DOI: 10.17026/dans-x58-2qe5
title: 60.000 jaar wonen langs de Weerijs - Herinrichting Weerijs-Zuid, gemeenten Zundert, Etten-Leur en Breda;

description: &lt;p&gt;Tussen oktober 2015 en december 2016 zijn in opdracht van de Provincie Noord-Brabant diverse natuurherinrichtingsmaatregelen in het onderzoeksgebied Weerijs-Zuid in de gemeenten Zundert, Etten-Leur en Breda archeologisch begeleid door RAAP. Binnen het projectgebied WeerijsZuid zijn een aantal verschillende deelgebieden onderscheiden: Aa of Weerijs, Breedbroeken, Hazeldonksebeek, Krabbebossen, en Turfvaart. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het gehele projectgebied maakt onderdeel uit van het reconstructiegebied Baronie welk tot doel heeft nieuwe mogelijkheden te creëren met betrekking tot agrarische nijverheid, water en bodem, natuur, landschap en cultuurhistorie, recreatie en toerisme, en wonen, werken en leefbaarheid. Om deze doelen te bereiken wordt een wettelijke herverkaveling uitgevoerd. De daarbij behorende verscheidenheid aan werkzaamheden zouden kunnen leiden tot verstoring of zelfs vernietiging van archeologische vindplaatsen. Op verschillende plaatsen binnen het projectgebied zijn daarom de werkzaamheden zowel intensief als extensief begeleid conform het goedgekeurde Programma van Eisen (PvE; Sprengers & Roymans, 2016). Het onderzoek heeft zowel landschappelijk als archeologisch gezien nieuwe inzichten opgeleverd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bodem/landschap &lt;br&gt;Vanuit een landschappelijk oogpunt kunnen de volgende twee resultaten worden uitgelicht:&lt;br&gt; 1. Landschappelijk gezien wordt het plangebied gekenmerkt door drie grofweg noord-zuid lopende waterlopen: de Weerijs, de Bijloop en de Hazeldonksebeek. Tussen deze lopen liggen langgerekt dekzandruggen en -koppen die over het algemeen zijn gemaskeerd door een door de mens opgebracht plaggendek (eerdgronden). Als gevolg van deze esdekken is het verschil in reliëf binnen het plangebied beperkt, maar het veldwerk heeft uitgewezen dat het paleoreliëf wordt gekenmerkt door plaatselijke depressies en soms aanzienlijke hoogteverschillen.&lt;br&gt; 2. Zowel de Bijloop als de Hazeldonksebeek zijn geen natuurlijke beken zijn, maar door de mens gegraven waterlopen die zeer waarschijnlijk hebben gediend om grondwater sneller af te kunnen voeren. In het geval van de Hazeldonksebeek zijn er aanwijzingen dat deze reeds in de Late Middeleeuwen is gegraven voordat zich een uitgebreid verkavelingssyteem had ontwikkeld. De Bijloop is op een later tijdstip gegraven in een tijd dat er al een verkavelingssysteem bestond. In beide gevallen is bij de aanleg gebruik gemaakt van natuurlijke laagtes die zeer waarschijnlijk gezien moeten worden als pleistocene oerstroomdalen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologie &lt;br&gt;Vanuit een archeologische oogpunt zijn tijdens de archeologische begeleiding 17 vindplaatsen aangetroffen. Acht van deze vindplaatsen zijn aangetroffen in deelgebied Aa of Weerijs, één in deelgebied Hazeldonksebeek, drie in deelgebied Krabbebossen, en vijf in deelgebied Turfvaart. De datering van de vindplaatsen varieert van Midden Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd. Vindplaatsen 3, 4, 5, 8 en 9 dateren in het Midden Paleolithicum, vindplaats 7,14 en 16 daterenin het Laat Paleolithicum-Mesolithicum, vindplaatsen 10, 11 en 12 zijn allen laat-prehistorische/ Romeinse vindplaatsen, vindplaats 13 dateert in het begin van de Volle Middeleeuwen, en vindplaats 17 