DOI: 10.17026/ar/sdjvs1
title: Huis Soestbergen, Gansstraat 165 - 169 Utrecht
title: Bouwhistorische verkenning en waardestelling

description: Huis Soestbergen is een belangrijk pand voor de historie van Utrecht. Er zijn concrete sporen te vinden die mogelijk teruggaan tot in de zestiende eeuw. De oudste bouwsporen van het pand betreffen een kelder in de noordoostzijde van het pand aan de straatzijde en de basis van de muur die het pand scheidt in een voor- en achterbeuk. Het tweebeukig huis dat oorspronkelijk een dubbel zadeldak heeft gehad is waarschijnlijk ontstaan in de 17e eeuw door uitbreiding en ophoging van een 16e eeuws eenlaags, eenbeukig huis dwars gelegen aan de Gansstraat. In de 17e eeuw is het huis uitgebouwd tot een buitenhuis horend bij de buitenplaats Soestbergen. Op de verdieping lijkt de scheidingsmuur tussen de voor- en achterbeuk op basis van het gemeten baksteenformaat te dateren uit de 17e eeuw, ervan uitgaande dat de bakstenen niet zijn hergebruikt. Bewoners waren aanvankelijk voorname personen zoals Pieter van der Burch , die zich heer van Zoesbergen liet noemen en leden van de adellijke familie De Clercque Wissocq. Vermoed wordt dat Pieter van der Burch het huis in de 17e eeuw heeft uitgebouwd tot buitenhuis. Omstreeks 1830 werd het huis verbouwd tot ambtswoning en ontvangstruimte van de opzichter van de Eerste Algemene Begraafplaats die op het terrein van de buitenplaats Soestbergen werd ingericht. Dit ten gevolge van de in 1927 aangenomen nieuwe wet op de lijkbezorging die het begraven in de stad en de kerken verbood. Naderhand werd het huis bewoond door de directeur van de gemeentelijke begraafplaatsen. Met de verbouwing omstreeks 1830 kreeg het huis zijn huidige Neoclassicistische uiterlijk, waarbij de topgevels aan beide zijden werden vervangen door een omlopend zadeldak met lijstgevels. Aan beide zijgevels werd een eenlaagse aanbouw gerealiseerd met een plat lessenaars dak. De aanbouw aan de rechter zijgevel diende als schijndodenlokaal, de aanbouw aan de linker zijgevel als loods. Omstreeks 1960 volgden vele wijzigingen van onder andere vensters, de indeling binnen het huis, het dak en trappenhuizen. Zo is het pand omstreeks 1960 opgesplitst in twee woningen aan weerszijden van het kantoor van de begraafplaats. Als scheiding van beide woningen werd een brandmuur, hierna woningscheidende muur genoemd, loodrecht op de voorgevel aangebracht. Het kantoor bevindt zich aan de voorzijde van het pand op de begane grond. Op de begane grond is nog de symmetrische indeling van twee achter elkaar liggende ruimtes aan weerszijden van een gang herkenbaar, passend bij de Neoclassicistische stijl. Op de verdieping is de indeling ingrijpend veranderd door verplaatste en nieuw aangebrachte tussenmuren. Op de zolder heeft de woningscheidende muur de verdieping opgedeeld in twee afzonderlijke ruimtes. Bij de plaatsing van deze muur is spant nummer 4 ter plaatse van de achterste beuk verdwenen. Het dak werd gewijzigd in een omgaand afgeknot schilddak. Hiertoe zijn draagbalken op 5 standvinken aan de dakconstructie toegevoegd om de balklaag van het platdak te dragen. In deze fase is tevens de kelder dichtgezet en is de vloer van de voormalige opkamer circa 0,50 meter verlaagd tot het vloerniveau van de begane grond. Omstreeks 1980 is de linker aanbouw aan de achterzijde uitgebouwd. Gelijktijdig zal de voorzetmuur aan de binnenzijde van de linkerzijgevel van het hoofdvolume zijn gebouwd. Tevens is de woonkamer van de linker woning vergroot door de keuken naar de uitgebouwde aanbouw te verplaatsen. In de rechterwoning zijn interne wijzigingen aangebracht waarbij onder andere eveneens de woonkamer werd vergroot. Op de zolder is een slaapkamer gecreëerd.