DOI: 10.14457/tu.the.2023.585
title: มาตรการทางกฎหมายในการส่งเสริมการผลิตพลังงานไฮโดรเจน

description: การค้นคว้าอิสระฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและนำเสนอนโยบายและมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมการผลิตพลังงานไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อพิจารณาและวิเคราะห์หามาตรการที่เหมาะสมสำหรับการส่งเสริมการผลิตพลังงานไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยนำมาเป็นเครื่องมือในการแก้ไขปัญหาสิ่งแวดล้อมจากการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ ในการเผาไหม้เชื้อเพลิงฟอสซิลของภาคพลังงาน ซึ่งเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดภาวะโลกร้อน โดยผู้เขียนมุ่งเน้นพิจารณาไปที่ประเด็นของพลังงานหมุนเวียน อย่าง พลังงานไฮโดรเจน ซึ่งมีข้อดีหลายประการ เช่น ความสะอาด ไม่ปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ มีประสิทธิภาพสูงและใช้งานได้หลากหลาย เช่น ผลิตพลังงานไฟฟ้า ขับเคลื่อนยานพาหนะ และใช้งานภาคอุตสาหกรรม ที่จะเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ของการผลิตไฟฟ้าในภาคพลังงาน อย่างไรก็ตามพลังงานไฮโดรเจน ยังมีข้อจำกัดเรื่องต้นทุนสูง ความปลอดภัย และโครงสร้างพื้นฐานที่ต้องการการลงทุน ปัจจุบันหลายประเทศกำลังลงทุนและพัฒนาเทคโนโลยีเพื่อทำให้พลังงานไฮโดรเจนเป็นพลังงานที่สะอาดและยั่งยืนในอนาคต อย่างเช่นประเทศเกาหลีใต้ที่ให้ความสำคัญกับพลังงานไฮโดรเจนเป็นแหล่งพลังงานทางเลือกใหม่ ตั้งเป้าเป็นผู้นำด้านพลังงานไฮโดรเจน โดยพัฒนาประสิทธิภาพเทคโนโลยี ดูแลกลไกราคา พัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เพิ่มความรู้ให้กับประชาชน ลงทุนพัฒนางานวิจัย สนับสนุนการลงทุนของภาคเอกชน รวมถึงร่วมมือกับประเทศอื่น ๆ ในการแลกเปลี่ยนความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีพลังงานไฮโดรเจน และมีการออกนโยบายและมาตรการทางกฎหมายมาส่งเสริมการผลิตพลังงานไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมอย่างชัดเจน ได้แก่ นโยบาย Hydrogen Economy Roadmap และ Green New Deal รวมถึงตรากฎหมายเฉพาะที่ชื่อว่า Hydrogen Economy Promotion and Hydrogen Safety Management Act ซึ่งนโยบายและกฎหมายดังกล่าวเป็นตัวแปรสำคัญที่ช่วยสนับสนุนและส่งเสริมให้ประเทศเกาหลีเป็นผู้นำในด้านพลังงานไฮโดรเจนของโลก จากการศึกษาสถานการณ์พลังงานไฮโดรเจนในประเทศไทย พบว่า ปัจจุบันมีบริษัทที่ผลิตในเชิงพาณิชย์ไม่มากนัก และส่วนใหญ่ปริมาณการใช้ไฮโดรเจนยังถูกจำกัดอยู่ในกลุ่มอุตสาหกรรมบางประเภทเท่านั้น แต่มีการไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยที่เป็นหน่วยงานรัฐวิสาหกิจมีการผลิตพลังงานไฟฟ้าจากไฮโดรเจน และได้นำไฟฟ้ามาใช้ในหน่วยงาน ซึ่งเป็นการผลิตไฟฟ้าจากกังหันลม ทำงานร่วมกับเซลล์เชื้อเพลิง หรือเรียกว่า Wind Hydrogen Hybrid และเมื่อศึกษาถึงนโยบายและมาตรการทางกฎหมายของประเทศไทย ในการส่งเสริมการผลิตพลังงานไฟฟ้าจากพลังงานไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม พบว่า นโยบายส่วนใหญ่มุ่งเน้น การลดก๊าซเรือนกระจก และสนับสนุนพลังงานหมุนเวียน แต่ยังไม่มีนโยบายและมาตรการทางกฎหมายที่สนับสนุนพลังงานไฮโดรเจนโดนตรงที่ชัดเจน