DOI: 10.14457/mju.the.2020.4
title: รูปแบบการบริหารจัดการขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในการพัฒนา ระบบเศรษฐกิจชุมชนเขตกึ่งเมือง

description: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 4 ข้อ คือ 1) ศึกษาพัฒนาการและสถานการณ์ของระบบเศรษฐกิจชุมชนของตำบลดอนแก้ว 2) ศึกษาความสัมพันธ์ขององค์ประกอบในระบบเศรษฐกิจชุมชนของตำบลดอนแก้ว 3) พัฒนารูปแบบการพัฒนาระบบเศรษฐกิจชุมชนเขตกึ่งเมืองของตำบลดอนแก้ว และ 4) พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการขององค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้วในการพัฒนาระบบเศรษฐกิจชุมชนเขตกึ่งเมืองของตำบลดอนแก้ว วิธีวิทยาใช้การวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative research) โดยเก็บและรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร-ข้อมูลทุติยภูมิ การสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์เชิงเนื้อหา เพื่อกำหนดการพัฒนารูปแบบระบบเศรษฐกิจชุมชนและรูปแบบการบริหารจัดการเศรษฐกิจชุมชนขององค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว ส่วนการวิเคราะห์แนวโน้ม ใช้วิเคราะห์ระบบที่เป็นอยู่ และจัดทำเป็นรูปแบบการพัฒนาที่ได้รับการยอมรับจากผู้ที่เกี่ยวข้องในชุมชน และบุคลากร-เจ้าหน้าที่ที่เกี่ยวข้องขององค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้วผลการวิจัย พบว่า1) พัฒนาการของระบบเศรษฐกิจชุมชนของตำบลดอนแก้ว แบ่งออกเป็น 4 ระยะที่มีทั้งความต่อเนื่องและความไม่ต่อเนื่องกัน คือ 1) ระยะเศรษฐกิจชุมชนแบบพึ่งพาอาศัย ซึ่งคนในชุมชนส่วนมากมีการดำเนินชีวิตที่สอดคล้องกับรูปแบบเศรษฐกิจชุมชน 2) ระยะพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานและการแปรเปลี่ยนของเศรษฐกิจชุมชน ซึ่งเป็นรูปแบบเศรษฐกิจที่เน้นการพึ่งคนในครอบครัวตัวเองเป็นส่วนมาก แต่ละครอบครัวไม่ค่อยมีเวลาไปช่วยเหลือคนอื่น 3) ระยะพัฒนาเศรษฐกิจโดยภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นระยะที่ชุมชนถูกกระตุ้นหรือพัฒนาเศรษฐกิจโดยส่วนราชการในรูปแบบต่าง ๆ และเป็นระยะของการจัดตั้งหรือยกฐานะขององค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว 4) ระยะพัฒนาแบบองค์รวมเพื่อหนุนสร้างเศรษฐกิจชุมชน โดยในชุมชนมีกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับจิตอาสาและการช่วยเหลือกันของคนในชุมชนอย่างต่อเนื่อง ทำให้ส่งผลต่อรูปแบบเศรษฐกิจของชุมชนที่เป็นแบบช่วยเหลือเกื้อกูลกันของคนในชุมชน2) องค์ประกอบในระบบเศรษฐกิจชุมชนของตำบลดอนแก้ว ประกอบด้วย 5 องค์ประกอบหลัก คือ (1) กลุ่มทางสังคมและองค์กรชุมชนด้านเศรษฐกิจชุมชนในพื้นที่ (2) กิจกรรมของชุมชน (3) ทุนของชุมชน (4) องค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้ว และ (5) หน่วยงานและองค์กรที่เกี่ยวข้องทั้งภายในและภายนอกพื้นที่ โดยมีคนในชุมชนที่มีความหลากหลายเป็นกลุ่มเป้าหมายของการขับเคลื่อนงานเรื่องเศรษฐกิจชุมชน3) รูปแบบการพัฒนาระบบเศรษฐกิจชุมชนของตำบลดอนแก้ว มีหลักการพัฒนาที่คำนึงถึงความแตกต่างหลากหลายของคนในชุมชน ซี่งมีแนวทางในการพัฒนา คือ 3 มี 4 สร้าง 5 เกิด คือ มีหน่วยจัดการกลาง มีหน่วยจัดการข้อมูล และมีหน่วยจัดการความรู้และวิจัย สร้างระบบข้อมูล สร้างความรู้ สร้างพื้นที่และช่องทางการเข้าถึง-แลกเปลี่ยนเรียนรู้ และสร้างเครือข่ายทั้งในพื้นที่และนอกพื้นที่ เกิดการเติม-เพิ่มกิจกรรมของกลุ่ม/องค์กร เกิดการขยายเพิ่มในส่วนสมาชิกหรือพื้นที่ทำงาน เกิดการจัดตั้งกลุ่ม-องค์กรใหม่ เกิดระบบเศรษฐกิจเกื้อกูลในชุมชน และเกิดการพึ่งพาตนเอง-พึ่งพากันของคนในชุมชน โดยเป็นการพัฒนาที่คำนึงถึงความสัมพันธ์และความสมดุลกับมิติอื่น ๆ ในชุมชน4) รูปแบบการบริหารจัดการขององค์การบริหารส่วนตำบลดอนแก้วในการพัฒนาระบบเศรษฐกิจชุมชนเขตกึ่งเมือง ควรเน้นการบริหารจัดการแบบ ทำน้อย-หนุนมาก-ร่วมทุกกิจกรรม โดยใช้แนวทาง 2 ทำเอง 4 ทำร่วม 6 หนุนเสริม คือ ทำให้บุคลากรมีความรู้ความสามารถที่จำเป็น และทำโครงสร้างทางกายภาพให้ครอบคลุม-ครบถ้วน ร่วมเป็นคณะทำงานหรือทีมงาน ร่วมขับเคลื่อน-ดำเนินงาน ร่วมทำข้อตกลงความร่วมมือการทำงาน และร่วมกันพัฒนากองทุนของชุมชน หนุนเสริมโครงการ-กิจกรรม-งบประมาณ หนุนเสริมการพัฒนาความรู้-ทักษะผู้นำ/แกนนำชุมชน หนุนเสริมบุคลากรตามการร้องขอ หนุนเสริมด้านการประสานงาน-ประชาสัมพันธ์ หนุนเสริมเครื่องมือ-อุปกรณ์ดำเนินงาน และหนุนเสริมกฎระเบียบ-การสร้างความเชื่อมั่นให้แก่คนในชุมชนหรือผู้ที่เกี่ยวข้อง