DOI: 10.17026/ar/cblatv
title: Bureauonderzoek Omgevingsplan Westerhoven-Noord, gemeente Bergeijk

description: In februari 2023 is in opdracht van de gemeente Bergeijk door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor Westerhoven-Noord in Westerhoven (gemeente Bergeijk). Aanleiding voor het onderzoek is de geplande herontwikkeling van de locatie waarbij nieuwbouw van woningen gaat plaatsvinden. Onderhavig bureauonderzoek wordt uitgevoerd in het kader van een nieuw op te stellen bestemmingsplan ten behoeve van deze herontwikkeling.

Het onderzoeksgebied bevindt zich in de verwachte oude historische kern van Westerhoven. Het noordelijk deel van het plangebied bevindt zich binnen of nabij de contour van een oude 13e -eeuwse kerk met bijbehorend kerkhof, luihuis en schoolgebouw. De locatie hiervan is niet precies bekend, maar wel af te leiden van oud topografisch kaartmateriaal. Door het plangebied loopt ook een historische zandweg. De mogelijke locaties hiervan staan aangegeven in afbeelding 2. Daarnaast bevindt het plangebied zich zeer dichtbij een oude Romeinse landweg die nog steeds in gebruik is (de Heuvel), én ligt het op een relatieve hoogte nabij een beekdal wat het een aantrekkelijk vestigingsgebied maakte van het paleolithicum tot en met de vroege middeleeuwen, maar ook in latere perioden.

Het oude kerkhof is in 1947 afgegraven wat kan hebben geleid tot grote verstoringen van de bodemopbouw. Daarnaast wordt een deel van het plangebied gebruikt als landbouwgrond en zijn er rond 1985 sportvelden aangelegd in het zuiden van het plangebied. Ook dit kan hebben geleid tot verstoring van de originele bodemopbouw. Op de archeologische verwachtingskaart van de gemeente Bergeijk zijn twee verstoringen te zien in de vorm van een aangelegde poel en een transportbuis. In het noorden van het plangebied wordt een esdek verwacht dat de daaronder gelegen sporen en resten uit de perioden tot en met de vroege middeleeuwen kan hebben beschermd.

(Selectie)advies
Omdat er een (zeer) hoge kans is op het aantreffen van archeologische resten binnen het plangebied, adviseert Antea Group om binnen het plangebied een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase, uit te voeren op de locaties waar graafwerkzaamheden dieper dan 30cm -mv gepland zijn.

De methode – een verkennend booronderzoek bestaande uit 6 boringen per hectare - is er niet primair op gericht om archeologische resten aan te treffen (hiervoor is de gehanteerde boordichtheid en –intensiteit te gering), maar is wel uitermate geschikt om:
1) de aard van bodemopbouw en
2) de mate van intactheid van de oorspronkelijke bodemopbouw inclusief de archeologische sporendragende niveaus te bepalen.

Indien uit het archeologisch booronderzoek blijkt dat de niveaus niet intact zijn dan kan vrijgave voor het plangebied volgen. Mocht blijken dat dit niet met zekerheid kan worden vastgesteld, dan kan een vervolgonderzoek noodzakelijk zijn op die locaties waar deze niveaus bereikt worden. Er wordt verwacht dat na het booronderzoek, ter hoogte van het oude kerkhof en de oude kerk, een proefsleuvenonderzoek noodzakelijk zal zijn om de archeologische waarden binnen het plangebied vast te stellen. Ook bestaat de kans dat voor de rest van het plangebied vervolgonderzoek noodzakelijk is wanneer blijkt dat intacte relevante archeologische lagen zullen worden verstoord.

Bovenstaande is een advies; het hierop nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan de bevoegde overheid, in dezen de gemeente Bergeijk.

Blad 4 van 30
Het bevoegd gezag heeft op 1 mei 2023 aangegeven niet in te stemmen met het selectieadvies. Zij adviseren het booronderzoek over te slaan en daar waar werkzaamheden dieper dan 0,3 m-mv zullen plaatsvinden een inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven uit te voeren (conform protocol Proefsleuven KNA 4.1 en de SIKB Leidraad proefsleuven).

Het proefsleuvenonderzoek dient plaats te vinden aan de hand van een door het bevoegd gezag goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) en uitgevoerd te worden door een archeologisch bedrijf gecertificeerd voor het uitvoeren van archeologische opgravingen. In dit Programma van Eisen (PvE) staan het onderzoeksgebied, het doel, de vraagstelling en de uitvoeringswijze van het archeologisch veldonderzoek en specialistisch onderzoek verwoord, alsook de randvoorwaarden van het onderzoek.