DOI: 10.17026/ar/qcdzij
title: Bureauonderzoek en inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen Ruygeborg fase II te Noorden, Nieuwkoop en Zevenhoven, gemeente Nieuwkoop
title: Antea Group Archeologie 2020/225

description: In opdracht van de provincie Zuid-Holland heeft Antea Group in november 2020 een archeologisch bureauonderzoek en in maart 2021 een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) uitgevoerd in het kader van een natuurontwikkelingsproject Ruygeborg II, gelegen in de gemeente Nieuwkoop. In mei 2022 is dit onderzoek geactualiseerd.
&lt;/p&gt;
Dit rapport in revisie 01 (d.d. mei 2022) behelst een weergave en actualisatie van de resultaten van het uitgevoerde onderzoek. Een actualisatie van de onderzoeksresultaten was nodig vanwege zich inmiddels voorgedane wijzigingen in het ontwerp. De wijziging betreft zowel de contour van het plan (het plangebied) als de locatie en omvang van voorgenomen maatregelen (met graafwerkzaamheden) binnen dit plangebied. In mei 2022 is deze actualisatie uitgevoerd en is verwerkt in dit rapport (revisie 01). Hierbij geldt dus de kanttekening dat het veldonderzoek niet (overal) is uitgevoerd op de plaatsen waar maatregelen zijn voorzien. Een aanvullend veldonderzoek dient derhalve nog plaats te vinden voor de nieuw toegevoegde maatregelgebieden binnen het plan. 
&lt;/p&gt;
Het bureauonderzoek is in onderstaand overgenomen in hoofdstuk 2 en geactualiseerd naar het huidige plan (mei 2022). In het vorige ontwerp is aan de hand van de resultaten van het bureauonderzoek een onderzoeksopzet gemaakt die in een Plan van Aanpak (PVA) is verwerkt en op basis waarvan een veldonderzoek is uitgevoerd door middel van verkennende boringen. Het Plan van Aanpak is op 16 februari 2021 ter beoordeling voorgelegd aan de adviseur van de bevoegde overheid (M. van Nieuwkoop, Omgevingsdienst West-Holland, d.d. 26 februari 2021) en akkoord bevonden met als belangrijkste wijziging om de boringen ter plaatse van de percelen waarvoor geen toestemming verkregen is te verplaatsen naar aangrenzende percelen (boringen 04-08). Het bureauonderzoek is gelijktijdig met het PVA eveneens aangeleverd, maar zonder formeel verzoek tot beoordeling is deze slechts vluchtig beoordeeld. Ook die beoordeling is in hoofdstuk 2 verwerkt. 
&lt;/p&gt;
Hoofdstuk 3 betreft de resultaten en interpretaties van het veldonderzoek en in hoofdstuk 4 volgen de conclusies en het (selectie)advies. 
&lt;/p&gt;
De huidige revisie van dit rapport (revisie 01) dient als basis voor een op te stellen bestemmingsplan en/of nader te volgen ruimtelijke procedures, met de wetenschap dat het uitgevoerde veldonderzoek onvolledig dekkend is om het huidige plangebied en de maatregelen daarbinnen te kunnen toetsen. Dit veldonderzoek zal worden aangevuld en in een volgende revisie van dit rapport, dan wel in een separaat onderzoeksrapport, worden verwerkt. Dit rapport dient ter beoordeling te worden voorgelegd aan de bevoegde overheid of haar adviseur, in deze M. van Nieuwkoop (m.vannieuwkoop@odwh.nl).
&lt;/p&gt;
Bureauonderzoek &lt;/br&gt;
De pleistocene afzettingen kunnen in het plangebied vanaf circa 7 m -mv verwacht worden. Eventuele vuursteenvindplaatsen uit het laat paleolithicum en het mesolithicum (op dekzand) worden derhalve niet bedreigd door de geplande werkzaamheden. Wel geldt er een middelhoge verwachting voor archeologische resten uit het neolithicum tot en met vroege middeleeuwen op eventueel in het plangebied aanwezige geulafzettingen (beddingen of oeverwallen in de vorm van inversieruggen). 
