DOI: 10.14457/tu.the.2018.1337
title: การศึกษารูปแบบและการควบคุมการใช้เครือข่ายระบบเงินดิจิทัลเพื่อป้องกันการฟอกเงิน

description: การศึกษานี้เน้นศึกษารูปแบบและการควบคุมการกระทำความผิดฐานฟอกเงินภายใต้ระบบเงินดิจิทัล การเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างกฎหมายป้องกันการฟอกเงินของไทยและต่างประเทศ วิเคราะห์ประเด็นความหมาย “คริปโทเคอร์เรนซี” ว่าอยู่ในขอบเขตของคำว่า “ทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิด” ภายใต้กฎหมายป้องกันการฟอกเงินของไทยหรือไม่ และกฎหมายป้องกันการฟอกเงินของไทยครอบคลุมถึงการกระทำความผิดเกี่ยวกับเงินดิจิทัลหรือไม่ในปัจจุบันประเทศไทยอาศัยการออกพระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 และพระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2561 เพื่อควบคุมและมีบทลงโทษทางแพ่งและอาญาแก่ผู้ประกอบการที่เป็นผู้เสนอขายหน่วยเงินดิจิทัลและรวมถึงบุคคลธรรมดาที่มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการครอบครองสินทรัพย์ดังกล่าวมิให้กระทำผิดกฎหมาย โดยกฎหมายไทยกำหนดให้ทั้งคริปโทเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัลคือสินทรัพย์ดิจิทัลประเภทหนึ่งมิใช่เงินเสมือนจริง อย่างไรก็ตามพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 ถูกใช้บังคับเพื่อป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดฐานฟอกเงิน โดยกฎหมายดังกล่าวครอบคลุมเฉพาะการกระทำความผิดในส่วนเงินและทรัพย์สินจริงรวมถึงการกระทำความผิดเกี่ยวกับคริปโทเคอร์เรนซีในความผิดมูลฐานบางฐานความผิดเช่นฉ้อโกงเท่านั้น แต่ความผิดมูลฐานบางประเภทเช่นลักทรัพย์นั้นวัตถุที่การกระทำมุ่งกระทำต่อนั้นเป็นวัตถุที่มีรูปร่างคือทรัพย์ แต่คริปโทเคอร์เรนซีเป็นวัตถุที่ไม่มีรูปร่าง กฎหมายป้องกันการฟอกเงินของไทยจึงไม่ครอบคลุมถึงในกรณีการลักเงินดิจิทัลในเครือข่ายและทำการฟอกเงินดิจิทัลในเครือข่ายนั้นการเปรียบเทียบแนวทางการป้องกันการใช้เครือข่ายระบบเงินดิจิทัลเพื่อป้องกันการกระทำผิดของประเทศไทยและของมลรัฐต่างๆ แห่งประเทศสหรัฐอเมริกานั้นพบว่ากฎหมายไทยให้นิยามเงินดิจิทัลว่าเป็นสินทรัพย์ประเภทหนึ่ง ในขณะที่กฎหมายของมลรัฐในประเทศสหรัฐอเมริกาให้นิยามว่าเป็นเงินเสมือนจริง (Virtual currency) กฎหมายไทยควบคุมการใช้เครือข่ายระบบเงินดิจิทัลโดยควบคุมผู้ประกอบการและบุคคลธรรมดาผ่านพระราชกำหนดทั้งสองฉบับดังกล่าวและมีบทลงโทษทางอาญาแก่ผู้กระทำผิด แต่กฎหมายในประเทศสหรัฐอเมริกานั้นควบคุมการใช้เครือข่ายระบบเงินดิจิทัลโดยกำกับดูแลผ่านกฎหมายฟอกเงินและกฎหมายการทำธุรกรรมซื้อขายมีบทลงโทษที่เน้นโทษทางแพ่ง ทั้งกฎหมายไทยและกฎหมายในสหรัฐอเมริกาต่างกำหนดให้ผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจเกี่ยวกับการค้าขาย แลกเปลี่ยนหรือนำออกขายโทเคนดิจิทัลจะต้องขอใบอนุญาตจากหน่วยงานของรัฐก่อน และกฎหมายไทยใช้หลักควบคุมการใช้เครือข่ายเงินดิจิทัลโดยเน้นบทลงโทษทางแพ่งและอาญาเพื่อให้เกิดความกลัวที่จะกระทำผิดแต่กฎหมายในประเทศสหรัฐอเมริกานั้นเน้นบทลงโทษทางแพ่งเพื่อให้ผู้กระทำผิดชดใช้แก่รัฐหรือเยียวยาแก่ผู้เสียหายการเปรียบเทียบกฎหมายป้องกันการฟอกเงินไทยและกฎหมายของมลรัฐในประเทศสหรัฐอเมริกานั้น กฎหมายป้องกันการฟอกเงินของไทยบังคับใช้กับการกระทำความผิดเกี่ยวกับเงินที่ใช้จริงและทรัพย์สินภายใต้ประเด็นนิยามของคำว่า “ความผิดมูลฐาน” และ “ทรัพย์สินที่เกี่ยวกับการกระทำความผิด” ซึ่งปรากฎในมาตราสามแห่งพระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน พ.ศ. 2542 โดยกฎหมายดังกล่าวไม่มีนิยามเกี่ยวกับเงินดิจิทัล แต่กฎหมายฟอกเงินของมลรัฐในประเทศสหรัฐอเมริกานั้นให้นิยามว่าเงินดิจิทัลเป็นเงินเสมือนจริง และกำหนดเงินเสมือนจริงให้เป็นสินทรัพย์ประเภทหนึ่งรวมอยู่ในบทบัญญัติมาตราที่กำหนดเงินและสินทรัพย์อย่างชัดเจนด้วยข้อเสนอแนะเกี่ยวกับแนวทางการป้องกันการกระทำความผิดโดยใช้เครือข่ายระบบเงินดิจิทัลเป็นเครื่องมือในการกระทำผิดนั้น สำหรับกรณีความผิดจากการฟอกเงินควรแก้ไขปรับปรุงกฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินของไทยโดยกำหนดนิยามคำว่า “คริปโทเคอร์เรนซี” ไว้ในกฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงินของไทยไว้อย่างชัดเจนเพื่อให้ครอบคลุมการกระทำความผิดเกี่ยวกับคริปโทเคอร์เรนซีภายใต้ความผิดมูลฐานต่างๆ มากขึ้นคำสำคัญ: คริปโทเคอร์เรนซี, การฟอกเงิน, กฎหมายป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน