DOI: 10.17026/dans-xrc-f6jn
title: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend/karterend booronderzoek; Tracé persleiding Doetinchem-Wehl te Doetinchem-Wehl in de gemeente Doetinchem

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;De westelijke helft van het toekomstige tracé ligt binnen het dekzandlandschap en daarbij grotendeels binnen een gebied van dekzandvlakten en -laagten. De delen nabij de kruising Broekstraat en Molengoorweg, en ten noorden van het erf gelegen aan de Broekstraat 5 (beide met een lengte van circa 130 meter), liggen in een gebied van dekzandwelvingen. Dekzandvlakten en -laagten hadden in het verleden vaak te maken met ondiepe grondwaterstanden/natte condities en waren geen gunstige bewoningslocaties. De meeste voorkeur ging uit naar de hoger gelegen dekzandruggen. De dekzandwelvingen nemen een tussenpositie in. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten zuiden van het meest westelijk gelegen deel van het toekomstige tracé is in de directe nabijheid een Scandinavische vuurstenen dolk aangetroffen daterend uit de Vroege-Bronstijd. Onduidelijk is of het gaat om een losse depositievondst of dat het kan duiden op een (grotere) vindplaats. Voor het merendeel van de westelijke helft van het toekomstige tracé wordt de kans op het voorkomen van archeologische resten laag geacht, conform de archeologische beleidskaart van de gemeente Doetinchem. Alleen voor de twee deeltrajecten gelegen binnen de dekzandwelvingen is de verwachting middelhoog. Archeologische resten kunnen in principe dateren vanaf het Laat-Paleolithicum. Voor een zone binnen het meest westelijke gelegen deel van het toekomstige tracé wordt de kans op het aantreffen van archeologische resten uit de Bronstijd vooralsnog hoog geacht, vanwege de nabijgelegen waarneming. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De oostelijke helft van het toekomstige tracé, zijnde deeltraject 4, ligt binnen het rivierlandschap met daarbinnen een afwisseling tussen een ligging op middelhoog of hooggelegen terrasresten en oude rivierbeddingen. De hooggelegen terrasresten direct gelegen maast een actieve meanderloop hadden de meeste voorkeur als bewoningslocatie. De middelhoog gelegen terrasresten nemen een tussenpositie in. De rivierbeddingen zelf waren natuurlijk geen gunstige bewoningslocatie maar hier konden wel specialistische of rituele activiteiten plaatsvinden. Dit geldt ook voor het deeltraject dat de gekanaliseerde loop van de Wehlse Beek doorsnijdt die in feite binnen een oude rivierbedding ligt. Specifiek voor het deeltraject dat omgeven wordt door de Oud Kilderseweg direct ten westen, de Gaspenlaan direct ten noorden en de Kilderseweg direct ten oosten, was in ieder geval het begin van de 19e eeuw nog een (boeren)erf aanwezig. Het uiterst oostelijke deel van het toekomstige tracé doorsnijdt diverse malen de watergang de “Wynbergse Loopgraaf”. Voor een groot deel van de oostelijke helft van het toekomstige tracé wordt de kans op het voorkomen van archeologische resten hoog tot middelhoog geacht, conform de archeologische beleidskaart van de gemeente Doetinchem. Voor de deeltrajecten binnen de oude rivierbeddingen geldt een hoge verwachting voor geïsoleerde organische resten en resten van specialistische of rituele activiteiten. Ter plaatse waar de Wehlse Beek als de Wynbergse Loopgraaf wordt doorsneden wordt op het geraadpleegde kaartmateriaal geen aanwijzingen weergegeven dat er sprake kan zijn van waterkundige structuren, welke bijvoorbeeld wel kunnen worden verwacht daar waar historische wegen beken/watergangen doorsnijden (voorden, oude bruggen).