DOI: 10.17026/dans-zs8-r9dk
title: Geschiedenis in de kelder. Een Romeins graf en laat-middeleeuwse huizen in de Lange Hezelstraat en de Hessenberg te Nijmegen, Archeologische Berichten Nijmegen - Rapport 65

description: &lt;p&gt;Tijdens de opgraving is op 14,27 m +NAP een deel van een crematiegraf (S1) uit de Romeinse tijd aangetroffen. Het gaat slechts om het onderste deel van de grafkuil. Dit betekent dat veel van de verbrande (en eventueel ook onverbrande) grafinventaris, alsmede het merendeel van het verbrande menselijke bot verdwenen is bij eerdere werkzaamheden aan de panden Lange Hezelstraat 39-Hessenberg 23.&lt;br&gt;Het graf maakt deel uit van de oostelijke uitloper van het grafveld van de Romeinse stad Ulpia Noviomagus. Het onderzochte graf ligt ten noorden van de Hezelstraat die in de Romeinse tijd deel uitmaakte van de weg tussen Ulpia Noviomagus en de legerplaats op de Hunerberg. Ten zuiden van deze weg zijn de laatste decennia tientallen graven aangetroffen tijdens archeologisch onderzoek. &lt;br&gt;De doden werden toentertijd groepsgewijs begraven, alhoewel opgemerkt moet worden dat veel graven vanaf de late middeleeuwen door de bouw van huizen en panden geheel kunnen zijn verdwenen (fig. 5.4). Daardoor kan het in figuur 5.4 gepresenteerde beeld vertekend zijn. Qua datering past het graf aan de Hezelstraat goed bij de graven die op de Hessenberg zijn aangetroffen. Ook de inhoud met scherven van relatief veel vormen van terra sigillata komt goed overeen. &lt;br&gt;Uit het bewaard gebleven materiaal mag afgeleid worden dat het waarschijnlijk om een crematiegraf van het type A gaat, een crematierestendepot (Knochenlager). Het verbrande menselijke bot is na de crematie uit de resten van de brandstapel verzameld en in een doek in de grafkuil geplaatst, waarna het doek is vergaan. &lt;br&gt;Graftype A komt zoals geconstateerd bij de uitwerking van het archeologisch onderzoek uitgevoerd op De Hessenberg, in vergelijking met de andere typen, uitgezonderd type C, opvallend veel voor.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Late middeleeuwen (1250-1500)&lt;br&gt;Het oudste aangetroffen spoor betreft de fundering en opgaand werk van een achtergevel (S11/S12) van een pand (achterhuis?) gelegen op het perceel Lange Hezelstraat 39 (fig. 8.1a). Op grond van het metselverband en de baksteenformaten met tienlagenmaat wordt de muur in de periode 1275-1300 gedateerd. Deze muur is nog zichtbaar in de huidige kelderruimte. Tegen de binnenzijde (noordzijde) van S12 bevond zich vermoedelijk een inpandige (beer)kelder die in de periode 1600-1650 met een klamp werd bekleed.&lt;br&gt;Op het achter gelegen erf lag een vermoedelijke tonput (S10), die mogelijk uit de late 14e - 15e eeuw (1350-1500) dateert. Omdat deze tonput verder niet is onderzocht kunnen hierover verder geen uitspraken worden gedaan.&lt;br&gt;Tegen de achterzijde van het pand of achterhuis wordt in de periode 1400-1450 een aanbouw gebouwd of een mogelijke verbindingsmuur (S14) naar de achtergevel van pand Hessenberg 25-23, waarvan een stuk van een fundering (S15), eveneens uit de periode 1400-1450, is aangetroffen. &lt;br&gt;Uit dezelfde periode dateert rechthoekige beerkelder S5, gelegen op het perceel en achtererf oorspronkelijk behorend bij Lange Hezelstraat 37. De datering van de rechthoekige beerkelder is mede gebaseerd op de datering van het vondstcomplex (zie hoofdstuk 7).&lt;br&gt;Beerput S16, gelegen op het perceel van Hessenberg 25, specifiek ter plaatse van de vroegere steeg, stamt ook uit deze tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nieuwe tijd A 1500-1650&lt;br&gt;Rond 1550 dateert de grote, ronde en nog in de kelderruimte zichtbare beerput S2. Gezien de ligging wordt deze beerput in oorsprong gerekend bij het erf van perceel Hessenberg 25.&lt;br&gt;In de periode 1550-1650 wordt fundering S9 voorlangs en tegen de achterzijde van S11 aangebouwd.&lt;br&gt;Afvalkuilen S3 en S10, gelegen op het achtererf van Lange Hezelstraat 39-Hessenberg 23 dateren uit de ruimere periode 1500-1650.&lt;br&gt;Rond 1600-1650 wordt de inpandige beerkelder, tegen de binnenzijde van S11-S12, met een bakstenen klamp bekleed.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nieuwe tijd B 1650-1850&lt;br&gt;Waarschijnlijk in de tweede helft van de 17e eeuw moet een noord-zuid en doorlopende west-oost georiënteerde fundering (S8) zijn gebouwd op de achterplaats tussen Lange Hezelstraat 39 en Hessenberg 23. De fundering bevond zich in het west- en zuidprofiel van de werkput. Halverwege de binnenzijde van S8 was nog een aanzet van een tussenwand te zien, mogelijk van een rechthoekig gemetselde bak. De binnenzijde van S8 was met kalk beraapt, wat wijst op een binnenruimte van bijvoorbeeld een kelder-opslagruimte. Er is hierbij geen vloerniveau aangetroffen.&lt;br&gt;Tegen S8 en S9 aan werd een rechthoekig funderingsblok S7 gemetseld. Deze was aan de binnenzijde eveneens met kalk beraapt en zal ook met de ruimte van S8 hebben gefunctioneerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Nieuwe tijd C 1850 - heden&lt;br&gt;De overige sporen dateren uit de nieuwe tijd C en zijn te koppelen aan de kadastrale kaart uit 1832 en de bekende verbouwingen aan het begin van de 20e eeuw (fig. 2.7). Zo is S18 een perceleringsmuur die op de kadastrale kaart van 1832 (fig. 2.7a) samenvalt met de begrenzing van een steeg. In 1907 valt deze begrenzing van de vroegere steeg samen met de grens van een smalle open plaats (fig. 2.7c). Van de nieuwbouwfase Lange Hezelstraat 37 uit 1905 dateren de spaarboog S17 en muur S6.&lt;br&gt;De in cement gebonden terrazzovloer S25 van Hessenberg 23 aangelegd in 1927 is nog grotendeels aanwezig.&lt;/p&gt;
description: Date: 2011-03-02 (startdatum)
description: Date: 2015-06-10 (einddatum)