DOI: 10.17026/ar/iptrb5
title: Replication Data for: Transect-rapport 4986: Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Utrecht, Maliebaan. Gemeente Utrecht.

description: Op basis van de informatie uit het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde 
archeologische verwachting opgesteld. Gegevens over landschap, bekende waarden en 
verstoringen leiden tot een conclusie over de mate waarop nog resten in de bodem van het 
plangebied te verwachten zijn. Eventuele archeologische resten worden met name op de 
oeverafzettingen van de Oude Rijn stroomrug verwacht. Gezien de periode van activiteit van 
deze rivier geldt in het plangebied theoretisch gezien een hoge archeologische verwachting op 
resten vanaf het Laat-Neolithicum tot in de Middeleeuwen. Ter hoogte van de kruising van de 
Maliebaan met de Nachtegaalstraat bestaat het vermoeden op de aanwezigheid van een restgeul 
volgens Van Dinter (2017). Dit blijkt ook uit het archeologisch booronderzoek dat op de 
Nachtegaalstraat is uitgevoerd. Ook in het noordoosten en zuidwesten van het plangebied 
vermoedt zij de ligging van respectievelijk een middeleeuwse rivierloop van de Kromme Rijn en 
de Vecht. Nederzettingsresten uit de Nieuwe Tijd in het plangebied zijn niet te verwachten. Het 
plangebied zelf heeft op basis van historisch kaarten sinds de 17e eeuw in agrarisch buitengebied 
gelegen, waarlangs vlak daarna de maliebaan is aangelegd. Resten anders dan sporen van 
ontginning (greppels, akkerlagen) of van de maliebaan (schelpen of andere verharding) worden 
niet in het plangebied verwacht. Uitzondering hierop vormt een zone rond de kruising van de 
Nachtegaalstraat/Maliebaan en de plek waar de Maliebaan aan de singel grenst. Daar zijn resten 
van respectievelijk een oude weg en op oude ophooglagen als onderdeel van de Utrechtse 
stadsverdediging langs de singel te verwachten. Het is echter de vraag in hoeverre de 
oorspronkelijke bodem in het plangebied onaangetast is gebleven. Sinds het einde van de 19e 
eeuw is het gebied sterk verstedelijkt en zijn riolering, kabels en leidingen aangelegd. De kans is 
aanwezig dat als gevolg van deze bouwwerkzaamheden grote delen van de ondergrond in het 
plangebied (en daarmee eventuele archeologische resten) vergraven zijn geraakt. Tot slot zijn in 
het plangebied resten uit de Tweede Wereldoorlog niet uit te sluiten, aangezien het gebied het 
toneel is geweest van de Duitse bezetter en het verzet. Dit uit zich in ieder geval door de 
aanwezigheid van een bunker in het zuiden van het plangebied, maar in principe kunnen overal 
losse, onverwachte resten uit deze periode te vinden zijn.
• Op grond van de resultaten van het archeologisch booronderzoek is vastgesteld dat in het 
noorden van het plangebied waarschijnlijk restgeulafzettingen van de Oud-Aa/Vecht stroomrug 
aanwezig zijn en dat in de rest van het plangebied beddingafzettingen van de Oude Rijn 
stroomrug liggen. De geulafzettingen liggen dus zuidelijker dan op basis van het 
bureauonderzoek werd verwacht. De restgeulafzettingen zijn in het gebied goed bewaard 
gebleven, aangezien duidelijk nog schelpresten, organische resten en een waterbodem te 
herkennen zijn. De gaafheid van de restgeulafzettingen leidt ertoe dat in de afzettingen ook goed 
geconserveerde archeologische vondsten aanwezig kunnen zijn. Dit zijn naar verwachting watergerelateerde resten, zoals afvaldumps, beschoeiingen, visfuiken en wellicht scheepswrakken. 
Deze dateren waarschijnlijk uit de periode IJzertijd-Late Middeleeuwen, omdat vermoed wordt 
dat de restgeul van de Oud-Aa/Vecht is. De oeverafzettingen, die in de rest van het plangebied 
het archeologisch relevante niveau vormen, zijn sterk aangetast. De oorspronkelijke top ervan is 
verdwenen, waarschijnlijk als gevolg van graafwerkzaamheden voor de aanleg van de Maliebaan. 
Op sommige plekken zijn zelfs de volledige oeverafzettingen weg. Dit betekent dat de 
verwachting op archeologische resten in de top van de oeverafzettingen uit de periode 
Neolithicum-Late Middeleeuwen laag is. De resten zullen namelijk met de graafwerkzaamheden 
verdwenen zijn. Wel kunnen er resten aangetroffen worden, die met de Maliebaan, het maliespel 
en de latere geschiedenis van de straat samenhangen (bijvoorbeeld gedurende de 
Napoleontische tijd en de Tweede Wereldoorlog). Er zal rekening gehouden moeten worden dat 
er lokaal (veel) diepe, moderne verstoringen in de ondergrond aanwezig zijn. Dit valt ten dele al 
af te leiden uit de hoeveelheid kabels en leidingen in het gebied, waaronder het bestaande riool. 
Deze zijn niet allemaal met behulp van boringen in beeld te brengen.