DOI: 10.14457/tu.the.2020.663
title: เลตเตอร์ออฟเครดิตกับอาชญากรรมทางการเงิน

description: เลตเตอร์ออฟเครดิตเป็นวิธีการชำระเงินในการค้าระหว่างประเทศที่มีธนาคารพาณิชย์เข้าผูกพันตนว่าจะชำระเงินให้กับผู้ขายสินค้าถ้าหากผู้ขายยื่นเอกสารให้แก่ธนาคารได้ถูกต้องตามข้อกำหนดและเงื่อนไขของเลตเตอร์ออฟเครดิต ทำให้ผู้ขายสินค้าสามารถมั่นใจได้ว่าตนจะได้รับชำระเงินแน่นอนถ้าหากได้ยื่นเอกสารครบถ้วนถูกต้องตามเลตเตอร์ออฟเครดิต อย่างไรก็ตามเลตเตอร์ออฟเครดิตก็อาจถูกนำไปใช้เป็นเครื่องมือในการก่ออาชญากรรมทางการเงินซึ่งอาจทำได้โดยการที่ผู้รับประโยชน์ (ผู้ขายสินค้า) ยื่นเอกสารเท็จเพื่อรับชำระเงินตามเลตเตอร์ออฟเครดิตหรือการที่ผู้ขายไม่ส่งมอบสินค้าให้ถูกต้องตามสัญญาซื้อขาย ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเสียหายแก่ทั้งภาครัฐและเอกชน ซึ่งจากการศึกษาพบว่า1. พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 กำหนดให้สถาบันการเงินมีหน้าที่ในการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้าตามหลักเกณฑ์ของกฎกระทรวงการตรวจสอบเพื่อทราบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับลูกค้า พ.ศ. 2563 เพื่อที่จะประเมิน บริหาร และบรรเทาความเสี่ยงในด้านป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน การสนับสนุนทางการเงินแก่การก่อการร้าย และการแพร่ขยายอาวุธที่มีอานุภาพทำลายล้างสูง ซึ่งหลักเกณฑ์ดังกล่าวไม่เหมาะสมกับการนำมาปฏิบัติในธุรกรรมเลตเตอร์ออฟเครดิต ทั้งนี้ แนวทางปฏิบัติในการป้องกันการก่ออาชญากรรมทางการเงินตามหลักปฏิบัติต่อธุรกรรมการเงินสำหรับการค้า (Trade Financial Principle : Appendix I) มีความเหมาะสมในการป้องกันและปราบปรามการก่ออาชญากรรมทางการเงินในธุรกรรมเลตเตอร์ออฟเครดิตมากกว่า2. ในการใช้เลตเตอร์ออฟเครดิตนั้นการกำหนดว่าเอกสารใดบ้างเป็นเงื่อนไขในการชำระเงินตามเลตเตอร์ออฟเครดิตเป็นเสรีภาพของคู่สัญญา ซึ่งคู่สัญญา (ผู้ขอเปิดเครดิตกับธนาคารผู้เปิดเครดิต) สามารถตกลงกันให้มีเอกสารชนิดใดก็ได้เป็นเงื่อนไขในการชำระเงินของเลตเตอร์ออฟเครดิต ทั้งนี้ใบกำกับสินค้าที่ออกโดยกงสุล (Consular Invoice) และใบรับรองการตรวจสอบสินค้า (Certificate of Inspection) เป็นเอกสารทางการค้าที่มีประโยชน์ในการป้องกันการก่ออาชญากรรมได้ในระดับหนึ่ง3. eUCP เป็นข้อกำหนดเพื่อรองรับการส่งมอบเอกสารที่เป็นบันทึกข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์เพียงอย่างเดียวหรือร่วมกับเอกสารที่เป็นกระดาษเพื่อรับชำระเงินตามเลตเตอร์ออฟเครดิต โดยหลักเกณฑ์ในเรื่องการส่งมอบและการพิจารณาบันทึกข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ตามเลตเตอร์ออฟเครดิตของ eUCP นั้นมีความแตกต่างไปจากหลักเกณฑ์ในการยื่นเอกสารที่เป็นกระดาษซึ่งมีประโยชน์ในการป้องกันการก่ออาชญากรรมทางการเงิน4. ข้อยกเว้นการชำระเงินตามเลตเตอร์ออฟเครดิตเป็นกลไกที่ทำให้สามารถระงับการชำระเงินตามเลตเตอร์ออฟเครดิตที่ผู้รับประโยชน์ยื่นเอกสารถูกต้องตามข้อกำหนดและเงื่อนไขของเลตเตอร์ออฟเครดิตได้หากพบว่ามีการฉ้อฉลโดยผู้รับประโยชน์ ซึ่งการฉ้อฉลอันเป็นข้อยกเว้นการชำระเงินตามแนวทางของสหรัฐอเมริกานั้นมีประโยชน์ต่อการคุ้มครองผู้ขอเปิดเครดิตและยังสามารถป้องกันอาชญากรรมทางการเงินได้ ทั้งนี้ประเทศไทยไม่มีบทบัญญัติในเรื่องข้อยกเว้นการชำระเงินของเลตเตอร์ออฟเครดิตเอาไว้โดยตรง5. วิธีหนึ่งในการก่ออาชญากรรมทางการเงินในธุรกรรมเลตเตอร์ออฟเครดิตคือการใช้เอกสารการขนส่งเท็จยื่นต่อธนาคารเพื่อรับชำระเงินตามเลตเตอร์ออฟเครดิต ข้อตกลงยินยอมชดใช้ค่าเสียหายจากการไม่บันทึกข้อสงวนลงในใบตราส่งเป็นวิธีปฏิบัติที่เอื้ออำนวยต่อการก่ออาชญากรรมทางการเงินได้เพราะเป็นวิธีปฏิบัติที่ทำให้ผู้ส่งของ (ผู้รับประโยชน์) สามารถได้รับใบตราส่งอันมีรายการเกี่ยวกับของอันเป็นเท็จซึ่งจะถูกนำไปยื่นแก่ธนาคารเพื่อรับชำระเงินตามเลตเตอร์ออฟเครดิต ซึ่งพระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 มีข้อกำหนดเกี่ยวกับข้อตกลงยินยอมชดใช้ค่าเสียหายจากการไม่บันทึกข้อสงวนลงในใบตราส่งเอาไว้ในมาตรา 38 โดยไม่ได้บัญญัติผลทางกฎหมายระหว่างคู่สัญญา (ผู้ขนส่งและผู้ส่งของ) เอาไว้