DOI: 10.14457/tu.the.2024.930
title: ผลของการถอนประวัติอาชญากร: ศึกษาระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยประมวลระเบียบการตำรวจไม่เกี่ยวกับคดี ลักษณะที่ 32 การพิมพ์ลายนิ้วมือ พ.ศ. 2566

description: การจัดทำทะเบียนประวัติอาชญากร เป็นการจัดทำบัญชีหรือรายการของข้อมูลที่มีการเก็บรวบรวมข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับบุคคลผู้กระทำความผิด ซึ่งก็ขึ้นอยู่กับแต่ละประเทศว่าจะนิยามคำว่า ประวัติอาชญากร ให้มีความหมายกว้างและครอบคลุมถึงข้อมูลใดบ้าง แต่ไม่ว่าจะกำหนดนิยามของคำว่าประวัติอาชญากรไว้ว่าอย่างไร ปัญหาอันเป็นประเด็นสำคัญที่เห็นได้ชัด คือ ในการเปิดเผยประวัติอาชญากรของผู้กระทำความผิดโดยเฉพาะผู้ที่ได้พ้นโทษไปแล้วนั้น สามารถสร้างตราบาปให้แก่ผู้พ้นโทษ ทั้งยังทำให้เกิดความยากลำบากในการหางานและการกลับเข้าสู่สังคม อันอาจนำไปสู่การกระทำความผิดซ้ำ ซึ่งเป็นปัญหาการเกิดอาชญากรรมอันส่งผลกระทบต่อสังคม ด้วยปัญหาที่เกิดขึ้น จึงได้เกิดแนวคิดในการล้างมลทินผู้พ้นโทษ เพื่อลบล้างตราบาปดังกล่าว อันเป็นอีกหนึ่งหนทางในการแก้ไขฟื้นฟูผู้พ้นโทษ และช่วยให้ผู้พ้นโทษได้รับโอกาสในการกลับเข้าสู่สังคมอีกครั้งหนึ่งประเทศไทยได้จัดให้มีการล้างมลทินผู้พ้นโทษมาตั้งแต่ในอดีตผ่านพระราชบัญญัติล้างมลทิน โดยมีแนวคำพิพากษาของศาลไทยเกี่ยวกับผลของการล้างมลทินที่ถูกยึดถือไปในแนวทางเดียวกันที่ทำให้เกิดประเด็นปัญหาขึ้นมาว่า ผู้พ้นโทษที่ได้รับการล้างมลทินผ่านพระราชบัญญัติล้างมลทินนั้น ไม่ได้รับการล้างมลทินอย่างแท้จริง อันเป็นเหตุให้ถัดมาประเทศไทยได้มีการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับทะเบียนประวัติอาชญากร คือ ระเบียบสำนักงานตำรวจแห่งชาติว่าด้วยประมวลระเบียบการตำรวจไม่เกี่ยวกับคดี ลักษณะ 32 การพิมพ์ลายนิ้วมือ พ.ศ. 2566 ซึ่งได้มีการแก้ไขปัญหาเกี่ยวกับทะเบียนประวัติการกระทำความผิดของประเทศไทยหลายประการ รวมถึงการ พยายามแก้ไขปัญหาของพระราชบัญญัติล้างมลทินโดยมุ่งให้เกิดผลในการล้างมลทินผู้พ้นโทษได้อย่างแท้จริง ซึ่งการล้างมลทินตามกฎหมายฉบับนี้ จะใช้คำว่า การถอนประวัติ โดยได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขในการถอนประวัติอาชญากรผู้พ้นโทษเพิ่มเข้ามาด้วย จากการศึกษาเปรียบเทียบกับต่างประเทศ ได้แก่ อังกฤษและเวลส์ สิงคโปร์ และฝรั่งเศส ซึ่งเป็นประเทศที่มีกฎหมายล้างมลทินบังคับใช้มาอย่างยาวนาน พบว่าแม้ต่างประเทศจะมีวัตถุประสงค์ของการล้างมลทินเช่นเดียวกันกับประเทศไทย แต่กฎหมายของประเทศไทยยังคงมีสิ่งที่ไม่ได้คำนึงถึงและไม่ได้กำหนดไว้หลายประการ กล่าวคือ ปัญหากฎหมายล้างมลทินของไทยไม่ได้มีเพียงแต่การไม่สามารถล้างมลทินผู้พ้นโทษได้อย่างแท้จริงเท่านั้น แต่ต้องมีการคำนึงถึงสมดุลระหว่างการคุ้มครองประโยชน์หรือความปลอดภัยของสังคม กับการคุ้มครองสิทธิเฉพาะตัวของบุคคลใดบุคคลหนึ่งด้วยการให้โอกาสกลับคืนสู่สังคมเฉกเช่นผู้ที่ไม่เคยกระทำความผิดมาก่อนด้วย ดังนี้ การล้างมลทิน หรือการถอนประวัติอาชญากร จึงไม่สมควรที่จะใช้กับผู้พ้นโทษได้ทุกราย แต่จะต้องมีการคัดกรองผู้ที่สมควรได้รับการล้างมลทินอย่างเหมาะสม ทั้งยังควรมีการกำหนดข้อยกเว้นไว้ในบางกรณีที่สามารถเปิดเผยประวัติอาชญากรได้ เพื่อคุ้มครองความปลอดภัยของสังคมดังนั้น ในการถอนประวัติอาชญากรจึงควรมีการคำนึงถึงสมดุลระหว่างการคุ้มครองประโยชน์หรือความปลอดภัยของสังคม กับการคุ้มครองสิทธิเฉพาะตัวของผู้พ้นโทษ จึงควรมีการกำหนดสิทธิที่ผู้พ้นโทษจะได้รับจากการถอนประวัติให้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น และต้องมีการระบุลงในทะเบียนประวัติอาชญากรโดยมิชักช้าว่าได้มีการถอนประวัติอาชญากรแล้ว ส่วนในการคัดกรองนั้น กฎหมายล้างมลทินควรจะมุ่งให้โอกาสกับผู้มีประวัติอาชญากรที่ไม่ได้กระทำความผิดอันมีลักษณะร้ายแรง และผู้ที่มีโอกาสในกระทำความผิดซ้ำไม่มากเท่านั้น และสุดท้ายควรกำหนดกรณีที่จะต้องมีการเปิดเผยประวัติอาชญากรแม้ผู้พ้นโทษจะได้รับการถอนประวัติอาชญากรไปแล้ว อันได้แก่ การเปิดเผยในกรณีที่ไม่ได้กระทบต่อการหางานหรือการกลับเข้าสู่สังคมของผู้พ้นโทษ อันเป็นประโยชน์ต่อสังคมทั้งยังสอดคล้องวัตถุประสงค์ของกฎหมายฉบับนี้ และการเปิดเผยในกรณีการประกอบวิชาชีพหรือตำแหน่งงานที่มีกฎหมายเฉพาะกำหนดคุณสมบัติต้องห้ามไว้ และมีความเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยสาธารณะ เพื่อให้การถอนประวัติอาชญากรในประเทศไทยมีประสิทธิภาพและสร้างสมดุลที่เหมาะสม จึงควรมีการปรับปรุงกฎหมายให้มีความชัดเจนในประเด็นข้างต้น