DOI: 10.17026/dans-x9d-k5f8
title: Verdieping Nieuwe Waterweg, Botlek en Petroleumhavens. Een archeologisch bureauonderzoek ten behoeve van het milieueffectrapport (MER)
title: BOORrapporten 590

description: &lt;p&gt;Algemeen&lt;br&gt;In opdracht van het Havenbedrijf Rotterdam heeft de afdeling Onderzoek en Rapportage van het Bureau Oudheidkundig Onderzoek Rotterdam (BOOR) van de gemeente Rotterdam op 20 en 21 januari en in mei-juni 2015 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Nieuwe Waterweg, Botlek en Petroleumhavens (gemeenten Maassluis, Rotterdam en Vlaardingen). Het onderzoek is verricht in verband met de voorgenomen verdieping van de Nieuwe Waterweg, het Scheur, de Nieuwe Maas, de hoofdvaargeulen van de havens in het Botlekgebied en de Petroleumhavens tot een zogenaamde Nautisch Gegarandeerde Diepte (NGD) van minimaal 16,2 m - NAP en maximaal 18,4 m - NAP. In het kader hiervan zullen baggerwerkzaamheden worden uitgevoerd. Omdat de totale hoeveelheid grond die weggebaggerd gaat worden de drempelwaarde van het Besluit m.e.r. ruimschoots overschrijdt, geldt er een m.e.r.-plicht voor de voorgenomen verdieping. Derhalve dient een milieueffectrapport (MER) opgesteld te worden. Onderhavig bureauonderzoek dient als input voor het MER.&lt;br&gt;Opgemerkt wordt dat de bovengenoemde maten exclusief de verwachte uitvoeringstoleranties (+/- 0,25 m) zijn. Daarnaast is ten behoeve van het bureauonderzoek nog een extra ruime marge gehanteerd. Voor het gehele plangebied is daarom uitgegaan van een maximale verstoringsdiepte van 17,0 m - NAP. Uitzondering zijn de geplande baggerwerkzaamheden ter hoogte van ligplaats Boeispan 66, aan het einde van de Botlek zelf (maximale verstoringsdiepte 18,0 m - NAP) en twee slibputten (maximale verstoringsdiepte van 19,0 m - NAP).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Op grond van het bureauonderzoek, waarbij onder meer is gekeken naar de historische situatie, de bodemopbouw ter plaatse en de bekende (scheeps)archeologische waarden in (de omgeving van) het plangebied, kan de gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied Nieuwe Waterweg, Botlek en Petroleumhavens worden aangegeven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor delen van het plangebied geldt een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit het Vroeg en Midden-Mesolithicum. De vindplaatsen kunnen aangetroffen worden in de top van aanwezige rivierduinafzettingen (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen). Binnen het onderdeel ‘Nieuwe Waterweg’ zijn deze afzettingen in zes zones, vanaf circa 17,8 m - NAP, waargenomen. Ook binnen het onderdeel ‘Botlek’ zijn in één zone rivierduinafzettingen gevonden. In de Sint-Laurenshaven ligt de top van de afzettingen op een minimale diepte van circa 17,6 m - NAP. Binnen het onderdeel ‘Petroleumhavens’ zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor de aanwezigheid van rivierduinzand in de ondergrond. Uit een recent uitgevoerd bodemonderzoek blijkt echter dat ter plaatse van ligplaats 9 van Koole mogelijk vanaf circa 17,5 m - NAP rivierduinafzettingen voorkomen. Daarnaast kunnen vindplaatsen uit het Vroeg en Midden-Mesolithicum ook aangetroffen worden in relatie tot andersoortige sedimenten, zoals oever- en geulafzettingen van rivieren en oeverafzettingen van meertjes, die gerekend worden tot de Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen. De Laag van Wijchen is niet alleen waargenomen ter hoogte van bovengenoemde locaties waar rivierduinafzettingen in de ondergrond voorkomen, maar ook daarbuiten. De top van de kleiige afzettingen is vanaf circa 17,5 m - NAP waargenomen.