DOI: 10.17026/dans-xrk-tdc6
title: Onderzoeksgebied Lateraalkanaal-west, deelgebieden Beegden-Horn eb Heel-Beegde, gemeente Heel. Een archeologische verwachtings- en advieskaart.

description: &lt;p&gt;In dit rapport wordt een archeologische verwachtings- en advieskaart voor het onderzoeksgebied Lateraalkanaal-west, deelgebieden Beegden-Horn (noordelijke deelgebied) en Heel-Beegden (zuidelijke deelgebied) gepresenteerd. In het onder- zoeksgebied heeft GC Horn-Beegden B.V. het plan opgevat om 200.000 m3 klei te winnen in een gebied van circa 20 hectare. De klei zal worden gebruikt als kade- specie. Door de graafwerkzaamheden kunnen (eventueel aanwezige) archeologische resten worden bedreigd. De resultaten van eerder uitgevoerde archeologische onder- zoeken getuigen van een rijke bewoningsgeschiedenis van het onderzoeksgebied. Ten behoeve van toekomstige planvorming en planuitvoering geeft een archeolo- gische verwachtings- en advieskaart inzicht in de aanwezigheid en het karakter van archeologische resten in het onderzoeksgebied. Het onderzoeksgebied ligt voornamelijk in de holocene Maasvlakte. Enkel in het zuidelijke deelgebied bevinden zich ook nog oudere, hoger gelegen terrasafzet- tingen. De holocene Maasvlakte is opgebouwd uit een aantal meandergordels die uit verschillende perioden dateren. Deze meandergordels bestaan uit kronkelwaard- afzettingen (hoog) en restgeulen (laag). Over het algemeen kan men in de holocene Maasvlakte 2 duidelijk gescheiden afzettingen onderscheiden: het grind- en zand- pakket aan de basis met erboven een pakket alluvium bestaande uit leem en klei. Op basis van eerder gezette, heterogeen beschreven boringen is in eerste instantie getracht een idee te krijgen van de (leem- en) kleidikten in het onderzoeksgebied. Uit een indicatieve kleidiktekaart (kaartbijlage 1) blijkt dat de klei vooral in de restgeulen van de Maas een grote dikte bereikt. De kleidikte bedraagt hier over het algemeen meer dan 250 cm. Het Maasdal heeft altijd een grote aantrekkingskracht uitgeoefend op de mens. Op de hogere kronkelwaardafzettingen en terrassen kunnen dan ook volop neder- zettingsterreinen voorkomen. Vooral de hoogste delen in het Maasdal (zoals uit- gesproken kronkelwaardruggen en terrasrestanten) en een ligging direct langs een restgeul lijken gunstige nederzettingsterreinen te vormen. De nattere restgeulen waren minder geschikt voor bewoning. Toch kunnen in deze gebieden specifieke vindplaatsen voorkomen. Hierbij kan gedacht worden aan: - restgeulovergangen; - jachtattributen, zoals gevlochten fuiken, strikken, netten, pijlen en harpoenen; - sporen van transport via water, zoals boten/kano’s en aanlegsteigers; - afvaldumps; - pollen en macroresten die in combinatie met (andere) archeologische data kunnen bijdragen tot zeer concrete landschapsreconstructies. De specifieke ligging van vindplaatsen in natte restgeulen is onbekend. Globaal kan gesteld worden dat hoe rijker de bewoningsgeschiedenis op de hoge kronkel- waardafzettingen, des te meer kans op het voorkomen van archeologische resten in de nabijgelegen restgeul. De zogenaamde ‘afvaldumps’ bevinden zich meestal langs de flanken van de restgeulen. De specifieke verwachtingszones zijn weer- gegeven op kaartbijlage 2. De archeologische advieskaart (kaartbijlage 3) is een combinatie van de archeologische verwachting, de verstoringgegevens en de resultaten van reeds uitgevoerd onderzoeken. Het behoud van archeologische resten in situ vormt het uitgangspunt van de archeologische advieskaart. Aan- gezien het karakter en verschijningsvorm van vindplaatsen in natte restgeulen van een geheel andere aard dan is die op de hoge kronkelwaardafzettingen, zijn ook de hierop gebaseerde beleidsadviezen verschillend. Op basis van het bureauonderzoek is een gebied geselecteerd - al in (mede-)eigen- dom van GC Horn-Beegden B.V. - waar de kleiwinning bij voorkeur gaat plaatsvinden (figuur 8). Het geselecteerde gebied bevindt zich in de centralere delen van de rest- geulen (onbekende verwachting). De voordelen van het geselecteerd gebied zijn: - In de oude restgeulen bevinden zich dikke kleipakketten waardoor een kleinere oppervlakte afgegraven kan worden voor de beoogde hoeveelheid kadespecie en bijgevolg ook een kleinere kans is op het verstoren van archeologische vindplaatsen. - Door het uitgraven van de oude Maasgeulen wordt het oorspronkelijk karakter van het midden-limburgse Maaslandschap versterkt. Bovendien krijgen de afgravingen hierdoor een nieuwe (tijdelijke) functie van natuurgebied en waterberging toegedeeld. - In de restgeulen kenmerken eventuele archeologische vindplaatsen zich door een beperkte oppervlakte, waardoor eventuele planaanpassing minder grote gevolgen heeft. Indien blijkt dat het geselecteerde zoekgebied niet de gewenste hoeveelheid kadespecie oplevert, kan nog gezocht worden in de gebieden op de kronkelwaard- afzettingen die reeds afgegraven zijn. Het geselecteerde kleiwingebied komt volledig in aanmerking voor een extensieve vorm van veldwerk. Het inventariseren van archeologische vindplaatsen geschiedt hier door middel van een extensieve begeleiding van de niet archeologische graaf- werkzaamheden. Een archeologische toezichthouder komt op regelmatige tijdstippen de graafwerkzaamheden inspecteren. Deze begeleiding heeft het karakter van een prospectief onderzoek. Indien tijdens de begeleiding belangrijke archeologische resten worden aangetroffen, wordt een waardestellend onderzoek uitgevoerd. Dit kan leiden tot planaanpassing of tot een definitieve opgraving. Het signaleren en melden van vondsten door de toezichthouder of kraanmachinist vormt een belang- rijk vangnet. Bij het aantreffen van bewerkte houtresten, grondsporen en/of archeologisch materiaal wordt door de toezichthouder of kraanmachinist hiervan melding gemaakt bij het bevoegd gezag of de archeologische uitvoerder. Indien bij de niet-archeologische graafwerkzaamheden archeologische resten van groot belang worden aangetroffen, treden art. 47 en 49 van de monumentenwet 1988 in werking. Voorafgaand aan de begeleiding dient een Plan van Aanpak (PvA) opgesteld te worden.&lt;/p&gt;