DOI: 10.17026/ar/cyirv7
title: Replication Data for: Transect-rapport 3325: Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend V0eldonderzoek, verkennende fase. Aarle-Rixtel, Asdonkseweg. Gemeente Laarbeek.

description: Op basis van het bureauonderzoek heeft het plangebied vanaf het begin van de huidige geologische periode, het Holoceen, gelegen op een landschappelijk gradiënt. Het bevond zich namelijk op de overgang van een dekzandvlakte naar een beekdal. Dergelijke locaties waren in het verleden aantrekkelijk voor bewoning, door de aanwezige vruchtbare gronden en de aanwezigheid van drinkwater. Er bestaat dan ook een gerede kans dat de mens zich in het plangebied gevestigd heeft. Of van menselijke bewoning echter nog resten kunnen worden aangetroffen, is afhankelijk van de mate van verspoeling van het dekzand die vanuit het 
oerstroomdal van de Aa in betreffende perioden heeft opgetreden. Voor de periode LaatPaleolithicum tot en met het Vroeg-Neolithicum geldt dan ook geen hoge (zoals op de Erfgoedkaart), maar een middelhoge archeologische verwachting. &lt;p&gt;
• In de periode vanaf het Midden-Neolithicum steeg de grondwaterspiegel in het gebied rond de Aa sterk en trad in de omgeving van het plangebied vernatting op. Ten noorden van het plangebied heeft zich daarbij zelfs veen kunnen vormen. Vermoedelijk heeft in het plangebied het grondwater ook tot aan maaiveld gereikt. Er heeft waarschijnlijk geen veenvorming opgetreden. Hiermee heeft het plangebied waarschijnlijk geen gunstige bewoningslocatie meer gevormd vanaf ongeveer het Midden-Neolithicum. Bekend is bovendien dat men zich na de 
introductie van de landbouw vaker is gaan vestigen op de hoger gelegen (en strategischere) locaties van het landschap – ten opzichte van de lager gelegen vlaktes en gradiëntzones naar beekdalen. Daarom heeft het plangebied een lage archeologische verwachting voor de periode van het Midden-Neolithicum tot en met de Vroege-Middeleeuwen. &lt;br&gt;
• Uit historische bronnen blijkt dat Aarle en Rixtel vanaf de 12e-13e eeuw zijn ontgonnen. Ook het buitengebied tussen beide bewoningskernen is vanaf die periode bewoond. Hoewel het plangebied niet langs een ontginningsas of een historische weg lag, staat hierbinnen op de oudst beschikbare historische kaart (uit begin-18e eeuw) wel bebouwing afgebeeld. Aan de hand hiervan kan niet geheel worden uitgesloten dat men ook al in eerdere perioden van ontginningen hier gewoond heeft. Op grond hiervan geldt een hoge verwachting voor zowel de Late Middeleeuwen als de Nieuwe tijd. Het zwaartepunt van de verwachting ligt in het gebied dat ook al op de gemeentelijke Erfgoedkaart met een hoge verwachting op bebouwingsresten is aangeduid. In het overige deel van het plangebied worden met name resten van landgebruik verwacht.
• Uit het veldonderzoek blijkt dat het plangebied in een vlakte van verspoelde dekzanden ligt. Deze is doorgaans nat geweest getuige het hoog voorkomen van roestvlekken. Tevens is de oorspronkelijke top van het dekzand verdwenen. Dit is in het grootste deel van het gebied het gevolg van egalisatie en in het noordwesten zelfs mogelijk door ontgronding. Op het AHN is namelijk te zien hoe het voormalig kavel daar lager ligt dan de rest van het plangebied, En, in boring 4 is sprake van een verstoord bodemprofiel. De verwachting dat hiermee in het gebied 
resten uit de periode Laat-Paleolithicum-Vroege Middeleeuwen aangetroffen zullen worden, is laag. De verwachting op deze resten uit het bureauonderzoek is zodoende bij te stellen. Uitzondering geldt echter voor de locatie, waarbinnen in het plangebied op basis van een vroeg19e-eeuwse kaart sprake is van bebouwing. Deze bebouwing, vermoedelijk gesticht op de rand van de lage zandgronden naar het dal (zie bijlage 5 van het Fysisch Landschap), kan hier reeds sinds het begin van de Nieuwe tijd gestaan hebben, zo mogelijk zelfs in de Late Middeleeuwen toen de omgeving van het plangebied is ontgonnen (12e/13e eeuw). Als gevolg van de 
ontginningen is mogelijk de algehele waterstand in het gebied verlaagd, waardoor gronden bruikbaar en bewoonbaar werden. In combinatie met een relatief beperkte verstoring in het gebied ten zuiden, zuidoosten en -oosten van deze bebouwing, is het mogelijk dat in dat gebied grondsporen aanwezig zijn van bewoning die teruggaat tot in de Late Middeleeuwen. De verwachting op resten uit de Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd blijft daarom voor een deel van het plangebied hoog. Het deel dat dit betreft is weergegeven in bijlage 11. Resten van deze bewoning bevinden zich in de top van het dekzand, op een diepte vanaf 30 cm -Mv.