cometadata/datacite-titles-descriptions-related-identifiers huggingface dataset:
DOI: 10.14457/cu.the.2002.326
title: การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตหลังการรื้อถอนย้ายจากชุมชนใต้สะพาน

description: มติคณะรัฐมนตรี วันที่10 สิงหาคม 2536 ให้ดำเนินการโยกย้ายจัดหาที่อยู่ใหม่ให้กับผู้บุกรุกใต้สะพาน เพื่อแก้ไขปัญหาด้านกายภาพและพัฒนาคุณภาพชีวิตของคนใต้สะพานให้ดีขึ้น ตามแนวทางการฟื้นฟูบูรณะกรุงเทพมหานครและปริมณฑล การย้ายไปอยู่ที่แห่งใหม่ส่งผลต่อการดำเนินชีวิตของผู้อยู่อาศัย ดังนั้นจึงจัดทำงานวิจัยเรื่อง การเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตหลังการรื้อย้ายจากชุมชนใต้สะพาน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสภาพความเป็นอยู่ทางด้านเศรษฐกิจและสังคมในปัจจุบัน ของผู้ถูกรื้อย้ายจากชุมชนใต้สะพาน และศึกษาผลกระทบของการรื้อย้ายที่มีต่อการดำเนินชีวิต ของผู้ถูกรื้อย้ายจากชุมชนใต้สะพาน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้เป็นแบบสัมภาษณ์ การสำรวจภาคสนามและการสังเกต โดยเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้อยู่อาศัยใน 3 ชุมชนคือ ชุมชนประชาอุทิศ 76 ชุมชนอ่อนนุช 3 และชุมชนเพิ่มสิน-ออเงิน จำนวนรวม 81 ตัวอย่าง ผลการศึกษาพบว่า การย้ายที่ตั้งของชุมชนบุกรุกใต้สะพาน ทำให้วิถีการดำเนินชีวิตของชาวชุมชนเปลี่ยนไป เนื่องจากการย้ายมาอยู่ที่แห่งใหม่ ห่างไกลจากแหล่งงานเดิม ทำให้ทั้ง 3 ชุมชนต้องเดินทางจากบ้านไปที่ทำงานไกลขึ้น ชาวชุมชนประชาอุทิศ 76 เดินทางจากบ้านไปที่ทำงานในระยะทาง 22.6 กม. ใช้เวลาในการเดินทางมากขึ้นเฉลี่ย 51 นาที และเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทางสูงขึ้นเฉลี่ย 42 บาทต่อวัน มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนประมาณ 7,011 บาท ในขณะที่ชุมชนอ่อนนุช 3 เดินทางจากบ้านไปที่ทำงานในระยะทาง 31 กม. ใช้เวลาในการเดินทางเฉลี่ย 52 นาที เสียค่าใช้จ่ายในการเดินทางเฉลี่ย 31 บาท มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน 5,748 บาท และชุมชนเพิ่มสิน-ออเงิน เดินทางจากบ้านไปที่ทำงานในระยะทาง 20.3 กม. ใช้เวลาเดินทางเฉลี่ย 47 นาที เสียค่าใช้จ่ายในการเดินทางเฉลี่ย 42 บาท มีรายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือน 8,719 บาท การที่ต้องทำงานหนักขึ้น รายจ่ายเพิ่มขึ้นแต่รายได้ลดลง ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอาชีพ อาชีพที่เกิดขึ้นใหม่ในชุมชนคือ อาชีพค้าขายโดยการเปิดร้านค้าในชุมชน ซึ่งให้ผลตอบแทนไม่มากนักและอาชีพขับรถแท็กซี่และจักรยานยนต์รับจ้าง ซึ่งให้ผลตอบแทนค่อนข้างสูงเมื่อเทียบกับอาชีพอื่นๆ ที่ชาวชุมชนทำ สรุปได้ว่าทั้ง 3 ชุมชนประสบปัญหาทางด้านเศรษฐกิจ ปัจจัยที่ส่งผลต่อสภาพเศรษฐกิจของผู้อยู่อาศัยในชุมชนคือ ปัจจัยด้านอาชีพ แหล่งงานและการเข้าถึง ทำให้โอกาสในการมีงานทำและศักยภาพในการพัฒนาต่างกัน ชุมชนเพิ่มสิน-ออเงิน มีการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตด้านเศรษฐกิจน้อยที่สุด รองลงมาชุมชนประชาอุทิศ 76 และชุมชนอ่อนนุช 3 มีการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตด้านเศรษฐกิจมากที่สุด จากปัญหาด้านเศรษฐกิจและความจำเป็นในการหาเลี้ยงชีพ ทำให้ความสัมพันธ์ภายในชุมชนแย่ลง มีลักษณะต่างคนต่างอยู่ ส่วนด้านกายภาพที่อยู่อาศัยพบว่า สภาพบ้านของทั้ง 3 ชุมชนดีขึ้นหลังการรื้อย้าย ซึ่งเป็นไปตามวัตถุประสงค์ของโครงการ หากประเมินความพึงพอใจของคนส่วนใหญ่ในชุมชนพบว่า มีความพึงพอใจในสภาพความเป็นอยู่ปัจจุบัน มีความรู้สึกปลอดภัยและมั่นคงในการอยู่อาศัย แต่มีปัญหาด้านเศรษฐกิจและแหล่งงาน และเมื่อพิจารณากลับไปถึงวัตถุประสงค์ของโครงการพบว่า คุณภาพชีวิตของผู้อยู่อาศัยในชุมชนยังไม่ดีขึ้น ซึ่งน่าจะเป็นเพราะยังอยู่ในช่วงปรับตัวในที่อยู่อาศัยใหม่ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรเข้ามาดูแลและสนับสนุนให้ชาวชุมชนมีอาชีพและรายได้ เพื่อให้ชาวชุมชนสามารถอยู่อาศัยในชุมชนได้โดยไม่ไปบุกรุกที่อื่นต่อไป
