DOI: 10.17026/dans-zt7-dasp
title: Verder aan de Laat
title: Een opgraving bij nummers 233-237 in 2008 (08LAA) Alkmaar

description: &lt;p&gt;Voor de bouw van een nieuwe winkel werden in 2008 drie panden gesloopt aan de zuidzijde van de Laat, direct aangrenzend aan opgravingsterreinen uit 2004 (Laat 229-231) en 2002 (Koorstraat 59).&lt;br&gt;De sporen sluiten bovendien aan op de bevindingen uit 1998 aan de overzijde van de straat (Laat 208-212). Het terrein is door de gemeente opgegraven onder leiding van Annelies van Benthem diehiervoor van het Archeologisch Diensten Centrum werd ingehuurd en gemeentelijk archeoloog Peter Bitter.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De oudste sporen in de opgraving (periode 1) dateren uit de 12de eeuw, een enkel spoor mogelijk uit de 10de of 11de eeuw. Langs de oostkant van het terrein liep een Noord-Zuid gerichte sloot (1N), die doorliep naar de overzijde van de Laat (nrs. 208-212). Deze sloot is in de loop der tijd vier keer opnieuw uitgegraven (1.O, 1P, 2C, 2D), het laatst in de 13de eeuw (periode 2), omdat hij steeds opgevuld raakte met stuifzand. De sloot hoorde ongetwijfeld bij een erfbegrenzing van kavels langs de Koorstraat (dit is de vroegmiddeleeuwse of mogelijk prehistorische randweg langs de geest), met kavels van omstreeks 25 meter diep.&lt;br&gt;Er zijn ook diverse gebogen slootjes aangesneden uit perioden 1 en 2, waarvan sommige (1D, 1F, 1G, 1H, 1I) hier worden geïnterpreteerd als ‘drup-goten’ onderlangs rieten daken van huizen, van enkele andere sloten blijft de functie onzeker. Van die huizen is verder slechts een schamel drietal paalkuilen terug gevonden (1C, 1S, 1T). Verder zijn er twee waterputten aangetroffen aan de oostkant (1Q en 1R). Al met al is er dus weinig te zeggen over de bebouwing in deze perioden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De kavels zijn in de 14de eeuw opnieuw ingericht. De jongste fase van de Noord-Zuid sloot aan de oostzijde van de opgraving (2D) wordt oversneden door een Oost-West slootje (3C) waarin één 14deeeuwse Siegburg steengoed scherf is gevonden.&lt;br&gt;Op enig moment in de 14de eeuw zijn bakstenen huizen gebouwd bij Koorstraat 49/51 en 45/47 (3E, 3F), met (in het achterste deel althans) kleivloeren en bij het eerstgenoemde pand een bakstenen stookplaats tegen de noordgevel. Verschillende putten en kuilen konden slechts globaal worden gedateerd in periode 3 (14de en eerste helft 15de eeuw) of periode 4.&lt;br&gt;In de tweede helft van de 15de eeuw werden de huizen allebei herbouwd (4F, 4G), met bij Koorstraat 49/51 midden in de achterruimte een stookplaats (4E) die wellicht een ambachtelijk doel had. Achter het pand werd toen ook een beerput gebouwd (4B) waaruit enig eenvoudig aardewerk serviesgoed kwam uit de 15de en 16de eeuw, alsmede een fraaie koperen komfoor.&lt;br&gt;Inmiddels was er ook een beerput (4A) gebouwd achter Koorstraat 53. Deze is in de late 16de eeuw gedempt en er is een tonputje (5B) aangebracht, vermoedelijk als tijdelijke oplossing voorafgaand aan de bouw van een nieuwe, kleinere beerput (5A) omstreeks 1600. De funderingen van een achterhuisje (5C) horen vermoedelijk bij deze bouwfase, met het gemak inpandig. De 17de-eeuwse vondsten uit de beerput passen bij een huishouden van een weinig bemiddelde middenklasse, met wat eenvoudig glaswerk en maar een paar stuks porselein.&lt;br&gt;Er is geen beerput gevonden bij het hoekpand 45/47, dat veel breder was dan zijn beide buren maar dat van oorsprong nog geen verdieping had (te oordelen naar bouwhistorische waarnemingen van de tussenmuur, nu achtergevel van het huidige hoekpand). Het had mogelijk een riool naar de Laat. Bierbrouwer Willem Eubels van Het Fortuin (Laat 225-229) kocht in 1704 alle panden in ons opgravingsgebied aan (afb. 57). Hij maakte van het hoekpand zijn woonhuis en mogelijk kan de verhoging van dit pand met een verdieping aan hem worden toegeschreven. Tussen het hoekpand en de brouwerij stonden toen ook twee kleine kamerwoningen. Een riool (5G) en een waterkelder (5H) kunnen misschien nog van deze pandjes afkomstig zijn. Ze zijn naderhand verbouwd tot stal en bijgebouwtje. Achter het westelijke kamerwoninkje is naderhand een onderkelderde aanbouw aangebracht (5I), mogelijk nog in de 18de eeuw. De panden zijn nog een paar eeuwen met het hoekpand verbonden gebleven.&lt;br&gt;Opvallend is toch, dat de bebouwing langs dit deel van de Koorstraat nog lange tijd een vrij eenvoudige indruk maakt. De ligging aan de belangrijke uitvalsweg naar het zuiden was kennelijk niet bijzonder status-verhogend.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Vroeger aan de Laat. Opgravingen in 1998, 2008 en 2009&lt;/p&gt;