DOI: 10.14457/tu.the.2016.1429
title: การประเมินและพัฒนายุทธศาสตร์ความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศศึกษาเปรียบเทียบ: คณะรัฐศาสตร์และคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

description: การศึกษาเรื่อง “การประเมินและพัฒนายุทธศาสตร์ความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศศึกษาเปรียบเทียบ : คณะรัฐศาสตร์ และคณะเศรษฐศาสตร์  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์” นี้มีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษา ดังนี้ 1) เพื่อประเมินการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ด้านความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศ ของคณะรัฐศาสตร์ และคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ที่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัยและการนำไปสู่ขั้นตอนการปฏิบัติ 2) เพื่อศึกษาคุณภาพของแผนยุทธศาสตร์ด้านความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศของคณะรัฐศาสตร์ และคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์      3) เพื่อเสนอข้อเสนอแนะของแผนยุทธศาสตร์ด้านความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศของคณะรัฐศาสตร์ และคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  โดยเน้นการศึกษาเชิงคุณภาพ (Qualitative research) ใช้วิธีการเก็บรวบรวมหลากหลายวิธี ได้แก่ การวิจัยเชิงเอกสาร การรวบรวมและการวิเคราะห์เอกสาร และการสัมภาษณ์เชิงลึก     จากผลการศึกษาด้านการประเมินการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ด้านความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศ ของคณะรัฐศาสตร์ และคณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พบว่ามีความสอดคล้องกับยุทธศาสตร์ของมหาวิทยาลัย และการนำไปสู่ขั้นตอนการปฏิบัติ ทั้งสองคณะ แต่ทั้งนี้ผู้วิจัยพบว่าทั้งสองคณะ ซึ่งมีบริบทในการดำเนินงานที่แตกต่างกันดังนี้     ผลการศึกษาของคณะรัฐศาสตร์พบว่า  มีการดำเนินงานในการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ ไม่เป็นไปตามขั้นตอนการปฏิบัติ โดยนำเอาแผนปฏิบัติราชการราย 5 ปี มาเป็นแผนยุทธศาสตร์แผนหลักของคณะ  ซึ่งถือว่าเป็นการดำเนินการที่ผิดหลักการ ไม่ถูกตามหลักการจัดทำแผนขององค์กรโดยทั่วไป ซึ่งการจัดทำแผนที่ถูกต้อง องค์กรนั้นจะต้องมีแผนยุทธศาสตร์หลัก หรือกลยุทธหลักขององค์กร โดยเป็นการกำหนดยุทธศาสตร์หรือการกำหนดกลยุทธ์เป็นขั้นตอนเกี่ยวกับการตัดสินใจต่อการกำหนดจุดหมายปลายทางในอนาคต และเลือกเส้นทางหรือวิธีการที่เป็นไปได้มากที่สุด แต่คณะรัฐศาสตร์กลับจัดทำแผนปฏิบัติราชการราย 5 ปี มายึดถือเป็นแผนหลักขององค์กรในตลอดระยะ 5 ปี ที่ผ่านมาตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2555 - 2559     ผลการศึกษาของคณะเศรษฐศาสตร์พบว่า มีการดำเนินงานในการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ เป็นไปตามขั้นตอนการปฏิบัติ โดยมีการจัดทำแผนกลยุทธคณะเศรษฐศาสตร์ฉบับที่ 11 (2555 – 2559) อีกทั้งยังจัดทำแผนกลยุทธ์ราย 3 ปี (2557 – 2559) มาเป็นแผนยุทธศาสตร์แผนหลักของคณะ  