cometadata/datacite-titles-descriptions-related-identifiers huggingface dataset:
DOI: 10.14457/cu.the.2000.152
title: วิธีการออกแบบให้เกิดการเคลื่อนไหวในสถาปัตยกรรม

description: การเคลื่อนไหว (Movement) เป็นหลักการพื้นฐานสำคัญในการออกแบบ ก่อให้เกิดการรับรู้ทางสายตา สร้างความสนใจ ความต่อเนื่อง ประสบการณ์ ชีวิตชีวา ความพิศวง และสะท้อนการไม่หยุดนิ่ง แนวความคิดของการออกแบบให้เกิดการเคลื่อนไหวเด่นชัด ในทัศนศิลป์ในสถาปัตยกรรมแนวความคิดของการเคลื่อนไหวได้รับสนใจมาก การเคลื่อนไหวมี 2 ประเภท คือ การเคลื่อนไหวแบบรูปธรรมและการเคลื่อนไหวแบบนามธรรม วิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษาการเคลื่อนไหวแบบนามธรรม มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์วิธีการออกแบบ ให้เกิดการเคลื่อนไหวดังกล่าวในสถาปัตยกรรม คือ การเคลื่อนไหวของที่ว่าง การเคลื่อนไหวของรูปทรง และการเคลื่อนไหวขององค์ประกอบ การศึกษาครั้งนี้อาศัยการทบทวนวรรณกรรม วิธีทำให้เกิดการเคลื่อนไหวจากแนวความคิดในทัศนศิลป์ สรุปได้วิธีจึงนำผสมผสานกับการจัดองค์ประกอบพื้นฐาน ให้เกิดการเคลื่อนไหวในการออกแบบ และแนวความคิดการเคลื่อนไหวในสถาปัตยกรรมตามลำดับ สรุปวิธีการออกแบบให้เกิดการเคลื่อนไหวในสถาปัตยกรรม จะเป็นเครื่องมือที่นำไปวิเคราะห์ความสัมพันธ์ของวิธีการออกแบบ ให้เกิดการเคลื่อนไหวของที่ว่าง การเคลื่อนไหวของรูปทรง และการเคลื่อนไหวในองค์ประกอบ การศึกษาได้วิธีการออกแบบให้เกิดการเคลื่อนไหวในสถาปัตยกรรม 12 วิธี เป็นวิธีหลัก แต่ละวิธีมีวิธีย่อยสรุปรวมได้ 34 วิธี แต่ละวิธีมีดังนี้ 1) การสัมพันธ์กับธรรมชาติ 1.1 รูปทรงสิ่งมีชีวิต 1.2 การเคลื่อนไหวหรือเคลื่อนที่ของวัตถุใดๆ 1.3 การแสดงถึงแรงกระทำและผลของแรงกระทำ 1.4 การแสดงถึงการเจริญเติบโต 2) การสร้างทิศทาง 2.1 ทิศทางตามแนวเส้น 2.2 ทิศทางตามแนวรัศมี 2.3 การเปิดช่อง 3) การทำให้ไม่คงที่ ไม่มั่นคง 3.1 ไม่สมมาตร 3.2 การเอียง 3.3 การทำตรงข้ามแรงดึงดูด 4) การสร้างจังหวะ 4.1 จังหวะซ้ำ 4.2 จังหวะสลับ 4.3 จังหวะก้าวหน้า 4.4 จังหวะต่อเนื่อง 5) Positive-Negative/Reversible 5.1 Positive-Negative 5.2 Reversible 6) Moire 6.1 Subtractive Moire 6.2 Additive Moire 7) การทำให้ผิดรูป 7.1 การทำให้ผิดรูปเพียงบางส่วน 7.2 การทำให้ผิดรูปทั้งตาราง 8) การผสมผสานทางสายตา 8.1 Pointillist 8.2 Proximilty 9) การแยก/การแตกกระจาย 9.1 การแยก 9.2 การแตกกระจาย 10) การใช้ Diagram 10.1 การเคลื่อน 10.2 การหมุน 10.3 การวางซ้อนกัน 10.4 การพับ 11) การเปลี่ยนรูป 11.1 การสร้างลำดับขั้น 11.2 การเปลี่ยนแปลงรูปร่างลักษณะ 11.3 Animate Form 12) การทำให้เกิดแสงและเงา 12.1 ความแตกต่างของแสงและเงา 12.2 ลวดลายของแสงและเงา 12.3 การสะท้อน การทดสอบวิธีการออกแบบให้เกิดการเคลื่อนไหว ทำให้เป็นประโยชน์ในการนำไปใช้จริง ใช้หลักการจากตารางจำแนกรูปร่างลักษณะที่สร้างขึ้นจากวิธีการหลัก 12 วิธีและวิธีการย่อยนี้ ใช้จำนวนตัวอย่าง 120 ตัวอย่าง โดยวิเคราะห์ว่าตัวอย่างนั้นใข้วิธีการออกแบบที่ได้จากการวิจัยหรือไม่ การสรุปผลเสนอวิธีการออกแบบให้เกิดการเคลื่อนไหวของรูปทรง การเคลื่อนไหวของที่ว่าง และการเคลื่อนไหวขององค์ประกอบด้วยการพิจารณาองค์ประกอบของพื้นผนังและหลังคา
DOI: 10.14457/cu.the.2000.153
title: ปัจจัยทางสภาพแวดล้อมที่มีผลกระทบต่อเขตสบายของโบสถ์ไทย

