cometadata/datacite-titles-descriptions-related-identifiers huggingface dataset:
DOI: 10.14457/tu.the.2022.660
title: ความเป็นโมฆียะของสัญญาทางปกครอง

description: วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาความเป็นมาและข้อความคิดพื้นฐานของสัญญาทางปกครอง หลักความไม่ชอบด้วยกฎหมายของสัญญาทางปกครอง ในประเทศฝรั่งเศส ประเทศเยอรมัน และประเทศไทย ตลอดจนประวัติศาสตร์ ความเป็นมา และหลักความเป็นโมฆียะกรรมของสัญญา และผลของความเป็นโมฆียะกรรม รวมถึงการปรับใช้หลักโมฆียะกรรมของตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของศาลปกครองในการพิจารณาคดีสัญญาทางปกครองจากการศึกษาพบว่า สัญญาทางปกครองในระบบกฎหมายไทยมีหลักการพื้นฐานที่แตกต่างจากสัญญาในทางแพ่ง คือสัญญาทางปกครองเป็นเครื่องมือหนึ่งของฝ่ายปกครองในการจัดทำบริการสาธารณะให้บรรลุผล อย่างไรก็ดี ศาลปกครองซึ่งมีเขตอำนาจในการพิจารณาพิพากษาคดีสัญญาทางปกครองได้นำเหตุแห่งโมฆียะกรรม และผลของโมฆียะกรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาปรับใช้กับสัญญาทางปกครอง อันทำให้คู่สัญญาไม่ว่าจะเป็นหน่วยงานทางปกครองหรือฝ่ายเอกชนสามารถกล่าวอ้างความเป็นโมฆียะของสัญญาทางปกครองและบอกล้างได้ซึ่งส่งผลให้การจัดทำบริการสาธารณะของสัญญาทางปกครองไม่อาจบรรลุผลได้ตามวัตถุประสงค์ในระบบกฎหมายฝรั่งเศส แม้มีการยอมรับว่าสัญญาทางปกครองเป็นลักษณะการก่อนิติสัมพันธ์ในลักษณะเหมือนกับสัญญาในทางแพ่ง แต่สัญญาทางปกครองมีลักษณะที่แตกต่างไม่เป็นไปตามหลักของสัญญาในกฎหมายเอกชน โดยผลของสัญญาทางปกครองมิได้เป็นเช่นเดียวกับผลของสัญญาในระบบกฎหมายเอกชน ทั้งนี้ เนื่องมาจากหลักความต่อเนื่องในการจัดทำบริการสาธารณะและการจัดทำบริการสาธารณะให้บรรลุผลเป็นพื้นฐานสำคัญของสัญญาทางปกครองของประเทศฝรั่งเศส ในระบบกฎหมายฝรั่งเศส สภาแห่งรัฐได้ยอมรับว่ากระบวนการในการจัดทำสัญญาทางปกครองมีหลายขั้นตอนและถือเป็นคำสั่งทางปกครองที่แยกออกมาจากตัวสัญญา(acte détachable) โดยสภาแห่งรัฐเปิดโอกาสให้มีการโต้แย้งความไม่ชอบด้วยกฎหมายของสัญญาทางปกครอง และมีทฤษฎีการแบ่งแยกสัญญาทางปกครองในส่วนความสัมพันธ์ทางสัญญาของคู่สัญญาและมีส่วนที่มีสถานะเป็นกฎที่เกี่ยวข้องกับผู้ใช้บริการสาธารณะ ตามทฤษฎีนิติกรรมสองสถานะและทฤษฎีนิติกรรมแบบผสม เพื่อมิให้สัญญาทางปกครองที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายมีผลกระทบต่อความสัมพันธ์ทางสัญญาของคู่สัญญา อีกทั้งมีการปรับใช้ทฤษฎีการแสดงเจตนาที่บกพร่องในกฎหมายแพ่งกับสัญญาทางปกครองอย่างมีข้อจำกัดเพื่อรักษาความมั่นคงแน่นอนทางนิติฐานะของสัญญาทางปกครองอันจะส่งผลต่อการจัดทำบริการสาธารณะในระบบกฎหมายเยอรมัน รัฐบัญญัติว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง ค.ศ. 1976 ให้นำบทบัญญัติของประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันมาใช้บังคับกับเรื่องสัญญาทางปกครองโดยอนุโลม โดยยอมรับหลักโมฆียะกรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งเยอรมันมาใช้กับสัญญาทางปกครองโดยให้สัญญาที่เกิดขึ้นเพราะสำคัญผิด กลฉ้อฉล หรือถูกข่มขู่ มีผลเป็นโมฆียะและคู่สัญญาสามารถบอกล้างหรือให้สัตยาบันแก่สัญญาทางปกครองได้ โดยหากคู่สัญญาได้บอกล้างแล้วสัญญาดังกล่าวย่อมมีผลเป็นโมฆะ แต่จากการศึกษาแนวคำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดของสหพันธ์ยอมรับว่าความไม่ชอบด้วยกฎหมายของสัญญาทางปกครองนั้นไม่ใช่ทุกกรณีที่จะนำไปสู่ความเป็นโมฆะของสัญญาทางปกครอง เฉพาะกรณีที่สมควรและเหมาะสมเท่านั้นที่ความไม่ชอบด้วยกฎหมายจะนำไปสู่ผลของความเป็นโมฆะของสัญญา จากการศึกษาพบว่า สัญญาทางปกครองในระบบกฎหมายไทยได้รับอิทธิพลการจัดทำบริการสาธารณะให้บรรลุผลมาจากสัญญาทางปกครองในระบบกฎหมายฝรั่งเศส วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงจะนำเสนอการกำหนดขอบเขตในการนำหลักโมฆียะกรรมตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์มาปรับใช้กับสัญญาทางปกครอง และนำเสนอผลที่ควรจะเป็นเมื่อเกิดความเป็นโมฆียะของสัญญาทางปกครองในระบบกฎหมายไทย เพื่อรักษาไว้ซึ่งการจัดทำบริการสาธารณะให้บรรลุผลและความต่อเนื่องของการจัดทำบริการสาธารณะอันเป็นประโยชน์ทางมหาชนต่อไป
