DOI: 10.17026/dans-zqv-6fdt
title: Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van grondboringen ‘Herinrichting Sportpark Houtrust’, Houtrustlaan, Haelen, Gemeente Leudal

description: &lt;p&gt;Het archeologisch onderzoek is uitgevoerd in het kader van de vergunningsprocedure voor de herinrichting van Sportpark Houtrust te Haelen (Gemeente Leudal). De oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 10 hectare. De herinrichtingsplannen voor het betreffende sportpark zijn nog in de onderzoeks- en ontwerpfase, waardoor de exacte begrenzing van het plangebied en de maximaal te verwachten verstoringsdiepte van de ondergrond nog niet definitief zijn vastgesteld. De maximale verstoringsdiepte zal er onder meer van afhangen of er nieuwe drainage en riolering wordt aangebracht bij de aanleg van de nieuwe sportvelden en de wielerbaan. Indien er nieuwe drainage en riolering zullen worden aangebracht, kunnen er bodemverstoringen worden verwacht tot een diepte van circa 0.8 meter beneden het maaiveld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de kaart van het vigerende ‘Bestemmingsplan Kern Haelen’ wordt ter plaatse van het zuidwestelijke deel van het plangebied een zone met een dubbelbestemming weergegeven (Waarde - Archeologie 5). Voor een dergelijke zone geldt op basis van artikel 20 van de bestemmingsplanregels een archeologische onderzoeksverplichting wanneer daar in het kader van de verlening van een omgevingsvergunning bodemverstoringen worden voorzien met een oppervlakte van meer dan 1000 vierkante meter en met een diepte van meer dan 0.4 meter beneden het maaiveld. Op de kaart van het vigerende ‘Bestemmingsplan Buitengebied Leudal’ wordt ter plaatse van het noordoostelijk deel van het plangebied een zone met een dubbelbestemming weergegeven (Waarde - Archeologie 5). Voor een dergelijke zone geldt op basis van artikel 39 van de bestemmingsplanregels een archeologische onderzoeksverplichting wanneer daar in het kader van de verlening van een omgevingsvergunning bodemverstoringen worden voorzien met een oppervlakte van meer dan 1000 vierkante meter en met een diepte van meer dan 0.4 meter beneden het maaiveld. In het kader van de vergunningsprocedure moest dan ook eerst een Archeologisch Bureauonderzoek en een verkennend archeologisch booronderzoek (IVO-Overig) worden uitgevoerd, als eerste stap in de Archeologische Monumentenzorgcyclus.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het kader van het Archeologisch Bureauonderzoek zijn verschillende archieven geraadpleegd om inzicht te verkrijgen in de bestaande geologische, archeologische en historische informatie. Op basis van het Archeologisch Bureauonderzoek is een gespecificeerd Archeologisch Verwachtingsmodel opgesteld. In het kader van het veldwerk, dat op 16, 17, 18 en 19 augustus 2016 is uitgevoerd, ter toetsing - en ter aanvulling - van het Archeologisch Verwachtingsmodel, zijn in totaal 60 boringen uitgevoerd tot een diepte van 2.0 meter beneden het maaiveld. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het Archeologisch Bureauonderzoek en het IVO-Overig kunnen de volgende conclusies worden getrokken:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;1. Het plangebied ligt ter plaatse van een dalvlakteterras van de Maas (Afzettingen van de Formatie van Beegden), dat is gevormd aan het begin van het warmere Allerød Interstadiaal (circa 13.500 - 13.000 jaar geleden. Op de rivierafzettingen is tijdens de laatste fase van het Pleistoceen dekzand afgezet (Jong Dekzand II, Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Op basis van de resultaten van het booronderzoek is het niet mogelijk om eenduidig te bepalen of de ondergrond ter plaatse van het plangebied uit Pleistocene rivierduinen (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen), of dekzandafzettingen bestaat (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). Uitgaande van de nabijgelegen (huidige) Maasvlakte, ten oosten van het plangebied en eerder