DOI: 10.17026/ar/lyqf3o
title: (22480.002) Eindrapportage archeologisch vooronderzoek Nieuweweg - Schouwburgplein in Doetinchem

description: Gespecificeerde archeologische verwachting
Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een middelhoge verwachting voor de perioden Laat Paleolithicum t/m Romeinse tijd en een hoge verwachting voor de periode Middeleeuwen. Deze verwachting is vooral gebaseerd op de veronderstelde ligging van het overgrote deel van het plangebied binnen een gebied van rivierduinglooiingen en vormde in het rivierduinenlandschap een relatief laaggelegen gebied waar sprake was van vrij vochtige/natte bodemomstandigheden. Voor bewoning waren deze delen wellicht minder aantrekkelijk, juist de meeste voorkeur zal zijn uitgegaan naar de hogere delen van het rivierduinenlandschap (hoger gelegen rivierduinruggen/-koppen). Wellicht dat de uiterst noordelijke/noordoostelijke strook van het plangebied wel tot een relatief hoger deel van het rivierduinen-landschap kan worden gerekend. Wel vormt het rivierduinenlandschap in zijn algemeenheid een gebied waar veel menselijke (bewonings)activiteiten hebben plaatsgevonden. Laatpaleolithische en mesolithische resten zijn weinig bekend, ondanks de diverse onderzoeken in het stedelijk gebied. In de perioden vanaf het Laat Neolithicum komen wel diverse vindplaatsen voor in het stedelijk gebied van Doetinchem. Het gaat dan niet alleen om fragmentarische bewoningssporen, maar om grotere nederzettingsterrein. Net als voor de kleinschalige jager/verzamelaar-complexen geldt dat deze nederzettingsterreinen zich ook met name bevinden op de hoger gelegen delen van het rivierduinenlandschap. Voor de periode Nieuwe tijd heeft het plangebied ook een hoge verwachting. Gedetailleerd historisch kaartmateriaal uit het begin van de 19e eeuw laat namelijk zien dat er destijds al kleine woningen/boerderijen binnen het plangebied stonden en werden grote delen gebruik als (moes)tuin, ondanks dat het onderdeel uitmaakte van De Veentjes (een naam wat duidt op natte/moerasachtige omstandigheden). Wel hebben er gedurende het verloop van, maar vooral tijdens de tweede helft van de 20e eeuw, diverse bouwwerkzaamheden plaatsgevonden in het meest westelijke en centraal-noordelijke deel van het plangebied. Overzichtsfoto’s uit de tweede helft van de 20e eeuw, als ook het huidige hoogtebeeld (zeker ter plaatse van het huidige parkeerterrein Amphionstraat, in het zuidoostelijke deel van het plangebied), laten ook zien er al veel met grond is geschoven/er al veel ont-/vergravingen hebben plaatsgevonden binnen het plangebied. Verder hebben er in het centraal-noordelijke deel van het plangebied ontgravingen plaatsgevonden ten behoeve van saneringswerkzaamheden, waar tot in ieder geval eind jaren ’80 van de 20e eeuw industriële activiteiten van een wasserij hebben plaatsgevonden. De archeologische beleidskaart van de gemeente Doetinchem geeft ook aan dat er in het centraal-westelijke deel van het plangebied bodemverstoringen hebben plaatsgevonden (naar verwachting gerelateerd aan de uitgevoerde sanering).

