DOI: 10.17026/ar/bymgi5
title: Bureauonderzoek Netaansluiting zonnepark Bellingwolde, gemeente Westerwolde
title: Antea Group Archeologie 2024/247

description: In april 2024 is door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek
uitgevoerd voor de geplande aanleg van een kabeltracé tussen Bellingwolde en Winschoten, gemeente Westerwolde en Oldambt. Met deze kabelaanleg wordt Zonnepark Bellingwolde op het net aangesloten. De aanleiding tot dit onderzoek is de archeologische verwachting zoals beschreven in beleid en regelgeving van de gemeente Westerwolde.

Conclusie
Het plangebied ligt voor het grootste deel in de oostelijke Dollardboezem. De top van het bodemprofiel in het plangebied bestaat uit zware Dollardklei. Op de meeste plaatsen heeft deze laag een dikte van meer dan 1,2 m. De laag betreft een opslibbingslaag van na de periode van de Dollardinbraken en op basis van historische kaarten wordt niet verwacht dat zich sindsdien in het plangebied bewoning heeft voorgedaan, met uitzondering van een boerenerf ter plaatse van de veldnaam De Gaast. Het erf ligt echter net buiten het plangebied.

Voor de Dollardklei is geen archeologische verwachting aanwezig. Eventuele resten van bewoning in het veen (uit de ijzertijd, Romeinse tijd, vroege of late middeleeuwen) zijn door inbraken van de Dollard opgeruimd, echter is er een kleine kans dat deze door het kleidek juist zijn afgedekt, met name depressies en beekdalen. In het plangebied is een fossiel beekdal herkend onder het kleidek, vermoedelijk behorend tot de Ruiten Aa (te weten de beekloop van
vóór de Dollardinbraak).

In de ondergrond van het plangebied is mogelijk nog wat restveen aanwezig, maar het wordt niet verwacht dat in dit restveen nog intacte bewoningslagen aanwezig kunnen zijn. Onder de klei en het eventuele restveen bevindt zich de pleistocene ondergrond, bestaande uit dekzand. De top van het dekzand kan intact zijn, maar kan ook zijn verspoeld. Hoe intact eventuele middeleeuwse resten van bewoning onder het kleidek aanwezig zijn, is daarmee ook niet helemaal bekend. Wel
is bekend dat onder de Dollardklei ter plaatse van de Nieuwlandseweg muurwerk is aangetroffen van steenhuis Gockinga.

Het oostelijk deel van het plangebied bevindt zich op zandgrond, hoofdzakelijk op een dekzandvlakte al dan niet ontstaan door veenontginning of heideontginning. Ter hoogte van Bellingwolde ligt een hogere dekzandrug. In het uiterste oosten van het plangebied bevinden zich moerige eerdgronden in een voormalig hoogveengebied.

Selectieadvies
Wij adviseren om geselecteerde zones van het tracé nader te onderzoeken door middel van een verkennend archeologische booronderzoek met boringen op elke 50 m (advieszone 1, 2 en 4). Voor advieszone 3 (steenhuis Gockinga) worden karterende boringen op elke 25 m geadviseerd om te kijken of er in het boorprofiel indicatoren zijn van een vindplaats, zoals antropogene lagen of mobilia.

Advieszone 1: een aaneengesloten zone van circa 1750 m lengte te beginnen ter hoogte van het kanaal dwars over de middeleeuwse loop van de Ruiten Aa, langs de Gaast tot aan het Gronddiep. Te onderzoeken: diepte en intactheid van de afzettingen onder de Dollardklei, verwachting mesolithicum-nieuwe tijd. Verkennende boringen op elke 50 m.

Advieszone 2: een zone van circa 390 m lengte ter plaatse van de waarnemingen
omtrent het steenhuis. Karterende boringen op elke 25 m.

Advieszone 3: een zone van circa 480 m lengte ter plaatse van een met een kleidek en plaggendek bedekte humuspodzolbodem conform bodemkaart en gemeentelijke
verwachtingskaart. Verkennende boringen op elke 50 m; circa 10 boringen.
 Advieszone 4: een zone van 1850 m lengte ter plaatse van de hoge dekzandrug ten oosten van Bellingwolde. Verkennende boringen op elke 50 m; circa 36 boringen.

Voor alle zones, maar in het bijzonder voor advieszone 3 (steenhuis) geldt dat vervolgonderzoek mogelijk kan worden vermeden met een planaanpassing
Wij adviseren de overige gedeeltes van het plangebied op basis van de bevindingen uit dit bureauonderzoek vrij te geven. Waar dit in bermsituatie wordt aangelegd zal de aanleg geheel in het kleidek plaatsvinden. Bij de aanleg in cultuurgrond moet echter ook in vrijgegeven delen van het plangebied rekening worden gehouden met toevalsvondsten: zoals ex situ vondsten van (bijvoorbeeld) stenen bijlen in het oostelijke deel van het plangebied (het voormalig hoogveen) alsook mobilia uit de late middeleeuwen die door het zeewater zijn verspoeld en aan de basis van
de Dollardklei kunnen liggen. Voor dergelijke vondsten geldt de wettelijke verplichting deze te melden bij de bevoegde instanties. Dit is een advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in
deze de gemeente Westerwolde. Dit rapport (revisie 00, d.d. 30 april 2024) is beoordeeld namens de gemeente door Libau (beoordelingsrapport met kenmerk 24.81109, d.d. 13-06-2024) en er wordt met de resultaten en het selectieadvies ingestemd. Hierop is de voorliggende revisie 01 als definitief opgemaakt.
description: Kofax Power PDF