DOI: 10.14457/tu.the.2016.850
title: กฎหมายระหว่างประเทศกับการคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในกรณีผลิตภัณฑ์กาแฟ

description: สิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หมายถึง สิ่งบ่งชี้ที่สามารถบ่งระบุได้ว่าสินค้ามีแหล่งกำเนิดมาจากดินแดนใด โดยที่คุณภาพ ชื่อเสียง หรือคุณลักษณะอื่นๆ อันมีอยู่ของสินค้าดังกล่าวจะต้องเป็นผลที่เกิดขึ้นโดยมีส่วนสำคัญมาจากพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ซึ่งเป็นแหล่งกำเนิดของสินค้านั้น บทบัญญัติภายใต้ความตกลงทริปส์ได้จำแนกลักษณะการให้ความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ออกเป็นสองระดับ คือ การให้ความคุ้มครองในระดับทั่วไปสำหรับสินค้าทั่วไป และการให้ความคุ้มครองในระดับพิเศษสำหรับสินค้าประเภทไวน์และสุรา ซึ่งทำให้การให้ความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในกรณีของสินค้าโดยทั่วไปกับในกรณีสินค้าประเภทไวน์และสุรามีระดับความเข้มงวดที่แตกต่างกัน กล่าวคือ ในกรณีของสินค้าทั่วไปนั้นจะเป็นการคุ้มครองโดยมุ่งเน้นไปที่การป้องกันไม่ให้สาธารณชนเกิดความสับสนหลงผิดเกี่ยวกับแหล่งกำเนิดที่แท้จริงของสินค้าเป็นสำคัญ ในขณะที่กรณีของสินค้าประเภทไวน์และสุรานั้นจะเป็นการคุ้มครองโดยเด็ดขาด มุ่งป้องกันไม่ให้มีการนำสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ไปใช้โดยไม่ชอบด้วยกฎหมายในทุกกรณี และเนื่องจากความตกลงทริปส์เป็นความตกลงข้างเคียงฉบับหนึ่งของความตกลงที่ก่อตั้งองค์การการค้าโลก จึงมีผลให้ประเทศสมาชิกองค์การการค้าโลกทั้งหลายเกิดพันธกรณีที่จะต้องอนุวัติการกฎหมายภายในของตนให้สอดคล้องและรองรับต่อบทบัญญัติภายใต้ความตกลงทริปส์ด้วย ซึ่งในกรณีของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์นั้น จากการศึกษาพบว่ากฎหมายภายในของประเทศต่างๆ ล้วนเป็นไปโดยสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ภายใต้ความตกลงทริปส์เป็นอย่างดี โดยในหลายประเทศก็ได้มีการกำหนดลักษณะการให้ความคุ้มครองที่เพิ่มเติมยิ่งไปกว่าที่บทบัญญัติภายใต้ความตกลงทริปส์ได้กำหนดไว้ด้วย เช่น กรณีการกำหนดให้ใช้ระบบการขึ้นทะเบียนเป็นเงื่อนไขในการรับความคุ้มครองตามกฎหมายของสหภาพยุโรปและของประเทศไทย เป็นต้นการเสนอให้ขยายความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในระดับพิเศษให้ครอบคลุมไปถึงสินค้าทั่วไปนั้นเกิดจากการที่ประเทศสมาชิกองค์การการค้าโลกหลายประเทศได้เล็งเห็นว่า ความคุ้มครองในระดับพิเศษจะทำให้การคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นกว่าการคุ้มครองในระดับทั่วไป โดยการให้ความคุ้มครองในระดับพิเศษนั้นนอกจากจะช่วยรับประกันและสร้างความมั่นใจในคุณภาพของสินค้าให้กับผู้บริโภคได้ดียิ่งขึ้นแล้ว ก็ยังสามารถช่วยลดภาระการพิสูจน์ของเจ้าของสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์โดยชอบด้วยกฎหมายได้อีกด้วย นอกจากนี้ การขยายความคุ้มครองในระดับพิเศษให้ครอบคลุมถึงสินค้าทั่วไปทั้งหมดยังจะทำให้การให้ความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์เป็นไปโดยสอดคล้องกับแนวทางการให้ความคุ้มครองทรัพย์สินทางปัญญาประเภทอื่นๆ ที่ต่างก็ได้กำหนดลักษณะการให้ความคุ้มครองสำหรับสินค้าทุกชนิดไว้โดยเท่าเทียมกันการศึกษาถึงเรื่องกฎหมายระหว่างประเทศกับการคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในกรณีผลิตภัณฑ์กาแฟเกิดจากการที่ผู้ศึกษาได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของกาแฟในฐานะที่เป็นพืชเศรษฐกิจที่มีมูลค่าการค้าขายในแต่ละปีเป็นจำนวนมาก อีกทั้งอุตสาหกรรมกาแฟก็มีกระบวนการผลิตตั้งแต่ต้นน้ำไปจนถึงปลายน้ำที่ซับซ้อน พิถีพิถัน และต้องอาศัยความเฉพาะเจาะจงทั้งจากปัจจัยทางธรรมชาติและปัจจัยจากมนุษย์เช่นเดียวกันกับในกรณีผลิตภัณฑ์ไวน์ โดยหากผลิตภัณฑ์กาแฟได้รับความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในระดับพิเศษเช่นเดียวกับผลิตภัณฑ์ไวน์ก็จะทำให้ผลิตภัณฑ์กาแฟสามารถจำหน่ายได้ในราคาที่สูงมากขึ้น เพิ่มโอกาสในทางการค้าและช่องทางในการเข้าสู่ตลาดได้มากยิ่งขึ้น รวมถึงยังจะช่วยส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาคุณภาพของผลิตภัณฑ์กาแฟในแต่ละพื้นที่ได้อย่างต่อเนื่องด้วย โดยการกำหนดหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของผลิตภัณฑ์กาแฟที่จะได้รับความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ให้มีความชัดเจนเพื่อใช้เป็นมาตรฐานในทางระหว่างประเทศย่อมจะช่วยสร้างสมดุลทางกฎหมายในการให้ความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในกรณีผลิตภัณฑ์กาแฟได้ดียิ่งขึ้น นอกจากนี้ การนำเอาระบบการจดทะเบียนพหุภาคีสำหรับสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์มาใช้ก็จะช่วยอำนวยความสะดวกในการให้ความคุ้มครองผลิตภัณฑ์กาแฟ ทั้งในด้านของการนำเอาผลิตภัณฑ์กาแฟไปขอรับความคุ้มครองสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ในต่างประเทศ และในด้านของการติดตามตรวจสอบและควบคุมคุณภาพของผลิตภัณฑ์กาแฟได้มากยิ่งขึ้นอีกด้วย