DOI: 10.17026/ar/ymje5u
title: De voorstad Buiten Catharijne.
title: Bewoningssporen uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd op het Smakkelaarsveld

description: Tussen 9 november 2017 en 11 januari 2018 heeft BAAC in opdracht van Projectorganisatie Stationsgebied (POS) en de gemeente Utrecht een opgraving, variant archeologische begeleiding, uitgevoerd in het plangebied Smakkelaarsveld,
Obstakelonderzoek HOV-busbaan. De aanleiding voor het onderzoek was de
voorgenomen realisatie van een busbaan. Binnen het plangebied zijn de resten
teruggevonden van de voorstad Buiten Catharijne.

Ter plaatse van het plangebied heeft het ADC in 2008 een archeologische begeleiding uitgevoerd tijdens het graven van een kabel- en leidingtracé van een
zinker. Hierbij is een deel van de Vleutenschevaart aangesneden met verschillende
houten beschoeiingen, bakstenen kademuren en een brugconstructie. Dit
tracé doorsnijdt het nu door BAAC onderzochte plangebied. De resultaten van
het onderzoek van BAAC sluiten vrijwel naadloos aan op de resultaten van het
ADC. BAAC heeft niet alleen beschoeiingslijnen van de Vleutenschevaart, maar
ook resten van de huizen teruggevonden, die aan de Vleutenscheweg en aan de
overzijde van de Vleutenschevaart stonden.

- Landschap
In de ondergrond zijn verschillende afzettingen gezien. Op het dekzand heeft
zich vanaf het laat-mesolithicum veen gevormd. De bovenste lagen van het veen
zijn 14C-gedateerd in de late bronstijd. De onderste lagen zijn niet gedateerd.
In de late bronstijd en ijzertijd is komklei afgezet op het veen en vervolgens
oeverafzettingen vanuit de stroomgordels van de Vecht en de Oude Rijn. Deze
oeverafzettingen vormen de basis van de bewoningsontwikkeling binnen
het plangebied, dat vanaf waarschijnlijk de volle middeleeuwen geleidelijk is
opgehoogd ten behoeve van de bewoning. Lokaal zijn ook perifere crevasseafzettingen uit de (vroege) ijzertijd aanwezig, die ontstaan zijn toen de Oude Rijn in de (vroege) ijzertijd een hoogwater kreeg te verwerken.

- Archeologie
De oudste sporen bestaan uit enkele grote en kleine kuilen, een greppel en
een beerput. Deze sporen dateren uit de late middeleeuwen en wijzen op
menselijke activiteit in en nabij het plangebied. Op basis van de aanwezigheid
van een beerput kunnen we aannemen dat er ook werd gewoond, hoewel
bewoningssporen, houtbouw of muurwerk, uit deze periode niet zijn gevonden
binnen het plangebied.

De oudste bewoningssporen in het onderhavige plangebied dateren uit de
16e eeuw en bestaan uit muren, goten en een beerput. Deze structuren lagen
ingeklemd tussen de Vleutenscheweg (ten noorden) en de Vleutenschevaart.

Het gebied maakte een ontwikkeling door tot in de vroege 20e eeuw. In de
vroegste fase is het terrein opgedeeld in vier lange percelen met de rooilijn aan
de Vleutenscheweg en het achterterrein aan de Vleutenschevaart. In de loop
der tijd, waarschijnlijk in de 18e eeuw, zijn twee percelen opgesplitst in smallere
percelen en is één perceel in drie blokken opgedeeld. De ontwikkeling van
de bebouwing kwam tot een eind rond het midden van de 20e eeuw toen de
bebouwing werd gesloopt voor de herinrichting van het gebied.

Van de bebouwing aan de Vleutenscheweg zijn alleen de kelders in het zicht
gekomen. De hogere niveaus zijn grondig opgeruimd met de herinrichting van
het gebied. De kelderniveaus liggen op gelijke hoogte met het achterterrein
aan de Vleutenschevaart (1,00 m +NAP of dieper). Het loop- en leefniveau is
niet gezien, maar is wel gereconstrueerd op hoger dan 2,00 m +NAP. Dit verschil
in loopniveaus is te vergelijken met de werfkelders langs de grachten in de
binnenstad van Utrecht. De kelders hebben daarom waarschijnlijk een opslagen
doorvoerfunctie gehad van goederen die de stad verlieten of binnenkwamen
via de Vleutenschevaart. De bewoning aan de overzijde van de Vleutenschevaart
heeft mogelijk een meer agrarische functie gehad.
description: adobe acrobat document, Adobe Acrobat 9.0
description: microsoft excel-werkblad
description: GIS-bestanden
description: microsoft office access-toepassing
description: microsoft word-document
description: JPEG-afbeelding
description: P4P-bestand
description: Adobe freehand
description: txt-bestand