DOI: 10.14457/tu.the.2018.983
title: การสื่อสารเพื่อสร้างอัตลักษณ์เพศหญิงในพื้นที่มวยไทย

description: การศึกษาเรื่อง “การสื่อสารเพื่อสร้างอัตลักษณ์เพศหญิงในพื้นที่มวยไทย” เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เข้าใจถึงวิธีการช่วงชิงพื้นการสื่อสารในมวยไทยของผู้หญิงและวิเคราะห์การสื่อสารเพื่อการสร้างอัตลักษณ์ในพื้นที่มวยไทยของผู้หญิง จากนั้นนำข้อมูลมาวิเคราะห์อธิบายและตีความตามแนวคิดหลักที่สำคัญในเรื่องทุน แนวคิดเรื่องสตรีนิยม แนวคิดชนชั้นกลาง และแนวคิดเรื่องอัตลักษณ์ ที่เป็นเกณฑ์ในการศึกษาครั้งนี้ ด้วยวิธีสัมภาษณ์เจาะลึก(Depth Interview) ควบคู่กับการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม(Participant Observation) โดยบทบาทของผู้วิจัยนั้นจะมีส่วนร่วมในกิจกรรมการชกมวยในบางครั้ง และสถานที่สำหรับสังเกตการณ์ในที่นี้ ได้แก่ ค่ายมวย LKT Muay Thai Gym และค่ายมวยมีนะโยธิน รวมถึงการวิเคราะห์เนื้อหา(Content analysis)ในสื่ออันได้แก่ Facebook และ Instagramผลการศึกษาของงานวิจัยชิ้นนี้ สามารถแบ่งออกได้เป็น 2 ประเด็นหลักตามวัตถุประสงค์ ดังต่อไปนี้1.วิธีการช่วงชิงพื้นการสื่อสารในมวยไทยของผู้หญิงที่เข้ามาปรากฏตัวในพื้นที่มวยไทยในฐานะผู้ชกเพื่อการออกกำลังกายนั้น เป็นเรื่องของพื้นที่มวยไทยที่จัดได้ว่าเป็นพื้นที่ของการสื่อสาร(Communication Space) และการสร้างและสั่งสมทุนก็เป็นวิธีการสื่อสารที่แสดงออกถึงการช่วงชิงของพวกเธอ โดยสะท้อนไปถึงการต่อสู้เรื่องอำนาจของมายาคติด้านความเหมาะสมของชนิดกีฬากับความเป็นผู้หญิงชนชั้นกลาง ที่ประกอบไปด้วย “ทุนเศรษฐกิจ” และ “ทุนวัฒนธรรมด้านการออกกำลังกาย” เป็นต้นทุนเดิมจนนำมาสู่การเข้ามาในพื้นที่ของมวยไทยเพื่อสั่งสม “ทุนวัฒนธรรมของมวยไทย” ในด้าน Embodied Form กล่าวคือ ทุนทางความรู้ที่ได้จากมวยไทยฝังตัวอยู่ภายในบุคคลทั้งร่างกายและจิตใจ หรือที่เรียกว่า“ทุนทางร่างกาย” นำไปสู่การแพร่กระจายตัวตนผ่านช่องทางสื่อ Facebook, Instagram และการสื่อสารระหว่างบุคคล การแลกเปลี่ยนกลายเป็น “ทุนสัญลักษณ์” อันได้แก่ผลตอบแทนในรูปแบบการเกิดการยอมรับในตัวตนของผู้หญิงกลุ่มนี้ ซึ่งสิ่งนี้ก็ทำให้เกิดเครือข่ายทางสังคมตามมานั้นคือ “ทุนสังคม” ที่เกิดขึ้นทั้งในพื้นที่มวยไทยและสังคมภายนอกของผู้หญิง นอกจากนั้นทุนยังมีเป็นลักษณะเคลื่อนไหวแบบไม่หยุดนิ่ง กล่าวคือ เมื่อผู้หญิงสร้างและสั่งสมทุนไม่ว่าจะเป็น “ทุนวัฒนธรรม”, “ทุนสัญลักษณ์” และ“ทุนสังคม” ผู้หญิงยังต่อยอดทุนย้อนกลับมาสู่ “ทุนเศรษฐกิจ” ได้อีกด้วย2. ในส่วนการสร้างอัตลักษณ์ของผู้หญิงกลุ่มนี้ต่างสะท้อนถึงความเป็น “ชนชั้นกลาง” ที่ต้องประสบกับสภาวะความเปลี่ยนแปลงของยุคโลกาภิวัตน์รวมไปถึงความเสี่ยงเรื่องต่างๆรวมไปถึงความเสี่ยงเรื่องสุขภาพ ดังนั้นพื้นที่ของมวยไทยรูปแบบการออกกำลังกายจึงเป็นพื้นที่ที่ชนชั้นกลางเล็งเห็นถึงการตอบสนองด้านการแก้ปัญหาเรื่องสุขภาพ และพื้นที่ที่สร้าง “ความรู้ให้กลายเป็นทุน” เพราะความเป็นมวยไทยที่เต็มไปด้วย “ทุนด้านวัฒนธรรม” รวมไปถึงการบ่งบอกถึงรสนิยม(Taste) และตัวตนที่แตกต่างจากคนอื่น ดังนั้นความเป็นมวยไทยที่ปรากฏจึงเป็นในรูปของ “จริตชนชั้นกลาง” และมีการแสดงออกถึงความเป็น “เขา”และความเป็น “เรา” ทั้งในเรื่องของ “ความเป็นมวยไทยรูปแบบออกกำลังกายและความเป็นมวยไทยรูปแบบอาชีพ”, “ความเป็นมวยไทยแบบชนชั้นกลางและความเป็นมวยไทยแบบชนชั้นอื่น” รวมไปถึง “ความเป็นมวยไทยแบบชนชั้นกลางกับความเป็นมวยไทยแบบชนชั้นกลาง”ด้วยกันเอง , “ความเป็นมวยไทยของผู้หญิงชนชั้นกลางและความเป็นมวยไทยของผู้ชายชนชั้นกลาง” และเรื่องของความเป็นมวยเพื่อสุขภาพที่มีทั้ง มวยไทยแบบ Health concern(ห่วงใยสุขภาพ) กับ มวยไทยแบบ healthy (แข็งแรง) และทั้งหมดนี้ต่างแสดงถึงการเปลี่ยนแปลงของบริบทมวยไทยที่เปิดรับไปกับความเป็นชนชั้นกลาง และผู้หญิงชนชั้นกลางกลุ่มนี้ต่างแสดงอำนาจในด้านความเป็นปัจเจกบุคคลผ่านพื้นที่ของมวยไทย