DOI: 10.17026/dans-zqq-bv4u
title: Archeologische begeleiding Apeldoorn Koningslaan (ong.) Archeologische begeleiding aan de Koningslaan (ong.) te Apeldoorn in de gemeente Apeldoorn

description: &lt;p&gt;Het merendeel van de tijdens het onderzoek aangetroffen sporen staan in relatie tot Paleis Het Loo. Op drie plaatsen is een klein deel van de fundering van Paleis Het Loo waargenomen (sporen 1, 2 en 9). Spoor 2 dateert op grond van de baksteenformaten in de late 17e eeuw en behoort tot de eerste bouwfase van Paleis Het Loo. Spoor 1 dateert in de 18e eeuw en spoor 9 in de 18e of vroege 19e eeuw, beide laatstgenoemde sporen betreffen naar verwachting restauraties van de oorspronkelijke fundering. Daarnaast zijn overige baksteenconstructies aangetroffen (sporen 4, 10, 6 en 8). Spoor 4 betreft een met bakstenen gemestelde leiding en spoor 10 een met baksteen gemetseld gewelf. Mogelijk behoorden beide constructies tot het leidingwerk dat rond het Paleis is gelegd ten behoeve van de watervoorziening van de tuinen en tevens is bedoeld voor het blussen van een eventuele brand. Dergelijk leidingwerk staat al aangegeven op een kaart uit 1833. De ligging en oriëntatie van S4 komen overeen met de weergave op deze kaart. De doorsnede van de leiding wijst ook eerder in de richting van een waterleiding dan bijvoorbeeld een riolering. Spoor 4 dateert in de late 19e of (vroege) 20e eeuw en spoor 10 kan op basis van baksteenformaten gedateerd worden in de 18e tot 19e eeuw. De oorspronkelijke watervoorziening van het Paleis is veel ouder en wordt al afgebeeld op de kaart van Leenen in 1748. De beide sporen betreffen mogelijk latere aanpassingen aan dit systeem. De sporen 6 t/m 8 betreffen twee naast elkaar gelegen, forse, ronde, constructies van hergebruitk baksteen. Beide funderingen dateren in de 18e of 19e eeuw. De bovenzijde was open. Beide constructies waren gevuld met puin dat dateert tussen 1600 en 1900. De functie van de constructie als waterputten is onwaarschijnlijk gezien de ligging naast elkaar en de voor een waterput wel erg grote doorsnede. De ligging van de sporen komt ook niet overeen met de locatie die te zien is op de kaart uit 1833 waarop het leidingwerk rond het Paleis staat afgebeeld, zodat de structuren ook niet tot het de watervoorziening van de Paleistuinen behoren. Het aangetroffen muurwerk zou ook gediend kunnen hebben als basement voor een beeld of andere (tuin)decoratie, maar op de bestudeerde gravures is geen tuindecoratie te zien. De functie van de sporen blijft onduidelijk. Ook is één paalspoor aangetroffen. Dit spoor bevat geen diagnostisch vondstmateriaal, maar verwacht wordt dat deze van prehistorische ouderdom is, in ieder geval van voor de aanvang van het opwerpen van het plaggendek. Plaggenbemesting heeft plaatsgevonden toen het plangebied deel uitmaakte van de Loosche Enk, wat al plaatsvond vanaf de Late-Middeleeuwen en waarbij dorpen ontstonden die tussen de 9e en de 12e eeuw naast de essen/oud bouwlandcomplexen kwamen te liggen. Dat slechts één prehistorisch spoor is aangetroffen, is waarschijnlijk het gevolg van de beperkte omvang van de bodemontsluitingen. Mogelijk dat toekomstig onderzoek in de nabijheid van het Paleis meer licht werpt op de context van dit spoor. Het merendeel van het vondstmateriaal aangetroffen bij het onderzoek bestaat uit fragmenten gebruiksaardewerk, te dateren in de 18e tot 19e eeuw. Opvallend zijn twee sierlijke objecten, een van porselein en een faience. Het object van porselein betreft een ornament, met goudverf gedecoreerd met de Orde van de Nederlandse Leeuw en kan op basis van de vormgeving worden gedateerd tussen 1815-1840. Het tweede opvallende object betreft een bodem van een groot faience voorwerp. In de bodem is een gat aanwezig dat al bij de vervaardiging is aangebracht. Het gaat hier om een tuin-vaas waarvan nog geen model bekend is op Het Loo. Het opgaande deel van de vaas is sterk geprofileerd en vloeiend van vorm waarbij de buitenzijde geheel is versierd met allerlei kobaltblauwe motieven. Deze versieringen zijn erg fijn uitgevoerd en komen overeen met de versieringen op de bloemenmanden van Het Loo. Op basis van vorm en overeenkomende versiering dateert dit fragment waarschijnlijk uit de periode van Willem en Mary (1686-1700). Bovengenoemde in het oog springende vondsten zijn gedaan in de bakstenen constructies, spoor 6 en 8 tezamen met puin dat dateert tussen 1600 en 1900. Een fraaie vondst is ook dat van een vrijwel complete stijgbeugel. Deze stijgbeugel kan zijn gebruikt door de ruiterij van Het Loo of door iemand van de Koninklijke familie. De stijgbeugel is aangetroffen in het plaggendek.&lt;/p&gt;