DOI: 10.14457/tu.the.2018.178
title: การปรับตัวของธนาคารพาณิชย์ไทยในยุคฟินเทค

description: ในบริบทที่ฟินเทคเข้ามามีบทบาทมากขึ้น ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทําให้คนสามารถเข้าถึงข้อมูลได้ง่ายขึ้นและสะดวกรวดเร็ว จึงมีบางกลุ่มธุรกิจนําเอาเทคโนโลยีเหล่านี้เข้ามา ช่วยพัฒนาระบบงานต่างๆ รวมถึงระบบทางการเงินทําให้ระบบการเงินมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น จึงเกิดเป็นเทคโนโลยีทางการเงินที่เริ่มเป็นกระแสนิยมมากขึ้นในช่วง 2 -3 ปีที่ผ่านมา ผู้บริหารธนาคารพาณิชย์ตระหนักถึงผลกระทบจากการเข้ามามีบทบาทของฟินเทคในสังคมไทย เนื่องจากมีบางกลุ่มธุรกิจใช้ประโยชน์จากช่องทางดังกล่าวเพื่อนําเสนอบริการทางการเงินในทางเลือกอื่นที่อาจเป็นผลให้ลดบทบาทของธนาคารพาณิชย์ลงได้การค้นคว้าอิสระเล่มนี้จึงมุ่งเน้นศึกษาการปรับตัวของธนาคารพาณิชย์ไทยในยุคที่ฟินเทคเข้ามามีบทบาท โดยเป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ที่ทําการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) กับผู้บริหารธนาคารพาณิชย์ไทย 6 ท่าน และผู้บริหารธนาคารแห่งประเทศไทย 1 ท่าน โดยใช้คําถามปลายเปิดเพื่อให้ทราบถึงมุมมองการบริหารงานธนาคารภายใต้บริบทที่ฟินเทคเข้ามามีบทบาท และข้อเสนอแนะ จากนั้นนําข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ร่วมกับข้อมูลจากการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) กับผู้ประกอบการฟินเทค 3 ราย ได้แก่ สมาคมฟินเทคประ เทศไทย Refinn และ StockRadars โดยใช้คําถามปลายเปิดในลักษณะเดียวกับการสัมภาษณ์กับผู้บริหารธนาคารพาณิชย์ไทย ทําให้ธนาคารพาณิชย์ทราบถึงมุมมองของผู้ประกอบการ FinTech Startup ที่มีต่อธนาคารพาณิชย์ไทยในการปรับตัว และเพื่อสรุปเป็นภาพรวมแนวทางการปรับตัวของ ธนาคารพาณิชย์ไทยในยุคฟินเทคได้จากผลการศึกษาพบว่าในยุคที่ฟินเทคเข้ามามีบทบาทธนาคารพาณิชย์ไทยมีการปรับโครงสร้างองค์กรโดยใช้กลยุทธ์ Spin-Off เพื่อมุ่งพัฒนานวัตกรรมทางการเงิน และนําเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาใช้ เช่น API Block Chain หรือ Big data รวมถึงปรับเปลี่ยนด้านบุคลากรทั้งการเพิ่มทักษะ ให้กับบุคลากรเดิม และจัดหาบุคลากรใหม่ที่มีทักษะและเป็นที่ต้องการของตลาดแรงงาน เพื่อไม่ให้ผู้เล่นรายใหม่ที่เข้ามาในตลาดเพื่อลดบทบาท หรือลดความสําคัญของธนาคารพาณิชย์ลงได้ จึงเป็นผล ให้ธนาคารพาณิชย์ไทยมีลักษณะการปรับตัวแบ่งออกเป็น 4 รูปแบบหลัก คือ การร่วมมือกับฟินเทค การเข้าไปร่วมลงทุนในบริษัทผู้นาด้านดิจิทัล การตั้งทีมหรือหน่วยงานภายในเพื่อวิจัยและพัฒนานวัตกรรมใหม่ และการสร้าง Business model ใหม่ อย่างไรก็ตาม การสร้าง Business model ใหม่ เป็นเรื่องยากสําหรับธนาคารพาณิชย์ เนื่องจากธุรกิจธนาคารจําเป็นต้องดาเนินธุรกิจภายใต้กฎระเบียบของธนาคารแห่งประเทศไทย แม้ว่าปัจจุบันธนาคารแห่งประเทศไทยจะผ่อนปรนในบางเรื่อง แต่ธนาคารยังคงต้องดําเนินธุรกิจใน Business ที่เกี่ยวข้องกับการเงิน ยังไม่สามารถปรับตัวเอง เพื่อไปทํา Business model ในด้านอื่นๆได้ด้วยตัวเอง ทําให้ปัจจุบันผู้บริหารธนาคารพาณิชย์ส่วน ใหญ่มุ่งเน้นไปที่การร่วมมือกับฟินเทคและการลงทุนในบริษัทผู้นําด้านดิจิทัลเป็นหลัก โดยหากจะ สร้าง Business Model ใหม่นั้น จะเป็นลักษณะของการเข้าไปร่วมลงทุนกับบริษัทที่มีความเชี่ยวชาญ มากกว่า เนื่องจากในสภาวะปัจจุบันที่ FinTech Startup ไทยส่วนใหญ่ยังไม่ได้มีศักยภาพพอที่จะ สามารถแข่งขันกับธนาคารพาณิชย์ได้นั้น ธนาคารพาณิชย์ส่วนใหญ่จึงมุ่งเน้นการปรับตัวในลักษณะ ของการร่วมมือกับ FinTech Startup โดยใช้จุดแข็งของทั้ง 2 ฝ่าย เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการ ทางการเงินที่มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น โดยที่ต่างฝ่ายต่างได้ผลประโยชน์ (Win-Win Situation) เพื่อให้ เกิดผลิตภาพเกิดประโยชน์ต่อผู้บริโภคมากที่สุดและสามารถบริหารงานภายใต้บริบทที่ฟินเทคเข้ามามี บทบาทได้ นอกจากนี้ผลการศึกษายังพบว่ามีแนวโน้มที่ FinTech Startup จะเข้ามาร่วมมือกับ ธนาคารพาณิชย์ไทยในลักษณะพันธมิตรทางการค้า เพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์และบริการทางการเงิน ให้กับธนาคาร เพื่อให้ธนาคารสามารถแข่งขันกับธนาคารคู่แข่งได้ ซึ่งทาให้เกิดการแข่งขันกันระหว่าง ธนาคารมากกว่าการแข่งขันกับ FinTech Startup จึงอาจเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจธนาคารพาณิชย์ใน การปรับใช้กลยุทธ์การบริหารงานได้อย่างเหมาะสม เพื่อสร้างความสามารถทางการแข่งขันในอนาคต ให้กับธนาคารพาณิชย์ไทยได้