DOI: 10.17026/ar/lp6vaj
title: Rioolwerkzaamheden Rekken, gemeente Berkelland.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek.
title: RAAP-RAPPORT 7286

description: &lt;p&gt;In opdracht van Roelofs Infra en Milieu B.V. heeft RAAP in augustus 2024 een archeologisch 
vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van rioolwerkzaamheden
in Rekken en het buitengebied in de gemeente Berkelland. In het rapport is het plangebied opgedeeld 
in een zone ‘buitengebied’ - het plateaulandschap (deelgebied A) - en een zone ‘centrumgebied’ - het 
beekdal/dekzandlandschap (deelgebied B). Het onderzoek vond plaats in het kader van een 
omgevingsvergunning.
&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek is gebleken dat deelgebied A op een hoge vereffeningsrestvlakte ligt. Vanaf 
de vlakte loopt het maaiveld af via de vereffeningsrestglooiing. In deze noordelijke zone van het 
plangebied geldt een overwegend middelmatige tot lage archeologische verwachting. Het betreft zones 
die zijn afgedekt door grondmorene en zijn vervolgens lokaal bedekt met een (zeer dunne) laag
dekzand. Door het niet-waterdoorlatende keileem stagneerde het oppervlaktewater, waardoor het te 
drassig werd voor (semi-permante) bewoning. Op de overgang naar het lagere dekzandgebied -
deelgebied B - loopt het ingesneden droogdal geleidelijk over naar een dalvormige laagte. In dit 
zuidelijke deel van het plangebied worden met name dekzandruggen en -welvingen, maar tevens 
beekdalen en dalvormige laagten verwacht. In deelgebied B duidt de aanwezigheid van de hogere 
dekzandruggen met hoge zwarte enkeerdgronden op een ontwikkeld plaggendek en teven een langere 
ingebruikname van het landschap. Met name op of nabij ruggen en richting de beekdalen kunnen 
archeologische resten vanaf de steentijd en de periode van de eerste landbouwers (late prehistorie) 
worden verwacht. 
&lt;p&gt;Uit de analyse van de historische kaarten ligt deelgebied A in ieder geval tussen 1811 en 1898, voor 
een groot deel nog in heidegebied. Het zuidelijkgelegen deelgebied B is dan al in gebruik als bouw- en 
weiland. Het drassige beekdal werd als grasland gebruikt en op de hoge dekzandruggen vond onder 
meer akkerbouw plaats. Op de hogere gronden liggen tevens de oudste erven, waarvan nu nog diverse 
(voormalige) boerderijplaatsen aanwezig zijn. Ten noorden van Rekken blijkt op de kadastrale 
minuutkaart – vervaardigd tussen 1811 en 1832 – sprake van een aanzienlijke hoeveelheid gebouwen 
met bijbehorende erven. Pas na de ontginning van de heidegronden in deelgebied B is in grotere mate 
sprake van kleine (boeren)erven en agrarische percelen. Veel van de gebouwen met erf zijn inmiddels 
verdwenen, maar kan onder de verharding nog wel sprake zijn van oude fundamenten.
&lt;p&gt;De huidige, te vervangen riolering loopt op de kadastrale minuutkaart door of langs een aanzienlijke 
hoeveelheid (voormalige) historische gebouwen met bijbehorende erven. Grote delen van de bodem ter 
plaatse van de bestaande rioolbuis is al eens afgegraven ten behoeve van de aanleg of overige 
ondergrondse kabel- en leidingaansluitingen. Het is echter niet duidelijk in hoeverre deze afgravingen 
de bodem onder de klinkerverharding heeft geroerd. Daaruit kan worden aangenomen dat eve ntuele 
archeologische resten hier ten dele uit context zijn geraakt en wellicht zijn verdwenen, maar kunnen 
deze tevens nog aanwezig zijn. 
&lt;p&gt;Advies deelgebied B – kern Rekken 
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek blijkt dat in een deel van het plangebied 
(mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom 
wordt in deelgebied B aanbevolen om in het kader van de bestaande planvorming een vervolgstap uit 
het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. De nieuwe riolering komt vrijwel op dezelfde plek te liggen als de al bestaande, maar zal naar verwachting net iets breder en dieper zijn 
dan de huidige buis. Derhalve wordt geadviseerd om de ontgraving voor de verwijdering en nieuw aan 
te leggen buizen hier archeologisch te begeleiden (opgraving: variant archeologische begeleiding). Op
de advieskaart in kaartbijlage 3 is een overzicht van deze zones weergegeven. In de kern van Rekken 
doorsnijdt het tracé diverse zones met een hoge verwachting (dek zandrug met plaggendek) en aan de 
noordkant van Rekken passeert het riool mogelijk (funderings-) resten van reeds verdwenen historische 
gebouwen met bijhorende erven. Helemaal aan zuidkant van Rekken loopt het tracé rondom de 
Antoniuskerk, het voormalig kerkelijk erf en de begraafplaats. Derhalve moet ook rekening worden 
gehouden met de waarschijnlijke resten van onder meer menselijk botmateriaal.
&lt;p&gt;
Gezien de kans op ernstige verstoringen van de ondergrond, kan de mogelijkheid worden in gebouwd 
om tijdens het veldwerk op basis van de waarnemingen, in overleg met en goedkeuring door het 
bevoegd gezag, (delen van) het deelgebied vrij te geven voor verder onderzoek. Derhalve zal 
voorafgaand aan de werkzaamheden worden bepaald in hoeverre deze archeologische begeleidingen 
qua uitvoering intensief of extensief zullen zijn. De uiteindelijke strategie en voorwaarden van de 
opgraving: variant archeologische begeleiding worden vastgelegd in een Programma van Eisen, dat 
dient te worden opgesteld door een senior KNA archeoloog en te worden goedgekeurd door het 
bevoegd gezag.

&lt;p&gt;Advies deelgebied A – buitengebied Rekken 
Op basis van de resultaten van dit onderzoek blijkt dat er met de verwijdering en plaatsing van het riool 
in deelgebied A geen archeologische resten zullen worden bedreigd. Daarom wordt in het kader van de 
huidige bodemingrepen geen vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg 
(AMZ) noodzakelijk geacht.
&lt;p&gt;Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht toch archeologische resten worden 
aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende 
vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel 
Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS). Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Berkelland, deze 
al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.