DOI: 10.17026/dans-xaf-72ua
title: Hoogwatergeul Well-Aijen/Maaspark Well (gemeente Bergen) deelgebieden 5 en 6

description: &lt;p&gt;Inleiding: In opdracht van Groen-planning Maastricht BV heeft ADC ArcheoProjecten een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Hoogwatergeul Well-Aijen/Maaspark Well in de gemeente Bergen. In het plangebied zal een uitbreiding van de Voorhaven ’t Leuken en een&lt;br&gt;aanpassing van de Hoogwatergeul Well-Aijen worden gerealiseerd. Het onderzoek was noodzakelijk om te bepalen of bij de ontgrondingen de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast. Het doel van het bureauonderzoek is het verwerven van&lt;br&gt;informatie over bekende of verwachte archeologische waarden binnen het omschreven gebied. Onderzoeksmethode: Het bureauonderzoek bestaat uit de afbakening plangebied en consequenties van het mogelijk toekomstig gebruik, beschrijving van de huidige situatie, de historische situatie en de bekende archeologische waarden. Op grond van deze onderdelen wordt een verwachtingsmodel van het gebied opgesteld Hierin wordt verwoord of en wélke archeologische waarden worden verwacht. Indien deze worden verwacht, worden de (veronderstelde) eigenschappen van de waarden zo gedetailleerd mogelijk aangegeven. Het onderzochte gebied is vergeleken met de aangrenzende deelgebieden 1 t/m 4 van de Hoogwatergeul Well-Aijen. In dit gebied zijn reeds meerdere archeologische vooronderzoeken uitgevoerd. Resultaten van deze onderzoeken zijn de basis geweest voor de beschrijving van de archeologische verwachting in de deelgebieden 5 en 6.&lt;br&gt;Bevindingen: Op basis van de resultaten uit het archeologische vooronderzoek en de analyse van het AHN zijn vier verwachtingszones gedefinieerd. 1) Top van het Jonge Dryas terras ( circa 31 ha) De hoogste delen van het Jonge Dryas terras hebben een hoge verwachting voor archeologische sporen. Er zijn sites te verwachten uit het Neolithicum t/m de Romeinse tijd. Archeologische sporen kunnen verwacht worden op een diepte van 80 tot 100 cm – mv. Deelgebied 5 heeft waarschijnlijk meer te maken gehad met overstromingen waardoor de sites beter zijn afgedekt dan in deelgebied 6. In een groot deel van deelgebied 6 is op het terras een afdekkend plaggendek ontstaan waardoor de archeologische resten goed bewaard zijn gebleven. 2) Flanken van het Jonge Dryas terras (circa 24 ha) De flanken van flanken van het Jonge Dryas terras hebben een middelhoge verwachting voor archeologische sporen. Te verwachten zijn vindplaatsen daterend uit het Neolithicum tot de Nieuwe tijd. Afhankelijk van de dikte van het holocene kleipakket kunnen de archeologische sporen verwacht worden op een diepte van 40 tot 130 cm - maaiveld. 3) Laagte in het Jonge Dryas terras (circa 9 ha) De lagere delen van het Jonge Dryas terras hebben een lage verwachting voor archeologische sporen. In het proefsleuvenonderzoek zijn geen sites gevonden in de lagere delen van het Jonge&lt;br&gt;Dryas terras. 4) Geulzone ( circa 14 ha) De geulzone scheidt de hogere delen van het Jonge Dryas terras. Het is een oude Maasgeul die&lt;br&gt;gedurende het Holoceen is opgevuld. De geulzone heeft een lage verwachting voor archeologische sporen. Echter voor het landschappelijke onderzoek is de geulzone belangrijk omdat hieruit gegevens kunnen worden verkregen voor het onderzoek naar de landschaps- en vegetatieontwikkeling in het gebied.&lt;br&gt;Conclusie/Advies: Op basis van de bevindingen, verwerkt in een archeologische verwachtingskaart, kan gesteld worden dat grote delen van het plangebied hoog gewaardeerd dienen te worden. Op basis van de in het rapport geschetste onderzoekspraktijk zijn twee scenario’s onderscheidden: Scenario 1 wordt bepaald door een onderzoeksvraagstelling van archeologisch-landschappelijke aard. Hierbij ligt de nadruk op het in kaart brengen van alle aanwezige archeologische resten in samenhang met hun landschappelijke ligging. In tegenstelling tot traditioneel onderzoek, dat zich meestal op de ligging van nederzettingen en grafvelden richt, wordt veel aandacht besteed aan&lt;br&gt;de inrichting van (pre)historische landschappen. Dit richt zich zowel op de reconstructie van de vegetatie als op het gebruik van diverse landschapszones door de mens. Op dit moment wordt binnen het project Lomm-hoogwatergeul geëxperimenteerd met een binnen dit scenario&lt;br&gt;passende onderzoeksmethodiek. Voorafgaand aan het volledig blootleggen van het onderzoeksgebied (het strippen zoals in Lomm gebeurt) zou nog een beperkt proefsleuvenonderzoek uitgevoerd moeten worden dat zich met name richt op het vaststellen van de kwaliteit van de archeologische resten. Scenario 2 betreft een traditionelere aanpak die weliswaar vanuit een landschappelijke onderzoeksoptiek wordt ingestoken maar zich primair richt op de documentatie van nederzettingen en grafvelden. Om deze nader in kaart te brengen moet ca 5% van het archeologisch waardevolle landschap (zone 1 en 2) onderzocht worden door het aanleggen van proefsleuven (IVO-3). Het betreft dan een waardestellend onderzoek dat zich richt op het vaststellen van de ligging, omvang, aard en datering van de vermoedelijk aanwezige vindplaatsen. Aan de hand van de resultaten kan daarop een selectiebesluit genomen worden omtrent de behoudenswaardigheid van de vindplaatsen. Een selectieagenda zal hier zeker deel van uitmaken. Aan de hand van de geschetste scenario’s zal de opdrachtgever zich moeten beraden op de economische haalbaarheid van de planontwikkeling. Indien de intentie bestaat om door te gaan met verdere planontwikkeling dan wordt geadviseerd om in samenspraak met het bevoegd gezag te kiezen voor een van de gepresenteerde onderzoeksscenario’s en aan de hand daarvan een Programma van Eisen (PvE) en eventueel een bestek met operationele ontwerpeisen op te laten stellen. Dit PvE zal in eerste instantie geschreven worden voor de uitvoering van een IVO-3 onderzoek maar kan, als gekozen wordt voor scenario 1 tegelijkertijd dienst doen als vigerend document voor een eventueel uit te voeren Definitief Onderzoek (DO).&lt;/p&gt;