DOI: 10.17026/dans-zrz-7ju4
title: Bureauonderzoek en Verkennend booronderzoek Archeologie Plangebied Puikman 1 te Castricum, gemeente Castricum

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van B4 Groep een archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor de geplande nieuwbouw aan de Puikman 1 te Castricum, gemeente Castricum. Het totale gebied waarbinnen de ontwikkeling plaatsvindt, heeft een omvang van 9.500 m². De maximale verstoringsdiepte is nog niet bekend, maar zal meer dan 80 cm-mv bedragen (vorstvrij funderen).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het bestemmingsplan Buitengebied Castricum uit 20141 heeft het plangebied een Waarde Archeologie 2. Dit houdt in dat archeologisch onderzoek noodzakelijk is bij bodemingrepen groter dan 500 m2 en dieper dan 40 cm-mv. Het door Hamaland Advies uitgevoerde onderzoek bestaat uit een KNA conform Bureauonderzoek en verkennend booronderzoek met een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel voor het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een middelhoge tot hoge verwachting heeft op archeologische resten uit de periode vanaf het Mesolithicum tot aan de Nieuwe Tijd. Vondsten in de directe omgeving van het plangebied zijn afkomstig uit de Romeinse IJzertijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het plangebied is sprake van wash-overgronden op oude strandafzettingen of getijdeafzettingen. Hierin heeft zich op basis van de Bodemkaart een kalkhoudende vlakvaaggrond ontwikkeld. De afzettingen worden gerekend tot het Laagpakket van Walcheren (Formatie van Naaldwijk).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorafgaand aan het booronderzoek is een Plan van Aanpak opgesteld dat op 18 maart 2019 getoetst is door mw. L. Verniers van NMF Erfgoedadvies, waarna het booronderzoek uitgevoerd is. Op grond van de resultaten van het uitgevoerde booronderzoek is het volgende geconcludeerd. De basis van het profiel wordt in boring 3 en boring 5 gevormd door een pakket van goed gesorteerd, fijn, zwak siltig, geel, kalkrijk zand met complete schelpen (‘nonnetjes’) en schelpfragmenten. Op basis van de korrelgrootte, de sortering en de aanwezigheid van complete schelpen is dit pakket geïnterpreteerd als de afzetting van een strandvlakte welke behoort bij het Laagpakket van Zandvoort (Formatie van Naaldwijk). Op basis van lithologie/sediment is een strandwal- en vlakte echter slecht van elkaar te onderscheiden. Hierbij vormt de aanwezigheid van intacte schelpen, als aanwijzing voor een strandvlakte, het voornaamste argument. De sedimentaire gelaagdheid alsmede het lithologische onderscheid tussen een strandvlakte en strandwal is in de praktijk in een smalle guts echter zeer moeilijk waarneembaar. Deze interpretaties zijn daarom niet alleen als doorslaggevend argument gebruikt in de uiteindelijke interpretatie.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de overige boringen is sprake van homogene afzettingen van fijn zand met schelpgruis. Op basis van de hierboven beschreven redenering is het mogelijk dat deze strandafzettingen de strandwal betreffen, maar dit kan op basis van een verkennend booronderzoek met een guts niet bevestigd worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In boring 1 en 6 is een kleilaag aangetroffen. De kleilagen komen op respectievelijk 172-188 cmmv en 110-125 cm-mv voor en zijn geïnterpreteerd als wash-overgronden. De klei is ongerijpt en kalkrijk. Deze afzettingen zijn alleen in boring 1 en 6 aangetroffen en komen voor in de strandafzettingen van de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Zandvoort.