DOI: 10.17026/dans-262-r6ys
title: Gemeente Gilze en Rijen. EVZ Boomkikker, deelgebied Molenschotse Heide. Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: &lt;p&gt;BAAC heeft een verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het&lt;br&gt;onderzoeksterrein Ecologische Verbindingszone (EVZ) Boomkikker in Molenschot,&lt;br&gt;gemeente Gilze en Rijen. Aanleiding voor dit onderzoek is de geplande aanleg&lt;br&gt;van verdiepte corridors en poelen ter verbetering van het habitat van de&lt;br&gt;boomkikker (en andere flora en fauna) in een gebied waar de boomkikker in het&lt;br&gt;verleden op meerdere locaties aangetroffen is. Het archeologisch&lt;br&gt;onderzoeksterrein is opgesplitst in drie deelgebieden: deelgebied Toxandria,&lt;br&gt;deelgebied De Heiningen en deelgebied Molenschotse Heide. Dit&lt;br&gt;onderzoeksrapport behandelt de resultaten van het archeologische verkennende&lt;br&gt;booronderzoek in het deelgebied Molenschotse Heide.&lt;br&gt;Uit het door BAAC opgestelde bureauonderzoek blijkt dat voor het&lt;br&gt;onderzoeksterrein Molenschotse Heide een hoge verwachting geldt op het&lt;br&gt;aantreffen van archeologische resten uit de steentijd en de bronstijd, en een&lt;br&gt;middelhoge verwachting voor resten uit de ijzertijd t/m volle middeleeuwen. In&lt;br&gt;die laatstgenoemde periode was het gebied een minder aantrekkelijke&lt;br&gt;vestigingsplaats dan in de steen- en bronstijd. Voor de late middeleeuwen t/m&lt;br&gt;nieuwe tijd B geldt een lage archeologische verwachting. Deze lage verwachting&lt;br&gt;komt tot uiting in het feit dat het dekzand hier in de late middeleeuwen&lt;br&gt;verstoven is. Aan het einde van de 19e en in de eerste helft van de 20e eeuw is er&lt;br&gt;bos aangeplant.&lt;br&gt;Het natuurlijke sediment bestaat uit fluviatiele afzettingen behorende tot de&lt;br&gt;Formatie van Sterksel, die worden afgedekt door een dunne laag dekzand&lt;br&gt;behorende tot de Formatie van Boxtel. Delen van het onderzoeksterrein binnen&lt;br&gt;deelgebied Molenschotse Heide blijken in het verleden ontgrond te zijn. Voor&lt;br&gt;deze gebieden geldt een lage archeologische verwachting voor alle perioden en&lt;br&gt;hoeven niet nader te worden onderzocht.&lt;br&gt;Voor het gehele onderzoeksterrein EVZ Boomkikker bestaat er een zeer hoge&lt;br&gt;archeologische verwachting op het aantreffen van resten uit de Tweede&lt;br&gt;Wereldoorlog en vlak daarna, met uitzondering van de verstoorde locaties. In de&lt;br&gt;oorlog maakte het deel uit van de Fliegerhorst Gilze-Rijen, en na de oorlog was&lt;br&gt;de RAF er gestationeerd. In deze jaren zijn aantoonbaar activiteiten uitgevoerd&lt;br&gt;binnen de deelgebieden De Heiningen en Molenschotse Heide. Tevens kunnen&lt;br&gt;restanten van een ontginningsboerderij uit de 19e eeuw aanwezig zijn in het&lt;br&gt;noordwestelijke deel van het onderzoeksterrein Molenschotse Heide. Hiervoor&lt;br&gt;bestaat een hoge archeologische verwachting.