DOI: 10.17026/ar/3mw3ra
title: Plangebied Heerlenseweg/Melchersstraat in Landgraaf, gemeente Landgraaf;
title: archeologisch onderzoek: opgraving (variant archeologische begeleiding).
title: RAAP Rapport 5576

description: &lt;p&gt; In opdracht van de gemeente Landgraaf heeft RAAP tussen maart en oktober 2021 een opgraving -
variant archeologische begeleiding uitgevoerd in het kader van de herinrichting van de Heerlenseweg
en de Melchersstraat in de gemeente Landgraaf. Hierbij is de bestaande riolering onder de
Heerlenseweg vernieuwd. Daarnaast is het wegdek vervangen in de Melchersstraat. Tot slot zijn ook
twee waterbuffers aangelegd. Het doel van het onderzoek was het vaststellen van de archeologische
waarde van de terreinen. Hiertoe was het noodzakelijk inzicht te krijgen in hoeverre
behoudenswaardige archeologische resten aanwezig waren en wat de precieze aard en omvang van de
vindplaats(en) was.
&lt;p&gt; Omdat het onderzoeksgebied verhard is was regulier archeologische onderzoek voorafgaand aan de
geplande ontwikkeling niet mogelijk. Het archeologisch onderzoek is daarom gecombineerd met de
civieltechnische werkzaamheden en uitgevoerd als een opgraving - variant archeologische begeleiding.
Tijdens het onderzoek zijn de ondergrondse civiele werkzaamheden archeologisch begeleid. In totaal is
hierbij een oppervlakte van 2,07 ha onderzocht.
&lt;p&gt; De resultaten van het onderzoek tonen dat de basis van het landschap wordt gevormd door
zilverzanden die zijn afgezet in het mioceen. Hier bovenop zijn tijdens het pleistoceen rivierafzettingen
bestaande uit zand en grind afgezet. Uiteindelijk zijn ook deze afzettingen weer afgedekt door een
pakket löss. In de loop van de tijd is het landschap als gevolg van verschillende processen versneden.
De huidige Heerlenseweg ligt in een diep uitgesneden droogdal, waarvan de bodem zeker centraal in
het dal minstens drie meter dieper heeft gelegen dan vandaag de dag het geval is. Vandaag de dag zijn
de oorspronkelijke reliëfverschillen echter gemaskeerd doordat het dal is opgevuld met een dik pakket
afgespoeld bodemmateriaal (colluvium) afkomstig van de omliggende hellingen. Het feit dat op de steile
helling aan de zuidzijde van het dal pleistocene rivierafzettingen vrijwel direct aan het oppervlak liggen,
duidt niet alleen op een hoge mate van bodemerosie, maar kan er tevens op wijzen dat het dal zijn
oorsprong vindt in een pleistocene (smeltwater)geul/dal. Aan de noordzijde van het dal loopt het reliëf
meer geleidelijk op dan aan de zuidzijde en is onder een dik pakket colluvium sprake van brikvorming
in de löss.
&lt;p&gt; Vanuit archeologisch oogpunt werd verwacht dat de Via Belgica mogelijk door het plangebied zou
lopen. Deze is niet aangetroffen. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat de ingrepen in de
Melchersstraat slechts een zeer beperkte diepte hadden, waardoor goede waarnemingen niet mogelijk
waren. Desondanks is het op basis van een recent onderzoek bij Rimburg en de resultaten van
onderhavig onderzoek aannemelijk dat de weg een meer zuidelijke route heeft gevolgd. Tegelijkertijd
kan niet uitgesloten worden dat langs de noordrand van het droogdal een secundaire weg heeft
gelopen die de Romeinse nederzetting op de kruising met de Euregioweg en nabijgelegen villaterreinen uiteindelijk bij bijvoorbeeld Eygelshoven of Rimburg verbond met zowel de Via Belgica als ook
andere nederzettings- en villaterreinen in de wijdere omgeving.
&lt;p&gt; Op basis van de onderzoeksresultaten kunnen de volgende adviezen worden gegeven:
&lt;p&gt; Heerlenseweg: binnen de contouren van het plangebied worden gezien de landschappelijke
omstandigheden geen behoudenswaardige archeologische waarden meer verwacht. Wel moet hierbij
worden opgemerkt dat meteen ten noorden van het plangebied mogelijk wel sprake is van potentieel gave bodemprofielen, waarbij een briklaag (Bt-horizont) wordt afgedekt door colluvium. In deze zone
kunnen in potentie goed geconserveerde archeologische resten voorkomen in de top van de
briklaag.
&lt;p&gt; Melchersstraat: de civiele werkzaamheden in de Melchersstraat hadden een beperkte diepte,
waardoor goede waarnemingen lastig waren. Wel lijkt het er sterk op dat op de helling sterke
bodemerosie heeft plaatsgevonden, waardoor het afdekkende lösspakket is verdwenen en
pleistocene rivierafzettingen aan het oppervlak komen. Dit verkleint de kans dat binnen de contouren
van het plangebied nog behoudenswaardige archeologische resten aanwezig zijn. Desalniettemin
wordt geadviseerd om vooralsnog de bestaande verwachting te handhaven.
&lt;p&gt; waterbekken Euregioweg: de bodemopbouw bestaat ter plaatse uit colluvium op marine afzettingen.
Er zijn geen pleistocene rivierafzettingen of natuurlijke löss meer aanwezig. Hier worden geen
archeologische resten meer verwacht