DOI: 10.17026/dans-xnx-xguc
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase NAM abandonment locatie Uiterburen, Zuidbroek
title: Antea Group Archeologie 2020/77

description: &lt;p&gt;In opdracht van de Nederlandse Aardolie Maatschappij heeft Antea Group in februari 2020 een archeologisch inventariserend veldonderzoek uitgevoerd door middel van verkennende boringen conform protocol 4003 van de BRL4000 bij de NAM-locatie aan de Galgeweg te Uiterburen (Zuidbroek). De aanleiding voor het archeologisch onderzoek vormen de voorgenomen cultuurtechnisch werkzaamheden in het kader van de opruiming van de NAM-locatie te Uiterburen te Zuidbroek (gemeente Midden-Groningen). De omvang van het terrein is ongeveer 0,1 km2 (10 ha).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van bestaande gegevens van diverse vindplaatsen uit het mesolithicum in de nabije omgeving van het plangebied, te weten onder het knooppunt A7-N33 en ter plaatse van het bouwterrein van de stikstoffabriek, en de landschappelijk vergelijkbare ligging van het plangebied op de overgang van zandgrond naar veengrond bedekt met klei (veelal drechtvaaggrond) is geconcludeerd dat voor het plangebied een middelhoge tot hoge archeologische verwachtingswaarde geldt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In eerste instantie is daarom aanbevolen tot het uitvoeren van dit onderzoek door gebruik te maken van verkennend boorpuntsafstand van 50 m met een verdichting hiervan tot 25 m ten behoeve van een landschappelijke kartering. Deze verdichting is uiteindelijk niet toegepast doordat er geen bodemsituatie met podzolidatie is aangetroffen. Het laatste zou duiden op intacte dekzandreliëf en een nadere kartering noodzakelijk maken. Voorts is het veldonderzoek beperkt tot de gedeeltes van het terrein die conform regelgeving onderzoeksplichtig zijn. Aangezien het terrein (binnen de omheining) zelf is vrijgegeven op de archeologische beleidskaart van de gemeente Midden-Groningen heeft het onderzoek zich beperkt tot de berm van de schouwweg die rondom het terrein loopt. Het meest zuidwestelijke deel van deze schouwweg is niet onderzocht omdat deze reeds vol ligt met kabels en leidingen, er niet veilig kon worden geboord en daar bovendien een volledige verstoring van de bermsituatie kan worden aangenomen; het zuidoostelijke deel van de berm van de schouwweg is niet onderzocht omdat deze zich in een zone bevond die op de beleidskaart is weergegeven met een lage archeologische verwachting, en waar op grond van die kaart geen onderzoeksplicht rust.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten&lt;br&gt;Het plangebied ligt op de overgang van hogere zandgebieden in het veen (veldpodzolgronden) naar de westelijke boezem van de Dollardinbraak. De Dollardinbraak heeft in de nieuwe tijd een kleilaag in het gebied afgezet bovenop het zand en bovenop het veen. In dit gebied zijn vindplaatsen bekend uit de late middeleeuwen en overdekte vindplaatsen uit de steentijd (voornamelijk mesolithicum). De voorganger van de Oude Ae, de historische stroom die ongeveer ter plaatse van het huidige knooppunt heeft gestroomd, werd door de prehistorische bewoners gebruikt om dieper het veengebied in te komen. De vindplaatsen die zij hebben achtergelaten zijn in het bijzonder waardevol gezien de afsluiting door het kleidek, waardoor de resten goed bewaard in de bodem resteren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het dekzandlandschap ter plaatse was ook in het mesolithicum een vrij waterrijk gebied, dat plaatselijk in de vorm van hogere opgeworpen dekzandheuvels droge en bewoonbare plaatsen bood. In de boorprofielen is gezocht naar aanwijzingen in het dekzand die kunnen duiden op een relatief goede ontwatering in de vorm van hierbij behorende bodemvorming (podzolidatie). Podzolidatiekenmerken zijn niet aangetroffen, waarmee ook geen aanwijzingen zijn voor relatief hoog dekzand. Boring 11 vormt in vergelijking met de naastgelegen boringen een relatieve verhoging, maar onvoldoende voor enige bodemvorming om tot ontwikkeling te komen en ook hier is het zandniveau door het spoelende water aangetast.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het (verkort) bureauonderzoek werd al met al uitgegaan van een landschap dat zeer goed tijdens het mesolithicum bewoond kan zijn geweest. Van dat feit geven enkele vindplaatsen richting het zuiden en zuidoosten ook getuigenis. Er is in het veldonderzoek een landschappelijk dwarsprofiel verkregen met de boringen vanaf het punt waar het dekzand veel te laag ligt om resten van mesolithische bewoning te kunnen herbergen, tot op de hoge flank van de pleistocene opduiking, dat juist alweer buiten het waterrijke exploitatielandschap uit het mesolithicum ligt (en waar geen kans op intacte vindplaatsen meer bestaat).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In bodemsituatie blijkt er een essentieel verschil te bestaan tussen de huidige planlocatie en de locaties van de bekende vindplaatsen: terwijl bij het knooppunt en ten zuiden daarvan meer sprake is van een beekdalsituatie met gepodzolideerde dekzandruggen en koppen is ter plaatse van het plangebied geen beekdal- maar een inbraaksituatie waarbij iedere dekzandverhoging die boven het veen uitstak is weggespoeld, terwijl alle zandreliëf dat zich nog onder het veen bevindt te diep ligt om langdurige droog te hebben gelegen en te diep om geschikt te zijn voor mesolithische bewoning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op basis van de uitgevoerde veldtoets wordt de kans dat zich in het plangebied archeologische resten zullen bevinden zeer klein geacht. Wij adviseren om het plangebied vrij te geven ten gunste van de voorgenomen ontwikkeling (opheffing van bestaande terrein, met installaties, hekken en verhardingen etc.).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het bovenstaande betreft een selectieadvies. De opdrachtgever wordt verzocht dit rapport in het kader van een ruimtelijke procedure bij de bevoegde overheid, in deze de gemeente Midden-Groningen ter beoordeling voor te leggen. Zij zal mede op basis van de resultaten en adviezen uit dit rapport overgaan tot een selectiebesluit. Tevens verzoeken wij de opdrachtgever alsmede de bevoegde overheid om in het kader van het archeologische proces ook de opsteller van dit rapport (Antea Group) te verwittigen van een eventuele beoordeling of besluit.&lt;/p&gt;
description: Date Submitted: 2022-03-18
description: Issued: 2020-06-11