DOI: 10.17026/ar/ihqmhw
title: Tomatenlaan 21-23, gemeente Den Haag Bureauonderzoek Archeologische Waarden en Inventariserend Veldonderzoek-Overig

description: De eigenaar is voornemens om een nieuwe woning te ontwikkelen aan de Tomatenlaan 21-23 in Den Haag. De huidige opstallen zullen plaatsmaken voor een nieuwe woning met een nieuw zwembad in de tuin. Het plangebied ligt binnen een gebied waarvoor een archeologische verwachting geldt. Op de geologische kaart uit 2019 is het plangebied gesitueerd op de zuidelijke flank van de strandwal van Wateringse Veld-Rijswijk-Voorburg die de opbouw van de ondergrond in Wateringse Veld – Noord domineert. In meer detail laat de geologische kaart zien dat zich in de ondergrond van het plangebied en de directe omgeving een getijdengeul van het Gantelsysteem (Gantel Laag) bevindt. Zowel de strandwal als het systeem van getijdengeulen kent een lange bewoningsgeschiedenis, waarvan meerdere vindplaatsen getuigen. Archeologisch onderzoek ten oosten en westen van het plangebied leverde sporen van landgebruik op uit het neolithicum, de ijzertijd en de Romeinse tijd. Onbekend is nog hoe in deze perioden de nederzettingen eruit zagen waar deze resten deel van uitmaakten. Elders in het onderzoeksgebied is dit beter bekend. Het archeologisch onderzoek in de omgeving van het plangebied leverde ook sporen op uit de middeleeuwen en nieuwe tijd. Die sporen zijn in verband te brengen met de boerderij De Hoonaerts Tient, die op historisch kaartmateriaal staat weergegeven ten zuidwesten van plangebied Tomatenlaan 21-23. 
Uit het verkennend/karterend booronderzoek is gebleken dat de opbouw van ondergrond overeenstemt met de weergave op de geologische kaart. Door het plangebied loopt inderdaad een getijdengeul van het Gantel systeem. De onderkant van deze geul is het diepst op 2,37 m – NAP. In de noordoost hoek van het plangebied werd op een diepte van 180 cm – MV (1,0 m – NAP) een 20 cm dikke bodem van matig zandige klei aangetroffen, waaruit een fragment handgevormd aardewerk (mogelijk zoutaardewerk) is verzameld. Het aardewerk is te dateren van de vroege ijzertijd tot in de Romeinse tijd en daarmee sluit dit niveau aan op de naastgelegen vindplaatsen Noordhof en Boezemland/Zevenwoudenlaan. Het betreft de enige aanwijzing voor archeologische resten binnen het plangebied die het booronderzoek heeft opgeleverd. Uit de gespecificeerde verwachting in het bureauonderzoek blijkt dat een eventueel neolithisch niveau van 1,45 tot 2,45 m – NAP kan worden verwacht. Het was echter niet mogelijk deze volledige diepte te onderzoeken met de gekozen methodiek, waardoor een vindplaats op een diepte onder 2,0 m – NAP niet kan worden uitgesloten. 
De voorgenomen nieuwbouw beslaat een terrein groter dan 50 m2. De huidige opstallen zijn onderheid en gefundeerd op betonbalken, maar niet onderkelderd. De voorafgaande bebouwing met een loods zal naar verwachting ook een fundering hebben gehad met een beperkte diepgang. Daardoor bestaat de mogelijkheid dat de oorspronkelijke bodemopbouw nog intact is. Toch blijkt uit het booronderzoek dat de bouw en sloop van de huidige of voorgaande opstallen met enige verstoring van de oorspronkelijke opbouw van de ondergrond gepaard is gegaan. Plaatselijk gaat het om een verstoring tot minstens 290 cm – MV (2,1 m – NAP), elders in het plangebied is de bovengrond tot een diepte van 70 cm – MV (circa 0,1 m – NAP) tot 140 cm – MV (0,66 m – NAP) verstoord.
De nieuw te bouwen woning zal worden onderkelderd tot een diepte van 3,9 m – mv (onderkant kelderbak). Het nieuwe zwembad krijgt een diepte vergelijkbaar met de kelder van het nieuwe huis. Daarbij zullen archeologische resten op een diepte van circa 1,0 m – NAP zeker worden verstoord.