archeologisch onderzoek in de omgeving van het plangebied lijkt een interpretatie als rivierduinafzettingen (code Bx4) uit het Vroege Dryas Stadiaal (circa 14.000 tot 13.500 jaar geleden) het meest voor de hand te liggen. &lt;br&gt;Gedurende de Late Middeleeuwen en/of de Nieuwe Tijd is ter plaatse van het overgrote deel van het plangebied op het dekzand een plaggendek ontstaan (‘hoge bruine enkeerdgronden, lemig fijn zand’; code bEZ23, Grondwatertrap VII). Dit als gevolg van de eeuwenlange bemesting van de hier gelegen akkerarealen gedurende de Late Middeleeuwen en/of de Nieuwe Tijd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;2. Op basis van de resultaten van het booronderzoek (IVO-Overig) kan worden geconcludeerd dat ter plaatse van het plangebied sprake is van een bodemopbouw met een subrecent verstoorde/ opgebrachte bovenlaag, op een oud plaggendek, op dekzandafzettingen. De glooiende top van het dekzand is aangetroffen op een diepte van 0.3 - 1.05 meter beneden het maaiveld (circa 25.9 - 26.7 meter +NAP, zie Afbeelding 19). In de top van de dekzandafzettingen is geen (gedeeltelijk) intact podzolprofiel waargenomen en is alleen een C-horizont aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;3. Op en in de top van de dekzandafzettingen kunnen archeologische resten uit de periode van het Laat Paleolithicum t/m de Nieuwe Tijd worden aangetroffen. Uit de regio rondom het plangebied zijn in het bijzonder vindplaatsen uit het Mesolithicum, Neolithicum, IJzertijd, Middeleeuwen, Romeinse Tijd en Nieuwe Tijd bekend. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;4. Op basis van de historische informatie kan worden geconcludeerd dat ter plaatse van het plangebied sinds 1800 landbouwgrond aanwezig is geweest. Op de Kadastrale Kaart (Minuutplan) uit 1811 - 1832 wordt ter plaatse van het meest zuidoostelijke deel van het plangebied een gebouw weergegeven. Deze bebouwing stamt dus in ieder geval uit het begin van de 19de eeuw, maar kan van oorsprong al veel ouder zijn geweest. Deze bebouwing wordt op alle topografische kaarten tot 1979 weergegeven en is dus afgebroken in de zeventiger jaren van de 20ste eeuw. Van de bebouwing en het bijbehorende erf zouden in de ondergrond nog resten aanwezig kunnen zijn (vanaf een diepte van circa 0.3 - 0.5 meter beneden het maaiveld. Tevens worden op de kaarten uit de 19de eeuw ter plaatse van het plangebied twee (veld)wegen weergegeven, die nu (gedeeltelijk) niet meer aanwezig zijn. Historische informatie over eerdere perioden was niet beschikbaar.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;5. Op basis van de resultaten van het booronderzoek kan worden geconcludeerd dat de egalisatiewerkzaamheden ten behoeve van de aanleg van de bestaande sportvelden ter plaatse van het plangebied niet heeft geleid tot grootschalige bodemverstoringen. Het aanwezige plaggendek lijkt de onderliggende bodemopbouw afdoende te hebben beschermd tegen de uitgevoerde graafwerkzaamheden, waardoor de kans op de aanwezigheid van goed bewaard gebleven archeologische resten groot is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;7. Tijdens het veldwerk zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen in de boringen. Desalniettemin kan worden geconcludeerd dat de kans op de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen uit de periode van het Laat Paleolithicum t/m de Nieuwe Tijd groot is. Met name het door Econsultancy in 2011 uitgevoerde proefsleuvenonderzoek aan de Speckerweg 5, op circa 40 meter ten zuidwesten van het onderhavige plangebied, waar een greppel en 6 paal- en afvalkuilen uit de Late Bronstijd - Vroege IJzertijd zijn aangetroffen, toont aan dat (dieper ingegraven) archeologische sporen in de top van de dekzandafzettingen nog relatief intact aanwezig kunnen zijn. Genoemde sporen zijn aangetroffen op een diepte van 25.93 - 26.05 meter +NAP, de diepte waarop in het plangebied de meest diepgelegen toppen van het dekzand zijn aangetroffen.&lt;/p&gt;