DOI: 10.17026/ar/nw2dht
title: Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van plangebied Planetenbaan / ’t Kwadrant te Maarssenbroek, Stichtse Vecht

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het plangebied Planetenbaan / ’t Kwadrant te Maarssenbroek, gemeente Stichtse Vecht (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 11,3 hectare. Het betreft een van oorsprong typische kantoor- en bedrijvenlocatie in Maarssenbroek. Sinds een aantal jaren is er sprake van aanzienlijke leegstand, en heeft het gebied een verouderde uitstraling. In lijn met het nationale en provinciale beleid voor leegstand op kantoorlocaties is in 2016 een afwegingskader met bijbehorende kansen voor het gebied vastgesteld wat inzet op een (gedeeltelijke) herontwikkeling naar woningbouw. Inmiddels zijn er vijf kantoorgebouwen omgebouwd naar woningen. Voor de overige locaties zijn uiteenlopende plannen voor sloop-nieuwbouw en transformatie naar woningbouw, werken of andere functies (afbeelding 2 t/m 7). Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in het kader van de wijziging van het bestemmingsplan in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Op basis van de bekende landschappelijke en archeologische gegevens ligt het plangebied in een voormalig veengebied met een lage archeologische verwachting. Dit geldt echter niet voor de strook langs de oude Maarssenbroekse Dijk en Stadswetering. Dit betreft één van de eerste ontginningsassen van het gebied, en waarlangs in ieder geval al in het begin van de 19e eeuw al sprake was van lintbebouwing met boerderijen. Eventuele archeologische resten kunnen hier bestaan grondsporen van structuren zoals boerderijen, bijgebouwen, sloten, greppels en afvalkuilen, en vondsten van o.a. aardewerk, bot en metaal. Deze resten kunnen worden aangetroffen op de overgang tussen de ophogingslaag die voor het bouwrijp maken van het bedrijventerrein is aangelegd, en de natuurlijke ondergrond. Op basis van het AHN en historisch kaartmateriaal valt op te maken dat het maaiveld tot aan de aanleg van het bedrijventerrein op 0,4 m -NAP heeft gelegen. Het maaiveld bij de Planetenbaan ligt nu op ca. 0 m NAP, dus hier is minstens 0,4 m opgehoogd; bij Het Kwadrant lig het maaiveld tussen de 0 en 0,5 m +NAP, dus iets hoger. De kans bestaat dat voorafgaand aan de ophoging er sprake is geweest van afgraving, waardoor eventuele archeologische resten kunnen zijn verstoord, en waardoor het moderne ophogingspakket dikker uitvalt dan de verwachte 0,4 m ter hoogte van de Planetenbaan. Advies. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert een dubbelbestemming Waarde Archeologie op te nemen voor een zone aan de oostzijde van het plangebied (afbeelding 19), bestaande uit een strook langs de Maarssenbroekse Dijk en Stadswetering met een breedte van 50 meter langs de wetering, plus buffers van 50 meter rondom aangetoonde historische bebouwing op de Kadastrale Minuut van 1811-1832. Vanwege de ouderdom van de ontginningsas, en de afwijkende vorm van percelering kan ook buiten de erven van 1811-1832 elders ook nog sprake zijn geweest van bewoning in de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd. Geadviseerd wordt om bij ingrepen groter dan 100 m2 en dieper dan 30 cm -mv archeologisch vervolgonderzoek onderzoek uit te laten voeren. Deze vrijstellingsgrens wordt geadviseerd op basis van wat doorgaans voor een gebied met een hoge verwachting aan vrijstellingsgrenzen wordt gehanteerd. De rest van het plangebied behoeft geen archeologische dubbelbestemming en kan worden vrijgegeven voor de geplande ontwikkelingen. Het is aan de gemeente aan te geven of deze vrijstellingsgrenzen kunnen worden aangehouden. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Stichtse Vecht, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Stichtse Vecht, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. De ODRU heeft als adviseur van het bevoegd gezag in het integrale advies met betrekking tot het aspect archeologie naast enkele tekstuele/inhoudelijke opmerkingen als volgt gereageerd: “Om archeologische waarden zo goed mogelijk planologisch te beschermen, maar ook in het kader van risicobeheersing adviseren wij om zo vroeg mogelijk in het planstadium een verkennend booronderzoek uit te laten voeren binnen het ontginningslint. Met een verkennend booronderzoek wordt duidelijk of, waar en hoe diep binnen het plangebied relevant archeologische (ophoog)lagen / niveaus voorkomen. Op basis van de resultaten van het archeologisch onderzoek zal blijken of nader vervolg (voor)onderzoek nodig is.”