DOI: 10.17026/dans-zqh-5q6w
title: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Westvlietweg 7 te Den Haag, gemeente ‘s-Gravenhage

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van SGS Search Ingenieursbureau b.v. een archeologisch bureauonderzoek voor de herontwikkeling van het bedrijfsterrein aan de Westvlietweg 7 te Den Haag, gemeente ‘s-Gravenhage uitgevoerd. De exacte planvorming voor de locatie bevindt zich nog in de ontwikkelingsfase. Wel is bekend dat de huidige bebouwing wordt afgebroken.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Niet voor het gehele plangebied geldt een archeologische verwachting. Het zuidelijke deel kent geen archeologische verwachting. Het noordelijk deel kent wel een verwachting en wordt hierna als onderzoeksgebied aangeduid. Het plangebied is ca 82.401 m² in omvang en het onderzoeksgebied heeft een oppervlakte 25.772 m². De exacte bodemingrepen zijn nog niet bekend, maar zullen minimaal tot een diepte van 0,8 m-mv uitgevoerd worden (vorstvrij funderen). In de beheersverordening Vlietzone (2011) staat het noordelijk deel van het plangebied gekarteerd als een zone met een archeologische waarde-2. Ter plaatse van zulke aangewezen zones is archeologische onderzoek noodzakelijk bij bodemingrepen die dieper reiken dan 50 cm-mv en bij plangebieden groter dan 50 m².&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek bestaat de ondergrond in het overgrote deel van het onderzoeksgebied vermoedelijk uit een strandvlakte (Laag van Rijswijk), afgedekt door midden grof en grof zand van het Laagpakket van Wormer en/of Hollandveen. In het noordelijk deel van het onderzoeksgebied is een ondiepe geul van de Gantel gekarteerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Door het ontbreken van een zandopduiking binnen het plangebied geldt een lage archeologische verwachting voor archeologische waarden uit het Neolithicum tot en met de IJzertijd. Door de aanwezigheid van een geul van de Gantel geldt een hoge archeologische verwachting voor archeologische waarden uit de Romeinse tijd. Het is bekend dat Romeinse nederzettingen zich langs de geulen van de Gantel bevonden. Daarnaast is het mogelijk dat de geul in gebruik is genomen als onderdeel van het Kanaal van Corbulo, waarvan restanten in de buurt van het plangebied zijn teruggevonden. Op de oudst geraadpleegde kaart van Kruikius uit 1712 is het plangebied reeds ontgonnen. Binnen het plangebied stond geen bebouwing weergegeven. Deze situatie blijft onveranderd tot de eerste helft van de 20e eeuw, wanneer er voor het eerst bebouwing binnen het plangebied waarneembaar is. Voor de Middeleeuwen en de Nieuwe tijd geldt dan ook een lage archeologische verwachting. Vanaf de eerste bebouwing zijn meerdere bouwwerken gerealiseerd en gesloopt alvorens de huidige situatie ontstond. Binnen het plangebied heeft dan ook zeker bodemverstoring plaatsgevonden. Het is echter nog niet bekend tot hoe diep de verstoring reikt en of er nog archeologische waarden intact in de bodem te verwachten zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Om de mate van intactheid van de bodem en de bodemsamenstelling te controleren zijn verspreid over de onderzoekslocatie 25 verkennende grondboringen gezet tot een maximale boordiepte van 360 cm-mv (-3,93 m t.o.v. NAP). De bodemopbouw bestaat uit een subrecente ophoging onder een betonverharding of verharding met straatklinkers en een puinverharding. De dikte van dit pakket varieert van 115 cm-mv (-1,97 m t.o.v. NAP) in boring 24 tot 330 cm-mv in boring 22 (- 3,38 m t.o.v. NAP; zie Tabel 3 en bijlage 5). Daaronder is via een scherpe laagovergang sprake van een natuurlijke bodemopbouw met dekafzettingen, geulafzettingen en restgeulafzettingen van het Gantelsysteem (Laagpakket van Walcheren) op Hollandveen (Formatie van Nieuwkoop). In boring 4, 21, 24 en 25 bestaat de basis van het bodemprofiel uit grijs fijn tot matig fijn goed gesorteerd iets siltig zand (160-200 µm) met fijn schelpgruis (duinafzettingen). De aanwezige (rest)geulafzettingen van het Gantelsysteem worden in een groot aantal boringen afgedekt door een laag blauwgrijze