DOI: 10.17026/dans-x9s-t96q
title: Stedum - Borgweg 1

description: &lt;p&gt;Het plangebied ligt in de archeoregio Fries-Gronings kleigebied. Dit is een relatief jong gebied, dat zich gedurende het Holoceen (11.700 BP – heden), heeft gevormd en ontwikkeld. Het plangebied ligt volgens de geomorfologische kaart binnen een bebouwde zone ten noorden van een ‘terp of hoogwatervluchtplaats’ (T). Het betreft de dorpswierde van Stedum, die op een kwelderwal (3k31) ten westen van een voormalige getijdenkreek is opgeworpen. Afgaande op de nabijgelegen zones ligt het plangebied op de grens tussen de kwelderwal en een ‘vlakte van getij-afzettingen’ (1M35). Op de kaart van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN 2) zijn deze zones nog te onderscheiden. Volgens de bodemkaart ligt het plangebied in kalkarme poldervaaggrond met zware zavel (Mn25C) behorend tot de formatie van Naaldwijk. Ten zuiden van het plangebied staat de wierde aangegeven (Jf. TERP). Ten noorden en westen bevinden zich knippige poldervaaggronden (gMn25C; gMn85C), wat aansluit bij een voormalig komgebied in een getijvlakte. Het gebied valt onder grondwatertrap 5, wat betekent dat het gemiddelde grondwaterpeil bij hoge waterstanden minder dan 40 cm beneden maaiveld ligt en bij laagwaterstanden dieper dan 120 cm. Het plangebied is gelegen op de flank van een oeverwal waar wierdebewoning uit de 6e-5e eeuw v. Chr. is aangetoond. De wierde Stedum, gelegen op circa 30 meter ten zuiden van het plangebied, bevat resten uit de periode IJzertijd – Nieuwe tijd. In de 8e – 9e eeuw ontstaat hier een handelsterp. Het plangebied valt binnen de buitenste omgrachting van de borg Nittersum, die in de 13e tot 14e eeuw ontstond. In de 17e eeuw breidde het borgterrein zich uit. Op de locatie van het plangebied werd een schathuis aangelegd. In 1818 werd de borg gesloopt. De kans is groot dat funderingen van het schathuis nog in het plangebied aanwezig zijn, hoewel de bouw van het huidige pand in 1959 de bodem tot circa 0,6 m -mv heeft verstoord. Op basis van het bureauonderzoek kan worden geconcludeerd dat in het plangebied een hoge archeologische verwachting geldt voor mogelijk intacte pakketten komklei en oeverwalafzettingen die zijn ontstaan in het latere Holoceen (Formatie van Naaldwijk). Afgaande op boringen die tijdens voorgaand onderzoek zijn gezet in de directe omgeving van het plangebied bestaat de bodem uit klei-afzettingen op een laag met zandige oeverwalafzettingen. In het nabijgelegen plangebied Hilmaarsweg bevinden de oeverwalafzettingen zich op een diepte van 0,4 tot 2 m -mv. In het hoger gelegen kleipakket kunnen daarnaast resten worden aangetroffen van de Late Middeleeuwen tot aan de Nieuwe tijd. Op het niveau van de oeverwalafzettingen kunnen resten uit de periode IJzertijd – Vroege Middeleeuwen worden aangetroffen. De verwachte sporen en vondsten uit de periode Late IJzertijd – Vroege Middeleeuwen bestaan uit boerderijen, bijgebouwen, spiekers, palenrijen, hutkommen, sloten, waterputten, afvalkuilen of ploegkrassen. Uit de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd kunnen daarnaast de resten worden aangetroffen van stenen bebouwing, zoals funderingen, uitbraaksleuven, vloeren, kelders of trappen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied valt binnen de buitenste omgrachting van de borg Nittersum, die in de 13e tot 14e eeuw ontstond. In de 17e eeuw breidde het borgterrein zich uit. Op de locatie van het plangebied werd een schathuis aangelegd. In 1818 werd de borg gesloopt. De kans is groot dat funderingen van het schathuis nog in het plangebied aanwezig zijn. De bouw van het huidige pand in 1959 heeft de bodem tot circa 0,6 m -mv verstoord. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied overschrijdt op dit moment niet de vrijstellingsgrens van 50 m2. Vervolgonderzoek is dan ook niet nodig. Bij het uitvoeren van de nieuwbouw plannen kunnen echter resten van het schathuis worden weggegraven. Indien tijdens de nieuwbouwfase resten worden aangetroffen is er een meldingsplicht en kan het zijn dat de resten alsnog opgegraven moeten worden&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In overleg met M. Kompaan van de gemeente Loppersum is besloten in het plangebied wel een vervolgonderzoek uit te voeren omdat het plangebied binnen de buitenste omgrachting van de borg Nittersum valt, die in de 13e tot 14e eeuw is gebouwd. In de 17e eeuw breidde het borgterrein zich uit en op de locatie van het plangebied lijkt een deel van, deze uitbreiding, het schathuis te liggen. In 1818 werd de borg gesloopt. De kans is groot dat funderingen van het schathuis nog in het plangebied aanwezig zijn. De opdrachtgever is voornemens op de bestaande locatie nieuwbouw te plaatsen. Deze nieuwbouw zal enkele meters opschuiven. De bestaande bebouwing heeft een omvang (footprint) van 79,55 m2 . De nieuwbouw heeft een omvang van 106,3 m2. De nieuwbouwlocatie wordt daarmee 26,75 m2 groter dan de bestaande bebouwing. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Geadviseerd wordt om gelijktijdig met het verwijderen van de funderingen van de bestaande bebouwing en het uitgraven van de bouwkuip ten behoeve van nieuwbouw een opgraving (variant archeologische begeleiding) uit te voeren. Tijdens dit onderzoek kunnen de aanwezige archeologische resten gedocumenteerd worden. Voor een opgraving (variant archeologische begeleiding) is een goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) nodig.&lt;/p&gt;