DOI: 10.17026/ar/hrmuds
title: Oranjesingel te Doesburg, gemeente Doesburg
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in november 2022 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Oranjesingel te Doesburg. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het oostelijk deel van het plangebied ligt op een rivierduin, langs de Oude IJssel. Het deel dat niet op het rivierduin ligt, is gesitueerd in het komgebied van de Oude IJssel. Gelet op vondsten op het westelijker gelegen rivierduin, met daarop de kern van Doesburg, kunnen ter plaatse van het rivierduin activiteiten worden verwacht vanaf het Laat-Paleolithicum. Uit Doesburg zijn in elk geval vondsten uit het Mesolithicum bekend. Later in de prehistorie zijn er akkerlagen uit de IJzertijd bekend ter plaatse van het westelijke rivierduin, wat ook mogelijk kan zijn geweest op het oostelijke rivierduin waar het plangebied deels op ligt. Uit de Romeinse Tijd en Vroege Middeleeuwen zijn nog weinig sporen en vondsten bekend in en rond Doesburg. De stad zelf kwam vanaf de 13e eeuw tot bloei, maar het plangebied lag buiten de muren totdat het in de 18e eeuw op het in cultuur gebrachte Molenveld – tuin, moesland, akker – tussen de oude stad en het nieuwe retranchement kwam te liggen. De stroomgordel van de Oude IJssel wordt door de gestuurde boring die door deze linie is gepland geraakt, de andere werkzaamheden kunnen bedreigend zijn voor het niveau van het rivierduin, waarvan de top reeds onder de bouwvoor aanwezig zou kunnen zijn indien er geen sprake is van (dikke) antropogene ophoog en/of akkerlagen. Ter plaatse van de weg mogen echter verstoringen worden verwacht tot nog onbekende diepte, wegens de aanleg hiervan. Ter hoogte van het bestaande leidingwerk, dat langs de noordzijde van de weg is gelegen, en de bestaande riolering, die op de meeste plaatsen centraal onder de bestaande weg loopt, zal deze verstoring het diepst zijn. Gezien de ligging van het plangebied – deels op en deels aan de voet van een rivierduin, langs en ter hoogte van de Oude IJssel – kan de bodemopbouw afwijken van die op plekken die dichter bij de kern van Doesburg, op het rivierduin, zijn gelegen. Bijvoorbeeld door nattere omstandigheden kan (een gedeelte van) het plangebied in bepaalde perioden minder aantrekkelijk zijn geweest voor bewoning of menselijke activiteit, maar anderzijds kan dit betere conserveringsomstandigheden bieden, wat de archeologische verwachting kan verhogen. Dientengevolge geldt in het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode Laat-Paleolithicum – Vroege Middeleeuwen en een hoge verwachting voor de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd. Permanente historische bebouwing wordt in het plangebied niet verwacht uit die laatste periode, maar binnen de feitelijke vestingwallen zijn mogelijk structuren te verwachten die met de Lage Linie verband houden, zoals taluds, greppels en platforms. Mogelijk is ook sprake van sporen die te relateren zijn aan het kruitmagazijn te zien op de kadastrale minuut, alsmede in de zone rondom de verdwenen Mauritskazerne uit 1866. Daarnaast kunnen mobiele vondsten worden verwacht uit militaire context, zoals delen van persoonlijke uitrusting en munitie. Verder zal het met name gaan om sporen van landgebruik in dit – in vredestijd – agrarisch benutte buitengebied. Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Ter plaatse van een groot deel van het plangebied zijn rivierduinafzettingen aanwezig in de ondergrond (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen. In een aantal dieper doorgezette boringen zijn hieronder de Laag van Wijchen en/of pleistocene beddingafzettingen (Formatie van Kreftenheye) aanwezig. In het oostelijk deel worden de rivierduinafzettingen afgedekt door een intact plaggendek, in het westelijk deel door een verstoord en/of opgebracht pakket. In het westelijk deel van het plangebied, waar geen plaggendek aanwezig is, is de bodem verstoord tot in de top van de C-horizont (50 tot 140 cm -mv, tussen 9,02 en 10,03 m +NAP). Mogelijk houden de hier vastgestelde verstoringen verband met militair landgebruik. Ook ter plaatse van het oostelijk deel van het plangebied, waar een plaggendek aanwezig is, is de bodem verstoord tot in de top van C-horizont. De top van de C-horizont ligt hier tussen 55 en 160 cm -mv (tussen 9,28 en 10,71 m + NAP). Het verschil in diepteligging van de top van de C-horizont is opvallend. Mogelijk was oorspronkelijk sprake van een reliëfrijk landschap. Het is echter ook mogelijk dat er diepere verstoringen hebben plaatsgevonden. Deze verstoringen kunnen zijn gerelateerd aan militaire activiteiten maar ook aan recentere graafwerkzaamheden. Het is onduidelijk hoeveel van de top van de oorspronkelijke bodem is verdwenen. De archeologisch verwachting voor resten uit het Laat Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen kan blijven behouden. Aangezien in de top van het rivierduin geen podzolbodem is aangetroffen worden met name resten van landbouwers (vanaf het Neolithicum) verwachten. Resten van jager/verzamelaars manifesteren zich meestal als een vondstenstrooiing en ondiepe grondsporen. Aangenomen wordt dat dit niveau door ploegwerkzaamheden is aangetast. Resten van landbouwers worden met name verwacht in het oostelijk deel van het plangebied, waar een intact plaggendek aanwezig is. De verwachting voor resten gerelateerd aan de Lage Linie, kruitmagazijn en overige militaire activiteiten blijft in het hele plangebied behouden.