DOI: 10.17026/ar/oui1rv
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen Smariuskade Tilburg

description: In opdracht van OC Smariuskade B.V. heeft Antea Group in de periode januari-februari 2022 een archeologisch booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied ‘Smariuskade’ in Tilburg. De locatie ‘Smarius’ is een voormalig bedrijventerrein met een oppervlakte van ca. 9 ha. en ligt momenteel grotendeels braak, maar zal binnen niet al te lange tijd transformeren naar een aantrekkelijke woonwijk met ca. 720 woningen en ca. 1.100 m² commerciële ruimte. In een eerder stadium was al een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd.

Aanvullend op het archeologisch bureauonderzoek is nu een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen uitgevoerd (verkennende fase). Een verkennend booronderzoek heeft als doel het in kaart brengen van eventuele verstoringen in de bodem, het verkrijgen van enig inzicht in de bodemopbouw van het gebied en aldus het in kaart brengen van kansrijke en kansarme zones wat betreft archeologie. Een archeologisch inventariserend onderzoek is stap 2b in de AMZ-cyclus (Bijlage 2).

Resultaten archeologisch bureauonderzoek
Het plangebied ligt in het Brabants zandlandschap. Onder onverstoorde omstandigheden geldt er voor het hele plangebied een archeologische verwachting voor de periode bronstijd tot en met de nieuwe tijd. Maar de aanwezigheid van archeologische vondsten vanaf het paleolithicum kan niet uitgesloten worden. Uit eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek blijkt dat er binnen 500 m van het plangebied enkeerdgronden voorkomen met een esdek tot wel 160 cm dik, al dan niet met resten van een podzol aanwezig onder het esdek. Archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd zouden binnen het esdek voor kunnen komen, en archeologische resten uit vanaf het paleolithicum tot de late middeleeuwen zouden direct onder het esdek voor kunnen komen. 
Binnen het plangebied hebben eerder (onder andere) een archeologisch en bodemkundig onderzoek plaatsgevonden (in respectievelijk 2011 en 2021). Hieruit blijkt dat in het westelijke gedeelte van het plangebied (deelgebied 1) in ieder geval de bovenste meter van de bodem verstoord is geraakt door uitgevoerde sloopwerkzaamheden en bodemsaneringen. In het midden van het plangebied (deelgebied 2) is de bodem waarschijnlijk tot enkele meters beneden maaiveld verstoord geraakt als gevolg van bodemsaneringen tot grotere diepte. Binnen het oostelijke gedeelte van het plangebied (deelgebied 3) is de verwachting dat de bodem nog het meest intact kan zijn, omdat het lijkt alsof originele vloeren van oude gebouwen nu als verharding aan het maaiveld aanwezig zijn. Het is mogelijk dat daaronder nog (gedeeltelijk) intacte bodems aanwezig zijn. 
Bij deelgebied 1 en 3 is het mogelijk dat er nog (gedeeltelijk) intacte bodemprofielen aanwezig zijn, omdat de indruk is dat (slechts) de bovenste meter van de bodem verstoord is geraakt (bij deelgebied 1).
Resultaten archeologisch booronderzoek
Tijdens het booronderzoek is in de praktijk gebleken wat op basis van het voormalige gebruik van het gebied als industrieterrein al in het bureauonderzoek verwacht werd. De bodemopbouw van het plangebied is geroerd en in grote delen van het gebied is sprake is van opgebracht bouw- of cunetzand. De vastgestelde bodemroering is daarbij voorbij de oorspronkelijk top van de C-horizont gegaan. 
Bij een deel van de archeologische boringen, met name in deelgebied 1 en de niet-bebouwde of met asfalt bedekte delen van deelgebied 3, is onder het opgebrachte pakket een A-horizont\ bouwvoor aangetroffen, die mogelijk is teruggestort. 

In beide deelgebieden zijn geen (delen van) resterende bodemhorizonten van de oorspronkelijke podzolbodem aangetroffen. De kans op het aantreffen van resten van jager/verzamelaarsgemeenschappen is daarmee zeer laag.

Vervolgens is op een aantal plekken een dunne BC-horizont aangetroffen. Theoretisch zouden daar nog sporen van landbouwgemeenschappen gevonden kunnen worden, hoewel het aantreffen van BC-horizonten onder oude bouwlanddekken meestal een teken is van verhoudingsgewijs lage en natte ligging in het natuurlijk landschap. Dit in combinatie met de sterk variërende hoogte van de top van de C-horizont leidt tot de conclusie dat ook de kans op resten van landbouwersgemeenschappen klein is.

Advies Antea Group
Het advies van Antea Group luidt dan ook om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkelingen zonder verder archeologisch onderzoek uit te voeren. De mogelijkheid van het aantreffen van archeologische toevalsvondsten volgens artikel 5:10 van de Erfgoedwet 2016 blijft ook binnen dit advies van toepassing.

Bovenstaande is een selectieadvies; het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan de bevoegde overheid, in dezen de gemeente Tilburg.