DOI: 10.17026/dans-xuy-gwx5
title: Archeologie in het Wateringse Veld, gemeente Den Haag
title: Haagse Oudheidkundige Publicaties 17

description: &lt;p&gt;Al bijna 20 jaar doet de afdeling Archeologie van de gemeente Den Haag archeologisch onderzoek in het Wateringse Veld. Een lange periode waarin het archeologische bestel in Nederland grondig veranderde. De afdeling Archeologie veranderde mee en in navolging daarvan ook het archeologische onderzoek in het Wateringse Veld. Met deze publicatie worden de resultaten gepubliceerd van de opgravingen die zijn uitgevoerd in de periode 1994-2006. Het jaar 2006 vormt een willekeurige grens; het archeologische onderzoek in het Wateringse Veld gaat immers voort tot op de dag van vandaag en zal in de toekomst zeker nog meer publicaties opleveren. Na de publicatie uit 2009 van een grote nederzetting uit de Romeinse tijd, is nu gekozen voor één publicatie waarin al het onderzoek van verschillende archeologische perioden als een logisch geheel bijeen gebracht is.&lt;br&gt;Enerzijds biedt het samenbrengen van veel onderzoeken mogelijkheden tot het creëren van grote beelden en diachrone verhaallijnen. Anderzijds dwingt de veelheid aan materiaal en gegevens die aldus ontstaat tot het maken van scherpe en soms ook radicale keuzen. Omdat met name in de beginperiode van het archeologische onderzoek in het Wateringse Veld de opgravingen vaak beperkt van omvang waren, was de keuze toch vrij eenvoudig gemaakt om al deze kleine projecten in één uitwerking bijeen te brengen. Wij hopen dat deze keuze heeft geleid tot een meerwaarde en dat deze opweegt tegen de beperkingen die het met zich meebracht.&lt;br&gt;Dit rapport beschrijft dus de archeologische neerslag van een bewoningsgeschiedenis die ruim 4500 jaar omvat. Deze begint in het laat neolithicum en eindigt voorlopig met de bouw van een nieuwe woonwijk. Gedurende de opgravingsperiode van twaalf jaar die dit rapport omvat, zijn in het Wateringse Veld talloze archeologische onderzoeken uitgevoerd: waarnemingen, booronderzoeken, proefsleuvenonderzoeken en opgravingen, variërend van heel klein tot zeer groot. Daarnaast zijn in de loop der jaren vele specialistische onderzoeken gedaan van de gegevens die het veldwerk opleverde. Een woord van dank aan de tientallen mensen die hieraan hun medewerking hebben verleend, is daarom op zijn plaats. Het is onmogelijk om ze hier allen individueel te noemen, maar schrijver dezes hoopt dat een ieder zijn aandeel kan terugvinden in deze publicatie. De auteurs die hebben meegewerkt aan dit rapport hebben zich veel moeite getroost om recht te doen aan bevindingen en resultaten van hun gezamenlijke inspanningen.&lt;br&gt;Het rapport is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 1 behandelt de onderzoeksgeschiedenis van het Wateringse Veld, de werkwijze en de onderzoeksdoelen. Er wordt kort ingegaan op de vele projecten en de perioden die werden onderzocht. In hoofdstuk 2 wordt het landschap beschreven vanaf het laat neoliticum tot en met de nieuwe tijd. In de afzonderlijke paragrafen zijn de verschillende perioden vertegenwoordigd waarvan in de rest van de publicatie de archeologische resten worden beschreven. De beschrijving van de ontwikkeling van het landschap vormt de basis voor het begrip van de bewoningsgeschiedenis van het Wateringse Veld. Het is een levendige geschiedenis van sedimentatie en erosie waarin aspecten als reliëf, begroeiing en waterhuishouding aan de orde komen. Hoofdstuk 3 gaat over de bewoning in het laat neolithicum (circa 2650-2300 v. Chr.). De archeologische resten die in deze publicatie worden beschreven, zijn niet de vroegste overblijfselen uit het laat neolithicum in het Wateringse Veld. De afgelopen jaren is bij nieuwe opgravingen een nederzetting aan het licht gekomen die vroeger gedateerd wordt. Voor de beschrijving van het landschap in hoofdstuk 2 zijn wel monsters van deze opgraving onderzocht.3 Hoofdstuk 4 beschrijft de bewoning in de ijzertijd. Dit is een dynamische periode waarin landschappelijke ontwikkelingen een belangrijke rol spelen. Uit de bronstijd zijn in het Wateringse Veld nauwelijks resten aangetroffen, maar aan het eind van de late bronstijd en het begin van de vroege ijzertijd keren de mensen terug in het gebied. Tot in de late ijzertijd (circa 200-100 v. Chr.) zijn er resten van menselijke activiteiten te traceren. In hoofdstuk 5 komt de Romeinse tijd aan bod. In deze periode (circa 50 na Chr. tot 250 na Chr.) is het Wateringse Veld intensief bewoond. De resten uit de vele afzonderlijke opgravingen worden in hoofdstuk 5 als één grote vindplaats behandeld en beschreven. Hoofdstuk 6 beschrijft de middeleeuwen en de nieuwe tijd. Uit de vroege middeleeuwen zijn nauwelijks resten bekend, maar vanaf de 12de eeuw wordt het Wateringse Veld ontgonnen. De archeologische gegevens over deze bewoning zijn echter nog beperkt, waardoor voor hoofdstuk 6 ook het historische onderzoek een flink aandeel heeft geleverd. Hoofdstuk 7 is de samenvatting. In dit hoofdstuk doorlopen we aan de hand van enkele thema’s nogmaals de bewoningsgeschiedenis van het Wateringse Veld en gaan we in op enkele specifieke aspecten van deze bewoning.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Van steentijd tot nieuwe tijd&lt;/p&gt;