DOI: 10.14457/tu.the.2022.661
title: ความช่วยเหลือทางกฎหมาย: ศึกษากรณีการยกระดับคุณภาพทนายขอแรงในประเทศไทย

description: การค้นคว้าอิสระฉบับนี้ศึกษาและวิเคราะห์ถึงการให้ความช่วยเหลือด้านทนายความแก่ผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญาในประเทศไทยเพื่อมุ่งหาแนวทางการแก้ไขปัญหาความมีประสิทธิภาพของการให้ความช่วยเหลือกฎหมายด้านทนายความแก่ผู้ต้องหาและจำเลยในคดีอาญาโดยรัฐ เนื่องจากทนายความเป็นกลไกหนึ่งที่มีความสำคัญในการดำเนินคดีทางอาญา เพราะทนายความมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของผู้ถูกกล่าวหาและจำเลย ดังนั้น ผู้ต้องหาและจำเลยจำเป็นจะต้องมีทนายความในการเป็นที่ปรึกษาทางกฎหมายและให้คำแนะนำเกี่ยวกับสิทธิหรือหลักประกันสิทธิ เพื่อให้ผู้ต้องหาและจำเลยมีสิทธิที่จะได้ต่อสู้คดีได้อย่างเต็มที่ แม้ว่าประเทศไทยจะมีบทบัญญัติที่บัญญัติรับรองสิทธิที่จะมีทนายความให้แก่ผู้ต้องหาและจำเลย แต่กลับปรากฏปัญหาว่าบทบัญญัติดังกล่าวเป็นการกำหนดภาระให้ภาครัฐต้องรับผิดชอบในส่วนของค่าจ้างทนายความสำหรับผู้ต้องหาและจำเลยในทุกระดับชั้น โดยไม่มีการคำนึงถึงสถานะทางเศรษฐกิจและความสามารถในการจ่ายค่าทนายความของผู้ต้องหาและจำเลย ดังเช่นในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 134/1 และมาตรา 173 จนอาจนำไปสู่ปัญหาความเหลื่อมล้ำจากการตั้งทนายความให้ทุกคน ด้วยเหตุที่งบประมาณของรัฐที่นำมาจัดสรรในส่วนนี้มีอยู่อย่างจำกัด อาจส่งผลให้ค่าตอบแทนต่อคดีของทนายขอแรงที่รัฐเป็นฝ่ายจัดหาให้ผู้ต้องหาและจำเลยมีอัตราที่ต่ำมาก ซึ่งอาจเกิดเป็นปัญหาด้านประสิทธิภาพของทนายขอแรงนอกจากนี้ พระราชบัญญัติกองทุนยุติธรรม พ.ศ. 2558 ได้กำหนดบทบัญญัติรับรองให้ผู้ต้องหาและจำเลยที่มีฐานะยากจนสามารถเลือกจ้างทนายความที่มีความสามารถและความเชี่ยวชาญตรงตามประเภทคดีของตนเองได้โดยภาครัฐผ่านทางกองทุนยุติธรรมจะรับผิดชอบในการจ่ายค่าตอบแทนทนายความดังกล่าวให้แทนตัวผู้ต้องหาหรือจำเลย แต่ในทางปฏิบัติปรากฏว่าประชาชนอาจไม่ได้รับความช่วยเหลือในด้านดังกล่าวจากกองทุนเท่าที่ควร เนื่องจากขาดการประชาสัมพันธ์อย่างเพียงพอและขั้นตอนการยื่นขอรับความช่วยเหลือมีความยุ่งยาก ใช้เวลานาน ดังนั้น การกำหนดให้รัฐต้องรับผิดชอบในการจ่ายค่าทนายความให้เฉพาะกรณีที่ผู้ต้องหาหรือจำเลยมีฐานะยากจนเท่านั้น อันเป็นการลดปริมาณจำนวนคดีที่รัฐต้องจัดหาทนายความให้ลง เพื่อจัดสรรงบประมาณต่อคดีให้มากขึ้น ตลอดจนการกำหนดค่าตอบแทนทนายความขอแรงในอัตราที่สูงขึ้นและสอดคล้องกับสภาพเศรษฐกิจ เพื่อเป็นแรงจูงใจให้ทนายความที่มีความสามารถและเชี่ยวชาญจากสำนักงานทนายความเอกชนเข้ามารับทำคดีของผู้ต้องหาหรือจำเลยที่มีฐานะยากจน อาจสามารถช่วยแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำดังกล่าว อีกทั้งการกำหนดให้ศาลเข้ามามีบทบาทเป็นตัวกลางระหว่างจำเลยและกองทุนยุติธรรมอาจสามารถช่วยแก้ปัญหาด้านประสิทธิภาพของกองทุนยุติธรรมได้
DOI: 10.14457/tu.the.2022.662
title: ร่างพระราชบัญญัติชะลอการฟ้อง พ.ศ.--: ศึกษาเฉพาะกรณีเกณฑ์ที่เหมาะสมในการพิจารณาคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้องได้

