DOI: 10.14457/tu.the.2017.1299
title: การพัฒนากฎหมายของประเทศไทยว่าด้วยความปลอดภัยทางทะเลของเรือ

description: ประเทศไทยมีกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยทางทะเลของเรืออยู่โดยพื้นฐานจำนวน 2 ฉบับ ได้แก่ พระราชบัญญัติเรือไทย พุทธศักราช 2481 และพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456 โดยกฎหมายทั้งสองฉบับนี้เป็นกฎหมายที่ใช้บังคับมาเป็นระยะเวลาที่ยาวนาน แม้ว่าฝ่ายบริหารจะมีความพยายามในการปรับปรุงแก้ไขบทบัญญัติแห่งกฎหมายเช่นว่านี้อย่างต่อเนื่องเป็นจำนวนหลายฉบับ แต่พระราชบัญญัติเช่นว่านี้ก็ยังคงเป็นที่สังเกตได้ถึงความล้าสมัยของบทบัญญัติที่มีถ้อยคำทางกฎหมายในแบบฉบับโบราณ ซึ่งนอกจากประเด็นปัญหาในเรื่องของความล้าสมัยแล้ว ยังมีปัญหาเกี่ยวกับความไม่สอดคล้องกันกับมาตรฐานสากลตามอนุสัญญาและกฎหมายระหว่างประเทศในรูปแบบต่าง ๆ อีกด้วย โดยเฉพาะในเรื่องของโครงสร้างการควบคุมที่มุ่งใช้บังคับกับเรือและการเดินเรือ เพราะในช่วงระยะเวลาไม่เกิน 40 ปีที่ผ่านมา ประชาคมโลกได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของการใช้ทะเลมากยิ่งขึ้น อันนำมาสู่การจัดทำอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 (UNCLOS 1982) ซึ่งเป็นกฎหมายระหว่างประเทศที่แบ่งพันธกิจแห่งรัฐตามโครงสร้างการควบคุมเรืออันประกอบไปด้วยเสาหลัก 3 ประการ ได้แก่ รัฐเจ้าของธง รัฐเจ้าของท่าเรือ และรัฐชายฝั่ง อันเป็นพฤติการณ์ที่ผู้ร่างกฎหมายในอดีตไม่อาจคาดเห็นได้ จึงส่งผลให้กฎหมายที่ใช้บังคับมาเป็นเวลาที่ยาวนานกว่า UNCLOS 1982 อันได้แก่ พระราชบัญญัติเรือไทย พุทธศักราช 2481 และพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456 ไม่มีการจัดวางหลักเกณฑ์ตามโครงสร้างการควบคุมเรือในลักษณะดังกล่าว ซึ่งตราบใดที่ยังไม่มีการ “สังคายนา” ด้วยการร่างบทบัญญัติแห่งกฎหมายขึ้นมาใหม่ทั้งฉบับ ปัญหาเกี่ยวกับความปะปนและสับสนระหว่างบทบัญญัติภายใต้พันธกิจแห่งรัฐทั้งสามประการดังกล่าวย่อมไม่อาจที่จะแก้ไขให้สำเร็จลุล่วงได้โดยง่ายเพราะฉะนั้น ในเมื่อบทบัญญัติแห่งกฎหมายทั้งสองฉบับนี้ยังคงใช้บังคับอยู่ในลักษณะเดิม จึงปรากฏให้เห็นปัญหาทางกฎหมายในลักษณะต่าง ๆ ทั้งในรูปแบบของการไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายในบางประเด็น การมีบทบัญญัติของกฎหมายที่ล้าสมัยหรือไม่เป็นไปตามมาตรฐานสากล และการมีบทบัญญัติที่ไม่เป็นไปตามโครงสร้างการควบคุมแห่งรัฐ อีกทั้งยังมีปัญหาอื่น ๆ ที่อาจเป็นผลกระทบโดยทางอ้อมจากต้นเหตุดังกล่าว เช่น การออกกฎหมายลำดับรองที่ไม่ถูกต้อง การกำหนดอำนาจหน้าที่แก่หน่วยงานรัฐในลักษณะที่ไม่เหมาะสมอันก่อให้เกิดปัญหาในการบังคับใช้กฎหมาย ซึ่งปัญหาเหล่านี้แม้ว่ารัฐบาลในยุคปัจจุบันที่อยู่ภายใต้การปกครองของคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) จะได้พยายามปรับปรุงแก้ไขให้กฎหมายมีความชัดเจนและมีความครอบคลุมมากยิ่งขึ้น รวมไปถึงการมีผลใช้บังคับของกฎหมายฉบับใหม่ที่เกี่ยวข้องกับความปลอดภัยทางทะเลของเรือด้วยเช่นกันอย่างพระราชบัญญัติแรงงานทางทะเล พ.ศ. 2558 อันมีที่มาจากการที่ประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีของอนุสัญญาแรงงานทางทะเล ค.ศ. 2006 แต่ปัญหาพื้นฐานในเชิงโครงสร้างทางกฎหมายย่อมเป็นสิ่งที่ยังไม่อาจปรับปรุงแก้ไขได้อย่างไรก็ดี ด้วยความมุ่งมั่นของกรมเจ้าท่า กระทรวงคมนาคม ซึ่งเป็นหน่วยงานรัฐที่มีพันธกิจเกี่ยวข้องโดยตรงกับกิจการพาณิชยนาวีซึ่งครอบคลุมถึงการควบคุมเรือทั้งในสถานะของรัฐเจ้าของธง รัฐเจ้าของท่าเรือ และรัฐชายฝั่ง กรมเจ้าท่าได้มีความพยายามในการจัดทำร่างกฎหมายขึ้นมาใหม่จำนวน 2 ฉบับ ได้แก่ ร่างพระราชบัญญัติเรือไทย พ.ศ. .... และร่างพระราชบัญญัติการเดินเรือ พ.ศ. .... โดยร่างกฎหมายทั้งสองฉบับนี้ถูกจัดทำขึ้นภายใต้ความตระหนักรู้ถึงพันธกิจแห่งรัฐตามอนุสัญญา UNCLOS 1982 ซึ่ง ณ ปัจจุบันอนุสัญญานี้ได้มีผลบังคับกับประเทศไทยในฐานะที่เป็นภาคีของอนุสัญญาเป็นที่เรียบร้อยแล้ว ร่างกฎหมายทั้งสองฉบับจึงมีการแบ่งหลักเกณฑ์ตามโครงสร้างการควบคุมเรือ โดยร่างพระราชบัญญัติเรือไทย พ.ศ. .... นั้นเป็นหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวกับพันธกิจแห่งรัฐในฐานะที่เป็นรัฐเจ้าของธง ในขณะที่ร่างพระราชบัญญัติการเดินเรือ พ.ศ. .... จะกำหนดหลักเกณฑ์สำหรับพันธกิจแห่งรัฐในอีกสองสถานะคือ รัฐเจ้าของท่าเรือและรัฐชายฝั่งโดยภาพรวมของร่างพระราชบัญญัติทั้งสองฉบับข้างต้นนี้ บทบัญญัติในร่างกฎหมายนั้นมีลักษณะที่ชัดเจน เข้าใจง่าย และมีความครอบคลุมในประเด็นต่าง ๆ มากยิ่งขึ้นไปจากเดิมที่ปรากฏอยู่ในพระราชบัญญัติเรือไทย พุทธศักราช 2481 และพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456 ถึงแม้ว่าจะยังคงมีข้อบกพร่องอยู่บ้างในบางประเด็น