DOI: 10.17026/dans-zq2-kvyw
title: Enkhuizen Westeinde 63 Booronderzoek
title: Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft een bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op het terrein van Syngenta Seeds BV aan het Westeinde 62 in Enkhuizen (gemeente Enkhuizen). In het plangebied zal sloop- en nieuwbouw plaatsvinden. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van een projectprocedure ten behoeve van een herziening van het bestemmingsplan en was noodzakelijk om te bepalen of bij de voorgenomen activiteiten de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast.&lt;br&gt;Op basis van het bureauonderzoek werd een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied is gelegen in een vlakte van getijafzettingen. Als gevolg van differentiële inklinking van de verschillende afzettingen vond een omkering van het reliëf plaats en kwamen de voormalige kreken als ruggen in het landschap te liggen. Opgravingen in de omgeving van Enkhuizen, onder meer in 'Kadijken' en 'Het Valkje', hebben aangetoond dat in de Bronstijd bewoning plaatsvond op de oeverwallen van de kreken en de flanken hiervan. Ook losse vondsten, die in en rond het plangebied zijn aangetroffen duiden op bewoning in deze periode.&lt;br&gt;In de periode na 1400 voor Chr. ontstond een uitgestrekt veenmoeras, de kreekruggen raakten bedekt met veen. Vermoedelijk vond in de IJzertijd op de hoger gelegen, goed ontwaterde veenkussens bewoning plaats. In de Middeleeuwen werd het veen op grote schaal afgegraven. Het eeuwenlange agrarische gebruik leidde tot oxidatie van het veen, waardoor het vrijwel geheel verdwenen is. Archeologische resten uit de periode IJzertijd - Vroege Middeleeuwen zijn daarom niet te verwachten. Ter plaatse van bewoninglinten is het veen soms wel bewaard gebleven. Hier kunnen nog archeologische resten uit de periode IJzertijd - Middeleeuwen aanwezig zijn.&lt;br&gt;De zuidrand van het plangebied maakt deel uit van het bewoningslint van Westwoud - Hoogkarspel - Lutjebroek - Groote Broek - Bovenkarspel - Enkhuizen. De oorsprong hiervan gaat terug tot in de Late-Middeleeuwen. In deze zone kunnen ophogingspakketten worden aangetroffen. Hierin kunnen resten van funderingen van oude gebouwen, afvalkuilen, waterputten en erfgreppels aanwezig zijn.&lt;br&gt;Ook onderliggende sporen kunnen bewaard zijn gebleven.&lt;br&gt;Bij de aanleg van de huidige bedrijfsgebouwen en ondergrondse infrastructuur zullen ondiepe archeologische resten sterk verstoord dan wel vernietigd zijn. Verder dient rekening te worden gehouden met bodemingrepen in het kader van de ruilverkaveling, die halverwege de jaren 70 is uitgevoerd. Het feit dat een gebied is geëgaliseerd, betekent niet altijd dat alle eventueel aanwezige archeologische waarden zijn verstoord. Dieper gelegen sporen zoals greppels, sloten, waterkuilen en dergelijke kunnen namelijk nog bewaard zijn gebleven. Anderzijds is het ook mogelijk dat archeologische lagen in de voormalig lagere delen zijn afgedekt en dus dieper zijn komen te liggen.&lt;br&gt;Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen werd in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. In overeenstemming met het bureauonderzoek bestaat de natuurlijke ondergrond van het plangebied uit kwelderafzettingen (Laagpakket van Wormer binnen de Naaldwijk Formatie). Deze afzettingen worden aan de bovenkant scherp begrensd door een dik pakket humeuze klei. Het zuidelijk deel van het plangebied maakt deel uit van een bewoninglint. Hier is op de kwelderafzettingen plaatselijk een dunne laag 'restveen' aangetroffen, die op zijn beurt wordt afgedekt door een ophogingspakket.&lt;br&gt;De zeer scherpe overgang tussen de natuurlijke ondergrond en de bovengrond en de afwezigheid van vegetatiehorizonten en ontkalkte kwelderafzettingen worden gezien als aanwijzingen dat het gebied is afgegraven en/of geëgaliseerd. Mogelijk werd hierbij de humeuze bovengrond verwijderd, werden daarna de percelen geëgaliseerd en eventueel sloten gedempt en werd tenslotte de humeuze grond weer opgebracht. Bekend is dat in de jaren 70 in het gebied in het kader van de ruilverkaveling op grote schaal grondverzet heeft plaats gevonden. Of en in welke mate dit in het plangebied heeft plaatsgevonden, kan met een booronderzoek niet vastgesteld worden. Op basis van een globale schatting is tenminste 45 tot 65 cm van het oorspronkelijke bodemprofiel verdwenen. Ondiepe grondsporen zullen daarom niet meer aanwezig zullen zijn. Diepere sporen kunnen nog wel aanwezig zijn. Het meest kansrijk zijn in dit op zicht de sterk zandige en siltige kleiafzettingen, die in de boringen 1 t/m 8, 10 t/m 12, 15, 18 t/m 20, 24 en 25 zijn aangetroffen. De resultaten van dit booronderzoek kunnen hier echter geen uitsluitsel over geven.&lt;br&gt;Aan de zuidrand van het plangebied is plaatselijk een ophogingspakket aangetroffen, dat gerelateerd is aan het bewoningslint langs het Westeinde. Gezien de aanwezigheid van recent puin is dit pakket 6 door latere bouwactiviteiten grotendeels vergraven. De kans op intacte resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd is daarom klein. Dieper gelegen resten kunnen nog wel aanwezig zijn. Ook kan het prehistorische niveau onder de ophoging nog intact zijn.&lt;br&gt;Verschillende delen van het plangebied konden als gevolg van de aanwezigheid van gebouwen en ondergrondse infrastructuur niet onderzocht worden. Aangenomen wordt dat bij de aanleg van de fundering en het graven van leidingsleuven de ondergrond sterk verstoord is. Eventueel grondsporen zullen daarom slechts fragmentarisch aanwezig zijn en een beperkte informatiewaarde hebben.&lt;br&gt;ADC ArcheoProjecten adviseert om in het plangebied een inventariserend veldonderzoek uit te voeren door middel van het aanleggen van proefsleuven (IVO-P), teneinde de aan- of afwezigheid van grondsporen vast te stellen.&lt;br&gt;Het betreft de aanleg van in eerste instantie drie proefsleuven: één noord-zuid in het noordoostelijk deel van het plangebied en één oost-west in het noordelijk deel met als doel het vaststellen van de aan- of afwezigheid van archeologische waarden uit de Bronstijd; en één noord-zuid in het zuidelijk deel van het plangebied moet als doel het vaststellen van de aan- of afwezigheid van archeologische waarden uit de (post-)Middeleeuwen.&lt;br&gt;Indien daadwerkelijk grondsporen worden aangetroffen, dient het proefsleuvenonderzoek te worden uitgebreid. De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE).&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Westeinde 62, Enkhuizen (gemeente Enkhuizen)&lt;/p&gt;