DOI: 10.17026/dans-x42-7dcm
title: Landgoed De Beylevelden, Groenekanseweg 103-121, Groenekan
title: Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in september en oktober 2013 een bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Groensekanseweg 103-121 te Groenekan (gemeente De Bilt). De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen aanleg van een landgoed.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied strekt zich uit in het dekzandlandschap ten westen van de stuwwal van de Utrechtse Heuvel, dat na ontginning en afgraving van het veen vanaf de Late Middeleeuwen is ontgonnen.&lt;br&gt;Vuursteenstrooiingen in Groenekan tonen aan dat reeds in het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum jager-verzamelaars in het gebied actief waren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het Laat-Mesolithicum en Neolithicum gingen zij zich in toenemende mate met landbouw bezighouden. Zij vestigden zich bij voorkeur op de hogere delen van het dekzandlandschap aan de randen van de Heuvelrug.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de landschappelijke situatie van het plangebied en waarnemingen in de omgeving moet daarom in de top van het dekzand rekening worden gehouden met archeologische resten uit het Laat-Paleolithicum, Mesolithicum en Neolithicum. Deze kunnen bestaan uit strooiingen van vuursteen en aardewerk. Eventuele grondsporen (uitgezonderd diepe paalsporen, waterputten et cetera) zullen zich binnen circa 25 cm beneden de top van het dekzand bevinden. Ondiepe sporen zullen evenwel als gevolg van grondbewerking in de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd zijn verstoord.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf het Atlanticum (circa 8.800 jaar geleden) begon het dekzandlandschap langzaam te vernatten. Als gevolg van het ontstaan van de rivier de Vecht versnelde dit proces en ontstonden uitgestrekte veenmoerassen. Aangenomen wordt dat de mensen die in het veengebied woonden vertrokken naar hoger gelegen gebieden. De kans op archeologische resten uit de Bronstijd, Ijzertijd, Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen wordt daarom gering geacht. Bovendien werd het ‘Oostveen’ in de 13e/14e eeuw ontgonnen en afgeveend. Laatmiddeleeuwse sporen van grondbewerking kunnen dus wel verwacht worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de Late Middeleeuwen waren de percelen ter plaatse van het plangebied in eigendom van een kloosterorde, de Duitse Orde in het Nederlandse Balije, die hier een boerderij liet bouwen. Rondom de boerderij, die nog steeds bestaat, moet rekening worden gehouden met resten van bijgebouwen, afvalkuilen e.d. Hoewel in de 17e en 18e eeuw in de omgeving van het plangebied verschillende landgoederen en buitenplaatsen ontstonden (Stichtse Lustwarande), maakte het plangebied hier geen deel van uit. Sporen van historische tuinaanleg worden daarom niet verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op grond van de archeologische verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum, Mesolithicum en Neolithicum alsmede de Late Middeleeuwen (vanaf de 14e eeuw) en Nieuwe tijd is ter plaatse van de toekomstige nieuwbouw, voor zover niet gelegen in een zone waar een vrijstelling van archeologisch onderzoek geldt, een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek heeft als doel de bodemopbouw en de intactheid ervan te bepalen. In de delen van het plangebied waar de sloop van bestaande opstallen en de aanleg van ondergrondse infrastructuur is voorzien, is gezien de relatief beperkte bodemverstoring geen booronderzoek uitgevoerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het verkennend booronderzoek is vastgesteld dat er geen intacte bodem meer aanwezig is. Er werd een laarpodzolgrond verwacht met een circa 25 tot 40 cm dikke humushoudende bovengrond. Deze gronden blijken sterk verstoord te zijn; in het centrale en westelijke deel is er sprake van een circa 80 cm dikke humushoudende bovengrond op het onverstoorde dekzand waarin geen of slechts een dun restant van een podzolprofiel aanwezig is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De heterogene structuur en de inschakelingen van grof zand, puin, baksteen, grind, mest- en slootmateriaal wijzen op een relatief recent opgebracht pakket. In het uiterst oostelijke deel komt een meer homogene bodem voor die gelijkenis vertoont met een enkeerdgrond. De bodem is echter tamelijk licht van kleur en in het onderliggende dekzand is het podzolprofiel geheel 6 verdwenen. De lithologische kenmerken en landschappelijke ligging wijzen ook hier op een niet meer intacte bodem.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanwege een niet meer intact bodemprofiel in het dekzand moet voor dit deel van het plangebied de archeologische verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum-Neolithicum worden bijgesteld naar laag. Voor de periode Late Middeleeuwen is de verwachting uitgesproken voor resten van bijgebouwen, afvalkuilen en dergelijke die verband houden met een boerderij van een Duitse kloosterorde. De aangetroffen bodemverstoring en de afwezigheid van archeologische indicatoren geven hiervoor geen nadere aanwijzingen. Voor deze periode geldt op basis van het verkennende booronderzoek dus ook een lage archeologische verwachting. Samenvattend kan gesteld worden dat ter plaatse van de onderzochte bouwblokken in het zuidoostelijk deel van het plangebied vanwege de verstoorde bodemopbouw geen archeologische waarden worden bedreigd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Geadviseerd wordt om dit deel van het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 53 van de Monumentenwet.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bovengenoemd advies is evenwel niet van toepassing op de overige, niet onderzochte delen van het plangebied. Hierbij moet worden aangetekend dat de sloop van de bestaande opstallen naar verwachting niet zal leiden tot additionele bodemverstoring. De aanleg van huisaansluitingen en plantgaten zullen weliswaar gepaard gaan met grondroerende werkzaamheden, maar de omvang en diepte hiervan zijn gering. Aanvullende boringen ten behoeve van deze werkzaamheden worden niet zinvol geacht.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek&lt;/p&gt;