DOI: 10.14457/tu.the.2016.891
title: มาตรการควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สัตว์เลี้ยง: กรณีศึกษา กิจการเพาะพันธุ์สุนัข

description: วิทยานิพนธ์เรื่องมาตรการควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สัตว์เลี้ยง กรณีศึกษากิจการเพาะพันธ์สุนัขฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์ของการศึกษา คือ 1.) เพื่อศึกษาลักษณะของกิจการเพาะพันธุ์สุนัข และมาตรฐานที่ควรมีของกิจการเพาะพันธุ์สุนัข รวมถึงปัญหาด้านสวัสดิภาพและสุขภาพของสุนัขที่เกิดขึ้นในกิจการเพาะพันธุ์สุนัข 2.) เพื่อศึกษามาตรการทางกฎหมายในการควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สุนัขของต่างประเทศ 3.) เพื่อศึกษามาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยที่สามารถนำมาปรับใช้กับการควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สุนัข 4.) เพื่อเสนอแนะแนวทางที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพในการควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สุนัขในประเทศไทยสุนัขนับเป็นสัตว์เลี้ยงที่มนุษย์นิยมเลี้ยงดูมาช้านาน โดยประชาชนที่สนใจซื้อสุนัขเพื่อเลี้ยงดูมีจำนวนเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ ส่งผลให้กิจการเพาะพันธุ์สุนัขเพื่อการค้าในประเทศไทยเกิดเพิ่มขึ้นตามมาด้วยเช่นกัน ระยะเวลาไม่นานมานี้พบว่ามีการรายงานข่าวถึงสถานที่เพาะพันธุ์สุนัขเถื่อนจำนวนมากซึ่งเพาะพันธุ์สุนัขโดยไม่คำนึงถึงการดูแลสวัสดิภาพสุนัขมีวัตถุประสงค์เพียงเพื่อนำลูกสุนัขที่เพาะพันธุ์ออกจำหน่ายเท่านั้น เป็นเหตุให้สุนัขจำนวนมากเจ็บป่วย และมีสภาพความเป็นอยู่ไม่ถูกต้องตามหลักการสวัสดิภาพสัตว์ จากการศึกษามาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยแล้วพบว่า กิจการเพาะพันธุ์สุนัขยังไม่มีมาตรการควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สุนัขโดยตรงดังเช่นมาตรการของประเทศอังกฤษและประเทศสหรัฐอเมริกาที่วิทยานิพนธ์เล่มนี้ได้ศึกษา อย่างไรก็ตามยังมีมาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยที่เกี่ยวข้องกับกิจการเพาะพันธุ์สุนัขมีหลายฉบับด้วยกัน โดยพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 แม้ว่าจะเป็นกฎหมายที่มีวัตถุประสงค์เพื่อคุ้มครองสวัสดิภาพสัตว์ แต่กฎหมายดังกล่าวมิได้มีการบัญญัติถึงการควบคุมสวัสดิภาพและสุขภาพของสุนัขในสถานที่เพาะพันธุ์ไว้โดยเฉพาะ มีเพียงบทบัญญัติที่กำหนดให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์สามารถกำหนดหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับการจัดสวัสดิภาพสัตว์ใด ๆ ก็ได้ ซึ่งในปัจจุบันยังมิได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์เหล่านั้น และปัญหาเรื่องอำนาจของพนักงานเจ้าหน้าที่ตามกฎหมายนี้ยังขาดความเหมาะสมอยู่หลายประการปัญหาประการต่อมาตามพระราชบัญญัติโรคพิษสุนัขบ้า พ.ศ. 2535 และพระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 ก็เป็นเพียงกฎหมายที่มุ่งเน้นไปที่การควบคุมโรคระบาดอันเกิดจากสัตว์เพียงประการเดียว และกฎหมายก็มิได้เปิดช่องให้สามารถกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับสวัสดิภาพสุนัขด้านอื่น ๆ อันเกี่ยวกับกิจการเพาะพันธุ์สุนัขได้อีกด้วย พระราชบัญญัติการสาธารณสุข พ.ศ. 2535 เป็นบทบัญญัติที่มุ่งไปที่การคุ้มครองสุขภาพของประชาชน ซึ่งผู้เพาะพันธ์สุนัขต้องไม่กระทำการที่เป็นการก่อให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญและเป็นอันตรายต่อสุขภาพของประชาชนเท่านั้น มิได้กำหนดไปถึงการเลี้ยงสุนัขให้มีสวัสดิภาพที่ดี เช่นเดียวกับบทบัญญัติว่าด้วยการเลี้ยงและปล่อยสัตว์ที่กำหนดให้ราชการส่วนท้องถิ่นเป็นผู้ออกกฎเกณฑ์ควบคุมการเลี้ยงและปล่อยสัตว์ในพื้นที่ของตน จึงทำให้หลักเกณฑ์เหล่านี้ไม่ครอบคลุมสาระสำคัญของกิจการเพาะพันธุ์สุนัขทั้งหมดประการสุดท้ายคือพระราชบัญญัติมาตรฐานสินค้าเกษตร พ.ศ. 2551 เป็นกฎหมายที่กำหนดหลักเกณฑ์ในเรื่องการควบคุมมาตรฐานด้านต่าง ๆ ของผลผลิตทางเกษตร รวมถึงมีการออกกฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับมาตรฐานของฟาร์มปศุสัตว์ แม้ว่าหลักเกณฑ์ต่าง ๆ ที่ได้กำหนดขึ้นนั้นจะสอดคล้องกับกิจการเพาะพันธุ์สุนัข แต่ก็ไม่อาจสามารถนำกฎหมายนี้มากำหนดหลักเกณฑ์เพื่อควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สุนัขได้ เนื่องจาก กิจการเพาะพันธุ์สุนัขนั้นไม่เข้าบทนิยามของปศุสัตว์ และมิได้เกี่ยวข้องกับสินค้าทางการเกษตรอื่นแต่อย่างใด กล่าวโดยสรุปจากการศึกษาเรื่องมาตรการควบคุมกิจการเพาะพันธุ์สัตว์เลี้ยง กรณีศึกษา กิจการเพาะพันธุ์สุนัข พบว่าประเทศไทยมีกฎหมายที่สามารถนำมาใช้กำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับกิจการเพาะพันธุ์สุนัขได้อยู่แล้ว หากแต่อาจต้องมีการแก้ไขเพิ่มเติมเนื้อหาบางส่วนเพื่อให้สามารถบังคับใช้กฎหมายเหล่านั้นให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น รวมไปถึงการกำหนดมาตรการจูงใจเพื่อลดการหลีกเลี่ยงกฎหมายของผู้เพาะพันธุ์สุนัขด้วย