DOI: 10.17026/ar/tjgvmy
title: Bureauonderzoek
title: Westerdijkshorn Bedum (gemeente Het Hogeland)

description: In maart 2025in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor Westerdijkshorn in Bedum (gemeente Het Hogeland). In maart 2025 heeft een herziening plaatsgevonden in verband met een wijziging in het tracé. Aanleiding voor het onderzoek zijn werkzaamheden aan de laag- en middenspanningskabels langs de Westerdijkshorn te Bedum. Het tracé heeft een totale lengte van circa 3.400 meter. Circa 1.730 meter hiervan wordt uitgevoerd door middel van open ontgravingen, bestaande uit sleuven van 1 meter breed en 1 meter diep. De overige 1.670 meter van het tracé wordt uitgevoerd door middel van gestuurde boringen. De totale oppervlakte in open ontgraving bedraagt hiermee 1.730 m².

Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Waar kunnen we wat verwachten? Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied. 

Het plangebied valt in de dubbelbestemming met Waarde Archeologie 2 en 4 van de vigerende bestemmingsplannen “Buitengebied Winsum” en “Buitengebied” van de voormalige gemeenten Winsum en Bedum. De geplande werkzaamheden overschrijden de opgestelde vrijstellingsgrenzen voor de breedte binnen deze dubbelbestemmingen. Een omgevingsvergunning en nader onderzoek zijn dan ook noodzakelijk. Nader onderzoek is gedaan met dit bureauonderzoek. 

Het plangebied ligt op holocene afzettingen, namelijk kwelderafzettingen. Het pleistocene oppervlak ligt relatief diep onder de Holocene afzettingen (op een diepte vanaf 5 meter beneden maaiveld) en zal niet binnen de ontgravingsdiepte worden aangetroffen. Binnen het onderzoeksgebied liggen enkele huiswierden die dateren vanaf de late ijzertijd-Romeinse tijd. Binnen het onderzoeksgebied was er dus al wel activiteit in deze perioden. De meeste huiswierden/historische boerderijplaatsen die langs de Westerdijkshorn liggen, dateren echter vanaf de (late)middeleeuwen. Vanaf deze periode begint de bewoning in dit gebied toe te nemen, maar verder kent een groot deel van het plangebied lange tijd een agrarisch karakter. 

Binnen het plangebied worden er voornamelijk resten van bewoning op de (bekende) huiswierden verwacht (funderingsresten van voorgaande boerderijen of bijgebouwen). Buiten deze huiswierden worden resten van agrarische activiteiten verwacht. Langs de gehele Westerdijkshorn kunnen resten van een oude dijk/weg worden aangetroffen.

Gezien deze hoge archeologische verwachting voor grote delen van het tracé, adviseert Antea Group om de geplande werkzaamheden binnen vier zones (zones 1, 3, 5 en 6) uit te laten voeren onder intensieve archeologische begeleiding. Hier is de kans om een intacte bodem aan te treffen namelijk groot. Hier worden dan voornamelijk resten vanaf de middeleeuwen verwacht. Het gaat in totaal om circa 1.730 meter tracé in open ontgraving verdeeld in deze zones. Voor het overige deel van het tracé (zones 2 en 4) wordt extensieve archeologische begeleiding geadviseerd. Beide typen archeologische begeleiding dienen te worden uitgevoerd door middel van proefsleuven, variant archeologische begeleiding (protocol 4003). Op 17 maart 2025 is het bevoegd gezag, in dezen gemeente Het Hogeland, akkoord gegaan met het opgestelde advies.