DOI: 10.17026/ar/7dzgjs
title: Archeologisch onderzoek plangebied noodontsluiting AZC te Uithuizen, gemeente Het Hogeland; bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen

description: In opdracht van de gemeente het Hogeland heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd naar de locatie voor de noodontsluiting AZC te uithuizen, gemeente Het Hogeland. De aanleiding voor dit onderzoek is de aanleg van een toegangsweg. De toegangsweg heeft een breedte van ca. 4 m en een lengte van ca. 70 m. De diepte van de graafwerkzaamheden bedraagt ca. 0,9 m vanaf maaiveld. 

Op basis van de archeologische verwachtings- en beleidskaart van de gemeente Eemsmond (thans deel van de gemeente Het Hogeland) geldt voor het plangebied een hoge archeologische verwachting. 

Op basis van de landschappelijke gegevens en ontwikkeling en de resultaten van eerder uitgevoerde onderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting voor dit plangebied opgesteld. Voor de periode Laat Paleolithicum-Neolithicum wanneer eventueel aanwezig resten in de top van de pleistocene ondergrond (het dekzand) aanwezig kunnen zijn is de verwachting onbekend. Er zijn zeer weinig vondsten uit die periode in dit gebied bekend. Vanwege de diepteligging van die top van het pleistocene zand, vermoedelijk dieper dan 13 m -mv, zullen bij de voorgenomen bodemingrepen zeker geen resten uit deze periode worden verwacht. Na een lange periode waarin het gebied niet geschikt was voor bewoning vanwege de invloed van de zee, ontstond een kwelderwal die wel geschikt was voor bewoning. Op paleogeografische reconstructies wordt het ontstaan van de kwelderwal waarop Uithuizen ligt gedateerd rond 100 na Chr. Uit deze periode zijn echter geen archeologische vondsten bekend. Vermoedelijk werd het gebied pas aan het eind van de Vroege Middeleeuwen bewoond, zoals kan worden afgeleid uit het ontstaan en de oudste bewoning van Uithuizen. Het onderzoeksgebied zelf ligt geheel op de zuidelijke flank van de kwelderwal. Het ligt ten oosten van de historische kern van Uithuizen. In de omgeving van het plangebied zijn resten aangetroffen van een steenhuis uit de Middeleeuwen. In het uitgevoerde booronderzoek door MUG in 2023 zijn in de boringen nabij het onderhavige plangebied resten van oude (perceel)sloten en een cultuurlaag aangetroffen. Er zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor de mogelijke aanwezigheid van bewoningsresten of nederzettingen. De archeologisch verwachting voor de periode Vroege-Late Middeleeuwen t/m Nieuwe tijd is derhalve middelhoog. Het zal hierbij voornamelijk gaan om diverse sporen van landgebruik en -inrichting, in de vorm van sloten, greppels en erfafscheidingen. In en onder de huidige bouwvoor kunnen diverse losse vondsten aangetroffen worden van keramiek, metaal, natuursteen, glas en dierlijk botmateriaal. Deze vondsten zullen in veel gevallen als afvalresten op het toenmalige maaiveld zijn terechtgekomen en duiden vrijwel zeker niet op de aanwezigheid van vindplaatsen met bewoningssporen. 

Om de archeologische verwachting nader te toetsen en de aard en de mate van gaafheid van de bodemopbouw te beschrijven wordt geadviseerd een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen uit te voeren. Op basis van de resultaten van dit booronderzoek kan worden vastgesteld of nader onderzoek noodzakelijk is. Voor het booronderzoek zullen 10 boringen dienen te worden uitgevoerd met een edelmanboor diameter 7 cm en tot een diepte van circa 1,2 m -mv. Een Plan van Aanpak voor de uitvoering van dit IVO-O is voorafgaand opgesteld en ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeente Het Hogeland.

 
Uit het veldonderzoek is gebleken dat in het plangebied geen aanwijzingen zijn vastgesteld voor en aanwezigheid van een cultuurlaag of archeologisch relevant niveau (oud maaiveld/loopvlak of vegetatiehorizont) waarin zich archeologische waarden of vindplaatsen kunnen bevinden. In één boring (boring 3) is een slootdempig vastgesteld. De locatie van deze boring past in het beeld dat ook bij eerder booronderzoek ten zuiden van dit plangebied is uitgevoerd. Daar zijn in twee nabij gelegen boringen vergelijkbare slootdempingen vastgesteld. Waarschijnlijk betreft dit dezelfde gedempte oude sloot. 

Op basis van de resultaten uit het uitgevoerd booronderzoek kan de gespecificeerde verwachting worden bijgesteld naar laag.

Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek aanbevolen.