DOI: 10.17026/ar/fgcam4
title: Bureauonderzoek Barkelazwet te Alteveer, gemeente Stadskanaal

description: In augustus 2021 heeft Antea Group in opdracht van Enexis Nederland B.V. een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor het plangebied Barkelazwet te Alteveer (Enexis projectnr E.13446). Het onderzoek heeft bestaan uit een archeologisch bureauonderzoek.
Aanleiding tot het onderzoek zijn de werkzaamheden aan middenspanningskabels in Alteveer en omstreken. Het tracé loopt van de Doorsneeweg te Nieuwe Pekela naar de Barkelazwet te Alteveer. Het tracé zal hiertussen, langs de Boven Polderweg, Eerste Ontsluitingsweg, Nieuwe Zuideraanleg en de N366 worden aangelegd. Aan de Boven Polderweg, Eerste Ontsluitingsweg en Nieuwe Zuideraanleg vinden aan beide kanten van de weg werkzaamheden plaats.
De totale tracélengte bedraagt circa 10.500 meter, waarvan ongeveer 9080 meter in open ontgraving zal plaatsvinden.
Op basis van het bureauonderzoek geldt voor delen van het tracé en hoge archeologische verwachting op het voorkomen van archeologische resten uit de periode laat-paleolithicum – mesolithicum, gebaseerd op de landschappelijke ligging en het voorkomen van vindplaatsen in (de omgeving van) het plangebied. Voor een ander deel van het plangebied geldt een hoge verwachting voor de periode nieuwe tijd, gebaseerd op de ligging op een oude ontginning as waar een boerderijplaats wordt verwacht uit elk geval de 19e eeuw, met mogelijk oudere voorgangers. Voor de rest van het tracé geldt een lage archeologische verwachting. Deze verwachtingen uit het bureauonderzoek komen overeen met de verwachtingen uit de betreffende bestemmingsplannen.
De hoge verwachting betreft de volgende zones: 
Deelgebied 1: Doorsneeweg -Boven Polderweg ligt in het vigerende bestemmingsplan “De Linten”, d.d. 02-07-2013. Circa 140 meter van het tracé ligt in een gebied wat de dubbelbestemming Waarde Archeologie 3 toegekend heeft gekregen, vanwege de landschappelijke ligging. Een ander deel van het tracé, circa 130 meter, heeft de dubbelbestemming Waarde Archeologie 2 toegekend gekregen, vanwege de verwachte, historische resten. Voor beide waarden is een omgevingsvergunning vereist bij grondwerkzaamheden dieper dan 0,4 m beneden maaiveld. De vrijstellingsgrenzen uit het bestemmingsplan worden overschreden door de geplande werkzaamheden en een omgevingsvergunning is verplicht.
Deelgebied 2: Eerste Ontsluitingsweg en Nieuwe Zuideraanleg/N366 ligt in het vigerende bestemmingsplan “Buitengebied Pekela”, d.d. 25-04-2018. In totaal liggen vier delen van het tracé in een gebied dat de dubbelbestemming Waarde Archeologie 3 toegekend heeft gekregen, op basis van de landschappelijke ligging. De totale lengte van deze vier tracédelen is circa 4700 meter. De opgestelde vrijstellingsgrens voor Waarde Archeologie 3 is dat een omgevingsvergunning vereist is bij grondwerkzaamheden die meer dan 200 m2 beslaan en dieper dan 0,45 m beneden maaiveld zullen reiken. Specifiek voor het graven van sleuven is bovendien de vrijstellingsgrens opgenomen dat voor sleuven breder dan 0, 5 m en dieper dan 1,5 m een omgevingsvergunning vereist is. De dieptegrens zal met 0,9 m niet worden overschreden, maar de breedtegrens wel. Voor de vier losse tracédelen die binnen Waarde Archeologie 3 liggen is een omgevingsvergunning aan de orde.
 
Deelgebied 3: Barkelazwet. Het deel van het tracé dat aan de Barkelazwet zal worden aangelegd, ligt in het vigerende bestemmingsplan “Landelijk gebied”, d.d. 23-03-2009. Circa 220 meter van het tracé ligt in een gebied dat de dubbelbestemming Waarde Archeologisch waardevol gebied II toegekend heeft gekregen. In dit gebied is een omgevingsvergunning vereist voor grondwerkzaamheden die meer dan 100 m2 beslaan en dieper reiken dan 0,4 m beneden maaiveld, en het aanbrengen van ondergrondse transport-, energie-, telecommunicatieleidingen en drainage en daarmee verband houdenede constructies, installaties of apparatuur dieper dan 40 centimeter. De geplande werkzaamheden voor dit deel van het tracé overschrijden deze vrijstellingsregels en een omgevingsvergunning is dan ook verplicht.
Antea Group adviseert een vervolgonderzoek voor de in het bestemmingsplan geselecteerde gebieden met een archeologische waarde, in de vorm van een verkennend booronderzoek. Indien de percelen daartoe geschikt zijn kan het verkennend booronderzoek worden aangevuld met een veldkartering.
Voor een verkennend booronderzoek wordt uitgegaan van een boordichtheid van minimaal 5 boringen per hectare in een boorgrid van 40 x 50 m. Aangezien het tracé vrijwel geheel een lijnelement betreft, zal een boorafstand van 50 m tussen de boringen worden gehanteerd
De verkennende boringen zullen worden gezet met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm tot minimaal 30 cm in de C-horizont. Daar waar aan beide zijden van de weg wordt geboord, zal de boorraai 25 m verspringen ten opzichte van de tegenover liggende raai.

Voor het tracédeel van 130 meter in deelgebied 1 waar resten van historische bebouwing worden verwacht is een verkennend booronderzoek niet de geschikte methode. Hier wordt een opgraving – variant archeologische begeleiding geadviseerd. Gezien de geringe grootte van de bodemontsluiting en de aanwezigheid van kabels en leidingen verdient deze variant van opgraven de voorkeur boven een reguliere opgraving.