DOI: 10.14457/tu.the.2015.474
title: การถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตกผ่านทางสถานีวิทยุเพลงสากล: กรณีศึกษา MET 107 FM

description: การวิจัยเรื่อง “การถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตกผ่านสถานีวิทยุเพลงสากล กรณีศึกษา Met 107 FM” มีวัตถุประสงค์  (1) เพื่อศึกษามิติทางวัฒนธรรมที่ปรากฏในรายการของสถานีวิทยุ Met 107 FM, (2) เพื่อศึกษารูปแบบการผสมผสานทางวัฒนธรรมตะวันตกของแต่ละรายการ และ (3) เพื่อศึกษาความคิดเห็นของผู้ดำเนินรายการที่มีต่อการถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตก ซึ่งวัฒนธรรมตะวันตกในงานวิจัยนี้หมายถึงวัฒนธรรมในประเทศสหรัฐอเมริกา, แคนาดา, ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์, สาธารณรัฐไอร์แลนด์ และเกาะบริเตนใหญ่ที่ประกอบไปด้วย อังกฤษ, สกอตแลนด์ และเวลส์ โดยการศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การวิเคราะห์บทสนทนาของผู้ดำเนินรายการจาก 3 รายการ รายการละ 20 เทป  รวมทั้งหมด 60 เทป  และยังใช้การสัมภาษณ์เจาะลึกผู้ดำเนินรายการอีก 5 คน จากนั้นจึงนำเสนอข้อมูลด้วยการพรรณนาเชิงวิเคราะห์ผลการศึกษาพบว่า รายการที่มีประเภทแตกต่างกันย่อมปรากฏมิติทางวัฒนธรรมตะวันตกแตกต่างกัน ผลการศึกษาเริ่มจากรายการ Met Bangkok Bright Side – รายการสาระความรู้ ที่พบว่ามีการถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตกที่เป็นวัฒนธรรมของสังคมที่คำนึงความเป็นปัจเจกบุคคล (Individualism) โดยมากเป็นการสื่อสารในเรื่องเจตนารมณ์ของการมีสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล และการสื่อสารอย่างตรงไปตรงมาไม่อ้อมค้อม และพบการถ่ายทอดอีกหนึ่งมิติทางวัฒนธรรมคือ วัฒนธรรมของสังคมที่มีการผ่อนผัน (Indulgent) ซึ่งเป็นการถ่ายทอดในเรื่องการให้ความสำคัญกับกิจกรรมเพื่อความบันเทิง และการสร้างประสบการณ์เชิงบวกให้กับชีวิต ถัดมาคือรายการ Met News Report รายการข่าวภาคภาษาอังกฤษ  พบว่ามีการถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตก 3 มิติด้วยกัน  ได้แก่ สังคมที่มีความแตกต่างทางด้านอำนาจน้อย (Small Power Distance) โดยมากพบในช่วงข่าวต่างประเทศ อาทิ การเป็นสังคมประชาธิปไตย และใช้การสื่อสารกันมากกว่าใช้ความรุนแรงในการปกครองประเทศ และผู้วิจัยยังพบวัฒนธรรมสังคมที่มีความเป็นชาย (Masculine) โดยมากเป็นการถ่ายทอดเรื่องการใช้กำลังทางทหารในการแก้ไขปัญหาระหว่างประเทศ มักพบในช่วงข่าวต่างประเทศอีกเช่นกัน และสุดท้ายคือวัฒนธรรมของสังคมที่มีการผ่อนผัน (Indulgent) โดยเป็นการถ่ายทอดเรื่องความสำคัญของกิจกรรมเพื่อความบันเทิง รวมทั้งความสำคัญของเสรีภาพในการพูด และสุดท้ายรายการ Met Music and Lyrics – รายการบันเทิงและสาระความรู้ พบว่ามีการถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตก 4 มิติ ซึ่งเป็นจำนวนมากที่สุดในรายการตัวอย่างทั้งหมด ได้แก่ วัฒนธรรมของสังคมที่คำนึงความเป็นปัจเจกบุคคล (Individualism) โดยมากเป็นเรื่องเจตนารมณ์ของสิทธิเสรีภาพส่วนบุคคล และการสื่อสารอย่างเปิดเผยตรงไปตรงมา ถัดมาคือวัฒนธรรมของสังคมที่หลีกเลี่ยงความไม่แน่นอนต่ำ (Weak Uncertainty Avoidance) พบว่ามีการสื่อสารในเรื่องการยอมรับเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว และการดำเนินชีวิตโดยมีความเครียดและความกังวลในระดับต่ำ เท่านั้นยังไม่พอ ผู้วิจัยยังพบการถ่ายทอดวัฒนธรรมสังคมที่กำหนดเป้าหมายระยะสั้น (Short-Term Orientation) ที่ส่วนมากเป็นเรื่องความภาคภูมิใจในประเทศบ้านเกิด และยังยอมรับการมีเพศสัมพันธ์ในวัยรุ่น สุดท้ายคือวัฒนธรรมของสังคมที่มีการผ่อนผัน (Indulgent) โดยมากเป็นการให้ความสำคัญกับกิจกรรมเพื่อความบันเทิง และเพื่อนในส่วนของรูปแบบการผสมผสานทางวัฒนธรรม (Cultural Hybridization) พบว่า รายการ Met Bangkok Bright Side และรายการ Met Music and Lyrics มีรูปแบบอะมีบา (Amoeba Pattern) มากที่สุด กล่าวคือมีการคงไว้ซึ่งเนื้อหา แต่ปรับเปลี่ยนรูปแบบ ในที่นี้ผู้ดำเนินรายการได้นำเนื้อหาสาระมาจากแหล่งข้อมูลที่เป็นภาษาอังกฤษ แต่จะนำมาเรียบเรียงถ่ายทอดใหม่ในรูปแบบภาษาไทย ถัดมาคือรายการ Met News Report พบว่ารายการนี้มีรูปแบบการผสมผสานทางวัฒนธรรมแบบนกแก้ว (Parrot Pattern) มากที่สุด  ซึ่งเป็นการรับเอาวัฒนธรรมตะวันตกมาทั้งรูปแบบและเนื้อหา โดยบรรณาธิการได้คัดเลือกข่าวมาจากสำนักข่าวต่างประเทศ และสำนักข่าวท้องถิ่นของไทยที่เป็นภาษาอังกฤษ ก่อนจะเรียบเรียงและถ่ายทอดใหม่ในรูปแบบภาษาอังกฤษอีกครั้ง จึงเป็นการรับเอาวัฒนธรรมตะวันตกมาทั้งรูปแบบและเนื้อหาโดยตรงส่วนสุดท้ายคือความคิดเห็นของผู้ดำเนินรายการ เริ่มจากรายการ Met Bangkok Bright Side มีการมองว่า ทั้งวัฒนธรรมตะวันตกและวัฒนธรรมไทยต่างก็มีข้อดีโดดเด่นแตกต่างกันไป ซึ่งการถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตกที่เกิดขึ้นนั้นก็มีทั้งความตั้งใจและไม่ตั้งใจ แต่ก็มีความพยายามจะปลูกฝังให้คนไทยมีความรับผิดชอบต่อสังคมส่วนรวมแบบชาวตะวันตกอยู่บ่อยครั้ง ถัดมาคือรายการ Met News Report ซึ่งผู้ประกาศมองว่า ภายในรายการไม่ค่อยมีการถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตกที่มาจากประสบการณ์ของผู้ประกาศมากนัก เนื่องจากการรายงานข่าวต้องปราศจากความคิดเห็นส่วนตัว หากแต่ส่วนที่ติดมาจริง ๆ ก็จะมาจากแหล่งการได้มาของข้อมูล และสุดท้ายคือความคิดเห็นจากผู้ดำเนินรายการ Met Music and Lyrics ที่มองว่า วัฒนธรรมไทยและตะวันตกต่างก็มีข้อดี แต่ด้วยหัวใจของรายการคือการสอนคำศัพท์แสลง รวมทั้งยังแนะนำให้คนไทยเปิดใจรับกับวัฒนธรรมที่แตกต่างของชาติตะวันตก จึงกล่าวได้ว่ามีการถ่ายทอดวัฒนธรรมตะวันตกอย่างเลี่ยงไม่ได้อย่างไรก็ตาม ด้วยคติพจน์ For Life and Music ที่กำหนดให้มีการนำเสนอเรื่องที่ตอบสนองรูปแบบการใช้ชีวิตของคนยุคใหม่สลับกับเปิดเพลงสากลตามกระแสนิยม จึงเป็นปรกติที่จะพบว่ารายการทุกประเภทมีการนำเสนอข่าวสารของศิลปินและภาพยนตร์ต่างประเทศ เพื่อให้มีความสอดคล้องกับคติพจน์ของคลื่น