DOI: 10.14457/tu.the.2023.116
title: การยกระดับคะแนนดัชนีการรับรู้การทุจริต (corruption perceptions index: CPI) ของประเทศไทยตามหน้าที่และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภา

description: การศึกษาเรื่องการยกระดับคะแนนดัชนีการรับรู้การทุจริต (Corruption Perceptions Index: CPI) ของประเทศไทยตามหน้าที่และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) เพื่อศึกษาบทบาทหน้าที่และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภาในการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริต ตามหน้าที่และอำนาจตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 2) เพื่อศึกษาปัญหาและอุปสรรคต่อการปฏิบัติหน้าที่ของสมาชิกวุฒิสภาอันจะส่งผลต่อการยกระดับค่าดัชนีการรับรู้การทุจริตของประเทศไทย และ 3) เพื่อกำหนดแนวทางการให้บทบาทหน้าที่และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภาเพื่อการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริตของประเทศไทย เป็นการวิจัยเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ประกอบ ด้วยการศึกษาเอกสารงานวิจัย วิทยานิพนธ์ วารสาร สื่อสิ่งพิมพ์อิเล็กทรอนิกส์ พระราชบัญญัติที่เกี่ยวข้อง เพื่อนาข้อมูลมาวิเคราะห์ ร่วมกับการลงพื้นที่สัมภาษณ์เจาะลึก กลุ่มตัวอย่างที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า บทบาทหน้าที่และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภาในการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริต ตามหน้าที่และอำนาจตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 กล่าวถึงหน้าที่และอำนาจในการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริตของสมาชิกวุฒิสภา เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 270 กำหนดให้วุฒิสภามีหน้าที่และอำนาจติดตาม เสนอแนะและ เร่งรัดการปฏิรูปประเทศ และวุฒิสภาได้นำบทบัญญัติดังกล่าวมาเป็นแนวทางในการตราข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา พ.ศ. 2562 และให้มีคณะกรรมาธิการสามัญประจำวุฒิสภาขึ้น จำนวน 26 คณะเพื่อดำเนินการติดตาม เสนอแนะและเร่งรัดการปฏิรูปประเทศ โดยมีคณะกรรมาธิการที่มีความสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการป้องกันและปราบปรามการทุจริต เพื่อเป็นตัวหลักในการขับเคลื่อนภารกิจดังกล่าว ซึ่งหน้าที่และอำนาจของการขับเคลื่อนการยกระดับ CPI ของสมาชิกวุฒิสภาคือฝ่ายนิติบัญญัติมีหน้าที่หลัก คือ การตรวจสอบ ถ่วงดุล การบริหารราชการแผ่นดิน การติดตาม เสนอแนะ ปัญหา อุปสรรคต่าง ๆ รวมถึงการแก้กฎหมายเพื่อเป็นประโยชน์ต่อประเทศ ให้ฝ่ายบริหารได้นำไปปฏิบัติในภาพรวมสมาชิกวุฒิสภาได้ดำเนินการได้อย่างดีตามที่กฎหมายได้กำหนดไว้ อาทิ การดำเนินการในคณะกรรมาธิการ การเชิญบุคคล หรือหน่วยงานเข้าร่วมประชุมหรือให้ข้อมูลในประเด็นต่าง ๆ การอภิปรายในที่ประชุมวุฒิสภา การตั้งกระทู้ถาม เพื่อได้เสนอแนะข้อมูลไปยังหน่วยงาน กระทรวง ทบวง กรม การดำเนินการแก้ไขกฎหมายตามการปฏิรูปประเทศ และหาแนวทางการแก้ไข ซึ่งจากหน้าที่และอำนาจตามที่กฎมายได้กำหนดไว้ มีความครบถ้วนและครอบคลุมต่อการดำเนินการตามแผนปฏิรูปประเทศของสมาชิกวุฒิสภา ที่มีผลต่อการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริตของประเทศให้ดีขึ้น เช่น ในประเด็นการแก้ปัญหาคอร์รัปชัน การต่อต้านการทุจริต การเสริมสร้างธรรมาภิบาล การสร้างความโปร่งใสแก่ภาครัฐในทุกด้าน ปัญหาและอุปสรรคในการปฏิบัติหน้าที่ของสมาชิกวุฒิสภาอันจะส่งผลต่อการยกระดับค่าดัชนีการรับรู้การทุจริตของประเทศไทย คือ การขาดหน่วยงานที่เป็นหน่วยรับผิดชอบหลักในการกำหนดแผนการดำเนินการ กำหนดวิธีการวัดผลการขับเคลื่อนการยกระดับการรับรู้การทุจริตของประเทศ ให้มีประสิทธิภาพอย่างชัดเจน มีปัญหาที่หน่วยงานฝ่ายบริหารไม่ให้ความสำคัญต่อการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริตของประเทศ เพิกเฉยต่อการติดตาม เสนอแนะ จากคณะกรรมาธิการหรือวุฒิสภา อันนำไปสู่การไม่สามารถขับเคลื่อนต่อการป้องกันและปราบปรามการทุจริต รวมถึงการยกระดับ CPI ของประเทศได้ และหน่วยงานภาครัฐที่เป็นผู้ปฏิบัติขาดความเข้าใจในบทบาทและหน้าที่ของหน่วยงานตนซึ่งมีผลต่อตัวชี้วัดคะแนน CPI และแนวทางการกำหนดบทบาทหน้าที่และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภาเพื่อการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริต และข้อเสนอแนะต่อการยกระดับดัชนีการรับรู้การทุจริตของประเทศไทย ประกอบด้วย 1) สมาชิกวุฒิสภา ควรเพิ่มความเข้มข้นในการติดตาม ตรวจสอบนโยบายของผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมือง รวมถึงกับข้าราชการประจำ ผู้บริหารในหน่วยงานภาครัฐ เพื่อการตรวจสอบฝ่ายบริหาร ไปจนถึงรัฐบาล ในรูปแบบตามหน้าที่และอำนาจของสมาชิกวุฒิสภาตามที่กฎหมายได้บัญญัติไว้ โดยอาจแก้ไขเพิ่มเติม หรือปรับปรุงบทบาทหน้าที่ของสมาชิกวุฒิสภาให้ชัดเจนและเชื่อมโยงต่อการส่งเสริมการยกระดับ CPI ของประเทศให้มีประสิทธิภาพ ไม่ซับซ้อนและสอดคล้องกับการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี และ 2) สมาชิกวุฒิสภาควรเป็นหน่วยงานหลักในการเฝ้าระวังและออกมาตรการในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต เนื่องจากเป็นหน่วยงานนิติบัญญัติของประเทศ เป็นผู้พิจารณาเรื่องต่าง ๆ ที่จะสามารถขับเคลื่อนประเทศและแก้ปัญหาการทุจริต ประพฤติมิชอบในระดับนโยบายได้ เพื่อส่งต่อให้ฝ่ายบริหารได้นำข้อสังเกตและข้อเสนอแนะไปปฏิบัติให้เกิดประสิทธิผล และยังส่งผลต่อการยกระดับ CPI ของประเทศ และเป็นการสร้างภาพลักษณ์ที่ดีต่อนานาประเทศได้ด้วย