DOI: 10.17026/ar/ffwlt9
title: Archeologisch onderzoek oude Geularm te Gulpen
title: Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O verkennende vorm oude Geularm te Gulpen, gemeente Gulpen-Wittem

description: In opdracht van Waterschap Limburg heeft Geonius Archeologie in november 2017 een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor het plangebied Oude Geularm te Gulpen, gemeente Gulpen-Wittem. Het onderzoek bestond uit een bureauonderzoek en een IVO-O verkennende vorm door middel van boringen.

Aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de aanleg van een nieuwe geul bedding. 

Het bureauonderzoek heeft uitgewezen dat de ondergrond in het plangebied gevormd wordt door afzettingen van het Terras van Simpelveld 2 dat circa 2.08 miljoen jaar geleden is gevormd en bestaat uit grove afzettingen. Tijdens het Vroeg- en Laat Pleniglaciaal werd dit terras afgedekt door löss. De Geul heeft zich in deze afzettingen een weg gevormd en materiaal afgezet dat in feite bestaat uit verspoelde löss. In deze afzettingen die tot de rivierkleigronden worden gerekend hebben zich kalkloze ooivaaggronden ontwikkeld in lichte zavel, (kaartcode Rd10C met grondwatertrap VI), kalkloze poldervaaggronden ontwikkeld in lichte zavel (kaartcode Rn15C met grondwatertrap V) en kalksteenhellinggronden (kaartcode AHk). Binnen het plangebied kunnen drie geomorfologische eenheden worden onderscheiden, water (kaartcode w), laaggelegen beekdalbodem (kaartcode 3T2), afbraakwand (kaartcode 17/16A2) en daluitspoelingswaaier bedekt met löss (4G5). Het historisch landgebruik verschilt niet van het huidige. Vanwege de natte omstandigheden is het plangebied net als in historische tijden in gebruik als weiland. Binnen de begrenzing van het plangebied zijn geen archeologische waarden bekend. In de omgeving van het plangebied zijn vindplaatsen bekend vanaf het Neolithicum. Al deze vindplaatsen liggen echter buiten het beekdal. Met uitzondering van kasteel Wittem, dat dateert uit de Middeleeuwen. Voor het plangebied is een lage verwachting op het voorkomen van vindplaatsen uit het Paleolithicum bepaald, een onbekende op vindplaatsen uit het Mesolithicum en een lage op het voorkomen van vindplaatsen uit de Bronstijd tot en met de Nieuwe tijd maar met een kans op het voorkomen van een bijzondere dataset.

Het IVO-O heeft uitgewezen dat bodem in het plangebied overeenkomt met die van een poldervaaggrond. De bodem in het plangebied bleek niet verstoord wat betekent dat mogelijk aanwezige archeologische waarden goed bewaard zijn gebleven. Een archeologisch interessante laag kon niet worden vastgesteld. De bodem bestaat uit verspoelde löss die in de loop der tijd door de Geul is afgezet. In principe kunnen archeologische resten vanaf het maaiveld worden aangetroffen. Op basis van het veldonderzoek kon de verwachting op het voorkomen van vindplaatsen uit het Mesolithicum worden bepaald als laag. In de boringen werd namelijk geen oud maaiveld waargenomen waar eventueel een vindplaats uit het Mesolithicum kan hebben gelegen. De kans op het aantreffen van bijzondere dataset kan worden gehandhaafd.

Op grond van de resultaten van het onderzoek blijkt dat er een kans bestaat op het voorkomen van bijzondere dataset. Aangezien niet zeker is of zich deze vondsten in het plangebied bevinden en deze alleen middels met intensief onderzoek zijn op te sporen wordt archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen in de vorm van een IVO-P variant archeologische begeleiding. Gezien de beperkte ingreep, de lage gespecificeerde verwachting op het voorkomen van archeologische vindplaatsen en met een niet nader te bepalen kans op het aantreffen van een bijzondere dataset wordt aanbevolen om de archeologische begeleiding in de vorm van een extensieve archeologische begeleiding uit te voeren. Dit betekent dat een archeoloog de graafwerkzaamheden aan het eind van de werkdag komt inspecteren op het voorkomen van archeologische waarden. Tevens zal de archeoloog de werknemers instrueren hoe te handelen indien (vermoedelijke) archeologische waarden worden aangetroffen.

Dit rapport is verzonden aan de opdrachtgever om het ter toetsing voor te leggen aan de bevoegde overheid. Hier werd in de tussenliggende periode geen reactie op ontvangen. Aangezien de tweejaarstermijn, zoals vastgelegd in de KNA, is verstreken, is besloten om dit rapport definitief te maken.