DOI: 10.17026/dans-xgz-v84q
title: Kloosterweg 25 te Rottum (gemeente Het Hogeland)
title: Een bureauonderzoek (BO0 en inventariserend veldonderzoek (IVO-O)

description: &lt;p&gt;Het plangebied ligt in de archeoregio “Fries-Gronings kleigebied”. Dit is een relatief jong gebied, dat zich gedurende het Holoceen circa 11.000 jaar geleden, heeft gevormd en ontwikkeld. Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied op een wierde. In een vlakte van getijafzettingen en een vlakte ontstaan door afgraving of egalisatie. Volgens de bodemkaart van Nederland ligt het plangebied op een wierde. De omgeving van de wierde bestaat uit een kalkrijke nesvaaggrond en een kalrijke poldervaaggrond volgens de Bodemkaart. Het plangebied ligt binnen AMK-terrein 5063 een terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd. Het terrein betreft de wierde van Rottum en is te dateren in de IJzertijd – Nieuwe tijd. De wierde maakt deel uit van een lange rij wierden aan de westoever van de oude Fivelmonding. Op de wierde heeft een klooster gestaan uit de Late Middeleeuwen – Vroege Nieuwe tijd. Het betreft het Benedictijner klooster Sint Juliana, eigenaar van 2/3 van het eiland Rottumeroog. Het plangebied is gesitueerd ten zuiden van het klooster. Uit een vergelijking tussen de huidige topografische kaart en de kaart van 1580 wordt zichtbaar dat veel historische elementen nog steeds aanwezig zijn. Zichtbaar wordt dat het plangebied aan de noordkant grenst aan het kloosterterrein en dat de oude toegangsweg het plangebied snijdt. In 1580 was al bebouwing in het plangebied aanwezig was. Ook de Kloosterweg waaraan het plangebied is gesitueerd was in deze periode al aanwezig. Op basis van het bureauonderzoek kan worden geconcludeerd dat in het plangebied een lage archeologische verwachting geldt voor de periode Laat Paleolithicum tot het Neolithicum in het pleistocene oppervlak overeenkomstig de beleidsadvieskaart van de gemeente. Een lage verwachting geldt eveneens voor de periode Neolithicum – IJzertijd. Het gebied was in deze periode waarschijnlijk te nat voor bewoning. Vanaf de IJzertijd is in het gebied weer bewoning mogelijk. Vanaf deze periode geldt een hoge verwachting die met de wierde verband houdt en met de overgang tussen ophogingslagen van de wierde en de onderliggende natuurlijke kwelderbodem. De hoge verwachting komt overeen met de verwachting op de beleidsadvieskaart van de gemeente. In de wierdelagen kunnen resten worden aangetroffen vanaf de IJzertijd tot in de Nieuwe tijd. Uit de periode Volle Middeleeuwen – Nieuwe tijd kunnen in het plangebied resten behorende bij het Benedictijner abdij St. Juliana worden verwacht. De huidige woning dateert uit 1816 en op de kadastrale minuut uit 1832 is deze woning in het plangebied al aangegeven. Door de aanleg van de fundering van de huidige woning is de bodem ter hoogte van de bebouwing waarschijnlijk verstoord tot minimaal 0,7 m -mv. In het plangebied is sloop/nieuwbouw voorzien op de locatie van bestaande schuur en versterking ter plaatse van het woonhuis. Gezien de locatie van het plangebied binnen een Rijksbeschermd AMK-terrein, is archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk. Het vervolgonderzoek dient in eerste instantie te bestaan uit het zetten van boringen. De boringen kunnen niet ter plaatse van de bestaande bebouwing worden gezet omdat deze ten tijde van het booronderzoek nog aanwezig is en de bewoners t nog in het pand wonen. In overleg met opdrachtgever en J. Stöver van de RCE (bevoegde overheid) is dan ook besloten de boringen rondom de bebouwing te zetten zodat een duidelijk beeld verkregen wordt van de dikte van de mogelijke wierdelagen op basis waarvan een nauwkeurig PvE en offerte geschreven kan worden voor eventueel vervolgonderzoek. Tijdens het veldonderzoek zijn 8 boringen gezet. De boringen zijn gezet met een gutsboor (3 cm Ø) en een Edelmanboor (7cm Ø). Slechts in 2 boringen (boring 6 en 7) was het mogelijk tot ruim onder de relevante archeologische niveaus te boren. De positie van de boringen en de maaiveldhoogtes zijn ingemeten aan de hand van de bebouwing binnen het plangebied en op basis van het actueel hoogtebestand Nederland (www.ahn.nl (precisie ca. 0,5 cm)). Het opgeboorde sediment is met de hand onderzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren zoals baksteenpuin, houtskool, verbrande klei/leem en aardewerk. De boringen zijn beschreven conform de NEN 5104 en de Archeologische Standaard Boorbeschrijvingsmethode (ASB). Uitgaande van de bij het bureauonderzoek gebruikte bronnen bestaat de laagopeenvolging binnen het plangebied uit ophogingslagen op een getij-afzettingen. Er zijn geen grote verstoringen bekend in het plangebied, buiten de bestaande bebouwing. Het veldonderzoek heeft aangetoond dat er in het plangebied intacte ophogings- en wierdelagen aanwezig zijn. Op grond van de vondstinhoud is de wierde te dateren in de Late IJzertijd-Romeinse tijd. Het pakket ophogings- en wierdelagen is circa 3 tot 4 m dik binnen het plangebied. De wierde is opgeworpen op getij-afzettingen, waarvan de top op gemiddeld 0,25 – 1,02 m +NAP ligt. In de gezette boringen zijn geen verstoringen aangetroffen. Binnen de bestaande woning is de bodem verstoord door de bestaande fundering tot 0,7 – 1,3 m (paragraaf 2.7). Dit houdt in dat er nog zeker 2,3 – 1,7 tot 3,3 - 2,7 m wierdelagen kunnen worden aangetroffen uit verschillende perioden onder de bestaande bebouwing. Ter plaatse van de schuur is onbekend tot op welke diepte de bodem verstoord is door de bestaande bebouwing. Ophogingslagen kunnen hier voorkomen vanaf het maaiveld. In het plangebied is sloop/nieuwbouw voorzien op de locatie van bestaande bebouwing. Gezien de locatie van het plangebied binnen een Rijksbeschermd AMK-terrein, is archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk. Op basis van het booronderzoek is geconstateerd dat de wierdelagen nog grotendeels intact zijn en direct onder maaiveld liggen. In situ behoud van het antropogene pakket is niet mogelijk. Ter plaatse van de schuur zal een paalfundering worden geplaatst. De paalfundering zal bestaan uit een grond verdringend systeem. Indien gekozen wordt voor een grouttechniek zal de bodem tot op grote diepte verstoord worden en is waarschijnlijk een opgraving nodig ter plaatse van de nieuw te bouwen schuur. Ter plaatse van de versterking in de woning is geen vervolgonderzoek nodig. Bij het gravend onderzoek zal het noodzakelijk zijn een bouwhistoricus in te zetten vanwege de mogelijke resten van het klooster.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Een bureauonderzoek (BO0 en inventariserend veldonderzoek (IVO-O)&lt;/p&gt;