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens de opzet van het onderzoek en overleg tussen het Waterschap Rijn en IJssel en de regioarcheoloog van de regio Achterhoek (de heer drs. M. Kocken) is al bepaald dat de volgende deeltrajecten door middel van een inventariserend veldonderzoek (boringen, verkennende fase en mogelijk deels karterende fase) dienen te worden onderzocht:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;deeltraject nabij de kruising Broekstraat en Molengoorweg, lengte circa 130 meter, aangeduid als deeltraject 2;&lt;br&gt;deeltraject ten noorden van het erf gelegen aan de Broekstraat 5, lengte circa 130 meter, aangeduid als deeltraject 3;&lt;/p&gt;&lt;p&gt;deeltraject ten zuiden van het erf gelegen aan de Slagenweg 4 tot aan het rioolgemaal van het waterschap Rijn en IJssel, nabij het TinQ tankstation gelegen aan de Europaweg 30, lengte circa 2300 meter, aangeduid als deeltraject 4.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het opgestelde archeologisch verwachtingsmodel is tevens geadviseerd het volgende deeltraject ook te onderzoeken:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;deeltraject direct ten zuiden van de Doetinchemseweg en binnen de attentiezone van ARCHIS-waarnemingsnr. 7.783, waar een Scandinavische vuurstenen dolk daterend uit de Vroege-Bronstijd is aangetroffen, aangeduid als deeltraject 1.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Resultaten en conclusie inventariserend veldonderzoek deeltrajecten 1, 2 en 3&lt;br&gt;Binnen de deeltrajecten 1, 2 en 3 is over het algemeen een vergelijkbare bodemopbouw aangetroffen, bestaande uit een pakket dekzand met hieronder rivierafzettingen van de Rijn. Bodemverstoringen reiken een diepte tussen 50 en 100 cm -mv. Tevens komen er veel roestvlekken en oerbrokjes voor. Kenmerken van het oorspronkelijke bodemprofiel, meest waarschijnlijk een (natte) veldpodzolgrond, zijn niet waargenomen. Waarschijnlijk hebben er aanzienlijke ploegwerkzaamheden en/of bewerking met een woeltand plaatsgevonden, om daarmee de waterhuishouding van de agrarisch percelen te verbeteren (kapot breken van ijzeroerlaag). Het zeefresidu van de boringen binnen de deeltrajecten heeft alleen (sub)recent materiaal opgeleverd (19e/20e eeuw, NTC). Ook het antropogeen materiaal aangetroffen tijdens de uitgevoerde oppervlaktekarteringen betreft allemaal van (sub)recente datum, voornamelijk in de vorm van resten baksteen en puin en fragmenten dakpan, tegel en industrieel wit aardewerk. Archeologisch relevante indicatoren zijn niet aangetroffen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de deeltrajecten 1, 2 en 3 zijn daarmee geen duidelijke aanwijzingen om de aanwezigheid van een archeologische vindplaats in het plangebied te vermoeden, waardoor geconcludeerd kan worden dat de aanleg van de persleiding ter plaatse geen bedreiging vormt voor het archeologisch erfgoed.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten en conclusie inventariserend veldonderzoek deeltraject 4&lt;br&gt;De aangetroffen bodemopbouw binnen deeltraject 4 bevestigt grotendeels de ligging van deeltraject binnen de diverse landschappelijke eenheden aangegeven op de archeologische waarden- en verwachtingskaart van de gemeente Doetinchem. In het uiterst westelijke deel is een duidelijk herkenbaar pakket dekzand niet waargenomen. De westelijk, centraal, zuidoostelijk en uiterst noordoostelijk gelegen delen liggen op een terrasrestrug van rivierzand van de Rijn met hierboven een (dunne) vaan sterk zandige kleilaag (Laag van Wijchen). De centraal-zuidelijk en uiterst oostelijk gelegen delen liggen binnen oude riviergeulen en zijn opgevuld met sterk zandige en naar boven toe sterk siltige klei (Laag van Wijchen en jonger afgezette klei). In de diepste delen van deze geulen is zelfs nog veen gevormd (permanent onder water in vroegere tijden). Bodemverstoringen hebben zich beperkt