DOI: 10.14457/cu.the.2002.327
title: ขั้นตอนและระยะเวลาเตรียมการเพื่อขออนุญาตจัดสรรที่ดิน : กรณีศึกษาโครงการขนาดใหญ่ในจังหวัดปทุมธานี

description: ศึกษาขั้นตอนและระยะเวลาในการเตรียมการ เพื่อขออนุญาตจัดสรรที่ดิน ศึกษาสาเหตุและปัญหาในการเตรียมการในการขออนุญาต ตามกฎระเบียบข้อบังคับของแต่ละหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ก่อนยื่นขออนุญาตจัดสรรที่ดิน ในการศึกษาครั้งนี้ได้ศึกษาเฉพาะโครงการขนาดใหญ่ 2 โครงการที่ตั้งอยู่ในพื้นที่จังหวัดปทุมธานี ผลจากการศึกษาพบว่าทั้งสองกรณี จะต้องยื่นขออนุญาตผ่านหน่วยงานเหมือนกันคือ 8 หน่วยงานใน 4 กระทรวง แต่ละหน่วยงานมีกฎระเบียบว่าด้วยการปฏิบัติราชการ เพื่อบริการประชาชนที่แตกต่างกันออกไป โดยมีขั้นตอนและระยะเวลาในการให้บริการที่แตกต่างกัน ดังนี้ 1. งานค้าที่ดิน ติดต่อกรมที่ดิน มี 5 ขั้นตอน ระเบียบราชการกำหนดไว้ 7 วัน ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 30 วัน เอกชน 2 ทำได้ 38 วัน 2. ขอตรวจสอบผังเมือง ติดต่อสำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัด มี 5 ขั้นตอน ระเบียบราชการกำหนดไว้ 15 วัน ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 20 วัน เอกชน 2 ใช้เวลา 19 วัน 3. ขออนุญาตทำทางเชื่อม ติดต่อกรมชลประทาน มี 11 ขั้นตอน ระเบียบราชการกำหนดไว้ 50 วัน ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 88 วัน เอกชน 2 ทำได้ 70 วัน 4. ขออนุญาตระบายน้ำลงคลองชลประทาน มี16 ขั้นตอน ระเบียบราชการกำหนดไว้ 80 วัน ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 110 วัน เอกชน 2 ใช้เวลา 172 วัน 5. ขอใช้พื้นที่ราชพัสดุ ติดต่อ กรมธนารักษ์ มี 10 ขั้นตอน ระเบียบราชการกำหนดไว้ 60 วัน กรณีขอทำทางเชื่อม ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 144 วัน เอกชน 2 ใช้เวลา 205 วัน กรณีขออนุญาตระบายน้ำ ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 185 วัน เอกชน 2 ใช้เวลา 225 วัน 6. ขอหนังสือตอบรับเก็บขยะ มี 4 ขั้นตอน ระเบียบราชการ กำหนดไว้ 5 วัน ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 30 วัน เอกชน 2 ใช้เวลา 32 วัน 7. ขอขยายเขตไฟฟ้า กับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค มี 6 ขั้นตอน ระเบียบราชการ กำหนดไว้ 30 วัน ในทางปฏิบัติเอกชน 1 ใช้เวลา 60 วัน เอกชน 2 ใช้เวลา 94 วัน 8. ขอขยายเขตประปา มี 5 ขั้นตอน ไม่มีระเบียบราชการกำหนดไว้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับขนาดของโครงการ โดยทั่วไปเจ้าหน้าที่ใช้ระยะเวลาประมาณ 60 วันในการดำเนินงานสำหรับโครงการขนาดใหญ่ ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 64 วัน เอกชน 2 ใช้เวลา 130 วัน 9. เสนอรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมมี 6 ขั้นตอนระเบียบราชการกำหนดไว้ 135 วัน ในทางปฏิบัติ เอกชน 1 ใช้เวลา 102 วันเอกชน 2 ใช้เวลา 91 วัน
DOI: 10.14457/cu.the.2002.328
title: การอยู่อาศัยของลูกจ้างในชุมชนโบ๊เบ๊

