DOI: 10.14457/tu.the.2015.864
title: มาตรการในการป้องกันและปราบปรามการบุกรุกที่ป่าตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน

description: วิทยานิพนธ์เล่มนี้มุ่งหมายศึกษาเกี่ยวกับการนำกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินมาใช้บังคับกับการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่า เนื่องจากกฎหมายที่ใช้บังคับกับกรณีการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าแต่เดิม อันประกอบด้วยพระราชบัญญัติป่าไม้ พุทธศักราช 2484  พระราชบัญญัติอุทยานแห่งชาติ พ.ศ. 2504 พระราชบัญญัติป่าสงวนแห่งชาติ พ.ศ. 2507  พระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2535 พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ยังไม่สามารถใช้ในการแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ป่าได้ ดังจะเห็นได้จากข้อมูลข่าวสารและสถิติเกี่ยวกับการกระทำความผิดซึ่งจัดทำและรวบรวมข้อมูลโดยกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ซึ่งยังคงปรากฏข้อมูลการกระทำความผิดอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 มาตรา 3 (15) ยังไม่มีความชัดเจนในเรื่องความผิดมูลฐานเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติหรือสิ่งแวดล้อมอันมีลักษณะเป็นการค้า วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้ศึกษาลักษณะการกำหนดความผิดมูลฐานเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าของต่างประเทศ ประกอบด้วย ประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว และประเทศสาธารณรัฐแอลเบเนีย เพื่อศึกษาเปรียบเทียบกับลักษณะบทบัญญัติของประเทศไทย อันนำไปสู่การเสนอปรับปรุงแก้ไขบทบัญญัติของประเทศไทยให้ดียิ่งขึ้น จากการศึกษาพบว่าจุดด้อยของการนำกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินมาใช้บังคับกับการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่า พบว่า การระบุคำว่า “มีลักษณะเป็นการค้า” ในนิยามความผิดเกี่ยวกับทรัพยากรธรรมชาติซึ่งเป็นความผิดมูลฐาน ย่อมก่อให้เกิดปัญหาในการตีความในเรื่องลักษณะการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าในลักษณะใดจึงจะถือว่ามีลักษณะเป็นการค้า ซึ่งเข้าข่ายเป็นความผิดมูลฐานตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน การบัญญัติบทนิยาม “ทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิด” ยังไม่ครอบคลุมถึงทรัพย์สินที่มีลักษณะการได้มาจากการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าซึ่งมิใช่ทางตรง อีกทั้งการบังคับใช้กฎหมายอาจจะกระทบสิทธิบุคคลที่ใช้สิทธิตามรัฐธรรมนูญในการประกอบอาชีพ เช่น กรณีบุคคลที่พักอาศัยและดำรงชีพในพื้นที่ป่าก่อนที่รัฐจะประกาศเขตอุทยานแห่งชาติหรือกำหนดเขตป่าสงวนแห่งชาติ นอกจากนี้ยังไม่มีบทบัญญัติให้บุคคลที่ใช้สิทธิตามรัฐธรรมนูญในการประกอบอาชีพมีส่วนร่วมในการให้ความคิดเห็นเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ในคดีซึ่งเป็นเหตุให้ถูกดำเนินการตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินซึ่งอาจเป็นกฎกระทรวงหรือระเบียบที่ออกตามกฎหมายแม่บท กรณีดังกล่าวอาจก่อให้เกิดความขัดแย้งระหว่างภาครัฐและประชาชน รวมทั้งนักการเมืองหรือกลุ่มผลประโยชน์อาจใช้เป็นช่องทางในการแสวงหาประโยชน์ได้ ซึ่งปัญหาต่างๆ ที่ได้กล่าวมาข้างต้นจะเป็นตัวแปรซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการบังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินกับการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ซึ่งส่งผลต่อการแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ป่าให้ประสบผลสำเร็จต่อไปในอนาคตการใช้มาตรการตามกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินกับการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่า จึงควรแก้ไขบทบัญญัติให้มีความชัดเจน และแก้ไขบทบัญญัติทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการความผิดมูลฐานให้ครอบคลุมถึงลักษณะการได้มาจากการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าไม่ว่าทางตรงหรือทางอื่น นอกจากนี้ยังควรกำหนดแนวทางในการบังคับใช้กฎหมายที่เป็นธรรมและเป็นมาตรฐานเดียวกัน รวมทั้งการประสานความร่วมมือระหว่างหน่วยงานบังคับใช้กฎหมายที่เกี่ยวข้องในการแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ป่า จะต้องมีความคล่องตัว สะดวก รวดเร็ว เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และประสิทธิผล ตลอดจนการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลจากการบังคับใช้กฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินควบคู่ไปด้วย จึงจะสามารถแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ป่าได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล จากการศึกษากฎหมายและการสัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานภาคสนามด้านป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าซึ่งมีประสบการณ์ในการปฏิบัติงานป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่า ยังพบข้อมูลว่า การแก้ไขปัญหาการบุกรุกที่ป่ามิอาจใช้มาตรการทางกฎหมายฉบับใดฉบับหนึ่งเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ในการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมดังกล่าวได้ เนื่องจากปัญหาการบุกรุกที่ป่าที่ยังคงเป็นปัญหาอยู่ในปัจจุบัน มีองค์ประกอบหลายปัจจัย การใช้กฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินควบคู่กับการใช้มาตรการตามกฎหมายเฉพาะด้านการป้องกันและปราบปรามการบุกรุกที่ป่า และการใช้มาตรการตามกฎหมายอื่น ได้แก่ กฎหมายว่าด้วยการภาษีอากร หรือกฎหมายว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต หรือกฎหมายว่าด้วยลักษณะปกครองท้องที่ และกฎหมายว่าด้วยการปกครองส่วนท้องถิ่น ในรูปแบบการบูรณาการ จึงจะทำให้การแก้ไขปัญหาการบังคับใช้กฎหมายกับการกระทำความผิดเกี่ยวกับการบุกรุกที่ป่าได้ดียิ่งขึ้น