DOI: 10.17026/ar/acfhjx
title: De Boomgaard & 't Sleyk te Groot-Ammers, gemeente Molenlanden
title: Een bureauonderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in juni 2024 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie De Boomgaard & 't Sleyk te Groot-Ammers. De gemeente is voornemens om in plangebied ‘de Boomgaard’ ca. 60 woningen te realiseren. In de voorbereidende fase waarin dit plan op moment van schrijven verkeerd worden onderzoeken gedaan naar, bijvoorbeeld, de samenstelling van de bodem, archeologie en ecologie. Mede aan de hand van de onderzoeksuitkomsten bepaalt de gemeente welke ambities en randvoorwaarden er voor dit gebied zijn, en hoe deze ambities passen in de omgeving. Op basis hiervan zal, in samenspraak met de omgeving, een stedenbouwkundig plan worden opgezet. Voor plangebied ’t Sleyk zijn momenteel nog geen plannen, maar vanwege de ligging naast de Boomgaard wordt deze vast meegenomen in dit bureauonderzoek. Voor de ontwikkeling is een buitenplanse omgevingsplanactiviteitvergunning (BOPA) vereist. 

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Het plangebied bevindt zich in een ten zuiden van de Lek gelegen komgebied waar zich vanaf de Bronstijd veen heeft kunnen vormen. Hierop is incidenteel klei afgezet wanneer de Lek overstroomde, waardoor een gelaagd pakket van ca. 9-10 m dikte is ontstaan. Hierop is in de Vroege Middeleeuwen D ca. 2 m klei afgezet, voordat het gebied binnendijks kwam te liggen en er geen afzettingen meer plaatsvonden. Vanaf de Late Middeleeuwen is het gebied ontgonnen en in gebruik genomen voor agrarische doeleinden, terwijl bewoning vooral langs de hoger gelegen dijken ontstond in de vorm van bewoningslinten. De zeer natte ondergrond van veen en slappe klei vormde geen geschikte leefomgeving voor mensen. Aan de noordzijde van het plangebied kunnen mogelijk oever- of crevasseafzettingen van de Lek in het plangebied aanwezig zijn, wat vanaf de Romeinse tijd potentieel bewoonbare zones waren. Voor zover bekend zijn geen rivierduinen in het plangebied aanwezig. Aan de noordzijde van het plangebied is op AHN beeld een rechthoekige verhoging in het landschap zichtbaar, van onbekende oorsprong. In de wijdere omgeving zijn tijdens booronderzoeken geen potentieel bewoonbare niveaus aangeboord of vondsten gedaan. 

Op basis van historische kaarten kan gesteld worden dat plangebied de Boomgaard waarschijnlijk altijd voor agrarische doeleinden in gebruik is geweest, als weiland, akker en boomgaard, omgeven en doorsneden met diverse sloten, die ontwatering en percelering tot doel hadden. De sloot grenzend aan de oostzijde van het plangebied stond in direct contact met de gracht van kasteel Liesveld, dat ten noorden van het plangebied is gelegen. Verder lijkt het plangebied geen rol te hebben gespeeld bij het kasteel. Er heeft in de Nieuwe tijd geen bebouwing gestaan. 
Voor plangebied de Boomgaard geldt dat een verwachting bestaat op de aanwezigheid van archeologische resten daterend vanaf de Romeinse tijd. Vanaf de Late Middeleeuwen geldt een verwachting voor incidentele vondsten en sporen van verkaveling en ontginning (off-site fenomenen). Deze kunnen bestaan uit sloten en greppels; mogelijk uit paadjes die zijn aangelegd om het drassige land begaanbaar te maken (bijvoorbeeld sprokkel- of boomstampaadjes). 

Plangebied ’t Sleyk had ook een agrarische functie maar is deels bebouwd vanaf omstreeks 1879. De huidige bebouwing betreft een loods uit ca. 1950 die twee maal is uitgebreid. De eind 19e- begin 20e-eeuwse bebouwing is mogelijk nog in de ondergrond aanwezig: hiervan kunnen sporen zoals funderingen, haardplaatsen en erfsporen zoals beer- en waterputten en (paal)kuilen in de ondergrond aanwezig zijn.