DOI: 10.14457/tu.the.2016.895
title: มาตรการทางกฎหมายในการลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการขนส่งทางบก

description: การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศหรือภาวะโลกร้อน เป็นปัญหาสิ่งแวดล้อมสำคัญปัญหาหนึ่งซึ่งในปัจจุบันได้ทวีความรุนแรงชัดเจนมากขึ้น โดยมีปัจจัยสำคัญมาจากการเพิ่มขึ้นของก๊าซเรือนกระจก (Greenhouse Gas) ซึ่งเป็นก๊าซที่มีคุณสมบัติในการดูดซับและกักเก็บคลื่นรังสีความร้อนจากดวงอาทิตย์ได้เป็นอย่างดี เมื่อมีก๊าซเหล่านี้สะสมในปริมาณมากจึงส่งผลให้ความร้อนไม่สามารถสะท้อนออกไปนอกชั้นบรรยากาศได้ จึงทำให้อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกเพิ่มสูงขึ้น เป็นที่มาของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศหรือภาวะโลกร้อน ซึ่งเป็นปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมในวงกว้าง ส่งผลให้เกิดความร่วมมือระหว่างประเทศขึ้น โดยมุ่งหมายจะรักษาความเข้มข้นของก๊าซเรือนกระจกในชั้นบรรยากาศให้มีค่าคงที่และอยู่ในระดับที่ไม่เป็นอันตรายต่อระบบภูมิอากาศโลก ซึ่งประเทศไทยได้เข้าร่วมเป็นภาคีในความตกลงต่าง ๆ เพื่อร่วมลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้งอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (United Nations Framework Convention on Climate Change : UNFCCC) พิธีสารเกียวโต (Kyoto Protocol) และความตกลงปารีส (Paris Agreement) ประเทศไทยในฐานะประเทศภาคีจึงต้องมีการดำเนินการเพื่อลดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากแหล่งกำเนิดต่าง ๆ ภายใต้ขีดความสามารถ สถานการณ์ สภาพสังคม และเศรษฐกิจของประเทศ ซึ่งภาคการขนส่งเป็นภาคกิจกรรมหนึ่งที่มีปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง โดยเฉพาะจากการขนส่งทางบกซึ่งเป็นรูปแบบการขนส่งหลักของประเทศในปัจจุบัน แต่ประเทศไทยกลับยังไม่มีมาตรการทางกฎหมายเพื่อใช้ควบคุมปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากแหล่งกำเนิดดังกล่าวนี้โดยตรงวิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงนำเสนอถึงสถานการณ์ สภาพปัญหา และปัจจัยที่มีผลต่อการเกิดก๊าซเรือนกระจกจากการขนส่งทางบก รวมถึงนโยบายและกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมจากการขนส่งทางบกของประเทศไทยซึ่งเป็นมาตรการที่สามารถนำมาปรับใช้เพื่อควบคุมปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการขนส่งทางบก พร้อมกับเสนอแนะแนวทางการแก้ไขและปรับปรุงมาตรการที่มีอยู่เดิม โดยศึกษาเปรียบเทียบกับมาตรการทางกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกา เพื่อเป็นแนวทางในการกำหนดมาตรการทั้งมาตรการควบคุมและส่งเสริมให้การลดปริมาณก๊าซเรือนกระจกจากการขนส่งทางบกเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพโดยมาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมจากการขนส่งทางบกยังขาดบทบัญญัติที่กล่าวถึงการควบคุมมาตรฐานการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้งการกำหนดมาตรฐานอุตสาหกรรมของรถยนต์ การกำหนดมาตรฐานของรถที่จะอนุญาตให้นำมาใช้ในการขนส่งทางบก และการกำหนดมาตรฐานของยานพาหนะที่จะนำมาใช้บนทางเดินรถ นอกจากนี้ยังขาดมาตรการที่จะช่วยผลักดันให้มีการนำพลังงานทดแทนมาใช้เพิ่มมากขึ้นซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการช่วยลดการเกิดก๊าซเรือนกระจกจากการขนส่ง และในส่วนของมาตรการส่งเสริมที่เกี่ยวข้องอย่างการรับรองมาตรฐานบริการขนส่งที่ภาครัฐดำเนินการอยู่ในปัจจุบันก็ได้มีการกำหนดให้การรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมจากการขนส่งเป็นเงื่อนไขหนึ่งของการรับรองมาตรฐาน แต่ก็เป็นการกำหนดโดยคำนึงถึงเฉพาะการควบคุมมลพิษทางอากาศเท่านั้น ซึ่งแสดงให้เห็นว่ามาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมจากการขนส่งทางบกของประเทศไทยที่มีใช้บังคับอยู่ แต่ขาดการตระหนักถึงความสำคัญในการควบคุมก๊าซเรือนกระจก ดังนั้น ประเทศไทยควรที่จะพัฒนา แก้ไขและปรับปรุงมาตรการทางกฎหมายที่มีอยู่ ให้ครอบคลุมเพื่อลดปริมาณและจำกัดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากการขนส่งทางบกเพิ่มเติมจากเดิมที่มีเฉพาะมาตรการในการควบคุมมลพิษทางอากาศเท่านั้น ทั้งนี้ เพื่อให้ปริมาณก๊าซเรือนกระจกโดยรวมของประเทศลดน้อยลงอันเป็นการดำเนินการอย่างสอดคล้องกับมาตรการตามอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พร้อมทั้งทำให้การรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมจากการขนส่งทางบกเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพต่อไป