description: ปัจจัยทางสภาพแวดล้อมเป็นจุดเริ่มต้นในการออกแบบสถาปัตยกรรม ที่สามารถนำความเย็นจากภายนอกอาคารมาใช้ประโยชน์ ให้ภายในอาคารเข้าใกล้เขตสบายมากที่สุด การศึกษาถึงสภาพภูมิอากาศและสภาพบริเวณที่ตั้ง เพื่อหาตัวแปรสำคัญทางสภาพแวดล้อม และการเปรียบเทียบถึงความแตกต่างของสภาพแวดล้อม ที่มีผลกระทบต่อเขตสบายของโบสถ์ไทย จะนำมาซึ่งการประยุกต์หรือปรับปรุงสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อไป การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงกึ่งทดลองร่วมกับการวิจัยเชิงสำรวจ โดยตัวอย่างที่ใช้ในงานวิจัย เป็นการเลือกกลุ่มตัวอย่างตามวัตถุประสงค์คือ เลือกจากวัดในกรุงเทพมหานครที่ก่อสร้างในสมัยรัตนโกสินทร์ โดยมีความแตกต่างทางสภาพแวดล้อมภายนอกโบสถ์ในเขตพุทธาวาส จำนวน 3 วัด ได้แก่ วัดราชาธิวาสวิหารซึ่งมีภูมิสถาปัตยกรรมที่มีพื้นผิวอ่อน และความหนาแน่นของต้นไม้ระดับสูงในปริมาณมาก วัดกำแพงซึ่งมีภูมิสถาปัตยกรรมที่มีพื้นผิวอ่อน และความหนาแน่นของต้นไม้ระดับสูงในปริมาณปานกลาง และวัดราษฎร์บูรณะที่ไม่มีภูมิสถาปัตยกรรมที่มีพื้นผิวอ่อน วิธีการวิจัยทำโดยการวิเคราะห์ปัจจัยต่างๆ ของอุณหภูมิอากาศ ความชื้นสัมพัทธ์ พื้นที่ให้ร่มเงา อุณหภูมิผิวของภูมิสถาปัตยกรรมที่มีพื้นผิวอ่อน และภูมิสถาปัตยกรรมที่มีพื้นผิวแข็ง ในบริเวณภายในและภายนอกโบสถ์แต่ละแห่ง รวมทั้งการวิเคราะห์เปรียบเทียบถึงผลกระทบ ต่อเขตสบายของโบสถ์ไทยทั้ง 3 แห่งในวันเวลาเดียวกัน ผลการวิจัยพบว่า ร่มเงาจากต้นไม้ระดับสูงที่อยู่รอบโบสถ์ไทย จะทำให้บริเวณภายในและภายนอกโบสถ์เข้าสู่เขตสบายในเชิงอุณหภูมิได้ อีกทั้งภูมิสถาปัตยกรรมที่มีพื้นผิวอ่อนมีอิทธิพลต่อ สภาพแวดล้อมแตกต่างกัน โดยมีตัวแปรจากความสูงของต้นไม้ ความหนาแน่นของพุ่มใบ ระยะห่างของต้นไม้กับพื้นที่โดยรอบ และปริมาณของภูมิสถาปัตยกรรมพื้นผิวอ่อน ต่อปริมาณภูมิสถาปัตยกรรมพื้นผิวแข็งและอาคาร เป็นต้น ถึงแม้ว่าสภาพแวดล้อมภายนอกไม่มีผลกระทบมากนัก ต่ออุณหภูมิภายในโบสถ์ที่มีมวลสารสูง แต่ต้นไม้ในระดับสูงจะช่วยลดความแตกต่าง ของอุณหภูมิภายนอกและทำให้สภาพแวดล้อมเย็นลง
DOI: 10.14457/cu.the.2000.154
title: เปรียบเทียบการใช้พื้นที่สวนสาธารณะแบบรวมและแบบกระจายของหมู่บ้านจัดสรรขนาดใหญ่ ใน กทม.

description: จากข้อกำหนดเกี่ยวกับการจัดสรรที่ดิน ปี 2535 จนถึงปัจจุบัน ในหมวดสาธารณูปโภค และบริการสาธารณะ ได้กำหนดให้มีพื้นที่สวนสาธารณะ ร้อยละ 5 ของพื้นที่ขาย และจะต้องรวมอยู่บริเวณศูนย์กลางของที่ดินจัดสรร โดยไม่อนุญาตให้แบ่งแยกออกเป็นแปลงย่อยหลายแห่ง เว้นแต่เป็นการกันพื้นที่แต่ละแห่งไว้เกินกว่า 3 ไร่ หรือได้รับอนุญาต จากคณะกรรมการควบคุม การจัดสรรที่ดินเป็นราย ๆ ไป การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบันการใช้พื้นที่สาธารณะในหมู่บ้านจัดสรรขนาดใหญ่ของเอกชน และเปรียบเทียบการใช้พื้นที่สวนสาธารณะแบบรวมกับแบบกระจาย ของหมู่บ้านจัดสรรในแต่ละระดับราคา ด้วยวิธีการสำรวจ สังเกตการ บันทึกกิจกรรม และสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง จากการวิจัยพบว่า สภาพปัจจุบันและการใช้พื้นที่สวนสาธารณะในหมู่บ้านจัดสรรขนาดใหญ่ ในช่วงเวลาเช้า 5.00-8.00 น. ผู้ใช้สวนฯ ส่วนใหญ่คือผู้มีอายุมากกว่า 60 ปี กิจกรรมที่ทำคือ เดิน วิ่งออกกำลัง นั่งพักผ่อนพูดคุยกัน ช่วงเวลาที่มีผู้ใช้สวนฯ มากที่สุดคือ 6.00-7.00 น. และทยอยกลับในเวลาประมาณ 7.00 น. ระยะทางที่เดินทางมาใช้เฉลี่ย 300 ม. ผู้ใช้เป็นผู้มาใช้สวนฯ เป็นประจำ ในช่วงเวลาเย็น 16.00-19.00 น. ผู้ใช้สวนฯ ส่วนใหญ่คือ เด็กและวัยรุ่น อายุไม่เกิน 25 ปี กิจกรรมที่ทำคือ เดินเล่นทั่วไป เล่นเครื่องเล่น เล่นฟุตบอล ผู้ใช้สวนฯ ช่วงที่มากที่สุด คือ 17.00-18.00 น. จากนั้นจะเริ่มทยอยกันกลับ จนหมดทุกคนในเวลา 19.00 น. หมู่บ้านที่มีความหนาแน่นสูง จะใช้เวลาอยู่ในสวนฯ เฉลี่ย 1-2 ชม. ขณะที่หมู่บ้านที่มีความหนาแน่นปานกลาง-ต่ำ จะใช้เวลาอยู่ในสวนฯ เฉลี่ย 1 ชม. ลักษณะทางกายภาพกับการใช้พื้นที่สวนสาธารณะ สวนฯแบบรวมจะมีผู้มาใช้จำนวนมากกว่าสวนฯ แบบกระจาย