description: ในปัจจุบันกระบวนการยุติธรรมอาญาของประเทศไทยมีปริมาณคดีอาญาที่ขึ้นสู่การพิจารณาของศาลเป็นจำนวนมากนับว่าเป็นปัญหาที่สำคัญในการบริหารงานยุติธรรม การนำผู้กระทำความผิดในทุก ๆ ประเภทคดี ไม่ว่าจะเป็นคดีร้ายแรงหรือไม่เข้าสู่กระบวนการฟ้องคดีต่อศาล ส่งผลให้เกิดปัญหาคดีล้นศาล ผู้ต้องขังล้นเรือนจำ สูญเสียทรัพยากรมนุษย์และเสียโอกาสในการสร้างผลผลิตอันเป็นประโยชน์แก่สังคม ทั้งนี้สืบเนื่องมาจากการขาดมาตรการกลั่นกรองคดีก่อนขึ้นสู่ศาล จึงได้มีการแสวงหามาตรการต่าง ๆ ในการแก้ไขปัญหาดังกล่าว ซึ่งการชะลอการฟ้องเป็นหนึ่งในมาตรการดังกล่าวที่มีแนวคิดจากการใช้ดุลพินิจของพนักงานอัยการในการฟ้องคดี ร่างพระราชบัญญัติชะลอการฟ้อง พ.ศ. .... เป็นหนึ่งในมาตรการที่จะหันเหผู้กระทำความผิดออกจากกระบวนการยุติธรรมทางอาญากระแสหลัก ตามแนวคิดกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ ด้วยหลักการที่ว่าไม่ใช่ทุกคดีที่จะต้องนำตัวผู้กระทำความผิดเข้าสู่การพิจารณาของศาล เป็นการให้โอกาสกับผู้ต้องหาในคดีที่ไม่ร้ายแรง และไม่มีแนวโน้มว่าจะกลับไปกระทำความผิดซ้ำโดยใช้เครื่องมือป้องกันไม่ให้เกิดการกระทำความผิดซ้ำด้วยการกำหนดเงื่อนไขคุมประพฤติ พิจารณาประกอบกับความคิดเห็นและความต้องการของผู้เสียหาย ซึ่งการชะลอการฟ้องจะช่วยลดต้นทุนในกระบวนการยุติธรรมทางอาญา ทั้งยังช่วยให้ผู้เสียหายได้รับการเยียวยาความเสียหายจากการกระทำความผิดได้มากยิ่งขึ้น โดยที่ภาพรวมของร่างกฎหมายฉบับนี้มีความเป็นไปได้มากขึ้นเมื่อเปรียบเทียบจากวิวัฒนาการในการเสนอมาตรการชะลอการฟ้องที่ผ่านมา อย่างไรก็ตามหากจะนำการชะลอการฟ้องมาใช้ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาให้มีประสิทธิภาพ สิ่งสำคัญที่ควรจัดให้มีก่อนเป็นอันดับแรกคือการกำหนดหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมในการพิจารณาคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้องได้ เพื่อนำมาใช้ประกอบดุลพินิจในการสั่งชะลอการฟ้องและเพื่อไม่ให้กฎหมายนี้มีข้อจำกัดในภายหลังการประกาศใช้ การค้นคว้าอิสระฉบับนี้มุ่งศึกษา เรื่องการชะลอการฟ้อง ความเป็นมา สภาพปัญหาในกระบวนการยุติธรรม หลักเกณฑ์และวิธีการในการสั่งชะลอฟ้องรวมถึงบทบาทของศาลในการตรวจสอบ เพื่อศึกษา ค้นคว้า วิเคราะห์และเปรียบเทียบเพื่อหาหลักเกณฑ์ที่เหมาะสมในการพิจารณาคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้อง ให้สอดคล้องกับทั้งหลักสากลและสภาวะตามบริบทของสังคมไทย จากการศึกษาผู้เขียนเห็นว่า เพื่อให้ร่างพระราชบัญญัติชะลอการฟ้อง พ.ศ. .... มีความเหมาะสมและครบถ้วนมากยิ่งขึ้น ผู้เขียนขอเสนอให้เพิ่มเติมหลักเกณฑ์ที่ใช้ในการพิจารณาประเภทคดีที่พนักงานอัยการอาจมีคำสั่งให้ชะลอการฟ้อง นอกจากที่ได้กำหนดไว้ในร่างมาตรา 9 อีกทั้งให้มีการออกแนวทางในการปฏิบัติของพนักงานอัยการที่ชัดเจนเกี่ยวกับการพิจารณาเงื่อนไขในระเบียบสำนักงานอัยการสูงสุดฯ เพื่อให้การใช้ดุลพินิจในการสั่งชะลอการฟ้องมีความน่าเชื่อถือ ทำให้องค์กรอัยการได้แสดงบทบาทในการสั่งชะลอการฟ้องคดีอาญาได้อย่างเต็มความสามารถ ถูกต้องและเป็นธรรม เพื่อประโยชน์แก่กระบวนการยุติธรรมทางอาญาโดยสมบูรณ์ต่อไป
DOI: 10.14457/tu.the.2022.663
title: การรวบกระบวนการพิจารณา: ศึกษาการถามคำให้การ การตรวจพยานหลักฐาน การสืบพยาน

description: โดยทั่วไปแล้ว การพิจารณาคดีอาญาจะมีขั้นตอนต่างๆ ตามลำดับ ดังนี้ ศาลนัดสืบพยาน คู่ความยื่นบัญชีระบุพยาน คู่ความแถลงเปิดคดี การถามพยาน และคู่ความแถลงปิดคดี แต่ถ้าศาลเห็นว่าคดีใดมีความจำเป็นศาลจะนัดให้มีวันตรวจพยานหลักฐานซึ่งเป็นกระบวนการหนึ่งในกระบวนการเปิดเผยพยานหลักฐานก่อนการสืบพยานในคดีอาญา เป็นกระบวนการพิจารณาที่มีวัตถุประสงค์เพื่อให้กระบวนการค้นหาความจริงเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ เป็นธรรมและส่งเสริมให้คู่ความเปิดเผยพยานหลักฐานและยอมรับข้อเท็จจริงมากขึ้น