DOI: 10.17026/ar/w9biya
title: (51027091-002) Eindrapportage archeologisch vooronderzoek Geitenbergweg 3 te Dieren

description: Gespecificeerde archeologische verwachting
Vanuit het bureauonderzoek geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting op de aanwezigheid van archeologische waarden uit de perioden Laat Paleolithicum t/m het Midden Neolithicum en Late Middeleeuwen en een hoge verwachting voor de perioden Laat Neolithicum t/m de Vroege Middeleeuwen. Alleen voor de periode Nieuwe tijd is de verwachting laag. Het plangebied ligt op de hogere delen van een van west naar oost aflopende daluitspoelingswaaier (lob). Hoewel het plangebied binnen een gradiëntzone ligt, ontbreekt het aan stromend water (geen natuurlijke beekdalen in de omgeving van het plangebied aanwezig). Ook zijn er tot op heden geen vondsten bekend van jagers en verzamelaars in het onderzoeksgebied. De aanwezige mineralogisch rijke bruine zanden en te verwachten moderpodzolbodems hebben een hoge natuurlijke bodemvruchtbaarheid. Hierdoor vormde het aantrekkelijke vestigingslocaties voor Landbouwers. De verder, van nature, voldoende ontwaterde gronden op de daluitspoelingswaaier waren geschikt voor het verbouwen van gewassen. Aangetroffen archeologische resten in de omgeving van het plangebied geven aan dat menselijke (tijdelijke) bewoningsactiviteiten hebben plaatsgevonden tijdens de Late Prehistorie, in ieder geval de lagere delen van de daluitspoelingswaaier. Booronderzoek ten westen/noordwesten van het plangebied, op de hogere delen van de daluitspoelingswaaier, hebben echter ook laatprehistorisch en middeleeuws vondstmateriaal opgeleverd. Geraadpleegd historisch kaartmateriaal laat zien dat het plangebied vanaf in ieder geval de tweede helft van de 18e eeuw woeste grond/heide betrof en op grotere afstand lag van akkercomplexen die rondom Dieren en Spankeren lagen. De oude/historische dorpskern van Dieren lag verder ten zuiden van het plangebied. De eerste dorpsvorming zal waarschijnlijk hebben plaatsgevonden op de overgang van de daluitspoelingswaaier naar het dal van de Gelderse IJssel. De gronden op de hoger gelegen daluitspoelingswaaier, daarmee ook het plangebied, werden in noordwestelijke richting systematisch ontgonnen. Er zijn geen aanwijzingen dat er binnen het plangebied historische bebouwing heeft gestaan. Tijdens de tweede helft van de 20e eeuw is het plangebied in gebruik als schoolterrein en hebben bouwwerkzaamheden plaatsgevonden. In 1990 zijn meerdere bijgebouwen van het lagere schoolcomplex gesloopt. 

Voor resten en sporen uit de Tweede Wereldoorlog geldt wel een hoge verwachting. Het plangebied ligt volgens de archeologische vindplaatsenkaart van resten uit de Tweede Wereldoorlog binnen de begrenzing/zuidelijke strook van het terrein van de Stenfert’s Heide, waar een zware FLAK Batterij heeft gestaan. Een militaire luchtfoto genomen op 15 maart 1945 geeft aan dat in het centraal-oostelijke deel van het plangebied een relatief kleine vergraving heeft plaatsgevonden van wat mogelijk een loopgraaf/schutterspositie/mitrailleursnest is geweest, zeer waarschijnlijk aangelegd door de Duitsers (ter verdediging van de Stenfert’s Heide/FLAK Batterij). De locatie van de mogelijke loopgraaf/schutterspositie/mitrailleursnest ligt wel ter plaatse van, dan wel zeer dichtbij het oostelijke deel van het bestaande schoolgebouw binnen het plangebied. Ten gevolge van bouwwerkzaamheden (uitgraven bouwput) wordt het waarschijnlijk geacht dat deze structuur uit de Tweede Wereldoorlog al is verstoord/vernietigd.

Resultaten inventariserend veldonderzoek
De resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) laten zien dat binnen het gehele plangebied reeds moderne vergravingen/bodemverstorende ingrepen hebben plaatsgevonden. De bodemopbouw bestaat uit sterk gevlekte, geroerde/verstoorde lagen (humeuze) grond, tot minimaal 75 en maximaal 180 cm -mv. Veelal reiken moderne verstoringen tot ruim voorbij de bovenste meter van de bodemopbouw. Onder het verstoringsniveau is sprake van een scherpe overgang naar de direct onderliggende C-horizont (sneeuwsmeltwater-/daluitspoelingswaaierafzettingen). Géén van de boringen heeft een (deels) intact/oorspronkelijk bodemprofiel opgeleverd (wat meest waarschijnlijk een holt-podzolbodem/bruine bosgrond is geweest).

Conclusie
Op basis van de gezette boringen en de daarmee aangetroffen bodemopbouw, wordt geconcludeerd dat zowel het archeologisch potentiële vondst- als sporenniveau volledig zal zijn aangetast/verstoord binnen het gehele plangebied. Voor het plangebied geldt dan ook dat er geen sprake meer is van een archeologische verwachting.

Advies
Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek adviseert Sweco om, ten aanzien van de geplande bodemingrepen, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Er is sprake van een verstoorde/vergraven bodemopbouw, waardoor archeologische resten niet meer in situ worden verwacht (het archeologisch potentiële sporen-/vondstniveau is volledig verstoord/vergraven binnen het gehele plangebied). Daarnaast zijn er geen archeologisch relevante indicatoren aangetroffen tijdens het onderzoek. Een archeologische vindplaats wordt niet meer verwacht binnen het plangebied. 

Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethode. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, dan dient hiervan melding te worden gemaakt conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016 bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Het is raadzaam om ook de bevoegde overheid (gemeente Rheden) op de hoogte te stellen.
description: Sweco Archeologische Rapporten