DOI: 10.17026/dans-xgn-7pw6
title: Eindrapportage archeologisch onderzoek Plantenstraat (ong.) te Doetinchem

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Conform de Archeologische waarden- en verwachtingskaart van de gemeente Doetinchem ligt het plangebied landschappelijk gezien op een rivierduin. De rivierduinen zijn binnen het rivierduinland-schap de hooggelegen gebieden met een sterk glooiend reliëf en plaatselijk steile hellingen. In de tijd van de Jagers-Verzamelaars (einde Laat-Paleolithicum en Mesolithicum) zullen de hoger gelegen rivierduinen een gunstige ligging hebben gehad als tijdelijke nederzettingslocatie. Wanneer ten zuidwesten, binnen Terras X, nog een watervoerende beek/lokale rivier (Oude IJssel) voor lange tijd heeft bestaan, zal deze een grote aantrekkingskracht hebben gehad voor wild en vis, waarop kon worden gejaagd. Daarnaast vormde de hoge diversiteit aan plantaardig materiaal een goede aanvulling op het dieet. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf het Neolithicum vormde vooral de overgangsposities gunstige locaties voor bewoning. De hoger gelegen rivierduinen werden gebruikt als landbouwgronden, hoewel de vaak droge tot zeer droge bodem op de rivierduinen (zonder plaggendek) een beperkende factor vormde. De rivierduinen waarop in de Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd plaggendekken zijn opgeworpen waren wel beter geschikt voor landbouwactiviteiten. De rivierduinen met plaggendekken beslaan grote delen van het rivierduin-landschap ten oosten van de Oude IJssel, met name rondom de historische stadskern van Doetinchem. De lager gelegen graslanden binnen de riviervlakte van de Oude IJssel waren geschikt voor het houden van vee. Tot op heden zijn archeologische resten, uit het Mesolithicum en jonger, voornamelijk aangetroffen op de rivierduin waar het merendeel van de vooroorlogse bebouwing van Doetinchem op ligt. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Geraadpleegd historisch kaartmateriaal geeft aan dat het plangebied in ieder geval vanaf halverwege de 16e eeuw in agrarisch gebruik is geweest. Vooral direct buiten de dubbel omgrachte stadskern van Doetinchem, waarvan de zuidoostgrens zich circa 150 meter ten noordwesten van het plangebied be-vindt, lagen grote percelen akkerland. Bouwwerkzaamheden hebben alleen in het noordwestelijke deel van het plangebied plaatsgevonden vanaf de jaren ’30 van de 20e eeuw. Het resterende deel van het plangebied bleef in gebruik als moestuin/siertuin.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de rivierduinen zijn in de omgeving van het plangebied al meerdere archeologische vindplaatsen aangetroffen, vooral uit de Late-Prehistorie, Middeleeuwen en Nieuwe tijd. De resultaten van de onderzoeken uitgevoerd ter plaatse duiden op complexen met een matige tot hoge dichtheid aan vondsten en sporen. Het oorspronkelijke bodemprofiel op de rivierduin betreft waarschijnlijk een holtpodzolgrond, ook wel aangeduid als een bruine bosgrond. Indien er sprake is van een archeologische vindplaats binnen het plangebied dan zal de vondstlaag in de top van de rivierduinafzettingen gedeeltelijk zo niet vrijwel geheel zijn opgenomen in de huidige bouwvoor (complextype 4d, 5a of 5b). Voor het plangebied dient rekening te worden gehouden dat bij het ontbreken van een plaggendek als beschermde en conserverende laag een belangrijk deel van de mobiele vondsten door degradatieprocessen verdwenen zijn, zodat de vondstdichtheid mettertijd lager zal zijn geworden (indien er daad-werkelijk sprake is van een archeologische vindplaats). Wel dient gemeld te worden dat de terreinen direct buiten de stadskern van Doetinchem intensief beakkerd werden. Om de bodemvruchtbaarheid op peil te houden is in het plangebied mogelijk toch een plaggendek opgebracht, wellicht vermengd met stadsafval. Bij de aanwezigheid van een plaggendek zullen de oudere vondst- en/of spoorcomplexen afgedekt zijn geraakt. Een deel van de mobilia zal dal circuleren (door opspit) in het langzaam accumulerende mestdek (o.a. ook door opspit), waardoor zelfs diep gelegen en meer resistente artefacten toch aan het maaiveld voor kunnen komen (complextype 4b/4c).