เนื่องจากสามารถตอบสนองต่อกิจกรรมต่าง ๆ ได้มากกว่า โดยเฉพาะสวนแบบรวมฯ ที่มีพื้นที่วิ่งออกกำลังกายรอบสวนได้ จะมีผู้ใช้มากกว่าสวนฯ ที่ไม่สามารถวิ่งรอบได้ สวนฯ รูปร่างอื่น ๆ ที่ไม่ใช่สี่เหลี่ยมจะมีผู้มาใช้สวนฯ เป็นจำนวนมากเช่นกัน ทั้งนี้จำนวนผู้มาใช้สวนมีความสัมพันธ์กับสภาพของสิ่งอำนวยความสะดวกต่าง ๆ ภายในสวนฯ ภายในสวนฯ และการดูแลรักษา สวนฯ แบบกระจายที่แทรกตัวอยู่กับหน่วยพักอาศัย โดยมีระยะทางการเดินทางมาใช้ไม่เกิน 100 ม. จะมีผู้มาใช้สวนฯ ครบทุกสวนฯ ซึ่งต่างจากสวนฯที่กระจายเกาะติดกับถนนสายหลักที่จะมีผู้ใช้เป็นบางสวนฯ โดยเฉพาะหมู่บ้านระดับราคาสูง ความหนาแน่นน้อยมีผู้ใช้สวนฯ แบบกระจายจำนวนน้อยมาก หรือสวนฯ บางแห่งจะไม่มีผู้ใช้ จากการวิจัยครั้งนี้ได้ข้อสรุปว่า การกำหนดรูปแบบของสวน
DOI: 10.14457/cu.the.2000.155
title: การวิเคราะห์กฎหมายควบคุมความสูงอาคารเพื่อการอนุรักษ์และพัฒนาเมือง โดยวิธีจำลองภาพ ด้วยคอมพิวเตอร์ : โบสถ์ซางตาครูส

description: มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมและป้องกันมิให้มีการก่อสร้างอาคารสูงที่จะบดบังโบราณสถาน เป็นเครื่องมือสำคัญในการอนุรักษ์โบราณสถานและสภาพแวดล้อม การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงมาตรการดังกล่าว ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการบดบังมุมมอง โดยอาศัยโบสถ์ซางตาครูส เป็นกรณีศึกษา ใช้วิธีการรวบรวมข้อมูลเอกสารทางประวัติศาสตร์และกฎหมายที่เกี่ยวข้อง และการสำรวจสภาพแวดล้อมปัจจุบัน โอกาสการมองเห็นตำแหน่ง ทิศทางและระยะห่างของทัศนากร รวมถึงเส้นทางสัญจรการเข้าถึงทางแม่น้ำและถนน จากนั้นนำไปประมวลผลโดยใช้เทคนิคคอมพิวเตอร์ โปรแกรม AutoCAD R14 จำลองภาพสองมิติ และสามมิติ แสดงภาพเป็นแบบลายเส้น สีขาว-ดำ กำหนดขนาดภาพที่มีสัดส่วนความกว้าง : ความยาว เท่ากับ 1:1.4 ความยาวเลนส์เท่ากับ 28 มม. ในเรื่องการบดบังมุมมอง ใช้การเปรียบเทียบผลต่างของค่าการบดบังมุมมองเป็นร้อยละ จากการศึกษาพบว่า โบสถ์ซางตาครูส เป็นโบราณสถานที่มีอายุเก่าแก่นับย้อนไปถึงสมัยกรุงธนบุรี มีรูปแบบสถาปัตยกรรมเรเนสซองส์ผสมนีโอคลาสิค อาคารตั้งหันหน้าสู่แม่น้ำเจ้าพระยา มีจุดเด่นที่หอคอยของอาคารเป็นทรงโดม สภาพโดยรอบเป็นชุมชนเก่าที่ก่อตั้งมาพร้อมๆ กับวัดซางตาครูส อาคารส่วนใหญ่เป็นบ้านเดี่ยวความสูงโดยเฉลี่ยหกเมตร ยกเว้นอาคารเรียน บริเวณศึกษามีกฎหมายควบคุมความสูงอาคารตามข้อบัญญัติกรุงเทพมหานครรวมสามฉบับ ผลการวิเคราะห์สภาพที่เป็นอยู่ปัจจุบัน พบว่า การบดบังมุมมองของโบสถ์ซานตาครูสในห้าเส้นทาง มีค่าการบดบังมุมมองดังนี้ จากเรือล่องแม่น้ำเจ้าพระยาเท่ากับ 22.91-91.86% จากเรือข้ามฟากเท่ากับ 0-94.89% จากถนนเทศบาลสาย 1 เท่ากับ 28.10-61.58% จากทางเดินริมน้ำเท่ากับ 86.51-100% และ จากทางเดินในชุมชนเท่ากับ 67.08-94.39% เมื่อจำลองภาพขึ้นใหม่โดยคงตัวแปรของทิศทางทัศนาการและตำแหน่งทัศนกรเดิม แต่เปลี่ยนแปลงความสูงของอาคารที่อยู่ในบริเวณศึกษา หากสร้างตามข้อบัญญัติ พบว่า ร้อยละ 86 จากทัศนภาพทั้งหมดที่ทำการศึกษา จะมีค่าการบดบังมุมมองเพิ่มมากขึ้นกว่าร้อยละห้า เมื่อพิจารณาตามเกณฑ์ของ Burbeck and Kelly ที่ถือว่า หากทัศนภาพใหม่มีค่าการบดบังมุมมองเพิ่มมากขึ้นจากทัศนภาพเดิมน้อยกว่าร้อยละห้า ให้ถือว่าไม่มีการเปลี่ยนแปลงของทัศนภาพนั้น จึงสรุปได้ว่า แม้จะมีมาตรการควบคุมความสูงอาคาร แต่อาคารก่อสร้างใหม่มีความสูงตามที่กฎหมายกำหนด ก็ยังจะบดบังมุมมอง ของโบสถ์ซางตาครูส เนื่องจาก การบดบังมุมมองยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่น ได้แก่ โอกาสและขอบเขตในการมองเห็น ระยะห่างระหว่างโบราณสถานกับอาคารโดยรอบ รวมถึงระยะเวลาความถี่ในการมองเห็นและแสงสว่าง ลักษณะกายภาพของอาคารที่บดบัง