DOI: 10.17026/ar/n3dnpe
title: Archeologisch bureauonderzoek Doorfietsroute N208, Santpoort-Zuid Gemeente Velsen

description: IDDS Archeologie heeft in februari 2025 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de Doorfietsroute N208 in Santpoort-Zuid, gemeente Velsen. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied.
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op een strandvlakte die is ontstaan bij het afsluiten van de kust door een ten westen van het plangebied gelegen strandwal. Deze strandwal is ontstaan tussen ongeveer 2875 en 2525 voor Chr., in het Laat Neolithicum. Achter de strandwal had grootschalige veenvorming plaats, waarbij het Hollandveen Laagpakket werd gevormd. Ten noorden van het plangebied was de strandwal onderbroken door de monding van het Oer-IJ, een getijdenrivier die tot in de IJzertijd actief is geweest. De wisselende invloeden van het Oer-IJ hebben ervoor gezorgd dat de strandvlakte in het plangebied bedekt is met een afwisseling van veen- en kleilagen. Hierop ligt waarschijnlijk nog een dunne laag zand die is ingestoven vanuit het ten westen gelegen Jonge duingebied.
Op basis van de ontstaansgeschiedenis van het plangebied geldt hier een lage archeologische verwachting. De ligging op een relatief laaggelegen strandvlakte, waar veenvorming werd afgewisseld met periodes van overstroming, zal dit gebied weinig geschikt hebben gemaakt voor menselijke bewoning. Eventuele archeologische resten in het plangebied zullen daarom naar verwachting behoren tot het agrarische gebruik van het landschap en bestaan uit bijvoorbeeld ploegsporen en sporen van ontginning zoals afwateringsgreppels. 
In de Late Middeleeuwen werden de strandvlaktes ontgonnen. Bewoning concentreerde zich echter nog steeds op de strandwallen. Afgaande op historische kaarten worden geen resten van bewoning uit de Nieuwe tijd verwacht. 
Een deel van het plangebied ligt binnen het rijksmonument van de Buitenplaats Spaarnberg uit 1834-1846. Hier zouden mogelijk sporen van historische tuin- en parkaanleg aanwezig kunnen zijn. Op basis van de geraadpleegde historische kaarten lijkt het niet waarschijnlijk dat de tuin en het park zich werkelijk tot zover richting het oosten uitstrekten. Het plangebied was vrijwel uitsluitend als weiland in gebruik.
Op basis van het bureauonderzoek heeft het plangebied een lage archeologische verwachting. In het plangebied worden alleen resten verwacht van landbouw en inrichting van het landschap zoals ploegsporen, sloten en greppels. Dergelijke resten worden over het algemeen niet als behoudenswaardig beschouwd. IDDS Archeologie adviseert om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden, ongeacht de exacte omvang en diepte van deze werkzaamheden.
Bovenstaand advies is gecontroleerd en beoordeeld door de adviseur van de bevoegde overheid, in dit geval NMF Erfgoedadvies. Deze heeft besloten om aanvullend archeologisch onderzoek te vragen en daarom wil IDDS Archeologie meegeven dat voordat dit aanvullend onderzoek is uitgevoerd, er niet begonnen kan worden met bodemverstorende activiteiten of activiteiten die voorbereiden op bodemverstoringen. Het aanvullend onderzoek moet bestaan uit een Inventariserend Veldonderzoek door middel van boringen (IVO-O verkennend). Op basis van de resultaten van het booronderzoek en het gegeven advies zal bepaald worden of vervolgonderzoek (proefsleuven, opgraven, begeleiden) noodzakelijk is.