DOI: 10.17026/ar/9kozew
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de aanleg van een natuurlijke waterberging en boscompensatie aan de Bolgerijsekade te Everdingen, gemeente Vijfheerenlanden

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van het project NBW Vierhoeven. Het plangebied ligt aan de Bolgerijsekade te Everdingen, gemeente Vijfheerenlanden (afbeelding 1, kaart 1). Het project betreft de aanleg door Waterschap Rivierenland van een natuurlijke waterberging (ca. 5,1 ha – percelen 860/635/410), en een agrarisch perceel waar boscompensatie zal plaatsvinden (ca. 0,7 ha – perceel 971). Het plangebied is momenteel deels in gebruik als bos, en deels in agrarisch gebruik. De ingrepen staan nog niet vast, maar voor de aanleg van de waterberging zal de bovengrond naar verwachting rond 0,5 m beneden maaiveld worden afgegraven. De ingrepen ten behoeve van de aanplant van bos zijn nog niet bekend. Gedacht kan worden aan plantgaten van 1 x 1 x 1 meter.

Omdat naar verwachting bij de geplande ingrepen de vrijstellingsgrenzen voor archeologisch onderzoek op basis van de gemeentelijke archeologische beleidskaart en het vigerende bestemmingsplan worden overschreden, diende het onderhavige onderzoek te worden uitgevoerd.

Binnen de drie deelgebieden kunnen in principe archeologische waarden voorkomen op de oeverafzettingen van de Tienhoven en Autena stroomgordels. Afzettingen van deze beide stroomgordels worden verwacht op een diepte vanaf 2,5 tot 4 meter beneden maaiveld. Op de Tienhoven en Autena stroomruggen kunnen archeologische waarden uit het Laat-Mesolithicum tot aan de Late IJzertijd worden aangetroffen; deze zijn echter in de directe omgeving van het plangebied niet eerder aangetroffen. Boven deze afzettingen is komklei en veen aanwezig met een lage archeologische verwachting. Vanaf de Late IJzertijd vernatte het gebied en ontstond er veen. Het gebied is vanaf de 12e eeuw ontgonnen, vanuit de huidige Graaf Huibertlaan, en de aanleg van de Bolgerijsekade. Op basis van historisch kaartmateriaal zijn er geen aanwijzingen voor bewoning in de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd.
Circa 500 meter ten zuidoosten van het plangebied zijn in het verleden diverse onderzoeken uitgevoerd op de Zijderveld stroomrug waarbjj archeologische resten uit de Bronstijd/IJzertijd zijn aangetroffen. Het plangebied ligt buiten de invloedssfeer van deze stroomgordel waardoor er geen archeologische waarden worden verwacht die hiermee verband houden.

Advies
Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert met het oog op de aard en diepte van de voorgenomen ontwikkelingen geen nader onderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ).
Indien de ingrepen echter wel dieper gaan dan 2 m -mv, adviseert Vestigia om een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uit te voeren om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen en de mate van verstoring. Dit onderzoek kan worden uitgevoerd door te boren in een grid van ca. 30x40, met behulp van een edelmanboor diameter 7 cm (onder grondwater een guts diameter 3 cm).

Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Vijfheerenlanden, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces.

Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Vijfheerenlanden, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.