DOI: 10.14457/tu.the.2019.1583
title: แนวโน้มพฤติกรรมสีเขียวของพนักงาน แรงจูงใจในการป้องกันสิ่งแวดล้อมและบทบาทของการสื่อสารด้านความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมภายในองค์กร: การวิเคราะห์แบบพหุระดับ

description: ความรุนแรงของปัญหาสิ่งแวดล้อม ได้รับการกล่าวถึงในวงกว้างรวมถึงในภาคธุรกิจ และหลีกเลี่ยงไม่ได้ว่าภาคธุรกิจเองก็เป็นตัวการหลักในการสร้างปัญหาสิ่งแวดล้อม และยังกิจกรรมการผลิตยังเป็นตัวกระตุ้นความรุนแรงของปัญหาต่างๆที่เกี่ยวเนื่อง ในขณะเดียวกันภาคธุรกิจเองได้ตระหนักถึงความสำคัญของการบูรณาการการจัดการสิ่งแวดล้อมเข้าสู่ห่วงโซ่อุปทานทำให้เกิดการจัดการห่วงโซ่อุปทานที่เรียกว่า “การจัดการโซ่อุปทานสีเขียว” ซึ่งมุ่งหวังให้เกิดการจัดการสิ่งแวดล้อมไปพร้อมกับสร้างความยั่งยืนให้แก่องค์กรธุรกิจการสร้างความยั่งยื่นให้เกิดขึ้นแก่ธุรกิจหรือองค์กรได้ต้องเริ่มจากภายในองค์กร โดยเฉพาะในเรื่องการสร้างองค์กรที่มีความยั่งยืนในแง่การจัดการสิ่งแวดล้อม สิ่งที่สำคัญประการหนึ่งคือ การมีพนักงานที่มีพฤติกรรมสีเขียว หรือมีแนวโน้มพฤติกรรมที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม โดยงานวิจัยในอดีตที่ผ่านมาได้มุ่งเน้นการสร้างและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมสีเขียวของพนักงานโดยผ่านการมีพฤติกรรมการเป็นสมาชิกที่ดีขององค์กร ธุรกิจใช้การสื่อสารภายในองค์กรในฐานะเครื่องมือทางการตลาดเพื่อสร้างความเชื่อมั่นและสร้างการมีส่วนร่วมของพนักงาน ความรับผิดชอบต่อสังคมได้ถูกใช้เป็นหนึ่งในเครื่องมือเพื่อสร้างให้ความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กร หากแต่ในความเป็นจริงแล้วองค์สามารถใช้ประโยชน์จากการสื่อสารที่เกี่ยวเนื่องกับความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กร ในแง่ของการเป็นช่องทางการเผยแผร่ข้อมูลไปยังพนักงานผ่านทฤษฎีการบูรณาการข้อมูล ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการจัดการห่วงโซ่อุปทานสีเขียว นอกจากนี้จากการศึกษาวรรณกรรมที่เกี่ยวเนื่อง ทำให้ทราบว่าข้อมูลที่เกี่ยวเนื่องกับความเสี่ยงจะส่งผลต่อทัศนคติและแนวโน้มการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมได้มากกว่า ข้อมูลเชิงบวก ดังนั้นงานวิจัยฉบับนี้จึงประยุกต์การใช้งานของแรงจูงใจในการป้องกันสิ่งแวดล้ม เพื่อวัดอิทธิพลต่อแนวโน้มพฤติกรรมสีเขียวของพนักงาน โดยมีการสื่อสารที่เกี่ยวเนื่องกับความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กรเป็นตัวแปรที่กระตุ้นแรงจูงใจในการป้องกัน โการวิเคราะห์แบบพหุระดับ โดยเก็บข้อมูลขาดธุรกิจภาคการผลิตทีมีการรับรอง ISO 14001 หรือ Thailand Green Industry Level 1-5 จำนวน 17 องค์กร โดยในระดับองค์กรวัดการสื่อสารภายในองค์กรโดยเก็บข้อมูลจากผู้บริหารที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับนโยบายความรับผิดชอบต่อสังคม และระดับบุคคลวัดแรงจูงใจในการป้องกันและแนวโน้มพฤติกรรมสีเขียวของพนักงาน โดยวัดจากพนักงานทุกแผนกจำนวนทั้งสิ้น 161 คน จากการวิเคราะห์โดยใช้ Mplus 8.4 ทำให้ได้ข้อสรุปคือ แรงจูงใจในการป้องกันสิ่งแวดล้อม อันได้แก่ (1) การรับรู้ความรุนแรง (2) การรับรู้ความเสี่ยง (3) การรับรู้ความสามารถของตนเอง และ (4)การรับรู้ความสามารถของวิธีรับมือ มีผลต่อในทางบวกแนวโน้มพฤติกรรมสีเขียวของพนักงาน ซึ่งตรงกับผลของงานวิจัยในอดีต โดยมีสององค์ประกอบที่ไม่เป็นไปตามสมมติฐานคือ (1) การรับรู้ถึงผลได้ของการไม่เปลี่ยนแปลงพฤติกรรม และ (2) การรับรู้ถึงต้นทุนในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ซึ่งควรมีผลในเชิงลบต่อแนวโน้มพฤติกรรม ซึ่งกลับส่งผลด้านบวกในบริบทของงานวิจัยนี้ เนื่องมาจากงานวิจัยนี้ได้เก็บข้อมูลโดยมีข้อคำถามมุ่งไปที่พฤติกรรมที่ต้องปฏิบัติ เนื่องจากการมีระบบการจัดการสิ่งแวดล้อมในองค์กร ในขณะที่การสื่อสารที่เกี่ยวเนื่องกับความรับผิดชอบต่อสังคมในด้านสิ่งแวดล้อมขององค์กรส่งผลต่อแรงจูงในในการป้องกัน แต่แรงจูงในในการป้องกัน ไม่ได้เป็นตัวแปรขั้นกลางระหว่างการสื่อสารและแนวโน้มพฤติกรรมได้ นอกจากนี้การสื่อสารก็ไม่เป็นตัวแปรกำกับระหว่างแรงจูงใจในการป้องกันและแนวโน้มพฤติกรรมอีกด้วยจากผลของงานวิจัยฉบับนี้ องค์กรุรกิจสามารถประยุกต์ใช้ การสื่อสารที่เกี่ยวเนื่องกับความรับผิดชอบต่อสังคมให้เป็นประโยชน์มากขึ้นในแง่การส่งผ่านข้อมูลที่เกี่ยวเนื่องกับความเสี่ยงในด้านสิ่งแวดล้อมไปยังพนักงในองค์กร เพื่อในเกิดการตระหนักถึงความเสี่ยงและมีแนวโน้มในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมต่อไป