DOI: 10.14457/tu.the.2017.1441
title: การจัดการขยะมูลฝอยของเทศบาลเมืองคูคต

description: การศึกษาเรื่อง การจัดการขยะมูลฝอยของเทศบาลเมืองคูคต มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดการขยะมูลฝอยของชุมชนของเทศบาลเมืองคูคต จังหวัดปทุมธานี และศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความสำเร็จและความล้มเหลวในการจัดการขยะมูลฝอยของเทศบาลเมืองคูคต โดยศึกษาจากทั้งการวิเคราะห์ข้อมูลจากข้อมูลทุติยภูมิ และศึกษาข้อมูลจากการการสัมภาษณ์ รวมทั้งสังเกตการณ์การดำเนินงานจัดการขยะและสภาพพื้นที่ของเทศบาลเมืองคูคต จังหวัดปทุมธานี เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อพบว่า ด้านความชัดเจนของนโยบายการกำจัดขยะมูลฝอยของเทศบาลเมืองคูคต มีความชัดเจนและมีการส่งเสริมให้บุคลากรในองค์กรพัฒนาศักยภาพตนเองด้านการจัดการขยะ มีเป้าหมาย ยุทธศาสตร์และโครงการเป็นตัวขับเคลื่อน สามารถนำไปปฏิบัติได้เป็นอย่างดีในชุมชนเขตพื้นที่ความรับผิดชอบได้ อีกทั้งด้านความสอดคล้องของนโยบายต่อสภาพปัญหาของนโยบายยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนาการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ของกองสาธารณสุข มีความชัดเจนในส่วนของการวางแผนพัฒนาได้ตรงตามสภาพปัญหา กล่าวคือ จากปัญหาปริมาณของขยะมูลฝอยที่เพิ่มในทุกปี เพื่อเป็นการแก้ไขปัญหาหรือลดความรุนแรงของปัญหาขยะมูลฝอยในอนาคต กองสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อม เทศบาลเมืองคูคตจึงมีหน้าที่ในการจัดการขยะมูลฝอยภายในเขตเทศบาล โดยได้ตระหนักและเล็งเห็นความสำคัญในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวจึงได้ดำเนินโครงการคูคตเมืองสะอาดเพื่อลดปริมาณขยะมูลฝอยภายในเขตเทศบาลเมืองคูคตให้น้อยลง ซึ่งใช้กลวิธีหลายด้านไม่ว่าจะเป็นการรณรงค์ประชาสัมพันธ์ การแปรรูปขยะเป็นปุ๋ยหมักชีวภาพ การทำปุ๋ยหมักบ่อวงคอนกรีต ถนนปลอดถังขยะ และเป็นการเปิดโอกาสให้ประชาชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับนโยบายได้เข้าไปมีบทบาทในการประเมินผล และประเมินผลการปฎิบัติของหน่วยงาน ด้านลักษณะของหน่วยงานที่นำนโยบายไปปฎิบัติ เทศบาลเมืองคูคตมีการการร่วมมือและประสานงานกับสำนักงานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจังหวัดปทุมธานี และกรมอนามัย รวมถึงร่วมมือกับประชาชนในชุมชน โดยผู้นำชุมชนและเจ้าหน้าที่เป็นตัวกลางประสานการทำงานระหว่างเทศบาลกับประชาชน การนํานโยบายการกําจัดขยะมูลฝอยไปปฏิบัติในชุมชน พบว่าสามารถลดปริมาณขยะลงได้ ทั้งในส่วนโครงการคูคตเมืองสะอาด และในส่วนของการจัดกิจกรรมให้ประชาชนในชุมชนมีส่วนร่วมต่าง ๆ มีชุมชนที่เข้าร่วมได้แก่ ชุมชนทอส.9, ชุมชนเสมาฟ้าคราม 25, ชุมชนฟ้าครามนคร, ชุมชนเดชอนันต์รวมใจ, ชุมชนเดชเจริญ, ชุมชนสราสินีย์วิลล์ 1, ชุมชนร่มเย็น, วัดประยูรธรรมาธามพร้อมศรีสามัคคี,ชุนชนรณชัย, ชุมชนร่มโพธิ์ทองพัฒนา สามารถเข้าใจถึงปัญหาและรับรู้ปัญหาได้อย่างชัดเจน ด้านความพอเพียงของทรัพยากร ด้านงบประมาณ จากการศึกษาพบว่าเทศบาลเมืองคูคตมีงบประมาณเพียงพอที่จะใช้จ่ายในการบริหารจัดการขยะมูลฝอย โดยงบประมาณส่วนใหญ่ได้มาจากรายได้ภาษีอากร