DOI: 10.17026/dans-zzr-usyv
title: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Passewaaijse Hogeweg 10 te Tiel, gemeente Tiel

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van Klok Milieu b.v. een archeologisch bureauonderzoek en een verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied Passewaaijse Hogeweg 10 te Tiel, gemeente Tiel. De geplande ontwikkeling betreft de sloop van de bestaande boerderij en de nieuwbouw van 3 woningen inclusief infrastructuur en nutsvoorzieningen. Het plangebied heeft een oppervlakte van 3.895 m2. De diepte van de voorgenomen bodemingrepen zijn op het moment van het opstellen van deze rapportage nog onbekend, maar zullen vermoedelijk meer dan 80 cm-mv bedragen (vorstvrij funderen). Conform het paraplu bestemmingsplan archeologie heeft het plangebied de Waarde Archeologie 3. Voor gebieden met een Waarde – Archeologie 3 geldt de eis dat archeologisch onderzoek noodzakelijk is bij bodemingrepen waarvan het oppervlak groter is dan 100m2 en de voorgenomen diepte meer dan 50 cm-mv bedraagt. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanwege de overschrijding van de vrijstellingsgrens is door Hamaland Advies een KNA conform bureauonderzoek uitgevoerd waarbij een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld en advies voor vervolgonderzoek is geformuleerd. De resultaten en aanbevelingen uit deze rapportage zullen door het bevoegd gezag, gemeente Tiel en diens archeologisch adviseur (mw. E. de Kok – ‘t Gilde, gemeentelijk archeoloog), getoetst worden. Op 31 oktober 2018 is de beoordeling ontvangen en de resultaten zijn verwerkt in conceptversie 1.3 van deze rapportage. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie &lt;br&gt;De bodem bestaat uit jonge rivierklei, behorende tot de Holocene Formatie van Echteld. In de diepere ondergrond bevinden zich matig grof tot grof Pleistoceen rivierzand van de Formatie van Kreftenheye. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Direct ten noorden van het plangebied is de Passewaaij stroomrug in de ondergrond aanwezig, die tussen de Late IJzertijd en Vroeg-Romeinse Tijd langzaam is dichtgeslibd. In het plangebied is volgens de geomorfologische kaart sprake van een stroomrugglooiing waarin kalkhoudende ooivaaggronden in zware zavel en lichte klei zijn gevormd. Het westelijk deel van het plangebied is vanaf 1958 op wisselende locaties bebouwd geweest. Daarvoor kende het plangebied een agrarische functie. Op basis van archeologisch onderzoek in de directe omgeving van het plangebied is zeer waarschijnlijk sprake van een grafveld uit de (Late IJzertijd en) Romeinse tijd. Archeologische resten uit jongere periodes kunnen eveneens voorkomen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het booronderzoek heeft aangetoond dat binnen het plangebied sprake is van restgeulafzettingen en beddingafzettingen. Deze afzettingen behoren tot de rivier de Passewaaij, die in de omgeving van het plangebied stroomde. Zowel in de periode 45-350 v.Chr. en 200-100(?) v.Chr. was de rivier in het plangebied actief en na beide actieve fases ontstonden restgeulen. De restgeul- en beddingafzettingen worden in vrijwel alle boringen afgedekt door een pakket overstromingsmateriaal. In boring 8 is onder de bouwvoor een duidelijke cultuurlaag aangetroffen waarin veel houtskool en spoortjes puin aangetroffen zijn. In andere gevallen is de natuurlijke bodemopbouw direct onder de bouwvoor en/of subrecent geroerde lagen aanwezig. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies &lt;br&gt;De opdrachtgever heeft telefonisch aangegeven dat de bodem in het plangebied tot circa 1,00 m-mv verstoord zou zijn. Het voorstel van de opdrachtgever is daarom om dit door middel van een verkennend booronderzoek te toetsen. Indien de bodem intact blijkt is conform het overleg met de gemeente Tiel (mw. E. de Kok – ’t Gilde) vervolgonderzoek noodzakelijk vanwege de aanwezigheid van een grafveld. Ter zijne tijd zal in overleg een passende vervolgstrategie bepaald worden voor het huidige plangebied. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het verkennend booronderzoek heeft aangetoond dat het oorspronkelijke bodemopbouw in het plangebied niet volledig door subrecente bodemingrepen verstoord is. Hamaland Advies adviseert daarom om in het plangebied ter plaatse van de reeds gesloopte boerderij (boring 4, 5 en 6) geen bodemingrepen uit te voeren die dieper dan 50 cm-mv reiken. Hamaland Advies adviseert om in het overige deel van het plangebied (boring 1-3 en boring 7-9) geen bodemingrepen uit te voeren die dieper dan 30 cm-mv reiken. Dit kan gerealiseerd worden door het terrein op te hogen of door een combinatie van ophogen en niet dieper dan respectievelijk 50 cm en 30 cm-huidig maaiveld te ontgraven. Indien de bodem toch dieper dan respectievelijk 50 cm en 30 cm-mv verstoord gaat worden, adviseert Hamaland Advies om de bouwputten op te graven om de aanwezige archeologische resten (graven en/of grafstructuren) van het grafveld vlakdekkend te kunnen documenteren. Voor de delen van het plangebied die niet ontgraven zullen worden adviseren wij om de dubbelbestemming “Waarde Archeologie 3” te handhaven. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;Op 28 januari 2019 is het conceptrapport beoordeeld door het bevoegd gezag. Er zijn geen inhoudelijke opmerkingen op het rapport. mw. E. de Kok – ’t Gilde heeft het volgende aangegeven: “Wat mijn advies betreft: er zijn twee mogelijkheden in het specifieke geval van dit perceel. De eerste optie, die we ook aan het begin hebben besproken, is om op te graven of de werkzaamheden archeologisch te begeleiden (afhankelijk van de onderzoeksvraag). Hiermee worden alle archeologische waarden uit de grond gehaald en wordt de archeologische dubbelbestemming van het gebied gehaald. In dit geval is het echter wel nodig om een goede vraagstelling te hebben die nieuwe inzichten geeft, gezien een groot deel van het omliggende grafveld al is opgegraven. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De tweede optie is planaanpassing. Planaanpassing is mogelijk als we weten wat er in de ondergrond ligt. We weten uit onderzoek in de directe omgeving (noord, zuid, oost) wat we kunnen verwachten aan archeologische waarden. We weten ook waar het plangebied wel en niet verstoord is door het voorliggende bureau en booronderzoek. Op dit perceel is planaanpassing dus een optie. […] Ik stem dus in met het voorstel om het terrein op te hogen en de archeologische waarden in situ (onder de grond) te bewaren. […] Daarnaast blijft de archeologische waarde op het gebied rusten. Bij bouwwerkzaamheden van meer dan 100m2 zal dus altijd moeten worden gekeken wat de plannen zijn en in hoeverre ze de grond in gaan.” &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud &lt;br&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Namens de RCE kan deze melding gedaan worden bij de gemeentelijk archeoloog van Tiel (mw. I. Schuuring en/of mw. E. de Kok – ‘t Gilde).&lt;/p&gt;