DOI: 10.14457/tu.the.2022.1508
title: มุมมองของผู้ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการฝึกอบรมทักษะแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ด้านเพศที่เดินทางกลับมาประเทศไทย

description: การศึกษาวิจัย มุมมองของผู้ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการฝึกอบรมทักษะแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ด้านเพศที่เดินทางกลับมาประเทศไทย เป็นการใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research ) มีวัตถุประสงค์ (1) ศึกษาปัญหาส่งสร้างทักษะของผู้เสียหายหญิงไทยที่เดินทางกลับจากต่างประเทศ และ (2) เสนอแนะแนวทางการแก้ไขเกี่ยวกับการส่งสร้างทักษะแก่ผู้เสียหายหญิงไทยที่เดินทางกลับจากต่างประเทศ โดยใช้การศึกษาจากเอกสาร (Documentary Research) การเก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-Depth Interview) ผ่านการสัมภาษณ์แบบออนไลน์ (Online Interview) กับหน่วยงานภาครัฐ องค์กรเอกชนและนักวิชาการที่เป็นหน่วยงานและบุคคลทำงานส่งเสริมทักษะอาชีพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ โดยมีหน่วยงานภาครัฐ จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ 1) กองต่อต้านการค้ามนุษย์ กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ 2) สถานคุ้มครองผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์บ้านเกร็ดตระการจังหวัดนนทบุรี และ 3) กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กระทรวงแรงงาน องค์กรเอกชน จำนวน 3 แห่ง ได้แก่ 1) มูลนิธิฟอร์ฟรีด้อมอินเตอร์เนชั่นนอล (For Freedom International) 2) มูลนิธิศูนย์ธารชีวิตเพื่อสตรี (มูลนิธิคณะศรีชุมพาบาล) และ 3) องค์การระหว่างประเทศเพื่อการโยกย้ายถิ่น (IOM) ประเทศไทย โดยแบ่งกลุ่มตัวอย่างเป็น 2 กลุ่ม ดังนี้ กลุ่มที่ 1 คือ หน่วยงานที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องโดยตรงเกี่ยวกับการส่งเสริมอาชีพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ จำนวนองค์กรละ 2 คน (แบ่งเป็นบุคลากรระดับบริหาร 1 ท่าน และบุคลากรประสานงานฝ่ายพัฒนาอาชีพ รวมถึงสหวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง 1 ท่าน) รวมทั้งสิ้น 12 ท่าน และ กลุ่มที่ 2 คือ นักวิชาการ หรือ ผู้เชี่ยวชาญ ที่ศึกษาเกี่ยวกับการส่งเสริมอาชีพกลุ่มเป้าหมายที่เฉพาะเจาะจง กลุ่มเป้าหมายเฉพาะคือ ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ รวมทั้งสิ้นจำนวน 3 ท่าน ดังนั้นจะมีกลุ่มตัวอย่างจาก 6 องค์กร และ 3 นักวิชาการ จำนวน 3 ท่าน รวมทั้งสิ้น 15 ท่าน ผลการศึกษาพบว่า มุมมองและการทำงานของผู้ปฏิบัติงานต่อการส่งเสริมทักษะอาชีพแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ด้านเพศที่เดินทางกลับมาประเทศไทย หน่วยงานที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องโดยตรงเกี่ยวกับการส่งเสริมอาชีพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ทั้งในระดับบริหารและบุคลากรประสานงานฝ่ายพัฒนาอาชีพ รวมถึงสหวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง มีการดำเนินโครงการส่งเสริมทักษะอาชีพแก่กลุ่มผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์และกลุ่มเปราะบางที่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน โดยในส่วนของขั้นตอนการดำเนินโครงการการสำรวจด้านอาชีพ การเตรียมความพร้อมด้านอาชีพทั้งก่อนและหลังกระบวนการส่งเสริมทักษะอาชีพ ในแต่ละหน่วยงานจะมีแนวทางและลักษณะการจัดกิจกรรมส่งเสริมทักษะอาชีพที่แตกต่างกันออกไป และทุกหน่วยงานมีการทำงานเชิงบูรนาการการทำงานร่วมกันในลักษณะของเครือข่ายเพื่อพัฒนาแนวทางการทำงานส่งเสริมอาชีพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ในประเทศไทยวัตถุประสงค์ข้อที่ 1) ปัญหาส่งเสริมทักษะของผู้เสียหายหญิงไทยที่เดินทางกลับจากต่างประเทศจากมุมมองและการทำงานของผู้ปฏิบัติงานต่อการส่งเสริมทักษะอาชีพแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ด้านเพศที่เดินทางกลับมาประเทศไทย