DOI: 10.17026/ar/ay9pox
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de gedeeltelijke herinrichting van verblijfsrecreatiepark Landgoed De Scheleberg aan de Immenweg 15 te Lunteren, gemeente Ede

description: Vestigia Archeologie en Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd ten behoeve van de geplande herinrichting van verblijfsrecreatiepark De Scheleberg aan de Immenweg 15 te Lunteren, gemeente Ede (afbeelding 1, Kaart 1 achterin het rapport). Het plangebied bestaat uit het noordelijke deel van het park met een oppervlakte van ca. 11 hectare. Daarbinnen zal er nieuwbouw plaatsvinden binnen ca. 70 kleine kavels, met een gezamenlijk oppervlak van 2,1 hectare (groen gearceerd op het inrichtingsplan, zie afbeelding 2, Kaart 2). Per verblijf wordt een bouwput gegraven van ca. 110 m², en 0,5 m diep. Deze kavels zijn echter niet aaneengelegen, maar vormen globaal een gebied van ca. 5 hectare. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in het kader van de aanvraag omgevingsvergunning in kaart gebracht te worden of zich binnen het plangebied behoudenswaardige archeologische waarden (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Gezien de aard van de ingrepen zullen de geplande ingrepen naar verwachting tot in het relevante archeologisch niveau reiken. Binnen het plangebied gold op basis van het bureauonderzoek een hoge archeologische verwachting voor het aantreffen van archeologische sporen voor alle perioden. In de directe omgeving zijn archeologische resten aangetroffen in de vorm van grafheuvels uit het Neolithicum en sporen van bewoning en Celtic Fields uit de IJzertijd. Mogelijk hebben deze Celtic Fields doorgelopen tot binnen het plangebied, met tussen de akkers huizen en erven. Om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen is op 6 en 7 april binnen het plangebied een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. Binnen het plangebied zijn 30 boringen gezet tot een diepte van maximaal 2,2 meter beneden maaiveld. Hierbij is vastgesteld dat de oorspronkelijke bodemopbouw binnen het plangebied relatief intact is gebleven, zodat in principe een archeologische vindplaats vanaf de vroege prehistorie binnen het plangebied aanwezig kan zijn. 
Advies. Vestigia Archeologie en Cultuurhistorie adviseert om zoveel mogelijk door middel van planaanpassing de eventueel aanwezige archeologische waarden te beschermen en in de bodem (“in situ”) te bewaren. Dit kan bijvoorbeeld door de geplande aanleg van de huisjes in opgehoogde grond te laten plaatsvinden, en/of bij graafwerkzaamheden minimaal een buffer van 30 centimeter aan te houden boven de onverstoorde ondergrond. Kaart 5A geeft daarbij als handleiding de diepteligging aan van de onverstoorde bodem in NAP, en Kaart 5B in centimeter beneden maaiveld. 
Op basis van de resultaten van het booronderzoek is een advieskaart voor vervolgonderzoek opgesteld (Kaart 6). Op deze kaart is de zone aangeduid waar sprake is van een intact bodemprofiel binnen 80 cm -mv (d.w.z. de geplande ontgravingsdiepte van 50 cm -mv inclusief een buffer van 30 centimeter onder de geplande vergravingsdiepte). De te ontwikkelen percelen binnen de zone aangemerkt voor vervolgonderzoek hebben een gezamenlijk oppervlak van ca. 1,3 hectare. Mocht bescherming van de mogelijke archeologische waarden binnen deze zone door in situ behoud niet of deels niet mogelijk zijn, dan adviseert Vestigia om als vervolgstap in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven uit te voeren. Voor aanvang van een dergelijk onderzoek dient eerst een door het bevoegd gezag goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld. Het is overigens de vraag of fenomenen als Celtic Fields middels een proefsleuvenonderzoek zijn op te sporen. Mogelijk kan in aanvulling op het Programma van Eisen nog een aangepaste onderzoeksstrategie worden gehanteerd zoals het extrapoleren van het AHN-beeld. Naschrift. Het bevoegd gezag, mevr. C. Harmsen van de gemeente Ede, heeft het conceptrapport beoordeeld. De opmerkingen zijn verwerkt in de definitieve versie van het rapport. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Ede, om op basis van het bovenstaande selectieadvies een besluit te nemen ten aanzien van het al dan niet doorgaan of beëindigen van het onderzoeksproces (selectiebesluit). Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk om voorafgaande aan de werkzaamheden een werkprotocol toevalsvondsten op te stellen. De uitvoerder van het grondwerk wordt daarmee geïnstrueerd wat te doen bij een dergelijke vondst. Het is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Ede, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.