DOI: 10.17026/ar/ex39bt
title: Aanplemping in de Amstelbocht (AAR 74)
title: Archeologische Begeleiding Diepriool Nieuwe Doelenstraat, Amsterdam (2010-2011)

description: Voor het plangebied de Nieuwe Doelenstraat gold een archeologische verwachting vanwege het feit dat dit stedelijke gebied door middel van een laat 15de-eeuwse aanplemping van de Amsteloever was ontstaan. Op dergelijke locaties werd doorgaans stadsafval in de ophoging verwerkt ter versteviging van de grond. In het nieuwe stedelijke gebied werd tussen 1480 en 1500 de stenen stadsmuur doorgetrokken met enkele verdedigingstorens aan de oever. In de 16de eeuw werden hier de stadstimmertuin en de schietbaan (doelen) van de schutterij van de Kloveniersdoelen ingericht. Na 1630 werd de Nieuwe Doelenstraat ingericht en werd het gebied bebouwd met woningen. 

De mogelijkheden tot archeologisch onderzoek bij het verdiepen van de bestaande rioolsleuf in de Nieuwe Doelenstraat waren vanwege de civieltechnische randvoorwaarden zo beperkt, dat ervoor gekozen is om de uitgegraven grond op het stortdepot te onderzoeken.

De onderste halve meter van de verdiepte rioolsleuf (tussen ca. 3,2 en 3,7 m -
NAP) bevatte een grote hoeveelheid overblijfselen van gevarieerd stadsafval uit 1450-1525, bestaande uit ceramiek scherven, (fragmenten van) leren schoenen, kleine metaalwaren als spijkers, raamlood en gespen, en bouwmateriaal als plavuizen en daktegels. Het ging voornamelijk om alledaagse gebruiksvoorwerpen. Etensresten waren aanwezig in de vorm van dierlijke botten en schelpen. Ook was er ovenafval in de vorm van een brok van aan elkaar gebakken daktegel fragmenten dat verband hield met de productie van daktegels in Amsterdam. De samenstelling en datering van het ophogingsafval uit de ondergrond van de Nieuwe Doelenstraat kwamen sterk overeen met de vondsten van de archeologische vindplaats op de nabij gelegen Oude Turfmarkt. Hieruit volgt dat beide locaties tot dezelfde fase van staduitbreiding kunnen worden gerekend waarbij de Amstelbocht is strak getrokken voor de bouw van de laat 15de- eeuwse stadsmuur.

Verder dateerden enkele vondsten uit de periode ca. 1500 tot ca. 1950. Dit is
materiaal dat waarschijnlijk in de vulling van de rioolsleuf terecht was gekomen bij de aanleg van het oorspronkelijke diepriool in 1937. Terwijl de rioolsleuf bij die
werkzaamheden open lag is de bodem vervuild geraakt met afval wat toen weg
weggegooid en zich vermengde met vondst uit hoger gelegen bodempakketten.

Er waren twee clusters vondsten met een topografisch samenhang die verband
hielden met activiteiten op een bepaalde locatie in het plangebied. De eerste is een
concentratie loden kogels, waarvan sommige met sporen van inslag, ter hoogte van de
voormalige schuttersdoelen, ooit het oefenterrein van de Kloveniers. Deze schutterij hield sinds 1522 hun schietoefeningen in hun doelen op de hoek van de Nieuwe Doelenstraat met de Kloveniersburgwal. De kogels kwamen verspreid over de hele sleuf voor, maar namen in aantal toe in de richting van de locatie van de schuttersdoelen.

De andere vondst betreft twee aluminium capsules met in haut-reliëf een kroon
met het wapen van Amsterdam en het opschrift “HOTEL DE L’EUROPE AMSTERDAM” in een parelrand. Het zijn mogelijk verpakkingen van chocolademunten. Aangezien de vondstlocatie in de sleuf tegenover het hotel lag, zijn dit chocolaatjes die in 1937 in het hotel werden geserveerd.
description: Amsterdamse Archeologische Rapporten