DOI: 10.17026/ar/gdcdsx
title: Grachten Huis 't Velde: Vondsten van 't Velde en De Voorst
title: Baggervondsten en geschiedenis van twee adellijke huizen in Warnsveld en Eefde
title: Zutphense Archeologische Publicaties 144

description: De aanleiding van dit onderzoek ligt in het opschonen van de grachten van Huis ‘t Velde in Warnsveld (gemeente Zutphen) en Huis de Voorst in Eefde (gemeente Lochem). Deze opschoning begon bij Huis de Voorst. Bij De Voorst, dat niet binnen de gemeente Zutphen hoort, zijn de grachten opgeschoond zonder verder archeologisch onderzoek. De gemeente Lochem heeft aan de werkzaamheden geen nadere archeologische eisen gesteld. Wel bleek, doordat een vrijwilliger bij de archeologische dienst Zutphen (Eric Karssenberg) hier veel vondsten deed, dat het misschien toch de moeite waard was om de vondsten uit te werken. Het volgende project, Huis‘t Velde, zou op grond van de gemeentelijke archeologische waardenkaart en het bestemmingsplan wel archeologisch begeleid moeten worden. Het huis, de tuinen en de grachten hebben de status ‘zeer hoge archeologische waarde’. Om die reden is bij ‘t Velde wel een programma van eisen opgetuigd en bij De Voorst niet.
Bij ‘t Velde is een aantal bezinkdepots voor bagger aangelegd, waarbij de bouwvoor verwijderd is, waar vervolgens een wal mee is opgebouwd. De depots zijn nagelopen op sporen en vondsten, daarna is de opgespoten bagger doorzocht op vondsten. Dit is voornamelijk gebeurd door vrijwilligers. De hoeveelheid vondstmateriaal was met name daar waar de gracht het dichts bij het huis ligt overstelpend. Het gaat hier vrijwel alleen om materiaal dat dus direct aan de bewoners van ‘t Velde te koppelen is, en dus een beeld geeft van de materiële cultuur van deze bewoners. Daar moet bij gezegd worden dat wat er in de gracht geworpen werd een selectie is die de bewoners gemaakt hebben, het is dus een illusie om te denken dat we hierdoor een compleet overzicht zouden krijgen door archeologische vondsten. Historische gegevens vormen - zoals bij ieder archeologisch onderzoek - een essentiële aanvulling, al zijn ze in sommige perioden natuurlijk niet of amper voorhanden. De archeologische gegevens die wél beschikbaar zijn geven daarentegen juist heel specifieke details, bijvoorbeeld over wat er op tafel stond, wat ze dronken etc.
In deze rapportage is eerst een historisch overzicht gegeven van beide huizen om een context voor de vondsten te geven. Dit historische deel bevat nieuw onderzoek door Diederik Rijs over de middeleeuwen en door Davy Kastelein over de Tweede Wereldoorlog. Daarnaast is er gebruik gemaakt van de gegevens die Lucia Albers en Anja Guinée verzameld hebben voor hun twee publicaties in 2019.
Het vondstmateriaal is niet geordend per materiaalgroep, zoals gebruikelijk is, maar per functiegroep, gebaseerd op vragen als: wat gebruikte men in de keuken?, wat stond er op de dis?, wat werd er gedronken? en wat weten we over lichamelijke verzorging? Hierdoor komt de nadruk meer te liggen op de dagelijkse levens van deze mensen dan op de materialen op zich.
Bij de vondsten van De Voorst is meer voor de materiaalgroepen gekozen omdat het hier toch vooral losse vondsten betreft, die in de meeste gevallen weinig tot niets zeggen over de bewoners van het huis zelf.
Een belangrijke plaats is ook ingeruimd voor de relicten uit de Tweede Wereldoorlog van beide locaties. Hoewel er natuurlijk ontzettend veel geschreven
is over de Tweede Wereldoorlog in Nederland, blijkt toch telkens weer dat er ook nog genoeg kennishiaten zijn voor deze periode. Er gebeurde gewoon verschrikkelijk veel. Deze vondsten kunnen toch weer nieuwe aanknopingspunten vormen voor verder onderzoek.

Door de aard van het onderzoek, namelijk het onderzoeken van baggerslib in baggerdepots, is de structuur van het onderzoek totaal anders dan van een traditioneel archeologisch onderzoek. Er zijn geen werkputten aangelegd, met vlakken en sporen in de vlakken. Feitelijk zijn er alleen vondsten verzameld. Die zijn voor de uitwerking gekoppeld aan de slibdepots waar ze in verzameld zijn, om zo een koppeling te kunnen maken met de globale ligging van de vondsten in de gracht. In het PDF bestand Administratie vondsten.pdf zijn de locaties van de slibdepots en de daarbij horende vondstnummers aangegeven.
description: Door de aard van het onderzoek, namelijk het onderzoeken van baggerslib in baggerdepots, is de structuur van het onderzoek totaal anders dan van een traditioneel archeologisch onderzoek. Er zijn geen werkputten aangelegd, met vlakken en sporen in de vlakken. Feitelijk zijn er alleen vondsten verzameld. Die zijn voor de uitwerking gekoppeld aan de slibdepots waar ze in verzameld zijn, om zo een koppeling te kunnen maken met de globale ligging van de vondsten in de gracht. In het PDF bestand Administratie vondsten.pdf zijn de locaties van de slibdepots en de daarbij horende vondstnummers aangegeven.