DOI: 10.14457/tu.the.2016.1572
title: การบริหารจัดการกองบรรณาธิการสู่แนวทางการสื่อสารความตายอย่างสงบ: กรณีศึกษา จดหมายข่าวอาทิตย์อัสดง เครือข่ายพุทธิกา

description: การศึกษาเรื่อง “การบริหารจัดการกองบรรณาธิการสู่แนวทางการสื่อสารความตายอย่างสงบ กรณีศึกษา จดหมายข่าวอาทิตย์อัสดง เครือข่ายพุทธิกา” มีวัตถุประสงค์ 2 ส่วน ได้แก่ 1) เพื่อศึกษาแนวทางการบริหารจัดการกองบรรณาธิการจดหมายข่าวอาทิตย์อัสดง โครงการเผชิญความตายอย่างสงบ เครือข่ายพุทธิกา มีขอบเขตการศึกษาการบริหารงาน 3 ด้าน ประกอบด้วย ด้านเนื้อหา ด้านบุคลากร และด้านงบประมาณ 2) เพื่อวิเคราะห์เนื้อหาเรื่องความตายที่ปรากฏในบทความของจดหมายข่าวอาทิตย์อัสดงซึ่งตีพิมพ์ตั้งแต่ปีที่ 6 ฉบับที่ 22 เดือนตุลาคม-ธันวาคม พ.ศ. 2557 ถึงปีที่ 8 ฉบับที่ 29 เดือนกรกฎาคม-กันยายน พ.ศ. 2559 รวมทั้งสิ้น 8 ฉบับ โดยมุ่งวิเคราะห์ผู้เขียน ประเภทเนื้อหา และประเด็นบทความในการศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยการเก็บข้อมูลทั้งในรูปแบบการสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง (Semi-Structure Interview) การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-Depth Interview) ร่วมกับการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) รวมไปถึงการวิเคราะห์เอกสารที่เกี่ยวข้อง (Documentary Research) จากสื่อสิ่งพิมพ์และสื่ออิเล็กทรอนิกส์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ได้มาซึ่งข้อมูลอันจะนำไปสู่การวิเคราะห์และตีความที่มีประสิทธิภาพต่อไปผลการศึกษาพบว่า แนวทางการบริหารจัดการกองสาราณียกรของจดหมายข่าวอาทิตย์อัสดง (กองบรรณาธิการ) มีนโยบายสื่อสารความหมายเรื่องความตายในแง่มุมใหม่ ผ่านการถ่ายทอดความรู้เรื่องการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายใน 4 มิติ ได้แก่ ด้านร่างกาย ด้านจิตใจ ด้านสังคม และด้านจิตวิญญาณ (ปัญญา) รวมทั้งประชาสัมพันธ์กิจกรรมของหน่วยงาน เพื่อสร้างการยอมรับในสังคมและพัฒนาวงการสุขภาพ พร้อมทั้งฟื้นฟูบทบาทของพุทธศาสนา มีโครงสร้างองค์กรและรูปแบบการบริหารในลักษณะองค์กรแนวราบ ส่วนใหญ่เป็นอาสาสมัคร เน้นความสัมพันธ์แบบเครือข่าย ยังขาดการกำหนดขอบเขตผลการดำเนินงาน ทั้งนี้ การทำงานถูกปลูกฝังแรงจูงใจด้วยความเป็นจิตอาสา สาราณียกรรับผิดชอบหลักในงานของส่วนการผลิตเนื้อหาและการจัดพิมพ์ มีสมาชิกภายในกองสาราณียกร 4-5 คนหมุนเวียนกันทำงาน ดำเนินงานตามขั้นตอนการวางแผน จัดองค์การ อำนวยการ และควบคุมอย่างหลวมๆ ไม่ซับซ้อน รูปเล่มกำหนดขนาด 21×14.8 เซนติเมตร มี 13-16 คอลัมน์ 64 หน้า