DOI: 10.17026/dans-zpw-nqtd
title: Brakel, Plangebied de Langerak Brakel, Plangebied De Langerak

description: &lt;p&gt;In opdracht van Bax & van Kranenburg beheer bv heeft BAAC (Archeologie en Bouwhistorie) een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in plangebied De Langerak te Brakel, gemeente Zaltbommel. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen realisatie van een bedrijventerrein in het plangebied waarbij een gerede kans bestaat dat archeologische waarden vernietigd zullen worden. Uit het vooronderzoek is gebleken dat het oostelijkdeel van het plangebied zich op oeverwalafzettingen behorend tot de Leuven-Verdriet bevindt. Ten westen daarvan is binnen het plangebied een laag bruingrijze siltige klei aangetroffen die beschouwd kan worden als oude woongrond. Het advies was dan ook om nader archeologisch onderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek in het plangebied uit te laten voeren. Het proefsleuvenonderzoek vond plaats van 9 tot en met 16 maart 2016.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het onderzoek is gebleken dat landschappelijk gezien het plangebied in twee delen op te splitsen is. In het noordwestelijke deel van het plangebied bevinden zich oeverwalafzettingen behorende tot de Leuven-Verdriet stroomgordel. Deze oeverwalafzettingen zijn afgedekt met een dun pakket veel jongere komafzettingen van de Waal. Op de hoogste delen van de oeverwal zijn deze komafzettingen relatief dun (circa 30 cm) en niet of nauwelijks als zodanig te onderscheiden. In de top van de oeverwalafzettingen is op veel locaties een laklaag aangetroffen. Deze laklaag is duidelijk donkerder van kleur en is over het algemeen licht humeus. Deze laag vertegenwoordigt het maaiveld gedurende de periode dat het Leuven-Verdriet systeem actief was (ijzertijd/ Romeinse tijd). In en direct onder deze laag zijn dan ook vondsten en sporen aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In acht van de proefsleuven (sleuven 1, 2, 4, 6, 8, 13, 15 en 17) zijn archeologisch relevante grondsporen aangetroffen. Al deze sporen bevonden zich op de oeverwalafzettingen in het westelijk deel van het plangebied, op het hoogst gelegen deel van de oeverwal. De concentratie sporen strekt zich vanaf sleuf 8 uit in zuidwestelijke richting, tot in sleuf 15 en hoogstwaarschijnlijk tot buiten het plangebied, over een afstand van ongeveer 170 meter, gemeten langs de rand van de geul/kom. De breedte van de concentratie sporen, gemeten vanaf de rand van de geul, bedraagt naar schatting 60 tot 80 meter. In de geul bevindt zich ter hoogte van de concentratie sporen een vondstlaag die direct verband houdt met de laklaag die het sporenniveau afdekt. Deze vondstlaag heeft het overgrote deel van de vondsten opgeleverd en vormt daarmee een belangrijk onderdeel van de vindplaats. De vondstlaag loopt tot over een afstand van ten minste 20 meter, gemeten vanaf de oever, de geul in. Het lijkt waarschijnlijk dat ook verder de geul in zich nog vondsten bevinden. De kans is zeer zeker aanwezig dat de geul niet alleen afval en gedeponeerde voorwerpen herbergt, maar ook steigers, visgerei als fuiken en boten bevat. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het fysisch-geografisch onderzoek is gebleken dat in ieder geval in het begin van de nederzetting de geul watervoerend was. De in totaal 98 relevante archeologische sporen bestaan uit kuilen, paalkuilen en greppels. Onder de kuilen bevinden zich twee grote rechthoekige kuilen die mogelijk hutkommen betreffen. In de nabijheid van deze mogelijke hutkommen is een concentratie paalkuilen aangetroffen. De combinatie van een concentratie (diep ingegraven) paalkuilen en een mogelijke wandgreppel doet vermoeden dat de sporen deel uitmaken van een huisplattegrond. Andere aanwijzingen voor structuren zijn niet waargenomen, maar dit is waarschijnlijk te wijten aan het vrij geringe breedte van de proefsleuven. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gezien de grootte van de vindplaats, mag aangenomen worden dat de nederzetting meerdere huizen heeft omvat. Op grond van het handgevormde en gedraaide aardewerk kan het begin van de bewoning aan het eind van de eerste eeuw na Christus gedateerd worden. De einddatering van de vindplaats is op grond van het aardewerk te plaatsen aan het einde van de 2e of het begin van de 3e eeuw. De metaalvondsten bevestigen deze datering. De vroegst te dateren fibula dateert uit de eerste helft van de 1e eeuw na Chr., terwijl het laatst te dateren voorwerp een sestertius is, geslagen in 184. Slechts één metaalvondst, een deksel van een zegeldoosje, kan eventueel in de 3e eeuw gedateerd worden, maar ook in de 2e helft van de 2e eeuw. &lt;br&gt;De overige metaalvondsten hebben een eindtijd rond 200 na Christus.&lt;br&gt;Wat de vindplaats zeer zeker onderscheidt is de vondst van een rijk versierd beslag, vermoedelijk daterend uit de tweede helft van de 1e eeuw ná Christus. Dit beslag sierde ooit de schede van een gladius, het standaardwapen van de Romeinse voetsoldaat. Vanwege deze militaire connectie is het verleidelijk om aan te nemen dat één van de bewoners van de nederzetting een carrière heeft gehad in het Romeinse leger.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit een hoge score van de vindplaats op zowel fysieke kwaliteit als op inhoudelijke kwaliteit volgt dat de vindplaats Brakel – De Langerak als behoudenswaardig moet worden aangemerkt. Het advies van BAAC bv is dan ook om de vindplaats te beschermen middels behoud in situ of, indien dit niet mogelijk is, door behoud ex situ door middel van een opgraving. De te behouden vindplaats is circa 14.000 m2 groot en ligt aan de westzijde van het plangebied. De vindplaats loopt daarbij nog verder door in westelijke richting tot buiten het plangebied. Indien op deze locatie bodemverstorende activiteiten zullen plaatsvinden, zal hieraan voorafgaand archeologisch onderzoek plaats dienen te vinden.&lt;/p&gt;