DOI: 10.17026/ar/u4gkuo
title: Plangebied De Rauwert te Heteren, gemeente Overbetuwe.
title: Archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 6657

description: &lt;p&gt;In opdracht van Arcadis B.V. heeft RAAP in augustus en september 2023 een archeologisch 
vooronderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) 
uitgevoerd voor het plangebied De Rauwert te Heteren in de gemeente Overbetuwe. Het plangebied 
bestaat uit drie zones langs de zuidoever van de Nederrijn. Het oostelijke gebied wordt in dit rapport 
aangeduid als deelgebied A, het middelste gebied als deelgebied B en het meest westelijke gebied als
deelgebied C. Alle deelgebieden zijn geselecteerd voor de realisatie van natuurvriendelijke oevers 
(NVO). Vanaf de bestaande oever zullen ingrepen tot tenminste 35 m landinwaarts plaatsvinden. Het 
onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
&lt;p&gt;Bureauonderzoek
&lt;p&gt;Op basis van bureauonderzoek geldt in het plangebied een lage archeologische verwachting voor alle 
perioden tot aan de vroege middeleeuwen. De meest oostelijke punt van het plangebied ligt in een zone 
met een middelhoge tot hoge verwachting met mogelijk een goede conservering. Voor het gehele gebied 
wordt echter verwacht dat tenminste de bovenste 40 cm is afgegraven ten behoeve van de 
baksteenindustrie. Voor de periode na de middeleeuwen geldt een middelhoge kans op het aantreffen 
van sporen van de ontginning van het uiterwaardenlandschap. Tevens geldt een middelhoge kans op het 
aantreffen van watergerelateerde ‘toevalsvondsten’.
&lt;p&gt;Verkennend booronderzoek
&lt;p&gt;In het bureauonderzoek is de ontwikkeling van het plangebied in de 19e en 20e eeuw niet volledig 
toegelicht. Voor de uitwerking van het onderhavig veldonderzoek zijn om die reden nog enkel e 
historische kaarten geraadpleegd, waaronder de kadastrale minuut uit 1832, de serie rivierkaarten en 
enkele topografische kaarten. Hieruit blijkt dat vrijwel alle deelgebieden tot in ieder geval 1919 in of vlak 
langs de rivier liggen. Vanaf 1977 is overal sprake van ‘vast land’, het gebied lijkt sindsdien vrijwel niet 
gewijzigd. Samen met de analyse van de boorgegevens blijkt in het plangebied met name sprake van 
zeer jonge rivierafzettingen, waarbij voornamelijk sediment aanwezig blijkt dat onder water is afgezet 
(geul- en beddingafzettingen). Alleen in boring 2 in deelgebied A zijn kleiige oeverafzettingen 
waargenomen
&lt;p&gt;Advies deelgebied A, B en oostelijk deel van C
&lt;p&gt;Uit de resultaten van dit onderzoek volgt dat in deelgebied A en in deelgebied B geen relevante 
archeologische resten bedreigd worden. Het nabij boring 12 aangetroffen kribrestant dateert uit 1880 en 
intensief archeologisch vervolgonderzoek zal weinig/geen kenniswinst opleveren. Er kan volstaan worden 
met het exact inmeten en fotografisch vastleggen van het restant. Tussen boring 27 en 36 zijn in 
deelgebied C met name bakstenen fragmenten bovenop een soms wel metersdik pakket geulafzettingen 
aangetroffen. Op basis hiervan blijkt dat aan de oostzijde van deelgebied C geen archeologische resten 
bedreigd zullen worden. Derhalve wordt daar in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen 
vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) noodzakelijk geacht.
&lt;p&gt;De geldende middelhoge trefkans op watergerelateerde ‘toevalsvondsten’ blijft echter gehandhaafd, 
aangezien de aan- of afwezigheid van dergelijke vondsten tijdens een verkennend booronderzoek niet 
kan worden uitgesloten. 
&lt;p&gt;Advies westelijk deel van deelgebied C
&lt;p&gt;Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat aan de westzijde van deelgebied C (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Tussen boring 44 en 45 
lag namelijk het oude Renkums Veer, inclusief het oude veerhuis. Op basis van het reeds uitgevoerde 
bureauonderzoek was voor deze locatie al een archeologische begeleiding geadviseerd. Dit advies wordt 
naar aanleiding van dit verkennend booronderzoek door RAAP onderschreven. Tevens lag rondom de 
nabijgelegen en gestuite boringen 39 en 42 vermoedelijk de ‘aanlegplaatsen voor stoombooten’ en de 
‘scheepswerf’. Wellicht hebben de gestuite boringen een relatie met deze inmiddels verdwenen werf en 
is tijdens het onderzoek een inmiddels afgedekte (bak)stenen vloer(?) geraakt. Voor deze zone wordt 
aanbevolen een archeologische begeleiding van de werkzaamheden uit te laten voeren.
&lt;p&gt;Algemeen
&lt;p&gt;Voor de zones waarvoor geen vervolgonderzoek is aanbevolen geldt dat de aanwezigheid van 
archeologische resten niet kan worden uitgesloten. De aanwezigheid van 19e
- en 20e
-eeuwse kribben en 
kades op historische kaarten duidt er op dat resten van dergelijke waterstaatkundige elementen en 
andere watergerelateerde zaken als scheepswrakken kunnen worden aangetroffen bij de geplande 
werkzaamheden. Daarnaast bevindt het plangebied zich in een zone waar in het najaar van 1944 zwaar 
gevochten is. Toevalsvondsten uit de Tweede Wereldoorlog kunnen derhalve op voorhand niet worden 
uitgesloten.
&lt;p&gt;Voor de zones waarvoor geen vervolgonderzoek is aanbevolen blijft te allen tijde gelden: Indien bij de 
uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is 
conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van 
Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht 
(vondstmelding via ARCHIS).
&lt;p&gt;Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Overbetuwe, deze al 
dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.