DOI: 10.17026/dans-zqj-dadg
title: Uitbaggeren en ontgraven gracht en verwijderen dam Nijenbeek drukt zijn stempel op het verleden en de toekomst, gemeente Voorst, een archeologische begeleiding; protocol opgraven

description: &lt;p&gt;Kasteel De Nijenbeek, gelegen op landgoed De Poll in Voorst is een mooi voorbeeld van een middeleeuwse ruïne in Nederland. Het kasteel (een zogenaamde donjon) staat in de uiterwaarden van de IJssel aan de overkant van Gorssel. In 1296 wordt de Nijenbeek voor het eerst vermeld in de leenacten. “Den weerdt tot Nyenbeke, gelegen tuschen der Isulen ende Voorst, met den borch, huseren, velden, beemden, vischerien, molen,…” Het geheel zal bestaan hebben uit een weerbare burcht, gelegen op een zandrug in de IJssel, verbonden door een brug met de vaste wal, waar een complex was gelegen met woonvertrekken, schuren, stallen, een molen, een boomgaard en weilanden. In 2015 is de ruïne De Nijenbeek geconsolideerd en is het plan ontstaan om de laagte rondom kasteel De Nijenbeek het aanzien van een kasteelgracht te geven. Daartoe diende ook de huidige dam verwijderd te worden. Omdat het niet mogelijk is om de archeologische resten duurzaam in de ondergrond te behouden, is door de gemeente Voorst besloten de aanwezige archeologische resten te laten onderzoeken middels archeologische begeleiding. In opdracht van Hofmeier Civiel- en Cultuurtechniek B.V. heeft RAAP van 14 augustus 2018 tot en met 13 september 2018 deze archeologische begeleiding uitgevoerd. Het veldwerk is uitgevoerd in samenwerking met Armaex (OCE-begeleiding) en Hofmeier Civiel- en Cultuurtechniek B.V. Voorafgaand aan de aanleg van de gracht is gestart met het aanleggen van drie werkputten over de geplande loop van de nieuwe gracht, het afgraven/onderzoeken van de aanwezige (vermoedelijk 19e eeuwse) dam en het begeleiden van het uitbaggeren van de laagte ten zuiden van de donjon. Hierna kon gestart worden met de begeleiding van de aanleg van de nieuwe gracht rondom de donjon. In de top van de dam is een 19e /20e eeuws bakstenen pad aangetroffen. De damlagen bevatten 19e eeuwse vondsten met daaronder opvullingslagen met resten van eikenhouten palen van een 17 e eeuwse brug. Onder de westkant van de dam zijn de restanten van een bakstenen bruggenhoofd aangetroffen die bestaat uit drie fases daterend tussen de 16e en de 19e eeuw. Dit bruggenhoofd is na onderzoek in overleg met het bevoegd gezag afgedekt en opgenomen onder het talud van de nieuwe gracht. In de laagte ten noorden/noordoosten van de dam zijn verschillende opvullingslagen aangetroffen daterend tussen de 13e en de 19e /20e eeuw, alsmede rechthoekige ontgravingen met in de vulling 19e eeuws materiaal. Bij de begeleiding van het uitbaggeren van de sliklaag ten zuiden/zuidoosten van de dam is alleen 20e eeuws materiaal gevonden. Tijdens het onderzoek is veel vondstmateriaal aangetroffen, waaronder aardewerk. Het overgrote deel van het gebruiksaardewerk stamt uit de late 13e en 14e eeuw. Dit materiaal wordt gedomineerd door steengoed uit Siegburg. Dit materiaal bevindt zich voornamelijk in de onderste ophogingslaag bovenop de natuurlijke kronkelwaardafzettingen. De belangrijkste vondst van het onderzoek betreft een opzettelijk kapotgemaakte zegelstempel uit de 13e eeuw van ridder Dirck van Nijenbeek. Deze ridder was eigenaar van het kasteel van het midden van de 13e eeuw tot 1296 en mogelijk de bouwheer van kasteel Nijenbeek.&lt;/p&gt;