DOI: 10.14457/vru.the.2019.2
title: การพัฒนาผลิตภัณฑ์เจลยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังจากสารสกัดหยาบต้นโนรา (Hiptage candicans Hook.f.)

description: งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) หาปริมาณฟีนอลิก ฟลาโวนอยด์ แทนนินทั้งหมด และหาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระของสารสกัดหยาบใบและลำต้นโนรา 2) ศึกษาฤทธิ์ยับยั้งการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์ที่ก่อโรคผิวหนังของสารสกัดหยาบจากใบและลำต้นโนรา 3) พัฒนาผลิตภัณฑ์เจลยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังจากสารสกัดหยาบที่มีฤทธิ์ยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังที่ดีที่สุด และศึกษาคุณสมบัติทางเคมีและทางกายภาพของผลิตภัณฑ์เจล 4) ศึกษาประสิทธิภาพในการยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังของผลิตภัณฑ์เจล และ 5) ถ่ายทอดความรู้ที่ได้จากงานวิจัยสู่ชุมชนโดยจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ ผู้วิจัยทำการเตรียมสารสกัดหยาบโดยใช้ส่วนของใบและลำต้นโนรา นำมาสกัดด้วยตัวทำละลายเอทานอล 95% นำสารสกัดหยาบใบและลำต้นโนรามาหาปริมาณฟีนอลิกทั้งหมด และปริมาณแทนนินทั้งหมดด้วยวิธี Folin-Ciocalteu หาปริมาณฟลาโวนอยด์ทั้งหมด ด้วยวิธี Aluminium chloride colorimetric และหาฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ ด้วยวิธี DPPH Radical Scavenging Assay จากนั้นนำไปสารสกัดหยาบใบและลำต้นโนรามาศึกษาฤทธิ์การยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนัง ด้วยวิธี Disk Diffusion หาปริมาณความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งการเจริญของจุลินทรีย์ และความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ได้ด้วยวิธี Macro Broth Dilution Method นำสารสกัดหยาบที่มีฤทธิ์ยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังที่ดีที่สุดนำไปพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เจล ศึกษาคุณสมบัติทางเคมีและทางกายภาพของผลิตภัณฑ์เจล ด้วยวิธี Heating Cooling 6 Cycle Method และนำผลิตภัณฑ์เจลที่ได้มาทดสอบฤทธิ์การยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนัง นำผลงานวิจัยที่ได้ถ่ายทอดสู่ชุมชนโดยการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ โดยใช้ชุดฝึกอบรมที่ได้ผ่านการหาคุณภาพโดยการหาค่าดัชนีความสอดคล้องโดยผู้ทรงคุณวุฒิ นำไปจัดการอบรมให้กับชุมชนจำนวน 30 คน ทำการเปรียบเทียบความรู้ก่อนและหลังอบรมโดยใช้การทดสอบค่าที และประเมินความพึงพอใจในการเข้าร่วมการอบรมโดยใช้ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ผลการศึกษาพบว่า 1) สารสกัดหยาบจากส่วนใบและลำต้นโนรามีปริมาณฟีนอลลิกทั้งหมด เท่ากับ 178.98?0.21 และ 127.82?0.77 มิลลิกรัมของกรดแกลลิก/กรัมของสารสกัดหยาบ ตามลำดับ ปริมาณฟลาโวนอยด์ทั้งหมด เท่ากับ 270.15?0.49 และ 439.95?0.28 มิลลิกรัมของรูทิน/กรัมของสารสกัดหยาบ ตามลำดับ ปริมาณแทนนินทั้งหมด เท่ากับ 200.58?0.37 และ 133.44?0.58 มิลลิกรัมของกรดแทนนิก/กรัมของสารสกัดหยาบ ตามลำดับ สารสกัดหยาบใบและลำต้นโนรามีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ โดยมีค่า EC50 ซึ่งมีค่าเท่ากับ 132.84 และ 271.67 