tot de bouwvoor of bovengrond (eerste 30 tot 50 cm). Plaatselijk komen wat diepere verstoringen voor. Het terreindeel dat omgeven wordt door de Oud Kilderseweg direct ten westen, de Gaspenlaan direct ten noorden en de Kilderseweg direct ten oosten, is vrij recentelijk voor een groot deel ver-/afgegraven mede voor de aanleg van een tweetal waterpartijen en het gebruik als opslagterrein voor bouwmaterialen en grondstoffen. De delen die binnen de terrasresten liggen bevatten wel veel roestvlekken en oerbrokjes, wat erop duidt dat er voorheen mogelijk sprake was van een ijzeroerlaag. Deze zullen kapot geploegd/doorbroken zijn ter verbetering van de waterhuishouding. Deze oerlaag zal zich gevormd hebben in de matig tot sterk zandige kleilaag, met een gemiddelde dikte van 80 tot 100 cm. Verwacht mag worden dat tot deze diepte de bodem doorwoeld is. Duidelijk ontwikkelde bodemprofielen zijn tevens binnen de delen die binnen de terrasresten liggen, niet waargenomen. Bij de delen die binnen de oude riviergeulen liggen beperkt de bodemverstoring zich voornamelijk tot de huidige bouwvoor (eerste 30 cm).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de aangetroffen indicatoren blijft er één terreindeel over waar de aanwezigheid van een archeologische vindplaats niet kan worden uitgesloten. Het gaat om het zuidoostelijke deel binnen een hoger gelegen terrasrest (terrein aan de achterzijde van het erf gelegen aan de Stroombroekweg 2b), waar aan het oppervlak zijn aangetroffen een fragment steengoed zonder glazuur met engobe (datering 1300 tot 1550 na Chr. (Late-Middeleeuwen B)) en twee fragmenten steengoed met glazuur (datering 1300 na Chr. tot heden (Late-Middeleeuwen B en Nieuwe tijd)). De aanwezigheid van een archeologische vindplaats is wel minder aannemelijk omdat in de boringen geen indicatoren zijn aangetroffen die de aanwezigheid van de aan het oppervlak gevonden fragmenten steengoed (Late-Middeleeuwen B/Nieuwe tijd) zou kunnen verklaren. Een gehele uitsluiting van een archeologische vindplaats kan echter niet geconcludeerd worden.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Selectieadvies deeltrajecten 1, 2 en 3&lt;br&gt;Op grond van het ontbreken van aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden adviseert Econsultancy om voor de deeltrajecten 1, 2 en 3 geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies deeltraject 4&lt;br&gt;Voor één locatie binnen deeltraject 4 wordt geadviseerd een vervolgonderzoek te laten uitvoeren en betreft het zuidoostelijke deel van deeltraject dat binnen een hoger gelegen terrastrestrug ligt, ten zuiden/aan de achterzijde van het erf gelegen aan de Stroombroekweg 2b (zie figuur 16). Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek te laten plaatsvinden in de vorm van een archeologische begeleiding (conform protocol Opgraven) van de graafwerkzaamheden ten behoeve van de aanleg van de persleiding. Voor deze archeologische begeleiding (conform protocol Opgraven) is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk, dat voor aanvang van de werkzaamheden moet worden goedgekeurd door het bevoegd gezag, de gemeente Doetinchem.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de overige delen van deeltraject 4, waar geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden zijn aangetroffen, wordt geadviseerd geen vervolgonderzoek te laten uitvoeren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten aanzien van de vrij te geven deeltrajecten 1, 2 en 3 en delen van deeltraject 4 dient wel te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Doetinchem (Mevrouw ing. MSc. Y. van Tienen) en diens adviseur (de heer drs. M. Kocken, Regionaal Archeoloog regio Achterhoek) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2014-09-10