DOI: 10.14457/tu.the.2018.479
title: การวิเคราะห์โครงสร้างตลาดและการปรับตัวในธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว

description: การค้นคว้าอิสระเล่มนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาและวิเคราะห์ถึงโครงสร้างตลาด พฤติกรรมของผู้ประกอบการ นโยบายของรัฐต่อธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว (Liquefied Natural Gas: LNG) ในประเทศไทย และการปรับตัวของผู้ประกอบกิจการปิโตรเลียมในประเทศไทย ในอีก 5 ปีข้างหน้า โดยใช้กรณีศึกษาของต่างประเทศ คือ ประเทศญี่ปุ่น จีน และเกาหลีใต้ เนื่องจากทั้ง 3 ประเทศเป็น LNG Importer รายใหญ่ที่สุดของโลก ผลการศึกษาพบว่า โครงสร้างตลาดธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลวในประเทศไทยเป็นตลาดผูกขาด ซึ่งเป็นตลาดที่มีผู้นำเข้าและผู้ขายรายเดียว คือบริษัท ปตท.จำกัด (มหาชน) แต่ในอนาคตภาครัฐมีเปิดเสรีธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว โดยให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยเป็น LNG Importer อีกหนึ่งราย สำหรับ LNG Supplier และ Shipper ในระยะเวลาที่ทำการศึกษา ยังไม่มีการประกาศผลอย่างเป็นทางการของผู้ชนะการเสนอราคาเป็น LNG Supplier และ Shipper ให้แก่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย และ LNG Terminal Operator มีผู้ให้บริการเพียงรายเดียวในประเทศไทย คือบริษัท PTT LNG จำกัดพฤติกรรมของผู้ประกอบการในธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลวมีทั้งพฤติกรรมทางด้านราคา และพฤติกรรมที่มิใช่ราคา โดย LNG Importer จะมีพฤติกรรมการตั้งราคาขายก๊าซธรรมชาติเหลวที่แปรสภาพแล้วให้แก่ LNG User ทั้งนี้ราคานั้นจะต้องไม่สูงกว่าราคาที่หน่วยงานภาครัฐกำหนด สำหรับราคาซื้อก๊าซธรรมชาติเหลวจาก Supplier และ Shipper พบว่าราคาที่ซื้อจะต้องได้รับการพิจารณาจากหน่วยงานภาครัฐก่อนดำเนินการซื้อก๊าซธรรมชาติเหลว ส่งผลให้ LNG Importer ไม่สามารถซื้อก๊าซธรรมชาติเหลวเกินราคาที่หน่วยงานภาครัฐกำหนดได้ พฤติกรรมที่มิใช่ราคา อันได้แก่ ระยะเวลา และปริมาณการส่งมอบก๊าซธรรมชาติเหลวที่แปรสภาพแล้วให้แก่ LNG User เพื่อให้ตรงตามระยะเวลาที่กำหนดไว้ในสัญญา LNG Supplier และ Shipper จะกำหนดราคา เพื่อให้ตนเองเป็นผู้ชนะในการเสนอราคาเป็น LNG Supplier และ Shipper พฤติกรรรมที่มิใช่ราคา ประกอบด้วย การเตรียมความพร้อมหาช่องทางการนำเข้า การขนส่ง การหาแหล่งผลิตก๊าซธรรมชาติเหลว เมื่อมีการเปิดเสรีธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลวในประเทศไทย LNG Terminal Operator มีพฤติกรรมทางด้านราคา โดยจะกำหนดราคาที่เก็บจาก LNG Importer เช่น การกำหนดอัตราค่าบริการท่าเทียบเรือ LNG Storage และ LNG Regasification แต่การกำหนดอัตราค่าบริการต่างๆ ต้องไม่เกินราคาที่หน่วยงานรัฐกำหนด พฤติกรรมที่มิใช่ราคา ประกอบด้วย การใช้กลยุทธ์ด้านสถานที่ตั้ง ได้แก่ ขนาดพื้นที่ ความปลอดภัยของท่าเทียบเรือ รวมถึงกระบวนการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพ ได้แก่ ระยะเวลาในการแปรสภาพก๊าซจากของเหลวให้กลายเป็นก๊าซ การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในกระบวนการ Regasification นโยบายของรัฐต่อธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว จะเป็นการกำหนดนโยบายการเปิดเสรีธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว ซึ่งที่ผ่านมาธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลวในประเทศไทย ผู้ประกอบการในตลาดไม่สามารถเข้ามาทำธุรกิจนี้ได้ด้วยตนเอง แต่เมื่อเวลาผ่านไปการมีผู้นำเข้า ผู้ขาย และผู้ให้บริการเพียงรายเดียว อาจจะส่งผลเสียต่อผู้บริโภคในประเทศ ทำให้ภาครัฐจึงใช้นโยบายเปิดเสรีธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลว เพื่อส่งเสริมให้มีการแข่งขันเพิ่มมากขึ้นจากสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลวส่งผลให้ผู้ประกอบการเกิดการปรับตัว อย่างไรก็ตาม การปรับตัวของผู้ประกอบการแต่ละประเภทมีความแตกต่างกัน ขึ้นอยู่กับการรับรู้ผลกระทบในการดำเนินธุรกิจ ซึ่งผู้ประกอบกิจการปิโตรเลียมทุกราย ได้มีการปรับตัวในด้านต่างๆ เพื่อผลประกอบการที่ดีขึ้น โดย LNG Importer ซึ่งเป็นผู้ประกอบการรายเดิมและเป็นผู้ผูกขาด เมื่อเปิดเสรีธุรกิจก๊าซธรรมชาติเหลวจะทำให้ผู้ประกอบการรายนั้นเป็นผู้ที่ได้รับผลกระทบมากที่สุดใน LNG Value Chain จึงทำให้ผู้ประกอบการต้องมองหาตลาดและลูกค้ารายใหม่ เพื่อรองรับสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงดังกล่าว สำหรับ LNG Supplier และ Shipper มีการศึกษา และวางแผนหาช่องทางซื้อก๊าซธรรมชาติเหลวเพื่อนำมาส่งมอบให้แก่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย ส่วน LNG Terminal Operator ได้ทำการศึกษา วางแผนการลงทุนก่อสร้างคลังเก็บรักษา และแปรสภาพก๊าซธรรมชาติเหลวเพิ่มขึ้นในอนาคต และ LNG User รายใหม่ อันได้แก่ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย จะปรับตัวเป็น LNG Importer และจะก่อสร้างสถานีเก็บรักษา และแปรสภาพก๊าซธรรมชาติจากของเหลวเป็นก๊าซแบบลอยน้ำ (Floating Storage and Regasification Unit: FSRU) เพื่อนำก๊าซธรรมชาติเหลวที่แปรสภาพแล้วนั้นมาใช้ในกิจการผลิตไฟฟ้าของตนเอง ซึ่งในการดำเนินการดังกล่าว ส่งผลให้การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทยเป็นผู้ได้รับผลประโยชน์มากที่สุดใน LNG Value Chain