DOI: 10.17026/dans-24w-x772
title: 's-Hertogenbosch, Sint-Jansstraat. Archeologische Begeleiding

description: &lt;p&gt;Inleiding&lt;br&gt;In opdracht van de gemeente ’s-Hertogenbosch heeft BAAC tussen 4 maart en 18 maart 2015 een archeologische begeleiding uitgevoerd in de Sint-Jansstraat en Sint-Janssingel, in het historische centrum van ’s-Hertogenbosch. Het onderzoek vond plaats naar aanleiding van het vervangen van een riool en het uitgraven van enkele boomplantgaten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Geschiedenis van het plangebied&lt;br&gt;Aan de westkant van het plangebied, aan de huidige Sint-Janssingel, werd rond 1300 een tweede stadsmuur gebouwd; hierin waren een muurtoren en poort opgenomen. De huidige Sint-Jansstraat leidde naar deze Koepoort. Tegen de stadszijde van de muur werden in de 14de en 15de eeuw enkele muurhuizen gebouwd, die rond het midden van de 16de eeuw, vermoedelijk in de periode 1542-1543, bij de aanleg van een aarden wal, werden afgebroken. Omstreeks 1530 was tegen de veldzijde van de stadsmuur het Sint-Jansbolwerk aangelegd. Aanvankelijk was het bolwerk te bereiken middels de Koepoort; omstreeks 1600 werd de toegang verplaats naar de zuidkant van het bolwerk. Ook deze nieuwe Sint-Janspoort werd bereikt via de Sint-Jansstraat en stak door de aarden wal. Rond 1900 werden de vestingwerken in het plangebied afgebroken en ontstond de huidige Sint-Janssingel.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Werkwijze&lt;br&gt;In de Sint-Jansstraat, doorlopend in de Sint-Janssingel, werd een sleuf aangelegd met een lengte van 46 m en een diepte variërend van 1,20 tot 1,90 m beneden maaiveld (put I). Daarnaast werden in de Sint-Janssingel twee boomplantgaten gegraven van ongeveer 2 bij 2 m en een diepte van 1,10 m beneden maaiveld (put II en III). In de zuidelijke put werden alleen recente verstoringen aangetroffen (put II).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Onderzoeksresultaten&lt;br&gt;De hoogte van het maaiveld (de natuurlijke ondergrond) voorafgaand aan de ingebruikname van het terrein kon tijdens het hier beschreven onderzoek niet worden vastgesteld; uit een boring bleek wel dat dit hoger dan 2,70 m +NAP gelegen moet hebben. Mogelijk lag het net als nabij de stadsmuur op 3 tot 3,50 m +NAP.&lt;br&gt;Over de vroegste geschiedenis van dit gebied is gezien de beperkte verstoringsdiepte niet veel bekend geworden. Op de natuurlijke ondergrond werden in de 13de eeuw meerdere ophogingen aangebracht. In de 13de eeuw lag ongeveer halverwege de Sint-Jansstraat mogelijk een noord-zuid lopende greppel, die later voor een depressie in het straatoppervlak heeft gezorgd. Als het inderdaad Archeologische Begeleiding om een voormalige greppel gaat, zou dit op een andere indeling van het terrein duiden dan de huidige, en was hier in deze periode nog geen straat gelegen.&lt;br&gt;Een aanwijzing voor het bestaan van een straat is te vinden in een ophoging die in de gehele huidige Sint-Jansstraat is aangebracht. Met deze ophoging van venige zwarte grond kwam het maaiveld op een hoogte van 4,40 m +NAP te liggen. De ophoging is op basis van het erin aangetroffen aardewerk te dateren in de periode tussen 1275 en 1325. Van de ophogingen die in het vervolg van de 14de eeuw en later zijn aangebracht, resteert slechts 80 cm (tussen 5,20 m +NAP en het huidige maaiveld op ongeveer 6 m +NAP zijn alleen recente lagen te vinden). Het gaat om ophogingen van relatief schone grond die in de gehele straat doorlopen. Er zijn geen bestratingen aangetroffen.&lt;br&gt;Aan het westelijke einde van de Sint-Jansstraat werden op twee locaties funderingen gevonden. Het muurwerk is niet nauwkeuriger dan na 1450 te dateren en is niet goed te duiden. Mogelijk gaat het om delen van muurhuizen, of om delen van de tweede Sint-Janspoort.&lt;br&gt;Nabij de stadsmuur werden in de Sint-Janssingel een restant van een vloer en muur opgegraven. Gezien de locatie zijn dit delen van een muurhuis, waarvan tijdens voorgaand onderzoek al de westelijke zijgevel werd gedocumenteerd.&lt;br&gt;De muurhuizen die hier tot omstreeks 1550 gelegen waren, werden afgebroken ten behoeve van de aanleg van een aarden wal tegen de muur; hiervan werd een klein deel aangetroffen.&lt;/p&gt;