DOI: 10.14457/tu.the.2018.1304
title: ความยินยอมของเด็ก: ศึกษาสิทธิการตายโดยสงบของผู้ป่วยเด็ก

description: วิทยานิพนธ์เล่มนี้มีจุดมุ่งหมายในการศึกษาความยินยอมของผู้ป่วยเด็กต่อการตายโดยสงบ ซึ่งเป็นการกระทำที่ส่งผลกระทบต่อชีวิตของผู้ป่วยเด็ก โดยทั่วไปความยินยอมของผู้ป่วยเด็กบิดามารดาจะเป็นผู้ให้ความยินยอมแทนหรือต้องได้รับความยินยอมภายหลังจากบิดามารดา เพื่อคุ้มครองประโยชน์ของผู้ป่วยเด็ก เนื่องจากผู้ป่วยเด็กเป็นช่วงวัยที่ได้รับการสันนิษฐานว่าไม่มีความสามารถในการให้ความยินยอม ผู้ป่วยเด็กจึงไม่มี autonomy ในการให้ความยินยอมต่อการตายโดยสงบ บางประเทศกำหนดให้ผู้ป่วยเด็กสามารถให้ความยินยอมต่อการตายโดยสงบได้ตามความสามารถในการตัดสินใจของผู้ป่วยเด็กแต่ละช่วงวัยตามเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด ซึ่งเกณฑ์ความสามารถในการให้ความยินยอมของผู้ป่วยเด็ก แบ่งออกเป็น เกณฑ์อายุ โดยการกำหนดเกณฑ์อายุขั้นต่อจากพิจารณาการพัฒนาการทางสติปัญญา การเรียนรู้ และประสบการณ์ของเด็กแต่ละช่วงวัย และเกณฑ์ความสามารถในการตัดสินใจ ซึ่งต้องพิจารณาผู้ป่วยเด็กแต่ละราย การกำหนดความสามารถในการให้ความยินยอมของผู้ป่วยเด็กต่อการตายโดยสงบในบางประเทศ แม้ผู้ป่วยเด็กจะมีความสามารถตามเกณฑ์ที่กำหนด แต่ความยินยอมของผู้ป่วยเด็กจะต้องได้รับความยินยอมจากบิดามารดาภายหลัง หรือได้รับคำแนะนำในการตัดสินใจจากบิดามารดาก่อน เพื่อเป็นการให้ความคุ้มครองประโยชน์สูงสุดของผู้ป่วยเด็ก ประเทศไทยยอมรับการตายโดยสงบ แบบ passive euthanasia ซึ่งปรากฏในลักษณะของสิทธิของบุคคลในการแสดงเจตนาปฏิเสธการรับบริการสาธารณสุขที่เป็นไปเพียงเพื่อยืดการตายในวาระสุดท้ายของชีวิต หรือเพื่อยุติความทุกข์ทรมานจากการเจ็บป่วยได้ ตามมาตรา 12 พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 มาตราดังกล่าวไม่ได้บัญญัติถึงหลักเกณฑ์การแสดงเจตนาปฏิเสธการรักษาเมื่ออยู่ในวาระสุดท้ายของชีวิตและความสามารถในการให้ความยินยอมของผู้ป่วยเด็กไว้ ซึ่งอาจก่อให้เกิดปัญหาในการให้ความยินยอมของผู้ป่วยเด็กต่อการตายโดยสงบ แบบ passive euthanasia โดยการแสดงเจตนาปฏิเสธการรักษาเมื่อวาระสุดท้ายของชีวิต ตามมาตราดังกล่าว จากการศึกษาหลักการให้ความยินยอมของเด็กและความสามารถในการตัดสินใจของเด็กตามหลักจิตวิทยาพัฒนาการของเด็กแต่ละช่วงวัย เกณฑ์อายุของเด็กในทางการแพทย์ และเกณฑ์ความสามารถในการให้ความยินยอมของเด็กในกฎหมายแพ่ง กฎหมายอาญาและในทางการแพทย์ของประเทศเนเธอร์แลนด์ ประเทศเบลเยียม และสหราชอาณาจักร พบว่า ช่วงวัยรุ่นเป็นช่วงวัยที่มีความสามารถในการคิดได้อย่างมีเหตุผล สามารถรับรู้ข้อมูลที่มีรายละเอียดซับซ้อน และแสดงความต้องการของตนเองออกได้ดีกว่าเด็กเล็ก กฎหมายหลายฉบับที่ใช้เกณฑ์อายุกำหนดอายุขั้นต่ำของเด็กเป็นเกณฑ์ความสามารถในการให้ความยินยอมในเรื่องต่าง ๆ จะกำหนดให้เด็กช่วงวัยรุ่นมีความสามารถในการให้ความยินยอมได้ด้วยตนเองหรือมีส่วนร่วมในการให้ความยินยอม เช่น การให้ความยินยอมต่อการรับรองบุตรชอบด้วยกฎหมายในกฎหมายแพ่ง ความยินยอมของผู้เสียหายในกฎหมายอาญา หรือการให้ความยินยอมในทางการแพทย์ เป็นต้น จึงสรุปได้ว่า การให้ความยินยอมของผู้ป่วยเด็กต่อการตายโดยสงบ ผู้ป่วยเด็กควรมีส่วนร่วมในการให้ความยินยอม บิดามารดาจะเป็นผู้ให้คุ้มครองประโยชน์ของผู้ป่วยเด็ก โดยการให้ความยินยอมภายหลังหรือคำแนะนำจากบิดามารดา ทั้งนี้ การมีส่วนร่วมในการให้ความยินยอมของบิดามารดาในลักษณะดังกล่าวขึ้นอยู่กับความสามารถในการตัดสินใจของผู้ป่วยเด็กที่มีความแตกต่างกันในแต่ละช่วงวัย วิทยานิพนธ์เล่มนี้จึงเสนอให้มีการกำหนดเกณฑ์ความสามารถในการให้ความยินยอมของผู้ป่วยเด็กในการแสดงเจตนาปฏิเสธการรักษาเมื่ออยู่ในวาระสุดท้ายของชีวิต ตามมาตรา 12 พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550 ไว้อย่างชัดเจน โดยพิจารณาความสามารถในการตัดสินใจของเด็กตามหลักจิตวิทยาพัฒนาการของเด็กแต่ละช่วงวัย เกณฑ์อายุในทางการแพทย์ อายุของเด็กที่สามารถตัดสินใจฆ่าตัวตายได้ตามกฎหมายอาญา และความสามารถในการให้ความยินยอมเข้ารับการรักษาในทางการแพทย์ของผู้ป่วยเด็ก เกณฑ์ความสามารถในการให้ความยินยอมของผู้ป่วยเด็กดังกล่าว ควรอยู่ในรูปแบบของเกณฑ์อายุ โดยกำหนดให้ผู้ป่วยเด็กที่อายุตั้งแต่ 12-18 ปี เป็นผู้ป่วยเด็กที่สามารถให้ความยินยอมต่อการตายโดยสงบได้ และกำหนดอายุขั้นต่ำของผู้ป่วยเด็กที่สามารถให้ความยินยอมต่อการตายโดยสงบได้ คืออายุ 12 ปี พร้อมทั้งกำหนดการมีส่วนร่วมในการให้ความยินยอมของบิดามารดาตามความสามารถในการให้ความยินยอมของเด็กแต่ละช่วงวัย