DOI: 10.17026/ar/dra7pf
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van sloop en nieuwbouw aan de Griftstraat te Apeldoorn, gemeente Apeldoorn

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen verricht voor een plangebied aan de Griftstraat te Apeldoorn. KuiperCompagnons is betrokken bij de sloop van de huidige bebouwing en de daaropvolgende nieuwbouw van ca. 200 woningen op dezelfde locatie. De precieze inrichting met bijbehorende informatie over de aard en diepte van de ingrepen is nog niet bekend; men denkt aan woontorens van ca. 12 verdiepingen hoog, met een ondergrondse parkeergarage. Een ontwerpplan is nog niet beschikbaar, evenals de maximale diepte van de grondwerkzaamheden. Het onderhavige plangebied is momenteel in gebruik als bedrijfspand met bestrating. 

Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een lage verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit alle archeologische perioden vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen. Het plangebied ligt binnen een deel van een daluitspoelingswaaier naast het beekdal van De Grift, dat zeer waarschijnlijk relatief nat en drassig was en daardoor minder geschikt zo niet ongeschikt werd bevonden als bewoningslocatie. Naar het westen toe richting de stuwwal liggen hogere, drogere gronden, die aantrekkelijker kunnen zijn geweest voor bewoning. In de Late-Middeleeuwen en de Nieuwe tijd is een hogere landschappelijke ligging van het gebied niet meer bepalend voor het bewoningspatroon. Het historisch kaartmateriaal geeft geen aanwijzing dat het plangebied tot de enken of bebouwingskernen/linten heeft behoort die rondom de historische kern van Apeldoorn hebben gelegen. Deze gronden werden kennelijk niet gezien als voldoende geschikte woon- dan wel landbouwgronden. Wel ligt het plangebied tussen verschillende enken/kernen in, aan een beekdal, waardoor de kans op archeologische resten uit de Late-Middeleeuwen en de Nieuwe tijd als middelhoog moet worden ingeschat.

Om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen is op 5 december 2022 een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. Tijdens het veldonderzoek is geconstateerd dat de onverstoorde natuurlijke ondergrond binnen het plangebied bestaat uit keizand, met daarboven opgebrachte/omgewerkte grond. De oorspronkelijke bodemopbouw is flink verstoord, gezien de verschillende dieptes waarop de natuurlijke ondergrond is aangetroffen, en het ontbreken van aanwijzingen voor bodemvorming binnen de top van het keizand. Hierbij zullen alle eventuele archeologische waarden verloren zijn gegaan. Delen van het plangebied konden niet worden onderzocht vanwege de bestaande bebouwing, een grote hoeveelheid kabels en leidingen binnen het plangebied, en het feit dat een klein deel van het plangebied onbereikbaar was achter hekwerken. Met een natuurlijke ondergrond die in sommige boringen relatief ondiep is aangetroffen, maakt het aannemelijk dat niet alleen het noordelijke deel van de bebouwing (die is onderkelderd), maar ook de bebouwing aan de zuidwest- en zuidoostzijde voor verstoringen tot in en voorbij het relevante archeologische niveau hebben gezorgd, wat waarschijnlijk ook geldt voor de vele sleuven die voor de K&L binnen het plangebied zijn uitgegraven. Dit alles maakt dat de kans op het aantreffen van een intacte archeologische vindplaats als laag kan worden ingeschat.
 
Advies
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek en het uitgevoerde booronderzoek kan de hoge verwachting zoals weergegeven op de archeologische beleidskaart worden bijgesteld naar laag. Vervolgonderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) wordt dan ook niet noodzakelijk geacht. 

Het bevoegd gezag, de gemeente Apeldoorn, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Dit besluit kan afwijken van het advies in dit rapport.

Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Apeldoorn, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Naschrift
Dhr. S. Vosselman van de gemeente Apeldoorn heeft op 20 juni 2023 aangegeven dat de gemeentelijke archeologische dienst van Apeldoorn het conceptrapport heeft beoordeeld, en dat deze akkoord is bevonden op een tweetal kleine punten na. Deze punten zijn aangepast in deze definitieve versie van het rapport.