DOI: 10.17026/dans-zfb-f8m6
title: Plangebied Parkeergarage Vredenburg. Bureauonderzoek en Geo-archeologisch booronderzoek

description: &lt;p&gt;In het onderzoeksgebied binnen de cementbetonwand van de toekomstige parkeergarage Vredenburg op het Vredenburgplein te Utrecht is een gecombineerd mechanisch en handmatig geo-archeologisch booronderzoek uitgevoerd. Hoofddoel van het onderzoek was om informatie te verkrijgen over de diepere ondergrond, inzicht verkrijgen in eventueel bewaard gebleven resten van de zuidwesttoren van Kasteel Vredenburg en in de verwachting in het gebied op mogelijke vindplaatsen uit de steentijd. In het onderzoeksgebied zijn drie raaien mechanische Aqualock boringen met diameter van 7-cm gezet tot een variabele diepte tussen 4 (raai B, C) en 6 m – maaiveld (raai A). Het onderzoek werd aangevuld met handmatige boringen tot 3 m – maaiveld ter plaatse van de projectie van de zuidwesttoren van Kasteel Vredenburg. Het maaiveld in het gebied lag op 1 m +NAP. Niet alle boringen konden geplaatst worden om logistieke redenen.&lt;br&gt;De handmatige boringen 34, 35 en 38 zijn gestuikt op circa 0 tot 0,25 m –NAP ter plaatse van de geprojecteerde zuidwesttoren van kasteel Vredenburg. Ter plaatse kan dus een puinpakket behorend tot een uitbraaksleuf of vast muurwerk verwacht worden, waarmee nog mogelijkheden zijn voor documentatie van restanten van de zuidwesttoren van kasteel Vredenburg.&lt;br&gt;Zowel in de noordwesthoek als de zuidwesthoek van de bouwput werden grenzend aan de oeverzone van de stadsbuitengracht afvallagen tot 0,8 m +NAP met archeologische indicatoren (o.a. aardewerk, bot en bouwkeramiek in samenhang met recent materiaal) gezien. In alle boringen die geplaatst werden ter hoogte van de voormalige stadsbuitengracht/Catharijnesingel kon een restant van de basis van de oorspronkelijke grachtvulling worden teruggevonden. In deze grachtvulling zijn fragmenten baksteen gezien en in één boring is 17e-eeuws aardewerk gevonden in combinatie met recenter materiaal. De basis van de grachtvulling ligt het hoogst op 1,5 m –NAP ter hoogte van boring 17 en het laagst op 2,2 m –NAP ter hoogte van diverse boringen. Direct onder deze basis werd in vrijwel alle boringen dekzand aangetroffen, waarin geen begraven bodemhorizonten werden gezien. Het meestal kalkloze en (licht)bruingrijze dekzand gaat tussen 2,4 en 3,0 m –NAP over in kalkrijk, matig grof en slechter gesorteerd rivierzand. Veen werd alleen aangetroffen ter hoogte van boring 1 en boring 23 in de oeverzone direct ten westen van de stadsbuitengracht. In boring 1 werd de top van dekzand onder het veen op 3 m –NAP gezien. Dekzand ontbreekt in boring 23, waar het veen dus direct op rivierafzettingen lijkt te liggen.&lt;br&gt;Gecombineerd met een hoogste voorkomen van dekzand (NB: zonder bodemhorizont) op 1,16 m –NAP in BAM-milieuboring 41 in de oeverzone én de waarneming dat begraven bodemhorizonten in het dekzand ontbreken, kan worden aangenomen dat het oorspronkelijke dekzandoppervlak ter plaatse van de stadsbuitengracht met tenminste 0,35 m in ondiepe grachtdelen en met circa 1 m in diepe grachtdelen afgegraven kan zijn. Het oorspronkelijke dekzandoppervlak zal reliëfrijker en dus lokaal hoger (maar ook lager) kunnen zijn geweest. De kans is daarom groot dat het dekzandoppervlak dieper verstoord is. Bekend is dat kasteel Vredenburg tot circa 2 a 2,5 m –NAP gefundeerd is geweest, zodat de kans op verstoringen door vergraving van het oorspronkelijke landoppervlak aldaar ook groot is.&lt;br&gt;Samengevat lijkt het onderzochte gebied daarmee zeer beperkte mogelijkheden te hebben voor het onderzoek op intact gebleven vindplaatsen uit de steentijd.&lt;br&gt;Mogelijkheden voor onderzoek aan de restanten (muurwerk, puin en/of uitbraaksleuven) van de zuidwesttoren van kasteel Vredenburg bestaan ter hoogte van de al bekende projectie van deze toren. De nog bewaard gebleven afvallagen van de stadsbuitengracht en de oude ophooglagen in de boringen 1 en 23 ter hoogte van de westelijke oeverzone bieden eveneens mogelijkheden, al dient er wel rekening te worden gehouden met vermenging met recenter materiaal en met een verhoogde milieukundige vervuilingsgraad van deze laag.&lt;br&gt;Voor fysisch-geografisch onderzoek bestaan de beste mogelijkheden in de meest westelijk liggende oeverzone van de stadsbuitengracht (met de meest intacte profielen) en in de niet-verstoorde diepere ondergrond vanaf circa 2,2 m –NAP en dieper.&lt;/p&gt;