DOI: 10.14457/tu.the.2016.924
title: การดำเนินคดีแบบกลุ่มในคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์

description: การคุ้มครองผู้ลงทุนจำนวนมากในคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์ได้รับการพัฒนาไปอีกระดับหนึ่งด้วยการมีกลไกการดำเนินคดีในลักษณะพิเศษที่เรียกว่า “การดำเนินคดีแบบกลุ่ม” หรือ “Class Action” โดยเป็นกลไกใหม่ในการดำเนินคดีเพื่อคุ้มครองบุคคลจำนวนมากที่มีข้อเท็จจริง และข้อกฎหมายเดียวกันให้ได้รับการเยียวยา ซึ่งการดำเนินคดีแบบกลุ่มนับว่าเป็นมาตรการที่เข้ามาช่วยผู้ที่อาจได้รับความเสียหายเพียงเล็กน้อยจนไม่คุ้มค่าที่จะฟ้องร้องบังคับคดีตามสิทธิของตนได้รับความคุ้มครอง อีกทั้งยังช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดี รวมทั้งยังช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการอำนวยความยุติธรรมอีกด้วยแม้ว่าการดำเนินคดีแบบกลุ่มจะมีประโยชน์หลายประการแต่ด้วยเหตุที่การดำเนินคดีแบบกลุ่มได้บัญญัติให้มีขอบเขตการใช้บังคับที่กว้างขวางหลายประเภทคดี เช่น คดีละเมิด คดีผิดสัญญา รวมถึงคดีเรียกร้องสิทธิตามกฎหมายเฉพาะต่าง ๆ การที่จะนำบทบัญญัติในเรื่องการดำเนินคดีแบบกลุ่มไปใช้ในเรื่องใดเรื่องหนึ่งโดยเฉพาะอย่างยิ่งในคดีเรียกร้องสิทธิตามกฎหมายว่าด้วยหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ย่อมต้องพิจารณาลักษณะของคดีและข้อจำกัดของการดำเนินคดีแบบกลุ่มมาใช้ด้วย ด้วยเหตุนี้ จึงมีความจำเป็นที่ต้องศึกษาถึงวิธีการเยียวยาผู้ลงทุนจำนวนมากในคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์ผ่านทางกฎหมายของต่างประเทศเพื่อนำข้อมูลมาใช้วิเคราะห์และพิจารณารูปแบบที่เหมาะสม รวมทั้งปรับปรุงหลักเกณฑ์การดำเนินคดีแบบกลุ่มในคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์ให้มีความสอดคล้องกับลักษณะของคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์มากยิ่งขึ้น โดยในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ได้ศึกษาถึงรูปแบบการเยียวยาผู้เสียจำนวนมากผ่านกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายจารีตประเพณี (คอมมอนลอว์) เช่น ประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศแคนาดา และกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายลายลักษณ์อักษร (ซิวิลลอว์) เช่น ประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี สาธารณรัฐจีน (ไต้หวัน) การที่ศึกษาการเยียวยาผู้เสียหายจำนวนมากผ่านทางกลุ่มประเทศดังกล่าวก็เนื่องมาจากประเทศที่ใช้กฎหมายทั้งสองระบบดังกล่าวมีแนวคิดและมุมมองต่อระบบกฎหมายที่แตกต่างกันซึ่งส่งผลต่อรูปแบบการดำเนินคดีเพื่อเยียวยาผู้เสียหายจำนวนมากที่แตกต่างกัน จากการศึกษาหลักเกณฑ์ของกฎหมายต่างประเทศและหลักเกณฑ์ของประเทศไทยแล้วพบว่าหลักเกณฑ์การดำเนินคดีแบบกลุ่มของประเทศไทยในปัจจุบันที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอเมื่อนำมาใช้ในคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องการส่งคำบอกกล่าวให้แก่สมาชิกกลุ่ม การแบ่งกลุ่มย่อย คุณสมบัติและลักษณะต้องห้ามของโจทก์ การเปิดช่องให้องค์กรเอกชนสามารถเป็นโจทก์ได้ รวมทั้งการพิจารณาคดีเบื้องต้น ปัญหาเหล่านี้อาจส่งผลต่อประสิทธิภาพของการดำเนินคดีแบบกลุ่มอันจะทำให้ผู้ลงทุนไม่ได้รับความคุ้มครองอย่างเพียงพอและเป็นธรรมด้วยเหตุนี้ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงได้นำเสนอหลักเกณฑ์เพิ่มเติมหรือรูปแบบวิธีการที่เหมาะสมที่ควรนำมาปรับใช้กับคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์เพื่อให้การดำเนินคดีแบบกลุ่มในคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์เป็นไปเพื่อประโยชน์ของผู้ลงทุนอย่างแท้จริง เช่น การส่งคำบอกกล่าวที่เหมาะสม การกำหนดหลักเกณฑ์ในการแบ่งกลุ่มย่อยและกำหนดให้มีโจทก์ของกลุ่มย่อย การกำหนดลักษณะเฉพาะและลักษณะต้องห้ามของโจทก์โดยกำหนดผู้ที่มีส่วนได้เสียมากที่สุดเป็นผู้มีความเหมาะสมที่จะเป็นโจทก์ อีกทั้งยังเสนอให้องค์กรเอกชนที่ไม่มีวัตถุประสงค์ในการแสวงหาผลกำไรสามารถเป็นโจทก์ในการดำเนินคดีแบบกลุ่มแทนผู้ลงทุนจำนวนมากได้ รวมทั้งกำหนดให้นำการพิจารณาคดีเบื้องต้นมาใช้กับการดำเนินคดีแบบกลุ่ม ซึ่งวิธีการเหล่านี้ย่อมส่งผลให้การดำเนินคดีความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ และสามารถคุ้มครองผู้ลงทุนที่ได้รับความเสียหายจากการกระทำความผิดเกี่ยวกับหลักทรัพย์ให้ได้รับการเยียวยาความเสียหายได้อย่างเหมาะสมและเป็นธรรมยิ่งขึ้น