DOI: 10.17026/ar/psemzn
title: Hantum, Titus Conradistrjitte (Gemeente Noardeast-Fryslân, Fr.) Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase

description: In opdracht van Rho Adviseurs is door De Steekproef bv een plangebied aan de Titus Conradistrjitte te Hantum in de gemeente Noardeast-Fryslân archeologisch onderzocht. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen nieuwbouw van een woning op de locatie. De bodemingrepen voor deze plannen betekenen een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische waarden. Voorafgaand aan het veldwerk is een archeologisch bureauonderzoek met een archeologisch verwachtingsmodel opgesteld (Hoofdstuk 2.5). Tijdens het veldonderzoek is verwachtingsmodel getoetst.
 Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied onderdeel uitmaakt van het Noord-Nederlandse zeekleigebied. Op de geomorfologische kaart ligt het oostelijke deel van het plangebied op een kwelderwal en het westelijke deel ligt op een terp. De bodem in het plangebied bestaat uit knippige poldervaaggronden. Op grond van het bureauonderzoek geldt voor het plangebied een middelhoge tot hoge verwachtingswaarde voor vindplaatsen uit de steentijd en voor vindplaatsen van de ijzertijd tot en met de nieuwe tijd. Het plangebied ligt deels op een terp en in het plangebied is sprake van kwelderwalafzettingen. Vanaf de ijzertijd was de kwelderwal waar Hantum op ligt geschikt voor bewoning. Uit die vroegste periode kunnen in de top van de kwelderwal sporen van een nederzetting worden verwacht. Daarna is het gebied opgehoogd met terplagen.
 In totaal zijn tijdens het veldonderzoek (verkennende fase) zes boringen verricht. Met het veldonderzoek is vastgesteld dat de bodem in het plangebied bestaat uit: een bouwvoor, op een verstoorde laag, op terplagen (boring 1; met archeologische indicatoren), op kwelderwalafzettingen (met archeologische indicatoren), op getijdenafzettingen, op veen, op dekzand met een podzolbodem. In het plangebied is sprake van een vindplaats: in de terplagen en in de (top van de) kwelderwalafzettingen zijn archeologische indicatoren aangetroffen. Hiermee blijft er in het plangebied een middelhoge tot hoge kans op behoudenswaardige archeologische waarden.

In het plangebied zijn tijdens het veldonderzoek op drie verschillende niveaus aanwijzingen gevonden voor archeologische waarden en/of voor kansrijke niveaus:
● Terplagen (75 – 125 cm -Mv): op een diepte van 75 – 125 centimeter beneden maaiveld zijn in boring 1 terplagen aanwezig. In deze lagen zijn archeologische indicatoren aangetroffen (puinspikkels, houtskool en onverbrand bot: V1);
● Kwelderwalafzettingen (60 – 150 cm -Mv): In (de top van) deze afzettingen zijn archeologische indicatoren aangetroffen (houtskoolspikkels, fosfaatvlekken en puinspikkels). Op een diepte van 70 centimeter beneden maaiveld is in boring 4 één wandfragment van terpaardewerk gevonden uit de late ijzertijd (V 2);
● Dekzand (vanaf minimaal 275 cm –Mv): Met aanwijzingen voor intacte podzolbodems onder het veen. Met name op de plekken waar een intact podzolprofiel aanwezig is, bestaat er de kans op archeologische waarden. Deze kunnen bestaan uit resten van een nederzetting of jachtkamp. Archeologische indicatoren hiervan kunnen bestaan uit houtskool, vuurstenen artefacten, aardewerkscherven, verbrand bot e.d. Dit niveau zal waarschijnlijk tijdens de bodemingrepen niet bereikt worden, maar wel met het heien van de heipalen.