DOI: 10.17026/ar/2iut4r
title: Archeologisch onderzoek Woningbouwlocatie Balk, aan de De Gast 39 te Zuidhorn, gemeente Westerkwartier
title: Bureauonderzoek

description: In opdracht van OG Kastanjelaan B.V. heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd naar het plangebied Woningbouwlocatie Balk, aan de De Gast 39 te Zuidhorn, gemeente Westerkwartier. De aanleiding voor dit onderzoek is de voorgenomen ontwikkeling van een zestal vier-onder-een-kap woningen op deze locatie, waarvoor naast de bouw van de woningen zelf ook ondergrondse infrastructuur (kabels, leiding, riolering) zal worden aangelegd. Hiervoor gelden de volgende uitgangspunten:
• Het terrein is met ca 80 cm puin en asfalt opgehoogd t.b.v. het parkeerterrein. De realisatie blijft grotendeels binnen deze 80 cm. Ter plaatse van de tuinen wordt de puinlaag afgegraven.
• Ter plaatse van de wegen en riolering wordt tot een diepte van 80 – 100 cm -mv ontgraven.

Onderhavig rapport is opgesteld aan de hand van deze uitgangspunten. Het doel van dit onderzoek is het vaststellen welke archeologische waarden in het plangebied (mogelijk) aanwezig zijn of kunnen worden verwacht. 

Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 9.500 m2. Het onderzoeksgebied betreft een straal van 250 m hieromheen. Binnen deze straal kunnen voldoende landschappelijke, archeologische en historische data verzameld worden om tot een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied te komen. Dit rapport betreft een standaardrapport zoals genoemd in de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform SIKB BRL 4000 protocol 4002. Er is gebruik gemaakt van een verscheidenheid aan bronnen, inclusief het Algemeen Hoogtebestand Nederland, Archis 3, de beleidskaarten van de gemeente Westerkwartier en historische kaarten. 

Het plangebied ligt op een met dekzand bedekte keileemrug die mogelijk is afgedekt met plaggen sinds de Late Middeleeuwen, waarop meer recentelijk een puinlaag van ca. 80 cm dikte is aangebracht ten behoeve van de huidige inrichting van het terrein. De top van de pleistocene afzettingen is vermoedelijk goed geconserveerd door de conserverende werking van het afdekkende plaggendek, waardoor er een hoge verwachting geldt voor bewoningssporen en andere archeologische waarden uit het Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen. Voor het plaggendek geldt een hoge verwachting voor archeologisch vondstmateriaal uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd, maar bewoningssporen worden hier niet in verwacht. 

De top van het cultuur-/plaggendek wordt verwacht vanaf ca. 80 cm, direct onder de opgebrachte puinlaag. De top van het dekzand kan verwacht worden vanaf minimaal 50 cm onder de puinlaag. Door agrarische activiteiten voorafgaand aan de huidige inrichting van het terrein kan de top van het plaggendek zijn verstoord door omspitting of verploeging van de bodem tot circa 30 cm -mv. Door de aanleg van de huidige bebouwing en parkeerplaats kan de ondergrond plaatselijk dieper zijn vergraven of verstoord; aangezien echter een puinlaag van ca. 80 cm dikte is opgebracht voor de aanleg van de huidige bebouwing en parkeerplaats, is het ook mogelijk dat de oudere bodemlagen nog intact zijn. 

Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek adviseert Sweco Nederland B.V. om vervolgonderzoek uit te voeren voor werkzaamheden tot onder de recent opgebrachte puinlaag van ca. 80 cm, omdat deze werkzaamheden archeologische waarden in de oudere onderliggende bodemlagen kunnen verstoren of vernietigen. Bij de geplande werkzaamheden zal naar verwachting alleen voor de aanleg van de wegen en riolering, en slechts in kleine delen van het plangebied, dieper dan de puinlaag worden ontgraven. 
 
Op voorhand is nog niet exact bekend is om welke delen dit zal gaan. Daarom wordt geadviseerd de werkzaamheden aan de wegen en riolering te combineren met een inventariserend archeologisch veldonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek – variant archeologische begeleiding (KNA protocol 4003). Hiervoor dient voorafgaand aan het onderzoek een Programma van Eeisen te worden opgesteld en ter goedkeuring voorgelegd aan de bevoegde overheid.

Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden waarvoor geen vervolgonderzoek geadviseerd is toch onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de minister verplicht (vondstmelding via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). 

De bevoegde overheid heeft onderhavig rapport beoordeeld en gaat akkoord met het opgestelde advies.