description: ชุมชนโบ๊เบ๊มีบทบาทสำคัญทางการค้าเสื้อผ้าสำเร็จรูป ลักษณะการดำเนินธุรกิจเป็นการค้าส่ง จึงจำเป็นต้องใช้ลูกจ้างในการขายของ จัดส่ง และบรรจุหีบห่อ ซึ่งไม่สามารถใช้เครื่องจักรทดแทนได้ จากการดำเนินธุรกิจดังที่กล่าวมาแล้ว จึงทำให้การค้าขายในชุมชนโบ๊เบ๊มีความจำเป็นต้องใช้ลูกจ้างเป็นจำนวนมาก การศึกษาครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์ศึกษาสภาพการอยู่อาศัยของลูกจ้างในชุมชนโบ๊เบ๊ทางด้านกายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ เพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาที่อยู่อาศัยต่อไป โดยการสำรวจ สังเกตสภาพพื้นที่ และสอบถามลูกจ้างในชุมชนโบ๊เบ๊ จากการศึกษาพบว่า ลูกจ้างส่วนใหญ่เป็นลูกจ้างประจำ มีระยะเวลาทำงานระหว่าง 1-3 ปี กว่าครึ่งมีรายได้ต่อเดือน ระหว่าง 3,671 - 7,600 บาท และไม่มีรายได้เสริมพิเศษ การอยู่อาศัยของลูกจ้างแบ่งได้เป็น 3 ลักษณะคือ 1.อยู่อาศัยกับนายจ้าง ปัญหาที่พบส่วนใหญ่คือ ห้องพักมีสภาพคับแคบ 2.เช่าห้องพักอยู่กับเพื่อนโดยรวมกันอยู่ประมาณ 3-4 คนต่อหนึ่งห้องพัก ซึ่งจะเสียค่าใช้จ่ายประมาณ 1,000-2,000 บาทต่อคน 3.ผู้ที่อยู่บ้านของตนเอง พบว่าเกิดจากความต้องการที่จะอยู่อาศัยกับครอบครัว จึงทำให้ต้องอยู่ไกลจากแหล่งงาน ปัญหาที่พบของลูกจ้างส่วนใหญ่เป็นเพราะ 1.ที่อยู่อาศัยไม่ถูกสุขลักษณะ 2.ไกลแหล่งงาน 3.ไกลสิ่งอำนวยความสะดวก นอกจากนี้จากการศึกษาด้านความต้องการ ที่พักอาศัย พบว่าลูกจ้างส่วนใหญ่มีความต้องการพักอาศัยใกล้แหล่งงาน เพื่อประหยัดค่าใช้จ่ายใน การเดินทาง กล่าวได้ว่า ธุรกิจค้าส่งเสื้อผ้าสำเร็จรูปในชุมชนโบ๊เบ๊ ยังคงมีความต้องการแรงงานประเภทลูกจ้าง เพราะลักษณะธุรกิจที่จำเป็นต้องใช้แรงงานเป็นหลัก ดังนั้นการจัดที่พักอาศัยให้แก่ลูกจ้างจึงเป็นสิ่งจำเป็น ข้อมูลจากการศึกษาสรุปได้ว่า ลูกจ้างส่วนใหญ่ต้องการอยู่ใกล้แหล่งงาน และมีความสามารถในการจ่ายค่าที่พักอาศัยได้ไม่เกินคนละ 2,000 บาท และส่วนใหญ่ต้องการจ่ายร่วมกับเพื่อนห้องละไม่เกิน 4 คน ดังนั้นหากผู้ประกอบการคำนึงถึงสวัสดิการของลูกจ้าง เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการปฎิบัติงานก็ควรมีส่วนในการจัดการเรื่องที่อยู่อาศัยให้มีมาตรฐานความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น และนอกจากนี้ภาครัฐเองก็ควรมีนโยบายเรื่องที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อยที่เหมาะสมต่อไป
DOI: 10.14457/cu.the.2002.329
title: การจัดทำพื้นที่จอดรถยนต์เพื่อสนับสนุนโครงการระบบขนส่งมวลชน

description: การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาพฤติกรรมการเดินทางของผู้เดินทางของผู้เดินทางที่ใช้รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนร่วมกับการเดินทางโดยรถยนต์ส่วนบุคคล วิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเดินทาง สภาพความต้องการพื้นที่จอดรถยนต์เพื่อสนับสนุนการเดินทาง ตลอดจนศึกษาความเหมาะสมของพื้นที่พร้อมทั้งเสนอแนะแนวทางการจัดทำพื้นที่จอดรถยนต์เพื่อสนับสนุนโครงการระบบขนส่งมวลชน ผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า ภายหลังจากที่รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนกรุงเทพเปิดให้บริการมีประชากรกลุ่มหนึ่งเปลี่ยนรูปแบบการเดินทางโดยหันมาใช้รถไฟฟ้าเป็นพาหนะในการเดินทางควบคู่ไปกับการเดินทางโดยรถยนต์ส่วนบุคคล ในลักษณะของการจอดรถยนต์ส่วนบุคคลไว้บริเวณสถานที่จอดรถยนต์แล้วจึงอาศัยรถไฟฟ้าเป็นพาหนะในการเดินทางเพื่อประกอบกิจกรรมต่างๆ ทั้งนี้พฤติกรรมการเดินทางของผู้ใช้รถไฟฟ้าขนส่งมวลชนร่วมกับรถยนต์ส่วนบุคคลแต่ละบุคคลจะแตกต่างกันออกไป โดยสามารถแบ่งกลุ่มพฤติกรรมการเดินทางออกได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ ได้แก่ กลุ่มที่นิยมจอดรถยนต์ส่วนบุคคลไว้บริเวณจุดเริ่มต้นของการเดินทางแล้วอาศัยรถไฟฟ้ขนส่งมวลชนเป็นพาหนะในการเดินทาง