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In slechts één boring zijn onder de jonge strandafzettingen aantoonbaar oude strandzanden aangetroffen. In boring 4 komen deze afzettingen van 160 cm-mv voor. Het onderscheid tussen de jonge strandafzettingen en de oude strandafzettingen is gemaakt op basis van de korrelgrootte: de oude strandzanden bestaan uit matig fijn zand in plaats van fijn zand. Omdat de oude strandzanden in slechts één boring aangetroffen zijn binnen de maximale boordiepte (340 cm-mv), mag aangenomen worden dat het oude landschap een grillig reliëf kende. Tot slot is in boring 3 en 5 een oude bouwvoor of akkerlaag aangetroffen die vermoedelijk dateert uit de Nieuwe tijd. De datering is gebaseerd op basis van de stratigrafische positie van deze laag, omdat er geen dateerbaar vondstmateriaal aangetroffen is in deze laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies Op basis van het verkennend booronderzoek is aangetoond dat er in het plangebied sprake is van een bodemverstoring tot minimaal 80 cm-mv en maximaal 110 cm-mv (uitgezonderd gestuite boringen). Onder de bodemverstoringen is sprake van een geleidelijk profielverloop, waarin, behalve de akkerlaag uit de Nieuwe Tijd ter plaatse van boring 3 en 5, geen oude cultuurlagen of tekenen van menselijke activiteit in het verleden zijn aangetroffen. Hierbij moet vermeld worden dat verkennende boringen niet primair bedoeld zijn om vindplaatsen op te sporen. Hamaland Advies adviseert echter om het plangebied vrij te geven voor de geplande ontwikkelingen. De kans dat met de toekomstige ingrepen archeologische waarden verloren gaan, wordt gering geacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit Het conceptrapport en het selectieadvies zijn op 4 april 2019 en 16 mei 2019 beoordeeld door de adviseur van de gemeente, NMF Erfgoedadvies (mw. L. Verniers). De opmerkingen zijn verwerkt in deze definitieve versie 2.2 van het rapport. NMF Erfgoedadvies adviseert om het gebied nog niet vrij te geven voor de geplande ontwikkelingen. Het verkennende booronderzoek is een eerste stap in het archeologisch bodemonderzoek geweest. Op verschillende niveaus zijn interessante lagen aangetroffen. In de omgeving van het plangebied zijn resten uit de (Romeinse) IJzertijd aangetroffen en in het huidige plangebied wordt de kans op sporen uit deze periode reëel geacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;NMF Erfgoedadvies geeft aan dat het plangebied tot 50 cm-mv vrijgegeven kan worden wegens de bestaande bodemverstoring. Er dient echter vooraf bepaald te worden wat de toekomstige verstoringsdiepte van de funderingen en kabels en leidingen is, alsmede op welke wijze gebruik gemaakt gaat worden van heipalen (aantal en onderlinge afstand). NMF Erfgoedadvies adviseert daarom een waarderend proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren in het westelijk en middelste deel van het plangebied. Indien hier archeologische resten worden aangetroffen, kan besloten worden dat het proefsleuvenonderzoek richting boorpunt 2 wordt uitgebreid. Deze boring is gestuit wegens funderingsresten. Mogelijk dat onder deze oude funderingsresten nog ongestoorde lagen aanwezig zijn. Bij boring 1 is een bodemverstoring tot 160 cm-mv aangetoond. Alleen indien diepe archeologische resten worden aangetroffen, kan het proefsleuvenonderzoek hier worden uitgebreid.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er dienen 4 proefsleuven aangelegd te worden van elk 6x20m, waarbij rekening moet worden gehouden met het vertrapt aanleggen van de sleuven waarbij het diepste niveau een breedte heeft van 2 meter, en de inzet van bronbemaling om wateroverlast op een dieper niveau tegen te gaan. De proefsleuven bevinden zich bij boorpunt 1 (NO-ZW), 4 (N-Z), 5 en 6 (NW-ZO). Ter hoogte van boring 6 is het plangebied nu bestraat of geasfalteerd. Dit zal moeten worden verwijderd voor de start van het onderzoek, zodat de proefsleuf kan worden aangelegd. ter hoogte van boring 5 zijn bosschages aanwezig. Ook deze moeten zijn verwijderd, voordat het proefsleuvenonderzoek kan worden uitgevoerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen te worden opgesteld, dat voor de start van het onderzoek is goedgekeurd door de bevoegde overheid. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort en de gemeente Castricum. (mw. A. van Breugel).&lt;/p&gt;