และองค์ประกอบอื่นๆ เช่น ส่วนยื่นหลังคา กันสาด รั้ว โครงสร้างอาคาร ระบบสาธารณูปโภค เช่น เสาไฟฟ้า สายโทรศัพท์ และป้าย หากจะนำผลการศึกษาที่ได้ไปกำหนดแนวทางในการอนุรักษ์โบสถ์ซางตาครูสในเรื่องการบดบังมุมมอง จอต้องกำหนดมาตรฐานการควบคุมการก่อสร้าง ดัดแปลง ใช้หรือเปลี่ยนแปลงการใช้อาคารบางหลัง ที่ส่งผลกระทบต่อการบดบังมุมของโบสถ์ซางตาครูส โดยเฉพาะจากเส้นทางการเข้าถึงทางถนนเทศบาลสาย 1 และทางแม่น้ำเจ้าพระยา ในเรื่องความสูง ระยะร่น พื้นที่อาคาร และลักษณะเฉพาะทางสถาปัตยกรรม อย่างไรก็ตามผลสรุปที่ได้จากการศึกษาเป็นเพียงการประเมินค่าในเชิงปริมาณเท่านั้น ควรจะศึกษาวิธีการประเมินค่าในเชิงคุณภาพ รวมทั้งการวิเคราะห์ในเรื่องความขัดแย้งและกลมกลืนของภาพและพื้นภาพ
DOI: 10.14457/cu.the.2000.156
title: การประเมินสิ่งอำนวยความสะดวกโครงการเคหะชุมชนประชานิเวศน์ 3

description: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อประเมินสิ่งอำนวยความสะดวกด้านสาธารณูปโภค สาธารณูปการที่กำหนดในโครงการเคหะชุมชนประชานิเวศน์ 3 ในด้านกายภาพได้แก่ ประเภท ลักษณะรายละเอียด สภาพทางกายภาพ ที่ตั้งและจำนวนของสาธารณูปโภคและสาธารณูปการโดยเปรียบเทียบกับแผนงานโครงการและเกณฑ์มาตรฐานของการเคหะแห่งชาติ และประเมินความพึงพอใจของผู้อยู่อาศัยในโครงการต่อสาธารณูปโภคและสาธารณูปการ การวิจัยครั้งนี้ใช้วิธีการรวบรวมข้อมูล 3 วิธีได้แก่ 1. การสำรวจและสังเกตการณ์ภายในโครงการ 2. สัมภาษณ์เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและผู้อยู่อาศัยในโครงการ 3. แบบสอบถามความพึงพอใจของผู้อยู่อาศัยที่มีต่อระบบสาธารณูปโภค สาธารณูปการในโครงการโดยกำหนดแบบสอบถามจำนวน 300 ชุด ด้วยวิธีสุ่มตัวอย่างตามกลุ่ม (Cluster Sampling) ตามสัดส่วนของที่อยู่อาศัย และวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า ระบบสาธารณูปโภคและสาธารณูปการภายในโครงการส่วนใหญ่เป็นไปตามแผนงานและเกณฑ์มาตรฐานโครงการที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ บางส่วนที่ยังไม่มีการดำเนินการเนื่องจากมีอยู่ในชุมชนใกล้เคียงอย่างเพียงพอและเหมาะสมแล้ว และพบว่าปัญหาที่ส่งผลกระทบต่อผู้อยู่อาศัยได้แก่ 1. ปัญหาน้ำท่วมขัง มีสาเหตุจากลักษณะทางกายภาพของพื้นที่รอบโครงการได้เปลี่ยนแปลงไป 2. ปัญหาความปลอดภัยในชุมชน มีสาเหตุจากลักษณะทางกายภาพของโครงการที่มีลักษณะเป็นชุมชนเปิดและมีทางเข้า-ออกหลายทางการดูแลตรวจตราทำได้ไม่ทั่วถึง 3. ขยะตกค้างและการจัดเก็บไม่ทั่วถึง มีสาเหตุจากจำนวนรถเก็บขยะมีไม่เพียงพอ 4. ความต้องการสวนสาธารณะและสนามกีฬาเนื่องจากในโครงการยังมีพื้นที่ว่างที่สามารถปรับปรุงเป็นพื้นที่เพื่อการพักผ่อนและออกกำลังกายได้ 5. น้ำประปาไม่เพียงพอ มีสาเหตุจากความหนาแน่นของชุมชนเพิ่มขึ้น 6. หลอดไฟสาธารณะเสีย 7. โทรศัพท์สาธารณะขาดการดูแลรักษามีสภาพชำรุด 8. การรุกล้ำทางเดินเท้าโดยเฉพาะบริเวณถนนสายเมน เนื่องจากพื้นที่เพื่อการพาณิชยกรรมไม่เพียงพอ การสำรวจทัศนคติของผู้อยู่อาศัยที่มีต่อสถานบริการร้านค้าพบว่าประเภทร้านค้าในชุมชนที่ผู้อยู่อาศัยใช้บริการมากได้แก่ ซุปเปอร์มาเก็ต ร้านขายของชำ ตลาดสด ร้านเสริมสวย ร้านขายหนังสือ บริการเช่าวี.ดี.โอ. ข้อเสนอในการแก้ปัญหาคือ การเพิ่มจุดสูบน้ำ การจัดคนดูแลเพื่อแจ้งปัญหาต่อหน่วยงานที่รับผิดชอบ การประสานงานกับหน่วยงานท้องถิ่นเพื่อจัดการด้านงบประมาณมาใช้บริหารจัดการชุมชน
DOI: 10.14457/cu.the.2000.157
title: การเปลี่ยนแปลงสภาพย่านตลาดหลักของเมืองกับการพัฒนานครลำปาง