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร ตามลำดับ 2) เมื่อทดสอบฤทธิ์การยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนัง ด้วยวิธี Disk Diffusion พบว่า สารสกัดหยาบใบโนราสามารถยับยั้งเชื้อได้ 5 ชนิด ได้แก่ S. epidermidis TISTR518 (13?0.00 มม.), P. vulgaris DMST557 (12.67?0.58 มม.), S.aureus TISTR2329 (12.33?0.58 มม.), S. aureus TISTR1466 (12?0.00 มม.) และ S. mutans DMST14283 (9.67?0.58 มม.) และสารสกัดหยาบลำต้นโนราสามารถยับยั้งเชื้อได้ 5 ชนิด ได้แก่ S. epidermidis TISTR518 (11.67 0.58 มม.), S. aureus TISTR1466 (11.33 0.58 มม.), S. aureus TISTR2329 (11.33 0.58 มม.), P. vulgaris DMST557 (10.33 0.58 มม.), และ S. mutans DMST14283 (6.67 0.58 มม.) ซึ่งสารสกัดหยาบจากใบมีประสิทธิภาพการยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรคดีกว่าสารสกัดหยาบจากลำต้นโนรา แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p?0.05) และสารสกัดหยาบทั้ง 2 ส่วน ไม่สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเชื้อ P. acnes DMST14916, P. aeruginosa TISTR781 และ C. albicans TISTR5554 เมื่อนำสารสกัดหยาบจากใบและลำต้นโนรามาหาปริมาณความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งการเจริญของจุลินทรีย์ และหาความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ พบว่า สารสกัดหยาบจากใบโนรามีฤทธิ์ในการยับยั้งจุลินทรีย์ก่อโรคทั้ง 5 ชนิด ดีกว่าสารสกัดหยาบส่วนลำต้นโนราเนื่องจากมีปริมาณความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถยับยั้งการเจริญของจุลินทรีย์และมีความเข้มข้นต่ำสุดที่สามารถฆ่าเชื้อจุลินทรีย์น้อยกว่า จึงเลือกสารสกัดหยาบจากใบโนรามาพัฒนาผลิตภัณฑ์เจลต่อไป 3) นำสารสกัดหยาบจากใบโนรามาพัฒนาเป็นผลิตภัณฑ์เจลยับยั้งการเจริญเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนัง นำผลิตภัณฑ์เจลมาหาคุณสมบัติทางเคมีและทางกายภาพ พบว่า เนื้อเจลมีสีเขียวอ่อน ลักษณะเนื้อของเจลใสรวมเป็นเนื้อเดียวกัน มีค่า pH 6.75 โดยไม่พบการปนเปื้อนจุลินทรีย์ก่อโรคในผลิตภัณฑ์เจล เมื่อนำมาทดสอบทดสอบความเสถียรของผลิตภัณฑ์ พบว่า ผลิตภัณฑ์เจล มีสีเข้มขึ้น มีค่า pH เพิ่มขึ้น และไม่พบการปนเปื้อนของจุลินทรีย์ 4) เมื่อนำผลิตภัณฑ์เจลจากสารสกัดหยาบใบโนรามาหาประสิทธิภาพการยับยั้งการเจริญเติบโตเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนัง พบว่า ผลิตภัณฑ์เจลมีประสิทธิภาพฤทธิ์ในการยับยั้งเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรคผิวหนังลดลง ดังนี้ เชื้อ S. epidermidis TISTR518 (10.33 0.58 มม.), P. vulgaris DMST557 (9.67 0.58 มม.), S. aureus TISTR2329 (10.33 0.58 มม.), S. aureus TISTR1466 (10.33 0.58 มม.) และ S. mutans DMST14283 (8.33 0.58 มม.) และแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 5) การจัดการอบรมเชิงปฏิบัติการให้กับชุมชน โดยใช้ชุดอบรมเชิงปฏิบัติการ พบว่า มีค่าดัชนีความสอดคล้อง เท่ากับ 0.97 และเมื่อนำไปจัดอบรม พบว่า หลังอบรมผู้เข้าร่วมอบรมมีความรู้สูงกว่าก่อนอบรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 นอกจากนี้ยังพบว่า ผลประเมินความพึงพอใจในการอบรมอยู่ในระดับพึงพอใจมาก ( = 4.69, S.D. = 0.59)