DOI: 10.17026/dans-xqv-49b9
title: Groot-Abeele - Abeelse Sprink Groot-Abeele - Abeelse Sprink. Gemeente Vlissingen. Archeologisch Bureauonderzoek en Archeologische Begeleiding

description: &lt;p&gt;Artefact! Advies en Onderzoek in Erfgoed heeft in april-mei 2015 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd binnen een plangebied langs de Abeelse Sprink bij Groot-Abeele (gemeente Vlissingen). Het plangebied is gesitueerd ten noordwesten van de Torenweg en ten zuiden van de Oude Vlissingseweg, tussen Oost-Souburg en Middelburg. Deze locatie betreft de zuidoever van het hier gelegen watergang.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Waterschap Scheldestromen heeft aan de zuidkant van de Abeelse Sprink een natuurvriendelijke oever gerealiseerd. Hiertoe is een nieuwe oever aangelegd met een flauw talud (2:3) een afstand van circa 160 m. De bestaande beschoeiing is verwijderd en voor het aanleggen van de nieuwe oever is een afgraving vanaf de huidige oever over een afstand van maximaal circa 7,70 meter uitgevoerd. Het diepste punt van deze ontgraving ligt op circa 2,35 m –NAP. De maaiveldhoogte binnen het plangebied varieert tussen 0,70 m –NAP in het zuidoosten en 0,60 m +NAP in het noordwesten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de beschikbare aardwetenschappelijke, archeologische en historische gegevens werd in het archeologisch bureauonderzoek een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel opgesteld. Binnen het plangebied is sprake van twee verschillende geologische eenheden die bepalend zijn voor de archeologische verwachting. Het noordwestelijk deel van het plangebied is gelegen op een smalle kreekrug; het zuidwestelijk deel is gelegen in het buiten de kreekrug gelegen komgebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen het gehele plangebied geldt een lage verwachting op het aantreffen van vindplaatsen uit de vroege prehistorie op het Laagpakket van Wierden pleistocene dekzand. Dit niveau bevindt zich omstreeks 8 m –NAP. Voor het noordwestelijk deel van het plangebied vervallen de verwachtingen voor het Neolithicum, de Brons en IJzertijd en de Romeinse Tijd, aangezien de niveaus waarop vindplaatsen uit deze perioden gelegen zijn, door de erosieve werking van de oude geul niet meer aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het zuidwestelijk deel van het plangebied, waar deze niveaus nog wel intact aanwezig kunnen zijn, geldt een lage verwachting voor het Neolithicum op de afzettingen het Laagpakket van Wormer. Voor de Bronstijd geldt een lage verwachting voor het aantreffen van vindplaatsen in de onderzijde van het Hollandveen. Voor de IJzertijd en Romeinse Tijd geldt een hoge verwachting voor de top van het Hollandveen. Daarvoor dient deze top echter intact aanwezig te zijn. Eerder in de omgeving uitgevoerde archeologische onderzoeken hebben aangetoond dat in dit gebied in de Middeleeuwen veelvuldig veen is gemoerd. Indien dit binnen het plangebied ook het geval is, vervallen de verwachtingen voor deze perioden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de Vroege en Late Middeleeuwen geldt binnen het plangebied een hoge verwachting op het aantreffen van vindplaatsen, gelet op de ligging op en direct naar de kreekrug. Voor de Nieuwe Tijd geldt eveneens een hoge verwachting op het aantreffen van vindplaatsen. In de omgeving van het plangebied zijn in deze periode diverse buitenplaatsen gelegen. Binnen het noordwestelijk deel van het plangebied is in de 18de eeuw mogelijk bebouwing aanwezig, zo blijkt uit het beschikbare kaartmateriaal.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied is gelegen op de zuidoever van de Abeelse Sprink. Deze watergang is in 1942 door het Duitse leger als tankgracht aangelegd. Deze tankgracht was onderdeel van het noordelijk deel van het Landfront Vlissingen, de verdedigingslinie van Vlissingen die verder bestond uit bunkers/kazematten en tankversperringen. Het deel ter hoogte van het plangebied is nog intact en als cultuurhistorisch monument geregistreerd in de CHS. Mogelijk zijn bij de aanleg van de tankgracht in het plangebied gelegen vindplaatsen aangetast of verloren gegaan. Op basis van voorliggend bureauonderzoek is de omvang van eventuele verstoringen echter niet vast te stellen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens de Archeologische Begeleiding in juli 2015 is in het noorden van het plangebied een antropogene ophooglaag aangetroffen, die als cultuurlaag is aangemerkt. Deze dateert op basis van het hier aangetroffen vondstmateriaal in de 17de-18de eeuw. In deze laag is een als waterput gebruikte dubbele tonput gevonden. Beide tonputten waren opgebouwd uit houten duigen die aan de bovenzijde vrijwel vergaan waren en aan de onderzijde matig geconserveerd. Op basis van het vondstmateriaal uit de waterput is deze niet exacter te dateren dan in de 17de – 19de eeuw. Deze sporen behoren waarschijnlijk toe aan een erf met bebouwing dat is weergegeven op de kaart van Hattinga direct noordoostelijk van het plangebied. De cultuurlaag en waterput zijn gelegen op de kreekrugafzettingen van het Laagpakket van Walcheren die de noordelijke helft van het plangebied beslaan. In de zuidelijke helft bestaat de ondergrond uit komafzettingen van het Laagpakket van Walcheren, met daaronder veen (Hollandveen Laagpakket). Het veen is doorsneden door een geultje, waarvan de beddingafzetting (eveneens Laagpakket van Walcheren) is aangetroffen. Ten zuiden hiervan is het veen geheel gemoerd. Alleen het veen even noordelijk van het geultje is nog intact. Er is geen begrenzing van moerneringsputten vastgesteld. De Geologische toestand van het plangebied komt hiermee goed overeen de weergave op de Bodemkaart van Bennema & Van der Meer. Alleen het geultje dat het veen doorsnijdt in het zuidelijk deel van het plangebied is op deze kaart en de Geologische en Geomorfologische Kaart niet weergegeven. De binnen het plangebied aangetroffen verstoringen zijn beperkt. Het is niet vast te stellen of deze het gevolg zijn van de aanleg van de tankgracht (thans watergang) in de Tweede Wereldoorlog.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het noordelijk deel van het plangebied is een west-oost verlopende sloot aangetroffen (spoor 4) die te relateren is aan 19de en begin 20ste-eeuwse percelering op basis van het oude kaartmateriaal. Uitgaande van het vondstmateriaal zou de sloot ook al in de 18de eeuw in gebruik kunnen zijn geweest. Een aantal restanten van afvalkuilen en twee greppeltjes in het midden van het plangebied zijn in de 18de eeuw te plaatsen. De greppels, in het bijzonder spoor 7, zijn toe te schrijven aan de perceelsindeling in deze periode, afgaande op de kaart van Hattinga.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens het veldonderzoek zijn dus uitsluitend resten uit de Nieuwe Tijd aangetroffen. Daarmee is de hoge archeologische verwachting die in het bureauonderzoek voor deze periode werd gesteld, ingelost. Voor de IJzertijd, Romeinse Tijd en de Vroege en Late Middeleeuwen is dit niet het geval. Uit deze perioden zijn geen vondsten of sporen aangetroffen.&lt;/p&gt;