DOI: 10.17026/dans-zm8-wsae
title: BO IVO Landinrichting Staphorst Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - Verkennende fase landinrichting Staphorst, gemeente Staphorst

description: &lt;p&gt;Laagland Archeologie heeft in 2019 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd in de gemeente Staphorst en Hardenberg. Aanleiding hiervoor vormde de plannen van de provincie om een grootschalige ruilverkaveling door te voeren. In een eerder stadium heeft men daartoe overleg gevoerd met de regio-archeoloog, waaruit 23 locaties naar voren kwamen waar archeologisch onderzoek is vereist. Later is daar nog een 24e gebied aan toegevoegd. De omvang van de betreffende ingrepen in de plangebieden overschrijdt de vrijstellingsgrenzen op de gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart.&lt;br&gt;In de meeste plangebieden is sprake van een verwachting op resten uit de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd. Deze verwachting hangt samen met de vermoedelijke aanwezigheid van vroegere bewoningslinten in deze locaties. In de meeste gevallen echter is het stratigrafische niveau waarop deze nederzettingen lagen waarschijnlijk geheel verdwenen. Echter, in de top van het nog aanwezige dekzand kunnen nog resten bewaard zijn gebleven. Vaak ook is er sprake van een verwachting op resten uit de periode laat-paleolithicum – vroeg-neolithicum (jagers/verzamelaars). In de meeste gevallen gaat het daarbij om plangebieden in het noordwestelijk deel van de gemeente, of om plangebieden die in de onmiddellijke nabijheid van een vennetje (dobbe) liggen. Uit paleogeografisch onderzoek is bekend dat de meeste plangebieden vanaf het midden-neolithicum met veen begroeid raakten. In enkele van de wat oostelijker (en hoger) gelegen plangebieden begon deze veengroei wat later, vanaf ongeveer de midden-bronstijd. Hier kunnen mogelijk nog resten tot aan deze periode worden verwacht. Vanaf het moment dat een gebied met veen bedekt raakte, was het niet meer aantrekkelijk voor bewoning tot het moment dat veen vanaf de late middeleeuwen werd ontgonnen.&lt;br&gt;De betreffende 24 plangebieden zijn alle onderzocht door middel van verkennende boringen. Doel van dit verkennende booronderzoek was het verwachtingsmodel van het bureauonderzoek te toetsen en aan te vullen. In de meeste plangebieden is gebleken dat de top van het oorspronkelijke veenpakket geheel is verdwenen en vaak resteert er geen of nauwelijks nog een veenpakket. Voor zover nog veen resteert, dan is dat vaak omgewerkt. In veel plangebieden blijkt de top van het onderliggende dekzand nog wel grotendeels intact. Op basis van het uitgevoerde verkennende booronderzoek is per plangebied de onderliggende morfologie van het dekzand in kaart gebracht: voor alle betreffende archeologische perioden geldt dat relatief hoge, droge delen in het landschap waarschijnlijk geschikt waren voor bewoning. Op basis van de resultaten van het verkennend booronderzoek zijn een aantal (delen van) plangebieden geselecteerd voor vervolgonderzoek. In alle gevallen gaan de diepten van de geplande ingrepen dieper dan de top van het potentiële archeologische niveau. De betreffende (delen van) plangebieden en de geadviseerde vorm van vervolgonderzoek is aangegeven op een aantal advieskaarten.&lt;br&gt;Voor de overige plangebieden wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd op basis van het vermoedelijk ontbreken van een archeologisch niveau of omdat dit niveau waarschijnlijk relatief laaggelegen was. De implementatie van dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeenten Staphorst en Hardenberg. De gemeenten worden hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevrouw M. Nieuwenhuis (regio-archeoloog), tel. 06 293 255 70, e-mail marijke.nieuwenhuis@hetoversticht.nl.&lt;/p&gt;