DOI: 10.17026/dans-2z5-8udg
title: Eindrapportage archeologisch bureauonderzoek (1736.001) Grevenhout 9 te Nieuw-Milligen

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting &lt;br&gt;Het plangebied ligt binnen het lagere deel van de overgang van de Oost-Veluwse stuwwal naar het lager gelegen tongbekken ten westen van de lijn Elspeet-Uddel-Nieuw Millingen, waar vooral voor de tijd van de grootschalige ontginningen veel vennetjes/meertjes voorkwamen en waarvan een aantal nog steeds aanwezig zijn. Het plangebied zal in principe vanaf het Laat-Paleolithicum geschikt zijn geweest als (tijdelijke) nederzettingslocatie. Vanaf het Neolithicum zal het plangebied geschikt zijn ge-weest voor permanente bewoning en vormde een uitvalsbasis voor het verbouwen van gewassen in de directe omgeving op de topografische hogere gelegen gebieden (vooral de landschapseenheid van de hogere dekzandruggen en -koppen) en het laten grazen van vee binnen de lager gelegen terreindelen (voorkomen van graslanden vooral in de directe omgeving van de vennetjes/meertjes). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt volgens de geomorfologische kaart van de gemeente Apeldoorn binnen een dek-zandvlakte of -laagte op een helling- en daluitspoelingswaaierafzettingen. Dit waren in deze omgeving op zich geen ongunstige locaties voor bewoning, echter de voorkeur zal voor Jagers-Verzamelaars vooral zijn uitgegaan van gradiëntzones (overgangen naar hoger gelegen dekzandruggen- en koppen) en voor Landbouwers op de hoger gelegen dekzandruggen- en koppen. Het stuifzandgebied bevindt verder ten oosten van het plangebied. Deze verstuivingen ontstonden al vanaf het begin van de Late-Middeleeuwen door menselijk toedoen. De meeste zandverstuivingen zijn echter pas na de Late-Middeleeuwen ontstaan. Door herbebossing zijn deze stuifzanden vastgelegd. Een afdekking met een pakket stuifzand wordt binnen het plangebied niet verwacht. Wel dient er rekening te worden gehouden dat het plangebied wellicht deel heeft uitgemaakt van het brongebied van dit stuifzand (overbegrazing door schapen tot het gebied voornamelijk heide betrof). Dit zal een sterke verschraling van de bodem hebben veroorzaakt, daarmee ook een versterkte degradatie van eventueel aanwezige archeologische resten en/of sporen. Geraadpleegd historisch kaartmateriaal geeft verder geen aanwijzingen dat er binnen het plangebied historische bebouwing uit de Nieuwe tijd heeft gestaan. Wel heeft het plangebied deel uitgemaakt van een perceel akkerland in de tweede helft van de 19e eeuw en de eerste helft van de 20e eeuw, Tijdens dit agrarisch gebruik is zeer waarschijnlijk een matig dik (tussen 30 en 50 cm) plaggendek opgebracht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de omgeving van het plangebied zijn het aantal waarnemingen van archeologische resten vrij beperkt. Er is een melding van een mogelijk urnenveld uit de Bronstijd of IJzertijd en twee meldingen van een stenen werktuig en aardewerk uit het Neolithicum of de Bronstijd. Het aantal in ARCHIS aan-gemelde onderzoeken is echter vrij beperkt in de omgeving van het plangebied. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de landschappelijke ligging van het plangebied wordt de kans op het voorkomen van archeologische resten middelhoog geacht voor de perioden vanaf het Laat-Paleolithicum t/m de Middeleeuwen. Archeologische resten worden verwacht in het te verwachten (matig dikke) plaggendek (Aa-horizont) en in de top van de dekzandafzettingen (top van een afgedekte moderpodzolbodem (holtpodzolbodem) of restant hiervan). De diepteligging van de vondstenlaag is afhankelijk van de dikte van het plaggendek. Tevens zorgt de aanwezigheid van een (matig dik) plaggendek voor een betere bescherming en conservering van archeologische resten, en daardoor van de archeologische vindplaats, ten opzichte van een terrein, met een vergelijkbare landschappelijke ligging als onderhavig plangebied, waar geen plaggendek aanwezig is. Wel wordt verwacht dat organische resten en bot slecht zijn geconserveerd, vanwege de diepe grondwaterstanden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied maakt echter deel uit van een terrein waarvoor in de jaren ’90 van de 20e eeuw een oriënterend milieuhygiënisch bodemonderzoek, een aanvullend milieuhygiënisch bodemonderzoek en een EM-onderzoek (elektromagnetisch onderzoek) is uitgevoerd. Bij diverse boringen het van aanvullend milieuhygiënisch bodemonderzoek is bodemvreemd materiaal aangetroffen, bestaande uit stuk-ken afvalleer, puin, metaalresten, plastic en verbrandingsresten. Bij één boring is ook mogelijk asbesthoudend plaatmateriaal aangetroffen. De dikte van de bodemlaag met bodemvreemd materiaal varieert van de bovenste 30 cm tot 160 cm -mv. Vanuit het EM-onderzoek zijn tevens diverse gebieden te onderscheiden zijn met afwijkende meetwaarden waar eveneens bodemvreemd materiaal is aangetroffen. Delen van onderhavig plangebied liggen binnen de gebieden waar sprake is van afwijkende meetwaarden ten gevolgde van gestort afval (zie figuur 4). Hierdoor is het vrij aannemelijk dat er binnen het plangebied reeds (diepe) bodemverstorende ingrepen hebben plaatsgevonden, waarbij grond is afgegraven en er vervolgens afvalresten is gestort, of dat de natuurlijke bodemopbouw reeds geroerd en vermengd is geraakt met afvalresten. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanwege de diepte waarop het bodemvreemd materiaal van recente ouderdom is aangetroffen zal de archeologische vondstlaag (die vooral in de bovenste 30 cm wordt verwacht) dan wel het archeologisch sporenniveau (dat bij een loopodzolprofiel tussen 50 en 100 cm -mv wordt verwacht) gedeelte-lijk zo niet geheel zijn verstoord. De kans op het aantreffen van een archeologische vindplaats (in situ liggende resten dan wel een intact sporenniveau) wordt hiermee zeer klein geacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er kan echter niet met absolute zekerheid worden geconcludeerd dat buiten deze terreindelen ook niet meer sprake is van een intacte natuurlijke bodemopbouw. Voor het plangebied zal het gaan om de noordwestelijke, centraal-oostelijke en zuidoostelijke delen van het plangebied (zie de witte gebieden binnen het plangebied in figuur 4). circa 570 m²). Wel duiden historische gegevens erop dat het zuidelijke deel van het bedrijfsterrein in gebruik is geweest voor het storten van afval. Het is niet aannemelijk dat voor elk terreindeel waar bodemvreemd materiaal is aangetroffen, apart van elkaar kuilen zijn gegraven voor het storten van (bedrijfs)afval. Aannemelijker is dat een groot terrein in zijn geheel is afgegraven en dat deze in de loop van enkele jaren gedeeltelijk is opgevuld met afval en na het gebruik als stortplaats verder is opgevuld met bodemmateriaal van lokale herkomst. Het plangebied heeft waarschijnlijk geheel deel uitgemaakt van deze stortplaats. De boringen gezet tijdens de eerder uitgevoerde milieuhygiënische bodemonderzoeken geeft onvoldoende aanwijzingen om te kunnen bepalen of een groot terrein in zijn geheel is afgegraven of dat er alleen gegraven is waar alleen bodemvreemd materiaal is aangetroffen. Saneringswerkzaamheden zijn voor het terrein niet uitgevoerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies &lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch bureauonderzoek adviseert Econsultancy om, ten aanzien van de geplande bodemingrepen, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Resultaten van eerder uitgevoerde milieuhygienische bodemonderzoeken geven duidelijk aan dat er terreindelen zijn waar tot grotere diepte bo-demverstorende ingrepen zijn uitgevoerd. Voor deze terreindelen geldt geen archeologische verwachting meer. Er kan echter niet met absolute zekerheid worden geconcludeerd dat buiten deze terreindelen ook niet meer sprake is van een intacte natuurlijke bodemopbouw. Het is niet aannemelijk dat bodemverstorende ingrepen, ten behoeve van het storten van (bedrijfs)afval, voor elk terreindeel apart van elkaar hebben plaatsgevonden. Aannemelijker is dat een groot terrein in zijn geheel is af-gegraven en dat deze in de loop van enkele jaren gedeeltelijk is opgevuld met afval en na het gebruik als stortplaats verder is opgevuld met bodemmateriaal van lokale herkomst. Het plangebied heeft waarschijnlijk geheel deel uitgemaakt van deze stortplaats, waardoor de kans op nog in situ liggende archeologische resten binnen het plangebied zeer klein wordt geacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waar-van hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Apeldoorn (mevrouw drs. J. Zuyderwyk) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2016-10-20