DOI: 10.14457/tu.the.2015.415
title: สัดส่วนการถือหุ้นของผู้บริหารกับการจ่ายเงินปันผล

description: เงินปันผล คือ ผลตอบแทนอย่างหนึ่งที่ผู้ถือหุ้นต้องการจากการถือครองหุ้นของบริษัท ซึ่งผู้บริหารมีบทบาทสำคัญในการจ่ายเงินปันผล ทั้งบริหารกิจการ เสนอการจ่ายเงินปันผล แม้กระทั่งอนุมัติการจ่ายเงินปันผลในกรณีที่เป็นการจ่ายเงินปันผลระหว่างกาล งานวิจัยนี้จึงสนใจผลกระทบของตัวแปรผู้บริหารที่มีผลต่อการจ่ายเงินปันผล โดยศึกษาความสัมพันธ์ของสัดส่วนการถือหุ้นของผู้บริหารกับอัตราการจ่ายเงินปันผล ณ ระดับสัดส่วนการถือหุ้นของผู้บริหารน้อยกว่าร้อยละ 20 ของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยตั้งแต่ปี 2551 – 2557 โดยมีจำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้น 1,148 ชุดข้อมูล ซึ่งตัวแปรตามที่ต้องการศึกษา คือ อัตราการจ่ายเงินปันผล ตัวแปรอิสระ คือ สัดส่วนการถือหุ้นของผู้บริหารเฉพาะระดับการถือหุ้นของผู้บริหารที่น้อยกว่าร้อยละ 20 และตัวแปรควบคุมประกอบไปด้วย ขนาดของกิจการ อัตราส่วนหนี้สินต่อสินทรัพย์ อัตราส่วนผลตอบแทนของสินทรัพย์รวม อัตราการเติบโตของยอดขาย อัตราการเติบโตในอนาคต อัตราส่วนการลงทุน และอัตราส่วนเงินสดคงเหลือจากการทบทวนวรรณกรรม คาดว่าสัดส่วนการถือหุ้นของผู้บริหารที่น้อยกว่าร้อยละ 20 จะมีความสัมพันธ์ในทิศทางลบกับอัตราการจ่ายเงินปันผล ซึ่งสอดคล้องกับทฤษฎีตัวแทน (Agency Theory) และ ทฤษฎี Alignment Effect สำหรับขนาดของกิจการคาดว่าจะมีความสัมพันธ์ในทิศทางบวกกับอัตราการจ่ายเงินปันผล เนื่องจากเมื่อบริษัทมีขนาดใหญ่ขึ้นจะทำให้บริษัทสามารถจ่ายเงินปันผลมากขึ้น อย่างไรก็ตาม เมื่อบริษัทมีอัตราส่วนหนี้สินต่อสินทรัพย์มากขึ้นคาดว่าจะทำให้มีการจ่ายเงินปันผลน้อยลง เนื่องจากบริษัทต้องกันเงินไว้สำหรับการจ่ายคืนเงินต้นและดอกเบี้ยให้เจ้าหนี้ จึงทำให้กระแสเงินสดอิสระที่สามารถนำไปจ่ายเงินปันผลได้ลดลง นอกจากนี้ การที่อัตราส่วนผลตอบแทนของสินทรัพย์รวมสูงขึ้นคาดว่าจะทำให้มีแนวโน้มในการจ่ายเงินปันผลมากขึ้น สำหรับอัตราการเติบโตของยอดขายในอดีตคาดว่าจะมีความสัมพันธ์ในทิศทางตรงข้ามกับอัตราการจ่ายเงินปันผลตามทฤษฏี Pecking Order โดยที่อัตราการเติบโตในอนาคตและอัตราส่วนการลงทุนคาดว่ามีความสัมพันธ์ในทางบวกกับอัตราการจ่ายเงินปันผล