DOI: 10.14457/tu.the.2018.441
title: มุมมองทางด้านข้อบังคับมหาวิทยาลัยต่อการเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์: กรณีศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

description: งานวิจัยเรื่อง “มุมมองทางด้านข้อบังคับมหาวิทยาลัยต่อการเพิ่มประสิทธิภาพของกระบวนการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์: กรณีศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์” เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) และศึกษาในลักษณะพหุศึกษา (Multiple-Case Studies) ใน 2 กรณีศึกษา คือ 1) อาจารย์ผู้วิจัย ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ และผู้ประกอบการ และ 2) อาจารย์ผู้วิจัยพัฒนาและซื้อผลงานของตน และศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามุมมองทางด้านข้อบังคับที่มีต่อการเพิ่มประสิทธิภาพในกระบวนการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ภายในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยขั้นตอนการทำวิจัยมีดังนี้ 1) การศึกษาและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง 2) การศึกษาเชิงประจักษ์ ด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก ระหว่างผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในการต่อยอดงานวิจัยของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์สู่เชิงพาณิชย์ 3) การสรุป และวิเคราะห์ผลการวิจัย โดยใช้หลักการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) จากการวิจัยพบว่ากระบวนการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ประกอบไปด้วย 4 ขั้นตอนคือ 1) การค้นพบแนวคิด (Idea Generation) 2) การปกป้องทรัพย์สินทางปัญญา (Intellectual Property Protection) 3) การพัฒนาผลิตภัณฑ์ต้นแบบ (Prototyping) 4) การนำผลิตภัณฑ์ไปใช้ประโยชน์ในเชิงพาณิชย์ (Commercialization) และในแต่ละขั้นตอนประกอบด้วยกิจกรรมต่าง ๆ ที่ต้องอาศัยความร่วมมือร่วมกันทั้งอาจารย์ผู้วิจัย ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ และผู้ประกอบการ ในการผลักดันให้งานวิจัยภายในมหาวิทยาลัยออกสู่เชิงพาณิชย์ แต่อย่างไรก็ตามในแต่ละขั้นตอนต้องใช้ระยะเวลาพอสมควรเนื่องจากปัญหาการมีบุคลากร หรือฝ่ายงานที่ไม่เพียงพอต่อการให้คำแนะนำ หรือให้ความช่วยเหลือแก่อาจารย์ผู้วิจัย ดังนั้นมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์อาจมีการจัดฝ่ายงาน หรือมีการสร้างกรอบความร่วมมือกับภาคส่วน หรือเครือข่ายทั้งภายใน และภายนอกมหาวิทยาลัย เพื่อที่จะสามารถให้ความช่วยเหลือแก่อาจารย์ผู้วิจัย และผู้ประกอบการได้อย่างเต็มที่ในแต่ละขั้นตอน นอกจากนี้จากการวิจัยพบว่า มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์มีข้อบังคับที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์คือ “ข้อบังคับมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ว่าด้วยการมีสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาและการจัดหาประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญาของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ พ.ศ. 2561” ซึ่งประกอบไปด้วย 4 หมวด คือ หมวด 1 ทรัพย์สินทางปัญญาของมหาวิทยาลัย หมวด 2 การจัดการทรัพย์สินทางปัญญา หมวด 3 การหาประโยชน์จากทรัพย์สินทางปัญญาของมหาวิทยาลัย และหมวด 4 การจัดสรรหรือแบ่งปันผลประโยชน์ โดยข้อบังคับดังกล่าว ในบางกรณีผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องอาจไม่มีความรู้หรือความเข้าใจ หรืออาจไม่มีความสอดคล้องกันในทางปฏิบัติ ดังนั้นมหาวิทยาลัยอาจมีการให้ความรู้แก่อาจารย์ผู้วิจัย หรือผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องในด้านข้อบังคับมหาวิทยาลัยที่เกี่ยวข้องกับการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ในแต่ละหมวดที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนการให้ความรู้ด้านกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา กฎหมายสิทธิบัตร รวมทั้งอาจมีการออกระเบียบ หรือแนวทางในการปฏิบัติด้านการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ที่ชัดเจน และสอดคล้องกับการปฏิบัติ เพื่อให้เป็นแนวทางให้แก่ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง และเพื่อให้การต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ของมหาวิทยาลัยประสบผลสำเร็จมากยิ่งขึ้น ผลการวิจัยสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการสร้างความร่วมมือในการต่อยอดงานวิจัยสู่เชิงพาณิชย์ ตลอดจนแนวทางในการปรับปรุงหรือแก้ไขข้อบังคับของมหาวิทยาลัยที่เกี่ยวข้องเพื่อให้มีความสอดคล้อง เหมาะสมในทางปฏิบัติแก่อาจารย์ผู้วิจัย ศูนย์ทรัพย์สินทางปัญญาและบ่มเพาะวิสาหกิจ และผู้ประกอบการมากยิ่งขึ้น เพื่อให้การต่อยอดงานวิจัยของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์เกิดประโยชน์ และประสิทธิภาพสูงสุดในเชิงพาณิชย์