นอกจากนี้ยังได้ค่าธรรมเนียมในการบริการจัดเก็บขยะมูลฝอยในชุมชน และด้านอุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องใช้ พบว่าเทศบาลเมืองคูคต มีจำนวนอุปกรณ์ เครื่องมือ เครื่องใช้ ที่อยู่ในเกณฑ์ที่ยังไม่พอต่อความจำเป็นที่ต้องใช้ กล่าวคือ ทั้งในส่วนของรถขยะและถังพักขยะเพื่อรับรองปริมาณขยะ ซึ่งเมื่อเทียบกับเทศบาลอื่นอย่างเทศบาลนครรังสิต พบว่ามีอุปกรณ์ เพื่อใช้ในการจัดการปัญหาขยะในพื้นที่มากกว่า ซึ่งพื้นที่การดูแลและเขตการรับผิดชอบในการบริหารจัดการขยะมูลฝอยมี 13 เขตรับผิดชอบ และเป็นเขตชุมชน รวมถึงเขตที่มีความเจริญทางการค้าที่ก่อให้เกิดอัตราการเกิดขยะมูลฝอยมากขึ้น คือ ห้างสรรพสินค้าโลตัส คลองสอง,ห้างเซียร์ รังสิต ทั้งนี้ด้วยจำนวนรถเก็บขยะของเทศบาลที่มีจำนวนจำกัดจึงอาจไม่พอต่อการเก็บขยะมูลฝอยได้ด้านลักษณะของผู้ปฎิบัติ จากการศึกษาพบว่าบุคลากรพนักงานสามัญด้านหัวหน้ารักษาความสะอาดที่รับผิดชอบด้านการจัดการขยะมูลฝอยของเทศบาลเมืองคูคตมีจำนวนไม่เพียงพอกับปริมาณงานที่จะต้องรับผิดชอบ แต่ทั้งนี้บุคลากรดังกล่าวมีคุณภาพที่เหมาะสม จึงทำให้สามารถควบคุมการบริหารจัดการขยะมูลฝอยได้อย่างดีในระดับหนึ่ง และในส่วนงานคุณภาพของบุคลากรที่เป็นลูกจ้าง จากการศึกษาพบว่า มีจำนวนไม่พอกับปริมาณงานที่จะต้องรับผิดชอบเช่นเดียวกัน และในส่วนของรายได้และแรงจูงใจในการทำงานพบว่า อัตราการลาออกของพนักกงานลูกจ้างก็มีมากด้วยเช่นกัน อีกทั้งช่วงอายุของพนักงงานลูกจ้างพบว่าช่วงอายุระหว่าง 20-30 ปี ถือเป็นช่วงอายุที่มีพนักงานเยอะสุด จึงทำให้มีการเปลี่ยนงานและลาออกจากงานที่ทำบ่อย ทั้งนี้เพราะอาจจะมีทางเลือกใหม่ที่ดีกว่า ทำให้พนักงานลูกจ้างไม่ได้มีความผูกพันกันในองค์กรมากเท่าที่ควร แต่ก็มีพนักงานบางกลุ่มมีการทำงานและความตั้งใจในการทำงานมากขึ้น วัดได้จากการทำงานที่รวดเร็วมากขึ้น การบริหารเวลาในการทำงานเป็นระบบและดีมากขึ้น และการลงบันทึกการเก็บขนขยะจากชุมชนต่าง ๆ ว่ามีการเก็บขยะและคัดแยกขยะในการเก็บขนมากขึ้น แต่ก็ต้องมีการประเมินผลและวัดผลต่อไป ด้านการมีส่วนร่วมของประชาชน การดำเนินการโครงการคูคตเมืองสะอาดแผนพัฒนาสามปีของเทศบาลเมืองคูคต และโครงการจังหวัดสะอาดของกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมร่วมกับกระทรวงมหาดไทย ประชาชนในชุมชนเข้าร่วมโครงการดังกล่าวได้เป็นอย่างดี และให้ความร่วมมือในการคัดแยกขยะมูลฝอย และลดปริมาณขยะมูลฝอยในชุมชนของตนเอง ซึ่งเทศบาลเมืองคูคตจะมีการแต่งตั้งคณะกรรมการในแต่ละชุมชนในดูแลจัดการขยะมูลฝอยในแต่ละชุมชน และมีการรายงานสรุปผลกับโครงการและกิจกรรมที่ได้เข้าร่วมกับเทศบาล ทั้งนี้โดยชุมชนที่ได้รับรางวัลต่าง ๆ เช่น ชุมชนทอส.9, ชุมชนเดชเจริญ, ชุมชนสราลินีวิลล์ เทศบาลเมืองคูคตได้พัฒนาผู้รับผิดชอบและคณะกรรมการชุมชน เพื่อใช้เป็นวิทยากรในการอบรมให้ความรู้ด้านการจัดการขยะมูลฝอย และลดปริมาณขยะมูลฝอยลง ทั้งในเรื่องของการคัดแยกขยะโดยใช้หลักการ 3R คือการใช้น้อย ใช้ซ้ำ และกลับมาใช้ใหม่ เพื่อให้เป็นต้นแบบที่ดีและให้ชุมชนหรือหน่วยงานอื่น ๆ สามารถนำไปปฏิบัติตามได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