DOI: 10.17026/dans-x2d-78mk
title: 14055581 APE.SAL.ARC Eindrapportage archeologisch onderzoek Ruitersmolenweg (naast nummer 39) te Beekbergen

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;De kans wordt hoog geacht op het voorkomen van archeologische resten uit alle perioden vanaf het (Laat-)Paleolithicum, vooral op basis van interpretaties van aardwetenschappelijke gegevens (waarop de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Apeldoorn is gebaseerd). Archeologische resten worden verwacht in het (dikke) plaggendek (Aa-horizont) en in de top van de daluitspoelings-waaierafzettingen (top van de afgedekte podzolbodem (haar- of holtpodzolbodem), of restant hier-van). Tevens zorgt de aanwezigheid van een plaggendek voor een betere bescherming en conservering van archeologische resten ten opzichte van die terreinen zonder plaggendek.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt niet ver van de loop van het beekdal van De Oude Beek. Voor het beekdal zelf en direct aangrenzende zones geldt een hoge verwachting op het aantreffen van beekgerelateerde resten/resten van menselijke activiteiten die men uitvoerde in of direct naast het beekdal. Wellicht kan het plangebied (deels) tot deze aangrenzende zone worden gerekend, waardoor vooral rekening moet worden gehouden met het voorkomen van resten van (tijdelijke) nederzettingen, jacht- en visattributen en dumpzones. Dergelijke resten worden ook verwacht in/onderin het plaggendek en op de overgang naar de daluitspoelingswaaierafzettingen.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase direct gecombineerd met de karterende fase) blijkt dat de bodemopbouw binnen het plangebied merendeels intact is en bestaat vanaf het maaiveld uit een gemiddeld 50 cm dik plaggendek met hieronder het resterende deel van de van oorsprong gevormde holtpodzolgrond (bruine bosgrond). Deze bestaat uit een opeenvolging van de verbruinings-Bws1-/Bws2-horizont tussen gemiddeld 50 en 70 cm -mv, een over-gangs-BC-horizont tussen gemiddeld 80 en 100 cm -mv en hieronder de C-horizont. Bij een aantal boringen oogt het plaggendek enigszins geroerd/gevlekt door recente bodemingrepen, maar het onderliggende restant van de van oorsprong gevormde holtpodzolbodem is wel geheel intact aanwezig. Het eventueel aanwezige archeologische vondst- en sporenniveau zal nog intact aanwezig zijn. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het opgeboorde sediment bestaat voornamelijk uit slecht gesorteerd, zwak tot matig grindig, zwak tot matig siltig, matig grof tot zeer grof zand en betreffen daluitspoelingswaaierafzettingen (sneeuwsmeltwaterafzettingen). Binnen het plangebied is (goed gesorteerd) dekzand, als afdekkende laag boven de daluitspoelingswaaierafzettingen, niet waargenomen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Aangetroffen dateerbaar vondstmateriaal betreft een fragment gedraaid aardewerk en lijkt het meest op Pingsdorf aardewerk, 9e t/m 12e eeuw (Vroege-Middeleeuwen D, Late-Middel¬eeu¬wen A). Er kan echter niet worden uitgesloten dat het fragment uit de Karolingische periode (7e t/m 9e eeuw) kan dateren (Vroege-Middeleeuwen C/D).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder zijn in diverse boringen fragmenten ijzerslak en klappersteen aangetroffen, waarbij een hoge concentratie fragmenten klappersteen voorkomt in een boring gezet in het noordoostelijke deel van het plangebied. Op basis van de onderzoeksinspanning kan geen uitsluitsel worden gegeven of het gaat om van nature voorkomend klappersteen of dat de concentratie is ontstaan door menselijk handelen (en dus duidt op menselijke activiteit/bewoning). Vooralsnog alleen bekend is dat op de Veluwe de productie van ijzer met behulp van klapperstenen plaatsvond in de Vroege-Middeleeuwen, vanaf de 7e tot 9e eeuw na Chr. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijft onduidelijk of er een relatie is met de nederzetting uit de Vroege- tot Midden-IJzertijd die circa 300 meter ten zuiden van het plangebied is aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het kan ook zijn dat er binnen het plangebied (simpelweg) sprake is van een (deel van een) vroegmiddeleeuwse nederzetting of huisplaats, gezien het aangetroffen en in situ liggende fragment aardewerk, wellicht in combinatie met de productie van ijzer. De Oude Beek, die niet ver ten noorden van het plangebied loopt, was een geschikte bron voor koelwater.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat de aangetroffen archeologische indicatoren duiden op de aanwezigheid van één of meerdere archeologische vindplaatsen binnen het plangebied. De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt door het booronderzoek dan ook bevestigd, zowel voor wat betreft de landschappelijke ligging, bodemopbouw en de hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische indicatoren. Het aangetroffen vondstmateriaal in combinatie met de merendeels intacte bodemopbouw rechtvaardigt de noodzaak voor archeologisch gravend onderzoek. Hieruit zal ondermeer blijken of er een relatie is tussen het plangebied en de nederzetting uit de Vroege- tot Midden-IJzertijd, die circa 300 meter ten zuiden van het plangebied is aangetroffen, of dat het gaat om een op zichzelf staande vindplaats in de vorm van een vroegmiddeleeuwse nederzetting of huisplaats waar mogelijk ook productie van ijzer plaatsvond. De archeologische laag bevindt zich direct onder het plaggendek, waarbij resten zich vooral in situ zullen bevinden tussen 50 en 100 cm -mv, in het resterende holtpodzolprofiel. Archeologische sporen zullen goed zichtbaar zijn tussen circa 70 en 100 cm -mv.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er zijn geen aanwijzingen dat er binnen het plangebied beekdalgerelateerde resten en/of structuren voorkomen. De archeologische verwachting voor dergelijke resten en/of structuren kan bijgesteld worden naar laag. Wel dient opgemerkt te worden dat beekdalgerelateerde resten en/of structuren gezien moeten worden als puntlocaties, waarvoor een karterend booronderzoek niet een goede opsporingsmethode is. De aanwezigheid van beekdalgerelateerde resten en/of structuren kan op basis van de geleverde onderzoeksinspanning nog niet worden uitgesloten. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Door de voorgenomen ingreep (realisatie van twee woningen) zal/zullen binnen het plangebied de te verwachten archeologische vindplaats(en) worden verstoord. Behoud in situ is alleen maar mogelijk als bodemingrepen niet dieper gaan dan circa 30 cm minus huidig maaiveld. Er dient een dikte van circa 20 tot 30 cm van het plaggendek behouden te blijven als bufferzone en conserveringslaag van de onderliggende vondsten- en sporenlaag in de top van de daluitspoelingswaaierafzettingen (sneeuwsmeltwaterafzettingen).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om binnen het plangebied een vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Behoud van de archeologische vindplaats(en) zal niet mogelijk zijn bij een niet aangepaste uitvoering van de huidige plannen. Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het proefsleuvenonderzoek (IVO-P) dient een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld, waarin beschreven staat op welke wijze het onderzoek uitgevoerd dient te worden. Dit PvE dient te worden beoordeeld door het bevoegd gezag (gemeente Apeldoorn).&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2014-07-04