DOI: 10.17026/dans-z46-8g65
title: Verlegging CO2-leiding Blankenburgverbinding (BBV) t.b.v. de realisatie van de zinktunnel onder ‘Het Scheur’
title: Een archeologisch bureauonderzoek (BO) en inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende en karterende fase

description: &lt;p&gt;In maart 2015 is een archeologisch bureauonderzoek en verkennend en karterend booronderzoek uitgevoerd in het kader van de realisatie van een zinktunnel onder ‘Het Scheur’ te Rozenburg. Het project maakt deel uit van de Blankenburgverbinding (BBV). Ten behoeve van dit project is OCAP verzocht om een CO2-leiding vanaf de Botlek naar het noorden om te leggen. Hiertoe is een wenstracé uitgewerkt dat als basis fungeert voor de volgende fase DO en de onderzoeken. De bestaande CO2-leiding wordt verwijderd en vervolgens wordt een nieuwe leiding in een nieuw tracé aangelegd. Dit gebeurt grotendeels door middel van gestuurde boringen. Hiervoor zijn intrede- en uittredepunten gepland en zal voor een deel sprake zijn van open ontgravingen ten behoeve van aansluitingen op het bestaande leidingennetwerk. Ten noorden van Het Scheur ligt het nieuwe leidingtracé, voor wat betreft de open ontgravingen, deels in de buitendijkse zone van de Maassluissedijk en deels in de Aalkeet-Binnenpolder, tussen het spoorlijn en de Maassluissedijk. Ten zuiden van Het Scheur ligt het nieuwe leidingtracé, voor wat betreft de open ontgravingen, in de oksel van de Proffessor Gerbrandyweg-Botlekweg. Archeologische situatie Voor wat betreft de Aalkeet-Binnenpolder is sprake van een terrein van zeer hoge archeologische waarde (monumentnr. 10363, bijlagen 1 en 4, figuur 5) en van overwegend hoge verwachtingszones. Binnen het terrein van zeer hoge archeologische waarde bevinden zich nederzettingsresten uit de IJzertijd-Romeinse tijd. Volgens een veldkartering in 1983 ligt ter hoogte van het geplande intredepunt een vindplaats (figuur 5). Daarnaast liggen binnen het terrein nog een aantal andere vindplaatslocaties. De nederzettingsresten liggen in een voormalig krekenlandschap op oeverafzettingen (Spuipolderlaag en Binnenpolderlaag) en op het Hollandveen Laagpakket. In het zoekgebied is in de zuidwestelijke hoek de rand van een vindplaats aanwezig (zie bijlage 5 voor de locatie en begrenzing van het zoekgebied). Uit de geraadpleegde historische kaarten blijkt dat in de Nieuwe Tijd het onderzoeksgebied in de Aalkeet-Binnenpolder onbebouwd was. Het uittredepunt bij Rozenburg ligt in de polder ‘Lange Plaat’. Hier bestaat de bodem uit een zandplaat die zich rond 1500 na Chr. heeft ontwikkeld, toen hier nieuwe zee- en rivierarmen ontstonden. Deze zandbank is vanaf de 17e eeuw geleidelijk aan ingepolderd. In de buurt van het uittredepunt liggen historische dijk(resten), maar geraadpleegde historische kaarten geven geen aanleiding te veronderstellen dat ter hoogte van het geplande uittredepunt en de open ontgraving sprake was van bebouwing. Hierop is dus sprake van een lage archeologische verwachting. Voor wat betreft de locatie Rozenburg worden archeologische waarden uit de prehistorie en in mindere mate uit de Nieuwe Tijd verwacht. Deze worden verwacht op een diepte vanaf 4,0-5,0 m –Mv, onder een recent ophogingspakket. Resultaten verkennend en karterend booronderzoek Het verkennend en karterend booronderzoek is uitgevoerd ter hoogte van het intredepunt in de Aalkeet-Binnenpolder, het tracédeel in de Aalkeet-Binnenpolder waar de leiding middels open ontgraving wordt aangelegd en in een zoekgebied i.c. mogelijke uitwijkzone voor het intredepunt (zie hiervoor bijlage 5). Gezien de geplande bodemingrepen ter hoogte van Rozenburg een maximale diepte van 3,5 m zullen hebben en hier het archeologisch relevante niveau op 4,0-5,0 m –Mv wordt verwacht, is in overleg met de gemeente Rotterdam (BOOR) besloten om hier geen verder archeologisch onderzoek uit te voeren. Uit het verkennend en karterend booronderzoek blijkt dat diagonaal over het onderzochte gebied in de Aalkeet-Binnenpolder een inversierug ligt (zie figuur 8). Deze bestaat uit afzettingen die aan het Laagpakket van Walcheren kunnen worden toegeschreven. Potentiële archeologische niveaus bestaan hoofdzakelijk uit hoger gelegen oeverafzettingen, die tot in het maaiveld reiken. De inversierug was later een aantrekkelijke nederzettingslocatie, zoals ook blijkt uit de middeleeuwse nederzettingsresten die in de nabijheid van het onderzoeksgebied zijn gedaan, ter hoogte van de bestaande leiding. Duidelijke veraarde niveaus komen in het veen niet voor. Er zijn tijdens het booronderzoek geen archeologisch indicatoren aangetroffen, noch in de vorm van vondstmateriaal, noch in de vorm van archeologische lagen, chemische residuen (zoals fosfaat), secundaire archeologische indicatoren (zoals houtskool) en duidelijk veraarde zones in het veen. Conclusies Uit het archeologisch bureauonderzoek kunnen de volgende conclusies worden getrokken:  Ter hoogte van het uittredepunt bij Rozenburg is geen archeologisch vervolgonderzoek nodig, omdat naar verwachting de ontgravingen het archeologisch relevante niveau niet bereiken. Het archeologisch niveau ligt hier onder een ‘recent’ ophogingspakket van circa 4,0-5,0 m dik, terwijl de geplande ontgravingen niet dieper reiken dan 3,5 m –Mv.  Ter hoogte van de te verwijderen leiding in de Aalkeet-Binnenpolder (in de gemeente Vlaardingen) ligt een middeleeuwse vindplaats die destijds bij de aanleg van de leidingsleuf is doorsneden. Het deel van de nederzetting waar de huidige leiding dus in ligt is al verstoord. Aangezien de leiding binnen de bestaande verstoringsgrenzen wordt verwijderd en hierbij geen nieuwe verstoringen plaats zullen vinden, worden hier geen archeologische maatregelen geadviseerd.  Ter hoogte van de open ontgraving en het intredepunt in de Aalkeet-Binnenpolder is sprake van een terrein van zeer hoge archeologische waarde met nederzettingsresten uit de IJzertijdRomeinse tijd. Deze worden op een diepte vanaf maaiveld, dan wel 15 cm onder maaiveld, verwacht. Binnen het terrein liggen meerdere vindplaatsen, waarvan één deels met het intredepunt overlapt.  Het booronderzoek heeft geen aanwijzingen voor archeologische waarden opgeleverd, niet ter hoogte van de geplande open ontgraving en intredepunt en ook niet ter hoogte van het zoekgebied (uitwijkmogelijkheid intredepunt). Uit het booronderzoek blijkt wel dat sprake was van gunstige nederzettingscondities. Dit gezien de aanwezigheid van oeverafzettingen en een kreek-inversierug. Derhalve kunnen archeologische waarden niet geheel worden uitgesloten. Dit geldt bijvoorbeeld voor vondstarme zones van nederzettingen, off-site fenomenen zoals visweren, beschoeiingen, houten kades en platforms die als aanlegplaats dienden, veenpaden, kreekovergangen (bruggen) en rituele deposities. Ook geldt het voor vindplaatsen waarvan de nederzettingslagen zijn verspoeld, maar waar nog wel grondsporen van aanwezig zijn.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Een archeologisch bureauonderzoek (BO) en inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende en karterende fase&lt;/p&gt;