description: ตลาดเป็นโลกแวดล้อมทางกายภาพของเมือง ทำหน้าที่ให้บริการแก่ชุมชนเป็นหน้าที่หลักจึงเป็นสิ่งจำเป็นพื้นฐาน เป็นส่วนหนึ่งของชุมชนที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับวิถีชีวิตชุมชน เมื่อสภาพแวดล้อมของเมืองเปลี่ยนแปลงไปย่อมส่งผลให้กิจกรรมตลาด ต้องปรับตัวและเปลี่ยนแปลงไปเช่นกัน นครลำปาง เป็นชุมชนเมืองหนึ่งที่มีความสำคัญทางการค้ามาตั้งแต่อดีต มีย่านตลาดหลักกลางเมือง ซึ่งเป็นย่านตลาดเก่าแก่ของเมือง วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษากิจกรรมตลาดในชุมชนเมืองนครลำปาง โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาความรู้ ความเข้าใจ ความสัมพันธ์ระหว่างเมืองกับตลาด โดยเฉพาะอย่างยิ่งย่านตลาดหลัก โดยการหาความสัมพันธ์ของสภาพการพัฒนานครลำปาง กับสภาพการพัฒนาตลาดของเมืองตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน ซึ่งได้แบ่งช่วงระยะเวลาในการศึกษาออกเป็น 3 ยุค พร้อมทั้งเสนอแนวความคิดในการพัฒนาในอนาคต จากการศึกษาพบว่าตลาดได้พัฒนาขึ้นมาพร้อมกับการเกิดชุมชนนครลำปาง มีที่ตั้งสัมพันธ์ใกล้ชิดกับชุมชนและเส้นทางคมนาคมที่สำคัญ โดยในอดีตเจ้าเมืองเป็นผู้มีผลประโยชน์จากตลาดโดยตรง แล้วต่อมาจึงเป็นตลาดของประชาชนในชุมชนอย่างแท้จริง โครงข่ายตลาดในนครลำปางมี 2 ลักษณะคือโครงข่ายยระยะใกล้หรือภายในชุมชน และโครงข่ายระยะไกลหรือระหว่างเมืองและชุมชน โดยมีโครงข่ายระยะใกล้เป็นลักษณะพื้นฐาน ส่วนโครงข่ายระยะไกลระหว่างเมืองนั้นมีลักษณะเปลี่ยนแปลงไปตามปัจจัยต่างๆ ตามกาลเวลา ได้แก่ การพัฒนาเส้นทางคมนาคมขนส่ง การเมืองการปกครองและทำเลที่ตั้งที่เป็นศูนย์กลางของจังหวัดลำปาง ในอดีตตลาดมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับ วิถีชีวิตชาวชุมชนเมืองนครลำปางมากกว่าในปัจจุบัน เพราะปัจจุบันตลาดต้องเผชิญกับสภาพการดำเนินชีวิตแบบสมัยใหม่ และการแข่งขันของห้างร้านที่ทันสมัยกว่า จึงต้องเร่งปรับปรุงให้สามารถคงอยู่ได้ต่อไป
DOI: 10.14457/cu.the.2000.158
title: การกำหนดนโยบายที่พักอาศัยสำหรับบุคลากรด้านการพยาบาลผู้ซึ่งพักอาศัยในพื้นที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย

description: จากความจำเป็นในการดูแลรักษาผู้เจ็บป่วยเป็นผลัดหมุนเวียนตลอด 24 ชั่วโมง ของบุคลากรด้านการพยาบาล ทำให้ต้องมีที่พักอาศัยภายในพื้นที่ของโรงพยาบาลเพื่ออำนวยความสะดวกสำหรับปฏิบัติงานในเวลากลางคืน โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ สภากาชาดไทย เปิดให้บริการมานานตั้งแต่ปี พ.ศ. 2475 ปัจจุบันบริเวณโดยรอบโรงพยาบาลกลายเป็นศูนย์กลางธุรกิจที่สำคัญของกรุงเทพมหานคร ก่อให้เกิดข้อจำกัดในการพัฒนาที่ดินและสิ่งก่อสร้าง โดยเฉพาะที่พักอาศัยสำหรับบุคลากรด้านการพยาบาล การวิจัยในครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานภาพและปัญหาที่พักอาศัยของบุคลากรด้านการพยาบาลผู้ซึ่งพักอาศัยในพื้นที่โรงพยาบาลทั้งในปัจจุบันและต่อไปในอนาคต เพื่อหาข้อเสนอแนะในการกำหนดนโยบายที่พักอาศัย โดยใช้วิธีศึกษาข้อมูลปฐมภูมิจากการสำรวจ สัมภาษณ์และการใช้แบบสอบถาม รวมทั้งข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการวิจัยพบว่า ปัจจุบันโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์มีอาคารที่พักอาศัย 8 อาคาร พื้นที่ใช้สอบ 38,250 ตารางเมตรรองรับจำนวนผู้พักอาศัยได้ 1,305 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 21.13 ของบุคลากรด้านการพยาบาลทั้งหมด อาคารที่พักอาศัยทั้งหมดยกเว้นอาคารกุลพิพัฒน์ล้วนมีสภาพชำรุดและอยู่ในสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสม ผู้พักอาศัยจึงมีความต้องการให้เพิ่มพื้นที่ใช้สอยและปรับปรุงสภาพอาคารให้ดีขึ้น นอกจากนี้ยังพบว่า ปัจจุบันผู้พักอาศัยมีอายุตั้งแต่ 20-59 ปี และส่วนใหญ่ใช้ที่พักอาศัยภายในโรงพยาบาลเป็นที่อยู่ถาวร แม้ว่ามีเวลาปฏิบัติงานในเวลากลางคืนเฉลี่ยเพียงคนละ 8.87 วันต่อเดือนเท่านั้น ทั้งนี้เนื่องจากปัญหาในการเดินทาง และมีบุคลากรด้านการพยาบาลจำนวนมากถึงร้อยละ 56.5 ยังไม่มีที่อยู่อาศัยเป็นของตนเอง ตามแผนแม่บทสภากาชาดไทยประมาณการว่าในปี พ.