เนื่องจากการเติบโตที่สูงในอนาคตและการลงทุนที่สูงในปัจจุบันจะนำมาซึ่งการจ่ายเงินปันผลที่มากขึ้น เพื่อดึงดูดให้มีการลงทุนจากบุคคลภายนอกสำหรับการลงทุนในอนาคตเพื่อให้มีการเติบโตมากขึ้น และอัตราส่วนเงินสดคงเหลือคาดว่าจะมีความสัมพันธ์กับอัตราการจ่ายเงินปันผลเป็นเชิงบวกตามทฤษฎีตัวแทน (Agency Theory) และกระแสเงินสดอิสระ (Free Cash Flow) เนื่องจากบริษัทต้องมีเงินสดสำรองไว้มากเพียงพอที่จะจ่ายเงินปันผลแล้วไม่กระทบกับการดำเนินงานปกติของกิจการผลการวิจัย พบว่า เมื่อผู้บริหารถือหุ้นในสัดส่วนที่น้อยกว่าร้อยละ 20 สัดส่วนการถือหุ้นของผู้บริหารไม่มีความสัมพันธ์กับอัตราการจ่ายเงินปันผล สำหรับอัตราส่วนผลตอบแทนของสินทรัพย์รวม อัตราการเติบโตในอนาคต และอัตราส่วนการลงทุนที่สูงขึ้น จะส่งผลให้บริษัทจ่ายเงินปันผลสูงขึ้น นอกจากนั้น การที่อัตราส่วนเงินสดคงเหลือเพิ่มขึ้น จะส่งผลให้อัตราการจ่ายเงินปันผลเพิ่มขึ้น ซึ่งสนับสนุนทฤษฎีตัวแทน (Agency Theory) แต่เมื่อขนาดของกิจการใหญ่ขึ้น อัตราการจ่ายเงินปันผลจะน้อยลง ในขณะที่อัตราส่วนหนี้สินต่อสินทรัพย์และอัตราการเติบโตของยอดขายในอดีตไม่มีความสัมพันธ์กับอัตราการจ่ายเงินปันผลอย่างไรก็ตาม งานวิจัยนี้ได้วิเคราะห์ความอ่อนไหวของตัวแปร (Sensitivity Analysis) เพิ่มเติม โดยพบว่า กระแสเงินสดคงเหลือของกิจการเป็นตัวแปรที่สำคัญมากตัวแปรหนึ่งที่ส่งผลกระทบกับอัตราการจ่ายเงินปันผลในประเทศไทย เนื่องจากเมื่อไม่มีการควบคุมอัตราส่วนเงินสดคงเหลือ ความสัมพันธ์ระหว่างสัดส่วนการถือหุ้นของผู้บริหารน้อยกว่าร้อยละ 20 กับการอัตราการจ่ายเงินปันผลเปลี่ยนจากความสัมพันธ์ที่ไม่มีความสัมพันธ์เป็นความสัมพันธ์เชิงลบซึ่งเป็นไปตามที่ได้พยากรณ์ไว้ โดยอาจเป็นเพราะการจ่ายเงินปันผลส่วนใหญ่เป็นการจ่ายเงินสดปันผล นอกจากนั้น ผู้บริหารและผู้ถือหุ้นจะพิจารณาปัจจัยด้านความเหมาะสมหรือความเพียงพอของเงินสดในการจ่ายเงินปันผลเป็นปัจจัยลำดับต้นๆก่อนปัจจัยด้านสัดส่วนการถือหุ้นของบริหาร จึงทำให้ปัจจัยกระแสเงินสดเป็นปัจจัยที่มีความสำคัญมากในการพิจารณาจ่ายเงินปันผลทั้งนี้ ผลการวิจัยนี้จะเป็นประโยชน์กับนักลงทุน นักวิเคราะห์หลักทรัพย์ และผู้จัดการกองทุนรวม ในการพิจารณาการลงทุนในบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทยได้ดียิ่งขึ้น โดยอาศัยตัวแปรปัจจัยดังกล่าวข้างต้นที่ส่งผลต่อการจ่ายเงินปันผล