DOI: 10.14457/tu.the.2017.1449
title: ข้อเสนอเชิงนโยบายในการจัดทำแผนชุมชนเพื่อรองรับระบบงบประมาณเชิงพื้นที่

description: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อค้นหาปัญหาและอุปสรรคในการทำแผนชุมชนและเพื่อหาข้อเสนอเชิงนโยบายในการกำหนดเครื่องมือ วิธีการ ที่จะสนับสนุนการจัดทำแผนชุมชนเพื่อรองรับระบบงบประมาณเชิงพื้นที่ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพเป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เพื่อศึกษาระบบงบประมาณเชิงพื้นที่ เพื่อสร้างความพร้อมให้แก่ บุคคล หรือองค์กร ในเข้าไปมีส่วนร่วมในแผนชุมชน การค้นหาปัญหาและอุปสรรคในการทำแผนชุมชน รวมทั้งหาข้อเสนอเชิงนโยบายในการกำหนดเครื่องมือ วิธีการ ที่จะสนับสนุนการจัดทำแผนชุมชนโดยการรวบรวมข้อมูลจากเอกสารหรือข้อมูลที่เกี่ยวข้องและการศึกษาภาคสนาม เน้นเก็บข้อมูลจากการสัมภาษณ์เป็นหลักผลการศึกษาพบว่า1.ปัญหาและอุปสรรคในการจัดทำแผนชุมชน1.1 ปัจจัยด้านระเบียบกฎหมายกล่าวคือ ระบบการจัดสรรงบประมาณลงมาในเชิงพื้นที่มีน้อย ในเรื่องความยุ่งยากของกระบวนการขั้นตอนและหลักเกณฑ์ในการทำแผนและประเด็นเรื่องระเบียบงบประมาณประมาณรายจ่ายขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น นั้นมาจากข้าราชการส่วนท้องถิ่นและผู้นำท้องถิ่นเป็นหลักซึ่งไม่ใช่มาจากความต้องการของประชาชนอย่างแท้จริง1.2 ปัจจัยด้านโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ของหน่วยงาน/ผู้รับผิดชอบ กล่าวคือ ประชาชนยังขาดความรู้ความเข้าใจในการทำแผนชุมชน ผู้นำในพื้นที่ขาดความรู้ความเข้าใจในกระบวนการที่เกี่ยวในการทำแผนชุมชนแล้ว ยังไม่สามารถแยกประเด็นการพัฒนาและการเมืองออกจากกัน หน่วยงานภาครัฐขาดการประชาสัมพันธ์ และขาดการให้ความรู้และทำความเข้าใจแก่ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการทำแผน รวมทั้งปัญหาการทับซ้อนกันกันในการแบ่งเขตพื้นที่การปกครอง ไม่ว่าจะเป็นท้องที่และท้องถิ่น หรือระหว่างท้องถิ่นด้วยกันเอง ก็เป็นอุปสรรคในการจัดทำแผนชุมชนเช่นกัน1.3 ปัจจัยด้านกระบวนการมีส่วนร่วมในการทำแผน กล่าวคือ ขาดการมีส่วนร่วมของประชาชนและภาคประชาชนสังคม รวมทั้งเรื่องของผู้นำกระบวนการ และเวลาในการจัดทำแผนชุมชน1.4 ปัจจัยด้านการประสานงานและความสัมพันธ์ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องพบว่า หน่วยงานที่รับผิดชอบในการทำแผนชุมชนและแผนพัฒนาในระดับอื่น ๆ ขาดการบูรณาการและวางแผนร่วมกัน ต่างฝ่ายต่างทำ ระหว่างผู้จัดทำแผน ผู้ประสานแผน และผู้มีอำนาจในการตัดสินใจ ทำให้ความเชื่อมโยงของการพัฒนาจากระดับหมู่บ้าน/ชุมชน สู่ระดับอำเภอ ไปจนถึงระดับจังหวัด เกิดช่องว่าง และส่งผลให้การพัฒนาพื้นที่ขาดการบูรณาการแผนงาน/โครงการที่เป็นรูปธรรม2. แนวทางการแก้ไขและข้อเสนอเชิงนโยบาย2.1 แนวทางการแก้ไขและข้อเสนอด้านระเบียบกฎหมายได้แก่การจัดสรรงบประมาณในภาครัฐให้เพียงพอกับการแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของประชาชนในพื้นที่กำหนดหลักเกณฑ์ในการจัดทำแผน ให้ครอบคลุมและมีกลไกที่ยืดหยุ่นและเอื้อต่อการมีส่วนร่วมของคนในพื้นที่2.2 แนวทางการแก้ไขและข้อเสนอด้านโครงสร้าง อำนาจหน้าที่ของหน่วยงาน/ผู้รับผิดชอบ ได้แก่จัดตั้งหน่วยงานหลักระดับประเทศทำหน้าที่เป็นตัวกลางในการบูรณาการการจัดทำและเชื่อมโยงแผนทุกชนิดมีหน่วยงานอิสระเข้ามาทำหน้าที่ตรวจสอบและควรให้ความสำคัญกับโครงการพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่มากกว่าโครงสร้างพื้นฐาน2.3 แนวทางการแก้ไขและข้อเสนอด้านกระบวนการมีส่วนร่วมในการทำแผน ได้แก่เสริมสร้างบรรยากาศในการแสดงความคิดเห็นและบังคับใช้กลไกที่เอื้อต่อการมีส่วนร่วมของทุกกลุ่มคนรวมทั้งนำข้อมูลมาใช้ประกอบการจัดทำแผนและดำเนินโครงการต่าง ๆ อย่างสม่ำเสมอ2.4 แนวทางการแก้ไขและข้อเสนอด้านการประสานงานและความสัมพันธ์ของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้แก่บูรณาการการทำงานร่วมกับหน่วยงานอื่น ๆ เพื่อลดความซ้ำซ้อน ลดความสิ้นเปลือง และไม่สร้างความสับสนให้แก่ชุมชน มีการประชาสัมพันธ์และสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับสถาบันการศึกษา