DOI: 10.17026/ar/5drt2q
title: Archeologisch onderzoek in het kader van 150/50 kV-hoogspanningsstation Hazerswoude-Rijndijk met ondergrondse kabelverbindingen langs de N11
title: Een archeologisch bureauonderzoek van het traject tussen Zoeterwoude-Rijndijk en Hazerswoude-Rijndijk

description: Archol bv heeft in opdracht van Qirion een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de aanleg van een 
150/50 kV-hoogspanningsstation (onderstation Hazerswoude-Rijndijk) met bijbehorende ondergrondse kabelverbindingen 
in het plangebied langs de zuidzijde van rijksweg N11 tussen Zoeterwoude-Rijndijk en Hazerswoude-Rijndijk. In de huidige 
(ruime) begrenzing valt het plangebied grotendeels samen met de gemeenten Alphen aan den Rijn; alleen in de 
noordwesthoek wordt de randzone van gemeenten Leiderdorp en Zoeterwoude aangesneden. De exacte ligging van de 
daadwerkelijke bodemingrepen binnen dit plangebied was bij het opstellen van onderhavige rapportage nog onbekend. Wel 
was duidelijk dat deze ingrepen zich naar alle waarschijnlijkheid zullen beperken tot de gemeenten Alphen aan den Rijn. 
Voor de volledigheid zijn de (randzones van de) twee andere gemeenten echter ook opgenomen in het onderhavige 
bureauonderzoek. 
Doel van het bureauonderzoek was een inschatting te geven van de effecten van de geplande bodemingrepen op de 
bekende en te verwachten archeologische waarden binnen het plangebied en een advies voor de eventuele vervolgstappen 
van onderzoek. Voor alle landschappelijke eenheden (door de geschiedenis heen) is hiertoe een overzicht van de 
archeologische waarden en verwachtingen binnen het plangebied opgesteld op basis van landschappelijke, archeologische 
en historisch-geografische gegevens. Tevens zijn de voorgenomen bodemingrepen getoetst aan het gemeentelijk beleid, 
inzake archeologie. 
De geplande bodemingrepen vallen op de gemeentelijke archeologische verwachtings- en beleidskaarten samen met een 
middelhoge tot hoge archeologische verwachting. Het ruimtelijk beleid is op deze verwachtingen gebaseerd; in de 
desbetreffende bestemmingsplannen binnen deze gemeenten is voorgeschreven dat archeologisch onderzoek verplicht is 
bij bodemingrepen: 
- dieper dan 30 cm en groter dan 100 m2 (volgens Bestemmingsplan Landelijk gebied - Waarde Archeologie, 
vastgesteld 2011-03-23, gemeente Zoeterwoude); 
- dieper dan 50 cm en groter dan 100 m2
 (volgens Bestemmingsplan Barrepolder-Waarde Archeologie 2, 
vastgesteld 2011-04-14, gemeente Zoeterwoude); 
- dieper dan 30 cm (volgens Bestemminsplan Parapluplan Archeologie-Waarde Archeologie 2, vastgesteld 2019-03-
28, gemeente Alphen aan den Rijn; 
- dieper dan 30 cm en gelijk aan of groter dan 100 m2 (volgens Bestemmingsplan Parapluplan Archeologie-Waarde 
Archeologie 3, vastgesteld 2019-03-28, gemeente Alphen aan den Rijn); 
- dieper dan 30 cm en gelijk aan of groter dan 1000 m2 (volgens Bestemmingsplan Parapluplan Archeologie-Waarde 
Archeologie 4, vastgesteld 2019-03-28, gemeente Alphen aan den Rijn). 
