DOI: 10.17026/dans-xkp-rkke
title: Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase De Telgen III te Heeten, gemeente Raalte (OV) Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase De Telgen III te Heeten, gemeente Raalte, Overijssel

description: &lt;p&gt;Laagland Archeologie heeft in juli 2021 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan De Telgen III te Heeten. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de uitbreiding van een bedrijventerrein. Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003.&lt;br&gt;Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.&lt;br&gt;Het plangebied ligt in een laagte, grenzend aan een hoge dekzandrug en grote dekzandrug. Zuidelijk komen wat kleinere en lagere dekzandruggen voor. Geomorfologisch is sprake van een beekdaloverstromingsvlakte of een dalvormige dekzandlaagte. Bodemkundig is sprake van beekeerdgronden. In historische tijden liep een beekje langs en door het plangebied. Tussen circa 2750 en 1500 voor Chr. ontstond een veenmoeras, dat zich tot circa 1000 na Chr. kon handhaven. In bodemkundige boringen is in een aantal boringen in en rondom het plangebied sprake van dunne kleiige (beek)afzettingen op het onderliggende dekzand. Door inwerking van kwelwater is veel ijzerconcretie in het plangebied te verwachten. Uit archeologisch onderzoeken is bekend dat op de aangrenzende hoge dekzandrug een omheinde nederzetting uit de Romeinse tijd lag. Deze vindplaats, waarvan een deel mogelijk nog aanwezig is, is aangemerkt als AMK-terrein van zeer hoge archeologische waarde, behoudens wettelijke bescherming is dit de hoogste waardering die een archeologische vindplaats kan krijgen. IJzerwinning en productie is een zeer belangrijke factor geweest voor bewoners van deze nederzetting, getuige vondsten van duizenden kilo’s aan ijzerslakken. Ook in latere perioden is de hoge dekzandrug bewoond geweest. Grenzend aan het plangebied bevinden zich delen die vanaf de Vroege Middeleeuwen ontgonnen zijn. Het meest noordelijke plangebied ligt in een zone die waarschijnlijk in de Volle Middeleeuwen is ontgonnen. In latere tijden (Late Middeleeuwen, maar waarschijnlijk voornamelijk Nieuwe Tijd) is plaggenbemesting toegepast.&lt;br&gt;In historische tijden was het plangebied aldoor in gebruik als grasland. Op basis van de bodemkundige situatie en toponiemen kan aangenomen worden dat het grootste deel van het plangebied een zeer drassig terrein was, dat aldoor ongeschikt is geweest voor akkerbouw en/of bewoning. Gezien de lage, drassige omstandigheden in het grootste deel van het plangebied worden hier geen bewoningsresten verwacht. Wel kunnen off site resten worden verwacht (voornamelijk nederzettingsafval). Het meest noordelijke deel ligt op de flank van een dekzandrug. Hier kunnen resten vanaf de Romeinse tijd worden verwacht. Het gaat daarbij om resten van bewoning, maar vooral ook resten die samenhangen met ijzerwinning/-productie. Dit kan gaan om ijzerslakken, smeltovens, houtskoolmeilers en dergelijke, onderdeel van de geconstateerde Inheems-Romeinse nederzetting op de dekzandrug. Deze resten liggen in de top van de natuurlijke ondergrond, dicht onder het mogelijk nog aanwezige plaggendek. Dit deel van het plangebied is in recente jaren ingericht als bedrijventerrein. De kans is groot dat de bodem tot op grote diepte is geroerd. In hoeverre het archeologisch niveau in de natuurlijke bodem onder een plaggendek daarbij is verstoord is niet bekend. De natuurlijke bodem wordt hier gevormd door dekzand waarin zich een podzol heeft ontwikkeld. Eventuele resten bestaan uit aardewerk, maar hoofdzakelijk resten van ijzerproductie en – bewerking (ijzerslakken, resten van smeltovens, houtskool en dergelijke. Daarnaast kunnen grondsporen worden verwacht. Het gaat daarbij overwegend om paalkuilen, greppels, sporen van smeltovens, houtskoolmeilers, afvalkuilen en dergelijke. Deze bevinden zich in de top van de pleistocene ondergrond en kunnen zich tot op grote diepte uitstrekken.&lt;br&gt;Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zonodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.&lt;br&gt;Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat het noordelijke deel van het plangebied (op de dekzandrug) een tot in de C-horizont verstoord bodemprofiel heeft. Elders is sprake van een opgebracht zanddek waaronder kleiige beekafzettingen liggen. Deze beekafzettingen zijn zeer ijzerrijk. Daaronder ligt dekzand (C-horizont). Voor wat betreft het lagergelegen gebied blijft het verwachtingsmodel gehandhaafd. Eventueel aanwezige resten zijn alleen door middel van intensief gravend onderzoek op te sporen. Het gemeentelijke archeologiebeleid van Raalte geeft aan dat hier geen archeologisch onderzoek benodigd is. Op grond van het gemeentelijke archeologiebeleid adviseren we geen nader onderzoek uit te voeren. De gemeente Raalte – hierin vertegenwoordigd door de regio-archeoloog – gaat niet akkoord met dit advies. In een selectiebesluit geeft hij aan dat een karterend proefsleuvenonderzoek noodzakelijk is.&lt;br&gt;Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).&lt;/p&gt;