DOI: 10.17026/ar/pbgyr1
title: Archeologisch bureauonderzoek De Banis te Rijssen, gemeente Rijssen-Holten (OV)

description: Laagland Archeologie heeft in maart 2021 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het gebied ‘De Banis’ te Rijssen, gemeente Rijssen-Holten. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de ontwikkeling van een zonnepark.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het plangebied ligt deels in een dalvormige laagte en deels op een gordeldekzandrug/-vlakte. Deze gordeldekzandrug-/vlakte bevindt zich rondom de flank van een stuwwal die aan de oostkant van het plangebied ligt. Vanaf het Neolithicum is het plangebied bedekt geraakt met veen, resten hiervan zijn in het lager gelegen gebied nog deels aanwezig, afgedekt door een zandige bouwvoor. De bodem bestaat uit een moerige grond; in de laagte een eerdgrond en in het merendeel van het iets hogere gebied een laarpodzolgrond. Het intacte dekzand is op basis van bodemkundige boringen gemiddeld te verwachten op een diepte 25-40 cm -mv op het hoger gelegen deel. In de laagte kan dit op meer dan 70 cm -mv zijn. Op basis van bodemkundige boringen lijkt het dekzand nog deels intact te zijn; aan de westkant is deze afgedekt met een beschermend veenpakket, en aan de oostkant zijn B- en B/C-horizonten herkend. In het middendeel van het plangebied lijkt er sprake te zijn van een A/C-horizont, waardoor de top van het dekzand hier mogelijk is verstoord.
In de omgeving van het plangebied zijn twee losse vondsten bekend, een vuurstenen dolk uit de Vroege-Bronstijd en een stenen bijl uit het Laat-Neolithicum. Beide zijn afkomstig uit het voormalige veengebied aan de westkant van het plangebied. Overige archeologische resten zijn niet bekend. In historische tijden (vanaf circa 1832) werd het terrein omschreven als veengrond. Op basis van oude topografische kaarten blijkt dat het terrein in gebruik is geweest als grasland en dat het plangebied aldoor onbebouwd is geweest.
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek is de kans op de aanwezigheid van archeologische resten middelhoog voor de perioden Laat-Paleolithicum – Midden-Neolithicum. De kans dat deze resten met de geplande ingrepen daadwerkelijk verstoord gaan worden is echter zeer gering. De kans op de aanwezigheid van resten uit de periode Laat-Neolithicum – Nieuwe tijd is laag, hoewel een eventuele toevalsvondst in de venige laagte niet uitgesloten kan worden, zoals de eerder aangetroffen vuurstenen dolk en stenen bijl.
Geadviseerd wordt om geen verder archeologisch onderzoek uit te voeren gezien de beperkte archeologische verwachting, in combinatie met de geringe bodemverstorende activiteiten. Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht.
De implementatie van dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Rijssen-Holten. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, A. Vissinga.