ในลักษณะของการเดินทางที่เกิดขึ้นเป็นเที่ยวแรกของวัน กับกลุ่มที่นิยมนำรถยนต์ส่วนบุคคลเข้ามาจอดยังบริเวณสถานที่ทำงานจากนั้นในระหว่างวันหากจำเป็นต้องเดินทางไปติดต่อธุรกิจหรือทำกิจกรรมยังสถานที่ต่างๆ ซึ่งอยู่ในบริเวณเส้นทางจึงอาศัยรถไฟฟ้าเป็นพาหนะในการเดินทางเป็นลักษณะของการเดินทางระยะสั้น ทั้งนี้การตัดสินใจของแต่ละบุคคลจะขึ้นอยู่กับปัจจัยทางด้านต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นเวลาค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ทำเลที่ตั้งของจุดเริ่มต้นของการเดินทางและจุดหมายปลายทาง ลักษณะส่วนบุคคลของผุ้เดินทางตลอดจนปัจจัยแวดล้อมอื่นๆ เช่น การขาดประสิทธิภาพของระบบขนส่งสาธารณะ ปริมาณการจราจรในขณะนั้น สิ่งต่างๆ เหล่านี้จะเป็นตัวกระตุ้นและมีอิทธิพลต่อการเลือกรูปแบบการเดินทาง ในเบื้องต้นขณะที่โครงข่ายเส้นทางการให้บริการมีเพียงเส้นทางรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนกรุงเทพเส้นทางเดียว จึงเสนอให้มีการพัฒนาพื้นที่จอดรถยนต์เพื่อสนับสนุนการเดินทางเฉพาะในพื้นที่ที่มีศักยภาพสูงสุดอันได้แก่บริเวณสถานีรถไฟฟ้าหมอชิต สถานีรถไฟฟ้าอ่อนนุช และสถานีรถไฟฟ้าสะพานตากสิน เพื่อเป็นการรองรับปริมาณการเดินทางที่เกิดจากพื้นที่รอบนอกของกรุงเทพมหานคร และเป็นการสนับสนุนให้เกิดการเดินทางโดยระบบขนส่งมวลชน ตลอดจนผลักดันให้เกิดการลดปริมาณการใช้รถยนต์ส่วนบุคคลง เนื่องจากว่าบริเวณสถานีทั้ง 3 แห่งนี้เป็นสถานีซึ่งมีปริมาณการเดินทางสูง และเป็นสถานีปลายทางซึ่งตั้งอยู่ในบริเวณที่มีการใช้ประโยชน์ที่ดินหนาแน่น โดยที่การพัฒนาจำเป็นต้องคำนึงถึงความต้องการของกลุ่มผู้ใช้บริการทั้งในด้านของทำเลที่ตั้งของสถานที่จอดรถยนต์ ระยะห่างระหว่างสถานที่จอดรถยนต์และสถานีรถไฟฟ้า ค่าใช้จ่าย ตลอดจนสิ่งอำนวยความสะดวกต่างๆ นอกจากนี้ยังเสนอแนะให้มีการปรับปรุงและพัฒนาระบบการให้บริการของระบบขนส่งสาธารณประเภทอื่นๆ ควรมีมาตรการจำกัดปริมาณสถานที่จอดรถยนต์ในพื้นที่เขตเมืองชั้นใน และยกเลิกการจอดรถยนต์บริเวณริมขอบทางและเนื่องจากโครงการระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพเป็นเพียงโครงข่ายหนึ่งของทั้งระบบจึงควรได้มีการศึกษาเพิ่มเติม เพื่อขยายผลให้ครอบคลุมทั้งระบบ เพื่อเป็นการวางแผนสำหรับการพัฒนาระบบขนส่งมวลชนและพื้นที่จอดรถยนต์ในอนาคต
DOI: 10.14457/cu.the.2002.330
title: ลักษณะเฉพาะของมุมเอียงหลังคาที่มีต่อความรู้สึกร้อนหนาวภายในเรือนไทย

description: เรือนไทยเป็นภูมิปัญญาของช่างในอดีตที่สืบต่อกันมา โดยเป็นสถาปัตยกรรมที่ปรับตัวเข้ากับสภาพแวดล้อม จุดเด่นของเรือนไทยจุดหนึ่งนั้นคือ รูปทรงหลังคาจั่ว ลาดชัน ซึ่งมีลักษณะพิเศษเฉพาะตัว ที่มีผลต่อความรู้สึกร้อน หนาวของผู้อยู่อาศัย การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงตัวแปรที่ทำให้เกิดลักษณะพิเศษของมุมเอียงหลังคานั้น รวมทั้งเสนอแนะแนวทางประยุกต์ใช้ในการออกแบบหลังคาที่เหมาะสมกับภูมิอากาศของไทย การวิจัยนี้ทำการทดลองในหุ่นจำลองขนาดย่อส่วนที่ไม่มีการปรับอากาศภายใน โดยการวิจัยสามารถแบ่งได้ 3 ขั้นตอน คือ 1) ศึกษาอิทธิพลของตัวแปรที่มีผลต่อมุมเอียงหลังคาเรือนไทย ในด้านความรู้สึกร้อนหนาว 2) วิเคราะห์อิทธิพล และทิศทางความสัมพันธ์ของตัวแปรที่มีต่อความรู้สึกร้อน หนาวของมุมเอียงหลังคาเรือนไทย 3) สรุปผลการวิจัยเพื่อหาแนวทางประยุกต์ใช้ พร้อมกับข้อเสนอแนะ ผลจากการศึกษาพบว่า วัสดุมุงหลังคาเรือนไทยเป็นวัสดุที่มีมวลสารน้อย เช่น กระเบื้องดิน ทำให้อิทธิพลของมุมเอียงหลังคามีผลต่อความรู้สึกร้อน หนาวของผู้อยู่อาศัยมาก ส่วนการศึกษาความสัมพันธ์ของตัวแปรพบว่า หุ่นจำลองที่มีมุมหลังคา 60 องศา ซึ่งเป็นตัวแทนของหลังคาทรงไทย มีผลต่างระหว่างอุณหภูมิสูงสุด