หน่วยงานที่ปฏิบัติงานเกี่ยวข้องโดยตรงเกี่ยวกับการส่งเสริมอาชีพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ พบว่า หน่วยงานแต่ละแห่งพบเจอปัญหาการส่งเสริมทักษะอาชีพแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ไปในทิศทางเดียวกัน นอกเหนือจากนี้ แต่ละหน่วยงานยังมีขั้นตอนการสำรวจความต้องการทางด้านอาชีพเพื่อนำมาประยุกต์ใช้ให้ตอบสนองความต้องการของผู้รับบริการการส่งเสริมทักษะอาชีพ อย่างไรก็ตาม แต่ละหน่วยงานยังพบว่า อาชีพที่จัดให้มีการฝึกอบรมยังไม่สามารถตอบสนองความต้องการของผู้เสียหายได้ และอาชีพเหล่านี้ไม่สามารถนำไปใช้ได้จริง โดยอาชีพที่จัดให้มีทั้งภายในหน่วยงานภาครัฐและหน่วยงานพัฒนาเอกชนนั้นมีอาชีพพื้นฐานที่คล้ายกัน คือ การทำเสริมสวย การนวดแผนไทย และการทำเบเกอรี่ เป็นต้นวัตถุประสงค์ข้อที่ 2) แนวทางการแก้ไขเกี่ยวกับการส่งเสริมทักษะแก่ผู้เสียหายหญิงไทยที่เดินทางกลับจากต่างประเทศจากมุมมองและการทำงานของผู้ปฏิบัติงานต่อการส่งเสริมทักษะอาชีพแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ด้านเพศที่เดินทางกลับมาประเทศไทย พบว่า ข้อเสนอแนะสามารถจำแนกออกเป็น 2 มุมมอง คือ 1. มุมมองการทำงานเชิงองค์กร และ 2. มุมมองการทำงานร่วมกับผู้เสียหาย ซึ่งมุมมองการทำงานเชิงองค์กรจำเป็นต้องมีการบูรณาการการทำงานร่วมกันซึ่ง จากการศึกษาพบว่า ในประเทศไทยมีหน่วยงานทั้งภาครัฐและหน่วยงานพัฒนาเอกชนบูรณาการการทำงานส่งเสริมทักษะอาชีพผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์บ้างแล้วนั้น แต่เนื่องจากประเทศไทยมีหน่วยงานภายในประเทศที่ทำงานเกี่ยวกับประเด็นการค้ามนุษย์และการส่งเสริมทักษะผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ที่ยังต้องดึงให้เข้ามามีส่วนร่วมเพื่อยกระดับการทำงานและขยายขอบเขตการทำงานการส่งเสริมทักษะอาชีพแก่ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ที่เดินทางกลับมาจากต่างประเทศ นอกเหนือจากนั้น จากการศึกษาพบว่า มุมมองการทำงานร่วมกับผู้เสียหาย ควรให้ผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์เข้ามามีส่วนร่วมในการออกแบบโครงการส่งเสริมทักษะอาชีพที่นอกเหนือจากการวางแผนอาชีพร่วมกับนักสหวิชาชีพเท่านั้น แต่ในแง่มุมของการถอดบทเรียนเพื่อนำมาประยุกต์เพื่อขยายข้อจำกัดการทำงานด้านการส่งเสริมทักษะอาชีพแก่ผู้เสียหายถือเป็นแนวทางการทำงานใหม่ที่ยังไม่มีการศึกษาและนำมาประยุกต์ใช้ ข้อเสนอแนะจากผลการศึกษามีดังนี้ 1) สนับสนุนและกระตุ้นการทำงานที่เน้นความเป็นศูนย์กลางโดยมีการมองภาพรวมการทำงานของทั้งประเทศของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง 2) สนับสนุนและกระตุ้นการมีส่วนร่วมของหน่วยงานภาคพัฒนาเอกชนและการมีส่วนร่วมของผู้เสียหายโดยให้ส่วนร่วมในการสนับสนุนการดูแลกลุ่มผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ที่เดินทางกลับมาจากต่างประเทศและประสงค์รับความช่วยเหลือทางจากหน่วยงานรัฐหรือหน่วยงานพัฒนาเอกชน 3) ส่งเสริมระบบการส่งต่อเพื่อดูแลผู้เสียหายให้มีความต่อเนื่อง เนื่องมาจากส่วนใหญ่เจ้าหน้าที่ของหน่วยงานจะเป็นเจ้าหน้าที่แบบชั่วคราว ส่วนเจ้าหน้าที่ที่อยู่ถาวรที่มีจำนวนน้อยส่งผลให้การดูแลผู้เสียหายรายกรณีจะไม่ต่อเนื่อง 4) การจัดการบำบัดเฉพาะกลุ่ม และต้องแยกกลุ่มจากแรงานด้านอื่นอย่างชัดเจน 5) เพิ่มความรวดเร็วในการจัดหาทรัพยากรในการให้การสนับสนุนผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์ทั้งด้านเงินทุนหรือทรัพยากรอื่น ๆ 6) เพิ่มและพัฒนาขีดความสามารถผู้จัดการรายกรณี (Case Manager) ด้านการคัดแยกผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์และด้านการทำกระบวนการแรกรับให้มีความเชี่ยวชาญ 7) ศึกษาความต้องการด้านอาชีพและจัดหาโปรแกรมการพัฒนาทักษะทางด้านอาชีพ ให้ตรงกับความต้องการของผู้เสียหาย