DOI: 10.17026/dans-xaw-zwpx
title: 14025217 HGI.WRL.ARC Eindrapportage archeologisch onderzoek Uitbreiding watergang tussen A15 en kade te Hardinxveld-Giessendam

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Op basis van de verzamelde landschappelijke gegevens ligt het westelijke en centrale deel van het plangebied (lengte circa 425 meter) binnen de flank van een oeverwal die gevormd is tijdens de ac-tieve fase van de Hardinxveld stroomgordel. Deze stroomgordel was actief van circa 60 voor Chr. tot circa 10 na Chr. (actief in de Late-IJzertijd en Vroeg-Romeinse tijd). Mogelijk was deze oeverwal vol-doende geschikt voor bewoning in de perioden vanaf de Late-IJzertijd. Het oostelijke deel van het plangebied (lengte circa 300 meter) behield zijn ligging in een komgebied, waar voorheen vooral veel veengroei plaatsvond. Vanaf de Vroege-Middeleeuwen zullen de oeverwallen en enige tijd later de Hardinxveld stroomgordel, steeds verder bedekt zijn geraakt met jongere (kom)kleiafzettingen, als gevolg van voortgaande opvulling van de Rijn-Maas delta en het ontstaan van de Merwede stroom-gordel ten zuiden van het plangebied. Wellicht behield het westelijke en centrale deel van het plange-bied zijn geschiktheid als bewoningslocatie ook nog tijdens de Middeleeuwen en Nieuwe tijd (in ieder geval beter ten opzichte van het oostelijke deel van het plangebied). In de directe omgeving van het plangebied zijn tot op heden geen archeologische resten/vindplaatsen aangetroffen. Het aantal reeds uitgevoerde en in ARCHIS geregistreerde archeologische onderzoeken in het onderzoeksgebied zijn echter beperkt en uitgevoerd voor locaties op aanzienlijke afstand van het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van bovenstaande uitgangspunten is voor het westelijke en centrale deel van het plangebied de kans hoog op het aantreffen van archeologische resten daterend uit de perioden Late-IJzertijd en Romeinse tijd en middelhoog voor de perioden Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Voor het oostelijke deel van het plangebied is de kans op het voorkomen van resten laag voor alle perioden.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Archeologische resten uit de Late-IJzertijd en Romeinse tijd worden binnen het westelijke en centrale deel van het plangebied verwacht in (de top van de) oeverwalafzettingen afgezet tijdens de actieve fase van de Hardinxveld stroomgordel. Op basis van de archeologische verwachtings- en beleidsad-vieskaart van de gemeente Hardinxveld-Giessendam worden deze afzettingen verwacht tussen 1,5 en 5 m -mv. Archeologische resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd worden verwacht in (de top van de) oeverwalafzettingen afgezet tijdens de actieve fase van de Hardinxveld stroomgordel of mogelijk al afdekkende komkleiafzettingen afgezet tijdens de actieve fase van de Merwede stroomgordel en voordat bedijking plaatsvond. De archeologische laag bestaat uit een vermenging van onder meer kleine fragmenten aardewerk, houtskool en bot met het oorspronkelijke substraat. Indien er sprake is van een afdekkende laag komkleiafzettingen, afgezet tijdens de actieve fase van de Merwede stroomgordel, dan zal dit hebben gezorgd voor een goede/betere conservering van eventueel aanwe-zige organische resten en bot in de oeverwalafzettingen (permanent natte en zuurstofloze condities).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Door de deskundige (de heer drs. P. Floore van Hollandia archeologen) namens het bevoegd gezag (gemeente Hardinxveld-Giessendam) is het bureauonderzoek beoordeeld, waarna besloten is dat er aanvullend inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) dient te worden uitgevoerd. Aangegeven is dat de verkennende boringen gezet dienen te worden met een interval van 30 meter tussen de boringen. Na telefonisch overleg tussen Econsultancy en de deskun-dige namens het bevoegd gezag werd het door beide partijen verstandig geacht om het booronderzoek meteen ook in de karterende fase te laten uitvoeren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase direct gecombineerd met de karterende fase) blijkt dat voor het deel van het plangebied, waarvoor het aanvullend booron-derzoek is uitgevoerd, op te delen is in drie deelgebieden/trajectdelen op basis van de aangetroffen bodemopbouw. In het westelijke deel van het plangebied is vanaf het maaiveld sprake van een ge-middeld 120 cm -mv dikke opgebrachte/geroerde laag met hieronder tot 250 cm -mv (einddiepte boringen) cunetzand/gestort zand. Binnen het westelijke deel van het plangebied hebben al diepe bodemverstorende ingrepen plaatsgevonden, waarschijnlijk ten behoeve van de aanleg van de A15 en naastgelegen oprit.