DOI: 10.14457/tu.the.2022.1685
title: กุหลาบแดงบานบนผืนแผ่นดินจีน: โครงการสร้างความเป็นไทยที่ปฏิวัติของกุหลาบ สายประดิษฐ์ พ.ศ. 2501-2517

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ประสงค์ศึกษาลักษณะและพัฒนาการของยุทธวิธีสถาปนาอำนาจนำทวนกระแสผ่าน “โครงการสร้างความเป็นไทยที่ปฏิวัติ” ของกุหลาบ สายประดิษฐ์ ภายใต้บริบททางประวัติศาสตร์ในช่วงระหว่างปี พ.ศ. 2501-2517 ที่กุหลาบลี้ภัยทางการเมืองอยู่ในสาธารณรัฐประชาชนจีน โดยใช้แนวคิดการสถาปนาอำนาจนำทวนกระแสของอันโตนิโอ กรัมชี่ และสงครามแย่งชิงความเป็นไทยของเกษียร เตชะพีระเป็นกรอบการศึกษาหลัก จากการศึกษาพบว่าบริบทสงครามเย็นในระดับโลกและสงครามร้อนในภูมิภาคอินโดจีนที่พันธมิตรระหว่างขั้วมหาอำนาจโลกที่มีสหรัฐอเมริกาเป็นผู้นำกับรัฐบาลเผด็จการทหารไทยร่วมกันชู “ความเป็นไทย” แบบชาตินิยมราชการที่เน้นลัทธิทุนนิยม-เชื้อชาตินิยม-รัฐราชการ-ทหารนิยม-กษัตริยนิยม-สากลนิยมแอนตี้คอมมิวนิสต์มาเป็นเครื่องมือแสวงหาความชอบธรรมทางการเมืองเพื่อยึดกุมกลไกรัฐไทยให้เคลื่อนไปตามแนวทางที่ตนต้องการ ได้ผลักดันให้กุหลาบหันไปกระชับความร่วมมือรวมทั้งใช้โครงสร้างและเครือข่ายปัญญาชนของขบวนการคอมมิวนิสต์สากลทั้งของพรรคคอมมิวนิสต์จีน (พคจ.) เวียดนาม (พคว.) และไทย (พคท.) เป็นเครื่องมือเผยแพร่อุดมการณ์เสมอภาคนิยม-สากลนิยมคอมมิวนิสต์เพื่อแสวงหาความชอบธรรมทางการเมืองและปลุกระดมมวลชนเข้าทำลายอำนาจรัฐไทยเก่าและสถาปนาอำนาจรัฐใหม่ของประชาชน กลุ่มเป้าหมายหลักคือชาวนาในพื้นที่ชายขอบของรัฐไทย ทั้งนี้ “โครงการสร้างความเป็นไทยที่ปฏิวัติ” ของกุหลาบมีลักษณะแลพัฒนาการแบ่งได้เป็นสามช่วงเหลื่อมซ้อนกันดังนี้ ยุคเตรียมเข้าร่วม “สงครามประชาชน” (พ.ศ. 2501-2507) การกระชับความร่วมมือกับขบวนการคอมมิวนิสต์สากล โดยเฉพาะ พคจ. ส่งอิทธิพลทางความคิดสำคัญที่ทำให้ “โครงการสร้างความเป็นไทยที่ปฏิวัติ” ของกุหลาบคลี่คลายจากแบบปัญญาชนเมือง/พลเรือนผ่านการตั้งแนวร่วมกับนักหนังสือพิมพ์-นักศึกษา-กรรมกร-นักการเมืองฝ่ายซ้ายในช่วงพุทธทศวรรษ 2490 ไปสู่การเข้าร่วมเคลื่อนไหวแบบกองทัพจรยุทธ์ปิดลับใต้ดินหรือแบบปัญญาชนผสานชาวนาในชนบทกับ พคท. ตามตัวแบบการปฏิวัติประชาธิปไตยแผนใหม่ของ พคจ. เริ่มจากการมุ่งเน้นเผยแพร่อุดมการณ์เสมอภาคนิยมและสากลนิยมคอมมิวนิสต์เพื่อสร้างบทบาทใหม่ให้แก่ชาวนาไทยในฐานะพลังพื้นฐานของการปฏิวัติผ่านสถานีวิทยุปักกิ่งเป็นหลัก ก่อนจะคลี่คลายไปร่วมก่อตั้งและดำเนินงานสถานีวิทยุเสียงประชาชนแห่งประเทศไทย (สปท.) องค์การโฆษณาที่ใหญ่และเป็นระบบที่สุดของ พคท. ยุคกำเนิดองค์การโฆษณาทางวิทยุภายใต้โครงสร้าง พคท. (พ.ศ. 2504-2508) สงครามอินโดจีนที่ไต่ระดับขึ้นเรื่อย ๆ ประกอบกับการสนับสนุนของ พคท. ทำให้กุหลาบได้เข้าร่วมก่อตั้งและดำเนินงาน สปท. ซึ่งนับเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้การตอบโต้อุดมการณ์หลักของรัฐราชการไทยด้วยการใช้ยุทธวิธีทางสังคมวิทยาและภาษาศาสตร์ผ่าน “โครงการสร้างความเป็นไทยที่ปฏิวัติ” ของกุหลาบเป็นระบบ แผ่กว้างและมีบทบาทชี้นำขบวนปฏิวัติไทยที่มี พคท. เป็นแกนโดยตรงเป็นครั้งแรก ขณะเดียวกัน “โครงการสร้างความเป็นไทยที่ปฏิวัติ” ของกุหลาบในยุคนี้ก็ถูกชี้นำและดัดแปลงให้คลี่คลายไปตามตรรกะการต่อสู้ตามตัวแบบการปฏิวัติประชาธิปไตยแผนใหม่ของ พคจ. และเหมาเจ๋อตุงตามการตีความของ พคท. ยิ่งขึ้น และยุค “สงครามประชาชน” (พ.ศ. 2508-2517) “โครงการสร้างความเป็นไทยที่ปฏิวัติ” ของกุหลาบในช่วงนี้ถูกยุทธาภิวัฒน์ (militarization) ไปตามตัวแบบการปฏิวัติประชาธิปไตยแผนใหม่ด้วยวิธีรุนแรงตามยุทธศาสตร์สงครามประชาชนของ พคจ. และเหมาเจ๋อตุงอย่างชัดเจน เนื่องจากการขยายตัวและเกียรติภูมิที่สูงขึ้นของขบวนการคอมมิวนิสต์สากล รวมทั้ง พคท. ที่ต่อสู้กับขั้วมหาอำนาจโลกที่มีสหรัฐอเมริกาเป็นผู้นำด้วยยุทธศาสตร์ดังกล่าว ประกอบกับอิทธิพลจากการปฏิวัติใหญ่ทางวัฒนธรรมชนชั้นกรรมาชีพจีน และความเสื่อมถอยของการอ้างสิทธิอำนาจแบบราชาชาตินิยมและอำนาจนิยมของรัฐบาลเผด็จการทหารสมัยจอมพลถนอม กิตติขจร ทำให้กุหลาบและ พคท. เห็นตรงกันว่าหากขยายการต่อสู้ด้วยอาวุธให้กลายเป็นสงครามประชาชนแบบ พคจ. สำเร็จ จะทำให้ขบวนปฏิวัติไทยที่มี พคท. เป็นแกนบรรลุชัยชนะขั้นแตกหักได้