DOI: 10.17026/dans-xp9-47p2
title: Twee deeltrajecten te Markgraven, gemeente Tubbergen

description: &lt;p&gt;Synthegra heeft in opdracht van Royal HaskoningDHV een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor twee deeltrajecten van de beek Markgraven in Tubbergen. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen aanpassing van de beek Markgraven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Specifieke archeologische verwachting bureauonderzoek&lt;br&gt;De voorgenomen werkzaamheden ter plaatse van de twee deeltracés van de beek Markgraven gaan plaats vinden in een gebied waar archeologische resten kunnen worden verwacht uit alle archeologische perioden met name op zandkoppen en –ruggen. Het is bekend dat de mens in het verleden de voorkeur had zich te vestigen op hoge delen van het landschap zoals zandkoppen of -ruggen. De gebieden met een hoge archeologische verwachtingswaarde, volgens de kaart van de gemeente Tubbergen, komen voor een deel overeen met de op de geomorfologische kaart aangegeven dekzandruggen. Door de hogere ligging in het landschap en de aanwezigheid van water in de directe omgeving waren deze zones zeer geschikt voor bewoning in het verleden. Archeologische resten kunnen verwacht worden vanaf het maaiveld, of indien er een enkeerdgrond aanwezig is, onder het plaggendek.&lt;br&gt;Het grootste deel van het onderzoeksgebied ligt in het beekdal van de Markgraven. Over de archeologische verwachting ter plaatse van beekdalen zegt de verwachtingskaart van de gemeente Tubbergen het volgende.&lt;br&gt;Het karakter van de archeologische resten in de landschappelijke eenheid van de beekdalen en laagten verschilt duidelijk van de archeologische resten elders in de gemeente. Resten van kampementen, nederzettingen, grafvelden en agrarische sporen worden in beekdalen en laagten namelijk slechts zelden aangetroffen. Over het algemeen is de kans op het aantreffen van archeologische resten in deze gebieden relatief gering. Daarom is de archeologische verwachting laag. Als er archeologische resten voorkomen gaat het vaak om losse archeologische vondsten, zoals stenen of vuurstenen bijlen of bronzen lanspunten, die waarschijnlijk deels als (ritueel) depot en deels als verloren voorwerpen beschouwd kunnen worden. Desalniettemin kunnen beekdalen en laagten zeer waardevolle archeologische resten bevatten. Een bijzondere categorie vindplaatsen die (op grond van vondsten elders in Oost-Nederland) binnen de beekdalen en laagten verwacht kan worden, betreft afvaldumps. Het gaat hierbij vaak om grote hoeveelheden nederzettingsafval, waaronder organische resten, dat vanaf de hoge gronden in de aangrenzende beekdalen is gedumpt. Dergelijke dumps, die mogelijk waardevolle organische resten bevatten, kunnen voorkomen op plaatsen waar dekzandhoogten en -ruggen met een hoge archeologische verwachting grenzen aan beekdalen. Binnen het onderzoeksgebied komen er een aantal van dergelijke locaties voor.&lt;br&gt;Daarnaast moet in en langs de randen van beekdalen rekening gehouden worden met de aanwezigheid van resten van houten en (natuur-)stenen constructies, bijvoorbeeld resten van (middeleeuwse) watermolens en resten van voorden en bruggen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie en aanbeveling&lt;br&gt;In de op bijlage 3 aangegeven zones wordt een verkennend booronderzoek geadviseerd om de bodemopbouw in kaart te brengen en daarmee het verwachtingsmodel te toetsen. Daarnaast zal de bodem worden onderzocht op de aanwezig van archeologische indicatoren, waarbij gezien de landschappelijke ligging met name gelet dient te worden op de mogelijke aanwezigheid van afvaldumps.&lt;br&gt;Buiten de geselecteerde zones wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd. Wel wil Synthegra er op wijzen dat ook in de gebieden met een lage verwachting losse archeologische vondsten aanwezig kunnen zijn. Gezien het hier om een beekdal gaat kan worden gedacht aan houten constructies van bijvoorbeeld bruggen en aan rituele deposities.&lt;/p&gt;