DOI: 10.14457/tu.the.2014.194
title: ปัญหาอุปสรรคของเครือข่ายยุติธรรมชุมชนในการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาท กรณีศึกษา เจ้าหน้าที่ไกล่เกลี่ยของศูนย์ยุติธรรมชุมชน อำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี

description: การศึกษาเรื่อง “ปัญหาอุปสรรคของเครือข่ายยุติธรรมชุมชนในการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาท กรณีศึกษา เจ้าหน้าที่ไกล่เกลี่ยของศูนย์ยุติธรรมชุมชนอำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี” มีวัตถุประสงค์ เพื่อทบทวนวิธีการดำเนินงานด้านการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทโดยชุมชน เพื่อศึกษาปัญหาอุปสรรคในการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทในชุมชนของศูนย์ยุติธรรมชุมชนอำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี แสวงหาแนวทางในการเสริมสร้างประสิทธิภาพในการแก้ไขปัญหาอุปสรรคในการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาท การศึกษานี้เป็นการศึกษาวิจัยเชิงสำรวจ (Survey Research) ศึกษาค้นคว้าจากเอกสาร โดยการศึกษาจากทฤษฎีและแนวคิดในตำรา วารสาร โครงการ ผลงานวิจัย วิทยานิพนธ์ เอกสารเผยแพร่ในหน่วยงานของกระทรวงยุติธรรม และการศึกษาภาคสนามโดยใช้แบบสอบถาม และสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ การแจกแจงความถี่และหาค่าร้อยละ (Percentage) ค่ามัชฌิมเลขคณิต (Arithmetic mean) และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (Standard Deviation) โดยใช้แบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์ในการเก็บรวบรวมข้อมูลและประชากรกลุ่มตัวอย่างที่ใช้คือ สมาชิกเครือข่ายยุติธรรมชุมชน ศูนย์ยุติธรรมชุมชนอำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี จำนวน 103 คน และสัมภาษณ์ผู้ทรงคุณวุฒิที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทที่กองพัฒนายุติธรรมชุมชน สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม และสำนักงานยุติธรรมจังหวัดลพบุรี คือ นักวิชาการยุติธรรมชำนาญการ และนักวิชาการยุติธรรมจากการศึกษา ในเรื่องปัญหาอุปสรรคของเครือข่ายยุติธรรมชุมชนในการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาท กรณีศึกษา เจ้าหน้าที่ไกล่เกลี่ยของศูนย์ยุติธรรมชุมชนอำเภอโคกสำโรง จังหวัดลพบุรี ผลการศึกษาอยู่ในระดับปานกลาง ( =3.23) โดยพบว่า กลุ่มประชากรตัวอย่างเห็นว่า ปัญหาด้านหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องเป็นปัญหาระดับมาก กล่าวคือ การสนับสนุนจากหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง ไม่ว่าเป็นในด้านงบประมาณ การประสานงานจากเจ้าหน้าที่อย่างต่อเนื่อง หรือแม้แต่การจัดฝึกอบรมเพื่อเสริมสร้างทักษะในการไกล่เกลี่ยนั้นมีส่วนสำคัญในการดำเนินงานด้านการไกล่เกลี่ยของเจ้าหน้าที่ศูนย์ยุติธรรมชุมชน เพราะการเสริมแรงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องนั้น จะก่อให้เกิดการขับเคลื่อนในการดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ รองลงมาคือ ปัญหาด้านคู่พิพาทที่เข้าสู่การไกล่เกลี่ย พบว่า การชี้แจงให้คู่พิพาทได้ทำความเข้าใจในกระบวนการไกล่เกลี่ย จะสามารถทำให้คู่พิพาทมีความยินยอมในการเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยและมีการชี้แจงข้อเท็จจริงในด้านของข้อมูลได้ง่ายขึ้น ด้านกระบวนการไกล่เกลี่ย พบว่า การประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนได้เข้าร่วมในกระบวนการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทโดยเครือข่ายยุติธรรมชุมชน จะทำให้ประชาชนได้เข้าถึงความยุติธรรมได้โดยง่าย สะดวกและรวดเร็ว รวมถึงเป็นการลดความขัดแย้งระหว่างคู่พิพาท ด้านสถานที่ พบว่า การสร้างบรรยากาศที่ดี และการสร้างสัมพันธภาพระหว่างเจ้าหน้าที่ไกล่เกลี่ยกับคู่พิพาทในการไกล่เกลี่ย รวมถึงการจัดสถานที่/ห้องไกล่เกลี่ยให้มีสัดส่วนที่เหมาะสมไม่มีผู้คนเดินพลุกพล่าน จะช่วยทำให้เกิดความเป็นกันเอง และไม่ก่อให้เกิดบรรยากาศที่ตึงเครียด จนนำไปสู่ความล้มเหลวในการไกล่เกลี่ย ด้านเจ้าหน้าที่ไกล่เกลี่ย พบว่า เจ้าหน้าที่ไกล่เกลี่ยควรเป็นผู้ที่มีองค์ความรู้ ทักษะ ในด้านการไกล่เกลี่ยที่เพียงพอ และสามารถควบคุมสถานการณ์เฉพาะหน้าได้ทันท่วงที รวมถึงการเข้าใจในบทบาทหน้าที่ในการไกล่เกลี่ย คือ การวางตัวให้เป็นกลางและดำเนินการอย่างไม่มีอคตินั้น เพราะคุณสมบัติต่าง ๆ เหล่านี้จะช่วยให้กระบวนการไกล่เกลี่ยประสบผลสำเร็จข้อเสนอแนะที่รวบรวมได้จากการศึกษา สรุปได้ว่า การแก้ไขปัญหาในด้านการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาทด้านหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้อง ควรได้รับการสนับสนุนและการประสานงานอย่างต่อเนื่องในด้านการไกล่เกลี่ย รวมถึงเร่งรัดการจัดโครงการฝึกอบรมเพิ่มศักยภาพของเจ้าหน้าที่ไกล่เกลี่ย ด้านคู่พิพาทในการเข้าสู่การไกล่เกลี่ย ควรมีการชี้แจงให้ทราบถึงรายละเอียดในการเข้ารับการไกล่เกลี่ย ด้านกระบวนการไกล่เกลี่ย ควรมีการจัดทำเอกสารให้ความรู้ ขั้นตอน กระบวนการ ประโยชน์ และการปฏิบัติตนเมื่อเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาท ด้านสถานที่ ควรปรับปรุงทัศนียภาพห้องไกล่เกลี่ยให้มีบรรยากาศที่ดี และมีสัดส่วนที่เหมาะสม ด้านผู้ไกล่เกลี่ย ควรมีการพัฒนาในเรื่องขององค์ความรู้ ความชำนาญในการไกล่เกลี่ย โดยการเข้ารับการฝึกอบรมจากหน่วยงานราชการ เพื่อส่งเสริมให้กระบวนการไกล่เกลี่ยเกิดผลสำเร็จ และข้อเสนอแนะการทำวิจัยครั้งต่อไป คือ ควรศึกษาความพึงพอใจของคู่พิพาทให้เข้าสู่การไกล่เกลี่ย รวมถึงความคิดเห็นของประชาชนที่มีต่อการไกล่เกลี่ยระงับข้อพิพาท