DOI: 10.17026/dans-x66-y855
title: Herinrichting wegentraject Everwijnstraat-Kolkweg te Terwolde in de gemeente Voorst

description: &lt;p&gt;Resultaten archeologische inspectie&lt;br&gt;Uit de resultaten van de archeologische inspectie blijkt dat de natuurlijke bodemopbouw bestaat uit oeverwalafzettingen en dat het plangebied/onderzochte wegentraject op een oeverwal ligt. Voor de aanleg van het nieuw riool/de rioolrenovatiewerkzaamheden zijn, vergeleken met de eerder uitgevoerde rioolinspectie ter plaatse van het wegentraject Dorpsstraat-Vaassenseweg-Molenweg, minder diepe graafwerkzaamheden uitgevoerd. De graafwerkzaamheden zijn beperkt gebleven tot het oeverwallichaam. Deze oeverwal is gevormd tussen circa 700 en 1200 na Chr ., in de tijd dat de Gelderse IJssel zich ontwikkelde tot een meanderend systeem, en voordat bedijking plaatsvond. Tijdens de rioolinspectie ter plaatse van het wegentraject Dorpsstraat-Vaassenseweg-Molenweg is op grotere diepte een pakket komklei aangetroffen. De verwachting is dat dit pakket komklei ook op grotere diepte binnen onderhavig plangebied/wegentraject aanwezig is. Dit pakket komklei is afgezet tijdens de initiële fase van het bestaan van de Gelderse IJssel, tussen circa 350 en 700 na Chr., of dat het overstromingskleien zijn die zijn gesedimenteerd door lokale beek-/rivierdalen, zoals de Berkel (die voordat de Gelderse IJssel ontstond in noordelijke richting naar Zwolle en Kampen stroomde).&lt;br&gt; &lt;br&gt;Aangezien de vorming van het oeverwallichaam van relatief recente datum is, heeft zich in de top een bodemprofiel ontwikkeld dat zich nog in de initiële fase bevindt. Een meest intact bodemprofiel is aangetroffen ter plaatse van profiel 7, waar onder het cunet-/stabilisatiezand het intacte bodemprofiel geïnterpreteerd is als een kalkrijke ooivaaggrond. Deze bestaat uit een bewerkte bouwvoor/oude akkerlaag, gevolgd door een zwak ontwikkelde verwerings-/verbruiningshorizont (Bw-horizont) en vervolgens de Cg-horizont. Alleen ter plaatse van profiel 11 lijkt ook nog een restant van de Bw-horizont aanwezig te zijn. Een dergelijk bodemprofiel wijkt niet veel af van een vorstvaaggrond, waarmee het plangebied gekarteerd is volgens de Bodemkaart van Nederland (1:50.000). De oeverwalafzettingen zijn echter voldoende kleiig, waardoor niet gesproken kan worden van een pakket lemig fijn zand, maar juist van een pakket zwak tot sterk kleiig zand.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij een groot deel van de in hoofdstuk 4 beschreven profielen (profielen 1, 5, 6, 8 t/m 10, 12 en 13) is het oorspronkelijke bodemprofiel verstoord tot minimaal aan de top van de C-horizont of dieper, ten gevolge van waarschijnlijk eerdere uitgevoerde wegvernieuwingen in combinatie met de aanleg van kabels en leidingen (nutsvoorzieningen). Het geroerde/verstoorde deel van de bodemopbouw betreft deels een laag cunetzand met een hieronder liggende fundatielaag met veel resten recente baksteen en bouwpuin. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij de profielen binnen de noordwestelijke helft van het onderzochte deel van het wegtracé van de Everwijnstraat (profielen 2 t/m 4) lijkt nog wel sprake te zijn met een oude akkerlaag onder het recent verstoorde deel van de bodemopbouw. Het geeft aan dat, voordat het wegtracé van de voorloper van de Everwijnstraat werd aangelegd, het plangebied in agrarisch gebruik was (of in ieder geval een groot deel van het onderzochte wegtracé van de Everwijnstraat), in de tijd dat Terwolde niet meer dan een klein kerkdorp betrof.