DOI: 10.17026/dans-ztx-xppz
title: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Witmoesdijk 1b en 1c, te Enter, Gemeente Wierden

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van HUUZ. bouw een archeologisch bureauonderzoek en een verkennend booronderzoek conform protocol BRL SIKB 4002 en 4003 uitgevoerd ten behoeve van de sloop en herontwikkeling van twee woningen aan de Witmoesdijk 1b en 1c te Enter. Het plangebied bestaat in de nieuwe situatie uit twee woningen, elk op aparte kavels gebouwd met een gezamenlijke oppervlakte van ca. 1.680 m². Daarvoor zullen de bestaande opstallen ter plaatse van de nieuwe woningen worden verwijderd. (zie luchtfoto op de eerste pagina).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plan bevindt zich nog in de schetsfase ten behoeve van de aanvraag van omgevingsvergunning. De toekomstige bodemverstoring is daardoor nog niet geheel bekend. Normaliter kan worden gesteld dat funderingen op een diepte van meer dan 80 cm-mv vorstvrij worden aangelegd. Voor deze rapportage wordt deze diepte aangehouden als toekomstige bodemverstoring.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt op de archeologische verwachtingskaart van de Gemeente Wierden uit 2010 in een zone met een hoge archeologische waarde. In het bestemmingsplan Buitengebied 2009 heeft het de dubbelbestemming Waarde - Archeologisch Monument. Hierbij geldt voor bouwen een vrijstelling van 100 m² en ingrepen dieper dan 50 cm-mv. Door de overschrijding van deze grenzen en doordat daardoor in het plangebied, door de geplande bodemingrepen mogelijk archeologische waarden kunnen worden verstoord, is een Bureauonderzoek en een Inventariserend Veldonderzoek Archeologie conform protocol BRL SIKB 4002 en 4003 uitgevoerd, om in voldoende mate de bescherming van de archeologische waarde in vast te stellen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bureauonderzoek&lt;br&gt;Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit alle perioden met uitzondering van de Tweede Wereldoorlog. Er is een gordeldekzandrug en –welving met een hoge zwarte enkeerdgrond aanwezig. Het eerddek is in de omgeving 55-110 cm dik. Het plangebied maakt deel uit van de Hamberger es. Door bebouwing vanaf 1935 kan de bodem tot een diepte van ca. 80 cm-mv en door de erfinrichting tot een diepte van ca. 50 cm-mv verstoord zijn. De nieuwe verstoring als gevolg van de bouw van woningen zal ca. 80 cm-mv zijn en daarmee dieper reiken dan de bestaande bodemverstoring. Zodoende kunnen de geplande bodemingrepen potentieel waardevolle archeologische lagen uit alle perioden verstoren. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Booronderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat de bodemopbouw ter plaatse van de westelijke bouwkavel (boring 1 t/m 3) grotendeels intact is en bestaat uit een 40 tot 65 cm dikke subrecent geroerde bouwvoor op een intacte eerdlaag bestaande uit bruingrijs iets humeus gevlekt fijn siltig zand met archeologische indicatoren, waaronder gedraaid en handgevormd aardewerk, gecalcineerd bot, houtskoolspikkels en verbrande leem. De eerdlaag gaat op een diepte variërend van 125 cm-mv in boring 1 (spoor) tot 85 cm-mv in boring 3 geleidelijk over fijn dekzand van de Formatie van Boxtel (laagpakket van Wierden). Ter plaatse van de oostelijke kavel rond de bestaande woning is sprake van een subrecent geroerde bodem. De top van de C-horizont (dekzand) is hier aangetroffen op respectievelijk 65 cm-mv (boring 4) en 110 cm-mv (boring 5). Het dekzand wordt afdekt door sterk gevlekte en puinhoudende zandlagen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Ter plaatse van de westelijke bouwkavel is sprake van een grotendeels intacte bodemopbouw waarin een spoor is aangetroffen en waar in de eerdlaag diverse archeologisch indicatoren aangetroffen zijn die duiden op aanwezigheid van meerdere vindplaatsen met een ruime datering vanaf de Late Bronstijd of Vroege IJzertijd tot en met de Late Middeleeuwen. Mogelijk dat in boring 1 een graf(kuil) aangeboord is uit de urnenveldperiode of de Romeinse Tijd. Voor de nieuwbouw zal de bouwput tot op het gele zand worden uitgegraven, waarbij de aanwezige archeologische (spoor)niveaus vergraven zullen worden. Gezien de beperkte omvang van de bouwkuip adviseren wij om de bouwkuip voor de westelijke woning voorafgaand aan de nieuwbouw integraal op te graven en de aanwezige sporen te documenteren en de aanwezige vondsten veilig te stellen. Vanwege de grote mate van bodemverstoring ter plaatse van de oostelijke bouwkavel, adviseren wij om de oostelijke bouwkavel vrij te geven (geen vervolgonderzoek).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;Het conceptrapport en het selectieadvies zijn op 30-04-2021 namens gemeente Wierden getoetst door de Regioarcheoloog van het Oversticht. De Regioarcheoloog is akkoord met het onderzoeksrapport en het selectieadvies. Vervolgonderzoek is noodzakelijk in de vorm van een opgraving van de bouwput en de nutstraces voor de woning van Witmoesdijk 1c. De nieuwbouw van de woning aan de Witmoesdijk 1b is vrijgesteld van vervolgonderzoek.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Wierden en de Regioarcheoloog van Het Oversticht, dhr. A. Vissinga, hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;