DOI: 10.14457/tu.the.2018.685
title: ปัจจัยที่ส่งผลต่อการยอมรับและการใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ (vending machine) ของกลุ่มมิลเลนเนียลและเจเนอเรชั่นซีในประเทศไทย

description: ในปัจจุบันเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ (Vending Machine) มีแนวโน้มการเติบโตที่เพิ่มมากขึ้น เห็นได้จากการที่มีผู้ประกอบการรายใหม่หลายรายเข้ามาในอุตสาหกรรม รวมถึงผู้ประกอบการรายเดิมมีแผนที่จะขยายพื้นที่การติดตั้งเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติให้ครอบคลุมมากขึ้น ซึ่งน่าจะส่งผลให้ผู้บริโภคในประเทศไทยใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติในการซื้อสินค้า แต่ผลกลับตรงกันข้าม คือ มีผู้บริโภคซื้อสินค้าไม่มากเท่าที่ควรเมื่อเทียบกับการเกิดใหม่ของเครื่องจำหน่ายสินค้าที่เพิ่มมากขึ้น ทั้ง ๆ ที่ช่องทางการจัดจำหน่ายสินค้าในรูปแบบของเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติมีความน่าสนใจ และมีแนวโน้มที่จะเป็นช่องทางการจัดจำหน่ายที่สำคัญในอนาคต ดังนั้น ในการค้นคว้าอิสระนี้จึงต้องการที่จะศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อการยอมรับและการใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ (Vending Machine) ในประเทศไทย โดยพัฒนากรอบแนวคิดมาจากทฤษฎีรวมของการยอมรับและการใช้เทคโนโลยี (UTAUT2: Unified Theory of Acceptance and Use of Technology) และได้เพิ่มปัจจัยอีกสองปัจจัย คือ ปัจจัยด้านความพร้อมด้านเทคโนโลยี และปัจจัยด้านการรับรู้ความไว้วางใจ (Perceived Trust) เพื่อให้การวิจัยมีความครบถ้วนและครอบคลุมในบริบทปัจจุบัน นอกจากนี้ยังได้เพิ่มอายุเป็นตัวแปรกำกับ โดยแบ่งเป็นกลุ่มมิลเลนเนียล และเจเนอเรชั่นซี เนื่องจากสองกลุ่มนี้เติบโตในยุคของเทคโนโลยี และมีการใช้เทคโนโลยีในชีวิตประจำวัน จึงมีความเป็นไปได้ที่จะปรับตัวยอมรับและใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติที่เป็นเทคโนโลยีที่ใหม่สำหรับผู้บริโภคคนไทยได้ง่ายการค้นคว้าอิสระครั้งนี้ใช้การเก็บข้อมูลแบบสอบถามทั้งในรูปแบบออนไลน์และออฟไลน์เพื่อให้ได้กลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้น 400 คน ที่เคยใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติอย่างน้อย 1 ครั้ง ภายในระยะเวลา 1 ปี โดยแบ่งเป็นกลุ่มมิลเลนเนียลและเจเนอเรชั่นซี กลุ่มละ 200 คน จากการวิเคราะห์พบว่า ปัจจัยด้านความเคยชิน (Habit) เป็นปัจจัยที่ส่งผลต่อการยอมรับและการใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ (Vending Machine) มากที่สุดในทุกกลุ่ม นอกจากนี้ปัจจัยด้านความคาดหวังในประสิทธิภาพ (Performance Expectancy) และปัจจัยด้านอิทธิพลทางสังคม (Social Influence) ก็ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญในทุกกลุ่มเช่นเดียวกัน แต่มีลำดับความสำคัญของปัจจัยที่แตกต่างกันออกไป ในขณะที่ปัจจัยด้านความคาดหวังในความพยายาม (Effort Expectancy) และปัจจัยด้านสิ่งอำนวยความสะดวกในการใช้งาน (Facilitating Conditions) ไม่ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญในทุกกลุ่ม ส่วนปัจจัยด้านการรับรู้ด้านความไว้วางใจ (Perceived Trust) และปัจจัยด้านแรงจูงใจด้านความชอบ (Hedonic Motivation) ไม่ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อกลุ่มเจเนอเรชั่นซี แต่ส่งผลต่อกลุ่มมิลเลนเนียล ในขณะที่ปัจจัยด้านมูลค่าราคา (Price Value) และปัจจัยด้านความพร้อมทางเทคโนโลยี (Technology Readiness) ไม่ส่งผลอย่างมีนัยสำคัญต่อกลุ่มมิลเลนเนียล แต่ส่งผลต่อกลุ่มเจเนอเรชั่นซี โดยปัจจัยด้านความพร้อมด้านเทคโนโลยีเป็นปัจจัยเดียวที่ส่งผลกระทบทางลบในการค้นคว้าอิสระครั้งนี้จากผลการศึกษาทำให้สามารถอธิบายการยอมรับและการใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ (Vending Machine) ในประเทศไทย ได้ครอบคลุมมากขึ้น และทำให้ผู้ประกอบการทราบถึงความแตกต่างของพฤติกรรมและปัจจัยที่ส่งผลต่อการยอมรับและการใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติ (Vending Machine) ของกลุ่มมิลเลนเนียลและเจเนอเรชั่นซีในประเทศไทย ซึ่งจะทำให้ผู้ประกอบการสามารถพัฒนาเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติให้มีความเหมาะสมกับกลุ่มเป้าหมายอย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้กลุ่มเป้าหมายเกิดประสบการณ์ที่ดีกับเครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติและเลือกที่จะใช้เครื่องจำหน่ายสินค้าอัตโนมัติเป็นช่องทางในการซื้อสินค้าต่อไปในอนาคต