DOI: 10.17026/ar/kdpc4r
title: Archeologisch onderzoek Landgoed de Wellen te Apeldoorn, gemeente Apeldoorn
title: Inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (karterende fase)

description: In opdracht van BPD heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch inventariserend
veldonderzoek (karterende fase) uitgevoerd naar de locatie Landgoed de Wellen te
Apeldoorn, gemeente Apeldoorn (zie bijlage 1). De aanleiding voor dit onderzoek is een
terreinoverdracht. Op het gehele terrein zullen woningen worden gerealiseerd in de
toekomst.
Voor het plangebied geldt een middelhoge verwachting voor resten vanaf het Laat
Paleolithicum tot en met de dorpsvorming in de Middeleeuwen. Eventuele archeologische
resten kunnen in de top van de sneeuwsmeltwaterafzettingen aangetroffen worden. In de
omgeving van het plangebied zijn met name vuursteenvondsten uit het Mesolithicum en het
Neolithicum aangetroffen. De top van de sneeuwsmeltwaterafzettingen is echter naar
verwachting vergraven bij de ontginning van het gebied in de 19e eeuw en de aanleg van
de psychiatrische inrichting in de 20e eeuw. Hierdoor kunnen eventuele ondiepe
archeologische resten uit het Laat Paleolithicum en het Mesolithicum/Neolithicum verstoord
zijn.
Uit historisch kaartmateriaal blijkt dat het plangebied zich in het begin van de 19e eeuw in
een onontgonnen heidegebied bevond. In 1846 werd het heideveld gekocht door J.P.G.
Moorrees die het liet ontginnen en in het zuiden van het plangebied het landgoed
Hohenheim heeft gebouwd. Aan een meer in het zuiden van het plangebied werd een villa
gebouwd, die nog steeds aanwezig is. In het plangebied kunnen archeologische resten,
gerelateerd aan het landgoed en de 19e-eeuwse ontginning, aanwezig zijn.
Het veldwerk voor het inventariserende veldonderzoek is verricht op 24 en 25 augustus
2023. Hierbij zijn 30 handmatige grondboringen verricht met behulp van een Edelmanboor
met een diameter van 15 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot 0,1 m in de C-horizont en/of tot
een maximale diepte van 2,0 m beneden maaiveld. De boringen zijn gezet rondom en op de
boorpunten met een (deels) intacte podzol op een afstand van 10 meter.
Het gebied lijkt te bestaan uit afwisselende dekzand en smeltwaterafzettingen. Veel van de
karterende boringen lijken op deze ’grensgebieden’ te liggen. Er zijn in de boringen geen
archeologische indicatoren en/of vondsten aangetroffen. Het gaat hier om enkele zeer
kleine (geïsoleerde) locaties met een intacte bodemopbouw.
In het plangebied zijn op basis van het karterend booronderzoek geen aanwijzingen
aangetroffen voor een archeologische vindplaats. Echter, op basis van het verkennend
booronderzoek is het plangebied nog niet vrijgegeven voor de geplande ingrepen. Op basis
van onderzoeken uit de omgeving is bekend dat er mogelijk toch vindplaatsen aanwezig zijn
op locaties met een A-C horizont, en zonder archeologische indicatoren.
Daarom is er op basis van het verkennend en het karterend booronderzoek een
paleografische kaart opgesteld (bijlage 5) met de NAP hoogte van de top van de C-horizont.
Daarnaast is een advieskaart opgesteld (zie bijlage 6) op basis van het verkennend en
karterend booronderzoek en de paleografische kaart. In de zone met een oranje markering
wordt een inventariserend onderzoek geadviseerd in de vorm van proefsleuven. Deze zone
is gebaseerd op boringen waar een relatief intacte bodem aanwezig is, en waar de C-
horizont aanwezig is vanaf ca. 6,75 m NAP of hoger. In het plangebied is het maaiveld
gelegen op ca. 7,2 meter in lager gelegen zones, en op 8,4 meter in opgehoogde delen van
het plangebied. De C-horizont bevindt zich dan op ca. 45 cm – mv in lager gelegen delen en
op 1,65 m – mv in de opgehoogde zones. In zones waar de C-horizont dieper gelegen is, is
deze waarschijnlijk minder intact en is de kans op archeologische waarden in de
ondergrond kleiner.

Op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek kan vervolgens een besluit
worden genomen betreffende het uitbreiden of inperken van het onderzoeksgebied.
Het proefsleuvenonderzoek kan op basis van de geplande werkzaamheden worden
uitgevoerd, of indien de opdrachtgever hier de voorkeur voor heeft, op basis van het gehele
plangebied, als de onderzoeksverplichting van het gehele plangebied dient te vervallen.
Algemeen
Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden toch onverwacht archeologische resten
worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de
desbetreffende vondsten bij de minister verplicht (vondstmelding via de Rijksdienst voor het
Cultureel Erfgoed: Archis-vondstmelding en de bevoegde overheid).
1.1 Selectieadvies bevoegd gezag
Dit rapport is opgeleverd aan de opdrachtgever en dient ter goedkeuring te worden
voorgelegd aan de bevoegde overheid. Wij wijzen u erop dat de bevoegde overheid op
basis van dit rapport een besluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit besluit afwijkt van
het door ons opgestelde advies.