DOI: 10.17026/dans-xyn-sze5
title: Archeologisch bureauonderzoek Rijntakken

description: &lt;p&gt;Rijkswaterstaat is voornemens de vaargeul van de Boven-Rijn en Waal, Nederrijn en Lek en Maas-Waalkanaal te verdiepen. Tevens worden de invaarten van het Maas-Waalkanaal, St. Andres en Amsterdam-Rijnkanaal verdiept. In opdracht van RWS is daarom een eerste studie uitgevoerd naar het aspect archeologie binnen de voorgenomen ontwikkeling. Omdat op dit moment de locaties, daadwerkelijke diepte van de ingrepen en de wijze van uitvoer niet bekend zijn kan onderhavig rapport een aantal zaken nog niet nader uitwerken. Zaken als gespecificeerde verwachtingsmodellen vragen immers om meer input vooraf op juist de hiervoor genoemde aspecten. In het uitgevoerde onderzoek wordt daarom ingegaan op de zaken die nu wel nader verkend kunnen worden en die risico’s in tijd en investering beter te beheersen maken. Als praktisch voorbeeld mag op deze plaats de inventarisatie worden genoemd van de bestaande beleidskaarten van de verschillende gemeenten op wiens grondgebied de werkzaamheden in de toekomst zullen plaatsvinden. Omdat het belang van deze stakeholders al vroeg in beeld wordt gebracht, hoeft het onderdeel archeologie niet vertragend te werken in de procedure als in het kader van onderhoud daadwerkelijk vaargeulen verdiept worden. In het onderhavige onderzoek is door Antea Group daarom een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd naar de archeologische verwachting van de vaargeul, de oevers en een zone van 2 meter daarachter. Dit alles op basis van de beschikbaarheid aan gegevens zoals door RWS aangeleverd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Waarom onderhoud? &lt;br&gt;Rivieren worden steeds ondieper door autonome bodemdaling. RWS speelt hierop in door het onderhoud profile eens in de tien jaar aan te passen. Deze aanpassing houdt in dat er op sommige plaatsen tot wel 20 cm extra wordt ontgraven. Hierbij wordt de huidige slibbodem verstoord. Voor de oevers en de zone daarachter waren ten tijde van het opstellen van onderhavig rapport nog geen concrete werkzaamheden bekend.&lt;br&gt;Doel van deze studie&lt;br&gt;Het doel van dit archeologisch bureauonderzoek is het inventariseren en op een duidelijke wijze presenteren van risicogebieden voor Rijkswaterstaat. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. &lt;br&gt;Als conclusie van dit rapport geldt als eerste een relativering: het blijft lastig om concrete adviezen en risicogebieden aan te geven voor het plangebied. Er is relatief weinig onderzoek gedaan naar de rivierbodem en haar directe oevers, waardoor het lastig is om alle risico’s op een rij te zetten. Toch is gepoogd om alle informatie te verzamelen die beschikbaar was en om deze informatie op een overzichtelijke manier te presenteren. Hieronder wordt per rivier aangegeven wat op basis van het onderzoek op onderdelen geadviseerd wordt. Voorafgaande aan de werkzaamheden dient altijd het archeologische beleid van de gemeente geraadpleegd te worden om eventuele verandering in beleid of nieuw relevant uitgevoerd onderzoek mee te kunnen nemen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het selectieadvies voor het plangebied valt uiteen in verschillende onderdelen:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;1. Vrijgave: Oevers - gebieden die als vergraven zijn aangegeven op de kaartbijlagen 417628-AANDACHT worden vrijgeven voor wat betreft archeologisch onderzoek, tot een diepte van 2 m – mv. In de geraadpleegde bronnen is geen informatie opgenomen over de exacte diepte van vergravingen, maar er mag van uitgegaan worden dat deze significant is. Als deze gebieden toch verstoord gaan worden door toekomstige werkzaamheden dient de veronderstelde vergravingsdiepte middels boringen gecontroleerd te worden en te worden afgezet tegen de beoogde projectverstoringsdiepte. &lt;br&gt;2. Vrijgave: Vaargeul - er mag vanuit worden gegaan dat neergeslagen slib recent is en dit mag zonder verder archeologisch onderzoek worden verwijderd. Dit geldt dus voor de huidige vaargeul, mits er niet dieper wordt gegraven dan het neergeslagen slib. Antea Group gaat er vanuit dat Rijkswaterstaat hier eigen modellen voor heeft, waarmee wordt berekend hoeveel slib er in de afgelopen jaren is neergeslagen.&lt;br&gt;3. Archeologisch (vervolg)onderzoek verplicht: Rivier - wanneer er in de vaste rivierbodem wordt gegraven (dus, bijvoorbeeld bij de verlegging van de huidige vaargeul), is archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk. Vanwege de moeilijke omstandigheden zal dit over het algemeen bestaan uit een opgraving – variant archeologische begeleiding. Dit werk dient uitgevoerd te worden door een certificaathouder van protocol 4104 Opgraven (waterbodems) en/of 4107 Archeologische begeleiding (waterbodems). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Als kanttekening kunnen hier de gemeenten die op hun archeologische beleidskaarten de rivier hebben vrijgegeven voor wat betreft archeologisch onderzoek buiten beschouwing gelaten worden. Dit dient voorafgaand aan de werkzaamheden wel altijd nog gecontroleerd te worden, om dezelfde reden als hieronder wordt besproken. &lt;br&gt;4. Onbekend: wanneer er door Rijkswaterstaat werkzaamheden uitgevoerd moeten worden op de oevers (die niet als vergraven zijn aangemerkt) dient voorafgaand aan de werkzaamheden altijd het archeologische beleid van de gemeente geraadpleegd te worden. Dit omdat deze beleidsregels in de periode tussen het opstellen van dit rapport en het uitvoeren van de werkzaamheden veranderd kunnen zijn. Ook kan er nieuw relevant onderzoek uitgevoerd zijn in de tussenliggende periode.&lt;/p&gt;