DOI: 10.14457/tu.the.2016.1219
title: การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิผลการดำเนินงานของสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน): ด้านการกระจายการถือครองที่ดิน

description: การศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อประสิทธิผลการดำเนินงานของสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน): ด้านการกระจายการถือครองที่ดินในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์ 3 ประการ ได้แก่ เพื่อศึกษาบทบาทของสถาบันการบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ในการแก้ไขปัญหาการกระจายการถือครองที่ดิน เพื่อศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลในการดำเนินงานโครงการของสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ในด้านการกระจายการถือครองที่ดิน และเพื่อหาข้อเสนอแนะในการดำเนินงานของสถาบันการบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ในด้านการกระจายการถือครองที่ดินให้เกิดประสิทธิผล โดยใช้วิธีวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed methods research) กล่าวคือ ในการศึกษาเชิงคุณภาพได้ทำการสัมภาษณ์ผู้บริหารและบุคลากรผู้ปฏิบัติงาน จำนวน 5 คน ร่วมกับการศึกษาเชิงปริมาณโดยการรวบรวมข้อมูลจากแบบสอบถามบุคคลากรในสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) จำนวน 51 ชุด ผลการศึกษา พบว่า 1. บทบาทของสถาบันการบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ในการแก้ไขปัญหาการกระจายการถือครองที่ดิน ปัจจุบันดำเนินการใน 2 รูปแบบ ในโครงการทดลองจำนวน 2 โครงการ ได้แก่ โครงการนำร่องธนาคารที่ดิน ในพื้นที่นำร่อง 5 ชุมชน และโครงการบริหารจัดการที่ดินครบวงจร ซึ่งโครงการนำร่องธนาคารที่ดิน ในพื้นที่นำร่อง 5 ชุมชน นั้น บธจ. จะประสานขอจัดซื้อที่ดินในพื้นที่เป้าหมายที่เป็นปัญหาจากเจ้าของผู้ถือมีเอกสารสิทธิ์รายเดิมเมื่อจัดซื้อที่ดินแล้วจะนำมาจัดสรรให้เกษตรกรที่ไร้ที่ทำกินและเป็นผู้ครอบครองทำประโยชน์ในพื้นที่ดังกล่าว ในรูปแบบกลุ่มสหกรณ์ โดยกลุ่มสหกรณ์การทำสัญญาเช่าซื้อกับ บธจ. โดยได้รับอัตราดอกเบี้ยต่ำในระยะยาว ส่วนโครงการบริหารจัดการที่ดินครบวงจร บธจ. จะดำเนินกิจกรรมครบถ้วนในพื้นที่ทดลอง จำนวน 8 ตำบล 8 จังหวัด อันได้แก่ การตรวจสอบการถือสิทธิในที่ดินกิจกรรมการกระจายการถือครองที่ดิน และการป้องกันการสูญเสียสิทธิในที่ดิน โดยการกระจายการถือครองที่ดินจะทำการลงพื้นที่ตรวจสอบเพื่อจัดซื้อที่ดินจากเอกชนที่ไม่ได้เข้าทำประโยชน์ ซึ่งต้องไม่ใช่พื้นที่ของเกษตรเพื่อป้องกันการสูญเสียที่ดินของเกษตรกร เมื่อจัดซื้อแล้วก็ทำการจัดสรรให้เกษตรกร           ที่ไร้ที่ดินทำกินเข้าทำประโยชน์ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด โดยการทำสัญญาเช่าซื้อ2. ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลในการดำเนินงานโครงการของสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ในด้านการกระจายการถือครองที่ดิน ได้แก่ (1) ปัจจัยด้านนโยบายรัฐบาลที่ขาดความชัดเจน (2) ปัจจัยด้านงบประมาณซึ่งไม่เพียงพอต่อการสนับสนุนการดำเนินงาน  (3) ปัจจัยด้านรูปแบบองค์การที่ไม่เหมาะสมต่อการดำเนินงาน (4) ด้านบุคลากร และ (5) ระบบฐานข้อมูลที่ขาดการจัดการความรู้ที่เกี่ยวข้องกับปัญหาเรื่องที่ดิน และ (6) ปัจจัยด้านการให้ความสำคัญกับผู้รับบริการและผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ซึ่งทั้ง 6 ปัจจัยที่ได้กล่าวมาเป็นปัจจัยที่สำคัญที่มีผลต่อประสิทธิผลในการดำเนินงานโครงการของสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ในด้านการกระจายการถือครองที่ดิน นอกจากนี้แล้วยิ่งพบว่าปัจจัยการนำองค์การ และปัจจัยการวางแผนเชิงยุทธศาสตร์เป็นปัจจัยพื้นฐานของสถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) เพื่อประสิทธิผลในการดำเนินงาน3. จากการวิจัยครั้งนี้ ได้พบข้อเสนอแนะเพื่อการดำเนินงานของสถาบันการบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ในด้านการกระจายการถือครองที่ดินให้เกิดประสิทธิผล ได้แก่ (1) สถาบันการบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน) ต้องเปลี่ยนสถานะเป็นธนาคารที่ดินโดยเร็ว (2) รูปแบบธนาคารที่ดินในอนาคตจะต้องสามารถหาทุนได้เองเพื่อเป็นแหล่งทุนเพื่อคนด้อยโอกาส หรือเกษตรกร หรือผู้ไร้ที่ทำกิน (3) ธนาคารที่ดินต้องเป็นผู้รวบรวมและเป็นศูนย์กลางข้อมูล ทั้งข้อมูลที่ดิน ข้อมูลของเกษตรกร และการใช้ประโยชน์ในที่ดินต่างๆ (4) ธนาคารที่ดินต้องสร้างเครือข่ายร่วมกับส่วนราชการ และหน่วยงานในพื้นที่เพื่อร่วมกันดำเนินงานให้บรรลุผล (5) ในขณะที่ปัจจุบัน สถาบันฯ จะต้องจัดโครงสร้างและการจัดการ อำนาจและหน้าที่เสมือนเป็นธนาคารที่ดิน และ (6) ควรเร่งรัดประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับภารกิจและอำนาจหน้าที่ขอสถาบันฯ เพื่อให้หน่วยงาน หรือเกษตรกรได้เข้าใจเกี่ยวกับบทบาทหน้าที่ของ บธจ. เพิ่มมากยิ่งขึ้น