&lt;br&gt;Uit het veldonderzoek blijkt dat het deelgebied Molenschotse Heide in een (niet&lt;br&gt;verstoven) dekzandgebied ligt, waarbij met name het noordoostelijke en&lt;br&gt;oostelijke deel onder invloed staat van hogere (schijn)grondwaterstanden. Lokaal&lt;br&gt;komen fluvioperiglaciale afzettingen voor. Bij de (grotendeels) intacte bodems&lt;br&gt;komt in het dekzand een (gedeelte van een) humuspodzolbodem voor. Op&lt;br&gt;plekken waar het dekzandpakket dun is of ontbreekt komen&lt;br&gt;moderpodzolbodems of overgangsvormen tussen humus- en&lt;br&gt;moderpodzolbodems voor. De (grotendeels) intacte podzolbodems worden&lt;br&gt;vooral in het gebied rondom de Heideweg, in het westelijke deel, in een smalle&lt;br&gt;strook rondom het centraal gelegen schietterrein en lokaal in het zuidoostelijke en oostelijke deel van het onderzochte gebied aangetroffen. Voor deze gebieden&lt;br&gt;kan de hoge verwachting op het aantreffen van resten uit de steentijd en de&lt;br&gt;bronstijd gehandhaafd blijven. Nederzettingsresten uit de ijzertijd tot en met de&lt;br&gt;middeleeuwen worden niet verwacht vanwege het ontbreken van ploeg- en/of&lt;br&gt;cultuurlagen uit deze perioden. Archeologische resten uit de steentijd of bronstijd&lt;br&gt;worden vanaf 5 à 90 cm –mv verwacht.&lt;br&gt;Uit het booronderzoek is tevens gebleken dat ruim de helft van de geplaatste&lt;br&gt;boringen tot in de C-horizont van het aanwezige dekzand, vroeg-pleistoceen&lt;br&gt;beddingzand of fluvioperiglaciale zand is afgetopt. De aftoppingen kunnen&lt;br&gt;gerelateerd worden aan het gebruik van de onderzoekslocatie als vliegbasis&lt;br&gt;gedurende de 20e eeuw. De hoger gelegen boorlocaties binnen de contouren van&lt;br&gt;oude rol-/startbanen bestaan tot de maximale boordiepte van 120 cm –mv vrijwel&lt;br&gt;alle uit een zandig puindek. Het puin is afkomstig van gesloopte bebouwing, rol-&lt;br&gt;/startbanen, vliegtuigshelters en hieraan gerelateerde objecten. Voor de gebieden&lt;br&gt;met verstoorde bodemprofielen tot in de C-horizont of met ophoogpakketten die&lt;br&gt;dieper reiken dan 120 cm –mv kan de (middel)hoge verwachting uit het&lt;br&gt;bureauonderzoek worden bijgesteld naar een lage archeologische verwachting&lt;br&gt;voor alle perioden tot en met de nieuwe tijd B. Wel geldt voor deze gebieden een&lt;br&gt;hoge archeologische verwachting op het aantreffen van resten van voor, tijdens&lt;br&gt;en direct na de Tweede Wereldoorlog (nieuwe tijd C). Archeologische resten uit&lt;br&gt;deze periode worden vanaf het maaiveld verwacht.&lt;br&gt;BAAC adviseert om bodemverstorende activiteiten binnen deelgebied&lt;br&gt;Molenschotse Heide zo veel mogelijk te vermijden. Indien dat niet mogelijk is,&lt;br&gt;adviseert BAAC om de ontgravingslocaties met een hoge archeologische&lt;br&gt;verwachting op het aantreffen van archeologische resten uit de nieuwe tijd C,&lt;br&gt;gezien de beperkte omvang, archeologisch te laten begeleiden conform het&lt;br&gt;protocol opgraven. BAAC adviseert tevens om bodemingrepen binnen de&lt;br&gt;gebieden waarvoor een hoge archeologische verwachting op het aantreffen van&lt;br&gt;archeologische resten uit de steentijd geldt nader te onderzoeken door middel&lt;br&gt;van een karterend booronderzoek. Het door BAAC opgestelde advies is als&lt;br&gt;selectiebesluit in z’n geheel overgenomen door het bevoegd gezag.&lt;/p&gt;