DOI: 10.17026/ar/eupbbf
title: Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen Vermilion pijpleiding Sumar-De Tike, Sumar, gemeente Tytsjerksteradiel
title: Antea Group Archeologie 2024/277

description: In januari 2024 heeft Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de aanleg van het gasleidingtracé ‘Sumar – de Tike pipeline, TID - GTC connector’, gelegen te Sumar in de gemeente Tytsjerksteradiel. 

Conclusie en tussentijds advies bureauonderzoek
Het plangebied is gelegen in een gebied met in de ondergrond grondmorenewelvingen bedekt met een dekzandlaag. In het dekzandreliëf kunnen podzolprofielen voorkomen, plaatselijk afgedekt door een (venige) eerdlaag of plaggendek. 

Voor het plangebied geldt een gematigde verwachting voor de gehele periode laat-paleolithicum tot en met de bronstijd, en daarna voor ontginningsresten uit de late middeleeuwen. De voor bewoning gunstige locaties zullen echter gedurende het mesolithicum tot aan de bronstijd steeds geïsoleerder zijn gaan liggen. Om de kansarme van de kansrijke locaties te scheiden wordt geadviseerd een veldtoets uit te voeren in de vorm van een verkennend archeologisch booronderzoek voor alle gedeeltes van het tracé die in open ontgraving worden uitgevoerd. Nadere specificatie van dit onderzoek is vastgelegd in een Plan van Aanpak, conform KNA/BRL4000 protocol 4003. 

Conclusie en selectieadvies verkennend booronderzoek
De bodemopbouw bestaat uit een moderne landbouwkundige eerdlaag van veelal grindig zand, met daaronder een C-horizont in keizand of fluvioperiglaciaal zand gelegen op leem, doorgaans binnen 1,2 m -mv (0,75 m +NAP). In geen van de boringen is een restant van het oorspronkelijke hier aanwezig veen aangetroffen, evenmin is dekzand aanwezig in het plangebied. Een BC-horizont (in fluvioperiglaciaal zand van boring 03) duidt erop dat er mogelijk in het verleden wel bodems zijn gevormd in het plangebied, maar dat deze nu niet meer aanwezig zijn.

Het bureauonderzoek voorspelde een lage verwachting voor de periode steentijd-bronstijd, met enkel een uitzondering voor bestaande waarnemingen. Deze situatie is kenmerkend voor verstoorde bodems: vindplaatsen zijn verstoord en het vondstmateriaal wordt aan het maaiveld aangetroffen, terwijl ondergronds geen resten van de vindplaats meer resteren. Voor de periode middeleeuwen is het door herhaaldelijke omwerking van de grond vrij zeker dat er geen resten uit deze ontginningsperiode nog intact in de ondergrond aanwezig zijn.

Antea Group adviseert op basis van het bureauonderzoek en de hierop uitgevoerde veldtoets het plangebied vrij te geven ten gunste van de voorgenomen ingreep.

Dit is een selectieadvies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in deze de gemeente Tytsjerksteradiel.

De gemeente heeft dit document ter beoordeling voorgelegd aan haar adviseur, Steunpunt Monumentenzorg Fryslân. Zij adviseert de gemeente d.d. 24 mei 2024 om: ‘het voorgedragen selectieadvies over te nemen. De voorgenomen ingreep kan worden vrijgesteld van archeologisch onderzoek. Een archeologisch vooronderzoek voorafgaand aan de bouwwerkzaamheden is derhalve niet noodzakelijk.’

Mochten tijdens de werkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dan dient dit op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet onmiddellijk te worden gemeld aan de Minister (in de praktijk de gemeente Tytsjerksteradiel als bevoegd gezag). Eventuele vondsten dienen gedurende 6 maanden, te rekenen vanaf de datum van de melding, ter beschikking te worden gesteld voor wetenschappelijk onderzoek.