DOI: 10.17026/ar/qmmi82
title: Vossenburchkade e.o. te Gouda, gemeente Gouda
title: Een bureauonderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in februari-maart 2025 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de 
locatie Vossenburchkade e.o. te Gouda. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen aanleg van riolering en de herinrichting van de openbare ruimte. Voor de ontwikkeling moet een omgevingsvergunning worden aangevraagd. Op deze gemeentelijke verwachtings- en beleidsadvieskaart ligt het plangebied binnen drie verschillende zones: twee zones met een hoge verwachting en een zone met een lage verwachting voor archeologische resten. Het plangebied bevindt zich landschappelijk gezien in het Hollands-Utrechtse veengebied. De diepere ondergrond bestaat uit Pleistocene rivierafzettingen van de voorlopers van de Rijn en de Maas, die bestaan uit grove zanden vermengd met grind (Formatie van Kreftenheye), op een diepte van 10-12 m -NAP, ca. 8 tot 10 m onder het maaiveld. Resten uit het Pleistoceen kunnen hierop aanwezig zijn, maar deze diepte zal met de geplande ingrepen niet worden bereikt. Door de klimaatverbetering aan het einde van het Pleistoceen (ca. 10.000 jaar geleden) veranderden de rivieren van karakter. De holocene rivieren meanderden en zetten vooral klei en 
fijner zand af (Formatie van Echteld). In eerste instantie waren de Gouderak en de Zuidplas meandergordels actief in het plangebied, van ca. 6.350 tot 5.200 v.Chr. Op de oevers van deze riviertakken kunnen jagers en verzamelaars uit het Laat-Mesolithicum kampementen hebben gehad. De top van deze afzettingen bevindt zich op ca. 6-8 m -NAP, ca. 4 tot 6 m onder het maaiveld. Ook deze diepte zal met de geplande ingrepen niet worden bereikt. Rond 4.350 v.Chr. verlegde de Rijn haar loop naar haar huidige positie, de Oude Rijn. Hierdoor kwam de omgeving van het plangebied tijdelijk buiten de invloed van rivieren te liggen. Er vond dikke veengroei plaats (Hollandveen Laagpakket, Formatie van Nieuwkoop). Het is onwaarschijnlijk 
dat mensen in deze periode het gebied hebben bewoond: incidentele resten van jacht en visvangst kunnen aanwezig zijn. Het gebied kwam pas rond het begin van de jaartelling weer onder directe invloed van een rivier te staan, toen de Hollandsche IJssel ontstond als aftakking van de Oude Rijn. Met name langs de rivieroevers gaf dit mogelijkheden tot bewoning. Op de Hollandsche IJssel waterde onder andere de veenrivier de Oude Gouwe af, die deels door het plangebied liep. De top van de kleirug die door deze rivier is gevormd bevond zich in het plangebied oorspronkelijk vermoedelijk tussen ca. 1,80-2,20 m -NAP, ca. 40-80 cm -mv, en vormde een hoger gelegen rug in het landschap die vanaf de Romeinse tijd tot in de Volle Middeleeuwen geschikt was voor menselijke activiteiten en bewoning. 
Het plangebied ligt ten noorden van de middeleeuwse stad en bevindt zich buiten de singels. Het natte veengebied werd vanaf de 11e-12e eeuw ontgonnen door de aanleg van sloten. Er werden verhoogde zones aangelegd door zand, klei en/of stadsafval aan het maaiveld op te brengen. Dit betreft de kades en zones waar men wilde wonen of landbouw en veeteelt bedrijven. Het plangebied ligt in de Nieuwe tijd grotendeels in weilanden. Ter plaatse van de huidige Warmoezierskade en Hovenierskade lagen, in ieder geval aan het begin van de 19e eeuw, waarschijnlijk ook al eerder, tuinen waar Goudse stedelingen groenten verbouwden en enkele 
boomgaarden waren. In 1850 wordt de treinbaan direct ten zuiden van het plangebied aangelegd. Ten zuiden van de Graaf Florisweg lagen boerderijen. Omstreeks 1958 heeft de woonwijk zijn huidige vorm: langs de straten is bebouwing aanwezig, de sloten zijn gedempt. De locaties waar de werkzaamheden gepland zijn, de straten, zijn dus ofwel in de 16e eeuw aangelegd (de Warmoezierskade en Hovenierskade), of pas halverwege de 19e eeuw of begin 20e eeuw (overige straten). Er bestaat kans op resten van bovenbeschreven bebouwing en landgebruik in het plangebied, maar (milieukundig) booronderzoek toont ook aan dat de bovengrond veelal met een dik pakket zand is opgehoogd, en in grote mate is onbekend in hoeverre de oorspronkelijke top van de bodem nog aanwezig is. Het is grotendeels onbekend of de top van het veen veraard is en of er sprake is 
van vegetatieniveaus in de kleipakketten, die een indicatie zijn voor archeologisch kansrijke 6 niveaus. Het booronderzoek dat reeds plaatsvond ter plaatse van de Vossenburchkade 43-69 toont aan dat de top van de kleirug van de ‘Breevaartse stroom’ (Oude Gouwe) aldaar niet meer intact is en de kans op resten uit de Romeinse tijd tot Vroege Middeleeuwen hierdoor zeer klein is. De twee noordelijk gelegen aanlooproutes bevinden zich deels ter plaatse van een historische weg 
(Graaf Florisweg) waar in de ondergrond voorgaande wegdekken en ophogingspakketten aanwezig kunnen zijn; de noordoostelijke aanlooproute ligt naar verwachting ook deels op de kleirug van de Oude Gouwe.