DOI: 10.14457/tu.the.2018.862
title: การสนับสนุนเกษตรกรอินทรีย์ในชนบทผ่านรูปแบบตลาดทางเลือกในเมือง: กรณีศึกษากลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา และร้านบ้านนาวิลิต จังหวัดกรุงเทพมหานคร

description: บทคัดย่อวิทยานิพนธ์เรื่อง “การสนับสนุนเกษตรกรอินทรีย์ในชนบทผ่านรูปแบบตลาดทางเลือกในเมือง กรณีศึกษากลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา และร้านบ้านนาวิลิต จังหวัดกรุงเทพมหานคร” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาว่ากลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขตมีการหาตลาดทางเลือกเพื่อสนับสนุนการอยู่รอดของเกษตรกรอินทรีย์ กระบวนการดำเนินงานของตลาดทางเลือกรูปแบบร้านบ้านนาวิลิตกับการสนับสนุนกลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขต และคุณูปการของร้านบ้านนาวิลิตที่มีต่อกลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทราการศึกษาครั้งนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้แนวคิดแนวคิดเกษตรอินทรีย์ และแนวคิดตลาดทางเลือก เป็นกรอบในทางการศึกษา มีการศึกษาข้อมูลจากเอกสาร การสัมภาษณ์ การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและการสังเกตแบบไม่มีส่วนร่วม เพื่อติดตามการดำเนินงานของกลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา ในเรื่องของตลาดทางเลือก และร้านบ้านนาวิลิต กรุงเทพมหานคร การศึกษาครั้งนี้ กลุ่มผู้ให้ข้อมูลมีทั้งหมด 3 กลุ่ม คือ กลุ่มผู้ประกอบการร้านกรีน กลุ่มนักพัฒนา และกลุ่มเกษตรกรอินทรีย์ ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการดำเนินงานเรื่องตลาดทางเลือกและเกษตรอินทรีย์ผลการศึกษาพบว่าการมีตลาดทางเลือกในเมืองสามารถสนับสนุนกลุ่มเกษตรอินทรีย์ได้ จากกรณีศึกษากลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา และร้านบ้านนาวิลิต จังหวัดกรุงเทพมหานคร โดยปัจจัยสำคัญคือการดำเนินงานของกลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขตสามารถมีตลาดทางเลือกหลายรูปแบบและอยู่รอดได้ คือ การส่งเสริมเกษตรกรอย่างครบวงจร การขับเคลื่อนกลุ่มฯให้สมาชิกมีรายได้ที่พอเพียงและพึ่งพาตนเองได้ ปรับระบบเกษตรการทำเกษตรเคมีมาทำเกษตรอินทรีย์ มีกรรมการกลุ่มซึ่งเป็นเกษตรกรอินทรีย์เป็นสมาชิกและมีบทบาทในการดำเนินการและตัดสินใจ มีการส่งเสริมจัดกระบวนการเรียนรู้ต่อเนื่องและหลากหลายประเด็นที่เกี่ยวข้อง เช่น การอบรมพัฒนาศักยภาพ การแลกเปลี่ยนดูงานพื้นที่ต่าง ๆ ฯลฯ โดยเป็นการทำงานลักษณะเครือข่ายที่มีทั้งเกษตรกรในพื้นที่ นักวิชาการ นักพัฒนา เข้ามาส่งเสริมและสนับสนุนซึ่งกันและกันอย่างต่อเนื่องและยาวนาน ในส่วนของกระบวนการดำเนินงานของร้านบ้านนาวิลิตกับการสนับสนุนเกษตรกรอินทรีย์ สิ่งสำคัญที่ตลาดทางเลือกในเมืองสามารถสนับสนุนคือการให้พื้นที่กลุ่มเกษตรกรอินทรีย์ สามารถเปิดตลาดสีเขียว ให้อิสระในการดำเนินการจัดการและการบริหารตลาดสีเขียว เพราะตลาดสีเขียวยังเป็นปัจจัยสำคัญของการอยู่รอดของเกษตรอินทรีย์ เพราะทำหน้าที่สื่อสารกับผู้บริโภคโดยตรงและทำให้เกิดเครือข่ายผู้บริโภคที่เข้มแข็งและยาวนาน ทำให้เกิดการสนับสนุนเกษตรอินทรีย์อย่างต่อเนื่อง และสุดท้ายคุณูปการของร้านกรีนร้านบ้านนาวิลิตกับการสนับสนุนตลาดสีเขียว จะเห็นได้ว่าตัวร้านกรีนเองก็ได้ประโยชน์ซึ่งกันและกันจากเครือข่ายผู้บริโภคที่มีความเชื่อมั่นในพื้นที่ร้านกรีนและตลาดสีเขียว ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการขยายฐานลูกค้าและพื้นที่จำหน่ายในเมืองมากขึ้นและสามารถสั่งผลผลิตโดยตรงทำให้มีการวางแผนการคาดการณ์ผลผลิตที่นำมาจำหน่ายแต่ละครั้ง ทำให้เกษตรกรอินทรีย์มีรายได้ที่แน่นอนมากขึ้นผู้ศึกษามีข้อเสนอแนะต่อการมีตลาดทางเลือกในเมืองที่สามารถสนับสนุนกลุ่มเกษตรอินทรีย์ คือ ควรมีการพัฒนาทักษะเกษตรกรอินทรีย์ที่เป็นกรรมการกลุ่มให้ยกระดับเป็นฝ่ายสนับสนุนกลุ่มเกษตรอินทรีย์ได้ด้วยตนเอง โดยพึงพานักพัฒนาในพื้นที่ให้น้อยลง โดยส่งเสริมกลุ่มเยาวชนและคนรุ่นใหม่ที่เป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรอินทรีย์ ควรมีถอดบทเรียนประสบการณ์กลุ่มเกษตรอินทรีย์สนามชัยเขต จังหวัดฉะเชิงเทรา และสร้างหลักสูตรหรือโรงเรียนเกษตรกร เพื่อเป็นช่องทางการเรียนรู้ให้แก่เกษตรกรพื้นที่อื่น ๆ ได้เข้ามาศึกษาและมีคู่มือการทำงาน ในส่วนของตลาดทางเลือกรูปแบบร้านกรีนจะต้องปรับตัวให้เท่าทันกับความต้องการของผู้บริโภคสมัยใหม่ และช่องทางการตลาดที่เหมาะสมและคำนึงถึงต้นทุนทั้งหมดที่เกิดขึ้นจริง ส่วนของภาครัฐควรสนับสนุนและส่งเสริมการทำเกษตรอินทรีย์อย่างครบวงจรและต่อเนื่อง และในการส่งเสริมเรื่องตลาดสีเขียว ภาครัฐควรดำเนินการออกแบบโดยการคิดร่วมกันของเกษตรกรอินทรีย์ นักพัฒนาแต่ละพื้นที่ นักวิชาการ โดยเฉพาะการทำตลาดเขียวที่เข้าใจฐานแนวคิดเรื่องเกษตรอินทรีย์หรือเกษตรกรรมยั่งยืนที่ชัดเจน