DOI: 10.17026/ar/0t8r5n
title: Bureauonderzoek Smariuskade Tilburg

description: In opdracht van OC Smariuskade BV. heeft Antea Group in december 2020 / januari 2021 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied ‘Smariuskade’ in Tilburg. De locatie ‘Smarius’ is een voormalig bedrijventerrein en ligt momenteel grotendeels braak, maar zal binnen niet al te lange tijd transformeren naar een aantrekkelijke woonwijk met ca. 700 woningen en ca. 800 m² commerciële ruimte.

Dit archeologisch bureauonderzoek is een actualisatie van een in 2011 uitgevoerd archeologische bureauonderzoek voor de locatie Smariuskade.1 Uit het onderzoek in 2011 kwam naar voren dat de bodem in het westelijk gedeelte van het plangebied grotendeels verstoord was. Over de mate van verstoring in het oostelijk gedeelte was niets bekend, in 2011 stonden daar nog gebouwen.
Het doel van het uitvoeren van dit archeologisch bureauonderzoek is het actualiseren van de gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Bij het actualiseren van de gespecificeerde archeologische verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied.

Conclusie
Het plangebied ligt in het Brabants zandlandschap. Onder onverstoorde omstandigheden geldt er voor het hele plangebied een archeologische verwachting voor de periode bronstijd tot en met de nieuwe tijd. Maar de aanwezigheid van archeologische vondsten vanaf het paleolithicum kan niet uitgesloten worden. Uit eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek blijkt dat er binnen 500 m van het plangebied enkeerdgronden voorkomen met een esdek tot wel 160 cm dik, al dan niet met resten van een podzol aanwezig onder het esdek. Archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd zouden binnen het esdek voor kunnen komen, en archeologische resten uit vanaf het paleolithicum tot de late middeleeuwen zouden direct onder het esdek voor kunnen komen.
Binnen het plangebied hebben eerder (onder andere) een archeologisch en bodemkundig onderzoek plaatsgevonden (in respectievelijk 2011 en 2021). Hieruit blijkt dat in het westelijke gedeelte van het plangebied (deelgebied 1) in ieder geval de bovenste meter van de bodem verstoord is geraakt door uitgevoerde sloopwerkzaamheden en bodemsaneringen. In het midden van het plangebied (deelgebied 2) is de bodem waarschijnlijk tot enkele meters beneden maaiveld verstoord geraakt als gevolg van bodemsaneringen tot grotere diepte. Binnen het oostelijke gedeelte van het plangebied (deelgebied 3) is de verwachting dat de bodem nog het meest intact kan zijn, omdat het lijkt alsof originele vloeren van oude gebouwen nu als verharding aan het maaiveld aanwezig zijn. Het is mogelijk dat daaronder nog (gedeeltelijk) intacte bodems aanwezig zijn.
Bij deelgebied 1 en 3 is het mogelijk dat er nog (gedeeltelijk) intacte bodemprofielen aanwezig zijn, omdat de indruk is dat (slechts) de bovenste meter van de bodem verstoord is geraakt (bij deelgebied 1).

Advies 
Hoewel het bekend is dat er bodemverstoringen hebben plaatsgevonden, is het binnen het westelijke en oostelijke gedeelte van het plangebied (deelgebied 1 en 3) mogelijk dat er (gedeeltelijk) intacte bodems aanwezig zijn, met een kans op het aantreffen van archeologische waarden. Voor deze deelgebieden wordt daarom een archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen (verkende fase). Deze methode heeft als doel de archeologische verwachting te toetsen, door het beschrijven van de bodemprofielen en mogelijk archeologische niveaus, en door het in kaart brengen van de recente bodemverstoringen.

Omdat wordt verwacht dat de bodems in deelgebied 3 het meeste intact zijn, wordt er een boordichtheid van zes boringen per hectare geadviseerd (dat komt neer op 19 boringen). Omdat verwacht wordt dat bij de bodems in deelgebied 1 in ieder geval de bovenste meter van de bodem is verstoord geraakt, wordt er een boordichtheid van drie boringen per hectare geadviseerd (dat komt neer op 17 boringen). Er moet wel in acht worden genomen dat er met name in het oosten van het plangebied (deelgebied 3) nog ernstige bodemverontreinigingen aanwezig zijn. Ook zal er gebruik moeten worden gemaakt van betonboringen ter plaatse van de verharde gebieden.

We adviseren het midden van het plangebied vrij te geven (deelgebied 2), omdat de bodem waarschijnlijk tot grotere diepte verstoord is geraakt als gevolg van bodemsaneringen.