กล่าวคือ เมื่อคู่ความแต่ละฝ่ายได้ทราบพยานหลักฐานของอีกฝ่ายล่วงหน้า ก็จะมีเวลาเพียงพอที่จะตรวจสอบความถูกต้องแท้จริงและความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐาน โดยเฉพาะจำเลยจะได้เห็นถึงความชัดแจ้งของสิ่งที่โจทก์ประสงค์ให้ลงโทษ และเตรียมตัวสู้คดีเพื่อปกป้องสิทธิของตนเองได้ อีกทั้งการที่กำหนดให้คู่ความในคดีอาญาต้องยื่นบัญชีระบุพยาน และนำเสนอพยานหลักฐานในวันตรวจพยานหลักฐาน เพื่อให้ศาลทราบถึงแนวทางการต่อสู้คดีของคู่ความและสามารถกำหนดวัดนัดและใช้เวลาในการสืบพยานอย่างเหมาะสมต่อไปจากการศึกษาพบว่าการที่ประเทศไทยได้บัญญัติกระบวนการดังกล่าวไว้ในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 173/1 และมาตรา 173/2 เป็นการบัญญัติโดยเอาแนวความคิดในกระบวนการเปิดเผยพยานหลักฐานหรือหลัก Disclosure ซึ่งเป็นการบัญญัติตามแนวทางของระบบกฎหมาย Common Law ทำให้ศาลไทยที่ความจริงจำต้องมีความกระตือรือร้นในการค้นหาความจริงในคดีอาญา กลับทำตัวเพิกเฉยเป็นกลางต่อกระบวนการดังกล่าว และมีการรวบรัดการพิจารณา โดยรวบรัดกระบวนการถามคำให้การ นัดตรวจพยานหลักฐาน และกำหนดวันนัดสืบพยานเพื่อให้คดีดำเนินไปได้โดยเร็วทั้งในคดีที่ราษฎรเป็นโจทก์ฟ้องและพนักงานอัยการเป็นโจทก์ฟ้อง ซึ่งขัดต่อเจตนารมณ์อันแท้จริงของกระบวนการเปิดเผยพยานหลักฐานที่มีขึ้นเพื่อให้คู่ความทั้งสองฝ่ายได้ต่อสู้คดีอย่างเท่าเทียมกัน ทั้งยังขัดต่อเจตนารมณ์อันแท้จริงของกระบวนการสืบพยาน ที่มีขึ้นเพื่อให้จำเลยมีสิทธิเผชิญหน้ากับพยานที่เป็นปฏิปักษ์ต่อตน ทำให้กระทบต่อสิทธิของจำเลยในการมีระยะเวลาที่เพียงพอในการเตรียมพยานหลักฐานมาต่อสู้คดีอย่างยิ่งดังนั้น ผู้เขียนจึงเสนอแนะว่าถ้าหากกระบวนการถามคำให้การ หรือกระบวนการตรวจพยานหลักฐานยังไม่เสร็จสิ้น ศาลจะนัดสืบพยานหลักฐานไม่ได้ เพราะเจตนารมณ์ของกระบวนการทั้งสามกระบวนการเป็นคนละเรื่องกัน โดยศาลควรเป็นองค์กรสำคัญในการรักษาสิทธิของจำเลยในการต่อสู้คดีอย่างเป็นธรรม โดยจะคำนึงเพียงจะเร่งรัดการดำเนินคดีเพียงอย่างเดียวไม่ได้ ต้องคำนึงถึงผลลัพธ์ที่ตามมาหากจำเลยแพ้คดี ซึ่งจะไม่กระทบเพียงแต่ตัวจำเลยเท่านั้น รัฐต้องสูญเสียงบประมาณในการดูแลผู้ต้องหาเพิ่มมากขึ้น และจะเป็นการลงโทษอย่างไม่เป็นธรรมหากพบว่าจำเลยไม่ได้กระทำความผิดอย่างแท้จริง แต่แพ้คดีเพียงเพราะมีความสามารถด้อยกว่าโจทก์ในการแสวงหาพยานหลักฐาน หรือไม่สามารถหาพยานหลักฐานมาเพื่อแก้ต่างให้ตนเองได้ทันเพราะกระบวนการพิจารณาเป็นไปอย่างเร่งรัด หรือจะเรียกได้ว่าจำเลยต้องแพ้คดีทางเทคนิคนั่นเอง ซึ่งไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ในกระบวนการพิจารณาคดีอาญาของไทย
DOI: 10.14457/tu.the.2022.664
title: บันทึกการสอบปากคำด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

description: ในปัจจุบันประเทศไทยประสบปัญหาการใช้อำนาจของเจ้าหน้าที่รัฐที่ไม่อาจถูกตรวจสอบได้อย่างโปร่งใสและเป็นธรรมไม่ว่าจะเป็นการจับกุม ควบคุมตัว หรือการสอบสวนล้วนแล้วแต่เป็นการที่ผู้ถูกจับหรือผู้ต้องหาอาจต้องถูกจำกัดสิทธิและเสรีภาพบางประการไปโดยรัฐ รัฐจึงจำต้องสร้างมาตรการที่ทำให้ประชาชนหรือบุคคลผู้ตกอยู่ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาสามารถมั่นใจได้ว่าการดำเนินคดีอาญานั้นจะเป็นไปโดยชอบด้วยกฎหมายทุกประการ ประกอบกับสิทธิของผู้ต้องหานั้นจำต้องได้รับการคุ้มครองให้สอดคล้องกับกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองอันเป็นมาตรฐานสากลที่เป็นมาตรฐานขั้นต่ำให้ประเทศภาคีจำต้องปฏิบัติตามด้วย โดยการดำเนินการแสวงหาพยานหลักฐานจากบุคคลที่เกี่ยวข้องในคดีอาญานั้นส่วนใหญ่จะเกิดขึ้นจากกระบวนการให้ปากคำในชั้นสอบสวนซึ่งสำนวนการสอบสวนจะถูกนำไปเป็นพยานหลักฐานที่ศาลสามารถรับฟังและชั่งน้ำหนักประกอบพยานหลักฐานอื่นเพื่อพิจารณาพิพากษาได้ อีกทั้งในคดีอาญาการสอบสวนจะถูกกำหนดให้เป็นเงื่อนไขในการฟ้องร้องคดีของพนักงานอัยการ ดังนี้ กระบวนการสอบสวนจึงมีความสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่งในคดีอาญา ซึ่งจากการศึกษาพบว่าประเทศไทยได้มีการกำหนดให้บันทึกการสอบปากคำชั้นสอบสวนด้วยวิธีการบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรอันปรากฏในรูปแบบสำนวนการสอบสวนเท่านั้น โดยการสอบปากคำด้วยวิธีบันทึกภาพและเสียงจะถูกบังคับใช้แต่เพียงการสอบสวนเด็กที่อายุไม่เกิน 18 ปี ตามกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา 133 ทวิ โดยมิได้นำมาใช้กับบุคคลทั่วไปแต่อย่างใด ซึ่งจะก่อให้เกิดปัญหาการตรวจสอบกระบวนการสอบสวนบุคคลทั่วไปเนื่องจากการสอบปากคำนั้นจะสามารถตรวจสอบได้เพียงสำนวนการสอบสวนที่มีลักษณะเป็นการถามตอบเป็นลายลักษณ์อักษรและเจ้าหน้าที่รัฐเป็นผู้จัดพิมพ์เท่านั้นลำพังเพียงสำนวนการสอบสวนจึงไม่สามารถตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของการใช้อำนาจรัฐได้ ซึ่งการสอบสวนนั้นกฎหมายได้กำหนดหน้าที่ของเจ้าหน้าที่รัฐโดยจะต้องปรากฏว่าเจ้าหน้าที่รัฐต้องดำเนินการแจ้งถึงข้อเท็จจริงและข้อกล่าวหาให้แก่ผู้ต้องหาทราบและเข้าใจข้อหาที่ตนถูกกล่าวหาได้เป็นอย่างดี การแจ้งถึงสิทธิที่ผู้ต้องหาพึงได้รับตามมาตรฐานสากล เช่น สิทธิที่จะไม่ให้การเป็นปฏิปักษ์กับตนเอง การแจ้งถึงสิทธิในการมีทนายความ และที่สำคัญเจ้าหน้าที่รัฐจะต้องไม่ดำเนินแสวงหาพยานหลักฐานโดยวิธีการที่ผิดกฎหมายกล่าวคือ จะต้องไม่มีการจูงใจ ให้คำมั่นสัญญา ขู่เข็ญ หลอกลวง ทรมาน หรือกระทำการโดยมิชอบประการใดๆ ต่อตัวผู้ต้องหาหรือบุคคลที่ต้องตกอยู่ในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาดังกล่าว ดังนี้ เพื่อให้การสอบสวนสามารถถูกตรวจสอบได้อย่างโปร่งใสและสามารถอำนวยความสะดวกแก่ศาลในการค้นหาความจริงในคดีอาญาเพื่อนำผู้กระทำความผิดที่แท้จริงมาลงโทษในท้ายที่สุด จึงเห็นควรให้นำการบันทึกภาพและเสียงด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์เข้ามามีบทบาทในกระบวนการสอบสวน โดยภาพและเสียงจะสามารถปรากฏอากัปกิริยา ท่าทาง ลักษณะทางกายภาพของผู้ถูกสอบสวนได้ดีที่สุดและสามารถบ่งบอกได้ว่าเจ้าหน้าที่รัฐให้สิทธิแก่ผู้ต้องหาในการดำเนินคดีอย่างเต็มที่แล้วหรือไม่เพียงใด โดยเห็นควรกำหนดให้การบันทึกภาพและเสียงด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ถูกกำหนดลงในประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาอันเป็นกฎหมายหลักในการดำเนินคดีอาญา โดยกำหนดประเภทคดีอาญาให้เหมาะสมและสอดคล้องกับสภาพปัญหาของสังคมไทยในปัจจุบัน ซึ่งการบันทึกภาพและเสียงด้วยอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์นั้นจะสามารถทำให้กฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาหรือการดำเนินคดีอาญานั้นบรรลุวัตถุประสงค์ทั้งสองประการโดยสามารถคุ้มครองประโยชน์สาธารณะในการนำตัวผู้กระทำความผิดมาลงโทษและในขณะเดียวกันก็สามารถคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชนควบคู่กันไปได้อย่างแท้จริง
DOI: 10.14457/tu.the.2022.665
title: ปัญหาการใช้จ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นของประเทศไทย

