DOI: 10.14457/tu.the.2021.848
title: แนวทางการออกแบบสถาปัตยกรรมผสานเสียงดนตรีในพื้นที่พักคอยของสถานีรถไฟฟ้าใต้ดิน

description: ระบบขนส่งมวลชนมีความสำคัญต่อการพัฒนาประเทศ ทั้งในด้านเศรษฐกิจและสังคม นอกจากนี้เป็นตัวกลางในการเชื่อมต่อไปยังพื้นที่กิจกรรมต่างๆ ของประชาชนโดยภาครัฐได้มีการปรับปรุงตั้งแต่ในอดีตจนถึงปัจจุบัน แต่คงยังมีปัญหาที่ต้องได้รับการพัฒนาซึ่งประเด็นในการปรับปรุงและพัฒนาอย่างมีประสิทธิภาพนั้นย่อมส่งผลดีต่อคุณภาพชีวิตของประชาชน ด้วยเหตุนี้ ผู้วิจัยจึงได้ศึกษาความเป็นไปได้ในการสร้างพื้นที่พักคอยระหว่างรอการเดินทางที่จะช่วยส่งเสริมภาวะน่าสบายต่อสุขภาพกายและสุขภาพจิตให้กับประชาชนในเมืองที่เดินทางระบบขนส่งมวลชนด้วยรถไฟฟ้าใต้ดิน ด้วยการออกแบบสถาปัตยกรรมรวมกับเสียงดนตรีซึ่งการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างสถาปัตยกรรมร่วมกับเสียง เพื่อเป็นอีกทางเลือกของสถาปัตยกรรมที่จะเกิดการพัฒนาและช่วยส่งเสริมประโยชน์ด้านอื่นๆ แก่มนุษย์ที่นอกเหนือจากการอำนวยความสะดวกทางกายแล้วยังรวมไปถึงอามรณ์และความรู้สึกอีกด้วยเพื่อให้การออกแบบสถาปัตยกรรมสามารถครอบคลุมตอบโจทย์กับมนุษย์มากยิ่งขึ้น โดยการออกแบบพื้นที่พักคอยร่วมกับเสียงมีความเกี่ยวของกับสถานที่ อารมณ์และเสียงซึ่งสัมพันธ์กับองค์ความรู้ด้าน “สภาพแวดล้อมสภาวะสบายทางเสียง” ซึ่งให้ความสำคัญกับการรับฟังเสียงของผู้ฟังไม่เพียงจากการเลือกเพลงหรือเสียงดนตรี แต่นำเสนอการออกแบบพื้นที่ที่ส่งผลกับพฤติกรรมเสียงโดยมีกระบวนการวิจัยผ่านการทำแบบสอบถามของกลุ่มตัวอย่าง การวิเคราะห์กรณีศึกษา การสำรวจพื้นที่ตั้ง และการทดลองออกแบบ ซึ่งในการเก็บข้อมูลจากการทำแบบสอบถามของผู้โดยสารด้วยรถไฟฟ้าใต้ดินโดยผลข้อมูลจากแบบสอบถามได้ให้ความสำคัญที่ใกล้เคียงกันในเรื่องของความต้องการในการใช้พื้นที่และการเลือกเพลงที่ช่วยปรับอารมณ์เชิงลบเปลี่ยนเป็นในเชิงบวกการศึกษาจากแนวคิด เอกสารที่เกี่ยวข้องและกรณีศึกษาทั้ง การศึกษาการออกแบบพื้นที่พักคอยของระบบขนส่งมวลชน และการออกแบบพื้นที่ที่เกี่ยวของกับเสียงที่มีการออกแบบในการคำนึงถึงในเรื่อง ต่างๆ ทั้งรูปทรง คุณลักษณะทางกายภาพของห้อง กิจกรรมที่กรณีศึกษาเหล่านี้มีภายในพื้นที่ รวมไป ถึงการติดตั้งแหล่งกำเนิดเสียง และสำหรับการเก็บข้อมูลจากการสำรวจลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ ภายในสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินซึ่งได้เลือกพื้นที่ต้นแบบของแนวทางนี้พบว่าได้แก่ สถานีหัวลำโพง สถานีสี ลม และสถานีบางซื่อ โดยทั้ง 3 สถานีมีลักษณะทางกายภาพที่แตกต่างกันซึ่งเหมาะสมต่อการเป็นกรณีศึกษา จากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูล