DOI: 10.17026/dans-xfn-3keh
title: Gemeente 's-Hertogenbosch. Plangebied Peter de Gorterstraat te Rosmalen. Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: &lt;p&gt;In opdracht van MILTOP heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC bv een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek met behulp van boringen (verkennende fase) uitgevoerd in het onderzoeksgebied Peter de Gorterstraat te Rosmalen. Aanleiding voor het onderzoek is het plan in dit gebied woningen te realiseren en de golfbaan uit te breiden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat het onderzoeksgebied ligt op de overgang van een dekzandrug/-welvingen naar een lager gelegen dekzandvlakte. De hogere delen van de dekzandrug zijn in de nieuwe tijd verstoven. Gezien de vondsten van aardewerk in een bouwvoor onder het stuifzand, zou dit gebied vóór de verstuiving een akkergebied kunnen zijn geweest. In de dekzandvlakte bevond zich, op de rand van het onderzoeksgebied, een laagte. Over het algemeen waren gebieden op een landschappelijke gradiënt van oudsher aantrekkelijke vestigingsgebieden. In de directe omgeving van het onderzoeksgebied zijn archeologische resten bekend uit het neolithicum, de bronstijd en de middeleeuwen-nieuwe tijd. De laagte op de rand van het onderzoeksgebied is mogelijk gebruikt voor rituele depositie. Het zuidelijke deel van het onderzoeksgebied was in de eerste helft van 18e eeuw al ontgonnen (kampontginning). Het noordelijke deel was lange tijd een heidegebied met, ten noorden van het onderzoeksgebied, stuifzanden. Aan het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw is ook dit deel van het onderzoeksgebied ontgonnen. In het onderzoeksgebied wordt een AC-profiel verwacht (beekeerdgrond in de nattere delen en mogelijk iets drogere bodems zoals gooreerdgronden of (afgetopte) veldpodzolprofielen in de iets hogere delen), waarbij de A-horizont (bouwvoor) naar verwachting 30 tot maximaal 50 cm is. In de 20e eeuw zijn delen van de (al dan niet verstoven) dekzandrug afgegraven, terwijl andere delen juist zijn opgehoogd. Als gevolg van dit grondverzet zijn rondom het onderzoeksgebied grote hoogteverschillen ontstaan met steilrandjes, zonder dat echter duidelijk is of het onderzoeksgebied is afgegraven of dat de aangrenzende percelen ten noorden juist zijn opgehoogd. Aan het einde van de 20e eeuw is het westelijke deel van het onderzoeksgebied in gebruik genomen als sportveld en later als golfbaan, waarbij (op beperkte schaal) grondverzet heeft plaatsgevonden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van deze resultaten wordt aan het noordelijke deel van het onderzoeksgebied een middelhoge verwachting toegekend voor archeologische waarden uit de steentijd tot en met de nieuwe tijd A en een lage verwachting voor de nieuwe tijd B en C. Aan de zuidoostelijke rand, die een duidelijk lagere ligging heeft, wordt de verwachting bijgesteld naar laag voor nederzettingsresten, graven e.d., hoewel er wel aan natte context gerelateerde archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Uit het veldonderzoek blijkt dat het onderzoeksgebied op de overgang ligt van een (verstoven) dekzandrug naar een gebied met verspoeld dekzand en fluvioperiglaciale afzettingen. Op de hogere delen van het gebied is in het Holoceen een zwak ontwikkelde veldpodzol ontstaan. De lagere delen waren hiervoor te nat, waardoor hier zich een gooreerdgrond heeft ontwikkeld. Gezien de zeer dunne Ah-horizont, die in het grootste deel van het plangebied onverploegd was, is het gebied voorafgaand aan de stuifzandfase niet ontgonnen. In de nieuwe tijd is het noordelijke deel van het onderzoeksgebied afgedekt met stuifzand afkomstig van de noordelijk gelegen hogere delen van de dekzandrug. De dikte van deze laag stuifzand (incl. bouwvoor) varieert van 40 tot 110 cm. De plaatselijke aanwezigheid van gele vlekken in het stuifzand duidt mogelijk op oudere ploeglagen of andere type verstoringen. De dikte van het afdekkende stuifzanddek heeft er echter wel toe geleidt dat het natuurlijke bodemprofiel in een groot deel van het plangebied buiten het bereik van de ploeg of andere typen verstoringen is gebleven. Het stuifzand is met name in het westelijke deel recentelijk geploegd of door de aanleg van het golfterrein omgezet. In het zuidelijke deel, waar niet of nauwelijks stuifzand is afgezet, is de bodem wel verploegd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gezien de bodemopbouw wordt de archeologische verwachting voor het noordelijke deel met een geheel intacte bodem bijgesteld naar middelhoog voor archeologische waarden (vuursteenvindplaatsen) uit het laat-paleolithicum tot neolithicum. Voor het zuidelijke deel (verstoorde bodems (AC-profiel) en gooreerdgronden) geldt een lage verwachting. Voor de tussengelegen zone waar de bodem in meer of mindere mate is verstoord, geldt voor archeologische waarden (vuursteenvindplaatsen) uit het laat-paleolithicum tot neolithicum vanwege de grotere mate van verstoring een lage tot middelhoge verwachting. Voor resten van landbouwers (neolithicum-nieuwe tijd) geldt een lage verwachting.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gezien de archeologische verwachting wordt geadviseerd om bij bodemverstoringen dieper dan 50 cm –mv in het gebied met een intact veldpodzol een karterend booronderzoek conform methode A3 uit te voeren om de aan- of afwezigheid van archeologische waarden vast te stellen. Indien bij dit onderzoek blijkt dat er vuursteenvindplaatsen aanwezig zijn, wordt geadviseerd het onderzoek uit te breiden naar de zone met verstoorde veldpodzolen. Voor het gebied met AC-profielen en gooreerdgronden wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd.&lt;/p&gt;