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de profielen 5 en 9 zijn in het geroerde/verstoorde deel van de bodemopbouw archeologische indicatoren aangetroffen. Ter plaatse van profiel 5 gaat het om enkele fragmenten roodbakkend aarde-werk (datering 18e/19e eeuw) en een fragment dierlijk bot. Ter plaatse van profiel 9 gaat het alleen om een klein fragment roodbakkend aardewerk. Op basis van de ligging in het geroerde/verstoorde deel van de bodemopbouw betreffen de fragmenten roodbakkend aardewerk waarschijnlijk mestaarde-werk en het dierlijk bot slachtafval, dat op de akker is gegooid en vervolgens meegeroerd is tijdens het bewerken/ploegen van de akker (wellicht ook te zien als een 18e/19e-eeuwse bewerkte laag/akkerlaag). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nabij profiel 10/tussen de profielen 9 en 10, in het westelijke deel van het onderzochte wegtracé van de Kolkweg, zijn door medewerkers van de civieltechnische uitvoerder fragmenten keramiek en botresten aangetroffen in een deel van het wegtracé waar in het verleden waarschijnlijk een sloot/greppel heeft gelegen (vroegere perceelsscheiding). De aangetroffen fragmenten keramiek zijn divers en bestaan uit vier fragmenten Fries aardewerk (18e/19eeeuw), een ovoide/ovaal pijp (18e eeuw), een fragment Siegburg steengoed met blos (15e eeuw), een fragment Frechen steengoed (18e/19e eeuw), een fragment grijsbakkend aardewerk (14e/15e eeuw) en een dakpanfragment (18e/19e eeuw)). De botresten betreffen dierlijke resten van een rund. Het gaat waarschijnlijk om dempingsafval. De botresten betreft waarschijnlijk slachtafval, omdat er botfragmenten voorkomen met een gelijkmatig uiteinde, wat aangeeft dat het om een zaagsnede gaat. Op basis van de datering van de fragmenten keramiek lijkt de sloot/greppel wel voor een langere periode open heeft gelegen. (Volledige) demping heeft waarschijnlijk plaatsgevonden rond de overgang van de 19e naar de 20e eeuw. Rond deze tijd is namelijk de loop van de voorloper van de Kolkweg rechtgetrokken. De datering van de fragmenten keramiek valt binnen de periode van de start van bewoningsactiviteit en het ontstaan van het kerkdorp Terwolde, waarvan de eerste historische vermelding dateert uit 1295 na Chr.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In géén van de onderzochte profielen, als in de directe omgeving van de profielen ten tijde van de inspectiemomenten, zijn archeologische sporen waargenomen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten opzichte van de eerder uitgevoerde rioolinspectie ter plaatse van het wegentraject Dorpsstraat-Vaassenseweg-Molenweg is binnen onderhavig plangebied/wegentraject duidelijk minder sprake van restanten die te relateren zijn aan menselijke activiteiten uit perioden voordat het wegentraject werd aangelegd. Dit ligt ook in de lijn van verwachting, aangezien onderhavig plangebied/wegentraject (net) buiten de daadwerkelijke historische dorpskern van Terwolde ligt. De aangetroffen archeologische resten betreffen resten mestaardewerk/dempingsafval die buiten hun oorspronkelijke context liggen. Wel kunnen deze resten gezien worden als indicator van menselijke bewoningsactiviteit op de hoger gelegen oeverwal langs de loop van de Gelderse IJssel, en daarmee de ontstaansgeschiedenis van Terwolde in de (Late-)Middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat er geen aanwijzingen zijn voor de aanwezigheid van een (behoudenswaardige) archeologische vindplaats in het plangebied/onderzochte wegentraject. Hierbij dient wel gemeld te worden dat er alleen momentopnamen zijn gedaan tijdens de uitgevoerde graafwerkzaamheden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van het ontbreken van aanwijzingen voor de aanwezigheid van een (behoudenswaardige) archeologische vindplaats adviseert Econsultancy om bij toekomstige graafwerkzaamheden binnen het plangebied/onderzochte wegentraject (wegreconstructies/aanleg van kabels en leidingen), in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2015-08-07