De exacte ligging en diepte van de geplande bodemingrepen zijn bij het schrijven van onderhavig rapport nog niet bekend, 
maar naar verwachting zullen het geplande 150/50 kV-hoogspanningsstation en de bijbehorende kabelverbindingen samen 
in totaal een oppervlak van ca. 72.500 m2
 bestrijken. In de praktijk vindt de aanleg van kabels in sommige trajecten (zoals 
kruispunten met wegen en sloten) middels een gestuurde boring plaats. Dergelijke boringen veroorzaken slechts een 
minimale bodemverstoring. Deze boormethode zal verwachting echter slechts voor ca. 10% van de geplande 
bodemingrepen, ca. 7.250 m2
 aan kabelverbindingen, worden toegepast. Voor de overige 90% oftewel ca. 65.250 m2
 van de 
geplande kabelverbindingen en het 150/50 kV-hoogspanningsstation wordt uitgegaan van een ontgraving (tussen ca. 0,8 en 
2,0 m beneden maaiveld) die dieper zal reiken dan de ondergrens van 30 cm uit de voornoemde bestemmingsplannen. De 
conclusie is dan ook dat de geplande ontgravingen zowel in oppervlak als diepte de ondergrenzen uit de voornoemde 
dubbelbestemmingsgebieden overschrijden. Conform de bestemmingsplannen is archeologisch onderzoek dan ook 
verplicht voorafgaande aan de realisatie van de bouwplannen. 
Uitgaande van dit beleid, de aangetoonde archeologische waarden zoals bekende vondstlocaties, Romeinse Limes-weg en 
historische bouwzones en de daarop gebaseerde archeologische verwachtingen worden de volgende aanbevelingen gedaan 
ten aanzien van de ontwerpplannen en vervolgstappen van onderzoek: 
Zones met een hoge archeologische verwachting 
- Archol adviseert de noordelijke helft van het plangebied met hoge archeologische verwachting (roze in onderstaande 
advieskaart) zo veel mogelijk te mijden bij het ontwerp van de geplande bodemingrepen voor het 
hoogspanningsstation en de bijbehorende ondergrondse kabelverbindingen. Dit geldt met name voor gebieden met 
concreet aangetoonde archeologische waarden zoals de archeologische monumenten, Romeinse Limes-weg, 
vondstlocaties, historische bebouwde erven (met woningen of molens). Daar waar de geplande graafwerkzaamheden 
ter hoogte van gebieden met een hoge verwachting niet aan te passen zijn binnen het huidige ontwerp, adviseert 
5 
Archol om eerst een archeologisch vervolgonderzoek uit te voeren. Om de realisatie van de plannen niet onnodig te 
vertragen, adviseert Archol af te zien van de gebruikelijke eerstvolgende stap van verkennende grondboringen en 
meteen over te gaan op een karterend grondbooronderzoek. Gezien de verwachte smalle landschapselementen van 
o.a. kreken, crevassen en relatief kleine woonerven adviseert Archol om (althans ter hoogte van de geplande 
ondergrondse kabelsleuven) binnen een boorraai rekening te houden met een onderlinge afstand van maximaal 50 m. 
Ter hoogte relatief kleine/smalle verwachte (bekende) vindplaatsen zoals de Limes-weg uit de Romeinse tijd dient 
sowieso rekening te worden gehouden met een kortere onderlinge boorafstand: bij verwachte vindplaatsen van 200-
1000 m2
 binnen een grid van 20 x 25 m en bij vindplaatsen van 50-200 m2
 binnen een grid van 9 x 11 m. Zodra de 
exacte ligging van het hoogspanningsstation en de kabeltracés ten opzichte de verwachtingszones bekend is, dient 
de boorintensiteit op maat nader vastgesteld te worden.1
- Daar waar de kabels middels een gestuurde boring worden aangelegd, worden (mogelijk) aanwezige archeologische 
lagen niet of nauwelijks verstoord. Ten aanzien dergelijke tracédelen met een gestuurde boring adviseert Archol dan 
ook om ze zonder nader onderzoek vrij te geven. Een uitzondering geldt hierbij wel voor de in- en uittredepunten van 
elke gestuurde boring. Op deze punten vindt namelijk wel aanzienlijke verstoring plaats. Archol adviseert dan ook om 
per in- en uittredepunt rekening te houden met minimaal één boring. 