ได้ข้อสรุปแนวคิดในการออกแบบ คือ การ นำเสนอสถาปัตยกรรมผสานเสียงดนตรีที่ส่งผลทำให้เกิดอารมณ์และความรู้สึกที่ดีขึ้นของผู้โดยสาร ระหว่างรอเดินทางด้วยรถไฟฟ้าใต้ดินโดยมีรายละเอียดการทดลองออกแบบพื้นที่ดังนี้ คือ การมี รูปทรงสถาปัตยกรรมที่เหมาะสมกับพฤติกรรมเสียง และพื้นที่ภายในสถานี เพื่อให้เสียงเกิด ประสิทธิผลกับผู้ฟังตามวัตถุประสงค์ของการฟังในการช่วยปรับอารมณ์ในเชิงลบเปลี่ยนเป็นในเชิงบวก ซึ่งภายในสถานีรถไฟฟ้าใต้ดินมีลักษณะพื้นที่ภายในแบ่งออกเป็น 2 รูปแบบ คือ ชั้นจำหน่ายบัตร โดยสารและชั้นชานชาลา ทำให้การรอระหว่างเดินทางของผู้โดยสารมีเป้าหมายของการรอที่แตกต่าง กัน จึงมีการใช้รูปทรง กิจกรรม และขนาดพื้นที่ของสถาปัตยกรรมผสานเสียงที่ไม่เหมือนกันโดยการ ออกแบบสถาปัตยกรรมผสานเสียงในชั้นจำหน่ายบัตรโดยสารใช้รูปทรงกระบอกที่มีเพดานรูปทรงโดม โดยผู้วิจัยได้ทำการทดสอบพฤติกรรมของเสียงที่สัมพันธ์กับรูปทรงนี้กับโปรแกรม Fohhn Designer ในการเลือกติดตั้งลำโพง AT-05 การทดสอบจะใช้ลำโพง 3 ตัวและปรับองศาให้เอียงประมาณ 57 องศาเข้าสู่ศูนย์กลางของพื้นที่การปล่อยเสียงจากลำโพง (แหล่งกำเนิด) อยู่ที่ 65 เดซิเบล วัดในระดับ ความสูงที่ 1.50 เมตร ผู้ฟังจะรับฟังเสียงมีค่าเฉลี่ยประมาณ 55.84 เดซิเบล และในส่วนชั้นชานชาลา การออกแบบสถาปัตยกรรมผสานเสียงดนตรีใช้รูปทรงสี่เหลี่ยมมุมโค้งทำการทดสอบพฤติกรรมของ เสียงที่สัมพันธ์กับรูปทรงนี้กับโปรแกรม Fohhn Designer การติดตั้งลำโพงจะใช้ลำโพง IG-80 การ ปล่อยเสียงจากลำโพง (แหล่งกำเนิด) อยู่ที่ 55 เดซิเบล โดยวัดในระดับความสูงที่ 1.50 เมตร ผู้ฟังรับ ฟังเสียงมีค่าเฉลี่ยประมาณ 59.04 เดซิเบล ซึ่งการทดสอบนี้ไม่ได้พิจารณาในเรื่องเสียงรบกวนที่เกิดขึ้น ภายในสถานีและจะใช้ช่วงความถี่ตั้งแต่ 5,000-8,000 เฮิรตซ์เป็นช่วงความถี่ที่สามารถเติมพลังงาน ให้กับสมองได้ในการออกแบบพื้นที่พักคอยร่วมกับเสียงเป็นลักษณะแบบหน่วยโมดูลาร์ที่สามารถ ถอดย้ายชิ้นส่วนจากที่หนึ่งเพื่อไปประกอบในอีกที่หนึ่งได้โดยต้องมีลักษณะเปิดเพื่อต้อนรับผู้ฟังให้เข้า สู่สถาปัตยกรรม และการเลือกใช้โทนสีเป็นการดึงสีจากสภาพแวดล้อมโดยรอบสถานีแต่ละกรณีศึกษา เพื่อดึงดูดความสนใจจากผู้โดยสารและกลมกลืนกับพื้นที่สร้างความเชื่อมต่อระหว่างสถาปัตยกรรมกับ สภาพแวดล้อมโดยรอบซึ่งการเลือกโทนสีจะมีการปรับเน้นโทนสีสว่าง เพื่อสื่อถึงความมั่งคงปลอดภัย ความสดใส และสามารถส่งผลต่ออารมณ์ของผู้ฟังในทิศทางที่จะช่วยให้ผู้ฟังรู้สึกผ่อนคลายมากขึ้น สุดท้ายนี้การออกแบบสถาปัตยกรรมผสานเสียงดนตรี เพื่อช่วยปรับอารมณ์เชิงลบให้ดีขึ้นนั้น สิ่งสำคัญที่สุด คือ การเลือกเพลงหรือดนตรีที่เหมาะสมกับผู้ฟังในช่วงเวลานั้น เพื่อชี้นำผู้ฟังไปสู่ห้วงอารมณ์ของการผ่อนคลาย