ปัจจุบันมีเพียง (ร่าง) แผนการพัฒนาการผลิตและการใช้ไฮโดรเจนเชิงพาณิชย์สำหรับประเทศไทย เมื่อมาพิจารณามาตรการทางกฎหมาย เช่น พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ไม่ได้ระบุถึงพลังงานไฮโดรเจนโดยตรง และยังขาดนิยามทางกฎหมายที่ชัดเจนสำหรับ “ไฮโดรเจน” หรือ “พลังงานไฮโดรเจน” เมื่อพิจารณาพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 จากประกาศของคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน มีการประกาศนโยบายส่งเสริมในกิจการพลังทดแทนและพลังงานสะอาด ถึงแม้คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนไม่ได้ระบุโดยตรงถึงการผลิตจากไฟฟ้าจากไอโดรเจน แต่อาจพิจารณาได้ว่าไฮโดรเจนเป็นพลังงานสะอาดหรือพลังงานทางเลือก ซึ่งได้รับสิทธิประโยชน์เพียงแค่ในระดับ A2 ยังไม่ได้รับการสนับสนุนในระดับสูงสุด จึงเห็นได้ว่าประเทศไทยขาดการสนับสนุนทางการเงินและทางภาษีที่เฉพาะเจาะจง มีเพียงกฎหมายบ้างฉบับที่สามารถนำมาปรับใช้เพื่อการส่งเสริมได้ ดังนั้น เพื่อเป็นการส่งเสริมการผลิตพลังงานไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมของประเทศไทย นโยบายและมาตรการทางกฎหมายเป็นสิ่งจำเป็น การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงได้เสนอแนวทางสำหรับการส่งเสริมการผลิตพลังงานไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยเสนอให้ตรากฎหมายเพื่อส่งเสริมการผลิตพลังงานไฟฟ้าจากพลังงานไฮโดรเจน อย่างเช่นประเทศเกาหลีใต้ เพื่อสนับสนุนอุตสาหกรรมการผลิตพลังไฟฟ้าจากพลังงานไฮโดรเจนได้อย่างเต็มศักยภาพ โดยนำมาตรการทางกฎหมายของประเทศเกาหลีใต้มาปรับใช้ ดังนี้ มาตรการส่งเสริมและสนับสนุน มาตรการการจัดตั้งหน่วยงานเฉพาะเพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมไฮโดรเจน มาตรการส่งเสริมการรับรู้และความเข้าใจที่ถูกต้องของประชาชนต่อพลังงานไฮโดรเจน และมาตรการความร่วมมือระหว่างประเทศ รวมถึงเสนอให้ภาครัฐช่วยสนับสนุนและผลักดันให้ (ร่าง) แผนการพัฒนาการผลิตและการใช้ไฮโดรเจนเชิงพาณิชย์สำหรับประเทศไทย มีผลบังคับใช้โดยเร็วที่สุด เพื่อเป็นหมุดหมายในการพัฒนาพลังงานไฮโดรเจนในอนาคตของประเทศไทย และเพื่อความชัดเจนในการส่งเสริมการผลิตพลังงานไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เสนอให้แก้ไขเพิ่มเติมคำนิยามในมาตรา 5 ภายใต้พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 และมาตรา 4 ภายใต้พระราชบัญญัติคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ให้ครอบคลุมถึงพลังงานไฮโดรเจน สุดท้ายขอเสนอให้คณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน ตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 เพิ่มเติมการส่งเสริมการลงทุนสำหรับกิจการการผลิตพลังงานไฟฟ้าจากพลังไฮโดรเจนที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม ได้รับการสนับสนุนในระดับสูงสุด A1 รวมถึงในอนาคตเสนอให้รัฐสนับสนุนมาตรการอุดหนุนทางการเงิน ที่ได้มีการบัญญัติไว้ใน ร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ พ.ศ. … ที่ได้เปิดโอกาสให้สามารถใช้เงินกองทุนการเปลี่ยนผ่านสีเขียว การปรับตัวและรับมือภัยพิบัติเพื่อเป็นมาตรการสนับสนุนการเปลี่ยนแปลงพลังงานที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมของภาคเอกชน