DOI: 10.14457/tu.the.2015.563
title: พระราชบัญญัติการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2556 กับสายการบินของไทยในการประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศ

description: เนื่องจากองค์กรของรัฐบาลที่มีอำนาจหน้าที่เกี่ยวข้องมีความเห็นว่า “สิทธิการบิน” ภายใต้ความตกลงระหว่างประเทศว่าด้วยการขนส่งทางอากาศเป็น “ทรัพย์สินของรัฐ” และเป็นสิทธิที่มีมูลค่าอันอาจคำนวณเป็นเงินได้ ดังนั้นการที่รัฐบาลไทยกำหนดให้สายการบินเอกชนของไทยเป็นสายการบินที่กำหนด (Designated Airline) เพื่อให้สิทธิในการดำเนินกิจการเดินอากาศระหว่างประเทศจึงเป็นการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ และหากการประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศมีมูลค่าโครงการตั้งแต่หนึ่งพันล้านบาทขึ้นไป ก็จะต้องดำเนินการตามกระบวนการที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ  พ.ศ. 2556 ซึ่งการบังคับใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ก่อให้เกิดปัญหาการแข่งขันที่ไม่เป็นธรรมในการประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศโดยเฉพาะอย่างยิ่งต่อสายการบินเอกชนของไทย เนื่องจากพระราชบัญญัติฉบับนี้มิได้ใช้บังคับแก่บริษัทการบินไทย จำกัด (มหาชน) เพราะมีสถานะเป็นรัฐวิสาหกิจ และมิได้ใช้บังคับสายการบินต่างชาติเพราะอยู่นอกเหนือเขตอำนาจของกฎหมายไทย ทำให้สายการบินเหล่านั้นสามารถใช้สิทธิการบินภายใต้ความตกลงระหว่างประเทศเพื่อทำการบินมายังประเทศไทยได้เมื่อปฏิบัติตามกฎหมายด้านการบิน แต่สายการบินเอกชนของไทยกลับถูกจำกัดการใช้สิทธิการบิน เพราะต้องดำเนินการตามขั้นตอนที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติดังกล่าวอีกชั้นหนึ่ง ซึ่งเป็นการเพิ่มขั้นตอนและ ก่อให้เกิดความล่าช้าในการดำเนินการขอใช้สิทธิการบินในเส้นทางบินระหว่างประเทศ ทำให้สายการบินเอกชนของไทยเสียเปรียบสายการบินคู่แข่งในตลาดการบินระหว่างประเทศเป็นอย่างมากเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาดังกล่าว ผู้เขียนจึงได้ศึกษาหลักทั่วไปเกี่ยวกับการประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศ และหลักทั่วไปเกี่ยวกับการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ ศึกษากฎหมายของสหภาพยุโรปและกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกาเกี่ยวกับการอนุญาตให้ประกอบกิจการค้าขายในการเดินอากาศ และการกำกับดูแลการประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศ โดยเฉพาะในด้านเศรษฐกิจ ศึกษากฎหมายของสหภาพยุโรปและกฎหมายของสาธารณรัฐเกาหลี(ประเทศเกาหลีใต้) ว่าด้วยการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ รวมทั้งศึกษากฎหมายไทยที่เกี่ยวข้องในเรื่องดังกล่าว เพื่อเปรียบเทียบกับกฎหมายต่างประเทศที่ใช้บังคับแก่กรณีทำนองเดียวกันจากการศึกษาพบว่า การประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศเป็นกรณีที่เอกชนจะต้องขอรับใบอนุญาตจากรัฐเพื่อใช้สิทธิการบินในการประกอบธุรกิจที่รัฐต้องการกำกับดูแล ซึ่งอำนาจในการดำเนินงาน การบริหารจัดการ และกรรมสิทธิ์ในทรัพย์สินเป็นของเอกชน เอกชนสามารถดำเนินงานได้อย่างอิสระภายใต้กรอบของกฎหมาย รัฐทำหน้าที่เป็นเพียงผู้กำกับดูแลให้เป็นไปตามกฎหมายเท่านั้น แตกต่างจากการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐที่เป็นความร่วมมือระหว่างภาครัฐกับภาคเอกชน ซึ่งความร่วมมือรูปแบบนี้ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนต่างก็มีส่วนร่วมและแบกรับความเสี่ยงในการลงทุนหรือดำเนินการในโครงสร้างพื้นฐานหรือในบริการสาธารณะ และโดยทั่วไปภาคเอกชนจะไม่สามารถเป็นเจ้าของทรัพย์สิน เช่น โครงสร้างพื้นฐานที่ตนลงทุน แต่จะมีสิทธิในการหารายได้จากการให้บริการ ใช้ประโยชน์โครงสร้างพื้นฐานที่เกี่ยวข้องกับโครงการ หรือได้รับค่าตอบแทนอันเนื่องมาจากการดำเนินงานภายในระยะเวลาของสัญญาร่วมลงทุน และไม่มีประเทศใดนำเอากฎหมายว่าด้วยการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐมาใช้บังคับแก่การประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศ  ดังนั้น เพื่อมิให้เอกชนไทยซึ่งประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศเสียเปรียบในการแข่งขันโดยไม่เป็นธรรม ผู้เขียนจึงเห็นว่าควรยกเว้น ไม่นำเอาพระราชบัญญัติการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2556 มาใช้บังคับแก่การประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศ ซึ่งสามารถทำได้ 3 แนวทาง ดังต่อไปนี้1. ตราพระราชกฤษฎีกากำหนดยกเว้นการใช้พระราชบัญญัติการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2556 บังคับแก่การประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศ โดยอาศัยอำนาจตามความในมาตรา 7 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติ ดังกล่าว 2. ตราพระราชกฤษฎีกาตาม 1. พร้อมกับตราพระราชบัญญัติฉบับใหม่สำหรับใช้บังคับแก่การประกอบธุรกิจสายการบินโดยตรง ควบคู่กันไปด้วย3. แก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2556 เพื่อกำหนดข้อยกเว้น มิให้ใช้บังคับแก่การประกอบธุรกิจสายการบินทั้งนี้ เมื่อพิจารณาถึงความเหมาะสมและข้อดีข้อเสียของข้อเสนอแนะแต่ละแนวทางแล้ว เห็นว่าแนวทางที่ 1 เป็นการแก้ไขปัญหาได้ตรงจุด รวดเร็วที่สุด และเหมาะสมกับสถานการณ์ปัจจุบันมากที่สุด เพราะปัญหาดังกล่าวส่งผลกระทบร้ายแรงต่อสายการบินเอกชนของไทยในประกอบธุรกิจสายการบินระหว่างประเทศ จำเป็นต้องมีการแก้ไขอย่างเร่งด่วน อย่างไรก็ตามเพื่อให้เกิดความชัดเจนและบังคับใช้กฎหมายได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น หลังจากการดำเนินการตามแนวทางที่ 1 แล้วเสร็จ ควรตราพระราชบัญญัติฉบับใหม่เพื่อใช้บังคับกับการประกอบธุรกิจสายการบินโดยตรงดังกล่าวใน 2. และแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการให้เอกชนร่วมลงทุนในกิจการของรัฐ พ.ศ. 2556 ดังกล่าวใน 3.ด้วย