Zones met een middelhoge archeologische verwachting 
- Het archeologisch bureauonderzoek bevestigt de grotendeels lagere, middelhoge archeologische verwachting voor 
de zuidelijke helft van het plangebied; althans buiten de zones met ondergrondse crevassen die vanaf de Romeinse 
tijd en lokaal al vanaf prehistorie zijn bewoond (geel in bovenstaande advieskaart). Ofschoon landschappelijk gezien 
archeologische waarden uit de pre- en protohistorie in deze (geel gemarkeerde) zuidelijke helft zijn te verwachten, 
hebben (tot op heden) uitgevoerde onderzoeken geen of nauwelijks aanwijzingen daarvoor opgeleverd. Dit wil niet 
zeggen dat de (geel gemarkeerde) zuidelijke helft is te bestempelen als een gebied met een lage verwachting, waar 
geen archeologisch onderzoek hoeft plaats te vinden. Conform het archeologische beleid dat verankerd is in de 
bestemmingsplannen, zijn grootschalige infrastructurele projecten zoals het onderhavig project van het geplande 
hoogspanningsstation met kabelverbindingen juist een uitgelezen kans om de archeologische middelhoge 
verwachting in de praktijk goed te toetsten. Daar waar de geplande graafwerkzaamheden ter hoogte van gebieden 
met een middelhoge niet aan te passen zijn binnen het huidige ontwerp, adviseert Archol dan ook om eerst een 
archeologisch vervolgonderzoek uit te voeren. Om de realisatie van de plannen niet onnodig te vertragen, adviseert 
Archol wederom af te zien van de gebruikelijke eerstvolgende stap van verkennende grondboringen en meteen over 
te gaan op een karterend grondbooronderzoek. Gezien de verwachte smalle landschapselementen van o.a. kreken, 
crevassen en relatief kleine woonerven adviseert Archol om (althans ter hoogte van de geplande kabelsleuven) binnen 
een boorraai rekening te houden met een onderlinge afstand van maximaal 50 m. In zones met een verwachting van 
relatief kleine/smalle vindplaatsen dient sowieso rekening te worden gehouden met een kortere onderlinge afstand: 
bij verwachte vindplaatsen van 200-1000 m2
 binnen grid van 20 x 25 m en bij vindplaatsen van 50-200 m2
 binnen een 
grid van 9x11 m. Zodra de exacte ligging van het hoogspanningsstation en de kabeltracés ten opzichte van de 
verwachtingszones bekend is, dient de boorintensiteit op maat nader vastgesteld te worden2
- Daar waar de kabels middels een gestuurde boring worden aangelegd, worden (mogelijk) aanwezige archeologische 
lagen niet of nauwelijks verstoord. Ten aanzien dergelijke tracédelen met een gestuurde boring adviseert Archol dan 
ook om ze zonder nader onderzoek vrij te geven. Een uitzondering geldt hierbij wel voor de in- en uittredepunten van 
elke gestuurde boring. Op deze punten vindt wel aanzienlijke verstoring plaats. Archol adviseert dan ook om per inen uittredepunt rekening te houden met minimaal één boring. 
Archol stelt ten slotte voor om op basis van onderhavig bureauonderzoek een meer gericht archeologisch advies op te 
stellen ten aanzien van het vervolgonderzoek en eventuele vrijstellingen (zoals de gestuurde boringen), zodra de concrete 
ligging en diepte van de verschillende bodemingrepen binnen het plangebied van het hoogspanningsstation en de 
ondergrondse kabelverbindingen zijn vastgesteld. 
Op basis van de actuele plannen en bevindingen van dit onderzoek neemt de gemeente Alphen aan den Rijn een formeel 
besluit. Met betrekking tot deze aanbevelingen dient dan ook contact te worden opgenomen met deze gemeente en haar 
archeologische adviseur: Omgevingsdienst Midden Holland (contactpersoon mevr. J. Noordervliet-Van Zwienen)

Als de plannen voor het hoogspanningsstation en de kabelverbindingen na het opstellen van het onderhavig rapport nog 
veranderen en er bij nader inzien toch bodemingrepen in de gemeenten Leiderdorp en Zoeterwoude plaatsvinden, dan dient 
het onderhavige bureauonderzoek (of een actualisatie daarvan) alsnog ter beoordeling voorgelegd te worden aan het 
bevoegd gezag van beide gemeenten. Beide gemeenten zullen dan op basis van de actualisatie van de plannen en 
bevindingen van het onderzoek een besluit nemen. Met betrekking tot de aanbevelingen dient in dat geval dan ook contact 
te worden opgenomen met beide gemeente en hun archeologische adviseur: Erfgoed Leiden en Omgeving (contactpersoon 
mevr. C. Brandenburgh).