DOI: 10.14457/tu.the.2016.878
title: ปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้จากธุรกิจโฆษณาออนไลน์ของนิติบุคคลต่างประเทศตามหลักแหล่งเงินได้

description: ธุรกิจโฆษณาออนไลน์ถือเป็นประเภทของพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ที่สร้างรายได้ให้กับผู้ประกอบการจำนวนมาก นอกจากนี้ด้วยลักษณะเฉพาะของการประกอบธุรกิจโฆษณาออนไลน์ ได้แก่ การประกอบธุรกรรมที่ไม่ต้องอาศัยการดำเนินการของสถานประกอบการทางกายภาพ  ธุรกรรมที่มีความสัมพันธ์สามฝ่ายหรือหลายฝ่าย โครงสร้างราคาที่มีรูปแบบการคำนวณราคาเป็นการเฉพาะ และการจัดตั้งองค์กรธุรกิจที่มีความซับซ้อนโดยเฉพาะนิติบุคคลต่างประเทศซึ่งเป็นบริษัทข้ามชาติที่มีทุนขนาดใหญ่ ก่อให้เกิดปัญหาจัดเก็บภาษีนิติบุคคลตามหลักแหล่งเงินได้ รวมตลอดจนการตรวจสอบและป้องกันการเลี่ยงภาษีของธุรกิจโฆษณาออนไลน์ดังกล่าว วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เขียนขึ้นเพื่อศึกษาเกี่ยวกับปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้จากธุรกิจโฆษณาออนไลน์ของนิติบุคคลต่างประเทศตามหลักแหล่งเงินได้ โดยมุ่งเน้นศึกษาปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลของประเทศไทย และแนวทางการแก้ไขปัญหาดังกล่าวจากการศึกษาทบทวนมาตรการการแก้ปัญหาในระดับระหว่างประเทศขององค์การเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจและการพัฒนา (OECD) และแนวทางการแก้ปัญหาของประเทศต่างๆ ไดแก่ สหราชอาณาจักร ออสเตรเลีย และ สาธารณรัฐอินเดีย ซึ่งผลจากการศึกษาพบว่า 1) ในประเด็นเกี่ยวกับประเภทของเงินได้จากธุรกิจโฆษณาออนไลน์ เมื่อพิจารณาจากการประกอบธุรกิจถือว่ามีลักษณะของสัญญาการให้บริการ เป็นเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร และเงินได้ดังกล่าวถือเป็นเงินได้ประเภทกำไรธุรกิจภายใต้ขอบเขตข้อตกลงในอนุสัญญาภาษีซ้อนฯ จากการศึกษาพบว่า มาตรการทางกฎหมายไทยที่ใช้บังคับในปัจจุบันไม่เพียงพอและล้าหลังต่อการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างในการประกอบธุรกิจโฆษณา เนื่องจากมาตรการกฎหมายในปัจจุบันกำหนดเงื่อนไขการจัดเก็บภาษีเงินได้โดยพิจารณาจากการประกอบธุรกิจผ่านสถานประกอบการถาวรเชิงกายภาพในรัฐแหล่งเงินได้ กรณีดังกล่าวส่งผลกระทบต่อหลักการจัดเก็บภาษีที่ดีทั้งในมิติของความเป็นธรรมในการจัดเก็บภาษีและประสิทธิภาพของการจัดเก็บภาษีของประเทศไทย จากการศึกษามาตรการการจัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลของต่างประเทศ พบว่า แต่ละประเทศใช้วิธีการแก้ปัญหาดังกล่าวแบบฝ่ายเดียว โดยการประกาศใช้มาตรการทางภาษีที่แยกจากภาษีเงินได้เพื่อใช้บังคับนิติบุคคลต่างประเทศที่มิได้มีการเสียภาษีเงินได้ที่ถูกต้อง หรือจงใจหลีกเลี่ยงภาษีผ่านการดำเนินการในรูปแบบต่างๆ ได้แก่ สหราชอาณาจักร และออสเตรเลีย โดยมุ่งบังคับใช้กับบริษัทที่ประกอบการธุรกิจดิจิทัล รวมถึงธุรกิจโฆษณาออนไลน์ด้วย สาธารณรัฐอินเดียประกาศใช้กฎหมายเพื่อจัดเก็บจากรายได้จากธุรกิจโฆษณาออนไลน์โดยตรงในฐานะกฎหมายพิเศษ นอกจากนี้ OECD ได้มีการพัฒนาอนุสัญญาภาษีซ้อนแบบพหุภาคีเพื่อส่งเสริมความร่วมมือระหว่างประเทศในการแก้ไขปัญหาการจัดเก็บภาษีจากธุรกิจออนไลน์ รวมถึงธุรกิจโฆษณาออนไลน์ด้วย จากผลการศึกษาผู้เขียนจึงเสนอให้ประเทศไทยพิจารณาแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติภายใต้ประมวลรัษฎากร ได้แก่ มาตรา 76 ทวิ โดยให้การประกอบธุรกิจผ่านอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่มีการจดทะเบียนโดเมนในประเทศไทย และเพิ่มเติม มาตรา 70/1 กรณีที่มีการชำระเงินที่เป็นสกุลเงินไทยหรือมีเงินได้จากประเทศไทย ถือเป็นการประกอบธุรกิจในประเทศไทย นอกจากนี้ให้กำหนดหน้าที่ของผู้จ่ายทั้งที่เป็นนิติบุคลและบุคคลธรรมดาในการหักภาษี ณ ที่จ่าย ตลอดจนเสนอให้ประเทศไทยดำเนินการเจรจาแก้ไขอนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศต่างๆ หรือพิจารณาเข้าร่วมเป็นสมาชิกอนุสัญญาภาษีซ้อนแบบพหุภาคีของ OECD  เพื่อแก้ไขข้อจำกัดเกี่ยวกับอนุสัญญาภาษีซ้อน อาทิ ข้อบทว่าด้วยสถานประกอบการถาวรภายใต้อนุสัญญาภาษีซ้อนฯ ความร่วมมือในการบังคับใช้กฎหมายภาษีระหว่างประเทศ และอาจพิจารณาเพิ่มเติมมาตรการภาษีพิเศษเพื่อดำเนินการกับนิติบุคคลต่างประเทศที่หลีกเลี่ยงการเสียภาษีเงินได้ให้กับประเทศไทย หรือพิจารณาเพิ่มเติมมาตรการภาษีพิเศษเพื่อจัดเก็บภาษีจากธุรกิจโฆษณาออนไลน์เป็นการเฉพาะ