Resultaten inventariserend veldonderzoek
De resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) bevestigen duidelijk de verwachting dat er al diepgaande, moderne bodemverstorende ingrepen/vergraving hebben plaatsgevonden, daarbij niet alleen in het centraal-westelijke deel (saneringswerkzaamheden) en het oostelijke tot zuidoostelijke deel (verlaagd gelegen parkeerterrein) van het plangebied. (Een restant van) een intact oorspronkelijk bodemprofiel in de top van de rivierduinafzettingen is nergens in het plangebied aangetroffen (geen restanten aangetroffen van een eventueel met een plaggendek bedekte beek-/gooreerdgrond dan wel vorstvaaggrond/bruine bosgrond). In het westelijke, centraal-oostelijke en noordoostelijke deel van het plangebied reiken verstoringen veelal dieper dan de eerste meter, in het centraal-westelijke deel van het plangebied dieper dan 2 en maximaal tot circa 3 m -mv. Voor het parkeerterrein geldt dat het 1 tot 1,5 meter lager ligt dan de omliggende terreindelen en dat hier al een aanzienlijk deel van het oorspronkelijke pakket rivierduinzand zal zijn ontgraven. De onverstoorde bodemopbouw betreft een resterend deel van een pakket rivierduinzand, gevolgd door een Laag van Wijchen en vervolgens vlechtende rivierterrasafzettingen van het Laatpleniglaciale terras. In het centraal-westelijke deel van het plangebied betreft de onverstoorde bodem direct vlechtende rivierterrasafzettingen van het Laatpleniglaciale terras. Bij de enkele decimeters dikke Laag van Wijchen is veelal sprake van een top van humeuze tot venige klei en weerspiegeld bodemvorming (2Ab-horizont) in een nat/drassig landschap tijdens interstadiaal Laatglaciaal (waarschijnlijk Allerød interstadiaal). Ook is plaatselijk een tussenliggende en inmiddels veraarde veenlaag (3C-horizont) aangetroffen. De Wijchen Laag is gesedimenteerd binnen de lagere delen van het Laatpleniglaciale terras, waarbij de top van dit terras duidelijk het paleoreliëf/achtergebleven microreliëf van dit terrasniveau laat zien. Waar plaatselijk sprake is van een dunne veraarde veenlaag is dit veen waarschijnlijk gevormd in ondiepe restgeulen van het achtergebleven vlechtend systeem binnen rivierterrassen-landschap Laatpleniglaciale terras (waar tijdens het Allerød interstadiaal water in bleef staan en veengroei onder relatief natte en warme omstandigheden kon groeien). 

Conclusie
Geconcludeerd wordt dat op basis van de resultaten van het booronderzoek, waarbij restanten van het te verwachten oorspronkelijke/van nature gevormde bodemprofiel ontbreken (de oorspronkelijke top van het pakket rivierduinzand is binnen het plangebied duidelijk vergraven dan wel ontgraven) en geen oudere bodems (paleobodems) zijn waargenomen die duiden op een ligging waardoor condities gunstig waren voor het ontplooien van (tijdelijke) bewoningsactiviteiten, er geen aanleiding meer is om nog intacte/in situ gelegen restanten van een archeologische vindplaats binnen het plangebied te verwachten. Er zijn dus geen gevolgen voor de voorgenomen herinrichting met hierbij gepaard gaande bodemingrepen. De gespecificeerde archeologische verwachting op basis van het bureauonderzoek, waarbij een middelhoge verwachting voor de perioden Laat Paleolithicum t/m Romeinse tijd en een hoge verwachting voor de perioden Middeleeuwen en Nieuwe tijd, kan dan ook worden bijgesteld naar een lage verwachting. Er zijn voor de archeologie geen gevolgen vanuit de voorgenomen bodemingrepen.
 
Advies
Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek adviseert Econsultancy om, ten aanzien van de geplande bodemingrepen, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Er is sprake van een duidelijk verstoorde bodemopbouw binnen het gehele plangebied en het archeologisch potentiële vondst- als sporenniveau is geheel verstoord/aangetast, zeker in het centraal-westelijke deel (door saneringswerkzaamheden) en het oostelijke tot zuidoostelijke deel (door de aanleg van een verlaagd gelegen parkeerterrein) van het plangebied.

Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethode. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, dan dient hiervan melding te worden gemaakt conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016 bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Het is verder raadzaam om ook de gemeente Doetinchem op de hoogte te stellen.
description: Econsultancy Archeologisch Rapport