DOI: 10.17026/dans-xzz-bvmx
title: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Middelgraaf e.o. te Ulft Gemeente Oude IJsselstreek

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van de gemeente Oude IJsselstreek een archeologisch onderzoek uitgevoerd ten behoeve van de rioolvervanging en reconstructiewerkzaamheden voor het plangebied Middelgraaf en omstreken. Het plangebied betreft de Middelgraaf, de Pater Hafkenscheidtstraat, de Doctor van Hengelstraat en de Kanunnik Terwindtstraat. Het huidige riool ligt voornamelijk in het trottoir, terwijl het nieuwe riool, een gescheiden stelsel, aangelegd zal worden in de rijbaan. De situatie onder het trottoir zal gehandhaafd blijven; het oude riool wordt niet verwijderd vanwege de aanwezigheid van kabels en leidingen. Het nieuwe riool wordt dieper dan 1,00 m-mv en op maximaal 2,00 m-mv aangelegd. Het plangebied heeft een lengte van circa 745 meter en een oppervlakte van circa 5.720 m2. Het plangebied kan opgedeeld worden in een oostelijk deel en een westelijk deel. Het oostelijke deel beslaat de Kanunnik Terwindtstraat en de Pater Hafkenscheidtstraat. Het westelijke deel beslaat de Middelgraaf en de Doctor van Hengelstraat.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de archeologische beleidskaart van gemeente Oude IJsselstreek, blijkt dat met de geplande bodemingreep mogelijk archeologische waarden kunnen worden verstoord. Het westelijke deelgebied ligt in een zone met een specifieke archeologische verwachting – het geulenstelsel van het dal van de Oude IJssel (categorie 6) en het oostelijke deelgebied ligt in een zone met een hoge verwachting (categorie 4). Bij meerdere waardes is de hoogste waarde leidend. Voor het plangebied geldt daarom een verplichting voor onderzoek als de vrijstellingsgrens van 250 m² en de diepte van 30 cm-mv voor bodemingrepen wordt overschreden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Het plangebied bevindt zich in het dekzandlandschap dat tot het Oost-Nederlandse Plateau wordt gerekend en behoort tot de Archeoregio Overijssels-Gelderse zandgebied. Op de geologische kaart bestaat het plangebied uit pleistocene rivierafzettingen van de Formatie van Kreftenheye. De zandbanenkaart met deklagen van Cohen bevestigd dat in het plangebied een dek van eolisch zand aan het maaiveld aanwezig is. Dit pakket is dikker dan 1,0 m behoort tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden op de pleistocene rivierafzettingen (code zanddiepte 301; Formatie van Kreftenheye). Op de geomorfologische kaarten is het westelijke deel van het westelijke deelgebied gekarteerd als een terrasvlakte (2M42) met geulen van een meanderend afwateringsstelsel. De rest van het plangebied is wegens de ligging in de bebouwde kom niet gekarteerd, maar op basis van extrapolatie is hier mogelijk ook sprake van een terrasvlakte. De bodem is op de Duitse bodemkaart voor het grootste deel van het plangebied wel gekarteerd. In het oostelijk deel van het plangebied is sprake van enkeerdgronden (E81). Het westelijk deel is getypeerd als polderen vlakvaaggronden (G7).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De geplande werkzaamheden zullen de bodem tot een nog onbekende diepte verstoren, maar in de gemeente is de aanleg van een nieuwe riolering doorgaans dieper dan 2,00 m-mv. Op basis van de archeologische beleidskaart van gemeente Oude IJsselstreek, blijkt dat met de geplande bodemingreep mogelijk archeologische waarden kunnen worden verstoord. Het plangebied ligt in een gebied met een hoge archeologische verwachting en voor de rest van het plangebied geldt een specifieke archeologische verwachting – het geulenstelsel van het dal van de Oude IJssel. Op de topografische kaart van 1966 is voor het eerst geen sprake meer van een agrarische functie maar is de woonwijk, inclusief wegen, gerealiseerd. Gezien de omvang van het plangebied, en de verwachte onverstoorde bodem met kansrijke archeologische lagen binnen de verstoringsdiepte van 2 m-mv, wordt een booronderzoek geadviseerd. In totaal worden 17 boringen gezet, verdeeld over het plangebied. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het booronderzoek is gebleken dat de bodem binnen het plangebied onder de slakophoging en onder de wegverharding grotendeels intact is. Er is sprake van asfalt en ophogingslagen met slakmateriaal (hoogovenslak) van de voormalige DRU op een hoge bruine enkeerdgrond waarin in een aantal boringen (baksteen)puin en houtskool aangetroffen zijn. De eerdlaag is gelegen op matig fijne terrasrestafzettingen van de Formatie van Kreftenheye of op fijnzandige dekzandafzettingen van de Formatie van Boxtel. In twee boringen is een beginnende B-horizont aangetroffen, wat erop duidt dat in het plangebied onder de eerdlaag (lokaal) een podzol ontstaan is als gevolg van inspoeling van ijzer uit de eerdlaag. Dit duidt erop dat de eerdlaag al een zekere ouderdom heeft en mogelijk uit de Late Middeleeuwen dateert.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op basis van het verkennend booronderzoek adviseert Hamaland Advies om in het plangebied geen vervolgonderzoek uit te voeren. Het plangebied is vermoedelijk al voor de 17e eeuw in gebruik geweest als akkerland. Hoewel in de meeste boringen sprake is van een intact bodemprofiel zijn er geen aanwijzingen voor menselijke bewoning in het verleden. Er zijn geen bewoonde cultuurlagen aangetroffen en er zijn geen archeologische indicatoren aanwezig zoals scherven aardewerk, verbrande leem of fosfaten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;Het rapport en het selectieadvies zijn op 27 november 2018 en 11 januari 2019 beoordeeld door het bevoegd gezag Gemeente Oude IJsselstreek en de toetser namens de gemeente, de Omgevingsdienst Achterhoek (mw. A. Lugtigheid), (Zaaknummer 2019EA0030). Mevrouw Lugtigheid stemt in met het advies van Hamaland wat betreft de conclusie dat de kans op het aantreffen van een archeologische vindplaats klein worden geacht, omdat er geen archeologische indicatoren zijn aangetroffen in de grotendeels intacte bodem. Mevrouw Lugtigheid onderschrijft deze opvatting en acht evenals de auteurs vervolgonderzoek niet noodzakelijk. Het plangebied kan worden vrijgegeven. Mevrouw Lugtigheid adviseert de gemeente Oude IJsselstreek om met dit advies in te stemmen. Tevens adviseert mevrouw Lugtigheid de aannemer er op te wijzen dat hij een meldingsplicht voor archeologische toevalsvondsten heeft, omdat een vindplaats ook niet volledig uit te sluiten is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Meldingsplicht bij toevalsvondsten (Erfgoedwet, art. 5.10): Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ook wordt geadviseerd om de verantwoordelijk ambtenaar namens de gemeente Oude IJsselstreek (mevr. A. Lugtigheid van de Omgevingsdienst Achterhoek) hierover direct te informeren.&lt;/p&gt;