DOI: 10.14457/tu.the.2016.1441
title: นโยบายและการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติของประเทศไทย

description: แรงงานข้ามชาติ เป็นบุคลากรที่เป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญของภาคธุรกิจของไทย เราไม่สามารถปฏิเสธได้ว่าแรงงานข้ามชาตินั้นเป็นกลไกในการขับเคลื่อนด้านแรงงานที่ผลักดันให้ภาคธุรกิจของไทยดำเนินไปได้ ผลของการศึกษาพบว่าสาเหตุที่ทำให้แรงงานข้ามชาติหลั่งไหลเข้ามาทำงานภายในประเทศไทย เนื่องจากปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจของประเทศต้นทางของแรงงานไม่เอื้ออำนวยต่อการดำรงชีวิต และปัญหาทางด้านสังคมและการเมืองทำให้แรงงานตัดสินใจเลือกที่มาทำงานในประเทศไทยประกอบกับ ในช่วงที่ภาคเศรษฐกิจภายในประเทศไทยเจริญเติบโต มีความต้องการแรงงานเป็นจำนวนมากเพื่อช่วยในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจ และเนื่องด้วยแรงงานไทยไม่มีความสนใจที่อยากจะทำงานใช้แรงงานประเภท สกปรก ยากลำบาก และอันตราย จึงทำให้แรงงานข้ามชาติเป็นที่ต้องการของภาคธุรกิจ เพราะแรงงานข้ามชาติมีความอดทน ไม่เลือกงานผลของการศึกษานโยบายและแนวทางการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติในประเทศไทย พบว่าในแต่ละยุคสมัยของรัฐบาลจะเห็นได้ว่านโยบายของรัฐบาลในแต่ละสมัยมักใช้วิธีการออกมติคณะรัฐมนตรีในการจัดการและควบคุมแรงงานข้ามชาติ ผ่านการประกาศผ่อนผันให้บุคคลที่มีสถานะเป็นผู้หลบหนีเข้าเมืองผิดกฎหมาย สามารถทำงานได้ภายใต้เงื่อนไขของรัฐที่ได้กำหนดไว้ และหลังจากนั้นรัฐบาลจึงเปิดให้มีการจดทะเบียนแรงงานข้ามชาติ ซึ่งเป็นไปตามเงื่อนไขที่รัฐได้กำหนดไว้เช่นกัน ซึ่งเห็นได้ว่าที่ผ่านมารัฐไทยมีนโยบายและแนวทางการบริหารจัดการที่วนไปวนมา เป็นการแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้า/เฉพาะเรื่องจึงทำให้นโยบายที่ออกมาไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งช่องว่างของนโยบายเปิดโอกาสให้เกิดการหาผลประโยชน์จากนโยบาย เกิดกลุ่มผู้มีอิทธิพลและเจ้าหน้าที่หาผลประโยชน์ จึงเป็นเหตุให้เกิดผลกระทบของปัญหาที่ตามมา เช่นปัญหาการเข้าเมืองผิดกฎหมาย การขูดรีดแรงงานข้ามชาติ นายจ้างกดขี่และเอาเปรียบแรงางาน ปัญหาอาชญากรรม ปัญหายาเสพติด ฯลฯข้อเสนอจากการศึกษา นโยบายและการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติของประเทศไทย ผู้ศึกษาคิดว่านโยบายการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติของประเทศไทย รัฐควรกำหนดนโยบายที่มีความชัดเจนและมีเป้าหมายที่แน่ชัด เพราะที่ผ่านมานโยบายการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติในประเทศไทยเป็นการกำหนดนโยบายที่เน้นการแก้ปัญหาเฉพาะหน้า สามารถควบคุมหรือจัดการปัญหาได้ในระยะเวลาอันสั้น ไร้ทิศทางและไม่มีความแน่นอน ขึ้นอยู่กับผู้มีอำนาจในการกำหนดนโยบาย ซึ่งเป็นคนกลุ่มน้อย ขาดการมีส่วนร่วมจากผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง จึงทำให้นโยบายที่ออกมามีลักษณะไม่ชัดเจนและไม่สามารถนำนโยบายไปปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพ การมีนโยบายในการบริหารจัดการที่ชัดเจนจะส่งผลต่อการกำหนดแนวทางการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ และเมื่อศึกษาลงให้ลึกลงไปจะพบว่าคุณภาพชีวิตของแรงงานข้ามชาติที่ทำงานในประเทศไทย อาทิ สิทธิและสวัสดิการของแรงงานข้ามชาติ ไม่ได้รับการปฏิบัติอย่างเสมอภาคหรือได้รับการเอาใจใส่จากรัฐเท่าที่ควรยังคงมีช่องว่างที่แรงงานข้ามชาติไม่สามารถรับสิทธิหรือสวัสดิการได้อย่างเสมอภาคและเท่าเทียม ซึ่งรัฐไทยมองว่าแรงงานข้ามชาติเป็นปัญหาด้านความมั่นคงของประเทศมากกว่าการคำนึงถึงเรื่องสิทธิหรือคุณภาพชีวิตของความเป็นมนุษย์ที่เท่าเทียมกัน เราจะเห็นได้ว่านโยบายส่วนใหญ่จะเป็นในเรื่องการควบคุม/ใช้กำลังและจัดระเบียบแรงงานข้ามชาติ เนื่องด้วยนโยบายแรงงานข้ามชาติที่ไม่มีความชัดเจนและแน่นอน เปลี่ยนไปตามยุคสมัยของรัฐบาล ทำให้ผู้ปฏิบัติงานของส่วนราชการหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเกิดความสับสน ขาดความต่อเนื่องของนโยบายทำให้การทำงานขาดประสิทธิภาพ อีกทั้งการรับรู้ของผู้ประกอบการภาคธุรกิจและเอกชน เกิดความสับสนและอาจเข้าใจในนโยบายคาดเคลื่อน จึงทำให้การประกาศใช้นโยบายไม่ได้รับความร่วมมืออย่างเต็มประสิทธิภาพ ดูเหมือนว่าการเข้าสู่ประชาคมอาเซียนของประเทศไทยอาจปรับตัวได้ช้าเนื่องจาก ยังคงมีการกีดกั้นแรงงานข้ามชาติและข้อกำหนดทางกฎหมายต่างๆอาจเป็นอุปสรรคในการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษ เขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดน และภาคอุตสาหกรรม ทำให้ขาดความคล่องตัวในการพัฒนาเศรษฐกิจภายหลังจากการเข้าสู่ประชาคมอาเซียน ซึ่งผู้ศึกษาเสนอว่าควรมีการปรับหรือผ่อนผันกฎเกณฑ์หรือกฎหมายบางอย่างเพื่อให้เกิดความคล่องตัว เพื่อดึงดูดแรงงานข้ามชาติและนักลงทุน ในการพัฒนาเขตเศรษฐกิจพิเศษและเขตเศรษฐกิจพิเศษชายแดน