DOI: 10.17026/dans-2a4-mcty
title: Harlingen Harnelocatie. Bureau- en karterend booronderzoek (IVO-O)

description: &lt;p&gt;De onderzoekslocatie ligt in het noordelijk zeekleigebied, in het gebied Westergo. De afzettingen worden gerekend tot het Wormer Laagpakket binnen de Formatie van Naaldwijk. Door de vlakke helling van de kust, een continue aanvoer van sediment en een afname van de zeespiegelstijging ontstaan langwerpige strandwallen en een nagenoeg gesloten kustlijn. De kustlijn wordt plaatselijk onderbroken door uitstromende veenrivieren, zoals het Boorne in Friesland. In het achterland ontwikkelt zich een veengebied dat zijn maximale uitbreiding kent in de Bronstijd. Daarna vinden inbraken plaats vanuit zee en ontwikkelt zich in het onderzoeksgebied een wad- en kwelderlandschap.&lt;br&gt;Deze hoger opgeslibde kwelder- of oeverwallen worden uiteindelijk aantrekkelijk voor bewoning vanaf de IJzertijd. Tot ongeveer 1100 was het ophogen van terpen op de kwelder- of oeverwallen de enige manier om huis en haard te beschermen tegen het hoge zeewater. Daarna ging men dijken aanleggen om de overstromingen tegen te gaan. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De onderzoekslocatie ligt op kwelderafzettingen, die vanaf de IJzertijd aantrekkelijk waren voor bewoning . Op de niet permanent droogvallende kwelders werden terpen opgeworpen zodat bewoning kon plaatsvinden. &lt;br&gt;Op de kaart van Schotanus uit 1718 is te zien dat het plangebied nog niet bebouwd is en in gebruik is als grasland. Op de kaart van Eekhoff uit 1849 – 1859 wordt zichtbaar dat binnen het plangebied een houtzaagmolen heeft gestaan en dat de terp van Bynia ten oosten van het plangebied ligt. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verwachting In het plangebied wordt volgens de bodemkaart een (restant van een) terp verwacht. Het betreft de terp Bynia State, waarvan bekend is dat het waardevolle archeologische resten uit de IJzertijd en latere perioden bevat. De terp wordt op de advieskaart voor de periode IJzertijd-Middeleeuwen van de FAMKE weergegeven als een zone waarvoor ‘streven naar behoud’ geldt. Op de Historische kaarten wordt eveneens zichtbaar dat in het plangebied, in de 18e en 19e eeuw een houtzagerij heeft gestaan. In het plangebied zijn mogelijk nog resten van de houtzagerij aanwezig en mogelijk nog restanten van een terp. Op het AHN zijn voornamelijk afgetiggelde percelen te zien. Mogelijk is de terpzool in het plangebied nog aanwezig.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De bodemopbouw in het plangebied bestaat van boven naar beneden uit recent opgebracht zandlaag of bouwvoor op verstoorde kleilagen op kwelderafzettingen. In het noorden langs de Harlingervaart heeft mogelijk een kolk/sloot gelegen behorende bij een houtzagerij met molen genaamd de Ahrend. In het plangebied zijn verder geen restanten aangetroffen van deze houtzagerij. Tijdens het veldonderzoek zijn geen terplagen of archeologische resten waargenomen in het plangebied. De bodem is grotendeels verstoord tot in de natuurlijke getij-afzettingen. Restanten van de houtzagerij en molen zijn waarschijnlijk verwijderd ten tijde van de bouw van de gymzaal&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Aanbeveling Op basis van de resultaten van het karterend booronderzoek, kan worden geconcludeerd dat de hoge verwachtingswaarde van het plangebied naar laag kan worden bijgesteld. De kans op het aantreffen van een (intacte) archeologische vindplaats in het plangebied, wordt klein ingeschat.&lt;/p&gt;