DOI: 10.14457/tu.the.2016.1122
title: สหายชาวบ้านกับขบวนการคอมมิวนิสต์ในภาคอีสานของประเทศไทย

description: ด้วยความแตกต่างในทางปฏิบัติจากปัจจัยของโครงสร้างที่ไม่เท่าเทียมกัน และพื้นฐานสังคมและการศึกษาที่ต่างกันระหว่างกลุ่มสหายชาวบ้านกับกลุ่มสหายผู้นำ และกลุ่มแนวร่วมนิสิตนักศึกษาปัญญาชนในพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ทำให้เมื่อมีการศึกษา “ประวัติศาสตร์ภูมิปัญญา” ของปัญญาชนฝ่ายซ้ายภายหลังการล่มสลายของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย การศึกษานี้จึงต้องการย้อนกลับไปศึกษาโลกทัศน์ของสหายชาวบ้านอย่างจริงจังมากกว่าที่เป็นอยู่ เพื่อฉายภาพที่แท้จริงในทางประวัติศาสตร์ของขบวนการคอมมิวนิสต์ในประเทศไทยให้สอดคล้องกับความเป็นจริงและครอบคลุมมากยิ่งขึ้น ดังนั้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงเป็นการค้นคว้าและอธิบายเรื่องราวภายหลังการล่มสลายของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยในสามประเด็นหลัก คือ (1) มุ่งเน้นศึกษาเหล่าอดีตสหายชาวบ้านซึ่งถูกละเลยมาโดยตลอดในการศึกษาประวัติศาสตร์ขบวนการคอมมิวนิสต์ในประเทศไทย (2) ศึกษาถึงกลุ่ม/ขบวนการ/รูปแบบสายสัมพันธ์ที่ยังหลงเหลืออยู่ของสหายชาวบ้าน และ (3) ต้องการศึกษาว่า การปลูกฝังแนวความคิดและอุดมการณ์ใน “เชิงปฎิบัติ” โดยพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย สามารถสืบทอดลักษณะบางอย่าง เช่น วิธีคิดและทัศนคติของ “ครอบครัวนักปฎิวัติ” ผ่านกระบวนการต่าง ๆ อย่างไร โดยกระทำผ่านการศึกษาประวัติศาสตร์ท้องถิ่น ชาติพันธุ์ และประวัติ รวมถึงวิถีชีวิตส่วนตัวของผู้ร่วมพัฒนาชาติไทย ด้วยวิธีการศึกษาจากเอกสาร (Documentary Research) และการลงพื้นที่สัมภาษณ์ และ “จุ่มตัว” ตามกระบวนการสังเกตอย่างมีส่วนร่วม (Participant Observation) บทสรุปจากการศึกษาปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมร่วมของชาวอีสาน อันยืนอยู่บนพื้นฐานของความเชื่อทางศาสนาด้วยแบบแผนด้านคุณธรรม หรือเกณฑ์ของสังคมแบบฮีต-คองประเพณี การศึกษาลักษณะเบื้องต้นและข้อมูลพื้นฐานของท้องถิ่นในพื้นที่ชายขอบที่มีประวัติศาสตร์ของชาติพันธุ์จากฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขงที่ถูกบังคับให้ต้องศิโรราบกับรัฐศูนย์กลางในภายหลังการปฎิรูประบบราชการในสมัยรัชกาลที่ 5 เป็นต้นมา และการศึกษาลักษณะปัจจัยของความเป็นกลุ่มชาติพันธุ์หรือชนกลุ่มน้อย อันเป็น “สิ่งกระตุ้นเร้าพื้นฐาน” ที่รวมเข้ากับการศึกษาถึงปัจจัยทางการศึกษาและฝึกอบรมโดยพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทย ทำให้สรุปได้ว่า สหายชาวบ้านมีสำนึกเรื่องการต่อต้านการกดขี่และความไม่เป็นธรรม และสำนึกที่เรียกร้องความเสมอภาคและเท่าเทียมเสมอมา ตั้งแต่อดีตที่เข้าร่วมกับพรรคคอมมิวนิสต์แห่งประเทศไทยจนถึงปัจจุบัน และยังสรุปได้ว่าสหายชาวบ้านเป็นผู้ที่มีความยึดมั่นในอุดมการณ์ของพรรคมากกว่าสหายกลุ่มอื่น อันส่งผลให้กลุ่มสหายเหล่านี้ยังยึดในวินัยของทหารป่า มีความซื่อสัตย์ต่อพรรค และยึดมั่นในแนวคิดของประธานเหมาเจ๋อตุงเป็นสำคัญ ทั้งนี้ ประกอบด้วยแนวคิดอื่น ๆ อีก เช่น การไม่เชื่อในระบอบประชาธิปไตยแบบรัฐสภา และไม่มีลักษณะความเชื่อในแนวทางแบบสันติวิธี ความต้องการสวัสดิการ ความเท่าเทียม และการได้รับการศึกษาและสวัสดิการทางสังคมจากรัฐ และการต่อต้านระบอบศักดินา ระบอบทหาร แต่ไม่ปฏิเสธทุนนิยมอย่างชัดเจนในประเด็นสุดท้ายของการศึกษาชิ้นนี้ พบข้อสรุปว่า การเกิดเครือข่ายของผู้ร่วมพัฒนาชาติไทย และอดีตสหายที่ยังมีกลุ่มก้อนและสายงานร่วมกันมาจนปัจจุบัน เป็นการสร้างสนามของพลังทางสังคมใหม่ที่สำคัญทั้งระดับชาติและระดับท้องถิ่น และด้วยต้นทุนของเครือข่ายทางวัฒนธรรมเช่นนี้ ถือเป็นต้นทุนในทางอ้อมในการที่เด็กได้รับรู้พื้นเพของตนเอง ซึมซับรับรู้ประวัติศาสตร์ทางตรงของครอบครัว อีกทั้งการเรียนรู้ในสังคมและพื้นที่ทางสังคมหนึ่ง ๆ มาเป็นระยะเวลายาวนาน แม้จะปรากฎความแตกต่างที่สำคัญสองประการ คือ การได้รับการศึกษาที่สูงขึ้นและการไม่ได้ต่อสู้กับรัฐโดยตรงเช่นในอดีต แต่ก็ยังสังเกตเห็นความคล้ายคลึงเชิงทัศนคติในรุ่นลูกของอดีตสหายในสามประเด็นคือ 1. ความยุติธรรมและความเท่าเทียมในสังคม 2. ความต้องการสวัสดิการ 3. ความเสมอภาคทางการเมืองสังคมและเศรษฐกิจ