DOI: 10.17026/ar/pwf5e5
title: Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, karterende fase Hoge Rijndijk 265, Leiden Gemeente Leiden

description: IDDS Archeologie heeft in april 2023 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), karterende fase, uitgevoerd aan de Hoge Rijndijk 265 in Leiden, gemeente Leiden. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. Tevens wordt het terrein systematisch onderzocht op de aanwezigheid van archeologische resten. 
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op de stroomrug van de Oude Rijn en dan waarschijnlijk op de oeverwal. Op de oeverwal is het mogelijk om archeologische resten vanaf de IJzertijd aan te treffen. Sporen kunnen bestaan uit een nederzetting, akkerbouw of ander landgebruik, waarbij onder andere resten van (paal)kuilen, ploegsporen en greppels mogen worden verwacht.
De Oude Rijn stroomde in de Romeins tijd ten noordoosten van het plangebied. Direct ten noordwesten van het plangebied lag het fort Matilo en het plangebied is waarschijnlijk onderdeel van de aangrenzende vicus. De exacte begrenzing van het fort Matilo en de vicus is niet bekend, waardoor het plangebied in de bufferzone ligt. In het plangebied bestaat daarom een zeer grote kans op het aantreffen van resten uit de Romeinse tijd. Deze resten zullen bestaan uit sporen van de nederzetting en kunnen bestaan uit (paal)kuilen en greppels en indicatoren als aardewerk. Indien het terrein buiten de nederzetting viel, is het mogelijk om resten van een haven of landbouw aan te treffen. Sporen die daarbij horen zijn resten van boten of visfuiken en beschoeiing, of ploegsporen en greppels. 
Na het vertrek van de Romeinse bezetting zal het kamp in belang zijn afgenomen. Ook neemt de activiteit van de Oude Rijn toe, waardoor deze gaat meanderen. De loop wordt daarna verlegd naar het noorden, waardoor de nederzetting werd verlaten. In de Middeleeuwen raakt het gebied verder verlaten en is de meeste bebouwing gericht op de stad Leiden en de nederzetting Leiderdorp op de andere oever van de Oude Rijn. 
De diepte van de archeologische resten is niet bekend, maar het zal mogelijk zijn om de resten aan te treffen direct onder de omgewerkte bovengrond die is ontstaan als gevolg van het landgebruik als tuingrond of andere sub-recente antropogene werkzaamheden. De verwachting voor resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd is laag. 
De resultaten van het veldonderzoek bevestigen gedeeltelijk de verwachting van het bureauonderzoek. Het Romeinse niveau is aangetroffen, maar vermoedelijk betreft het hier het deel dat net buiten de vicus lag en waar resten van landbouw kunnen worden aangetroffen op het droge deel. Op de overgang kan ook afval van de nederzetting worden aangetroffen en in het oostelijke, natte deel resten van scheepvaart, visvangst, etc.
Het archeologisch niveau wordt aangetroffen vanaf 0,4 m -mv (circa -0,2 m NAP). Indien het archeologisch niveau verstoord wordt, wordt geadviseerd nader onderzoek uit te laten voeren. 
De gemeente Leiden heeft besloten dat de contouren van de nieuwbouw onderzocht dient te worden middels proefsleuven en een optionele doorstart naar een opgraving.