DOI: 10.14457/tu.the.2016.858
title: การบังคับสิทธิเรียกร้องตามแผนภายหลังการยกเลิกการฟื้นฟูกิจการ

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาถึงแนวทางในการบังคับสิทธิเรียกร้องตามแผนฟื้นฟูกิจการของเจ้าหนี้ในกรณีที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ภายหลังจากที่ศาลมีคำสั่งยกเลิกการฟื้นฟูกิจการ โดยจะเป็นการศึกษาถึงแนวความคิด หลักการจัดทำแผนการชำระหนี้ภายใต้กระบวนการฟื้นฟูกิจการ การทำสัญญาปรับปรุงโครงสร้างหนี้ สัญญาประนีประนอมยอมความ และแนวทางการบังคับสิทธิเรียกเรียกร้องตามแผนของเจ้าหนี้ในแต่ละรูปแบบว่ามีความสัมพันธ์กันอย่างไร รวมทั้งศึกษา วิเคราะห์ เปรียบเทียบกระบวนการบังคับสิทธิเรียกร้องตามแผนฟื้นฟูกิจการตามแนวทางของต่างประเทศ เพื่อเสนอแนะแนวทางในการบังคับสิทธิเรียกร้องตามแผนภายหลังจากที่ศาลมีคำสั่งยกเลิกการฟื้นฟูกิจการจากผลการศึกษาพบว่า การฟื้นฟูกิจการมีความสัมพันธ์กับการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ กล่าวคือ การฟื้นฟูกิจการมีลักษณะเป็นเหมือนการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ในรูปแบบหนึ่งระหว่างลูกหนี้และบรรดาเจ้าหนี้ทั้งหลายที่มีการจัดทำแผนการชำระหนี้ กำหนดวิธีการชำระหนี้ จำนวนเงินและระยะเวลาในการชำระหนี้เสียใหม่โดยพิจารณาถึงทรัพย์สิน หนี้สิน และความสามารถในการชำระหนี้ของลูกหนี้เป็นหลัก แต่มีความแตกต่างกันในแง่ที่ว่าการฟื้นฟูกิจการมีวัตถุประสงค์พิเศษที่แตกต่างจากการปรับปรุงโครงสร้างหนี้โดยทั่วไป เนื่องจากกฎหมายต้องการช่วยเหลือลูกหนี้ที่ประสบปัญหาด้านการเงินให้สามารถดำเนินกิจการต่อไปได้โดยไม่ต้องเลิกกิจการหรือชำระบัญชี ในขณะเดียวกันเจ้าหนี้ก็ยังสามารถได้รับชำระหนี้จากลูกหนี้ในระหว่างการฟื้นฟูกิจการด้วยเช่นกัน ส่งผลให้การฟื้นฟูกิจการตั้งแต่เริ่มต้นกระบวนการ ไม่ว่าจะเป็นการจัดทำแผน รายการของแผนที่จะต้องมีเป็นอย่างน้อย ผลของแผนที่ได้รับความเห็นชอบจากที่ประชุมเจ้าหนี้และศาล ผลของคำสั่งศาล ไปตลอดจนกระทั่งสิ้นสุดกระบวนการก็จะต้องอยู่ภายใต้บังคับของกฎหมายทั้งสิ้นในกรณีที่ลูกหนี้มีการผิดนัดชำระหนี้พบว่า หากเป็นการผิดนัดชำระหนี้ตามสัญญาปรับปรุงโครงสร้างหนี้เจ้าหนี้มีทางเลือกที่จะใช้สิทธิเรียกร้องให้ลูกหนี้ชำระหนี้ตามเงื่อนไขของสัญญาหรือเลิกสัญญาเพื่อกลับไปใช้สิทธิตามมูลหนี้เดิม ในขณะที่หากเป็นการผิดนัดชำระหนี้ตามแผนฟื้นฟูกิจการ เจ้าหนี้ไม่อาจใช้สิทธิยกเลิกแผนฟื้นฟูกิจการที่ผ่านความเห็นชอบจากที่ประชุมเจ้าหนี้และศาลได้เอง ซึ่งหากเป็นการผิดนัดชำระหนี้ในระหว่างกระบวนการฟื้นฟูกิจการ การยกเลิกแผนกฎหมายเปิดช่องให้อาจทำได้ด้วยคำสั่งศาลเท่านั้น อย่างไรก็ตาม หากแผนดังกล่าวลูกหนี้สามารถดำเนินการได้เป็นผลสำเร็จและศาลมีคำสั่งยกเลิกการฟื้นฟูกิจการ ด้วยผลของคำสั่งดังกล่าวไม่ทำให้ลูกหนี้หลุดพ้นจากหน้าที่ที่จะต้องชำระหนี้ให้ครบถ้วน ลูกหนี้จึงยังคงมีหน้าที่ชำระหนี้ให้แก่เจ้าหนี้ต่อไป ซึ่งหากมีการผิดนัดชำระหนี้ในช่วงเวลาดังกล่าว เจ้าหนี้จะสามารถใช้สิทธิเรียกร้องเรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้อย่างไรและมีวิธีการบังคับชำระหนี้อย่างไร เนื่องจากไม่ปรากฏว่ากฎหมายจะได้เปิดช่องให้สามารถร้องขอยกเลิกแผนฟื้นฟูกิจการได้ รวมทั้งประเด็นปัญหาในเรื่องอายุความของสิทธิเรียกร้องในมูลหนี้ตามแผนฟื้นฟูกิจการจากผลการศึกษาเกี่ยวกับปัญหาการผิดนัดชำระหนี้ภายหลังการยกเลิกการฟื้นฟูกิจการผู้เขียนมีความเห็นว่า แนวทางในการใช้สิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้เรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ ควรเป็นการใช้สิทธิเรียกร้องที่มีอยู่ตามแผนฟื้นฟูกิจการโดยเจ้าหนี้ไม่จำต้องกลับไปพิจารณาใช้สิทธิเรียกร้องใน มูลหนี้เดิมก่อนการฟื้นฟูกิจการอีก ซึ่งประเทศไทยสามารถนำหลักการบางประการของแนวทางการร่างกฎหมายของคณะกรรมาธิการว่าด้วยกฎหมายการค้าระหว่างประเทศแห่งสหประชาชาติ (UNCITRAL) มาปรับใช้ได้ โดยควรกำหนดให้กฎหมายมีหลักเกณฑ์หรือกำหนดให้แผนฟื้นฟูกิจการสามารถระบุเรื่องประเด็นของการไม่สามารถดำเนินการตามแผนฟื้นฟูกิจการได้และระบุสิทธิของเจ้าหนี้หากลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ตามแผนเอาไว้ เพื่อป้องกันการเกิดปัญหาในการปฏิบัติกับสิทธิเรียกร้องภายหลังจากที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้และหลีกเลี่ยงปัญหายุ่งยากของกฎหมายที่จะใช้บังคับเกี่ยวกับกรณีดังกล่าว นอกจากนี้ กฎหมายยังควรกำหนดระยะเวลาในการใช้สิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้ที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ โดยให้สามารถเรียกให้ลูกหนี้ชำระหนี้ได้ภายในระยะเวลาใดเวลาหนึ่งนับแต่วันที่ลูกหนี้ผิดนัดชำระหนี้ตามแผนฟื้นฟูกิจการ ทั้งนี้ ก็เพื่อให้บทบัญญัติของกฎหมายครอบคลุมและให้ความคุ้มครองกับเจ้าหนี้ในการฟื้นฟูกิจการอีกประการหนึ่งด้วย