DOI: 10.17026/ar/igsewl
title: Replication Data for: Transect-rapport 2945: Een Archeologisch Bureauonderzoek, Leusden, Kabeltracé Laapeerseweg, Gemeente Leusden

description: Het plangebied bevindt zich in een gebied met reliëfarm, deels verspoeld dekzand, ongeveer 1 km ten oosten van de stuwwallen van de Utrechtse Heuvelrug. Alleen het oostelijk deel van het plangebied bevindt zich voor een deel op de flank van een dekzandrug. Het reliëfarme (natte) dekzand heeft in het verleden geen gunstige bewoningsplaats gevormd. Van oudsher vormde hoger gelegen gebieden aantrekkelijkere plaatsen voor bewoning. Deze waren namelijk hoog en droog in het landschap gelegen. Op basis hiervan is de verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum tot en met Neolithicum op de vlakte laag en op de flank van een dekzandrug in het oosten middelhoog. Dit houdt in dat het oosten van het plangebied een middelhoge verwachting heeft op archeologische resten uit deze perioden. Vanwege een sterke vernatting van het gebied vond in de loop van de Bronstijd veenvorming plaats. De vorming van dit hoogveen leidde tot moerassige omstandigheden, waarbinnen beken stroomden en dekzandruggen als relatieve hoogtes uitstaken. De dekzandrug in het oosten van het plangebied vormde in dit vernattende landschap een zeer geschikte woonplaats voor de mens in de Bronstijd tot en met Vroege-Middeleeuwen. Aan de hand hiervan is de verwachting voor de dekzandrug in het oosten voor deze periode hoog. In de rest van het plangebied is de verwachting voor de Bronstijd – Vroege-Middeleeuwen laag. Vanaf de 11e-12e eeuw is het gebied in de omgeving van het plangebied ontgonnen, waarbij verspreid in het gebied (met name langs ontginningslinten) bewoning plaatsvond. Vanaf het begin van de ontginningen heeft de bebouwing zich vooral geconcentreerd rond de Hamersveldseweg (nederzetting ‘Hamersveld’). Mogelijk woonde men in deze vroege periode ook op de hogere delen van het landschap – de dekzandrug – in het oosten van het plangebied (nederzetting ‘Asschat’). Getuige het voorkomen van enkeerdgronden aan de Noorderinslag, Middenweg en Asschatterweg breidden de ontginningen zich in elk geval ook tot in het noordelijk deel van het plangebied uit. Hierna heeft de bebouwing zich langzaam uitgebreid tot aan het huidige Leusden. Aan de hand van historische kaarten concentreerde de bebouwing zich in de 19e eeuw nog voornamelijk rond de Hamersveldseweg. Deze heeft zich echter in de loop van de 19e en 20e eeuw nog verder uitgebreid naar de Klokhoek en Zuiderinslag. Tevens bevonden zich bebouwde erven aan de Burgemeester van der Postlaan en op de kruising van de Asschatterweg en de Middenweg. Aan de hand van bovenstaande zijn binnen het plangebied zones aan te wijzen met een hoge verwachting op nederzetting- en erfgerelateerde resten uit de Late-Middeleeuwen/Nieuwe tijd. Deze zones zijn weergegeven op de verwachtingskaart in bijlage 13. Tot slot bestaat in het plangebied een specifieke verwachting voor resten uit de Tweede Wereldoorlog. Aan de hand van historisch bekende informatie en luchtfoto’s van de Royal Air Force uit 1945, bevonden zich in het plangebied delen van de Grebbedijk, een tankgracht en mogelijk loopgraven. Tevens zijn in de periode van de Tweede Wereldoorlog de damsluis bij de Asschatterkade en de Asschatterkade versterkt en is net ten noorden van de Asschatterkade een Duitse bunker gebouwd. Hierdoor worden met name rond de Asschatterkade, maar ook langs en onder de Asschatterweg zelf, resten uit de Tweede Wereldoorlog verwacht. Er bestaat hierbij met name de verwachting dat onder de Asschatterweg (trajectnummer 20) resten kunnen worden aangetroffen van een tankgracht. De verwachting dat resten uit deze periode worden aangetroffen is hoog.