ศ. 2555 จะมีบุคลากรด้านการพยาบาลเพิ่มขึ้นเป็น 3,745 คน และมีแผนที่จะปรับปรุงรื้อถอนอาคารที่พักอาศัยทั้งหมดยกเว้นอาคารกุลพิพัฒน์ ก่อสร้างอาคารที่พักอาศัยใหม่เพิ่มขึ้นอีก 2 อาคาร พื้นที่ใช้สอยรวม 42,014 ตารางเมตร รองรับจำนวนผู้พักอาศัยได้ทั้งหมด 1,329 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 28.18 ของบุคลากรด้านการพยาบาลในอนาคต ผู้บริหารสภากาชาดไทยจึงมีแนวคิด ที่จะจัดที่พักอาศัยให้บุคลากรด้านการพยาบาลเฉพาะที่มีความจำเป็นเท่านั้น ดังนั้นในการกำหนดนโยบายที่พักอาศัย สำหรับบุคลากรด้านการพยาบาลผู้ซึ่งพักอาศัยในพื้นที่โรงพยาบาลจึงควรจัดให้มีที่พักอาศัยภายในโรงพยาบาลที่มีสภาพดีเหมาะสมกับการพักอาศัย และใช้ระบบบริหารจัดการอาคาร จัดให้บุคลากรด้านการพยาบาลหมุนเวียนเข้าพักสำหรับเวลาที่ปฏิบัติงานในเวลากลางคืนเท่านั้น และควรมีสวัสดิการที่พักอาศัยภายนอกโรงพยาบาลให้สำหรับผู้ที่ยังไม่มีที่อยู่อาศัยเข้าอยู่อาศัยชั่วคราว สำหรับผู้ที่มีความต้องการมีที่อยู่อาศัยหรือมีที่อยู่อาศัยแล้วควรจัดหาโครงการที่อยู่อาศัยหรือแหล่งเงินกู้ให้ซื้อหรือปรับปรุงที่อยู่อาศัยให้ดีขึ้น ทั้งนี้สำหรับผู้ที่มีปัญหาในการเดินทางควรพิจารณาจัดสวัสดิการช่วยเหลือการเดินทาง เพื่ออำนวยความสะดวกให้กับบุคลากรด้านการพยาบาลเหล่านั้น
DOI: 10.14457/cu.the.2000.160
title: การจัดประโยชน์ที่ดินของวัดดอนเพื่อที่อยู่อาศัยของชุมชนแออัดวัดดอนพม่า

description: ชุมชนวัด ดอนพม่าเป็นชุมชนแออัดในพื้นที่ของวัดดอน แขวงยานนาวา เขตสาทร เป็นชุมชนที่มีพัฒนาการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2518 หลังจากเกิดเพลิงไหม้วัดดอนพม่า ทำให้มีผู้เข้ามาจับจองพื้นที่ของวัดนับถึงปัจจุบัน พ.ศ. 2543 มีอายุถึง 25 ปี มีผู้อยู่อาศัย 75 ครัวเรือน 91 ครอบครัว 321 คน ในพื้นที่ 2 ไร่เศษ เป็นชุมชนที่มีการอยู่อาศัยในพื้นที่วัดโดยไม่ได้เสียค่าเช่า และยังมีพัฒนาทางกายภาพจนเป็นชุมชนแออัด ที่หนาแน่นในปัจจุบัน งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการจัดประโยชน์ที่ดินของวัดดอนเพื่อที่อยู่อาศัยของชุมชนวัดดอนพม่า ควบคู่ไปกับพัฒนาการของการตั้งถิ่นฐานของชุมชนทั้งทางด้านเศรษฐกิจ สังคมของผู้อยู่อาศัย ลักษณะทางกายภาพของที่อยู่อาศัย ตลอดจนปัญหาที่เกิดขึ้นทั้งด้านการจัดประโยชน์ที่ดินของวัดและการอยู่อาศัยของชุมชน เพื่อนำมาประมวล วิเคราะห์ เสนอแนะเป็นแนวทางการจัดประโยชน์ร่วมกันต่อไป ผลจากการศึกษาพบว่าผู้อยู่อาศัยเริ่มเข้ามาอยู่หลังจากเกิดเพลิงไหม้ มีหลายกลุ่มด้วยกันคือ กลุ่มตำรวจกลุ่มลูกศิษย์พระ กลุ่มผู้ที่อยู่ในพื้นที่วัดดอนเดิมเป็นต้น โดยมีผู้มีบทบาทสำคัญในการจัดการได้แก่ พระ ซึ่งเป็นผู้ที่อนุญาตให้มีผู้เข้ามาอยู่อาศัยในพื้นที่นี้ หัวหน้าชุมชน และหน่วยงานท้องถิ่นที่ให้บ้านเลขที่และจัดสาธารณูปโภคที่จำเป็นบางส่วน การจัดประโยชน์อยู่ในลักษณะที่ไม่เป็นทางการกล่าวคือ ผู้อยู่อาศัยไม่ได้จ่ายค่าเช่าใดๆ นอกจากการทำบุญและหารายได้ให้แก่วัดด้วยการจัดงานประจำปีในพื้นที่บริเวณกลางชุมชน การจัดประโยชน์ในลักษณะนี้มีข้อดีในส่วนที่ทำให้ค่าใช้จ่ายเพื่อที่อยู่อาศัยราคาถูก ผู้มีรายได้น้อยสามารถจ่ายและอยู่อาศัยได้ แต่ก่อให้เกิดปัญหาแก่ชุมชนหลายประการได้แก่ ความไม่มั่นคงในการอยู่อาศัย การถูกละเลยในเรื่องการจัดและปรับปรุงระบบสาธารณูปโภคในชุมชน ตลอดจนสภาพและขนาดพื้นที่ของหน่วยพักอาศัย นอกจากนั้นยังส่งผลให้วัดขาดรายได้ที่จะนำมาใช้ทำนุบำรุงรักษาชุมชน และวัดมีรายได้ต่ำกว่าทางเลือกในการจัดประโยชน์ที่ดินเป็นอย่างอื่น