ซึ่งถือว่าเป็นการดำเนินการที่ถูกหลักการจัดทำแผนขององค์กรโดยทั่วไป ซึ่งการจัดทำแผนที่ถูกต้อง โดยคณะเศรษฐศาสตร์มีการเริ่มต้นดำเนินการจัดทำยุทธศาสตร์ขององค์กรที่ดีมีความสอดคล้องและเชื่อมโยงกับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยมีการดำเนินงานที่ดีตั้งแต่การเริ่มต้นการกำหนดทิศทางเป้าหมาย การออกแบบการจัดการเพื่อตอบรับยุทธศาสตร์ของหน่วยงาน การสื่อสารและถ่ายทอดยุทธศาสตร์สู่การปฏิบัติ เป็นอย่างถูกต้องตามกระบวนการทุกประการ จึงทำให้คณะเศรษฐศาสตร์มีผลการดำเนินงานในส่วนของความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศได้อย่างครบถ้วนสมบรูณ์และประสบความสำเร็จตามแผนที่ได้ตั้งไว้      จากที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นถึงกระบวนการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ได้ว่า เมื่อมีแผนดังกล่าวแล้ว องค์กรจะต้องกำหนดแผนปฏิบัติราชการซึ่งอาจจะสอดรับหรือเชื่อมโยงกับการจัดทำตัวชี้วัดการปฏิบัติราชการของ กพร. (สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ) ซึ่งการปฏิบัติตามตัวชี้วัดการปฏิบัติราชการของ กพร. เป็นสิ่งสำคัญที่หน่วยงานภาครัฐทุกหน่วยงานจะต้องปฏิบัติตามเพื่อบ่งบอกถึงศักยภาพในการปฏิบัติราชการของหน่วยงาน ได้อย่างบรรลุเป้าหมายที่ กพร. กำหนดไว้  ซึ่งโดยสรุปแล้วคณะรัฐศาสตร์มีการเริ่มต้นที่ไม่ดี แต่ผลการดำเนินงานด้านความร่วมมือทางวิชาการออกมาได้ดีเช่นเดียวกับคณะเศรษฐศาสตร์ที่มีการปฏิบัติถูกต้องตามขั้นตอนทุกประการ                การวิเคราะห์คุณภาพแผนยุทธศาสตร์ของคณะรัฐศาสตร์และคณะเศรษฐศาสตร์นั้น ตามกรอบแนวคิดการวิจัยที่ผู้วิจัยได้กำหนดไว้ 5 ประเด็น คือ 1) การกำหนดทิศทางเป้าหมาย 2) ความสอดคล้องและความเชื่อมโยงของยุทธศาสตร์ 3) การสื่อสารและถ่ายทอดยุทธศาสตร์ 4) การออกแบบการจัดการเพื่อตอบรับยุทธศาสตร์ของหน่วยงาน 5) การบริหารจัดการหน่วยงาน       จากผลการศึกษาปัญหาและอุปสรรคที่ได้จากการศึกษาจึงนำสู่ข้อเสนอแนะต่อการจัดทำแผนยุทธศาสตร์ด้านความร่วมมือทางวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศ และข้อเสนอต่อการพัฒนาคุณภาพของแผนยุทธศาสตร์ดังกล่าว 3 ส่วน ดังนี้  1) คณะรัฐศาสตร์ ไม่มีการจัดทำแผนหลักขององค์กร แต่ใช้แผนปฏิบัติราชการราย 5 ปี มาใช้เป็นแผนหลักแทน ซึ่งผิดกระบวนการและขั้นตอนในการดำเนินจัดทำแผน ผู้วิจัยจึงมีความเห็นว่าคณะรัฐศาสตร์ควรจะมีการจัดอบรมให้ความรู้หรือส่งเสริมให้บุคลากรมีความรู้ความเข้าใจเพื่อจะได้สามารถทำแผนยุทธศาสตร์ที่สอดคล้องกับมหาวิทยาลัย โดยที่ไม่นำแผนปฏิบัติราชการมายึดถือเป็นแผนยุทธศาสตร์ของคณะ 2) การขยายคู่สัญญาคณะรัฐศาสตร์นั้นยังถือว่ามีจำนวนคู่สัญญาการลงนามความร่วมมือด้านวิชาการกับมหาวิทยาลัยต่างประเทศน้อยและยังไม่เพียงพอ ผู้วิจัยจึงมีความเห็นว่าควรเพิ่มเติมในด้านการขยายมหาวิทยาลัยคู่สัญญาให้มีจำนวนมากขึ้น 3) คณะรัฐศาสตร์และคณะเศรษฐศาสตร์ควรมีการนำ MOU นั้นมาสานต่อเพื่อให้เกิดการดำเนินงานที่เป็นไปอย่างต่อเนื่องอย่างแท้จริง และให้เป็นไปตามแผนงานระยะยาว ที่คณะได้กำหนดไว้ เพื่อก่อให้เกิดความสำเร็จอย่างยั่งยืน และเป็นแผนงานที่สามารถนำมาปฏิบัติและใช้ได้จริง