DOI: 10.14457/tu.the.2016.1741
title: การเสริมพลังอำนาจและการสนับสนุนทางสังคมของสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว

description: การศึกษาเรื่อง “การเสริมพลังอำนาจและการสนับสนุนทางสังคมของสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับลักษณะการเป็นครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวและสาเหตุของการเข้าเป็นสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว กระบวนการเสริมพลังอำนาจของสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว และการได้รับการสนับสนุนทางสังคมจากเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว ศึกษาเชิงคุณภาพ โดยรวบรวมข้อมูลจากเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึกพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวที่เป็นสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว8 รายมี 4 กรณี คือ การละทิ้ง การแยกทาง การหย่าร้าง และการเสียชีวิตของคู่สมรสผลการศึกษา พบว่า ลักษณะการเป็นครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว คือ พ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวประสบปัญหาด้านเศรษฐกิจที่ต้องแบกรับภาระค่าใช้จ่ายในครอบครัวเพียงลำพังรายจ่ายขึ้นอยู่กับจำนวนลูกที่อยู่ในความดูแล เกิดความตระหนักถึงการวางแผนทางการเงินของครอบครัวในรายที่อยู่ในภาวะพึ่งพาทางเศรษฐกิจต้องขอรับเงินค่าเลี้ยงดูลูก แต่บางรายได้รับเงินค่าเลี้ยงดูลูกเพียงระยะหนึ่งเนื่องจากอีกฝ่ายมีครอบครัวใหม่ และบางรายได้รับการแบ่งเบาภาระจากบุคคลในครอบครัวด้านอารมณ์จิตใจ คือ จากการปรับตัวเป็นครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวทำให้เกิดความเครียด โดดเดี่ยวจากสังคม และวิตกกังวลใจในเรื่องการดำเนินชีวิต กลัวตนเองและลูกมีปมด้อย และไม่มั่นใจในการเลี้ยงดูลูกสาเหตุของการเข้าเป็นสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวในด้านอารมณ์จิตใจจากการเผชิญปัญหาความไม่มั่นคงในครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวและสาเหตุด้านสังคมวัฒนธรรมจากการแยกตัวจากสังคม แต่ในขณะเดียวกันก็มีความต้องการแสวงหาพื้นที่ทางสังคมในการรองรับความรู้สึกจากเพื่อนเลี้ยงเดี่ยวกระบวนการเสริมพลังอำนาจของสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว คือเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยว มีกระบวนการเสริมพลังอำนาจให้แก่พ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวด้วยการช่วยเหลือและสนับสนุนผ่านกิจกรรมกลุ่มช่วยเหลือกัน โดยใช้พลังกลุ่มช่วยแก้ไขปัญหาในรายที่ขาดพลังอำนาจในตนให้เกิดการยอมรับความจริง กล้าเปิดเผยตัวตน รับรู้ว่าไม่ได้เผชิญปัญหาอย่างโดดเดี่ยว ลดการตำหนิตนเอง รู้สึกว่าได้รับการแบ่งเบาปัญหา ส่งผลต่อการปรับเปลี่ยนทัศนคติ เกิดความตระหนักในคุณค่าและศักยภาพในการเป็นเสาหลักของครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว การแลกเปลี่ยนประสบการณ์ระหว่างกันภายในเครือข่ายฯทำให้พ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวได้รับรู้ข้อมูลวิธีการแก้ปัญหาที่หลากหลายแล้วนำไปประยุกต์ใช้กับครอบครัวเมื่อจิตใจเข้มแข็งมีพลังแล้วก็สามารถส่งต่อกำลังใจสู่พ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวรายอื่นได้ด้วยโดยในระหว่างกระบวนการเสริมพลังอำนาจนั้น พ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวจะได้รับการสนับสนุนทางสังคมที่เป็นประโยชน์สำหรับพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวจากเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวคือ การสนับสนุนด้านข้อมูลข่าวสารที่ช่วยในการแก้ไขสถานการณ์ปัญหาในครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวจากกระบวนการเรียนรู้ภายในเครือข่ายฯการสนับสนุนด้านอารมณ์จิตใจจากการได้รับกำลังใจจากเพื่อนในเครือข่ายฯ ทำให้เกิดความมั่นใจในการดำเนินชีวิตครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว การสนับสนุนด้านการเงิน วัตถุสิ่งของ เครือข่ายฯ ช่วยแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าทางการเงินด้วยการสนับสนุนรายได้จากความสามารถของสมาชิกเครือข่ายฯ และการสนับสนุนด้านบริการจากการเข้าร่วมกิจกรรมของเครือข่ายฯ ที่จัดไว้สำหรับสมาชิกเครือข่ายฯ ให้ได้มีพื้นที่ทางสังคมที่ช่วยจุดประกายพลังใจและส่งเสริมความเข้มแข็งของครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวข้อเสนอแนะให้ภาครัฐควรมีนโยบายสวัสดิการสังคมของครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวที่สามารถบูรณาการการสนับสนุนจากหน่วยงานทุกภาคส่วนในการจัดสวัสดิการสังคมที่จำเป็นสำหรับครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวอย่างองค์รวม ไปจนถึงการส่งเสริมการดูแลครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวในระดับครอบครัวกลุ่ม และชุมชน โดยใช้กลยุทธ์การสร้างเครือข่ายการทำงาน รวมทั้งควรทำงานเชิงลึกในพื้นที่ครอบครัวและชุมชนให้เกิดการสนับสนุนหน่วยงานหรือองค์กรภาคีเครือข่ายในการสร้างความเข้าใจแก่สังคมเพื่อสร้างการเปลี่ยนแปลงด้านทัศนคติและพฤติกรรมในการสนับสนุนครอบครัวเลี้ยงเดี่ยว และมูลนิธิเครือข่ายครอบครัวควรขยายการดำเนินงานไปสู่ครอบครัวของพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวที่เป็นสมาชิกเครือข่ายครอบครัวพ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวและชุมชนที่พ่อแม่เลี้ยงเดี่ยวนั้นอาศัยอยู่ เพื่อการสนับสนุนและพัฒนาครอบครัวเลี้ยงเดี่ยวให้มีความเข้มแข็งอย่างสมบูรณ์รอบด้าน