DOI: 10.17026/dans-zux-qfgr
title: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Verbindingsweg tussen de N264 en de Noordlaan te Odiliapeel (gemeente Uden)

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied een landschappelijke ligging heeft op de Peelhorst, waarbij de opgeheven rivierafzettingen afgedekt zijn met een laag dekzand, waarschijnlijk niet dikker dan twee meter. De stijgende grondwaterspiegel gedurende het Holoceen resulteerde in de vorming van hoogveen vanaf plekken met een gebrekkige afwatering (depressies, dekzandvlakten). In de omgeving van het plangebied heeft (hoog)veenvorming vermoedelijk pas rond de overgang van het Subboreaal naar het Subatlanticum (vanaf ongeveer 1.500 voor Chr., Midden-Bronstijd) plaatsgevonden. Omdat het gebied voor de periode van de grootschalige ontginning aangeduid werd als woeste heidevlakte, is de verwachting dat het plangebied niet of nauwelijks met hoogveen bedekt is geweest. Wel zullen er vanaf deze periode natte/drassige condities hebben geheerst.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de perioden Laat-Paleolithicum t/m Neolithicum (Jagers-Verzamelaars, vroege Landbouwers) zal het plangebied in principe nog een geschikte nederzettingslocatie hebben gevormd, hoewel de voorkeur zal zijn uitgegaan naar de hoogste delen van de in de omgeving gelegen dekzandruggen. In de loop van de Bronstijd werd het plangebied steeds minder geschikt voor bewoning. Voor Landbouwers werden de hydrologische condities te ongunstig voor akkerbouw, waardoor wellicht een groot deel van de Peelsche Heide werd gemeden werd door de mens.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Het plangebied heeft een middelhoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten uit de perioden Laat-Paleolithicum t/m Neolithicum (Jagers-Verzamelaars en Vroege-Landbouwers) en een lage verwachting vanaf de Bronstijd. Eventueel aanwezige resten worden verwacht in top van de dekzandafzettingen (top van (oorspronkelijke) veldpodzolgronden). Archeologische sporen (uitgezonderd diepe paalsporen en waterputten) worden binnen 50 cm beneden het maaiveld verwacht. In de directe omgeving van het plangebied zijn tot op heden geen archeologische waarnemingen van vondsten gedaan, waarbij wel opmerkt dient te worden dat het aantal in ARCHIS geregistreerde archeologische onderzoeken vrij beperkt is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat de bodemopbouw in het plangebied tot gemiddeld 200 cm -mv bestaat uit goed gesorteerde dekzandafzettingen, behorend tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. Hieronder komen slecht gesorteerde grindrijke rivierzanden voor, behorend tot de Formatie van Beegden/Sterksel. Binnen het merendeel van het plangebied betreft het aanwezige bodemprofiel een AC-profiel. De bodemopbouw is verstoord vanaf het maaiveld tot minimaal 30 en maximaal 60 cm -mv, gemiddeld tot 45 cm -mv. Slechts plaatselijk binnen het plangebied is onder het verstoringsniveau nog een restant van het van nature gevormde veldpodzolprofiel waargenomen vanaf de overgangs BC-horizont en bevat het verstoorde bodemdeel een donkergeelbruine kleuring dat duidt op een verploegde B-horizont. Vermoed wordt dat er binnen het plangebied egalisatiewerkzaamheden hebben plaatsgevonden, waardoor het van nature gevormde bodemprofiel is afgetopt tot minimaal aan de oorspronkelijke top van de 1C-horizont. Plaatselijk zijn door deze egalisatiewerkzaamheden restanten van een overgangs-BC-horizont bewaard gebleven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de waargenomen bodemopbouw zal het niveau waarin archeologische resten worden verwacht wel reeds verstoord zijn. Het archeologisch sporenniveau, dat meest duidelijk zichtbaar is op de overgang van de BC- naar de C-horizont, zal waarschijnlijk ook deels zijn aangetast voor een groot deel van het plangebied, echter dieper doorlopende sporen in de C-horizont zullen waarschijnlijk nog wel intact aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Voor het plangebied wordt geconcludeerd dat de middelhoge verwachting voor de perioden Laat-Paleolithicum t/m Vroeg-Neolithicum (Jagers-Verzamelaars) kan worden bijgesteld naar een lage verwachting. Restanten van Jagers-Verzamelaars worden voornamelijk aangetroffen in de vorm van vuursteenvindplaatsen (complextype dat vooral gekenmerkt wordt een archeologisch vondstniveau (vuursteenresten, organisch materiaal is vaak geheel vergaan) en weinig archeologische sporen (mogelijk nog sporen van haardkuilen). Op basis van de aangetroffen bodemopbouw zullen eventueel aanwezige vuursteenvindplaatsen in het plangebied reeds sterk aangetast dan wel verstoord zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de perioden Midden- en Laat-Neolithicum (Vroege-Landbouwers) wordt geconcludeerd dat de middelhoge verwachting op de aanwezigheid van een intact restant van een archeologische vindplaats (huisplaats, nederzettingscomplex) behouden blijft. Het archeologisch sporenniveau zal nog wel deels intact zijn, zeker ten aanzien van dieper doorlopende sporen (paalkuilen, afvalkuilen). Voor de perioden vanaf de Bronstijd was de archeologische verwachting laag en blijft laag.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek blijkt dat voor het plangebied de middelhoge verwachting op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats uit de perioden Midden- en Laat-Neolithicum (Vroege-Landbouwers) behouden blijft. Daarom wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om een vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Hierdoor kan de aan- of afwezigheid van archeologische grondsporen worden vastgesteld. Indien archeologische grondsporen worden aangetroffen, is het mogelijk de kwaliteit (gaafheid en conservering), omvang, aard en datering van de vindplaats te bepalen. Hiervoor wordt door middel van proefsleuven de bovengrond verwijderd, waardoor eventueel aanwezige archeologische grondsporen worden blootgelegd. Voor het proefsleuvenonderzoek (IVO-P) dient een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld, waarin beschreven staat op welke wijze het onderzoek uitgevoerd dient te worden. Dit PvE dient te worden beoordeeld door het bevoegd gezag (gemeente Uden).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien ten aanzien van de geplande verbindingsweg de bodemverstorende ingrepen beperkt blijven tot de huidige bouwvoor (tot 30/maximaal 40 cm -mv), of dat bijvoorbeeld het terrein wordt opgehoogd voorafgaand aan de aanleg van de geplande verbindingsweg en bijbehorende nutsvoorzieningen (kabels en leidingen), dan is archeologisch vervolgonderzoek niet noodzakelijk. Er vindt dan geen aantasting plaats van het archeologisch sporenniveau (archeologisch vriendelijk bouwen).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Door het bevoegd gezag is aangegeven dat, op basis van de resultaten van het uitgevoerde onderzoek, de tweede optie van het onderzoeksbureau de voorkeur verdient, indien de voorziene versto-ringsdiepte niet dieper zal reiken dan 40 cm -mv. Dit kan worden gerealiseerd door middel van het opbrengen van een zanddek, voordat de nutsvoorzieningen worden aangelegd. Dit is een vorm van ‘archeologie vriendelijk bouwen’, waarbij geen aantasting van het archeologisch sporenniveau plaatsvindt. Behoud in situ is een basisgegeven in de archeologische monumentenzorg.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten aanzien van een eventueel proefsleuvenonderzoek is de zone van de aansluiting met de N264 groter van omvang dan het wegtracé, wat een betere onderzoekmogelijkheid biedt. In dit deel van het plangebied zijn de boringen 11 t/m 18 geplaatst. In dit deel zijn in enkele boringen tussen 45 en 60 cm -mv restanten van de B- en BC-horizont aangetroffen boven het dekzand (boring 14 en 15). Archeologische sporen zouden hier nog aanwezig kunnen zijn.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2015-03-06