formatie van Nieuwkoop) aanwezig. In een aantal boringen is de top van het veenpakket veraard. Het bovenste pakket bestaat uit wad- en kwelderafzettingen die worden ingedeeld bij het Laagpakket van Walcheren. De bovenste 105 tot 190 cm bestaat uit een omgewerkt pakket. Deze verstoring is waarschijnlijk veroorzaakt door moerneringwerkzaamheden vanaf de Late Middeleeuwen en mogelijk ook bij de huidige inrichting van het plangebied.

Het is onduidelijk in hoeverre de onderste wad- en kwelderafzettingen (Laagpakket van Wormer) een bewoonbaar niveau vormde in het Neolithicum of de Bronstijd. Met name kreekruggen en oevers zouden bewoond kunnen zijn geweest. Aanwijzing voor rijping in de vorm van een vegetatieniveau of een (matig) stevige consistentie ontbreken echter.

In een aantal boringen ( 1, 5, 6, 9, 12, 14, 15, 18, 19) is de top van het bovenliggende veenpakket veraard, hier kunnen nog resten uit de IJzertijd of de Romeinse tijd aanwezig kunnen zijn.