DOI: 10.17026/dans-2x3-45yy
title: Zuidbroek, Beneluxweg (Gemeente Midden-Groningen, Gr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende Fase
title: 2020-05/03

description: &lt;p&gt;Er is een inventariserend archeologisch onderzoek, verkennende fase, uitgevoerd aan de Beneluxweg te Zuidbroek, gemeente Midden-Groningen, provincie Groningen. De aanleiding voor het archeologisch onderzoek is de uitbreiding van bedrijvenpark De Gouden Driehoek. De verstoringsdiepte was ten tijde van dit onderzoek nog onbekend. Omdat de graafwerkzaamheden eventueel aanwezige archeologische grondsporen zullen verstoren is er, overeenkomstig met het bestemmingsplan, een inventariserend archeologisch veldonderzoek uitgevoerd. Het plangebied staat op de Archeologische en Cultuurhistorische waardenkaart van de gemeente Midden-Groningen als archeologische zone met een hoge archeologische verwachtingswaarde onder de klei. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van deze archeologische waarden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorafgaand aan het veldwerk is een archeologisch bureauonderzoek en archeologisch verwachtingsmodel opgesteld voor plangebied. Hieruit blijkt dat het plangebied omstreeks het einde van de steentijd van een dekzandlandschap in een veenmoeras veranderde. Aan het einde van de middeleeuwen was er een sterke uitbreiding van de Dollard die zijn maximale omvang kreeg aan het begin van de zestiende eeuw. Uit het plangebied zijn geen archeologische waarden bekend. Uit de omgeving zijn archeologische resten bekend uit de middeleeuwen en nieuwe tijd. Dit betreffen sporen van een gebouw uit de late middeleeuwen dat mogelijk in verband staat met baksteenproductie en sporen van kleiwinningsputten (AMK-terrein 14750). Mogelijk is er in het plangebied ook bewoning of kleiwinning geweest tijdens de late middeleeuwen. Van bewoning kunnen onder meer afvallagen met indicatoren zoals scherven aardewerk en stukken bot gevonden worden. Als er kleiwinning geweest is dan zullen daarvan diepe sporen zijn in de grond. Tijdens het veldonderzoek (verkennende fase) op 4 en 7 mei 2020 is het verwachtingsmodel getoetst en zijn 32 boringen uitgevoerd. Deels in overeenstemming met wat verwacht werd op basis van het bureauonderzoek bestaat de opbouw van het plangebied van boven naar beneden hoofdzakelijk uit bouwvoor/geroerde toplaag op een matig stevige afdekkende kleilaag (Dollardklei) op verspoelde zandlagen op dekzand zonder bodemvorming of beekachtige afzettingen op potklei. De top van het pleistocene zand onder de afdekkende Dollardkleilaag is grotendeels verspoeld geraakt en niet meer intact. Dit is gebeurd in de tijd dat de zee tot in het gebied kwam en onder invloed van de inbraken van de Dollard. In dertien boringen is onder de Dollardklei een veraarde veenlaag waargenomen. Gezien de ligging onder de Dollardklei dateert deze veraarde veenlaag uit de middeleeuwen. Het onderzoek heeft geen vondsten opgeleverd die op de (voormalige) aanwezigheid van archeologische grondsporen wijzen. Ook zijn er geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van kleiwinningsputten. Er zijn in de bodem geen bodemhorizonten, cultuurlagen of archeologische indicatoren aangetroffen. De top van het pleistocene zand onder de afdekkende laag Dollardklei is in het plangebied niet meer intact maar verspoeld geraakt in de tijd dat de zee tot in het gebied kwam en geërodeerd als gevolg van de Dollardinbraken.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het onderzoek heeft geen aanwijzingen opgeleverd voor de aanwezigheid van archeologische waarden in het plangebied. Er zijn nergens sporen gevonden van steenbouw of kleiwinningsputten. In dertien boringen is onder de Dollardklei een veraarde veenlaag waargenomen waarvan het merendeel niet meer intact is. In het verleden is de laag verspoeld geraakt en er kan niet gesproken worden van een (duidelijke) archeologische laag of een cultuurlaag. Eveneens is de top van het pleistocene zand onder de afdekkende Dollardkleilaag is niet meer intact, maar verspoeld en geërodeerd. Eventuele resten van vóór de late middeleeuwen zijn als gevolgd van inbraken door de Dollard en in de tijd dat het plangebied onder invloed stond van de zee, verspoeld geraakt. Er zijn in het verleden en tijdens het veldwerk geen archeologische vondsten in het plangebied gedaan. Op alle geraadpleegde historische kaarten staat geen bebouwing afgebeeld in het plangebied en er heeft in jaren '90 ruilverkaveling plaatsgevonden waarbij alle voormalige sloten in het plangebied zijn gedempt. Op basis hiervan en vanwege de afwezigheid van bodemhorizonten, (duidelijke) cultuurlagen en archeologische indicatoren bestaat derhalve geen aanleiding tot het adviseren van beschermende en/of beperkende maatregelen of archeologisch vervolgonderzoek voor het onderzochte terrein Beneluxweg te Zuidbroek. Met het onderzoek kan echter niet met zekerheid worden uitgesloten dat zich archeologische waarden in het plangebied bevinden. Gezien de omvang van bijvoorbeeld middeleeuwse steenhuizen, is de kans dat deze met een verkennend booronderzoek gevonden worden klein.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit gemeente: De Archeologisch adviseur van de gemeente Midden-Groningen (mevr. N. van der Mei; Libau) kon de conclusie in de conceptversie van het rapport niet direct onderschrijven (email 6 juli 2020). In deze definitieve versie is de verwachting dat er geen archeologische resten te verwachten zijn en dat er verder geen onderzoek nodig is, meer onderbouwd. Het commentaar en de opmerkingen van de archeologisch adviseur van de gemeente zijn hierbij in deze definitieve versie verwerkt.&lt;/p&gt;