DOI: 10.14457/tu.the.2018.802
title: การแสดงความเห็นด้วยอคติผ่านข่าวปลอมผ่านสื่อสังคมออนไลน์: กรณีศึกษาการเลือกตั้งประเทศไทยในปี พ.ศ. 2562

description: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อทำความเข้าใจถึง ความอคติจากการรับรู้ข่าวปลอมและเข้าใจถึงประเภทของความอคติที่ผู้เสพข่าวสารใช้ในการแสดงความคิดเห็นต่อข่าวปลอมบนโลกออนไลน์ ซึ่งเกิดจากการรับรู้ข้อมูลข่าวสารอันเป็นเท็จ โดยเลือกใช้วิธีการศึกษาด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ ผ่านการสังเกตข้อมูลจากปฐมภูมิ ได้แก่การแสดงความคิดเห็นบน Facebook ซึ่งเป็นสื่อสังคมออนไลน์ที่คนไทยนิยมใช้ และทำการสัมภาษณ์เพื่อยืนยันข้อมูลที่ได้จากการสังเกต เปรียบเทียบกับกรอบทฤษฎีที่ได้ทำการศึกษาวิจัย ผู้ทำการวิจัยได้สังเกตข้อมูลจากสื่อสังคมออนไลน์ซึ่งเป็นข้อมูลที่เข้าถึงได้ง่าย ผ่านการเก็บข้อมูลจากหัวข้อข่าวเป็นหลัก ก่อนนำข้อมูลที่ได้ไปทำการวิเคราะห์ และทำการยืนยันกรอบทฤษฎี จากการศึกษาพบว่า ด้วยการเปลี่ยนแปลงด้านเทคโนโลยีทางการสื่อสารทำให้ข่าวปลอมที่เกิดขึ้นสามารถแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว และผู้บริโภคข่าวสารมักส่งต่อข้อมูล แสดงความคิดเห็น และเชื่อในข่าวนั้นว่าเป็นเรื่องราวที่เกิดขึ้นจริง เนื่องจากความอคติทางปัญญาผ่านความอคติหลัก 5 ประการ ได้แก่ 1) ความอคติเพื่อยืนยัน (Confirmation Bias) 2) ความอคติแบบกลุ่มใน (Ingroup Bias) 3) ความอคติในสถานะเดิม (Status quo Bias) 4) ความอคติเชิงลบ (Negatively Bias) และ 5) ความอคติเห็นพ้องเทียม (False consensus Bias) ทั้งนี้ความอคติ ดังกล่าวสามารถนำไปสู่การตัดสินใจบนพื้นฐานของความอคติดังกล่าว การสามารถสร้างความเข้าใจเบื้องหลังปรากฏการณ์ที่เกิดจากอคติทางปัญญา จะสามารถช่วยให้สังคมและธุรกิจเข้าใจปัญหาที่เกิดขึ้น พร้อมหาทางรับมือ และป้องกันข่าวปลอมที่เกิดขึ้นได้ในอนาคต เพื่อสามารถลดผลกระทบทางธุรกิจที่เกิดขึ้นจากการสร้างข่าวปลอมของผู้ไม่หวังดี หรือคู่แข่งทางธุรกิจจากผลการวิจัยพบว่าลักษณะการแสดงความคิดเห็นของผู้รับข่าวสาร เกี่ยวกับข่าวปลอมมักเกี่ยวกับที่พบบ่อยที่สุดคือความอคติเพื่อยืนยันซึ่งเป็นอคติที่เกิดจากความคิดหรือความเชื่อเดิมของผู้เสพข่าวสารที่มักจะเลือกแสดงความคิดเห็นหรือตีความให้สอดคล้องกับแนวคิดหรือความเชื่อเดิมของตนเองเป็นหลัก รองลงมาจะเป็นความอคติในสถานะเดิมเนื่องจากหัวข้อข่าวบางหัวข้อส่งผลกระทบต่อสถานะเดิมของผู้รับข้อมูลข่าวสาร อคติที่สำคัญน้อยลงมาคือ ความอคติแบบกลุ่มใน และ ความอคติเชิงลบ ซึ่งมักเกิดขึ้นกับหัวข้อข่าวที่ก่อให้เกิดการแบ่งขั้วทางความคิด ท้ายสุดเป็นความอคติเห็นพ้องเทียม ซึ่งเป็นอคติประเภทที่ถูกพบน้อยแต่ก็ยังสามารถพบได้ในทุกหัวข้อข่าวลักษณะของการแสดงความคิดเห็นต่อหัวข้อข่าวทางการเมือง สามารถเห็นได้ตามสื่อบนโลกออนไลน์ ดังนั้นก่อนร่วมแสดงความคิดเห็นใดๆ โดยเฉพาะทางสื่อออนไลน์ที่ส่งผลกระทบแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว ผู้ใช้ยิ่งควรตรวจสอบ และกลั่นกรองข้อมูล ก่อนแสดงความคิดเห็นเพื่อให้มั่นใจได้ว่าข่าวที่ได้รับมีความน่าเชื่อถือเพียงพอ ในมุมมองของธุรกิจและองค์กร องค์กรจะต้องเตรียมพร้อมรับมือกับสื่อรูปแบบใหม่บนโลกออนไลน์ และควรจัดให้มีผู้ดูแลสื่อออนไลน์โดยเฉพาะ เพื่อให้สามารถรับรู้ความเป็นไปตอบสนองต่อเหตุการณ์ได้อย่างทันท่วงที และช่วยแก้สถานการณ์ให้กับองค์กรและธุรกิจที่เผชิญประเด็นข่าวปลอมบนโลกออนไลน์ได้ทันต่อเหตุการณ์ เพื่อลดความเสียหายด้านภาพลักษณ์ และความเชื่อมั่นของผู้บริโภคต่อธุรกิจหรือองค์กรนั้นๆ การแก้ไขเบื้องต้นตามข้อแนะนำในการตอบสนองต่อความคิดเห็นตามอคติรูปแบบต่างๆ จะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อธุรกิจและองค์กรต่างๆ ในอนาคต ดังนั้นผู้ดูแลสื่อออนไลน์ และผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง จึงควรมีความรู้ความเข้าใจรูปแบบอคติ ประเภทต่างๆ เพื่อให้เกิดประโยชน์ในการนำไปใช้รับมือกับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