DOI: 10.14457/stou.the.2022.9
title: แนวทางการส่งเสริมเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 ของเกษตรกรกลุ่มนาแปลงใหญ่ในอำเภอทุ่งฝน จังหวัดอุดรธานี

description: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) สภาพส่วนบุคคล สังคมและเศรษฐกิจ 2) ความรู้เกี่ยวกับเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 3) การปฏิบัติตามเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 4) ปัญหาเกี่ยวกับการส่งเสริมเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 และ 5) แนวทางการส่งเสริมเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 ของเกษตรกรกลุ่มนาแปลงใหญ่ ในอำเภอทุ่งฝน การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงสำรวจ ประชากรที่ศึกษา คือ เกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการระบบส่งเสริมการเกษตรแบบแปลงใหญ่ข้าว อำเภอทุ่งฝน จังหวัดอุดรธานี ปี พ.ศ. 2563 -2564 จำนวน 260 ราย กำหนดขนาดของกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรคำนวณของ ทาโร ยามาเน ที่ความคลาดเคลื่อน 0.05 ได้ขนาดกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 158 ราย ทำการสุ่มตัวอย่างแบบง่ายโดยวิธีการจับสลาก เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ คือ แบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติพรรณนา ผลการวิจัย พบว่า 1) เกษตรกรร้อยละ 57.6 เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 52.37 ปี ร้อยละ 94.3 จบการศึกษาระดับประถมศึกษา มีการติดต่อกับเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตร เฉลี่ย 1.28 ครั้ง/เดือน ในการปลูกข้าวเหนียว กข6 เกษตรกรมีประสบการณ์ในการปลูก เฉลี่ย 33.78 ปี มีขนาดพื้นที่ เฉลี่ย จำนวน 8.56 ไร่ มีรายได้จากการผลิตข้าวเหนียว กข6 เฉลี่ย 2,721 บาท/ไร่ มีต้นทุนการผลิต รวมเฉลี่ย 3,895.12 บาท/ไร่ 2) เกษตรกรมีความรู้ เกี่ยวกับเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยเกษตรกรร้อยละ 100.0 มีความรู้ในการไถกลบตอซังและฟางข้าว การปลูกปุ๋ยพืชสด และการเก็บเกี่ยวในระยะพลับพลึง และมีความรู้น้อย ที่สุดในเรื่อง การใช้สารกำจัดวัชพืช เมื่อพบว่าพืชมีการระบาดในนาเกินร้อยละ 20 ของพื้นที่นาทั้งหมด 3) เกษตรกรมีการปฏิบัติตามเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยเกษตรกรร้อยละ 100.0 มีการปฏิบัติในเรื่อง การไถกลบตอซังและฟางข้าว การใส่ปุ๋ยเคมีในนาข้าวอย่างน้อย 2 ครั้ง และการใช้พันธุ์ข้าวที่มีความด้านทานต่อโรคและแมลงศัตรูข้าว และมีการปฏิบัติน้อยที่สุดในเรื่อง การปรับหน้าดินให้เรียบสม่ำเสมอ และการตากข้าว 4) ในภาพรวมเกษตรกรมีปัญหาเกี่ยวกับการส่งเสริมเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 อยู่ในระดับปานกลาง โดยเกษตรกรมีปัญหาด้านการสนับสนุนอยู่ในระดับมาก และประเด็นที่มีปัญหามากที่สุด คือ ขาดองค์ความรู้เรื่องการจักการศัตรูข้าวโดยใช้สารธรรมชาติ 5) ในภาพรวมเกษตรกรเห็นด้วยกับแนวทางการส่งเสริมเทคโนโลยีการลดต้นทุนการผลิตข้าวเหนียว กข6 อยู่ในระดับมาก โดยเกษตรกรเห็นด้วยกับแนวทางการส่งเสริมในด้านการส่งเสริมและด้านประเด็นความรู้ในระดับมากและประเด็นที่เกษตรกรเห็นด้วยมากที่สุด คือ เจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรควรลงพื้นที่ติดตามและเยี่ยมเยียนเกษตรกรอย่างสม่ำเสมอ || The objectives of this research were to study the 1) personal, social, and economic conditions of rice farmers; 2) cost reduction technology in RD6 glutinous rice production; 3) practices related to cost reduction technology in RD6 glutinous rice production; 4) problems with the extension of cost reduction technology in RD6 glutinous rice production; and 5) extension guidelines in utilizing cost reduction technology in RD6 glutinous rice production of rice farmers collaborating in Thung Fon district. The research is survey research. The study population was 260 farmers who participated in the rice collaborative farming system extension project in Thung Fon district, Udon Thani province from 2020-2021. The sample size of 158 people was determined by using Taro Yamane formula with a marginal error value of 0.05. A simple random sampling using the lottery method was used. Tool used in this study was structured interviews. Data were analyzed by using descriptive statistics such as frequency, percentage, minimum value, maximum value, mean, standard deviation, and ranking. The results of the research revealed that 1) 57.6% of farmers were male with the average age of 52.37 years old and 94.3% of them completed primary school education. The average contact with an agricultural extension officer was 1.28 time/month, For RD6 glutinous rice production, the average experience was 33.78 years, the average area was 8.56 rai, the average income from RD6 glutinous rice production was 2,721 baht/rai, and the total average RD6 glutinous rice production cost was 3,895.12 baht/rai; 2) Farmers had knowledge regarding cost reduction technology in RD6 glutinous rice production, overall, was at a high level. 100.0% of farmers had knowledge in rice straw plowing, green manure planning, and harvesting when more than half of the rice seed was ripe. They had the least knowledge in the application of weed control substances when it was found out that there was an outbreak in the rice field covering more than 20% of the total rice production area; 3) Farmers practiced according to cost reduction technology in RD6 glutinous rice production, overall, at a high level. 100.0% of farmers practiced rice straw plowing, applied chemicals in the rice field at least 2 times, and used rice seedlings that had no rice disease and were pest resistant. They had the lowest level of practice in consistent soil flattening modification and rice sun-drying; 4) Overall, farmers encountered problems in cost reduction technology extension for RD6 glutinous rice production at a moderate level. They faced problems regarding support at a high level. The most problematic issue was the lack of knowledge in natural rice pest management; 5) Overall, farmers were agreeable to cost reduction technology in RD6 glutinous rice production at a high level. The farmers agreed, at a high level, with the extension guidelines regarding the promotion and guidelines in using cost reduction technology for RD6 glutinous rice production. Farmers agreed with the extension guidelines regarding development and knowledge issues. The issue that the farmers agreed on the most was that the agricultural extension officers should go into the field to visit the farmers regularly.