DOI: 10.14457/tu.the.2020.679
title: มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมการขุดดินและถมดิน

description: ดินเป็นทรัพยากรธรรมชาติเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำรงชีวิตและสัตว์ต่างๆ ดินจึงเป็นส่วนหนึ่งของจุดเริ่มต้นพื้นฐานของระบบนิเวศน์ในธรรมชาติ คนและสัตว์ จึงใช้และหาประโยชน์จากดิน นอกจากนั้นแล้วดินยังให้ความสำคัญในอีกหลายด้าน เช่น ในการสร้างที่อยู่อาศัย หลักประกัน สินทรัพย์ หรือการลงทุนได้ ดังนั้น พื้นดินจึงถือเป็นปัจจัยสำคัญในความเป็นอยู่ของประเทศ เนื่องจากเป็นสิ่งที่แสดงถึงความอุดมสมบูรณ์ ฐานะด้านเศรษฐกิจของประชาชนของประเทศนั้น และหากในกรณีที่ที่ดินไม่ถูกทำลายย่อมสะท้อนถึงการควบคุมจัดการดินที่ดีของรัฐนั้น ในการใช้อำนาจหน้าที่บริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมอย่างมีประสิทธิภาพสำหรับประเทศไทยในปัจจุบันได้มีการตราพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543 ขึ้นใช้บังคับในการควบคุมการขุดดินและถมดิน ซึ่งถือเป็นกฎหมายหลักเฉพาะเพียงฉบับเดียวที่ใช้ในการควบคุมดังกล่าวให้เป็นไปตามกรอบของกฎหมาย เพื่อป้องกันและแก้ไขผลกระทบที่ตามมา ได้แก่ การกำหนดพื้นที่บังคับใช้ การขอจดแจ้งการขุดดินและถมดิน การควบคุมระหว่างดำเนินการตลอดจนการป้องกันความเสียหายขั้นพื้นฐานที่จะเกิดขึ้นขณะดำเนินการ เป็นต้น อย่างไรก็ตามถึงแม้จะกฎหมายที่บัญญัติมาเพื่อควบคุมการดำเนินการขุดดินและถมดินในปัจจุบันช่วงเวลาที่ผ่านมายังคงมีรายงานความเสียหายที่เกิดขึ้นกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของประชนชน อาคารและทรัพย์สินของประชาชนได้รับความเสียหาย ปัญหาสาธารณูปโภคได้รับผลกระทบจากการขุดดินและถมดิน ถนนพัง ปัญหาสุขภาพอนามัยของประชาชน ตลอดจนระบบนิเวศน์และสิ่งแวดล้อมโดยรอบ อากาศ น้ำ เป็นต้น จะเห็นได้ว่าไม่ว่าจะเป็นการดำเนินการขุดดินและถมดินประเภทใดก็ตามย่อมก่อให้เกิดผลกระทบในด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ด้านเศรษฐกิจอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ แม้จะมีมาตรการทางกฎหมายกำหนดให้ผู้ที่ดำเนินการขุดดินและถมดินที่ก่อให้เกิดผลกระทบดังกล่าวต้องรับผิดจากผลกระทบจากการกระทำของตนเอง แต่มาตรการดังกล่าว ก็ไม่สามารถเยียวยาแก้ไขความเดือดร้อนหรือเสียหายต่อสิ่งแวดล้อมได้อย่างแท้จริง หากเป็นการดำเนินการโดยทั่วไปทำให้เกิดปัญหาและข้อโต้แย้งเกี่ยวกับข้อบังคับในส่วนของการปฏิบัติตามกฎหมายว่าด้วยการขุดดินและถมดิน เช่น ปัญหาความเข้าใจในการกำหนดท้องที่ที่มีผลบังคับใช้ตามกฎหมาย ปัญหาการขาดมาตรการความปลอดภัยจากการขุดดินอันก่อให้เกิดความเสียหายต่อระบบโครงสร้างพื้นฐานใต้ดินและอำนวยความสะดวกในการแจ้งการขุดดินและถมดิน ปัญหาด้านมาตรการในการตรวจสอบและกำกับดูแลที่ไม่เป็นมาตรฐานสากล ปัญหาในการควบคุมปริมาณและการจำกัดพื้นที่ในการขุดดินและถมดิน ปัญหาด้านมาตรการในการป้องกันความเสียหายหรือแก้ไขเยียวยาความเสียหายแก่ชีวิตหรือทรัพย์สินของประชาชน ตลอดจนปัญหาในการฟื้นฟูแหล่งทรัพยากรธรรมชาติภายหลังเสร็จสิ้นการขุดดินและถมดิน เป็นต้น ว่ายังมีเนื้อหาหรือรายละเอียดที่ไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ที่ควรแก้ไขเพิ่มเติม ส่งผลให้การปฏิบัติเป็นไปอย่างไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร แม้ว่าในปัจจุบันจะมีการออกกฎหมายลำดับลองมาเพื่อช่วยในการส่งเสริมมาตรการการควบคุมการขุดดินและถมดินแล้วก็ตาม จึงได้ศึกษาถึงมาตรการทางกฎหมายตามพระราชบัญญัติการขุดดินและถมดิน พ.ศ.2543 ในการควบคุมการขุดดินและถมดิน สำหรับการ ขุดดินและถมดินเพื่อการพาณิชย์ ได้แก่ การประกอบกิจการขุดดินและถมดินเพื่อจำหน่ายหน้าดิน เพื่อป้องกันและฟื้นฟูผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมที่จะเกิดจากการขุดดินและถมดินอย่างถูกต้องเหมาะสมและรอบคอบ โดยศึกษาถึงมาตรการก่อนดำเนินการ ขณะดำเนินการ และภายหลังเสร็จสิ้นการดำเนินการขุดดินและถมดิน ตลอดจนการติดตาม กำกับดูแลอย่างต่อเนื่องอีกด้วย เพื่อนำมาเป็นแนวทางในการศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศต่าง ๆ ได้แก่ ประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศอังกฤษ และประเทศมาเลเซีย ซึ่งจะได้นำมาเป็นมาตรการในการแก้ไขปัญหาและผลกระทบจากการดำเนินการขุดดินและถมดิน และเป็นข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวของประเทศไทยให้เกิดความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นต่อไป