ปกพิมพ์ด้วยกระดาษอาร์ตมัน 80 แกรม ขนาด A5 พิมพ์ 2 สี ทั้งแจกฟรีและจำหน่าย ราคา 150 บาท 4 ฉบับต่อปี กลุ่มเป้าหมาย คือ สมาชิกในภาคีเครือข่าย ตลอดจนกลุ่มผู้ดูแลผู้ป่วยระยะท้าย ผู้ป่วยระยะสุดท้าย และบุคคลทั่วไป งบส่วนใหญ่มาจากการจัดกิจกรรมอบรมของโครงการฯ ส่วนแนวทางการสื่อสารความตายจำเป็นต้องศึกษาผ่านแนวความคิดของกระบวนการทางสังคมซึ่งความตายนั้นปรากฏเป็นส่วนหนึ่ง เพราะความคิดเกี่ยวกับความตาย ตัวตน ความมุ่งหวังในชีวิตของปัจเจกถูกประกอบสร้างมาจากประสบการณ์ในชีวิตและวิถีทางสังคมที่ปัจเจกดำรงอยู่ ผู้ส่งสารต้องเพิ่มเติมความเข้าใจในมิติวัฒนธรรมและความเชื่อของสังคมผสมผสานทุกมิติเข้าด้วยกัน ซึ่งจะสัมพันธ์โดยตรงกับการปรับเปลี่ยนทัศนะเกี่ยวกับความตาย เกิดเป็นการนิยามความหมายความตายในแง่มุมใหม่ เช่น น่าเรียนรู้ เตรียมพร้อม เข้าถึงและเข้าใจได้ ควบคุมและต่อรองได้ ธรรมชาติ ปกติวิสัย ฯลฯจดหมายข่าวอาทิตย์อัสดงได้ใช้กลยุทธ์ทางการสื่อสารหลายรูปแบบเพื่อรื้อถอนวัฒนธรรมการปฏิเสธความตาย เช่น การให้ผู้อ่านได้สัมผัสกับประสบการณ์ความตายอย่างตรงไปตรงมา (Direct Experience) การลดทอนความซับซ้อน (Simplify) ของเนื้อหาและภาษาที่ใช้ เพื่อให้ผู้อ่านในทุกระดับเข้าถึงความตายได้อย่างเป็นรูปธรรมมากขึ้น หรือการสร้างเครือข่ายชุมชน (Community) ผ่านการแลกเปลี่ยนประสบการณ์อย่างหลากหลายในประเด็นความตายและการดูแลผู้ป่วยระยะสุดท้ายตามลักษณะการดำเนินงานขององค์กรเครือข่าย นอกจากนั้น จดหมายข่าวอาทิตย์อัสดงยังใช้ทุนทางสังคมอย่างศาสนามาใช้เป็นภาพตัวแทน (Representation) การอธิบายความหมายของความตายจากการผสมและจับคู่ความสัมพันธ์ระหว่างความคิดต่างๆ เพื่อก่อรูปความเข้าใจในระบบความคิดของปัจเจก และการเลือกสรร (Assortment) คุณสมบัติของผู้สื่อสารความหมายความตาย เป็นต้น เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพของการสื่อสารความตายกับผู้รับสารให้ปรับเปลี่ยนและรื้อถอนวัฒนธรรมการปฏิเสธความตายในสังคม เป็นต้นกล่าวโดยสรุป “อาทิตย์อัสดง” เป็นสื่อสิ่งพิมพ์เฉพาะกิจประเภทจดหมายข่าวที่ต้องการเป็นสื่อกลางสร้างกระบวนการเรียนรู้เอื้อให้ปัจเจกค้นหาความต้องการของตนเองและแนะแนวทางการบริหารจัดการกับชีวิตในปัจจุบัน สะท้อนผ่านการบอกเล่าคุณค่าการพลิกฟื้นอำนาจการต่อรองความหมายของพลังจากภาคประชาสังคม ผ่านการทำความเข้าใจอารมณ์ ความละเอียดอ่อนของความเป็นมนุษย์ ความรู้สึกนึกคิด ความต้องการ และแรงปรารถนาสูงสุดของผู้คนในยุคสมัยปัจจุบัน ในความหมายนี้ “ความเป็น” กับ “ความตาย” จึงเป็นเสมือนสองด้านของเหรียญเดียวกันไม่ได้สามารถแยกออกจากกันได้