DOI: 10.17026/ar/duspg4
title: Archeologisch Bureauonderzoek (BO), De Eshof, Herveld

description: Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van een bestemmingsplanwijziging. De afzettingen in het plangebied horen geologisch gezien tot de Formatie van Echteld. Het plangebied ligt op de stroomrug van Herveld, deze was actief tot ongeveer 500 voor Christus. Het beddingzand van de stroomgordel wordt verwacht op een diepte van 1 tot 1,5 m beneden maaiveld. Het plangebied ligt op een stroomrug, waarin archeologische resten kunnen worden verwacht vanaf de late ijzertijd tot de vroege middeleeuwen. In de omgeving Andelst-Zetten zijn veel archeologische vindplaatsen uit de Romeinse tijd bekend, het is een speerpunt voor archeologisch onderzoek in de regio. In het onderhavige plangebied zijn tijdens graafwerkzaamheden houtresten en palissades gevonden, mogelijk dateren deze vanaf het neolithicum. Archeologische resten vanaf de late ijzertijd tot en met de nieuwe tijd kunnen vanaf het maaiveld worden aangetroffen. Boerderij ‘De Eshof’ in het plangebied is een historisch erf. De huidige gebouwen dateren uit 1928 en zijn in de stijl van de Amsterdamse school. Het gebouw met bijgebouwen is een rijksmonument. Voorgangers van ‘De Eshof’ zijn op historische kaarten vanaf 1832 te zien. Het is niet bekend wat de eerste vermelding van een boerderij op deze locatie is, mogelijk dateert het erf uit de late middeleeuwen. 
Op basis van het bureauonderzoek heeft het plangebied een hoge archeologische verwachtingswaarde voor resten vanaf het neolithicum tot en met de nieuwe tijd. Eventuele resten kunnen op twee niveaus worden aangetroffen. Het diepste niveau is de basis van de stroomrug in de beddingafzettingen, hier kunnen resten worden aangetroffen vanaf het neolithicum. De verwachting voor het aantreffen van resten vanaf het neolithicum is hoog, vooral aan de zuidkant van het plangebied. Resten uit deze periode zullen vooral gerelateerd zijn aan de rivier, zoals houten beschoeiingen. 
In de kleiige stroomrugafzettingen die boven het beddingzand zijn afgezet, geldt een hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten vanaf de late ijzertijd tot met de nieuwe tijd. Deze resten kunnen vanaf het maaiveld worden aangetroffen. 
De verwachte resten bestaan uit bewoningssporen van huizen, bijgebouwen, erfafscheidingen, waterputten en sporen van agrarische activiteit en grafvelden. In de buurt van de restgeul worden ook riviergebonden resten verwacht zoals houten beschoeiingen, kades en voorden (oversteekplaatsen). Uit de Romeinse tijd moet tevens rekening worden gehouden met een weg, waarvan het mogelijke tracé is aangegeven op de gemeentelijke verwachtingskaart voor de Romeinse tijd (Afb. 8).
Het erf De Eshof is een historische boerderijplaats waarvan de oorsprong mogelijk tot in de middeleeuwen teruggaat. Er kunnen resten van oudere versies van de boerderij met bijgebouwen en andere structuren zoals erfafscheidingen en waterputten aanwezig zijn. De verwachting voor het aantreffen van archeologische resten van het paleolithicum tot en met het mesolithicum is zeer laag. De top van de pleistocene zandondergrond, waar deze resten kunnen worden gevonden is ter plaatse van het plangebied verspoeld door de stroomrug. De hoge archeologische verwachting zoals weergegeven op de beleidskaart van de gemeente Overbetuwe is op basis van het bureauonderzoek bevestigd. Op basis van de resultaten van het hier gerapporteerde onderzoek wordt geadviseerd een verkennend en karterend booronderzoek uit te voeren in het deel van het plangebied dat wordt heringericht. De boringen moeten tot minimaal 0,3 m in de zandige beddingafzettingen worden uitgevoerd, of tot 0,5 m dieper dan de geplande ingreep. Indien ingrepen zijn gepland aan de zuidkant van het plangebied, nabij de bekende vindplaats, wordt aanbevolen door middel van proefsleuvenonderzoek de vindplaats te waarderen. De huidige archeologische dubbelbestemming waarde 2 en 1 kan worden gehandhaafd in het nieuwe bestemmingsplan.