DOI: 10.17026/dans-xqy-kcfc
title: Plangebied ZORO-buslijn, gemeente Langsingerland.

description: &lt;p&gt;In opdracht van Gemeentewerken Rotterdam heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in april 2007 een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd in verband met de voorgenomen aanleg van de Zoetermeer- Rotterdam buslijn (ZoRo) in de gemeente Lansingerland. Het onderzoek diende te worden uitgevoerd omdat realisatie van de plannen zou kunnen leiden tot aantasting of vernietiging van mogelijk aanwezige archeologische resten. Het doel van het inventariserend veldonderzoek was het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde verwachting uit het bureauonderzoek (Guiran, 2004). Daarnaast diende, indien mogelijk, een eerste indruk te worden gegeven van de kwaliteit (gaafheid en conservering), aard, datering, omvang en diepteligging van aanwezige archeologische resten. Door een aanpassing in het beoogde tracé is op gezag van de provincie Zuid- Holland een aanvullend booronderzoek uitgevoerd (karterende fase). Deze boringen zijn gezet in augustus 2008. Na afloop van dit aanvullende onderzoek zijn de resultaten verwerkt in onderhavige herziene rapportage. Op basis van de aanwezigheid van vermoedelijk een zijtak van de Zuidplas stroom- gordel in de diepere ondergrond van het plangebied en een kreekrug behorend tot het Laagpakket van Wormer (voorheen Afzettingen van Calais) aan de oppervlakte was sprake van een middelmatige tot hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit het Mesolithicum en Neolithicum. Opgemerkt wordt dat in de directe omgeving geen vindplaatsen bekend zijn van deze stroomgordels. Het plangebied ligt op de Landscheiding: een zone waar restveen wordt verwacht. De Landscheiding bestond al in 1614 en is mogelijk ouder (middeleeuws). Op basis van het bestuderen van oude topografische kaarten worden ter hoogte van de landscheiding geen huisplaatsen of nederzettingsterreinen uit de Middeleeuwen of Nieuwe tijd verwacht. Het is echter mogelijk dat de Landscheiding is ontstaan als gevolg van antropogene ophoging, dat wil zeggen het bewust aanleggen van een dijk (in de Middeleeuwen of Nieuwe tijd). In dat geval is sprake van een archeologische vindplaats. Het is ook mogelijk dat de landscheiding enkel een natuurlijke hoogte is, ontstaan als gevolg van afgraving van de omliggende gebieden. Uit het booronderzoek blijkt dat ter hoogte van de boringen 19 t/m 26 nog sedi- menten aanwezig zijn behorend tot de Formatie van Echteld (rivierafzettingen; voorheen Afzettingen van Gorkum). De top hiervan bevindt zich op een diepte variërend tussen circa 1,9 en 3,3 m -Mv (circa 7,35 tot 8,6 m -NAP). Vermoedelijk is in deze zone een geul aanwezig. Dit komt overeen met de zone waar op basis van tot het Laagpakket van Wormer (mariene sedimenten; voorheen Afzettingen van Calais). Bij de aanvullende boringen is de top van de stroomgordel aangetroffen op een diepte variërend van 1,4m en 3,9 m –Mv. In alle boringen is de top van de stroomgordel geërodeerd door de bovenliggende afzettingen. In de overige delen van het plangebied zijn (een deel van) de Formatie van Echteld en het bovenliggende veen geërodeerd door de sterk zandige wadafzettingen. In het uiterste noorden van het plangebied zijn direct onder het maaiveld geulafzettingen behorend tot het Laagpakket van Wormer aanwezig. Dit is in overeenstemming met de zone waar op basis van het bureauonderzoek een kreekrug werd verwacht. De mariene wadafzettingen zijn vervolgens overgroeid met veen (Hollandveen Laagpakket). Restanten van dit veen zijn nog aanwezig. In alle boringen is echter zichtbaar dat het veen antropogeen beïnvloed is: in het veen zijn kleibrokken en/of kleine spikkels baksteenpuin aangetroffen en af en toe een houtskoolspikkel. De top van het pakket is ook kleiiger (omschreven als bruingrijze, sterk tot uiterst siltige en sterk humeuze klei). Mogelijk is grond opgebracht. Aangezien geen scherven zijn aangetroffen, is het niet duidelijk of sprake is van een zeer recente of oudere (mogelijk middeleeuwse?) verstoring en/of ophoging. Het antropogeen beïnvloede pakket heeft een dikte variërend van 40 tot 155 cm. Op basis van het booronderzoek is dus niet duidelijk geworden of de landscheiding alleen hoger ligt ten opzichte van de omgeving doordat hier nog restveen aanwezig is of (mede) doordat grond is opgebracht (dijkvorming). Tevens is niet duidelijk geworden of de landscheiding al dateert uit de Middeleeuwen. Tijdens het booronderzoek zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor de aanwe- zigheid van één of meer cultuurlagen en eenduidige archeologische indicatoren (zoals aardewerk, bot, fosfaat). Op basis hiervan worden in de ondergrond van het plangebied geen huisplaatsen of nederzettingsterreinen verwacht. Wel is een antropogeen beïnvloed veenpakket aangetroffen. Dit kan zijn ontstaan als gevolg van recente bodemingrepen, maar duidt mogelijk op de aanwezigheid van een dijk (een archeologische vindplaats). Er wordt een archeologische begeleiding (conform het protocol Opgraven) aan- bevolen aangezien de Landscheiding mogelijk een bewust opgehoogde dijk betreft. Voorgesteld wordt om tijdens de civieltechnische graafwerkzaamheden op 3 locaties een dwarsprofiel te bestuderen met als doel het vaststellen van de aard van het antropogeen beïnvloede pakket en mogelijk het verkrijgen van een datering van de landscheiding. Aangeraden wordt om ter hoogte van de boringen 14-26, 32-33 en 36-37 een dwarsprofiel te bestuderen, voor zover op die locaties in de Landscheiding werkzaamheden plaatsvinden. Archeologische begeleiding houdt in dat eventuele archeologische sporen worden gedocumenteerd en vondstmateriaal wordt verzameld. Daarnaast kunnen geologische waarnemingen worden gedaan. Uitgangspunt hierbij is dat de grondwerkzaamheden zo min mogelijk vertraging mogen oplopen. In het kader van de archeologische bege- leiding is het wenselijk dat opdrachtgever, aannemer en betrokken archeoloog afspraken maken over de wijze waarop grondwerkzaamheden zullen plaatsvinden.&lt;/p&gt;