DOI: 10.14457/tu.the.2016.1676
title: การเชื่อยมโยงคลัสเตอร์ข้ามพรมแดน: กรณีศึกษา: โครงการ Rubber City จังหวัดสงขลา-Kota Putra Rubber City

description: งานวิจัยชิ้นนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงศักยภาพและรูปแบบการสร้างความร่วมมือคลัสเตอร์ข้ามพรมแดนระหว่างโครงการ Rubber City จังหวัดสงขลา - โครงการ Kota Putra Rubber City รัฐเกดะห์ ซึ่งจากการศึกษาพบว่าโครงการ Rubber City ของสองประเทศมีศักยภาพที่จะสร้างความร่วมมือในลักษณะที่ส่งเสริมซึ่งกันและกันได้ ในสองประเด็น 1) การวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ยางพารา และ2) การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์จากยางพารา เนื่องจากเป็นสิ่งที่ทั้งสองฝ่ายต่างมีจุดแข็งที่สามารถช่วยเหลือกันและเติมเต็มจุดที่อีกฝ่ายยังขาดแคลนได้ โดยของโครงการในฝั่งมาเลเซียสามารถถ่ายทอดองค์ความรู้และเทคโนโลยีเพื่อการพัฒนาและวิจัยผลิตภัณฑ์ยางแก่ฝ่ายไทยได้ ขณะที่ฝ่ายไทยสามารถให้ประโยชน์แก่มาเลเซียในด้านการเข้าถึงตลาดแรงงานด้านผลิตภัณฑ์ยางพารา โดยเฉพาะด้านยางรถยนต์ที่มีคุณภาพสูงได้ เนื่องจากโครงการ Rubber City จังหวัดสงขลา มีเครือข่ายความร่วมมือทางวิชาการและการสนับสนุนการลงทุนในพื้นที่ร่วมกับมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) ซึ่งมีหน่วยงานในเครือข่ายที่มีความเชี่ยวชาญด้านการพัฒนาบุคลากรด้านการผลิตยางรถยนต์สูง โดยหนึ่งในนั้นคือการจัดตั้งวิทยาลัยนานาชาติยางพาราไทย-จีน ขณะที่ผลการวิเคราะห์เปรียบเทียบรูปแบบการสร้างความร่วมมือภายใต้กรอบการปฏิสัมพันธ์เชิงสถาบันระหว่างตัวแสดงคลัสเตอร์ข้ามพรมแดน (Cross Border Cluster Governance) ระหว่างโครงการ Rubber City ของไทยและมาเลเซียนั้นพบว่ารูปแบบที่ไม่เป็นทางการ (Informal) โดยใช้การประสานงานเชิงเครือข่ายสอดคล้องกับเงื่อนไขการสร้างความร่วมมือคลัสเตอร์ข้ามพรมแดนระหว่างโครงการ Rubber City ทั้งสองประเทศมากที่สุดเมื่อเทียบกับรูปแบบที่เป็นทางการและกึ่งทางการ โดยมีตัวแบบมาจากโครงการความร่วมมือโครงการ Top Technology Region Eindhoven-Leuven-Achen Triangle (TTR-ELAt) ระหว่างเบลเยียม เนเธอร์แลนด์ และเยอรมนี เนื่องจากมีความคล่องตัวต่อการดำเนินการมากกว่า  อีกทั้ง ยังสอดรับกับแนวทางความร่วมมือตามกรอบบันทึกความร่วมมือโครงการ Rubber City จังหวัดสงขลา - โครงการ Kota Putra Rubber City รัฐเกดะห์ ที่ลงนามไว้โดยการนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย (กนอ.) กับบริษัท Tradewinds Plantation Berhad  เนื่องจากทั้งสองโครงการยังไม่มีการจัดตั้งกลไกประสานงานกลางหรือองค์กรกลางในการกำกับดูแลความร่วมมือระหว่างสองโครงการที่มีลักษณะเป็นนิติบุคคลที่เป็นทางการ                          อย่างไรก็ดี จากการวิเคราะห์ถึงตัวแสดงที่เหมาะสมต่อการแสดงบทบาทเป็นตัวประสานงานกลาง (IFC) เพื่อสร้างความร่วมมือคลัสเตอร์ข้ามพรมแดนในประเด็นการวิจัยและพัฒนาผลิตภัณฑ์ยางพารา และการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมผลิตภัณฑ์จากยางพารา คือมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ (ม.อ.) และ Malaysian Rubber Board (MRB) เนื่องจากมีความเชี่ยวชาญและรับผิดชอบด้านการพัฒนานวัตกรรมยางพาราและการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์โดยตรงมากกว่าเมื่อเปรียบเทียบกับตัวแสดงที่เป็น IFC หลักของแต่ละโครงการ Rubber City ในแต่ละประเทศ คือ กนอ. และบริษัท Tradewinds Plantations Berhad ดังนั้น ม.อ. และ MRB จึงควรเข้ามามีบทบาทให้มากขึ้น ส่วนเครื่องมือเชิงนโยบาย (Policy Instruments) ที่เหมาะสมต่อการขับเคลื่อนความร่วมมือคลัสเตอร์ข้ามพรมแดนของโครงการ Rubber City ของไทยและมาเลเซียนั้นพบว่าการใช้ประโยชน์จากโครงสร้างพื้นฐานด้านการวิจัยและพัฒนาร่วมกัน และการพัฒนาหลักสูตรร่วมระหว่างมหาวิทยาลัยหรือสถาบันการศึกษาขั้นสูงในพื้นที่ชายแดนถือเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุดภายใต้เงื่อนไขเชิงศักยภาพ โอกาส และข้อจำกัดที่มีอยู่ในปัจจุบัน เนื่องจากสอดรับกับศักยภาพที่ทั้งสองโครงการจะร่วมมือกันได้และมีตัวแสดงที่พร้อมจะรับกับความร่วมมือดังกล่าวซึ่งก็คือ ม.อ. และ MRB