DOI: 10.17026/dans-xp6-pqqr
title: Archeologisch vooronderzoek in verband met de uitbreiding van de BP Raffinaderij met een hydrocrackerinstallatie in Europoort-Rotterdam, gemeente Rotterdam

description: &lt;p&gt;Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van het opstellen van het MER voor de uitbreiding van de BP Raffinaderij in de Rotterdam-Europoort te Rotterdam (kaart 1; afbeelding 1). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het voornemen bestaat de raffinaderij, gelegen aan de d’Arcyweg 76 in Europoort-Rotterdam, uit te breiden met een hydrocrackerinstallatie. Veel werkzaamheden vinden aan maaiveld plaats. De grondroerende activiteiten die gepaard gaan met het initiatief zijn relatief kleinschalig en beperkt van oppervlak. De uitbreiding van de installaties wordt op een betonnen plaat gezet (een slab); hiervoor zal plaatselijk een kuip worden gegraven van maximaal 2 m diepte. Deze plaat wordt onderheid. De installatieonderdelen worden apart onderheid. Dat wil zeggen dat er een dikkere betonplaat op heipalen wordt aangebracht. De dichtheid van deze palen is groter en afhankelijk van het gewicht van het installatieonderdeel. De heipalen zullen tot maximaal 18 m-mv worden geschroefd of geheid. Er zullen geen graafwerkzaamheden op grote diepte plaatsvinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Doel van het archeologisch bureauonderzoek was vast te stellen of er in het plangebied sprake is (of kan zijn) van archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden en, indien mogelijk, uitspraken te doen over de waarde hiervan in termen van fysieke en inhoudelijke kwaliteit zoals zeldzaamheid en gaafheid. Hiertoe is eerst een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Vervolgens is een advies geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.0), protocol 4002 Bureauonderzoek. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie is binnen BRL 4000 gecertificeerd voor alle werkprotocollen op het gebied van archeologisch (voor)onderzoek en het opstellen van Programma’s van Eisen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat op grond van archeologische, geologische en historisch-geografische gegevens de volgende gespecificeerde archeologische verwachting kan worden opgesteld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Oudere holocene afzettingen zijn door de jongste transgressiefase (Duinkerke III(b)) omgewerkt of opgeruimd. De top van het Pleistoceen, waarvoor een archeologische verwachting voor resten de Steentijd geldt, bevindt zich op ca. 22 meter beneden NAP (ca. 28 m-mv), zoals is aangetoond op basis van rondom het plangebied gezette boringen (DINO-loket). Op basis van de landschappelijke situatie is de kans op het aantreffen van intacte archeologie daterend van vóór de Late Middeleeuwen/Nieuwe Tijd dan ook laag. Er is echter een kleine kans dat een pleistocene zandopduiking (duintop), met een archeologische verwachting voor bewoning in het Mesolithicum en Neolithicum, in de ondergrond aanwezig is. Dergelijke zandopduikingen kunnen zeer lokaal voorkomen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er zijn geen concrete aanwijzingen voor de aanwezigheid van middeleeuwse of nieuwetijdse ondergrondse waarden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de delen van het plangebied waar de oorspronkelijke zeebodem onverstoord aanwezig is, kunnen scheepswrakken en –ladingen worden aangetroffen; dit zijn echter geïsoleerde vindplaatsen met een lage trefkans.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De kans op het aantreffen van intacte archeologie daterend van vóór de Late Middeleeuwen/Nieuwe Tijd is klein; de top van het pleistocene niveau wordt verwacht op 28 m-mv. De geplande heipalen (tot 18 m-mv) zullen deze diepte niet bereiken. Er is echter een kleine kans dat in de ondergrond lokaal een zandopduiking aanwezig is, die eventueel binnen het bereik van de heipalen ligt. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Echter, deze verstoringen door de heipalen gerelateerd aan de totale oppervlakte van de nieuwbouw, vormen geen disproportionele verstoring van de potentieel in de ondergrond aanwezige archeologie. Uitgaande van een normaal verdubbeling van het verstoorde oppervlak als gevolg van het uitstralingseffect van het heien is de verstoring maximaal 4,4% van het totaaloppervlakte van de nieuwbouw. In Nederland wordt een verstoringsgraad van minder dan 5% als acceptabel gezien vanuit het perspectief van de archeologische monumentenzorg. De heipalen zullen niet geclusterd worden aangebracht. De afstand tussen de palen(rijen) gerekend van rand tot rand bedraagt minimaal 4 m.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Daarnaast zullen eventuele archeologische resten op grotere diepte niet door regulier archeologisch onderzoek nader te onderzoeken zijn. Bovendien zijn de kosten van dergelijk onderzoek disproportioneel in het licht van de mogelijke kenniswinst, zeker gezien de kleine kans dat een zandopduiking aanwezig is, de omvang van het plangebied en de verwachte beperkte verstoring van de diepere ondergrond.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie de boorgegevens over de diepere ondergrond die tijdens het civieltechnisch onderzoek worden gegenereerd beschikbaar te stellen aan het DINO-loket/BOOR Rotterdam. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder zijn er geen aanwijzingen voor nieuwetijdse ondergrondse waarden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op grond van de resultaten van onderhavig bureauonderzoek kan de archeologische verwachting voor het plangebied daarom worden bijgesteld naar ‘laag’ en adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie, mede gezien de beperkte aard van de grondroerende activiteiten en het karakter van het plangebied (raffinaderij op ruim zes meter opgebrachte grond), geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente GS Provincie Zuid-Holland, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente GS Provincie Zuid-Holland en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed..&lt;/p&gt;