และต่ำสุดของอากาศภายใน น้อยที่สุดคือ 9.7 องศาเซลเซียส โดยน้อยกว่าหลังคามุม 30 องศาประมาณ 20 เปอร์เซ็นต์ นอกจากนั้นยังมีอุณหภูมิผิวสูงสุดต่ำกว่าหลังคามุม 30 องศาประมาณ 2.5 องศาเซลเซียส แต่ในเวลากลางคืนหลังคามุม 30 องศาจะมีอุณหภูมิภายในต่ำสุดเพราะผิวหลังคาแลกเปลี่ยนรังสีความร้อนกับท้องฟ้าได้มาก ส่วนการวางหลังคาในทิศทางที่ไม่ได้รับรังสีดวงอาทิตย์โดยตรงจะทำให้อุณหภูมิอากาศภายในต่ำลงได้ นอกจากนั้นยังพบว่าหุ่นจำลองที่มีมุมหลังคา 60 องศา จะมีอุณหภูมิเฉลี่ยพื้นผิวโดยรอบภายในต่ำที่สุด เพราะความสมดุลกันระหว่างพื้นที่ผิว กับอุณหภูมิผิวหลังคา ผลการวิจัยสรุปว่าลักษณะเฉพาะของมุมเอียงหลังคาเรือนไทย นั้นสามารถลดความแปรปรวนที่รุนแรงของอุณหภูมิอากาศภายใน ให้มีความเหมาะสมกับการใช้งานภายในอาคาร โดยในช่วงกลางวันหลังคา จะได้รับอิทธิพลของรังสีดวงอาทิตย์ที่ตกกระทบเพียงครึ่งเดียวของพื้นผิวหลังคาทั้งหมด ทำให้ผู้อยู่อาศัยได้รับอิทธิพลการแผ่รังสีจากพื้นผิวหลังคาที่ร้อนเพียงด้านเดียว และวัสดุมุงหลังคาที่มีมวลสารน้อยทำให้คายความร้อนได้เร็ว โดยอุณหภูมิผิวของหลังคาจะลดลงจนเท่ากับอุณหภูมิอากาศ เมื่อเวลาหลังดวงอาทิตย์ตกเพียงครึ่งชั่วโมง ในช่วงเวลากลางคืนมุมเอียงหลังคาจะทำให้อุณหภูมิอากาศภายในมีการเปลี่ยนแปลงที่ใกล้เคียงภาวะน่าสบายมากกว่า ส่วนอิทธิพลของการแผ่รังสีความร้อนจากพื้นผิวหลังคาจะลดลงเมื่อหลังคามีมุมเอียงมากขึ้น จนถึงมุมเอียง 60 องศาจึงไม่ลดลงอีก สาเหตุที่เรือนไทยไม่มีฝ้าเพดานนั้นทำให้ความร้อนลอยตัวสูงขึ้น และระบายออกผ่านวัสดุมุงหลังคาได้ แต่การนำไปประยุกต์ใช้กับอาคารที่มีฝ้าเพดานนั้น ควรออกแบบให้มีการระบายอากาศใต้หลังคา และติดตั้งฉนวนกันความร้อนที่เหมาะสมในแนวราบเหนือฝ้าเพดาน ซึ่งจะเป็นแนวทางหนึ่งในการออกแบบระบบหลังคาสำหรับภูมิอากาศของไทย ที่สามารถลดการถ่ายเทความร้อนเข้าสู่อาคารได้อย่างมีประสิทธิภาพ
DOI: 10.14457/cu.the.2002.331
title: โปรแกรมคอมพิวเตอร์เพื่อช่วยหาระยะจากภาพดิจิตอลในงานสำรวจทางสถาปัตยกรรมภายใน

description: การวัดหาระยะต่างๆของห้องหรือสถานที่ที่จะทำการออกแบบนั้นถือเป็นกิจกรรมหนึ่งที่สำคัญของสถาปนิกภายในเพราะว่าระยะต่างๆเป็นข้อมูลสำคัญในขบวนการออกแบบ วิธีการวัดหาระยะโดยทั่วไปเป็นการวัดหาระยะทางตรง คือการวัดโดยใช้ตลับเมตรซึ่งต้องใช้เวลามากถ้าในกรณีที่มีรายละเอียดที่จำเป็นต้องวัดมากและมักจะต้องใช้ผู้ทำการวัดตั้งแต่ 2 คนขึ้นไปเพื่อสามารถทำการวัดและจดบันทึกค่าต่างๆได้สะดวก ทั้งนี้มีบ่อยครั้งที่การวัดหาระยะทางตรงมีความไม่สะดวกในทางปฏิบัติ เช่นมีข้อจำกัดทางสรีระ คือผู้ทำการวัดไม่สามารถเอื้อมวัดสิ่งที่มีความสูงมากๆได้ หรือสถานที่นั้นมีข้อจำกัดต่างๆไม่สามารถที่จะวัดด้วยวิธีการวัดหาระยะทางตรงได้ เช่นเป็นพื้นที่ที่มีการใช้งานตลอดเวลา เป็นพื้นที่อันตราย เป็นพื้นที่หวงห้าม หรือเป็นพื้นที่ที่ถูกทำลายคงเหลือไว้แค่เพียงภาพถ่าย เป็นต้น ดังนั้นจุดประสงค์ของงานวิจัยนี้คือ หาวิธีและสร้างเครื่องมือที่จะใช้ช่วยหาระยะต่างๆ ที่ใช้เพียงความละเอียดโดยประมาณไปใช้งานได้อย่างสะดวก และใช้ในสถานการณ์ที่มีข้อจำกัดดังกล่าว รวมทั้งหาเงื่อนไขการใช้งานเครื่องมือที่สร้างขึ้น งานวิจัยนี้มีวิธีดำเนินการคือ ได้ใช้ทฤษฎีสามเหลี่ยมคล้าย และทฤษฎีการวิเคราะห์ภาพถ่ายด้วยหลักทัศนียภาพ เป็นทฤษฎีหลักในการสร้างโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ที่สามารถคำนวณ และรายงานระยะต่างๆจากภาพดิจิตอลของสถานที่ที่ต้องการ เป็นโปรแกรมต้นแบบเพื่อทดลองใช้งานได้ โดยมีแนวคิดคือให้ผู้ใช้ปรับลักษณะและมุมมองของรูปทรงที่กำหนดให้มีลักษณะและมุมมองเดียวกันกับภาพที่ซ้อนอยู่ด้านหลังเพื่อโปรแกรมจะได้ใช้รูปทรงที่เป็นตัวแทนของสิ่งที่อยู่ในภาพนั้นคำนวณ และรายงานค่าออกมา จากนั้นได้เทียบค่าที่ได้จากโปรแกรมกับการวัดด้วยตลับเมตร และได้ประเมินผลหลังการทดลองใช้งานโปรแกรมต้นแบบจากแบบสอบถาม ที่ตอบโดยกลุ่มผู้เชี่ยวชาญ ที่ได้คัดเลือกตามแบบเทคนิคเดลฟาย ในการศึกษาครั้งนี้ได้พบว่าผลที่ได้จากโปรแกรมได้ตอบต่อวัตถุประสงค์มีความถูกต้องแม่นยำอยู่ในเกณฑ์ที่ยอมรับได้ แต่ยังมีข้อจำกัดในการปรับมุมมองของรูปทรงในโปรแกรมกับมุมของภาพให้พอดีกันนั้นต้องพึ่งการทำงานของผู้ใช้เป็นหลัก และข้อจำกัดในเรื่องของส่วนติดต่อใช้งาน GUI (Graphic User Interface) ซึ่งงานวิจัยนี้น่าจะได้รับการพัฒนาต่อไปให้มีการใช้งานที่ง่ายขึ้น และลดความคลาดเคลื่อนจากปัจจัยต่างๆได้ ตลอดจนสามารถพัฒนาให้โปรแกรมให้นำไปติดตั้งใช้งานในระบบปฏิบัติการอื่นๆ ที่นิยมได้เช่น ระบบปฏิบัติการบน Mac OS หรือ Linux OS และอื่นๆ เป็นต้น
DOI: 10.14457/cu.the.2002.332
title: การจัดทำเครื่องชี้วัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ ในโครงการหมู่บ้านจัดสรรขนาดกลาง : กรณีศึกษาโครงการหมู่บ้านจัดสรรระดับราคาปานกลางในเขตกรุงเทพมหานคร

description: จัดทำเครื่องชี้วัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมทางกายภาพในโครงการหมู่บ้านจัดสรรขนาดกลาง โดยเลือกโครงการหมู่บ้านจัดสรรระดับราคาปานกลางในเขตกรุงเทพมหานคร เป็นกรณีศึกษา และใช้วิธีวิจัยโดยการทบทวนวรรณกรรม ได้แก่ ข้อกฎหมาย มาตรฐานที่อยู่อาศัย และงานวิจัยเรื่องเครื่องชี้วัดสิ่งแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง จากนั้นนำแนวคิดดังกล่าวมาจัดสร้าง เครื่องชี้วัดคุณภาพสิ่งแวดล้อมทางกายภาพในโครงการ โดยพิจารณาเฉพาะภายนอกตัวอาคารพักอาศัย แล้วจึงนำเครื่องชี้วัดไปขอความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญจำนวน 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มเจ้าหน้าที่ภาครัฐ จำนวน 5 ท่าน กลุ่มผู้พัฒนาโครงการ จำนวน 4 ท่าน กลุ่มนักวิชาการ จำนวน 5 ท่าน และกลุ่มนักบริหารชุมชน จำนวน 4 ท่าน รวมทั้งหมด 18 ท่าน โดยแบ่งการขอความคิดเห็นออกเป็น 2 รอบ และใช้แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้างและแบบสอบถามประกอบ ผลการวิจัยพบว่า เครื่องชี้วัดดังกล่าวแบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่ 1 องค์ประกอบด้านการออกแบบ และจัดวางสิ่งแวดล้อมทางกายภาพในโครงการฯ ประกอบด้วยหมวดเครื่องชี้วัด 4 หมวด มีเครื่องชี้วัดจำนวน 39 ตัว กลุ่มที่ 2 องค์ประกอบด้านสิ่งแวดล้อมทางกายภาพในโครงการฯ ประกอบด้วยหมวดเครื่องชี้วัด 9 หมวด มีเครื่องชี้วัดจำนวน 130 ตัว กลุ่มที่ 3 องค์ประกอบด้านการบริหารจัดการและดูแลชุมชนในโครงการฯ (เป็นเครื่องชี้วัดเสริม) ประกอบด้วยหมวดเครื่องชี้วัด 5 หมวด มีเครื่องชี้วัดจำนวน 39 ตัว และกลุ่มที่ 4 ข้อสังเกตอื่นๆ มีเครื่องชี้วัดจำนวน 4 ตัว ดังนั้นเราสามารถนำเครื่องชี้วัดดังกล่าว มาใช้พิจารณาคุณภาพสิ่งแวดล้อมทางกายภาพ 4 ประการ คือ 1) ความเหมาะสมของการออกแบบ และจัดวางสิ่งแวดล้อมทางกายภาพโดยรวมในโครงการ 2) ความพอเพียงและความเหมาะสม ขององค์ประกอบสิ่งแวดล้อมทางกายภาพแต่ละอย่างในโครงการ 3) ประสิทธิภาพการบริหารจัดการและดูแลชุมชนในโครงการ 4) การรับรู้ถึงความเหมาะสมขององค์ประกอบสิ่งแวดล้อมทางกายภาพโดยรวมในโครงการ อย่างไรก็ตาม จากกระบวนการวิจัยที่ดำเนินการ เครื่องชี้วัดที่ได้จากการวิจัยนี้ควรมีการนำไปพัฒนาต่อเนื่อง จึงจะทำให้มีความครบถ้วนสมบูรณ์และถูกต้องมากยิ่งขึ้น โดยข้อเสนอแนะสำหรับการพัฒนาเครื่องชี้วัดต่อไปมี 5 ประการ คือ 1) การขอความคิดเห็นของผู้อยู่อาศัยในโครงการ 2) การทดสอบเครื่องชี้วัด 3) การพิจารณาถึงวิธีการวัดโดยใช้เครื่องชี้วัด 4) การใช้กระบวนการอื่นๆ ในการขอความคิดเห็นจากผู้เชี่ยวชาญ 5) การนำเครื่องชี้วัดไปพิจารณาขยายผลกับโครงการหมู่บ้านจัดสรรกลุ่มอื่นๆ
