DOI: 10.14457/tu.the.2019.139
title: การใช้เหมืองข้อมูลสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารแบล็คเพื่อกำหนดแนวทางในการเพิ่มส่วนแบ่งทางการตลาดของบริษัท ฟาร์มาซี เชน เอเอ โดยศึกษาพฤติกรรมของผู้บริโภคที่ซื้อสินค้าคู่แข่งด้วยโปรแกรมแรพพิดไมเนอร์

description: งานวิจัยนี้มีวัตุประสงค์เพื่อศึกษาการใช้เหมืองข้อมูลสำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหารBLACK เพื่อกำหนดแนวทางในการเพิ่มส่วนแบ่งทางการตลาดของบริษัท Pharmacy Chain AA โดยศึกษาพฤติกรรมของผู้บริโภคที่ซื้อสินค้าคู่แข่งโดยโปรแกรม RapidMiner 9.3.001 ตามกรอบการทำเหมืองข้อมูล CRISP-DM โดยค้นหากฎความสัมพันธ์ระหว่างสินค้าที่ซื้อมีเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นร่วมกันบ่อย ๆ เพื่อนำมาสรุปเป็นกฎซึ่งเป็นงานวิจัยเชิงปริมาณและใช้กฎความสัมพันธ์ (Association Rule) สินค้าที่ซื้อซ้ายมือ กับ สินค้าที่ซื้อที่ซื้อขวามือโดยใช้อัลกอริทึม เอฟพี-โกรธ (FP-Growth) และการจัดกลุ่มลูกค้า (Clustering) ด้วยอัลกอริทึม เค-มีนส์ (K-MEANS) โดยใช้ RFM แบ่งกลุ่มด้วยพฤติกรรมอาจพัฒนาการขายข้ามตราสินค้าจากข้อมูลการซื้อในอดีต เพื่อแนะนำให้ลูกค้าใหม่ได้ทราบเป็นทางเลือก ด้วยการพิจารณากฎจากซ้ายไปขวา หมายถึงการซื้อสินค้า A แล้วซื้อสินค้า B ผลลัพธ์ที่ได้จะถูกนำไปใช้แนะนำลูกค้าให้ซื้อสินค้าเพิ่มทั้งแบบการขายสินค้าหรือบริการที่เกี่ยวเนื่องกับสินค้าหลักและการแนะนำเพื่อขายสินค้าหรือบริการที่มีราคาสูงกว่าให้แก่ลูกค้าที่กำลังตัดสินใจซื้อสินค้าหรือบริการอยู่ โดย กฎความสัมพันธ์ (Association Rule) ถือเป็นอัลกอริทึมแบบไม่มีการเรียนรู้ (Unsupervised) หรือแบบที่ไม่มีตัวแปรเป้าหมาย (No Target Variable) นำข้อมูลมาเข้าโปรแกรมสำเร็จรูปทางสถิติ เพื่อวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างสินค้าจากกฎความสัมพันธ์ที่กล่าวมาข้างต้นผลปรากฎว่าผลการสร้าง กฎความสัมพันธ์ของการซื้อผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ยี่ห้อ BLACK สาขา IC008 พบว่า มีกฎที่น่าสนใจดังนี้ (1) หากลูกค้าซื้อ Fish Oil และ Magnesium จะซื้อ Vitamin B และ Zinc (2) หากลูกค้าซื้อ C-1000 และ Grapeseed จะซื้อ Biotin ด้วย (3) หากลูกค้าซื้อ Fishoil และ Billbery จะซื้อ Lecithin ด้วยผลการสร้างกฎความสัมพันธ์ของการซื้อผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ยี่ห้อ BLACK สาขา VC011 พบว่า มีกฎที่น่าสนใจดังนี้ (1) หากลูกค้าซื้อ Fishoil และBillbery จะซื้อ Lutein ด้วย ผลการสร้างกฎความสัมพันธ์ของการซื้อผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ยี่ห้อ BLACK สาขาSD014 พบว่า มีกฎที่น่าสนใจดังนี้ (1) หากลูกค้าซื้อ Fish Oil และ Magnesium จะซื้อ Calcium และ Grapeseed ด้วย (2) หากลูกค้าซื้อ VitaminB, FishOil และ Calcium จะซื้อ Mg และ Grapeseed ด้วย (3) หากลูกค้าซื้อ FishOil และ Mg จะซื้อ VitaminB Calcium และ Grapeseed ด้วย อีกทั้งวิเคราะห์การจัดกลุ่ม (Cluster Analysis) แบบวิธี K-means แบ่งกลุ่มลูกค้าตามพฤติกรรมการซื้อด้วยเทคนิค RFM เพื่อรักษาความสัมพันธ์และนำเสนอกิจกรรมทางการตลาดได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยผลจากการศึกษาพบว่าทั้ง 3 สาขามีกฎความสัมพันธ์ที่มีค่า Confidence Support และ Lift ที่สูง และในการแบ่งกลุ่มลูกค้าพบว่าทุกสาขาสามารถแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม คือ Gold Silver และ Bronze ซึ่ง Gold ทั้ง 3 สาขา มีครั้งล่าสุดที่มาซื้อผลิตภัณฑ์ BLACK ความถี่ ยอดใช้จ่ายต่อรายการอยู่ในเกณฑ์ที่ดีมากดังนี้1. สาขา IC008 Gold คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 148 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 2.5 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 1,750 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 2,393 คน Silver คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 581 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 1.4 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 1,120 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 2,381 คน Bronze คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 1,072 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 1 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 720 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 1,822 คน2. สาขา 011 Gold คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 93 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 3.8 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 3,780 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 8,883 คน Silver คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 400 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 1.7 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 1,770 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 6,481 คน Bronze คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 737 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 1.2 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 1,000 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 4,621 คน 3. สาขา 014 Gold คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 57 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 1.8 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 1,200 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 2,151 คน Silver คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 222 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 1.2 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 833 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 1,438 คน Bronze คือ กลุ่มลูกค้าที่จะกลับมารับบริการซ้ำภายใน 390 วัน โดยมีค่าเฉลี่ยของจำนวนครั้งที่มาใช้ 1 ครั้ง และยอดใช้จ่ายเฉลี่ยประมาณ 667 บาท ซึ่งลูกค้าในกลุ่มนี้มีจำนวน 1,147 คน สามารถนำมาประยุกต์ใช้ธุรกิจร้านขายยาสาขาอื่น ๆ ในบริษัท Pharmacy Chain AA หรือเพื่อเป็นแนวทางให้กับธุรกิจและผู้ประกอบการอื่น สนับสนุนกิจกรรมทางการตลาด การจัดวางสินค้า และการพัฒนาการบริการ รวมถึงกระตุ้นการขาย โดยนำเสนอสินค้า PREMIUM ของบริษัทPharmacy ChainAA ขายร่วมไปกับ BLACK