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากรอบทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับงบกลาง รายการเงินสํารองเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจําเป็นในปัจจุบัน โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพและ การสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนี้ การศึกษาพบปัญหากฎหมายสำคัญ 5 ประการ ได้แก่ ปัญหาในการอนุมัติงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นของรัฐสภา ปัญหาในการควบคุมสัดส่วนงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น ปัญหาการกำหนดวัตถุประสงค์และขอบเขตในการจัดสรรของงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นที่ไม่ชัดเจน ปัญหาด้านการจัดสรรและการใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ และปัญหาด้านการติดตาม ตรวจสอบงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นโดยรัฐสภาและสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินผู้เขียนได้มีข้อเสนอแนะเกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมายเพื่อควบคุมการใช้จ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นของประเทศไทยให้มีความเหมาะสม เคร่งครัดมากยิ่งขึ้น เห็นว่าควรมีการแก้ไขกฎหมายหลัก 4 ฉบับ คือ รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 พระราชบัญญัติวินัยการเงินการคลังของรัฐ พ.ศ.2561 พระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2561 และระเบียบว่าด้วยการบริหารงบประมาณรายจ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็น พ.ศ. 2562 เพื่อเป็นกรอบทางกฎหมายในการควบคุมกระบวนการอนุมัติ การจัดสรร การใช้จ่าย การติดตาม และตรวจสอบงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นของประเทศไทย โดยให้มีการกำหนดห้ามมิให้มีคำขอเพิ่มงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นในขั้นตอนการอนุมัติงบประมาณรายจ่าย กำหนดสัดส่วนงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นต่องบประมาณรายจ่ายทั้งหมดอย่างเคร่งครัด กำหนดวัตถุประสงค์และขอบเขตการจัดสรรงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นให้ชัดเจน กำหนดให้มีการจัดสรรและขั้นตอนการจัดสรรให้เคร่งครัดเพื่อป้องกันการใช้จ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ และกำหนดให้มีการติดตาม ตรวจสอบการใช้จ่ายงบกลาง รายการเงินสำรองจ่ายเพื่อกรณีฉุกเฉินหรือจำเป็นโดยรัฐสภาและสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินอย่างมีประสิทธิภาพภายใต้วินัยการคลังที่ดี
DOI: 10.14457/tu.the.2022.666
title: การไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นพนักงานสอบสวน

description: กระบวนการยุติธรรมทางอาญาของประเทศไทยประสบปัญหาปริมาณคดีอาญาเข้าสู่ระบบจำนวนมากจนทำให้ขาดประสิทธิภาพในการบริหารจัดการคดี กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาจึงถูกนำมาใช้เป็นทางเลือกหนึ่งในการเบี่ยงเบนคดีอาญาออกจากกระบวนการยุติธรรม การค้นคว้าอิสระฉบับนี้ ได้ทำการศึกษาเกี่ยวกับพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 เฉพาะในส่วนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นการสอบสวน โดยศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายไทย กฎหมายฝรั่งเศส และกฎหมายญี่ปุ่นพบว่า กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาในชั้นการสอบสวนตามพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 กำหนดประเภทคดีอาญาที่สามารถไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาได้ไว้อย่างจำกัด อีกทั้งยังขาดมาตรการในการป้องกันผู้ต้องหาที่มีแนวโน้มในการกระทำความผิดซ้ำไม่ให้เข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ย เพื่อให้การไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในชั้นการสอบสวนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ จึงเสนอให้ มีการแก้ไขพระราชบัญญัติการไกล่เกลี่ยข้อพิพาท พ.ศ. 2562 โดยเพิ่มเติมประเภทคดีที่สามารถไกล่เกลี่ยได้ในชั้นการสอบสวน และเพิ่มมาตรการในการป้องกันไม่ให้ผู้ต้องหาที่มีแนวโน้มในการกระทำความผิดซ้ำสามารถเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยข้อพิพาททางอาญาได้
