DOI: 10.17026/ar/byi9fi
title: Rotterdam Sluisjesdijk nabij 108. Een bureauonderzoek en een verkennend inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen.
title: BOORrapporten 746

description: In opdracht van Antea Group heeft het team Onderzoek en Rapportage van Archeologie Rotterdam (BOOR) in maart 2022 een verkennend inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het plangebied Sluisjesdijk nabij 108 te Rotterdam, in de gelijknamige gemeente. Dit onderzoek bestond uit het verrichten, beschrijven en analyseren van twee mechanische boringen. Er is geboord vanaf het maaiveld tot maximaal 18,32 m - NAP (21,00 m - mv). Voorafgaand aan het veldonderzoek is voor het gebied een bureauonderzoek gedaan. De onderzoeken zijn verricht, omdat op de locatie nieuwbouw zal worden gerealiseerd. Hierbij zullen grondroerende (hei)werkzaamheden worden uitgevoerd. Indien archeologische waarden aanwezig zijn, kunnen deze bij de werkzaamheden worden aangetast of vernietigd.
&lt;p&gt;
Uit het bureauonderzoek, waarbij onder meer is gekeken naar de bodemopbouw ter plaatse, de bekende archeologische waarden in de omgeving van het plangebied en de historische situatie, komt naar voren dat voor het hele plangebied een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting geldt voor vindplaatsen uit het Mesolithicum (en eventueel het Neolithicum). Dit hangt samen met de mogelijke aanwezigheid van een laag rivierduinafzettingen van de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen. Uit de bestudeerde niet-archeologische boring en sonderingen blijkt namelijk dat in het plangebied, tussen circa 15,0 m en 12,0 m - NAP, een zandlaag aanwezig is. Op basis van het bureauonderzoek is het echter niet duidelijk of het daadwerkelijk om rivierduinzand gaat. Juist op deze eolische afzettingen kunnen archeologische resten uit de steentijd aangetroffen worden. Voor vindplaatsen uit de Bronstijd tot en met de Nieuwe tijd geldt voor het hele plangebied een onbekende archeologische verwachting. Dit hangt samen met een gebrek aan inzicht in de bovenliggende bodemopbouw in het plangebied en omgeving.
&lt;p&gt;
Het uitgevoerde verkennend inventariserend veldonderzoek heeft, dankzij de twee mechanische boringen, tot grote diepte inzicht gegeven in de bodemopbouw ter plaatse. Vanaf gemiddeld 14,04 m - NAP (16,75 m - mv) zijn inderdaad de verwachte rivierduinafzettingen aangeboord. Alleen de top van het Laagpakket van Delwijnen is echter waargenomen. In boring 1 is de humeuze top, als gevolg van de toegepaste boormethode, verstoord en vermengd geraakt met andere stratigrafische niveaus. Juist in dit niveau zijn twee kleine brokjes houtskool gevonden. Mogelijk zijn beide fragmenten houtskool dus niet in situ aangetroffen, maar dit is niet duidelijk. In boring 2 is de top van het zandpakket wel intact aangeboord. Het betreft het oude oppervlak waarin zich een bodem heeft kunnen ontwikkelen. Dit niveau bevat één mogelijk stukje houtskool, maar dit is twijfelachtig. In beide boringen zijn in rivierduinafzettingen verder geen ‘harde’ archeologische indicatoren aangetroffen. &lt;br&gt;
Het rivierduinzand wordt in boring 1 afgedekt door een dunne veenlaag van de Formatie van Nieuwkoop, Basisveen Laag. De top van het organische niveau is op 15,24 m - NAP (17,92 m - mv) aangeboord. In dezelfde boring gaat het veen naar boven toe geleidelijk over in een kleilaag, die vermoedelijk geïnterpreteerd kan worden als zogenaamde zoetwatergetijdenafzettingen van de Formatie van Echteld, Terbregge Laagpakket. De top is waargenomen op 15,05 m - NAP (17,73 m - mv). Eveneens alleen in boring 1 zijn hierboven, vanaf 12,32 m - NAP (15,00 m - mv), klastische afzettingen aangetroffen die in ieder geval gerekend kunnen worden tot de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer en/of Formatie van Echteld. Een verdere interpretatie van de afzettingen is echter niet duidelijk. De top van de natuurlijke sequentie bestaat in boring 1 uit een dik pakket komafzettingen van de Formatie van Echteld. De komklei wordt afgewisseld met dunne veenlagen van de Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket. In boring 2 zijn dezelfde fluviatiele afzettingen met veenlagen direct op de rivierduinafzettingen aanwezig. De top van het metersdikke pakket is op gemiddeld 4,46 m - NAP (7,17 m - mv) waargenomen. De natuurlijk ondergrond wordt afgedekt door een antropogeen pakket van gemiddeld 717 cm dik. Het pakket is waarschijnlijk na 1907, toen begonnen werd met de aanleg van de Waalhaven, opgebracht.
&lt;p&gt;
Concluderend kan gesteld worden, dat de kans aanwezig is dat bij de voorgenomen werkzaamheden in het plangebied archeologische resten verstoord zullen worden. Het vermoeden bestaat echter dat de kans klein is dat in het gebied daadwerkelijk een archeologische vindplaats aanwezig is in de top van het aangetroffen rivierduinzand. Ondanks dat er sprake is van enig reliëf, ontbreekt een hooggelegen rivierduin in het plangebied. Ook de dikte van het aanwezige zandpakket lijkt beperkt. Aangezien de diepgelegen rivierduinafzettingen alleen onderzocht kunnen worden door middel van aanvullende mechanische boringen, is de kans op ongeroerde monsters en het aantreffen van archeologische indicatoren klein. Indien wel archeologische resten worden aangeboord, dan is de ‘kenniswinst’ vermoedelijk beperkt. Tot slot is de impact van de geplande prefab heipalen op het rivierduinzand relatief klein.
&lt;p&gt;
Op grond van het bureauonderzoek en het verkennend inventariserend veldonderzoek luidt het (selectie)advies voor het plangebied Sluisjesdijk nabij 108 te Rotterdam dat er geen voorzieningen hoeven te worden getroffen om archeologische waarden te behouden of te ontzien. Vervolgonderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg wordt niet aanbevolen.