stugge matig gerijpte klei, soms met wat plantenresten, die als dekafzettingen van het Gantelsysteem (Laagpakket van Walcheren) zijn geïnterpreteerd. De dekafzettingen van de Gantel Laag bestaan overwegend uit zware klei en zijn over een groot deel van de Regio Haaglanden en het Westland verspreid. In boring 4 is op een diepte van 280 cm -mv (-2,81 m t.o.v. NAP) tot 305 cm-mv (-3,06 m t.o.v. NAP) een laagje bruin veraard veen met veel blonde zandkorrels aangetroffen als gevolg van ingestoven duinzand. Voor de sequentie en de datering van de genoemde lagen wordt verwezen naar afbeelding 13. De verdeling van de aangetroffen bodemtypen over het plangebied is weergegeven in tabel 4.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies Op grond van de onderzoeksresultaten van het verkennend booronderzoek zien wij vooralsnog niet voldoende aanleiding voor een vervolgonderzoek. De bodem is in het grootste deel van het plangebied diep verstoord door subrecente bodemingrepen, variërend van 125 cm-mv / -, 2,20 m NAP bij boring 25 tot 270 cm-mv / - 2,81 m NAP in boring 15. Onder de subrecente betonverharding, puinverharding en geroerde lagen en in een aantal boringen nog een oorspronkelijke bouwvoor uit de Nieuwe Tijd is weliswaar sprake van een intacte bodemopbouw met in theorie kansrijke geulafzettingen van de Gantel, maar deze zijn in de praktijk weinig ontwikkeld en te slap voor permanente bewoning. Er zijn geen sporen aanwezig van bodemvorming als gevolg van menselijk handelen in het verleden, bijvoorbeeld als gevolg van beakkering of in de vorm van een duidelijke cultuurlaag of ‘vuile laag’ met archeologische indicatoren zoals scherven aardewerk, houtskool of fosfaten. Hierbij dient opgemerkt te worden dat verkennende boringen niet primair bedoeld zijn om archeologische vindplaatsen op te sporen. Ook zijn er geen aanwijzingen aangetroffen voor een gegraven of gekanaliseerde waterloop (het Kanaal van Corbulo).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Een uitzondering vormen de voor bewoning ‘kansrijke’ duintjes die aangetroffen zijn in boring 4, 21, 24 en 25 in het plangebied. Hierdoor kan de hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de periode van het Neolithicum tot en met de IJzertijd in principe gehandhaafd blijven, ook al waren er in de omgeving hogere duinkoppen aanwezig die gunstigere vestigingsmogelijkheden boden voor menselijke bewoning in het verleden (o.a. het duin achter Westvlietweg 28). Wij adviseren dan ook om ter hoogte van deze boorpunten geen bodemingrepen te laten plaatsvinden dieper dan 250 cm-mv, om de in de ondergrond aanwezige duinafzettingen (zandopduikingen) niet te verstoren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In boring 24 is op een diepte van 170 cm-mv tot 195 cm-mv en in boring 15 tussen 195 cm-mv en 205 cm-mv weliswaar een laagje veraard veen aangetroffen, waarvoor in principe een hoge verwachting geldt op vindplaatsen uit de IJzertijd. In boring 24 wordt dit dunne laagje echter afgedekt door slappe geulafzettingen van de Gantel en is dit laagje alleen zeer plaatselijk in deze boring aangetroffen. In boring 15 wordt het aanwezige veraarde veenlaagje afgedekt door een pakket subrecent opgebracht oliehoudend zand. Daarmee kan de hoge verwachting op bewoningssporen uit de IJzertijd voor deze afzettingen bijgesteld worden naar laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud De resultaten en aanbevelingen uit het bureauonderzoek zijn op 4 juni 2020 getoetst door het bevoegd gezag (Archeologie Den Haag). De opmerkingen zijn in deze aangepaste definitieve versie van het bureauonderzoek verwerkt. De resultaten van het veldonderzoek zijn op 18 augustus 2020 getoetst door Archeologie Den Haag. De opmerkingen en aanvullingen zijn verwerkt in deze definitieve rapportage (versie 3.1).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wij wijzen erop dat het besluit van het bevoegd gezag af kan wijken van het selectieadvies van Hamaland Advies. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en bij de afdeling Archeologie van gemeente Den Haag (archeologie@denhaag.nl ).&lt;/p&gt;