DOI: 10.14457/tu.the.2016.861
title: ปัญหาในการส่งออกผลิตภัณฑ์ทางวัฒนธรรม: ศึกษากรณีภาพยนตร์ไทย

description: ในปัจจุบันสภาพการค้าของโลกมีการแข่งขันทางการค้าและเงื่อนไขทางการค้ามากมายในหลากหลายรูปแบบ ทำให้การค้าขายสินค้าหรือผลิตภัณฑ์โดยทั่วไปมีข้อจำกัดมากขึ้น การนำเอาวัฒนธรรมมาประยุกต์ใช้ในทางการค้าโดยเล็งเห็นถึงคุณค่าในเชิงพาณิชย์ของวัฒนธรรมจึงมีความสำคัญมากขึ้น เพราะวัฒนธรรมคือสิ่งที่ทุกๆประเทศมีอยู่และหากสามารถนำมาใช้ให้เกิดคุณค่าในเชิงพาณิชย์ได้ก็จะทำให้เป็นกำลังสำคัญมาช่วยส่งเสริม สนับสนุน หรือทดแทนการค้าขายสินค้าโดยทั่วไปในปัจจุบันได้ ทั้งยังช่วยส่งเสริมมูลค่าการค้าขายและเศรษฐกิจของประเทศได้อีกด้วยโดยสาเหตุที่เลือกศึกษากรณีภาพยนตร์ก็เพราะภาพยนตร์เป็นสื่อประเภทหนึ่งที่เป็นศิลปะ สามารถถ่ายทอดความบันเทิงและความคิดต่างๆ รวมถึงสื่อความเข้าใจและให้ความรู้สึกร่วมกันกับผู้ชมได้เป็นอย่างดี โดยผ่านทางเนื้อเรื่องที่สื่อออกไปต่อผู้ชมและเป็นสื่อที่มีอิทธิพลต่อสังคมเป็นอย่างมาก ภาพยนตร์ยังสามารถสร้างรายได้และเพิ่มมูลค่าให้เศรษฐกิจของประเทศได้อย่างมากมาย อีกทั้งยังสามารถใช้เป็นสื่อโฆษณาสินค้าหรือผลิตภัณฑ์ต่างๆ รวมถึงเทคโนโลยีที่อาจสอดแทรกหรือโฆษณาแฝงไปกับภาพยนตร์ได้อีกด้วย อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันการส่งออกภาพยนตร์ไทยยังคงมีปัญหาและอุปสรรคที่ส่งผลให้การส่งออกภาพยนตร์ไทยยังไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการส่งออกภาพยนตร์ในปัจจุบัน คือ พระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 นั้น ไม่มีบทบัญญัติอันเป็นการส่งเสริมและสนับสนุนอุตสาหกรรมภาพยนตร์ ยังขาดมิติด้านการส่งเสริม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องเงินทุนสนับสนุนอุตสาหกรรมภาพยนตร์ รวมทั้งมาตรการช่วยเหลือทางภาษีขาออกแก่ผู้ส่งออกภาพยนตร์ไทยโดยเหตุที่พระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 ไม่มีบทบัญญัติอันเป็นการส่งเสริมและสนับสนุนในเรื่องเงินทุนอยู่เลย ก่อให้เกิดผลกระทบทางด้านเงินทุนอยู่สามประการ ได้แก่ ประการแรก ปัจจุบันเงินทุนในการสร้างภาพยนตร์นั้นไปอยู่แต่กับผู้สร้างภาพยนตร์รายใหญ่อยู่เพียงไม่กี่รายซึ่งมีจำนวนไม่มาก ผู้สร้างภาพยนตร์รายอื่นๆที่เป็นผู้สร้างรายย่อยหรือผู้สร้างภาพยนตร์อิสระซึ่งมีจำนวนมากกว่าในอุตสาหกรรมภาพยนตร์นั้นไม่สามารถเข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ ประการที่สอง ด้วยเหตุที่มีผู้สร้างภาพยนตร์รายใหญ่ๆที่มีอยู่เพียงไม่กี่ราย ทำให้ความหลากหลายของภาพยนตร์ไทยที่ผลิตออกมาไม่มีความหลากหลายและวนเวียนอยู่แต่กับภาพยนตร์แนวเดิมๆ และผู้สร้างภาพยนตร์รายใหญ่ๆเหล่านั้นเองต้องสร้างภาพยนตร์ไทยออกมาโดยคำนึงถึงรายได้และผลกำไรขาดทุนจากการทำธุรกิจก่อนเป็นอันดับแรกจึงทำให้ผลงานภาพยนตร์ที่สร้างออกมา