DOI: 10.14457/tu.the.2017.887
title: การศึกษาความตระหนักและแนวปฏิบัติในการเก็บรวบรวมและการคืนซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือในประเทศไทย

description: การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาถึงการรับรู้และเข้าใจเกี่ยวกับการคืนซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือของผู้บริโภค ปัจจัยที่มีผลต่อการคืนซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ เพื่อหาแนวทางในการเก็บรวบรวมและจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือให้มีประสิทธิภาพเพิ่มขึ้นเพื่อการจัดการที่เหมาะสมต่อไป ซึ่งทำการศึกษาโดยใช้แบบสอบถามในการเก็บข้อมูลของกลุ่มผู้บริโภค 4 กลุ่ม ได้แก่กลุ่มผู้บริโภควัยเรียน 2 กลุ่ม ในพื้นที่จังหวัดชัยภูมิและพระนครศรีอยุธยา และกลุ่มผู้บริโภควัยทำงานอีก 2 กลุ่ม ในพื้นที่จังหวัดพระนครศรีอยุธยาและกรุงเทพมหานคร มีการตอบกลับแบบสอบถามจำนวน 1,184 คน คิดเป็นร้อยละ 98.0 แต่มีเพียง 1,155 คน ที่ได้ตอบแบบสอบถามอย่างครบถ้วน คิดเป็นร้อยละ 95.6 ของทั้งหมด ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มผู้บริโภคร้อยละ 29.4 เป็นวัยเรียนในจังหวัดชัยภูมิ ร้อยละ 22.3 เป็นวัยเรียนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ร้อยละ 28.8 เป็นวัยทำงานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และร้อยละ 19.5 เป็นวัยทำงานในกรุงเทพมหานคร และทำการวิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรมทางสถิติ พบว่า พฤติกรรมส่วนใหญ่ในการใช้แบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือของผู้บริโภคทั้ง 4 กลุ่มจะซื้อแบตเตอรี่เปลี่ยนใหม่เมื่อแบตเตอรี่เสื่อมสภาพ ซึ่งมีอายุการใช้งาน 2-3 ปี และทำการเก็บรวบรวมซากแบตเตอรี่ไว้ที่บ้าน เพราะไม่รู้ว่าจะทิ้งหรือคืนซากแบตเตอรี่ได้ที่ไหน ซึ่งปัญหานี้เกิดจากการขาดความรู้เกี่ยวกับการจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ แต่โดยภาพรวมของผู้บริโภคทั้ง 4 กลุ่มมีความรู้ความเข้าใจถึงผลกระทบต่อสุขภาพและสิ่งแวดล้อมอยู่ในเกณฑ์สูง แต่มีการรับรู้และเข้าใจและความตระหนักในการจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถืออยู่ในเกณฑ์ปานกลาง แต่พบว่ากลุ่มวัยเรียนจะมีการรับรู้และเข้าใจและความตระหนักในการจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถืออยู่ในเกณฑ์ที่สูงกว่ากลุ่มวัยทำงาน ปัจจัยที่มีผลต่อการรับรู้และเข้าใจเกี่ยวกับการจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ ได้แก่ อายุ ระดับการศึกษา และอาชีพ ซึ่งความแตกต่างของช่วงอายุ ระดับการศึกษา และอาชีพ ส่งผลให้มีการรับรู้และเข้าใจในการจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (sig&lt;0.05) และปัจจัยที่มีผลต่อความตระหนักในการจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ ได้แก่ เพศ อายุ ระดับการศึกษา และอาชีพ ซึ่งความแตกต่างของเพศ อายุ ระดับการศึกษา และอาชีพ ส่งผลให้มีความตระหนักในการจัดการซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (sig&lt;0.05) และโดยภาพรวมของผู้บริโภคทั้ง 4 กลุ่มเห็นว่าแนวทางในการปฏิบัติเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเก็บรวบรวมซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น ได้แก่ 1.) ควรมุ่งเน้นการให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการและประโยชน์ของการส่งคืนซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือ  2.) กำหนดข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้อง 3.) ทำการประชาสัมพันธ์ให้ความรู้แก่ประชาชน และ 4.) ให้ข้อมูลด้านผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน ตามลำดับ ถึงแม้ว่าโดยส่วนใหญ่ของกลุ่มผู้บริโภควัยเรียนในจังหวัดชัยภูมิและจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และกลุ่มผู้บริโภควัยทำงานในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา เห็นว่า ควรมุ่งเน้นให้ความรู้เกี่ยวกับการจัดการและประโยชน์ของการส่งคืนซากแบตเตอรี่โทรศัพท์มือถือเป็นอันดับแรก คิดเป็นร้อยละ 50.9 45.9 และ 55.0 ตามลำดับ และกลุ่มผู้บริโภควัยทำงานในกรุงเทพมหานครเห็นว่า ควรจะกำหนดข้อกฎหมายที่เกี่ยวข้องและบังคับใช้กฎหมายเป็นอันดับแรก คิดเป็นร้อยละ 49.3 และโดยภาพรวมของผู้บริโภคทั้ง 4 กลุ่มเห็นว่าควรกำหนดให้ศูนย์บริการเครือข่ายโทรศัพท์มือถือเป็นจุดรับคืนซากแบตเตอรี่ คิดเป็นร้อยละ 53.5 50.6 45.0 และ 56.9 ตามลำดับกลุ่ม