dateert in de Nieuwe Tijd. De exacte datering voor vindplaatsen 1, 2, 6 en 15 is onbekend door een gebrek aan dateerbaar materiaal. In het geval van vindplaats 6 lijkt een laatprehistorische datering echter aannemelijk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Behoudenswaardigheid&lt;br&gt;Met betrekking tot de behoudenswaardigheid van de vindplaatsen wordt het volgende voorgesteld:&lt;br&gt;vindplaats-fysieke kwaliteit-inhoudelijke kwaliteit-waardering opmerking&lt;br&gt;1 hoog hoog behoudenswaardig&lt;br&gt;2 hoog hoog behoudenswaardig&lt;br&gt;3 laag hoog behoudenswaardig Gezamenlijk met VP 4, 5, 8, 9.&lt;br&gt;4 laag hoog behoudenswaardig Gezamenlijk met VP 3, 5, 8, 9.&lt;br&gt;5 laag hoog behoudenswaardig VP 3, 4, 8, 9&lt;br&gt;6 gemiddeld hoog behoudesnwaardig&lt;br&gt;7 gemiddeld hoog behoudenswaardig&lt;br&gt;8 laag hoog behoudenswaardig Gezamenlijk met VP 3, 4, 5, 9.&lt;br&gt;9 laag hoog behoudenswaardig Gezamenlijk met VP 3, 4, 5, 8.&lt;br&gt;10 gemiddeld hoog behoudenswaardig&lt;br&gt;11 gemiddeld hoog behoudenswaardig&lt;br&gt;12 gemiddeld hoog behoudenswaardig&lt;br&gt;13 hoog hoog behoudenswaardig Advies om vindplaats als gemeentelijk monument aan te wijzen&lt;br&gt;14 laag laag niet-behoudenswaardig&lt;br&gt;15 gemiddeld onbekend boudenswaardig* In potentie behoudenswaardig, maar te weinig gegevens om een gefundeerde uitspraak te kunnen doen. De waardering is daarom onder voorbehoud&lt;br&gt;16 laag laag niet-behoudenswaardig&lt;br&gt;17 laag laag niet-behoudenswaardig&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies &lt;br&gt;Op basis van de resultaten van het veldwerk worden de volgende adviezen gegeven: &lt;br&gt;1. Alle gebieden waar graafwerkzaamheden hebben plaatsgevonden kunnen worden vrijgegeven. Een uitzondering wordt gevormd door de zones waar maaiveldverlagingen hebben plaatsgevonden. Gezien de geringe ontgravingsdiepte kon het onderliggende bodemprofiel vaak niet worden opgetekend en archeologische observaties worden gedaan, waardoor het in theorie mogelijk blijft dat er nog archeologische resten aanwezig zijn. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;2. Op een aantal punten zouden de bestaande archeologische verwachtingskaarten op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek kunnen worden aangepast. Een gedetailleerd overzicht wordt gegeven op kaartbijlage 3. Hierbij moet worden opgemerkt dat de lage verwachtingen uitsluitend gelden voor de daadwerkelijk onderzochte zones. Doordat de onderzochte oppervlaktes vaak relatief klein zijn, is het niet altijd mogelijk om een goede inschatting van het direct omliggende gebied te maken. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;3. Het wordt geadviseerd om vindplaats 13 niet alleen als behoudenswaardig aan te marken, maar om deze ook een gemeentelijke status te geven. 4. Het wordt geadviseerd om niet alleen individuele vindplaatsen te beschermen, maar om ook grotere landschappelijke eenheden in aanmerking te laten komen voor bescherming. Gebieden die in aanmerking komen voor bescherming. Het gaat hier om het dal van de Beekloop waar enkele midden-paleolithische vindplaatsen zijn aangetroffen waarvan de verwachting is dat deze bij herhaaldelijk veldbezoek kunnen uitgroeien tot grotere vondstconcentraties. Een tweede zone is de dekzandrug ten westen van de Weerijs waar met name in het zuidelijk deel een lange, vrijwel continue bewoningsgeschiedenis is vastgesteld vanaf het begin van de Late Prehistorie.&lt;/p&gt;
description: Date: 2016-09-02