DOI: 10.14457/tu.the.2016.1295
title: การประเมินผลการนำมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกิน ไปสู่การปฏิบัติ: กรณีศึกษา สถานีตรวจสอบน้ำหนักราชพฤกษ์

description: การศึกษา “การประเมินผลการนำมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกินไปสู่การปฏิบัติ กรณีศึกษา สถานีตรวจสอบน้ำหนักราชพฤกษ์” เป็นการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์แบบเจาะลึก และการลงพื้นที่เพื่อสังเกตการณ์   ซึ่งมีวัตถุประสงค์เพื่อสะท้อนปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกินไปสู่การปฏิบัติ วิเคราะห์ปัญหาหรืออุปสรรคในการดำเนินการตามมาตรการดังกล่าว  และเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะในการพัฒนามาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกิน  ให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น ผลการศึกษาพบว่า ปัจจัยที่ส่งผลต่อการนำมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกินไปสู่การปฏิบัติ ประกอบด้วย 4 ปัจจัย ได้แก่(1) ประสิทธิภาพในการวางแผนและการควบคุมมาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกิน พบว่า วัตถุประสงค์ของมาตรการไม่ได้มีการระบุไว้อย่างชัดเจน รวมทั้ง ระบบ การติดตามหรือควบคุมมาตรการขาดความต่อเนื่อง และไม่มีการประเมินผลมาตรการที่เสนอไป ทำให้หน่วยงานที่นำมาตรการไปปฏิบัติไม่ทราบถึงวัตถุประสงค์ที่แน่ชัด และดำเนินการเพียงบางส่วนเท่านั้น จึงไม่สามารถบรรลุวัตถุประสงค์ได้อย่างครบถ้วน(2) สมรรถนะของหน่วยงานที่นำมาตรการไปปฏิบัติ พบว่า สถานีตรวจสอบน้ำหนัก ราชพฤกษ์มีโครงสร้างองค์กรขนาดเล็ก ลำดับขั้นบังคับบัญชาน้อย มีงบประมาณ บุคลากรและวัสดุอุปกรณ์ที่เพียงพอ รวมทั้ง สถานที่เหมาะสมเอื้ออำนวยต่อการปฏิบัติงาน ส่งผลให้การขับเคลื่อนมาตรการเป็นไปได้ง่าย หากแต่ยังคงมีปัญหาในเรื่องของอุปกรณ์ที่ยังไม่มีความแม่นยำ 100 เปอร์เซ็นและยังไม่มีการเชื่อมโยงข้อมูลโดยอัตโนมัติ อีกทั้ง เจ้าหน้าที่ยังมีการอนุโลมให้แก่ผู้ที่กระทำความผิดอยู่บ้าง เช่น การอนุโลมให้แก่รถที่บรรทุกน้ำหนักเกินเล็กน้อย โดยเฉพาะผู้ประกอบการรายย่อยที่อาจไม่มีอุปกรณ์การชั่งน้ำหนัก จึงส่งผลให้การแก้ไขปัญหาการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกินยังไม่เกิดประสิทธิภาพอย่างเต็มที่(3) ภาวะผู้นำและความร่วมมือ พบว่า ผู้บริหารมีการติดตามการดำเนินงานของเจ้าหน้าที่ ส่งเสริมการทำงานเป็นทีม และมีการสร้างแรงจูงใจด้วยการให้เงินรางวัลนำจับแก่เจ้าหน้าที่ผู้จับกุมดำเนินคดีแก่ผู้ที่กระทำผิดได้ แม้ว่าจำนวนเงินที่ได้จะไม่มากนักแต่เป็นการสร้างแรงจูงในการปฏิบัติงานได้ส่วนหนึ่ง(4) การเมืองและการบริหารสภาพแวดล้อมภายนอก พบว่า หน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้ความร่วมมือในการปฏิบัติงานเป็นอย่างดี และไม่พบปัญหาอุปสรรคในการประสานงาน ส่วนปัจจัยทางสังคมและการเมืองช่วยทั้งส่งเสริมและเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติงาน กล่าวคือ ประชาชนให้ความร่วมมือและช่วยแจ้งเบาะแสผู้ที่กระทำผิดกฎหมาย แต่คนขับรถบรรทุกและผู้ประกอบการ  มีการขอผ่อนผัน อ้างชื่อนักการเมือง และทำให้เจ้าหน้าที่เกิดความไม่มั่นใจในความปลอดภัยจากผลการศึกษา ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะเพื่อให้มาตรการป้องกันการทุจริตเกี่ยวกับรถบรรทุกน้ำหนักเกินมีประสิทธิภาพมากขึ้น ดังนี้(1) ควรปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย เช่น มีโทษปรับในอัตราก้าวหน้า และให้มีการดำเนินคดีกับเจ้าของบริษัทรถบรรทุกหรือเจ้าของสินค้าร่วมด้วย เพื่อสร้างให้เกิดความรับผิดรับชอบร่วมกัน และเข้มงวดในการประกอบการให้เป็นไปตามกฎหมายกำหนด(2) สถานีตรวจสอบน้ำหนักราชพฤกษ์ ควรมีการศึกษาและคิดค้นเครื่องมือหรือระบบ ในการตรวจสอบน้ำหนักรถบรรทุกที่มีความแม่นยำ สามารถตรวจจับรถบรรทุกได้ทุกคันซึ่งยากต่อการหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ เฉกเช่น ระบบการการตรวจจับความเร็วรถยนต์(3) สถานีตรวจสอบน้ำหนักราชพฤกษ์ ควรมีการบูรณาการความร่วมมือกับทุกภาคส่วน อาทิ สมาคมผู้ประกอบการ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และประชาชน เป็นต้น เพื่อค้นหาแนวทาง ในการป้องกันปัญหารถบรรทุกน้ำหนักเกินร่วมกัน โดยเมื่อมีการร่วมมือจากหลายภาคส่วนบนทางหลวงสายต่าง ๆ จะช่วยแก้ปัญหารถบรรทุกหลบเลี่ยงเส้นทางได้ดีมากขึ้น(4) สถานีตรวจสอบน้ำหนักราชพฤกษ์ ควรรณรงค์กับกลุ่มผู้ขับรถบรรทุกและสมาคมผู้ประกอบการขนส่งโดยเฉพาะกลุ่มสินค้าการเกษตรและวัสดุก่อสร้าง ซึ่งเป็นกลุ่มสินค้าที่มีความสุ่มเสี่ยงในการบรรทุกน้ำหนักเกินทั้งโดยเจตนาและไม่ได้เจตนา ให้พึงมีการชั่งน้ำหนักรถบรรทุกตั้งแต่ในสถานประกอบการและให้ข้อมูลเกี่ยวกับกฎหมายควบคุมน้ำหนักรถบรรทุก ทั้งนี้ เพื่อเป็นการป้องกันปัญหา และลดโอกาสในการต่อรองหรือขอผ่อนผันกับเจ้าหน้าที่โดยอ้างว่าไม่ได้มีเจตนากระทำผิด