DOI: 10.17026/ar/pumdjg
title: Heerebosch fase 3 te Handel

description: KSP Archeologie heeft in mei 2025 een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase (IVO-(O)verig); booronderzoek) en een cultuurhistorische analyse uitgevoerd voor de locatie aan de Heerebosch in Handel (gemeente Gemert-Bakel). Het onderzoek is uitgevoerd voor de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de nieuwbouwplannen van woningen.

Het doel van de cultuurhistorische anaylse, betreffende de Waarde oude akker voor het plangebied, was om er een waardering aan toe te kennen.

In het veld is langs de noordgrens van de westelijke helft van het plangebied aan de Heereveldsweg een wallichaam met bomen en struiken aanwezig. Deze ontbreekt langs de noordgrens van de oostelijke helft van het plangebied. Langs de zuidgrens van het plangebied is de ligging van een mogelijk wallichaam, zoals in Figuur 6 is weergegeven, niet te herkennen. Voor zover deze al aanwezig was, zal deze door verploeging zijn verdwenen. Daarnaast is vastgesteld dat het opgebrachte zwartgrijze humeuze dek waarschijnlijk niet heel oud is, aangezien het humeuze dek uit een egaal gekleurde uniforme laag bestaat, vrij dun is en niet gekenmerkt wordt door een oudere fase eronder. Het dek is op zijn vroegst niet ouder dan de Nieuwe Tijd Midden (1650-1850), waarbij eerder aan de tweede helft van deze periode gedacht moet worden. Daaruit wordt geconcludeerd dat de akker niet zo oud is als verwacht (middeleeuws) en dat de waarde vanuit cultuurhistorisch oogpunt lager moet worden ingeschat.

Op grond van de waardering van de wal langs de noordgrens van de westelijke helft van het plangebied is het advies om deze wal in te passen in het nieuwbouwplan van de woonwijk, waardoor deze behouden kan blijven.

Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Op de gemeentelijke archeologische beleidsadvieskaart (die nog niet is vastgesteld) is aan het plangebied een hoge archeologische verwachting toegekend. Op basis van de landschappelijke ligging op een plateau-achtige horst met grindrijke Maasterrasafzettingen, die mogelijk is bedekt met een dunne laag dekzand en afgedekt door een esdek is aan het plangebied een hoge verwachting toegekend voor zowel vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum als voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Voor de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd is op basis van de historische ontwikkeling een lage verwachting aan het plangebied toegekend voor huisplaatsen en een hoge verwachting voor de aanwezigheid van wallichamen langs de noord- en zuidgrens van het plangebied.

Vervolgens is deze verwachting getoetst door middel van een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Uit het booronderzoek is gebleken dat het bodemprofiel in enkele boringen uit een zogenaamde A op C profiel bestond en een enkeerd/laarpodzolgrond met deels nog intacte resten van de oorspronkelijke veldpodzolbodem. De natuurlijke ondergrond bestaat uit grindhoudende rivierterrasafzettingen van de Maas, die vanaf 35-70 cm -mv zijn aangetroffen. Langs de noordgrens van het westelijke deel is een wallichaam aangetroffen en langs de zuidgrens, waar mogelijk een wal heeft gelegen, zijn geen resten van een wallichaam waargenomen. Mogelijk zijn deze verploegd, voor zover deze überhaupt aanwezig zijn geweest.de oorspronkelijke podzolbodem is verdwenen maar dat het potentiële archeologische sporenniveau in de top van de C-horizont nog intact aanwezig is. Op basis hiervan is de hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Neolithicum naar middelhoog bijgesteld en blijft de hoge verwachting voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) gehandhaafd. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de hoge verwachting voor een wallichaam aan de noordzijde van de westelijke helft van het plangebied (nog visueel aanwezig) uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen. Wel kan de periode waaruit de wal stamt op grond van de bodemkundige opbouw worden bijgesteld naar tweede helft Nieuwe Tijd Midden tot en met Nieuwe Tijd Laat. De hoge verwachting voor een wallichaam langs de zuidelijke grens van het plangebied uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe Tijd kan op grond van de visuele waarneming (niet zichtbaar) en de boringen worden bijgesteld naar laag. De lage verwachting voor huisplaatsen uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe Tijd blijft op grond van het booronderzoek gehandhaafd.

Op grond van de intactheid van de bodem kunnen eventueel aanwezige archeologische resten worden verstoord wanneer de ingrepen in de bodem dieper reiken dan 35 cm. Aangezien voor de geplande nieuwbouw van de woningen de ingrepen dieper reiken adviseert KSP Archeologie om een archeologisch vervolgonderzoek uit te voeren. Daarnaast wordt aanbevolen om het wallichaam met bomen en struiken aan de noordzijde van de westelijke helft van het plangebied intact te laten.
 
KSP Archeologie adviseert een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek om vast te stellen of in het plangebied archeologische resten aanwezig zijn en zo ja, welke waardering hieraan gegeven kan worden. Voor dit gravende archeologisch onderzoek is een Programma van Eisen (PvE) noodzakelijk dat is goedgekeurd door de bevoegde overheid. In dit PvE wordt de werkwijze en de randvoorwaarden van het onderzoek vastgelegd.