&lt;br&gt;De verwachte archeologische waarden liggen echter dieper dan de geplande maximale verstoringsdiepte van 17,0 m - NAP in het overgrote deel van het plangebied. In de drie zones waar diepere verstoringen van de waterbodem gepland zijn, worden geen archeologische vindplaatsen uit het Vroeg en Midden-Mesolithicum verwacht. Aangezien bij de geplande verdieping van de waterbodem eventueel aanwezige archeologische waarden uit het Vroeg en Midden-Mesolithicum niet worden aangetast of vernietigd, is een inventariserend veldonderzoek derhalve niet noodzakelijk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor vindplaatsen vanaf het Laat Mesolithicum tot en met de Nieuwe tijd geldt in principe geen archeologische verwachting. Uitzondering hierop vormt de mogelijke aanwezigheid van scheepsresten of -wrakken in het plangebied. Voor deze specifieke vindplaatsen geldt een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting. De Nieuwe Maas en het Scheur waren mogelijk al in de Middeleeuwen, maar zeker in de Nieuwe tijd, belangrijke vaarwegen. Daarnaast is de Nieuwe Waterweg, eveneens een belangrijke vaarweg, in de tweede helft van de 19e eeuw aangelegd. Scheepsvondsten uit de Middeleeuwen en de Nieuwe tijd kunnen daarom aangetroffen worden binnen het onderdeel ‘Nieuwe Waterweg’ en in de Botlek zelf (binnen het onderdeel ‘Botlek’). Binnen het onderdeel ‘Petroleumhavens’ worden deze vondsten niet verwacht. Eventueel aanwezige scheepsresten of -wrakken kunnen voorkomen in geulafzettingen (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren), die de huidige bodem in het plangebied vormen. De oorspronkelijke top van de geulafzettingen is, als gevolg van erosie en/of baggerwerkzaamheden, niet meer aanwezig. De huidige top bevindt zich binnen het onderdeel ‘Nieuwe Waterweg’ op een minimale diepte van circa 14,5 m - NAP (tussen de Beneluxtunnel en de ingang van het Botlekgebied) en op een minimale diepte van circa 15,0 m - NAP (tussen de ingang van het Botlekgebied en de Maasmond bij Hoek van Holland). In de Botlek zelf komen de geulafzettingen vanaf circa 15,0 m - NAP voor. Opgemerkt wordt dat in het plangebied de top van de geulafzettingen lokaal zich veel dieper bevindt; als gevolg van erosie zelfs dieper dan 18,0 m - NAP, met uitschieters dieper dan 23,0 m - NAP. Tot welke diepte eventueel aanwezige scheepsresten of -wrakken aangetroffen kunnen worden is niet bekend.&lt;br&gt;De verwachte archeologische waarden liggen (deels) binnen de geplande maximale verstoringsdiepte van 17,0 m - NAP. Dit betekent dat bij de geplande verdieping van de waterbodem eventueel aanwezige scheepsresten of -wrakken uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd kunnen worden aangetast of vernietigd. Gelet op de aard en diepteligging van deze specifieke vindplaatsen wordt het uitvoeren van een inventariserend veldonderzoek echter niet zinvol geacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Concluderend kan gesteld worden dat bij de uitvoering van de geplande verdieping van de waterbodem in het plangebied rekening gehouden moet worden met het mogelijk aantreffen van scheepsresten of -wrakken, maar ook zogenaamde losse vondsten. Ten aanzien van losse vondsten geldt immers een onbekende archeologische verwachting. De aanwezigheid van deze valt namelijk niet te voorspellen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Aanbevelingen&lt;br&gt;Op grond van het bureauonderzoek luidt de aanbeveling voor het plangebied Nieuwe Waterweg, Botlek en Petroleumhavens (gemeenten Maassluis, Rotterdam en Vlaardingen) dat er geen voorzieningen hoeven te worden getroffen om archeologische waarden te behouden of te ontzien. Zonder verder archeologisch onderzoek kan worden gestart met de voorgenomen werkzaamheden. Wel dient rekening gehouden te worden met de aanwezigheid van losse vondsten en/of scheepsresten of -wrakken in het plangebied. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht (scheeps)archeologische vondsten te melden bij het bevoegd gezag. Tevens wordt aanbevolen om door het BOOR een meldingsprotocol op te laten stellen, waarin vastgelegd wordt hoe door de uitvoerder van de werkzaamheden gehandeld dient te worden in het geval van een (scheeps)archeologische vondst.&lt;br&gt;Indien de scope van het MER wijzigt, bijvoorbeeld ten aanzien van geplande aanlegdieptes van de waterbodem of ruimtelijke begrenzingen van de verdiepingswerkzaamheden, zal opnieuw beoordeeld moeten worden in hoeverre eventueel aanwezige archeologische waarden worden verstoord.&lt;/p&gt;