DOI: 10.14457/cu.the.2002.333
title: โปรแกรมคอมพิวเตอร์ช่วยวิเคราะห์รูปแบบและยุคสมัยของงานสถาปัตยกรรมไทย ประเภทเจดีย์

description: ในการศึกษางานสถาปัตยกรรมไทยเป็นเรื่องที่ต้องใช้เวลามาก เพื่อใช้ในท่องจำและเรียนรู้ให้เกิดความชำนาญ จนสามารถทราบถึงชนิดและรูปแบบของงานสถาปัตยกรรมไทยนั้นๆได้ ดังนั้นในการศึกษาของงานวิจัยนี้จึงทำขึ้นเพื่อหาวิธีหรือเครื่องมือที่ช่วยย่นระยะเวลาดังกล่าว โดยอ้างอิงกรรมวิธีที่อยู่บนพื้นฐานของการเปรียบเทียบองค์ประกอบของงานสถาปัตยกรรมไทยต้นแบบ ซึ่งมีแหล่งข้อมูลเป็นรูปภาพ รูปถ่าย และข้อมูลทางเอกสารของอาจารย์ผู้ชำนาญงานสถาปัตยกรรมไทยที่ถ่ายทอดมาจากตัวงานสถาปัตยกรรมไทย ประเภทเจดีย์ เพื่อวิเคราะห์หาชนิด และลักษณะของเจดีย์นั้นๆ ว่าเป็นเช่นไร โดยในการวิจัยนี้ได้เลือกเจดีย์ทรงย่อมุม ในช่วงยุคสมัยของสุโขทัย และกรุงศรีอยุธยาเป็นพื้นฐานในการศึกษา ซึ่งนับเป็นเจดีย์ที่มีผลต่อพัฒนาการของเจดีย์ทรงดังกล่าวในปัจจุบัน ข้อมูลพื้นฐานที่สรุปจากแหล่งข้อมูลสถาปัตยกรรมไทยพื้นฐานของอาจารย์ผู้ทรงคุณวุฒิต่างๆ นี้จะบ่งบอกถึงข้อมูลในเรื่องของลักษณะรูปทรง และรูปแบบตามยุคสมัย รวมถึงองค์ประกอบพื้นฐานบนตัวงานสถาปัตยกรรมไทยนั้น โดยทำการแยกกลุ่มตามลักษณะของรูปทรง และช่วงเวลาที่เจดีย์นั้นถูกทำการสร้างด้วยผลของการพัฒนาการรูปทรงในเวลาที่แตกต่างกัน และแปลงข้อมูลทางสถาปัตยกรรมไทยที่ได้เป็นข้อมูลทางคอมพิวเตอร์ และนำไปพัฒนาเป็นโปรแกรมทางคอมพิวเตอร์ที่ช่วยให้สถาปนิกที่สนใจสืบค้นหาข้อมูลองค์เจดีย์นั้น ให้ได้คำตอบที่ถูกต้องใกล้เคียงกับการบอกกล่าวของผู้ชำนาญงานทางด้านสถาปัตยกรรมไทยโดยตรง ด้วยวิธีการทางระบบผู้เชี่ยวชาญ หรือ Expert System ซึ่งโครงสร้างของโปรแกรมนี้จะช่วยให้สถาปนิก และบุคคลทั่วไปที่มีความรู้ทางสถาปัตยกรรมไทยประเภทเจดีย์ให้เกิดองค์ความรู้ที่เพิ่มพูนชึ้น
DOI: 10.14457/cu.the.2002.334
title: การเปลี่ยนแปลงรูปแบบการตั้งถิ่นฐานจากชุมชนน้ำสู่เมืองบก ในพื้นที่เมืองฝั่งธนบุรี

description: ธนบุรี เป็นเมืองที่มีประวัติความเป็นมายาวนาน จากลักษณะรูปแบบการตั้งถิ่นฐานจากเดิม คลองและแม่น้ำเป็นจุดกำเนิดของชุมชนต่างๆ ซึ่งอำนวยประโยชน์ต่อชุนชนทั้งความเป็นอยู่ สภาพวิถีชีวิต ที่อยู่อาศัย อาชีพ และขนบธรรมเนียมประเพณี ทั้งหมดเกี่ยวข้องผูกพันกับสายน้ำ รูปแบบดังกล่าวนั้นเป็นการดำรงชีวิตของชุมชนพึ่งน้ำ จนในปัจจุบันเมื่อเกิดการเปลี่ยนแปลงการพัฒนาประเทศ การพัฒนาถูกนำไปสู่การดำรงชีวิตของเมืองสมัยใหม่แบบ เมืองพึ่งบก ที่อยู่กับถนน อันเป็นรูปแบบของการตั้งถิ่นฐานจากพื้นฐานที่แตกต่างกัน การศึกษาวิจัยมีวัตถุประสงค์ศึกษาถึงลักษณะรูปแบบการตั้งถิ่นฐาน ที่เปลี่ยนแปลงของชุมชนที่เคยพึ่งน้ำ เป็นเมืองสมัยใหม่แบบเมืองพึ่งบก โดยแสดงให้เห็นถึงรูปแบบต่างๆ ของการเปลี่ยนแปลง จากนั้นจึงศึกษาเพื่อให้ได้ทราบถึงข้อดีและข้อเสีย ของรูปแบบการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น โดยขั้นตอนการศึกษาแบ่งออกเป็น 2 ช่วง ในช่วงแรกจะศึกษาถึง เหตุแห่งการเปลี่ยนแปลงลักษณะทางกายภาพ ออกเป็น 11 ช่วงยุคที่ตามสาเหตุการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญในพื้นที่ศึกษา ซึ่งเมื่อได้ทราบถึงลักษณะและรูปแบบการเปลี่ยนแปลงที่เป็นมาแล้ว จากนั้นจึงศึกษาต่อถึง ผลของการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น จากการเข้ามาของปัจจัยการดำรงชีวิตแบบเมืองบก ผ่านตัวอย่างชุมชนในพื้นที่ศึกษาทั้ง 11 แห่ง