DOI: 10.17026/ar/qqpf1e
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de duurzame herinrichting van de Sterrenbuurt te Berkel en Rodenrijs, gemeente Lansingerland

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van het project ‘Duurzame herinrichting Sterrenbuurt’ te Berkel en Rodenrijs, gemeente Lansingerland (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied wordt globaal begrensd door de Planetenweg in het noorden, de Oostersingel in het oosten, de Esdoornlaan in het zuiden en de Sterrenweg in het westen. Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 16,4 hectare. Ten behoeve van de duurzame herinrichting zullen de volgende werkzaamheden plaats vinden (zie ook bijlage 2 achterin het rapport): 

Omschrijving ondergrondse inrichting
- Aanbrengen hemelwaterhoofdriool. De diepte varieert van 1,6 tot 2,0 m onder maaiveld, met een breedte op maaiveld van ca. 4,0 m en op de bodem van de sleuf van 3,0 m. 
- Aanbrengen drainage. Het graven van een sleuf met een diepte van ca. 0,75 m tot 1,5 m -onder maaiveld. 
- Afkoppelen dakafvoeren richting de wadi’s. Het graven van een sleuf met een diepte van ca. 0,5 tot 0,75 m onder maaiveld voor het aansluiten van de dakafvoeren op de nieuwe wadi’s.
- Vervangen huisaansluitingen in de gehele wijk. Het graven van een sleuf met een diepte van ca. 0,75 m tot 1,25 m onder maaiveld voor het aanbrengen van nieuwe huisaansluitingen vanaf de gevel of perceelgrens tot aan de aansluiting op het hoofdriool. Het gaat zowel om de hemelwater als de vuilwater huisaansluitingen. 

Omschrijving bovengrondse inrichting
- Aanbrengen nieuwe bomen (130 stuks). Ontgraven bestaande grond tot een diepte van ca. 1,0 m, aanbrengen bomengrond en aanplanten nieuw boom. 
- Aanbrengen wadi. Ontgraven bestaande grond tot een diepte van ca. 0,75 m, aanbrengen infiltratie laag van 0,3 m en aanplanten.
- Vervangen bestrating (11150 m2 rijbaan, 8900 m2 parkeervakken, 18800 m2 trottoirs, 2500 m2 asfalt, 1600 m2 half verharding). 
- Het opnieuw inrichten van de openbare verlichting. Verplaatsten van de bestaande lichtmasten, voor het aanbrengen een lichtmast dien een gat gegraven te worden tot ca. 1,25 m onder maaiveld. Ook dient een nieuwe kabel aangebracht te worden voor de lichtmasten. Hiervoor wordt een sleuf gegraven van ca. 0,6 m onder maaiveld voor het aanbrengen van een kabel. 
- Aanbrengen natuur vriendelijke overs (NVO). Het ophogen van de bestaande waterbodem en deze onder een flauw talud laten verlopen om zo een plasberm te creëren. In totaal gaat het om 450 m3 verspreidt over 3 locaties aan de westzijde van de wijk. Het aanvulhoogte varieert van 0,1 m tot 0,7 m. 

Voorafgaand aan de ingrepen dient in kaart te worden gebracht of bij de ingrepen eventueel archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen zullen deze mogelijk tot in de archeologisch relevante niveaus reiken. 

Binnen het noordoostelijke gedeelte van het plangebied geldt een middelhoge archeologische verwachting op het aantreffen van resten daterend uit het Mesolithicum en Neolithicum. Deze verwachting houdt verband met de ligging in de diepere ondergrond van de Delft stroomgordel vanaf een diepte van 1,9 m tot 2,0 m -mv. Voor het overige deel van het plangebied geldt op basis van de gemeentelijke verwachtingskaart en beleidskaart geen archeologische verwachting. 
Voor de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd geldt alleen een hoge archeologische verwachting voor de strook langs de Noordeindseweg, maar het plangebied valt buiten dit bebouwingslint. Op topografisch kaartmateriaal vanaf de 19e eeuw tot aan het einde van de 20e eeuw is verder geen bebouwing te zien. Wel is er een hoge verwachting op het aantreffen van resten van het agrarisch cultuurlandschap uit de Nieuwe tijd (greppels/ sloten).



Advies
Op basis van het bureauonderzoek heeft alleen een deel van het plangebied een middelhoge archeologische verwachting op het aantreffen van resten daterend uit het Mesolithicum en Neolithicum, in de noordoosthoek van het plangebied. Deze verwachting houdt verband met de ligging in de diepere ondergrond van de Delft stroomgordel vanaf een diepte van 1,9 m tot 2,0 m -mv. De rest van het plangebied heeft geen archeologische verwachting voor alle perioden. Als we deze verwachting confronteren met de geplande ingrepen, dan blijkt dat alleen de ingrepen ten behoeve van de aanleg van de nieuw aan te leggen hemelwaterhoofdriool mogelijk tot in het relevante archeologisch niveau reiken. Voor de ingreep staat een verwachte diepte aangegeven van 1,6 – 2,0 m -mv, dus mogelijk deels wel, en deels niet tot in het archeologisch niveau. Als we de ligging van deze ingrepen op de zone met een middelhoge verwachting projecteren, dan blijkt dat slechts op twee locaties mogelijk deze diepte wordt bereikt. Het gaat dan om een locatie vanaf de Mercuriusstraat 5 tot aan de Oostersingel (ca. 80 m lengte) en een locatie ter hoogte van Saturnus 20, met een lengte van ca. 8 m. Het gaat dan om sleuven van 4 meter breed aan maaiveld, en 2 meter breed onderin de sleuf, die als ze niet dieper gaan dan 1,6 m, het archeologisch niveau niet raken, en als ze wel tot 2,0 m diep reiken, mogelijk alleen onderin de sleuf. 
Omdat de twee locaties zich ook volledig aan de rand van het gebied met de middelhoge verwachting bevinden, in de overgang naar het komgebied in plaats van bovenop de stroomrug, wordt al met al ingeschat dat het hier om een te verwaarlozen bedreiging gaat voor een eventuele archeologische vindplaats. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert daarom om de geplande ingrepen vrij te geven, er hoeft geen verder onderzoek plaats te vinden, of voorwaarden te worden verbonden in het kader van de Omgevingsvergunning. Mocht het bevoegd gezag vervolgonderzoek toch noodzakelijk achten, wordt geadviseerd om een verkennend booronderzoek uit te voeren op de twee bovengenoemde locaties (met dien verstande dat eerst gecontroleerd dient te worden tot op welke diepte er exact ter plekke gegraven zal gaan worden).

De archeologische verwachting en de dubbelbestemming blijven uiteraard wel nog in stand, dus bij toekomstige diepe ingrepen binnen deze zone is mogelijk wel nog vervolg noodzakelijk. 

Het bevoegd gezag, de gemeente Lansingerland, dient eerst over het advies in dit rapport een besluit te nemen. Dit besluit kan afwijken van dit advies.

Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondsten of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondsten). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondsten’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Lansingerland, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Naschrift
Het bevoegd gezag, dhr. B. Penning van Erfgoed Delft, heeft het conceptrapport namens het bevoegd gezag getoetst. Op 16 juni 2023 zijn door hem enkele opmerkingen aangeleverd die zijn verwerkt in een nieuwe conceptversie v1.2. Op 20 juni 2023 heeft dhr. Penning aangegeven te kunnen instemmen met de bevindingen en het advies, waarna de huidige definitieve versie 2.0 is opgemaakt.