DOI: 10.17026/ar/f63qo5
title: A-21.0055: Zeewolde, Trekkersveld 4 Een prehistoisch landschap, vroegmiddeleeuwse staken en lanspunten in Zeewolde - Trekkersveld IV

description: &lt;p&gt;BAAC heeft tussen 3 juni en 15 juli 2021 een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in plangebied Trekkersveld IV te Zeewolde. Aanleiding voor dit onderzoek was de voorgenomen bouw van een datacentrum (dat uiteindelijk niet is gebouwd).&lt;br&gt;Op basis van booronderzoek is vastgesteld dat het plangebied in een dekzandlandschap ligt, met daarin een beekdal. Vanwege de aanwezigheid van veen en de ligging onder het grondwaterpeil kan in dit dal goed geconserveerd archeologisch materiaal aanwezig zijn. Daarom is besloten om proefsleuven te graven, met een sterk landschappelijk gerichte vraagstelling. Het doel van het onderzoek was om de aard van het beekdal beter in kaart te brengen en een indruk te krijgen van de aanwezige archeologische resten. Een hoofdvraag daarbij was in hoeverre het landschap invloed heeft gehad op de locatiekeuze van prehistorische samenlevingen. Het onderzoek wijst uit dat het beekdal al in het Laat-Glaciaal is gevormd. Het fysisch-geografische en micromorfologische onderzoek wezen uit dat het dal een sneeuwsmeltwaterdal is. Uit de profielen en het micromorfologische onderzoek blijken de zandige afzettingen langs de flanken van het dal geïnterpreteerd te kunnen worden als verspoeld dekzand. Dit dekzand is afgezet tijdens het Pleniglaciaal en het Laat-Glaciaal (ook op de Veluwe), vervolgens verspoeld en afgezet in het plangebied. Hierbij zijn ook geulen gevormd die later gereactiveerd kunnen zijn door mariene activiteit. In het Vroeg-Holoceen warmde het klimaat op en begon vanaf 9.241-8.840 voor Chr., op een hoogte van 7,52 m –NAP, veen te groeien in de diepste restgeul in het onderzochte gebied. Dit veen groeide niet alleen in de geulen, maar breidde zich ook uit langs de randen van het dal. De geulen bleven als depressies aanwezig in het landschap, waarbij de randzones te nat zijn geweest voor bodemvorming. Die situatie zien we terug in de profielen en micromorfologische gegevens: de top van het zand is weinig onderhevig geweest aan erosie, maar toont geen duidelijke podzolering. Na het laat-neolithicum kreeg het gebied te maken met stijgende grondwaterstanden door zeespiegelstijging. In het Eemdal ontstond een open verbinding naar zee via het zeegat van Bergen (Noord- Holland). De toenemende waterdiepte resulteerde uiteindelijk in een landschap waarin laag liggende restgeulen gereactiveerd werden, zoals de diepst ingesneden hoofdgeul van een beek die in een sneeuwsmeltwaterdal in het plangebied lag. Geleidelijk vormde zich een binnenmeer (het Flevomeer), waardoor het afzettingsmilieu rustiger werd (afzetting sterk humeuze, zwak siltige klei). Aan de basis van dit (relatief rustige) water komt een dunne laag zand voor (afgezet tijdens een stormvloed?) met een pakket detritusveen. Het Flevomeer stond vanaf 450 voor Chr. in verbinding met de zee en werd geleidelijk brakker, zo bleek uit de microfossielen inhoud en de aanwezigheid van pyriet in de afzettingen van dit meer. Aangenomen wordt dat het Flevomeer zich niet had uitgebreid tot zuidelijk Flevoland (waaronder Zeewolde), maar de mariene invloed reikte mogelijk wel tot de diepere delen (beekdalgeulen) van het landschap.&lt;br&gt;In de top van het prehistorische dekzandlandschap zijn geen archeologische vindplaatsen ontdekt. De enige vondsten tijdens het onderzoek zijn afkomstig uit de daar bovenliggende Almere-Laag. De Almere-afzettingen komen in het hele onderzoeksgebied voor. Gekapte, aangepunte palen zijn ingedrukt in de top van de Almere-Laag tot in het onderliggende zand en ook is daar één stuk bewerkt natuursteen (een netverzwaarder?) gevonden. De palen zijn 14C-gedateerd en komen uit de vroege middeleeuwen (7e eeuw). Net buiten het onderzoeksgebied zijn tijdens het OOO-onderzoek door BODAC op hetzelfde niveau twee lanspunten uit de 10e-11e eeuw gevonden. Deze ‘toevalsvondsten’ mogen in dezelfde landschappelijke context geplaatst worden. Deze vondsten dateren op basis van 14C-dateringen uit de vroege middeleeuwen, na analyse van het hout uit de schachten van de speerpunten. Op een hoger niveau in de stratigrafie is dus sprake van een vroegmiddeleeuwse vindplaats: de enige archeologische vindplaats in het plangebied, in de top en basis van de Almere-Laag. Naar boven toe neem het humusgehalte van de kleiige afzettingen af. De jongste afzettingen, direct onder de bouwvoor, zijn kalkrijke en schelphoudende Zuiderzee-afzettingen.&lt;/p&gt;