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het centrale deel van het plangebied is sprake van een gemiddeld 85 cm dikke opgebrachte/geroerde laag, inclusief cunet-/stabilisatiezand. Hieronder betreft de onverstoorde bodem zwartbruin (deel gelegen boven permanent gereduceerde zone) en donkerbruin gekleurd, zwak kleiig veen (bos-veen/broekveen). De veenlaag loopt door tot 250 cm -mv (einddiepte boringen).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het oostelijke deel van het plangebied is de bodem het minst diep verstoord. Hier komt tot gemiddeld 60 cm -mv een opgebrachte/geroerde laag voor, inclusief cunet-/stabilisatiezand. Hieronder bevindt zich tussen gemiddeld 60 en 105 cm -mv een kalkloze laag (zware) komklei. De top is zwak humeus en betreft mogelijk een restant van de oorspronkelijke bouwvoor (1Ap-horizont). Deze (zware) komklei is waarschijnlijk afgezet door de Merwede stroomgordel tijdens periodieke overstromingen en voordat de bedijking plaatsvond (vanaf de Vroege-Middeleeuwen tot de 12e/14e eeuw). Onderin bevindt zich een overgangslaag van venige klei. Vanaf gemiddeld 105 cm -mv bevindt zich weer zwak kleiig veen en loopt ook hier door tot 250 cm -mv (einddiepte boringen) en zeer waarschijnlijk nog dieper.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen 250 cm zijn geen afzettingen gevonden die mogelijk tot de Hardinxveld stroomgordel behoren. Zware kom- dan wel zandige oeverwal- dan wel grofzandige beddingafzettingen van de Hardinxveld stroomgordel bevinden zich wellicht grotere diepte. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de verkennende fase van het booronderzoek geldt voor het gehele plangebied tot 2,5 m -mv een lage verwachting op het aantreffen van archeologische resten. Alleen in de in de geroer-de/aangebrachte laag zijn resten van (sub)recente ouderdom (19e/20e eeuw, NTC) aangetroffen en betreffen resten baksteen, puin en asfalt. Deze zullen samen met de opgebrachte/aangebrachte grond zijn meegeroerd tijdens de aanleg van de A15, het naastgelegen fietspad en inrichting van het gebied met de functie industrie. Archeologisch relevante indicatoren zijn verder niet aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Op basis van het ontbreken van archeologische relevante indicatoren kan worden geconcludeerd dat archeologische waarden niet aanwezig zijn tot een diepte van 2,5 m -mv. Er zijn dus geen gevolgen voor de voorgenomen bodemingrepen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt door het booronderzoek niet bevestigd voor wat betreft het voorkomen van afzettingen die behoren tot de Hardinxveld stroomgordel binnen 2,5 m -mv. Wellicht dat deze zich op grotere diepte bevinden. Het westelijke en centrale deel van het plangebied behoudt vooralsnog wel zijn hoge tot middelhoge kans op het aantreffen van archeologische resten daterend uit de perioden Late-IJzertijd en Romeinse tijd, echter wel pas vanaf 2,5 m -mv of dieper. De geplande bodemingrepen (verbreding van een bestaande watergang met maximale einddiepte van 1,8 m -mv) zullen deze waarschijnlijk dieper gelegen afzettingen niet bereiken.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van het ontbreken van archeologisch relevante indicatoren binnen een diepte van 2,5 m -mv (einddiepte booronderzoek), adviseert Econsultancy om, ten aanzien van de geplande bodemin-grepen, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien er in de toekomst graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden die dieper gaan dan 2,5 m -mv, dan wordt geadviseerd een aanvullend archeologisch onderzoek te laten plaatsvinden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit selectieadvies is voorgelegd aan het bevoegd gezag in kwestie, Burgemeester en Wethouders van de gemeente Hardinxveld-Giessendam en door middel van een selectiebesluit als zodanig bekrachtigd (beoordeling door de heer drs. P. Floore van Hollandia archeologen, deskundige (de heer drs. P. Floore van Hollandia archeologen) namens het bevoegd gezag, d.d. 3 april 2014). Met bovenstaand selectieadvies wordt ingestemd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Hardinxveld-Giessendam hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2014-04-03