DOI: 10.14457/tu.the.2020.900
title: แนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมเชิงกายภาพของโรงเรียนพญาไทที่ช่วยลดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อทางการหายใจ

description: สถานศึกษาปฐมวัยเป็นสถานที่ที่รวบรวมเด็กเล็กเป็นจํานวนมาก ซึ่งเด็กเล็กเป็นช่วงวัยที่อยู่ระหว่างการพัฒนาในด้านต่าง ๆ ยังคงเป็นวัยที่ร่างกายมีภูมิคุ้มกันต่ำ ทําให้สถานศึกษาปฐมวัย เป็นแหล่งที่เชื้อโรคสามารถแพร่กระจายและติดต่อกันโดยง่าย ซึ่งการเจ็บป่วยในวัยนี้อาจส่งผลต่อพัฒนาการและสุขภาพโดยรวมของเด็ก หากไม่ได้รับการป้องกันดูแลที่มีประสิทธิภาพอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงถึงแก่ชีวิตได้ ดังนั้น ผู้วิจัยจึงมีแนวคิดเพื่อนําเสนอแนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมเชิงกายภาพของโรงเรียนพญาไท ที่ช่วยลดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อทางการหายใจ โดยงานวิจัยนี้ประกอบด้วยวัตถุประสงค์ 4 ประการ ดังนี้ 1) ศึกษาแนวทางการบริหารจัดการสภาพแวดล้อมของสถานศึกษา เขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑลและต่างประเทศ สําหรับการป้องกันการแพร่เชื้อ 2) ศึกษาสภาพการณ์พื้นที่กายภาพของโรงเรียนพญาไท 3) ศึกษาแนวทางการออกแบบพื้นที่กายภาพของกรณีศึกษาต่างประเทศ สําหรับการป้องกันการแพร่เชื้อ 4) สรุปแนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมเชิงกายภาพของโรงเรียนพญาไท ที่ช่วยลดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อทางการหายใจ จากการศึกษาแนวคิด วรรณกรรม และทฤษฎีที่เกี่ยวข้องกับอนามัยสิ่งแวดล้อมในโรงเรียน การระบายอากาศวิธีธรรมชาติ และแนวทางการออกแบบพื้นที่กายภาพของกรณีศึกษาต่างประเทศ นํามาซึ่งการวิเคราะห์ข้อมูลร่วมกับสภาพพื้นที่กายภาพของสถานศึกษาในปัจจุบัน และแนวทางการบริหารจัดการสภาพแวดล้อมของสถานศึกษา ในประเทศไทยและต่างประเทศงานวิจัยนี้จึงมุ่งศึกษาแนวทางการออกแบบสภาพแวดล้อมเชิงกายภาพ ที่ช่วยลดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อทางการหายใจ จากการศึกษาพบว่า การจัดสภาพแวดล้อมกายภาพที่เอื้อต่อการส่งเสริมสุขอนามัยที่ดี และช่วยลดความเสี่ยงของการแพร่เชื้อในสถานศึกษา การเลือกสถานที่ตั้ง ควรคํานึงถึงขนาดพื้นที่ตั้งที่มีความเหมาะสมกับจํานวนเด็กและบุคลากรในโรงเรียนและบริบทโดยรอบ การวางผังอาคาร ควรคํานึงถึงทิศทางลมและแสงแดด ส่งผลต่อการระบายอากาศและการเข้าถึงแสงสว่างภายในอาคารเรียน รูปแบบอาคารควรเป็นรูปตัวอักษร L T และ I ที่เอื้อต่อการถ่ายเทอากาศอย่างทั่วถึง การจัดสรรพื้นที่ของสถานศึกษา ควรจัดสรรอย่างเป็นสัดส่วน และจํากัดความสามารถในการเข้าถึงพื้นที่ต่าง ๆ เพื่อคัดกรองผู้ใช้งานและช่วยลดโอกาสในการแพร่เชื้อ ขนาดและสัดส่วนพื้นที่ ควรมีเหมาะสมกับจํานวนเด็กและบุคลากร คํานึงถึงการระบายอากาศวิธีธรรมชาติและการเข้าถึงแสง ธรรมชาติภายในพื้นที่ หากมีพื้นที่ไม่เพียงพอ อาจเป็นสาเหตุทําให้เกิดการแพร่เชื้อได้ง่ายขึ้น การออกแบบช่องเปิดและช่องแสง ต้องคํานึงถึงทิศทางลมและแสงแดด ตําแหน่งและขนาดของช่องเปิด และชนิดของบานเปิด ซึ่งส่งผลต่อปริมาณอากาศภายนอกที่เข้ามาภายในอาคาร และควรกําหนดเส้นทางสัญจรที่แยกกันภายในโรงเรียน เพื่อลดความแออัดบริเวณทางเดิน โดยปัจจัยสําคัญที่ควร คํานึงถึงของการออกแบบสภาพแวดล้อมที่ช่วยลดการแพร่เชื้อ คือ การระบายอากาศโดยวิธีธรรมชาติ และการเข้าถึงแสงธรรมชาติภายในห้องเรียน ควรนําอากาศจากภายนอกเข้ามาภายในให้มากที่สุด เพื่อเพิ่มการไหลเวียนและเกิดการปรับปรุงคุณภาพอากาศภายในห้องเรียน รวมทั้งการนำเทคโนโลยีมาประยุกต์ใช้ เพื่อส่งเสริมความปลอดภัยจากโรคระบาดภายในสถานศึกษา ร่วมกับการบริหารจัดการสภาพแวดล้อมอย่างเหมาะสม ทั้งการเตรียมความพร้อมในด้านต่าง ๆ ก่อนเปิดเรียน การตรวจ คัดกรอง การรักษาระยะห่าง ควบคู่ไปกับการส่งเสริมด้านสุขอนามัยที่ดี และการทําความสะอาดพื้นผิวสัมผัสต่าง ๆ จะสามารถช่วยลดการแพร่เชื้อของโรคติดต่อที่เกิดขึ้นในเด็กเล็ก หากมีสภาพแวดล้อมกายภาพที่เหมาะสม อยู่ในสภาพที่ถูกสุขลักษณะ อาจเป็นหนึ่งปัจจัยที่ช่วยป้องกันและลดผลกระทบของโรคติดต่อที่เกิดขึ้น สถานศึกษาจึงควรเป็นสถานที่ส่งเสริมด้านสุขภาพอนามัยที่ดี เอื้อต่อการเรียนรู้ และส่งเสริมทั้งสุขภาพกาย จิต และสังคม ทั้งต่อนักเรียนและบุคลากรในโรงเรียน