DOI: 10.17026/ar/ubk6fe
title: Archeologisch en cultuurhistorisch bureauonderzoek Dijkversterking noordelijke Lekdijk Deelproject Jaarsveld - Vreeswijk Gemeente Lopik, IJsselstein en Nieuwegein

description: KSP Archeologie heeft een archeologisch en cultuurhistorisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het dijktraject tussen Jaarsveld en Vreeswijk aan de noordzijde van de Lek (gemeenten Lopik, IJsselstein en Nieuwegein). Het dijktraject is onderdeel van het project ‘Sterke Lek’ van het Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden waarin de Lekdijk tussen Schoonhoven en Amerongen de komende jaren zal worden versterkt. 
Het doel van het bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting en een inventarisatie van de cultuurhistorische waarden binnen het onderzoeksgebied. Op basis van de landschappelijke elementen binnen het onderzoeksgebied en informatie over de intactheid van de bodem zijn binnen het onderzoeksgebied lage, middelhoge en hoge verwachtingszones onderscheiden. In aanvulling hierop zijn verwachtingslocaties toegevoegd op basis van historisch kaartmateriaal (huisplaatsen) en archeologische vondsten. Dit is aangevuld met bekende archeologische waarden waaronder (beschermde) monumentterreinen en archeologische vindplaatsen. De dorpskernen van Jaarsveld en Vreeswijk worden gekenmerkt door een hoge archeologische en cultuurhistorische waarde. Dit uit zich door een hoge dichtheid aan beschermde Rijksmonumenten, cultuurhistorisch waardevolle objecten en archeologische vindplaatsen. De Lekdijk zelf is van hoge archeologische en cultuurhistorische waarde. De archeologische waarde betreft de (onzichtbare) dijkopbouw in verschillende ophoogfases en verleggingen. De cultuurhistorische waarde betreft de zichtbaarheid van de dijk in het landschap in samenhang met de rivier, uiterwaarden en achterliggende polderland. Risicogebieden zijn vanuit dat oogpunt de dorpskernen van Jaarsveld en Vreeswijk, maar ook de dijk zelf is grotendeels van hoge archeologische en cultuurhistorische waarde. Werkzaamheden in het kader van de dijkversterking zullen dan ook een negatief effect hebben op het archeologische bodemarchief en de cultuurhistorische waarde. 
Het advies is om bij het ontwerp van de dijk zoveel mogelijk rekening te houden met de archeologische en cultuurhistorische waarde en verwachtingen. Belangrijke uitgangspunten zijn: - Vermijd (graaf)werkzaamheden ter plaatse van beschermde Rijksmonumenten - Vermijd (graaf)werkzaamheden ter plaatse van bekende archeologische en cultuurhistorische waarden. Wanneer dit niet mogelijk is, zijn aanvullende maatregelen en/of nader onderzoek nodig. Wanneer het (definitieve) ontwerp gereed is, zal deze moeten worden getoetst aan de archeologische en cultuurhistorische waarden en verwachtingen. Het advies is om een aanvullend bureauonderzoek uit te voeren op basis van dit ontwerp, zodat kan worden bepaald waar en wat voor archeologisch en cultuurhistorisch onderzoek nodig is. Onderzoeksmethodes die kunnen worden ingezet zijn onder andere aanvullend literatuur en/of archiefonderzoek, veldonderzoek door middel boringen (verkenning), proefsleuven (waardering), bouwhistorische en cultuurhistorische verkenning of waardering van objecten of landschappelijke elementen.