DOI: 10.14457/tu.the.2015.1127
title: กระบวนการเพื่อนช่วยเพื่อนเพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียน: ศึกษาโรงเรียนสตรีแห่งหนึ่งในจังหวัดกรุงเทพมหานคร

description: วัยรุ่นวัยที่กำลังก้าวสู่วัยผู้ใหญ่ เป็นวัยที่ต้องพบเจอกับการเปลี่ยนแปลงทั้งร่างกาย จิตใจ ต้องปรับตัวกับสถานการณ์รอบข้าง ทั้งปัจจัยในตัวเองระดับฮอร์โมนในวัยรุ่นส่งผลให้มีความใจร้อน หุนหันพลันแล่น และมีความอยากรู้อยากลอง ปัจจัยต่อมาจากสังคมและสภาพแวดล้อม เช่น ปัญหายาเสพติด หากเด็กไม่มีภูมิคุ้มกันที่แข็งแรงขาดการดูแลอย่างใกล้ชิด และขาดทักษะการปฏิเสธ ยิ่งส่งผลให้เด็กเข้าไปเกี่ยวข้องกับยาเสพติดได้โดยง่าย และยาเสพติดนี้เองนำมาสู่ปัญหาอาชญากรรมในสังคมอีกด้วย อีกประเด็นที่น่าสนใจคือความก้าวล้ำของเทคโนโลยีการสื่อสาร อย่างอินเตอร์เน็ต ปัจจุบันเด็กส่วนใหญ่มีโทรศัพท์มือถือที่เชื่อมต่อกับอินเตอร์เน็ต ทำให้เข้าถึงสื่อต่าง ๆ ได้โดยง่าย โปรแกรมต่าง ๆ ทั้ง เฟสบุ๊ค (Facebook)  ไลน์ (Line) เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้เด็กถูกล่อลวงไปละเมิดทางเพศ  ในบางครอบครัวต้องอยู่กับความคาดหวังของผู้ปกครอง ที่อยากให้เด็กได้เรียนดี มีการศึกษาอยู่ในสถาบันที่มีชื่อ ความคาดหวังนี้ก็ส่งผลกระทบโดยตรงกับเด็กวัยรุ่นอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ วัยรุ่นเองเป็นวัยที่มีความสนิทสนมกับกลุ่มเพื่อนวัยเดียวกับเพราะมีความคิดและความเชื่อที่เข้าใจกันมากกว่าผู้ใหญ่ เมื่อมีปัญหาทุกข์ใจ ไม่สบายใจวัยรุ่นจึงมักเลือกที่จะปรึกษาเพื่อน หากเพื่อนมีทักษะความรู้ในการให้คำปรึกษา การป้องกันตนเองจากสถานการณ์เสี่ยงต่าง ๆ คำแนะนำเหล่านี้จะทำให้เพื่อนนักเรียนสามารถดูแลตัวเองได้อย่างปลอดภัยในที่สุดการศึกษาเรื่อง “กระบวนการเพื่อนช่วยเพื่อน เพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียน ศึกษาโรงเรียนสตรีแห่งหนึ่งในจังหวัดกรุงเทพมหานคร”  เป็นการศึกษากระบวนการทำงานของกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนในโรงเรียนสตรีแห่งหนึ่ง ที่มูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็กเข้าไปผลักดันและสนับสนุนให้เกิดโครงการเพื่อนช่วยเพื่อน ให้เกิดขึ้นในโรงเรียนและพัฒนาเป็นกิจกรรมเพื่อนช่วยเพื่อน โดยนักเรียนเข้ามามีส่วนร่วมเป็นผู้คิดตัดสินใจและวางแผนการทำงาน  การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาแนวคิดและกระบวนการทำงานของกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนในโครงการเพื่อนช่วยเพื่อนเพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียนในการให้ความช่วยเหลือเพื่อนนักเรียน และเพื่อศึกษาความคิดเห็นต่อรูปแบบการดำเนินงานของกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อน เพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียน การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Methodology) ทั้งการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม การสังเกตการณ์อย่างมีส่วนร่วมและการศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่น แนวคิดที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองเด็กในโรงเรียน ทฤษฏีที่เกี่ยวข้องกับจิตวิทยาวัยรุ่น  แนวคิดเรื่องความรุนแรงและแนวคิดที่เกี่ยวข้องกับเพื่อนช่วยเพื่อน เพื่อให้มาซึ่งข้อค้นพบที่เกี่ยวข้องกับแนวคิดและที่มาของเพื่อนช่วยเพื่อนเพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียน กระบวนการจัดตั้งกลุ่มและรวมกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนเพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียน ประสบการณ์ทำงานเพื่อนช่วยเพื่อนเพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียนของนักเรียน รวมถึงข้อเสนอและแนวทางการพัฒนากิจกรรมของกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนเพื่อลดความรุนแรงในโรงเรียน สำหรับผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในการศึกษาครั้งนี้ มีเจ้าหน้าที่มูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็ก อาจารย์ฝ่ายแนะแนวและอาจารย์ที่เกี่ยวข้อง เช่น อาจารย์ที่ปรึกษา อาจารย์หัวหน้าระดับชั้น และกลุ่มสุดท้ายกลุ่มนักเรียนเพื่อนช่วยเพื่อน การทำงานของนักเรียนเพื่อนช่วยเพื่อน จะแบ่งบทบาทการทำงานออกเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนระดับห้อง และกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนระดับโรงเรียน ในระดับห้องจะเน้นเรื่องการเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างเพื่อนนักเรียนในห้องและเฝ้าระวังปัญหาความรุนแรงที่จะเกิดขึ้นกับวัยรุ่น โดยจะใช้คาบโฮมรูมในการจัดกิจกรรมแต่ละครั้ง  ในส่วนของกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนระดับโรงเรียน จะมีการแสดงละครสะท้อนสังคมเกี่ยวกับการท้องในวัยรุ่นและการสอนเรื่องเพศศึกษาและทักษะการป้องกันตนเองจากสถานการณ์เสี่ยงทางเพศ ซึ่งเป็นสิ่งที่นักเรียนกลุ่มเพื่อนช่วยเพื่อนเป็นผู้คิดและวางแผนการดำเนินงานโดยมีอาจารย์ที่เกี่ยวข้องโดยมีเจ้าหน้าที่มูลนิธิฯเป็นผู้นิเทศติดตามการทำงาน