ผลจากการศึกษาทำให้ได้ทราบถึง ปัจจัยการเปลี่ยนแปลงจากชุมชนพึ่งน้ำสู่เมืองพึ่งบก โดยเกิดจาก 1. บทบาทที่เป็นมาของพื้นที่ทั้งจากการเชื่อมโยงในระดับที่แตกต่างกัน 2. นโยบายและค่านิยมในแต่ละช่วงยุค 3. ปัจจัยทางกายภาพที่เปลี่ยนแปลงไปตามธรรมชาติ และโดยฝีมือคน ทั้งหมดต่างผูกผันและเกี่ยวเนื่องกันมาโดยตลอด ทั้งในช่วงยุคเดียวกันและระหว่างช่วงยุค เป็นกระบวนการที่ส่งผลต่อเนื่องมาจนถึงในปัจจุบัน และได้ทราบถึงผลของปัจจัย การเปลี่ยนแปลงที่สัมพันธ์กับบทบาทเดิมของพื้นที่ และสภาพทางกายภาพที่เปลี่ยนไป ทำให้ชี้แจ้งได้ถึงข้อดีและข้อเสีย ของแต่ละปัจจัยการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น ซึ่งจากทั้งเหตุและผลของการเปลี่ยนแปลงที่ได้ทราบมานั้น ถือเป็นองค์ความรู้สำคัญที่เป็นแนวทางต่อไป ในการพัฒนาเมืองที่มีพื้นฐานเช่นเดียวกัน และได้สร้างทางเลือกในการพัฒนา เพื่อการรับมือต่อปัญหาที่จะเกิดขึ้นจากการพัฒนาเมือง ที่แตกต่างจากพื้นฐานเดิมของพื้นที่ อันเป็นข้อเท็จจริงในปัจจุบันและอนาคตที่เกิดขึ้นโดยทั่วไป
DOI: 10.14457/cu.the.2002.335
title: การประยุกต์ใช้การระเหยของน้ำโดยไม่เพิ่มความชื้นเพื่อลดอุณหภูมิอากาศภายในห้อง

description: เนื่องจากสภาพภูมิอากาศที่ร้อนของประเทศไทย ทำให้มีความต้องการใช้พลังงานในการปรับอากาศเพื่อสร้างสภาวะน่าสบายให้แก่ผู้อยู่อาศัยอย่างมหาศาล ดังนั้น เพื่อเป็นการลดพลังงานจึงนำเอาระบบการทำความเย็น จากการระเหยของน้ำโดยรูปแบบของท่อลม ในการวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อลดอุณหภูมิอากาศภายในห้องสำหรับอาคารที่พักอาศัย ขั้นตอนการวิจัยประกอบด้วย 1) หาตัวแปรที่มีอิทธิพลต่อการระเหยของน้ำ 2) หาสมการหลักเพื่ออธิบายความสัมพันธ์ของตัวแปร และสามารถทำนายอุณหภูมิอากาศภายในท่อทดสอบได้ 3) เสนอแนวทางการระเหยของน้ำของท่อทดสอบ เพื่อลดพลังงานและเหมาะสมต่อการใช้งานจริง ซึ่งทำการทดสอบภายในห้องทดสอบขนาด 30.6 ลูกบาศก์เมตร ซึ่งนำอากาศภายในห้องผ่านท่อทดสอบทดสอบสแตนเลสขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 6 นิ้ว ซึ่งมีพื้นที่ผิวทั้งหมด 2.34 ตารางเมตร เพื่อลดอุณหภูมิโดยการระเหยของน้ำที่ผิวท่อแล้วนำกลับเข้าสู่ภายในห้องอีกครั้ง ผลจากการวิจัยพบว่า พบว่า ช่วงกลางวัน เวลา 12.00น ถึง 15.00น ซึ่งมีสภาพอากาศภายนอกอาคารที่อุณหภูมิสูง ปริมาณความชื้นสัมพัทธ์ต่ำ มีความเร็วลมอย่างน้อย 1 เมตรต่อวินาที และไม่มีอิทธิพลของรังสีดวงอาทิตย์โดยตรงคือตัวแปรที่ทำให้ประสิทธิภาพการระเหยของน้ำสามารถเกิดขึ้นได้มากที่สุด โดยสามารถลดอุณหภูมิอากาศภายในท่อทดสอบ 2.5 องศาเซลเซียส และแสดงความสัมพันธ์ของตัวแปรได้ด้วยสมการ สำหรับระยะเวลาการให้น้ำที่เหมาะสมต่อการระเหยของน้ำของท่อทดสอบ คือ การเปิดให้น้ำเป็นเวลา 30 นาทีแล้วหยุดให้น้ำเป็นเวลา 1 ชั่วโมง สามารถลดอุณหภูมิอากาศลงได้ 3 องศาเซลเซียสเท่าเดิม การลดอุณหภูมิอากาศภายในห้องโดยการระเหยของน้ำด้วยระบบท่อลมเป็นอีกแนวทางที่สามารถลดอุณหภูมิอากาศภายในห้องได้ โดยมีตัวแปรสำคัญที่มีผลต่อประสิทธิภาพในการลดอุณหภูมิอากาศ คือ ปริมาณความชื้นในอากาศภายนอกร่วมกับการออกแบบท่อลมที่ทำให้อากาศภายในท่อสามารถสัมผัสกับพื้นที่ผิวเพื่อแลกเปลี่ยนความร้อนได้มากที่สุด และใช้วัสดุที่เป็นตัวกลางแลกเปลี่ยนความร้อนได้ดี ไม่เกิดสนิม การเพิ่มพื้นที่ผิวแก่ท่อทำให้ประสิทธิภาพการแลกเปลี่ยนความร้อนสูงขึ้น ดังเช่นท่อลมบ้านชีวาทิตย์ที่ทำการศึกษาเปรียบเทียบมีพื้นที่ผิวท่อ 7.54 ตารางเมตร มากกว่าท่อทดสอบ 3.5 เท่า สามารถลดอุณหภูมิอากาศได้ต่ำกว่าท่อทดสอบ 4.85 องศาเซลเซียส ในการนำมาประยุกต์ใช้กับอาคารจริงให้มีประสิทธิภาพต้องเป็นอาคารที่ใช้ระบบทำความเย็นแบบธรรมชาติ