DOI: 10.14457/tu.the.2015.1448
title: กระบวนการปรับพฤติกรรมที่นำไปสู่การแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว: กรณีศึกษามูลนิธิหญิงชายก้าวไกล

description: การศึกษาเรื่อง “กระบวนการปรับพฤติกรรมที่นำไปสู่การแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว กรณีศึกษามูลนิธิหญิงชายก้าวไกล” มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการปรับพฤติกรรมของผู้กระทำความรุนแรงในครอบครัวและผู้ถูกกระทำด้วยความในครอบครัวที่นำไปสู่การแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว และศึกษาการมีส่วนร่วมของครอบครัวในการปรับพฤติกรรมของผู้กระทำความรุนแรงและผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว ระเบียบวิธีวิจัยเป็นการศึกษาเชิงคุณภาพบนฐานแนวคิดปรากฏการณ์วิทยา (Phenomenology) ประชากรที่ศึกษาเป็นครอบครัวที่ประสบปัญหาความรุนแรงในครอบครัว จำนวน 4 ครอบครัว 12 คน และผู้ให้ข้อมูลของชุมชน 4 คน ผู้ให้ข้อมูลของมูลนิธิหญิงชายก้าวไกล 2 คน รวม 18 คน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษา คือ แบบสัมภาษณ์เชิงลึก การวิเคราะห์ข้อมูลเป็นการจำแนกและจัดระบบข้อมูล หาความสัมพันธ์โดยการวิเคราะห์เนื้อหาข้อมูลทั่วไปของครอบครัวผู้กระทำความรุนแรงเป็นเพศชายอายุเฉลี่ยเท่ากับ 50 ปี สถานภาพสมรส ระดับการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 อาชีพรับจ้างทั่วไปและค้าขาย จำนวนบุตรในครอบครัวมากที่สุด คือ 3 คน ผู้กระทำความรุนแรงฯทั้งหมดเติบโตมาในครอบครัวที่ฐานะยากจน รวมถึงพบเห็นการกระทำความรุนแรงของบิดาต่อมารดา และพบว่า ผู้กระทำความรุนแรงฯ ดื่มเหล้ามานานกว่า 30 ปี โดยเริ่มดื่มตั้งแต่อายุ 16-17 ปี สาเหตุการดื่มเหล้ามาจากการชักชวนของกลุ่มเพื่อน ผลการศึกษากระบวนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมความรุนแรงมาจากจุดเปลี่ยน 2 ปัจจัย คือ ปัจจัยการเกิดวิกฤติในครอบครัว และปัจจัยการเข้าร่วมกิจกรรมกับแกนนำชุมชนและมูลนิธิฯในการดำเนินโครงการลด ละ เลิกเหล้า ลดความรุนแรงในครอบครัว ผลการศึกษากระบวนการปรับพฤติกรรมความรุนแรงในครอบครัวมาจาก 3 ส่วน คือ 1) ผู้กระทำความรุนแรงในครอบครัวที่สมัครใจปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นส่วนที่สำคัญมากพบการตระหนักในปัญหาการดื่มเหล้า การรับรู้ถึงความรู้สึกความทุกข์ใจของคนในครอบครัวโดยเฉพาะลูกที่ทุกข์ใจกับพฤติกรรมการดื่มเหล้า ประกอบกับการเกิดปัญหาสุขภาพ 2) ครอบครัว ภรรยาและบุตรที่ยอมรับและเผชิญปัญหาร่วมกันให้กำลังใจ ให้โอกาสดูแลโดยไม่ทอดทิ้ง และแสวงหาแนวทางการแก้ไขปัญหาร่วมกิจกรรมกับแกนนำชุมชน 3) แกนนำชุมชนและมูลนิธิฯเน้นการทำงานเชิงรุกเข้าหาครอบครัวประสบปัญหาด้วยการให้ความรู้ ความเข้าใจในปัญหาผลกระทบความรุนแรงที่เชื่อมโยงกับระบบคิดแบบชายเป็นใหญ่ การร่วมกำหนดวิธีการปรับพฤติกรรมผ่านกิจกรรมรูปแบบต่างๆ และสร้างเวทีนำเสนอประสบการณ์ทำให้ผู้กระทำความรุนแรงฯเห็นคุณค่าและเกิดความภาคภูมิใจในตนเอง และนำประสบการณ์การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมความรุนแรงในครอบครัวมาแลกเปลี่ยนกับครอบครัวที่ยังประสบปัญหา และพัฒนาศักยภาพของตนเองนำมาปรับใช้ในการทำงานในชุมชน ผลการศึกษาการมีส่วนร่วมของครอบครัวในการแก้ไขปัญหาความรุนแรง พบว่า ผู้ถูกกระทำความรุนแรงฯและครอบครัวต้องมีความเข้าใจในปัญหาความรุนแรงที่เกิดขึ้น สนับสนุนให้กำลังใจ แสวงหาทรัพยากรจากภายในชุมชนและภายนอกชุมชนมาช่วยให้ผู้กระทำความรุนแรงฯได้เห็นปัญหาผลกระทบของปัญหา จนเกิดความตระหนักในปัญหา จนทำให้เกิดการปรับเปลี่ยนวิธีคิด พฤติกรรมการดื่มเหล้า และเลิกใช้ความรุนแรงในครอบครัว ข้อเสนอแนะจากการศึกษา มูลนิธิหญิงชายก้าวไกลควรมีการส่งเสริมให้ครอบครัวมีกิจกรรมทำร่วมกัน เกิดการสื่อสารเชิงบวกระหว่างสมาชิกในครอบครัว พร้อมการให้ความรู้ ความเข้าใจกับสมาชิกในครอบครัวที่ประสบปัญหาความรุนแรงในครอบครัวได้แสวงหาทุนทางสังคมทั้งภายในภายนอกชุมชนในการเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัว ควรถอดบทเรียนกระบวนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมความรุนแรงในครอบครัวร่วมกับครอบครัวและชุมชนต้นแบบเพื่อนำบทเรียนขยายสู่พื้นที่อื่นๆที่สนใจ และมูลนิธิฯควรบูรณาการความร่วมมือกระบวนการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมความรุนแรงในครอบครัวร่วมกับหน่วยงานภาครัฐที่เกี่ยวข้อง ภาคเอกชนและประชาสังคม