DOI: 10.17026/dans-xxe-yukd
title: TILBURG, KATSBOGTE / TRADEPARK 58

description: In opdracht van de gemeente Tilburg is door BAAC bv een inventariserend veldonderzoekdoor middel van proefsleuven, waarderende fase, uitgevoerd op hetplangebied Tradepark 58 in de gemeente Tilburg. Het plangebied is gelegen in hetzuidwestelijk gedeelte van de gemeente Tilburg, ten zuiden van de rijksweg A58en ten noorden van een hier gelegen surfplas. De voorgenomen ontwikkeling vanhet plangebied tot een hoogwaardig industrieterrein vormt een bedreiging voor hetaanwezige bodemarchief.Op grond van het karterend vooronderzoek kon aan het plangebied een middelhogetot hoge archeologische verwachting worden toegekend. Daarbij bleek het noordelijkeen noordwestelijk deel op een dekzandrug c.q. dekzandflank gelegen te zijn, terwijlhet zuidelijk deel in het beekdal van de Katsbogte ligt. Op deze dekzandrug, maar ookin het beekdal, is in de loop der eeuwen een plaggendek gevormd. Deze bodems,dekzandruggen met een plaggendek, kunnen een rijk bodemarchief herbergen.Enkele vindplaatsen in de directe omgeving van het plangebied bevestigen dezeveronderstelling.Het in het programma van eisen opgestelde puttenplan kon door meerdere oorzakenniet zonder aanpassingen worden uitgevoerd. Een van de oorzaken is het feit dat eengedeelte rondom het verdeelstation van Essent voorlopig niet in de planontwikkelingbetrokken wordt. Andere oorzaken betreffen de aanwezige infrastructuur, waardoordelen van werkputten niet aangelegd konden worden of moesten worden verplaatst.Uiteindelijk werden 64 werkputten aangelegd, waarbij een totaal oppervlak van 10.537m² werd onderzocht. Dit is circa 6,3 % van het totale voor onderzoek beschik-bareareaal.De aangetroffen grondsporen betroffen nederzettingssporen in de vorm van paalsporen,kuilen, karrensporen, een waterput en greppels. Een bijzonder grondspoorbetrof een kringgreppel, die de voet van een grafheuvel heeft gemarkeerd. De aangetroffenclusters bewoningssporen wijzen op de aanwezigheid van een of meerderenederzettingen in de nabijheid. In totaal konden zeven vindplaatsen wordenaangewezen. Door de diffuse verspreiding van de sporen konden deze vindplaatsenniet worden begrensd. Al deze vindplaatsen bevonden zich op de dekzandrug.Onder het geborgen vondstmateriaal waren twee concentraties neolithisch aardewerkzeer bijzonder. Vondsten en sporen uit deze periode van de prehistorie zijn in hetzuiden van Nederland nog slechts in geringe mate onderzocht. Door de hoge ouderdomvan deze vondsten waren de bijbehorende bewoningssporen niet meer herkenbaar.Daarnaast werd een grote hoeveelheid handgemaakt aardewerk aangetroffen.Door de hoge mate van fragmentatie en het ontbreken van specifieke daterendekenmerken konden deze vondsten niet nader gedateerd worden dan bronstijd- ijzertijd. Deze vondsten geven daarmee een indicatie van de datering van deaangetroffen nederzettingssporen.De overige vondsten werden in de nieuwe tijd gedateerd. Deze datering is vantoepassing op het ontstaan van het plaggendek, de greppels en de karrensporen.Door de diffuse aard van de sporen kon de begrenzing van de vindplaatsen nietworden aangegeven. Dit werd nog versterkt door de aard van de bewoning gedurendedeze periode van de prehistorie. Er was toen sprake van geïsoleerd gelegen boerenerven die regelmatig van locatie verplaatst werden (zwervende erven). Daarbijwas ook de begrenzing van het erf niet duidelijk gemarkeerd. Daarmee is het inwezen mogelijk om op de gehele dekzandrug sporen van bewoning aan te treffen.Zodoende werd een ruim gebied rondom de vindplaatsen als behoudenswaardigaanbevolen. Mocht behoud in situ niet mogelijk zijn dan wordt een DefinitieveOpgraving aanbevolen.Als conclusie willen we nog enkele opmerkelijke zaken naar voren halen:1. De aanwezigheid van een grote hoeveelheid neolithisch aardewerk mag tot eengrote bijzonderheid gerekend worden. De zeldzaamheid van bewoningsresten uitdeze periode noopt tot een zorgvuldig omgaan ermee.2. Daarnaast bestaat er de mogelijkheid om de relatie tussen een grafveld uit deUrnenveldencultuur en de bijbehorende bewoning voor de toekomst te bewaren c.q teonderzoeken.3. Tenslotte bestaat er de mogelijkheid om de verplaatsing van de individuele ervenbinnen een beperkt areaal van de dekzandrug te onderzoeken.