ผลจากการศึกษาดังกล่าวนำไปสู่ข้อเสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหาด้วยการประสานประโยชน์ร่วมกันระหว่างวัดและชุมชน โดยในเบื้องต้นงานวิจัยนี้ได้เสนอแนะการปรับปรุงพื้นที่ชุมชนใหม่ (Community Land Readjustment) โดยการคงสภาพความเป็นชุมชนและมีการสูญเสียทรัพยากรน้อยที่สุด และสอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ สังคมของครัวเรือน เพื่อให้ผู้อยู่อาศัยสามารถจ่ายค่าเช่าให้แก่วัดเพื่อให้วัดมีรายได้อย่างสม่ำเสมอ โดยควรมีการดำเนินการอย่างค่อยเป็นค่อยไป เริ่มที่การกำหนดวัตถุประสงค์ร่วมกันระหว่างวัดและหัวหน้าชุมชน โดยอาศัยแนวการปรับปรุงโดยใช้ข้อเสนอแนะในงานวิจัยเป็นต้นแบบในการพิจารณาและนำไปถ่ายทอด ทำความเข้าใจกับผู้อยู่อาศัยในชุมชน รวมทั้งสร้างความสามัคคี ความร่วมมือร่วมใจในชุมชน ช่วยเหลือผู้ที่มีรายได้น้อยในชุมชนเมื่อมีความพร้อมในด้านต่างๆจากนั้นจึงเริ่มในเรื่องของการปรับปรุงพื้นที่โดยให้วัดและผู้อยู่อาศัยมีส่วนร่วมในการตัดสินใจในแนวทางการพัฒนาชุมชนนี้ต่อไป
DOI: 10.14457/cu.the.2000.161
title: แนวทางการพัฒนาพื้นที่ชานเมืองด้านตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองพิษณุโลกเพื่อรองรับการขยายตัวของมหาวิทยาลัยนเรศวร

description: การศึกษามีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาท หน้าที่ และความสัมพันธ์ระหว่างพื้นที่ชานเมืองด้านตะวันตกเฉียงใต้กับชุมชนเมืองพิษณุโลก และบทบาท ความสำคัญของมหาวิทยาลัยนเรศวร ที่มีผลต่อการขยายตัวและการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินในพื้นที่ชานเมืองด้านตะวันตกเฉียงใต้ เพื่อเสนอแนวทางการพัฒนารองรับขยายตัวในอนาคต ผลการศึกษาพบว่า การขยายตัวอย่างรวดเร็วของชุมชนในตำบลท่าโพธิ์ เป็นผลมาจากโครงการพัฒนา มหาวิทยาลัยนเรศวรให้เป็นศูนย์กลางทางการศึกษาระดับสูงในภาคเหนือตอนล่าง ตามนโยบายโอกาสทางการศึกษาระดับสูงไปสู่ภูมิภาค การพัฒนามหาวิทยาลัยนเรศวรส่งผลให้บทบาทและความสัมพันธ์ระหว่างชุมชนเมืองพิษณุโลกกับตำบลท่าโพธิ์เปลี่ยนแปลงไป จากชุมชนเกษตรกรรมชานเมืองกลายเป็นชุมชนที่มีบทบาทสนับสนุนการเป็นศูนย์กลางการศึกษาระดับสูงของเมืองพิษณุโลก และมีการขยายตัวของกิจกรรมทางเศรษฐกิจในพื้นที่โดยรอบมหาวิทยาลัยอย่างรวดเร็ว เพื่อให้บริการแก่ประชากรมหาวิทยาลัย เช่น บริการร้านอาหาร ร้านค้า และที่พักอาศัย จากการสำรวจพบว่า ประชากรมหาวิทยาลัยนเรศวรส่วนใหญ่ใช้บริการที่พักอาศัย และร้านอาหารในชุมชนโดยรอบมหาวิทยาลัย โดยมีสัดส่วนการใช้จ่ายในพื้นที่ดังกล่าวประมาณร้อยละ 21.61 ของค่าใช้จ่ายรวมต่อเดือน ในปี พ.ศ. 2550 พื้นที่เกษตรกรรมโดยรอบมหาวิทยาลัยนเรศวรจะเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินเป็นพาณิชกรรมอันได้แก่ ร้านอาหาร ร้านค้า และที่พักอาศัยเพิ่มมากขึ้น เนื่องจากมหาวิทยาลัยนเรศวรจะมีประชากรมหาวิทยาลัยประมาณ 26,875 คน และส่งผลให้เกิดการจ้างงานที่เกี่ยวเนื่องกับมหาวิทยาลัยในตำบลท่าโพธิ์ประมาณ 4,893 คน มีผลให้ชุมชนโดยรอบมหาวิทยาลัยมีความต้องการใช้ที่ดินเพื่อรองรับการขยายตัวประมาณ 554 ไร่ การขยายตัวอย่างรวดเร็วของชุมชนในพื้นที่โดยรอบมหาวิทยาลัย ทำให้เกิดปัญหาหลายประการ เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวเป็นเขตจัดรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม ทำให้ไม่สามารถวางแผนพัฒนารองรับการขยายตัวของชุมชนได้ ดังนั้นการศึกษานี้จึงได้เสนอแนวทางการพัฒนาเพื่อสนับสนุนและส่งเสริมบทบาทการเป็นศูนย์กลางทางการศึกษาระดับสูงของตำบลท่าโพธิ์ โดยเสนอให้ยกเลิกเขตจัดรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมบางส่วนบริเวณโดยรอบมหาวิทยาลัยนเรศวรพื้นที่ประมาณ 2,725 ไร่ เพื่อพัฒนาเป็นชุมชนศูนย์กลางรองรับการขยายตัวจากการพัฒนามหาวิทยาลัย และเป็นศูนย์กลางการค้าและการบริการของตำบลท่าโพธิ์ และกำหนดเขตการใช้ที่ดินในตำบลท่าโพธิ์เป็น 3 เขต ได้แก่ พื้นที่ชุมชนศูนย์กลาง มีการใช้ดินประเภทที่อยุ่อาศัยหนาแน่นปานกลาง พื้นที่โดยรอบชุมชนศูนย์กลางในเขตจัดรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรมซึ่งได้เสนอให้ประกาศยกเลิก มีการใช้ที่ดินประเภทที่อยู่อาศัยหนาแน่นน้อย และพื้นที่อื่นๆ ในตำบลท่าโพธิ์มีการใช้ดินประเภทพื้นที่เกษตรกรรม นอกจากนี้ ได้เสนอข้อกำหนดการใช้ที่ดินประเภทต่างๆ เพื่อควบคุมและกำหนดการขยายบริการสาธารณูปโภค สาธารณูปการ และการป้องกันและแก้ไขปัญหาสภาพแวดล้อมในพื้นที่ เพื่อรองรับการขยายตัวของชุมชนในอนาคต
DOI: 10.14457/cu.the.1999.213
title: การศึกษาเพื่อเสนอแนวความคิดในการอนุรักษ์ศาลเจ้าจีนในกรุงเทพฯ ที่สร้างขึ้นช่วงสมัยรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 5

description: ศาลเจ้าเป็นศาสนสถานที่กำเนิดจากศาสนาเต๋าและความเชื่อพื้นบ้าน ที่มีความผูกพันและมีอิทธิพลต่อชาวจีนโพ้นทะเลและลูกหลานชาวจีนในไทยมาเป็นระยะเวลานาน และเป็นสถาปัตยกรรมแบบจีนประเพณีที่มีความสวยงาม มีความศักดิ์สิทธิ์ และมีเอกลักษณ์เฉพาะตัว รวมทั้งเป็นศาสนสถานจีนที่เก่าแก่ที่สุดในประเทศไทยและประเทศจีนด้วย จึงถือได้ว่าศาลเจ้าเป็นสถาปัตยกรรมที่มีคุณค่าควรแก่การอนุรักษ์อย่างยิ่ง ดังนั้นงานวิจัยครั้งนี้จึง มีจุดประสงค์เพื่อให้ได้มาซึ่งแนวความคิดในการอนุรักษ์ศาลเจ้าจีนในกรุงเทพฯ ที่สร้างขึ้นในช่วงสมัยรัชกาลที่ 1 ถึงรัชกาลที่ 5 โดยมุ่งเน้นในเรื่องสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมเป็นหลัก เริ่มต้นจากการศึกษาทฤษฎี หลักการ และกฎหมายการอนุรักษ์ที่เกี่ยวข้อง ศึกษาประวัติศาสตร์ ความเป็นมา และจุดกำเนิดของศาสนสถานประเภทนี้ทั้งที่ประเทศจีนและไทย จากนั้นสำรวจศาลเจ้าจีนของทั้ง 5 กลุ่มภาษาที่สร้างขึ้นในช่วงดังกล่าวในกรุงเทพฯ ทั้งหมด และนำข้อมูลจากการสำรวจมาวิเคราะห์เพื่อให้ได้ประเด็นหลัก 4 ประการ คือ บทสรุปของรูปแบบทางสถาปัตยกรรม หัวใจหรือเอกลักษณ์สำคัญของศาลเจ้า บทสรุปของปัญหาโดยรวมและการประเมินคุณค่าอาคาร และ ก็นำข้อมูลทั้งหมดมาสรุปเป็นแนวความคิดและแนวทางในการอนุรักษ์ ผลการวิจัยพบว่า แนวทางของการอนุรักษ์และพัฒนาเป็นแนวความคิดที่เหมาะสม เนื่องจากศาลเจ้าเป็นโบราณสถานที่ยังมีการใช้งานอยู่ โดยมีแนวโน้มไปในทางอนุรักษ์มากกว่าพัฒนาเพราะศาลเจ้ายุคนี้ถือเป็นสถาปัตยกรรมที่มีคุณค่ามากซึ่งไม่สามารถหาหรือสร้างทดแทนขึ้นใหม่ได้ แนวทางการอนุรักษ์นี้จะเป็นการรักษาคงสภาพเดิมและฟื้นฟูส่วนที่เสียหายหรือเปลี่ยนแปลงจากการใช้งานในอดีต ส่วนการพัฒนาคือ การเปิดโอกาสให้มีการปรับปรุงในบางส่วนเพื่อให้สอดคล้องต่อการใช้งานในปัจจุบัน แต่จะต้องอยู่ในขอบเขตที่ก่อให้เกิดผลเสียต่ออาคารเก่าน้อยที่สุด ในภาพรวมจะมีขั้นตอนที่สำคัญดังนี้ 1. ขึ้นทะเบียนศาลเจ้าที่มีคุณค่าสูงเป็นโบราณสถาน 2. สร้างความเข้าใจและสร้างจิตสำนึกที่เห็นในคุณค่าของโบราณสถาน รวมทั้งปลูกฝังทัศนคติที่ถูกต้องต่อการอนุรักษ์แก่เจ้าของศาลเจ้าและผู้สักการะ 3. จัดตั้งหน่วยงานหลักในการดูแลงานอนุรักษ์ และพัฒนาด้านข้อมูลความรู้ของศาลเจ้าโดยรวม 4. ปรับปรุงระบบการบริหารจัดการศาลเจ้า 5. ศึกษาพัฒนาในเรื่องข้อมูลความรู้และวิชาช่างที่เกี่ยวกับสถาปัตยกรรมและศิลปกรรมจีน 6. ทำการตรวจสภาพและดำเนินงานอนุรักษ์ศาลเจ้า โดยที่จะต้องคงหัวใจอันสำคัญของศาลเจ้าทั้ง 6 ประการ คือ องค์รูปเคารพ, สัญลักษณ์ทางศิริมงคลหรือศิลปกรรมตกแต่งอาคร, การวางผังบริเวณ, ที่ว่างและบรรยากาศอันศักดิ์สิทธิ์, พิธีกรรมทางศาสนา และรูปแบบทางสถาปัตยกรรม 7.ทำการวางแผนการดูแลรักษา