DOI: 10.17026/dans-xyw-cmyz
title: Het Beemsterburgwalkwartier, gemeente Purmerend; archeologisch vooronderzoek: een booronderzoek

description: &lt;p&gt;In opdracht van V.O.F. Burgwal heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in juni 2007 een bureauonderzoek uitgevoerd in verband met de ontwikkeling van het Beemsterburgwalkwartier in de gemeente Purmerend. Doel van het bureauonderzoek was het verwerven van informatie over bekende en verwachte archeologische waarden teneinde een gespecificeerde verwachting op te stellen. Op basis van historische en archeologische gegevens blijkt dat met uitzondering van de verstoorde gedeelten in het gehele plangebied archeologische resten met unieke informatie over de geschiedenis en de historisch-geografische ontwikkeling van de stad aanwezig kunnen zijn. Ten zuiden van de Kanaalstraat worden dicht onder het maaiveld resten verwacht van het kasteel Purmerstein met een datering vanaf 1410. Deze resten zijn van zeer grote waarde voor de historie van kastelen in het algemeen en de historie van Purmerend in het bijzonder. Het betreft resten van het kasteel zelf, zoals funderingen, muurwerk, waterputten en resten van de kasteelgracht met beschoeiingen. In het noordelijke gedeelte van het plangebied geldt een hoge verwachting voor archeologische resten van bebouwing (fundamenten, beerputten, waterputten en dergelijke), straten, vestingwerken en waterlopen, bruggen en poorten met een datering vanaf 1614. Hier kunnen zich nog panden bevinden, waarvan de oudste fase dateert uit de 17e eeuw. Dit is niet altijd meer zichtbaar aan de buitenkant, omdat met name de voorgevel en het dak van deze panden na verbouwingen zijn gemoderniseerd. De bovengrondse bouwhistorische resten zijn samen met de ondergrondse funderingen en kelders van deze panden waardevol. Verwacht wordt dat de archeologische resten in het gehele plangebied zich dicht onder het maaiveld bevinden, en derhalve zeer kwetsbaar zijn voor bodemingrepen. Slechts voor enkele delen van het plangebied kan aangenomen worden dat de bodem daar tot op grote diepte verstoord is. Het betreft de locatie van de voormalige mengvoederfabriek aan de Kanaalstraat. Mogelijk is de bodem ook ter plaatse van de Gedempte Singelgracht 2 t/m 14 en 20-24, Wagenbeurs 4 en Slotplein 6-17 verstoord. Ten aanzien van de nieuwbouwlocaties ter plaatse van het voormalige kasteelterrein kan niet uitgesloten worden dat hier, ondanks de verstoringen, nog archeologische resten van het kasteel aanwezig zijn. Resten van het kasteel zijn immers tot op grote diepte aangetroffen. Op basis van de resultaten van het onderzoek kunnen de volgende aanbevelingen worden geformuleerd: Verstoorde terreinen (niet ter plaatse van het voormalige kasteel) Op deze terreinen worden geen archeologische resten meer verwacht. Voor deze terreinen worden daarom ook geen verdere aanbevelingen gedaan ten aanzien van archeologisch vervolgonderzoek. Verstoorde terreinen (ter plaatse van het voormalige kasteel) Daar de resten van het kasteel tot op grote diepte kunnen voorkomen, bestaat de mogelijkheid dat deze onder de verstoringen nog aanwezig zijn. Geadviseerd wordt daarom om de eventuele graaf- en/of sloopwerkzaamheden -Mv onder archeologische begeleiding te laten plaatsvinden. Overige delen plangebied Voor de overige delen van het plangebied wordt aanbevolen om bij eventuele ruimtelijke ontwikkelingen, waar mogelijk, archeologische resten in de bodem te behouden. Dit geldt in hoge mate voor die delen van het plangebied waar de resten van het Slot Purmerstein en de Beemsterpoort verwacht worden. Indien het niet mogelijk is archeologische resten in de bodem te behouden, wordt geadviseerd om daar waar bodemingrepen zijn gepland, voorafgaand daaraan een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven uit te laten voeren. Indien nog opstallen aanwezig zijn, wordt geadviseerd om de sloop van de funderingen daarvan onder archeologische begeleiding te laten plaatsvinden. Ten aanzien van de aanleg en het vervangen van bestaande riolering, kabels en leidingen ter plaatse van het Slotplein wordt aanbevolen deze eveneens onder archeologische begeleiding plaats te laten vinden. Indien het plan bestaat om panden te slopen die al op de kadastrale minuut uit 1822 afgebeeld zijn, wordt aanbevolen om deze eerst aan een bouw- historisch onderzoek te onderwerpen. Dit geldt zowel voor het interieur als het exterieur. In deze panden kunnen zich mogelijk nog belangwekkende bouwkundige elementen vanaf de 2e helft van de 16e eeuw bevinden. Het is zelfs mogelijk dat achter jongere voorgevels uit de 19e-20e eeuw, oudere panden uit de 16e-17e eeuw schuilgaan. Afhankelijk van de aard en conserveringstoestand van de archeologische en bouwhistorische resten kan vervolgens besloten worden tot: - inpassing/behoud van de archeologische en bouwkundige waarden (behoud in situ); - archeologische en/of bouwhistorische begeleiding van eventueel toekomstige sloop- en graafwerkzaamheden; - een uitgebreide, volledige opgraving van de aangetroffen archeologische resten (behoud ex situ). Ten aanzien van de resten van het voormalige Slot Purmerstein en de voormalige Beemsterpoort wordt aanbevolen om deze terreinen zodanig in te richten dat duurzaam behoud van de archeologische resten wordt gegarandeerd. Eventuele inrichting en ontsluiting van de terreinen zal aan een aantal voorwaarden moeten voldoen. Men dient zich hierbij te realiseren dat archeologische resten kwetsbaar zijn voor bodemingrepen. Dit betekent onder andere dat werkzaamheden ten behoeve van inrichting en ontsluiting leiden tot beschadiging of zelfs vernietiging van deze resten. Gekozen kan worden om de ondergrondse en onzichtbare archeologische resten aan het maaiveld zichtbaar te maken, zodat een aantrekkelijk archeologisch landschappelijk object ontstaat. Hierbij kan gedacht worden aan het visualiseren van de Beemsterpoort en het voormalige slot met slotgracht. Daar de exacte locatie van delen van het slot en de Beemsterpoort nog niet bekend zijn, kan ervoor gekozen worden, voor zover de huidige terreinomstandigheden dit mogelijk maken om deze door middel van een geofysisch onderzoek in kaart te laten brengen. Eventueel kunnen de ingerichte terreinen een toeristisch-recreatieve functie gaan vervullen. In dit verband moet dan op de terreinen op enigerlei wijze informatie worden verstrekt over de (bewonings-)geschiedenis daarvan. Gedacht kan worden aan het plaatsen van een informatiepaneel.&lt;/p&gt;