DOI: 10.14457/tu.the.2022.667
title: ความรับผิดของผู้ขับขี่อันเกิดจากการใช้งานรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติ: ศึกษาความรับผิดตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522

description: รถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติ คือ รถยนต์ที่ถูกติดตั้งด้วยระบบที่มีความสามารถในการควบคุมการเคลื่อนที่ของรถยนต์ได้โดยอัตโนมัติ และเมื่อใดที่ได้เปิดใช้งานระบบขับเคลื่อนอัตโนมัติแล้วผู้ขับขี่จะถูกลดทอนบทบาทและการกระทำลงจนปราศจากการกระทำในท้ายที่สุด ซึ่งด้วยความสามารถของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัตินี้ย่อมส่งผลโดยตรงต่อการวินิจฉัยความรับผิด เพราะเมื่อไร้ซึ่งการกระทำโดยการเคลื่อนไหวร่างกายของผู้ขับขี่ที่กฎหมายกำหนดไว้เป็นความผิดแล้ว ก็ไม่อาจที่จะพิจารณากำหนดความรับผิดแก่ผู้ขับขี่ได้ และนอกจากนี้ยังส่งผลต่อปัญหาการวินิจฉัยความรับผิดอันเกิดจากหน้าที่ในการป้องกันผลตามประมวลกฎหมายอาญาอีกด้วย ที่ข้อพิจารณาในเรื่องหน้าที่ต่าง ๆ ของผู้ขับขี่ยังคงมีความไม่ชัดเจน เช่น ผู้ขับขี่มีหน้าที่ในการป้องกันผลหรือไม่ และขอบเขตหน้าที่ในการป้องกันผลมีอยู่อย่างไร จากการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ สหรัฐอเมริกา เยอรมัน สหราชอาณาจักร และฝรั่งเศส พบว่ามีแนวทางการกำหนดความรับผิดให้แก่ผู้ขับขี่ที่แตกต่างกันแบ่งพิจารณาได้ 2 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่หนึ่ง ประกอบด้วยสหรัฐอเมริกาและเยอรมันที่จะมุ่งกำหนดความรับผิดให้แก่ผู้ขับขี่ผ่านการเพิ่มประสิทธิภาพของกฎหมายที่มีอยู่ให้สอดคล้องกับบริบทของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติไม่ว่าจะเป็นการกำหนดคำนิยามของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติและคำนิยามของผู้ขับขี่ การกำหนดหน้าที่แก่ผู้ขับขี่ การกำหนดตัวผู้ต้องรับผิดจากความรับผิดอันเกิดขณะรถยนต์ขับเคลื่อนโดยอัตโนมัติ และรวมถึงการกำหนดหน้าที่ให้แก่ผู้ประกอบการในการผลิตรถยนต์ให้ได้มาตรฐานที่กฎหมายกำหนด กลุ่มที่สอง ประกอบด้วย รายงานคำแนะนำของคณะกรรมการพัฒนากฎหมายร่วมกันระหว่างอังกฤษ เวลส์ และสกอตแลนด์และฝรั่งเศสที่ได้กำหนดความคุ้มกันทางกฎหมายในลักษณะของข้อยกเว้นความรับผิดอันเกิดขึ้นจากการใช้งานรถยนต์ขับเคลื่อนโดยอัตโนมัติ พร้อมทั้งกำหนดเงื่อนไขความสิ้นไปของความคุ้มกันดังกล่าวผ่านการกำหนดหน้าที่บางประการ เช่น การกำหนดให้ผู้ขับขี่จะต้องกลับเข้าแทรกแซงการทำงานของรถยนต์เมื่อระบบร้องขอภายใต้กำหนดเวลาที่เหมาะสม เป็นต้นทั้งนี้ จากการศึกษากฎหมายของประเทศไทย ไม่ปรากฏบทบัญญัติใดในพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ที่ตราขึ้นโดยคำนึงถึงบทบาทที่ลดลงของผู้ขับขี่ ดังนั้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงได้เสนอให้มีการกำหนดคำนิยามของรถยนต์ขับเคลื่อนอัตโนมัติ คำนิยามของผู้ขับขี่โดยคำนึงถึงบทบาทที่ลดลง และเสนอให้มีการกำหนดข้อยกเว้นความรับผิดตามพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 ให้แก่ผู้ขับขี่ในความรับผิดอันเกิดขึ้นขณะรถยนต์ขับเคลื่อนโดยอัตโนมัติ โดยกำหนดเงื่อนไขความสิ้นผลไปของข้อยกเว้นความรับผิดประกอบไว้ด้วย ทั้งนี้ เพื่อป้องกันปัญหาการลงโทษผู้กระทำความผิดที่ไร้ซึ่งการกระทำ และนอกจากนี้ผู้เขียนยังได้มีข้อเสนอแนะประการอื่น ๆ เพิ่มเติมไว้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการบังคับใช้กฎหมายมิให้มีผลเป็นการยับยั้งการพัฒนาของเทคโนโลยี
DOI: 10.14457/tu.the.2022.669
title: ปัญหาการดำเนินคดีซ้ำ: ศึกษากรณีคณะกรรมการ ป.ป.ช. มอบหมายคดีให้พนักงานสอบสวนดำเนินการตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา

