DOI: 10.14457/tu.the.2022.859
title: ปัญหาการหลีกเลี่ยงภาษีอากรโดยการตั้งราคาโอนในอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซ

description: การที่อุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซเป็นอุตสาหกรรมที่มีศักยภาพในสร้างกำไรได้มากกว่าเงินลงทุนอย่างมหาศาล ซึ่งโดยทั่วไปแล้วกลุ่มบริษัทที่ประกอบอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซนั้น จะได้มีการลงทุนประกอบธุรกิจต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซตลอดสายทั้งในส่วนธุรกิจต้นน้ำ ธุรกิจกลางน้ำ ไปจนถึงธุรกิจปลายน้ำ ย่อมหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่บริษัทดังกล่าวเหล่านั้นจะมีการทำธุรกรรมระหว่างกัน นอกจากนี้การที่รัฐบาลมักจะกำหนดภาษีพิเศษสำหรับบริษัทที่ประกอบธุรกิจต้นน้ำ ซึ่งมักจะจัดเก็บจากกำไรในอัตราพิเศษมากกว่าบริษัทที่ประกอบธุรกิจประเภทอื่น ด้วยเหตุผลที่กล่าวมาเหล่านี้ทำให้มีการวางแผนภาษีโดยการตั้งราคาโอนเพื่อถ่ายโอนกำไรไปยังบริษัทที่มีอัตราภาษีต่ำกว่า เพื่อทำให้ภาระภาษีของกลุ่มบริษัทโดยรวมลดลงแต่ว่ากำไรสุทธิของกลุ่มบริษัทกลับไม่ต่างจากเดิมมากนัก ก่อให้เกิดผลกระทบตามมากับภาระภาษีที่แท้จริงที่กรมสรรพากรควรจะได้รับจากกลุ่มบริษัทดังกล่าวที่ประกอบอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซ เพราะราคาโอนที่เกิดขึ้นเพื่อตอบแทนธุรกรรมระหว่างกลุ่มบริษัทดังกล่าวนั้นจะถูกนำไปใช้ในการคำนวณภาษีเงินได้ปิโตรเลียมและภาษีเงินได้นิติบุคคลนั่นเอง ดังนั้น กฎหมายที่ใช้บังคับในการจัดเก็บภาษีจากอุตสาหกรรมน้ำมันและก๊าซจึงต้องเป็นมาตรการที่มีความรอบคอบ รัดกุมและเหมาะสมกับสถานการณ์หรือปัญหาที่เกิดขึ้น เพื่อจะจัดการกับปัญหาการตั้งราคาโอนได้อย่างมีประสิทธิภาพ จากการศึกษาพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 ซึ่งเป็นกฎหมายที่จัดเก็บภาษีเงินได้ปิโตรเลียมของประเทศไทยแล้ว พบปัญหาที่สำคัญ 4 ประการ คือ ปัญหาการกำหนดนิยามคำว่าราคาตลาดตามพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียมที่ไม่ครอบคลุม ปัญหาการไม่มีกฎหมายลำดับรองที่ออกตามความในพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียมเป็นการเฉพาะจากคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 10339/2559 ที่แสดงให้เห็นได้ว่า เจ้าพนักงานของกรมสรรพากรและบริษัทผู้มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้ปิโตรเลียมไม่สามารถนำกฎหมายลำดับรองที่ออกตามความในกฎหมายฉบับอื่น รวมไปถึงที่ออกตามความในประมวลรัษฎากรมาใช้บังคับเทียบเคียงกับกรณีตามพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 ได้ ปัญหาการคำนวณรายได้ปิโตรเลียมที่มีหลายมาตรฐานทั้งการกำหนดให้ใช้ราคาที่ขายได้จริง ราคาตลาด หรือราคามาตรฐาน และปัญหาการที่โทษทางภาษีในกรณีการหลีกเลี่ยงภาษีเงินได้ปิโตรเลียมซึ่งโทษตามประมวลรัษฎากรนั้นสูงกว่าและมีฐานความผิดครอบคลุมมากไปกว่าโทษตามพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 เมื่อผู้เขียนศึกษาปัญหาที่สำคัญ 4 ประการดังกล่าวประกอบกับหลักการอิสระตามแนวทางขององค์การเพื่อความร่วมมือและการพัฒนาทางเศรษฐกิจ หลักการตามพระราชบัญญัติภาษีค่าเช่าทรัพยากรปิโตรเลียม พ.ศ. 2530 ของประเทศออสเตรเลีย และหลักการตามพระราชบัญญัติปิโตรเลียม (ภาษีเงินได้) พ.ศ. 2510 ของประเทศมาเลเซียแล้ว ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะให้แก้ไขคำว่า “ราคาตลาด” ทั้งหมดที่ถูกบัญญัติเอาไว้ในพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 เป็นคำว่า “ราคาธุรกรรมโดยสุจริต” และกำหนดนิยามของคำว่า “ราคาธุรกรรมโดยสุจริต” เอาไว้ในมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 แก้ไขมาตรา 57(3) แห่งพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 ออกกฎกระทรวง เรื่อง การเสียภาษีเงินปิโตรเลียมได้ของบริษัท กรณีการกำหนดราคาโอนให้เป็นไปตามราคาธุรกรรมโดยสุจริต ฉบับที่ ... (พ.ศ.....) ออกตามความในพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 แก้ไขเรื่องการคำนวณรายได้ รายจ่าย และกำไรสุทธิ ตามพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 มาตรา 26(3) มาตรา 26(4) และมาตรา 26(5) โดยการกำหนดให้ใช้มาตรฐานการคำนวณรายได้ปิโตรเลียมมาตรฐานเดียวคือกำหนดให้ใช้ราคาธุรกรรมโดยสุจริต และแก้ไขโทษทางภาษีในกรณีการหลีกเลี่ยงภาษีเงินได้ปิโตรเลียมตามมาตรา 66 และมาตรา 67 แห่งพระราชบัญญัติภาษีเงินได้ปิโตรเลียม พ.ศ. 2514 ให้เป็นไปตามมาตรฐานเดียวกันกับโทษตามประมวลรัษฎากร นอกจากนี้อาจพิจารณาให้มีการใช้ระบบปรับแบบหน่วยโทษ และกำหนดมาตรการเพิ่มโทษปรับสำหรับการกระทำความผิดฐานเดิมที่เคยได้กระทำมาแล้วอีกด้วย