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase direct gecombineerd met de karterende fase) blijkt dat de bodemopbouw binnen het plangebied vanaf gemiddeld 260 cm -mv bestaat uit vlechtende rivierterrasafzettingen, daterend uit het Pleniglaciaal en behorend tot de Formatie van Kreftenheye (Laagterras). Tussen gemiddeld 210 en 260 cm -mv komt een dunne klei-/leemlaag voor. Dit betreft de Laag van Wijchen van de Formatie van Kreftenheye die tijdens het Bolling-Allerod interstadiaal is afgezet. Het bovenste aangetroffen pakket natuurlijke afzettingen betreft rivierduinzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen), dat is afgezet in de Jonge Dryas. Er heeft zich van nature een holtpodzolbodem gevormd, ook wel aangeduid als een bruine bosgrond. Tevens is sprake van een vrij dikke humeuze bovengrond, dat erop wijst dat er in het plangebied een dik plaggendek is opgebracht. De bodem is binnen het gehele plangebied echter aanzienlijk verstoord door moderne bodemingrepen, tot een diepte van gemiddeld 120 cm -mv, maximaal tot 160 cm -mv. Bij de meeste boringen betreft de onverstoorde bodem direct de C-horizont. Alleen in het centrale deel van het plangebied (boringen 4 en 5) lijkt nog een restant van het holtpodzolprofiel intact aanwezig te zijn, vanaf een restant van de 1Bw- of 1BC-horizont. De bodemverstoringen zullen waarschijnlijk hebben plaatsgevonden toen het plangebied ingericht werd als tuin.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het geroerde deel van de bodemopbouw zijn resten van (sub)recente ouderdom (19e/20e eeuw, NTC) aangetroffen, voornamelijk in de vorm van resten baksteen en puin/bouwmateriaal. Deze resten zijn waarschijnlijk bij de inrichting van de tuin vermengd in de grond en betreft wellicht (deels) sloop-afval van de voormalige woning die in het noordwestelijke deel van het plangebied heeft gestaan, nabij de Plantenstraat. In de onverstoorde bodem zijn verder ook geen archeologische indicatoren aangetroffen. &lt;br&gt; &lt;br&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat er op basis van de resultaten van het gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek er geen aanwijzing zijn om resten van een basis-/extractiekamp (Jagers-Verzamelaars) en/of een nederzettingscomplex of huisplaats (Landbouwers) (complextype 4b/4c), afvaldumps (complextype 3). Betreffende puntlocaties van zeer beperkte omvang (complextype 0) is er eigenlijk geen geschikte opsporingmethode in de inventariserende fase van het veldonderzoek, maar op basis van de sterk verstoorde bodemopbouw van het plangebied zullen dergelijke complexen ook verstoord dan wel geheel vergraven zijn. Er zijn voor de archeologie geen gevolgen vanuit de voorgenomen bodemingrepen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch vooronderzoek adviseert Econsultancy om, binnen het kader van de AMZ-cyclus, geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Binnen het merendeel van het plangebied is de bodem diep verstoord tot minimaal aan de oorspronkelijke top van de C-horizont of dieper. Tevens heeft de geleverde onderzoeksinspanning, in de vorm van een gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek, geen relevante archeologische indicatoren opgeleverd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit selectieadvies is voorgelegd aan het bevoegd gezag in kwestie, Burgemeester en Wethouders van de gemeente Doetinchem en door middel van een selectiebesluit als zodanig bekrachtigd (beoordeling archeologisch rapport door de heer drs. M. Kocken, Regionaal Archeoloog Omgevingsdienst Achterhoek, d.d. 25 september 2014, zaaknummer S2014-0521). Met bovenstaand selectieadvies wordt ingestemd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevals-vondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Doetinchem en diens adviseur (de heer drs. M. Kocken, Regionaal Archeoloog regio Achterhoek) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2014-09-29