DOI: 10.17026/dans-z8v-au5j
title: Plangebied Kalverbos 4 te Delft, gemeente Delft; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).

description: &lt;p&gt;In opdracht van Mateboer Milieutechniek B.V. heeft RAAP in september en oktober 2018 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en een verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied Kalverbos 4 te Delft (figuur 1). Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning. Er zijn plannen om een nieuwe leiding aan te leggen en op verschillende locaties worden handholes gegraven naar bestaande leidingen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek bestond een hoge verwachting voor resten uit met name de 19e eeuw. Het plangebied is gelegen in de historische stad Delft, en preciezer op het bastion ter hoogte van de voormalige Haagsepoort. Op dit bastion is in de 19e eeuw een kerkhof aanwezig geweest en er hebben enkele gebouwen gestaan. Het kerkhof zou grotendeels geruimd zijn in de loop van de 19e eeuw. Afgaande op onderzoeksresultaten van een ander bastion, kan het ophoogpakket van het bastion mogelijk 1 meter dik zijn. Daaronder kunnen resten uit de 15e en 16e eeuw aanwezig zijn. Op grotere diepte zijn naar verwachting natuurlijke afzettingen aanwezig. Uit het veldonderzoek is gebleken dat er verschillende, archeologische niveaus zijn. Vanaf het maaiveld is in vrijwel alle boringen donkerbruingrijs, puinhoudend zand aangetroffen. Naar beneden toe gaat dit over naar lichtgeelgrijs ophoogzand. Waarschijnlijk is dit zand opgebracht na ruiming van het 19e eeuwse kerkhof. Het ruimen is niet geheel zorgvuldig gebeurd, aangezien er in het ophoogzand menselijk botmateriaal is aangetroffen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Onder het ophoogzand is de bodemopbouw sterk verschillend. De “cultuur”lagen die vermoedelijk bij het bastion horen, zijn puinhoudend en rommelig. De bodemopbouw van dit onderzoeksgebied lijkt geenszins op de bodemopbouw die is aangetroffen tijdens eerder onderzoek in een ander bastion in Delft. Of dit met latere verstoringen te maken heeft is niet met zekerheid te zeggen. Wel zijn er in het onderhavig onderzoeksgebied verschillende archeologische niveaus in de ondergrond aanwezig. Omdat het beeld per boring sterk verschilt, wordt hiervoor verwezen naar tabel 9. Voor zover momenteel bekend, reiken de geplande ingrepen tot maximaal 1 meter. Het gaat om de aanleg van een nieuwe leiding en het graven van enkele handholes naar bestaande leidingen. Zoals in tabel 9 te zien is, blijven verschillende archeologische niveaus buiten bereik van de voorgenomen graafwerkzaamheden. Met name in de noordelijke helft van het plangebied zijn de archeologische niveaus hoger gelegen. Omdat het plangebied zo sterk varieert is echter geen locatie af te schrijven voor eventueel vervolgonderzoek. Verder is gebleken dat het 19e eeuwse kerkhof niet geheel zorgvuldig is geruimd. Met name in de twee bovenste zandlagen (het puinhoudende zand en het bouwzand) dient men in het gehele plangebied rekening te houden met het aantreffen van menselijk botmateriaal. Planaanpassing lijkt in dit geval niet mogelijk omdat de nieuwe leiding op huidige leidingen aangesloten moet worden. Daarom wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Een proefsleuvenonderzoek (IVO-P, verkennende fase) zou een gewenste vervolgstap zijn. Echter, de beperkingen door de reeds aanwezige kabels en leidingen zijn dusdanig dat het raadzaam is een opgraving, variant Archeologische Begeleiding uit te voeren ten tijde van de graafwerkzaamheden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor een dergelijk onderzoek dient eerst een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) opgesteld te worden. Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Delft, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.&lt;/p&gt;