DOI: 10.14457/tu.the.2018.1121
title: การปกครองท้องถิ่นภายใต้บทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับ พ.ศ. 2560: แนวโน้มและความคาดหวัง

description: การศึกษาเรื่อง “การปกครองท้องถิ่นภายใต้บทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับ พ.ศ. 2560 : แนวโน้มและความคาดหวัง” นี้มีความมุ่งหมายที่จะศึกษาถึงสาระสำคัญของบทบัญญัติด้านการปกครองท้องถิ่นของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับ พ.ศ. 2560 วิเคราะห์แนวโน้มความเป็นไปได้ภายใต้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับ พ.ศ. 2560 ของการเปลี่ยนแปลงการปฏิรูปด้านการปกครองท้องถิ่น เพื่อให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ ของแนวโน้มและทิศทางของการปกครองท้องถิ่นไทยที่เป็นผลผลิตของรัฐธรรมนูญฉบับปัจจุบันวิธีการศึกษาเป็นการศึกษาจากบทบัญญัติด้านการปกครองท้องถิ่นของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับ พ.ศ. 2560 เชิงวิเคราะห์ ประกอบกับการศึกษาโดยใช้วิธีวิจัยเอกสาร โดยค้นคว้าตำรากฎหมาย บทความ วารสาร และเอกสารของผู้ทรงคุณวุฒิที่เกี่ยวข้องผลการศึกษาการปกครองท้องถิ่นภายใต้บทบัญญัติรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับ พ.ศ. 2560 พบว่าบทบัญญัติด้านการปกครองท้องถิ่นมีเนื้อหาสาระตามรอยแนวทางการกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่นของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2540 ซึ่งถือกันว่าเป็นรัฐธรรมนูญอันเป็นต้นแบบของการกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่น เพียงแต่ได้ปรับเปลี่ยนเนื้อหาสาระบางประการให้มีความรัดกุมขึ้นและพยายามแก้ไขจุดบกพร่องที่เกิดขึ้นจากรัฐธรรมนูญในอดีตที่มาปรากฏอุปสรรคต่าง ๆ ภายหลังที่รัฐธรรมนูญ ถูกประกาศใช้ไปแล้ว ซึ่งเมื่อพิจารณาถึงจุดเด่นหรือลักษณะสำคัญที่มีแตกต่างจากรัฐธรรมนูญ ฉบับ พ.ศ. 2540 หรือรัฐธรรมนูญ ฉบับ พ.ศ. 2550 อยู่ 5 ด้าน คือ 1) การกำหนดขนาดที่เหมาะสมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น 2) การขยายการจัดทำ “บริการสาธารณะ และ “กิจกรรมสาธารณะ” 3) การแก้ไขข้อห้ามเรื่อง “การแข่งขันกับเอกชน” 4) การเปิดโอกาสให้มีการแข่งขันการจัดบริการสาธารณะ 5) การเพิ่มเรื่องการถอดถอนผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองของท้องถิ่นจากการทุจริตและหรือไม่ปฏิบัติตามมาตรฐานทางจริยธรรม อย่างไรก็ตามลักษณะเด่นที่มีความสำคัญอีกประการหนึ่งของบทบัญญัติด้านการปกครองท้องถิ่นของรัฐธรรมนูญฉบับนี้คือ การวางแนวทางหรือหลักเกณฑ์สำคัญในประเด็นต่าง ๆ ของการปกครองท้องถิ่นเพื่อการออกกฎหมายลำดับรองโดยที่ไม่ได้เจาะลึกหรือระบุรายละเอียดในบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญแต่อย่างใด ซึ่งลักษณะเช่นนี้ก่อให้เกิดผลดีกล่าวคือ เป็นการทำให้รัฐธรรมนูญมีเนื้อความรัดกุมกะทัดรัด และอีกประการหนึ่งก็คือ เป็นการทำให้บทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญมีความสมบูรณ์ครบถ้วน จากการที่รัฐธรรมนูญ ได้วางหลักการสำคัญไว้อย่างครบถ้วนแล้ว หากต้องการระบุรายละเอียดเพิ่มเติมก็ให้ออกกฎหมายลำดับรองเพื่อให้เป็นไปตามที่แนวทางของรัฐธรรมนูญที่ได้ระบุไว้ต่อไป ดังนั้น ภายใต้หลักการของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ จึงทำให้แนวโน้มของการปฏิบัติเพื่อให้เป็นไปตามแนวทางของรัฐธรรมนูญที่ได้บัญญัติไว้จึงต้องมีการออกกฎหมายลำดับรองในประเด็นต่าง ๆ ของการกระจายอำนาจด้านการปกครองท้องถิ่น ซึ่งก็จะมีประเด็นอันเป็นลักษณะเด่นของรัฐธรรมนูญฉบับนี้ดังที่ได้กล่าวไว้ข้างต้นก็จะได้รับการขยายผลอย่างเป็นรูปธรรมด้วยจากผลของการศึกษาบทบัญญัติด้านการปกครองท้องถิ่นของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ฉบับ พ.ศ. 2560 ผู้เขียนมีข้อเสนอแนะสำหรับการสร้างแนวทางหรือกลไกในการที่จะขับเคลื่อนแนวทางของรัฐธรรมนูญให้เกิดผลอย่างเป็นรูปธรรม ในด้านต่าง ๆ ทั้งด้านโครงสร้างหรือขนาดขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกล่าวคือ ให้มีการพิจารณาความเหมาะสมเพื่อการยุบรวมหรือควบรวมองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นที่อยู่บริเวณใกล้เคียงเพื่อให้มีศักยภาพในการจัดบริการสาธารณะที่สามารถตอบสนองความต้องการของประชาชนได้อย่างมีประสิทธิภาพและทั่วถึง หรือการพิจารณาจัดตั้งองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรูปแบบพิเศษเพิ่มขึ้น เพื่อการตอบสนองต่อสภาพแวดล้อมที่มีความเป็นพลวัตและปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องสำหรับในบางพื้นที่ นอกจากนี้แล้วควรสร้างให้มีกลไกเพื่อเชื่อมโยงการทำงานในระดับพื้นที่ระหว่างราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น ทั้งนี้ เพื่อให้เป็นไปตามแนวทางการบริหารราชการแผ่นดินของรัฐธรรมนูญและเกิดประสิทธิภาพสูงสุดต่อกลไกการบริหารราชการแผ่นดินเพื่อตอบสนองความต้องการของประชาชน