description: วิทยานิพนธ์เรื่องนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ปัญหาการดำเนินคดีซ้ำ จากกรณีที่คณะกรรมการ ป.ป.ช. มอบหมายคดีให้พนักงานสอบสวนดำเนินการตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ตามหลักการห้ามดำเนินคดีซ้ำ หลักการของกฎหมายและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง โดยศึกษารายละเอียดจากตำราทางกฎหมาย เอกสารและงานวิชาการที่เกี่ยวข้อง เปรียบเทียบการดำเนินคดีทุจริตตามกฎหมายในประเทศที่มีระบบกฎหมายเช่นเดียวกับประเทศไทย เพื่อหาบทสรุปและข้อเสนอแนะให้การดำเนินคดีทุจริตเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยคำนึงถึงสิทธิของผู้ถูกดำเนินคดีพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 กำหนดให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีอำนาจหน้าที่ในการไต่สวนและวินิจฉัยความผิดในทางอาญา กรณีกล่าวหาเจ้าหน้าที่ของรัฐว่ากระทำความผิดฐานทุจริตต่อหน้าที่ หรือกระทำความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ราชการ หรือความผิดต่อตำแหน่งหน้าที่ในการยุติธรรม รวมถึงการพิจารณา “ส่งเรื่องที่อยู่ในหน้าที่และอำนาจ ที่มิใช่ความผิดร้ายแรงให้พนักงานสอบสวนดำเนินการตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาต่อไปก็ได้” ทั้งยังให้อำนาจดำเนินคดีได้ใหม่อีกครั้งในกรณีไม่เห็นด้วยกับผลการดำเนินการของพนักงานสอบสวนโดยไม่มีข้อจำกัดในการใช้ดุลยพินิจ ย่อมมีผลกระทบกับคำสั่งเด็ดขาดไม่ฟ้องคดีของพนักงานอัยการ เนื่องจากพนักงานสอบสวนยังคงมีหน้าที่ต้องเสนอความเห็นต่อพนักงานอัยการเพื่อพิจารณาสั่งคดี โดยหากเป็นกรณีที่มีคำสั่งเด็ดขาดไม่ฟ้องคดีแล้ว ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 147 บัญญัติห้ามมิให้มีการสอบสวนเกี่ยวกับบุคคลนั้นในเรื่องเดียวกันนั้นอีก อันเป็นไปตามเงื่อนไขระงับคดี และหลัก ne bis in idem หรือหลักการห้ามดำเนินคดีซ้ำ นอกจากนี้ตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญดังกล่าว ในมาตรา 55 (2) ได้กำหนดห้ามมิให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. รับหรือยกเรื่องที่มีการดำเนินการต่อผู้ถูกกล่าวหาตามกฎหมายอื่นเสร็จสิ้นและเป็นไปโดยชอบแล้ว และไม่มีเหตุอันควรสงสัยว่าการดำเนินการนั้นไม่เที่ยงธรรม แต่ในมาตรา 66 กลับกำหนดให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีอำนาจดำเนินคดีใหม่ได้ ทั้งที่มีการดำเนินการตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาไปแล้ว จึงเป็นกรณีที่บทบัญญัติของกฎหมายขัดแย้งกันเองอีกกรณีหนึ่ง ซึ่งเป็นการขัดต่อหลักนิติธรรมที่ต้องหลีกเลี่ยงความขัดแย้งกันเอง อันเป็นหลักการของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย ที่มุ่งคุ้มครองถึงความแน่นอนชัดเจนของบทบัญญัติแห่งกฎหมาย และคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลที่จะต้องถูกบังคับตามกฎหมาย ดังนั้น บทบัญญัติของกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริตที่กำหนดให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. มีอำนาจใช้ดุลยพินิจสั่งการให้มีการดำเนินคดีซ้ำได้ โดยไม่จำเป็นต้องพิจารณาเงื่อนไขและข้อยกเว้นของหลักการห้ามดำเนินคดีซ้ำ จึงเป็นบทบัญญัติที่ขัดแย้งกับกฎหมายที่เกี่ยวข้อง ขัดต่อหลักการห้ามดำเนินคดีซ้ำ หลักสิทธิมนุษยชน กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และยังขัดต่อหลักนิติธรรมตามหลักการของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย จึงสมควรปรับปรุงกฎหมายดังกล่าวเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานในการดำเนินคดีอาญาอย่างถูกต้องและเป็นธรรมต่อไป