DOI: 10.17026/ar/b8k958
title: Gemeente Rucphen. Plangebied De Gagelrijzen te Sint Willebrord.
title: Archeologisch bureauonderzoek.

description: BAAC heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied De Gagelrijzen te Sint Willebrord, gemeente Rucphen. Aanleiding voor het onderzoek is het voornemen om in de wijk de riolering te vervangen, het maaiveld aan te passen en wadi’s te graven. De werkzaamheden vinden plaats op een oppervlak van circa 2,4 ha, gelijk aan een tracé van circa 1,2 km. Realisatie van de plannen kan leiden tot aantasting of vernietiging van mogelijk aanwezige archeologische waarden.
 
Het plangebied ligt op het Kempisch Hoog in het zuidwesten van het zuidelijk zandgebied. De ondergrond bestaat uit afzettingen van de Formatie van Stramproy afgedekt door dekzand (Laagpakket van Wierden, Formatie van Boxtel). Vanaf de bronstijd was het oosten van het plangebied bedekt geraakt met veen. Deze veenmoeren werden in de late middeleeuwen afgegraven ten behoeve van de veenwinning. De kern van Sint Willebrord ligt ten noorden van het plangebied. Deze kern kent een jonge historie in de 19e eeuw. Voor deze periode lagen de erven verspreid door het landschap langs oude ontginningspercelen. Er zijn geen aanwijzingen voor een historisch erf in het plangebied. Het westen van het plangebied snijdt met de (historische) verbindingsweg tussen De Hoeven en Sprundel. 

Er zijn in de omgeving van het plangebied alleen vindplaatsen uit de nieuwe tijd aangetroffen. Deze zijn in de meeste gevallen als niet behoudenswaardig bestempeld. Er zijn geen aanwijzingen voor bekende vindplaatsen in het plangebied. 

Voor vindplaatsen van jager-verzamelaars geldt een middelhoge archeologische verwachting. 
Voor het oosten van het plangebied geldt een lage verwachting op vindplaatsen van landbouwers uit het (laat-)neolithicum tot en met de middeleeuwen. Voor de rest van het plangebied is deze middelhoog. 
Het westen van het plangebied heeft een hoge verwachting op sporen van infrastructuur uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd, het oosten heeft een middelhoge verwachting op sporen van landinrichting en veenwinning uit dezelfde periode. 

De beoogde bodemwerkzaamheden kunnen tot verstoring leiden van potentiële archeologische resten in de zones met een middelhoge verwachting. In de zones met een hoge verwachting zullen vooralsnog geen werkzaamheden gaan plaatsvinden. Potentiële archeologische resten zullen hier in situ behouden worden. 
De graafwerkzaamheden voor het nieuwe riool zullen grotendeels in al geroerde grond gaan plaatsvinden. Op de locaties waar op basis van de KLIC onverstoorde grond werd verwacht blijkt op basis van een terreininspectie de hemelwaterafvoer te liggen. De bodem zal bij de aanleg hiervan verstoord zijn geraakt. 
De sleufdelen die nog in onverstoorde grond worden aangelegd zijn kleinschalig in oppervlak. De verwachting is dat de gewonnen archeologische kennis uit dergelijke sleuven niet groot zal zijn. Er wordt geadviseerd in het kader van de rioolwerkzaamheden geen archeologisch vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. 

De te graven wadi’s zullen groter van oppervlak zijn en liggen in gebieden waar naar verwachting amper tot geen eerdere verstoringen hebben plaatsgevonden. Er wordt geadviseerd om eventuele archeologische vindplaatsen in de zones van de wadi’s in kaart te brengen doormiddel van een archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven. Op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek kan worden bepaald of een archeologische begeleiding van de verdere graafwerkzaamheden in het kader van de wadi’s in deze zones noodzakelijk is. 

Ondanks dat voor de overige zones van het plangebied de archeologische kenniswinst laag is kan er wel meer inzicht worden verkregen in het landschap waar het plangebied in gelegen is. Er wordt om deze reden geadviseerd om tijdens het proefsleuvenonderzoek ook meerdere boringen te zetten langs het beoogde riooltracé. Het doel van de boringen is niet het toetsen van de archeologische verwachting maar het in kaart brengen van de landschappelijke situatie.