มีคุณภาพต่ำ ขาดความหลากหลาย ขาดความน่าสนใจ ขาดความแปลกใหม่ ขาดความคิดสร้างสรรค์ ขาดการส่งเสริมวัฒนธรรมไทยร่วมสมัย ขาดแรงบันดาลใจ ขาดการโฆษณาในเชิงพาณิชย์ ขาดเอกลักษณ์ความเป็นไทย รวมถึงยังขาดดนตรีประกอบภาพยนตร์ ดนตรีประกอบฉากภาพยนตร์ โดยใช้วงออร์เคสตราที่มีคุณภาพและมีลักษณะเป็นเอกลักษณ์ของภาพยนตร์ไทย และยังขาดภาพลักษณ์ที่ชัดเจนของภาพยนตร์ไทย ทำให้ยังขาดความน่าสนใจไป ประการที่สาม จะส่งผลกระทบต่อการส่งออกภาพยนตร์ไทยเวลาที่ต้องนำภาพยนตร์ไทยออกไปจัดจำหน่ายที่ต่างประเทศ กล่าวคือ ภาพยนตร์นั้นเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีลักษณะของการจัดจำหน่ายเป็นการเฉพาะตัวและแตกต่างไปจากผลิตภัณฑ์อื่นๆ ภาพยนตร์จะมีธรรมชาติของการจัดจำหน่ายโดยเฉพาะ ในการจำหน่ายภาพยนตร์ไปต่างประเทศนั้น ผู้ซื้อภาพยนตร์ต่างประเทศมักจะซื้อขายภาพยนตร์กันตามงานเทศกาลภาพยนตร์นานาชาติ หรือตามตลาดภาพยนตร์ทั่วโลก จึงทำให้ผู้ส่งออกภาพยนตร์ไทยต้องมีต้นทุนในการออกไปจำหน่ายภาพยนตร์ไทยที่ต่างประเทศ ผู้สร้างภาพยนตร์รายย่อย ผู้สร้างภาพยนตร์อิสระที่ไม่มีเงินทุนที่จะใช้เป็นต้นทุนในการส่งออกภาพยนตร์ก็ไม่มีโอกาสและไม่สามารถที่จะส่งออกภาพยนตร์ไทยออกไปจำหน่ายที่ต่างประเทศได้นอกจากนี้ ยังส่งผลกระทบทางด้านภาษีต่อการส่งออกภาพยนตร์ไทย โดยเหตุที่พระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 ไม่ได้มีบทบัญญัติในเรื่องการสนับสนุนทางด้านภาษีขาออกในการส่งออกภาพยนตร์ไทยไปต่างประเทศอยู่เลยนั้น จึงทำให้ในขณะนี้ เมื่อผู้สร้างภาพยนตร์ไทยจะส่งออกภาพยนตร์ไทยไปต่างประเทศนั้นต้องรับภาระทางภาษีอากรขาออกเต็มจำนวน ทำให้ไม่เกิดการกระตุ้นหรือแรงจูงใจให้ผู้สร้างภาพยนตร์ไทยอยากจะส่งออกภาพยนตร์ไทยออกไปต่างประเทศ ทั้งนี้โดย เมื่อได้พิจารณาถึงปัญหาและผลกระทบในด้านต่างๆต่อการส่งออกภาพยนตร์ไทย จากการที่พระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 ไม่ได้มีบทบัญญัติเกี่ยวข้องกับเรื่องการส่งเสริมและสนับสนุนการส่งออกภาพยนตร์ไทยทางด้านเงินทุนและมาตรการช่วยเหลือทางภาษีแล้วนั้น จึงได้เสนอแนะแนวทางแก้ปัญหาและแนวมาตรการส่งเสริมการส่งออกภาพยนตร์ไทยไปต่างประเทศ อยู่2ประการด้วยกัน กล่าวคือประการแรก โดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 มาตรา9(3) เสนอให้แก้ไขเพิ่มเติมกฎหมาย โดยให้เพิ่มเติม หมวดว่าด้วยกองทุนสนับสนุนภาพยนตร์ เพิ่มเติมลงไปในพระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 และประการสอง โดยอาศัยอำนาจตามพระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 มาตรา9(4) เสนอให้ออกกฎกระทรวงตามความในพระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ.2551 ให้มีมาตรการคืนภาษีขาออกในการส่งออกภาพยนตร์ไทยเพื่อส่งเสริมการส่งออกภาพยนตร์ไทยไปต่างประเทศ