&lt;/p&gt;
Omdat er een middelhoge kans is op het aantreffen van archeologische resten binnen het plangebied, adviseert Antea Group om binnen het plangebied een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase (IVO-O), uit te voeren op de locaties waar graafwerkzaamheden dieper dan 0,5 m -mv voorzien zijn. Concreet betreft het onderzoeksgebied voor het veldonderzoek daarmee de contour van de aan te leggen moerasstrook en de poelen (zie afbeelding 4). 
&lt;/p&gt;
Bovenstaand advies betreft het aanvankelijke advies uit het bureauonderzoek, dat voorafgaand aan de uitvoering van het veldonderzoek is verwoord. Voor een geactualiseerd selectieadvies wordt verwezen naar paragraaf 4.2.
&lt;/p&gt;
Booronderzoek &lt;/br&gt;
De lithologische opbouw van de mariene ondergrond kan worden onderverdeeld in kalkrijke zandige kleiafzettingen en kalkrijke of kalkhoudende gelaagde siltige klei enerzijds, en kalkloze zwak gelaagde siltige of zware klei anderzijds. Respectievelijk betreft dit getijdegeul-oeverwalafzettingen en getijde-komafzetingen. In de getijde-komafzettingen komt regelmatig jarosiet voor. Bodemverstoring is over het algemeen in het mariene pakket beperkt gebleven. De oeverwallen zijn iets aangetast, maar de plaatselijk nog humeuze top duidt erop dat deze nog wel grotendeels intact zijn. Het oorspronkelijke veenpakket is echter, zoals wordt verwacht in een droogmakerij, niet intact. Het is met het gehanteerde boorgrid (50 m tot 100 m boorpuntsafstand) echter niet goed mogelijk de getijde-geulvullingen goed te onderscheiden van de getijde-komafzettingen. Wel is de methode toereikend gebleken om de zones waar getijde-oeverwallen aanwezig zijn aan te wijzen. 
&lt;/p&gt;
Er is tijdens het veldonderzoek geen vindplaats aangetroffen: het betreft hier echter een verkennend onderzoek, waarbij de focus in eerste instantie op het bodemprofiel en het gereconstrueerde landschap ligt. Aan de hand daarvan wordt bepaald voor welke delen van het plangebied een archeologische verwachting gehandhaafd moet worden (een potentiële archeologische laag). In dit plangebied betreft de brede hoog opgeslibde, gerijpte, kalkrijke oeverwal ter hoogte van boringen 05 tot en met 08 (met de tussenliggende getijdegeul in boring 06) een kansrijke locatie. De relatief lichte textuur van de kalkrijke (niet verzuurde) bovengrond maakt dat deze grond in het verleden (dat wil zeggen vóór de grootschalige veengroei, in het neolithicum) bewoond en voor landbouw geschikt kon zijn. De incidentele humeuze top van het duidt erop dat de afzetting licht afgetopt, maar nog grotendeels intact is. In veel mindere mate zijn de zones ter plaatse van boring 18 (zeer smalle oeverwal), en de zone ter plaatse van boringen 24-28 (een niet zandige oeverwal of hogere geulvulling, deels met katteklei) archeologisch interessant.
&lt;/p&gt;
Selectieadvies actualisatie &lt;/br&gt;
In zone A was in het aanvankelijke onderzoek een karterend booronderzoek geadviseerd op basis van een zandige oeverwal met restgeul. Dit advies wordt gehandhaafd. Planonderdelen B tot en met H zijn nieuwe planonderdelen en zijn niet of onvoldoende gedekt door het uitgevoerde onderzoek. Zie paragraaf 4.2 voor het geactualiseerd selectieadvies per onderdeel.
description: KofaxPDF