DOI: 10.17026/dans-xvt-e46t
title: De stad- of borghgraven van Winterswijk, Wooldstraat 33, gemeente Winterswijk Een archeologische opgraving van beperkte omvang

description: &lt;p&gt;Bij het archeologisch onderzoek zijn twee kleine werkputten aangelegd. In werkput 1 is een gracht aangetroffen van zeker 20 m breed. Omdat de gracht aan de oostzijde niet begrensd kon worden is 25 m zuidelijker een tweede werkput aangelegd. Deze had tevens tot doel het verloop van de gracht in kaart te brengen. In werkput 2 is de gracht over een lengte van 21 m blootgelegd. De bodem van de gracht lag op 3,5 m onder het huidige maaiveld. In de humeuze, gelaagde vulling van de gracht is relatief weinig vondstmateriaal aangetroffen. Enkele scherven van kogelpot en grijs handgevormd aardewerk zijn van middeleeuwse oorsprong, daterend uit de 10e/11e tot en met de 13e eeuw.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de gracht is een groot aantal houten palen aangetroffen. Aan de westzijde van de gracht, tussen gracht en Wooldstraat is een aantal grondsporen en muurresten aangetroffen. De muurresten bestaan uit een schamele fundering van een gebouw die ongeveer 10 m van de rooilijn van de Wooldstraat lag. Daarnaast is een bakstenen poer, of mogelijk een deel van haardplaats blootgelegd. Deze was opgebouwd met oude, hergebruikte bakstenen uit de 15e eeuw. Het betrof eenzelfde steenformaat als gebruikt is in het koor van de Jacobskerk uit 1472. Onder de bakstenen is echter dakpanmateriaal uit de 17e eeuw gevonden. Zowel het muurwerk als de poer of haardplaats behoren bij bebouwing uit de 17e of 18e eeuw. De grondsporen bestaan uit paalkuilen die&lt;br&gt;evenwijdig lopen aan de muurresten. Het is niet uit te sluiten dat deze behoren tot een oudere bewoningsfase.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Twee sporen dateren met zekerheid uit de 15e eeuw op grond van het aangetroffen aardewerk (vroeg steengoed uit Siegburg). Het betreft een tonput, een ingegraven houten duigenton in werkput 1 en een paalkuil uit werkput 2. Overige fenomenen als greppels en kuilen dateren op grond van dendrochronologische dateringen van hout uit een kuil uit de periode rond 1500. De kleine opgraving heeft een duidelijk beeld opgeleverd van het verloop van de gracht. De gracht, die ook is aangetroffen bij de bouw van de Whemeflat tussen plangebied Wooldstraat 33 en de kerk, loopt in de richting van de kerk en maakt aan de andere zijde een bocht in de richting van de Wooldstraat. Een aantal historische bronnen uit de 16e en 17e eeuw meldt het bestaan en dempen van grachten, onder andere aan de overzijde van de Wooldstraat en ten noorden van de kerk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien deze meldingen inderdaad dezelfde gracht betreffen, ontstaat er een beeld van hoofdhof met in het centrum de Jacobskerk en een voorhof aan de Wooldstraat. Op grond van de dateringen van de palen in het midden van de gracht wordt duidelijk dat deze in ieder geval al in het eind van de 12e eeuw aanwezig is. Waarschijnlijk is de gracht gegraven in de 11e of 12e eeuw als begrenzing van de domaniale hof Winterswijk (curia Winethereswic). Uit historische bronnen bleek al dat de Winterswijkse Jacobskerk een eigenkerk was van de Bisschop van Münster. Gedurende de Late Middeleeuwen moet in de schaduw van de Jacobskerk een dorpskern zijn ontstaan. Winterswijk was een van de grotere aartsdiaconaten van het bisdom Münster. Een relatie met de tweede bekende hof in de omgeving van het plangebied, de hof Starkerode, is niet te maken.&lt;/p&gt;