DOI: 10.17026/ar/crutmd
title: Plangebied 'Dijkverbetering Kortsteekterweg, Lindenhovenstraat en Ziendeweg' te Alphen aan den Rijn, gemeente Alphen aan den Rijn;
title: archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 5880

description: In opdracht van het Hoogheemraadschap van Rijnland heeft RAAP in mei 2021 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied 'Dijkverbetering Kortsteekterweg, Lindenhovenstraat en Ziendeweg' te Alphen aan den Rijn in de gemeente Alphen aan den Rijn. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning. Op grond van het bureauonderzoek kunnen de volgende conclusies getrokken worden:  Op een diepte van 8 tot 12 m –NAP geldt een lage verwachting voor de aanwezigheid van resten van tijdelijke kampementen uit het paleo- en mesolithicum.
 In het wadden- en het klei- en veenlandschap geldt een lage verwachting voor de aanwezigheid van resten van bewoning uit de vroege prehistorie.  Op de crevasse- en oeverwalafzettingen van het rivierlandschap de Oude Rijn geldt een hoge verwachting voor de aanwezigheid van resten van bewoning uit de periode neolithicum tot heden.  Vanaf de middeleeuwen geldt een hoge verwachting op de aanwezigheid van resten van bewoning langs het bewoningslint langs de Oude Rijn op zowel de oeverwallen als het veenlandschap en op en rond de locatie van de Dikke Molen.  In de komgebieden van het rivierlandschap van de Oude Rijn geldt een lage verwachting.  Resten van bebouwing uit de periode vanaf de 17e eeuw worden op basis van historisch kaartmateriaal verwacht in vooral het westen van het plangebied en in het noorden ter hoogte van Lindenhovenstraat 16 waar de Suijt Molen heeft gestaan, vermoedelijk een voorloper van de Dikke Molen uit 1674.  Archeologisch relevante niveaus kunnen zich relatief dicht aan de oppervlakte bevinden, maar ook dieper, afgedekt door ophogingslagen en verstoorde grond of door latere komafzettingen.  Uit archeologisch en milieukundig onderzoek uit de omgeving blijkt dat verstoringen tot 2 m diepte met enige regelmaat voorkomen als gevolg van kleiwinning en bouwactiviteiten in het – nu nog steeds bebouwde – gebied. Een overzicht van begrenzingen van wel en niet verstoorde grond kan echter niet worden verkregen. Om de resultaten van het bureauonderzoek te toetsen en de gespecificeerde archeologische verwachting aan te scherpen wordt in het kader van de bureaustudie geadviseerd een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen uit te voeren. Aangezien nog niet van alle ingrepen de exacte diepte bekend is, wordt een algemeen geformuleerd advies gegeven. Dit advies geldt ter plaatse van ontgravingen dieper dan 30 cm –Mv (bijvoorbeeld ter plaatse van de mogelijke watercompensatie tegenover de Ziendeweg) en/of ophogingen hoger dan 0,5 m op tot op heden niet opgehoogde locaties (i.v.m. mogelijke zetting). Het gaat dan om ingrepen ter plaatse van de special Dikke Molen en, mocht het plan van de special Ziendeweg definitief worden, ook in dit deel. Het veldonderzoek (verkennende fase) heeft als doel de geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw in kaart te brengen evenals eventuele bodemverstoringen. Vooral deze laatste categorie is belangrijk omdat het in de omgeving aantoonbaar veel voorkomt en ook tot verschillende dieptes, maar Onderzoeksgebied 'Dijkverbetering Kortsteekterweg, Lindenhovenstraat en Ziendeweg' te Alphen aan den Rijn,
gemeente Alphen aan den Rijn; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) RAAP-rapport 5880 / versie 08-06-2022 [4] een goed overzicht van verstoorde grond in verbreiding en diepte ontbreekt. Het onderzoek heeft niet tot doel eventuele archeologische vindplaatsen in kaart te brengen. Dit neemt niet weg dat er archeologische resten kunnen worden aangetroffen tijdens het veldwerk. Het verkennende onderzoek kan aanleiding geven om bepaalde, reeds voldoende diep verstoorde delen van het plangebied uit te sluiten van verder onderzoek, ongeacht op welke wijze dit onderzoek zal plaatsvinden. Hierover kan in een later stadium een besluit genomen worden. Tevens wordt geadviseerd om de opbouw van de dijk te bepalen door middel van een korte raai boringen haaks op de dijk (ca. 4 tot 5 boringen per dwarsraai). Op basis hiervan kan, zodra de beoogde bodemingrepen concreet zijn, bepaald worden of een profielopname van een doorsnede door de dijk wenselijk en mogelijk is. Voor de zones met een verwachting op de aanwezigheid van resten van historische bebouwing – ter hoogte van de meest westelijke special en de kleikist bij de Dikke Molen – is het uitvoeren van een booronderzoek niet de geëigende methode voor vervolgonderzoek. Afhankelijk van de aard en omvang van de uiteindelijke bodemingrepen wordt een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven aanbevolen. Dit laatste advies kan in een later stadium verder worden uitgewerkt in een proefsleuvenonderzoek of in de vorm van een archeologische begeleiding. Dit advies zal met het verwerken van de resultaten van het verkennend booronderzoek nader moeten worden uitgewerkt, voor zover de details omtrent de planvorming dit reeds toelaten. Daarnaast wordt geadviseerd om, ongeacht de gespecificeerde archeologische verwachting, het plaatsen van de damwand vrij te stellen van archeologisch vervolgonderzoek, vanwege de beperkte breedte van de hiermee gepaard gaande bodemverstoring en de beperkingen ten aanzien van het uitvoeren van (zinvol) archeologisch veldonderzoek ter plaatse. Deze vrijstelling wordt tevens geadviseerd ten aanzien van een eventuele ophoging van de bestaande dijk (d.w.z. een grondoplossing door ophoging zonder verbreding).