DOI: 10.14457/tu.the.2018.1336
title: หลักเกณฑ์การกำหนดความรับผิดทางอาญา: ศึกษากรณีการใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์กับหญิงที่ไม่มีสามีโดยชอบด้วยกฎหมาย

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้ศึกษาปัญหาของบทบัญญัติเกี่ยวกับหลักเกณฑ์การกำหนดความรับผิดทางอาญา กรณีใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์กับหญิงที่ไม่มีสามีโดยชอบด้วยกฎหมาย ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กที่เกิดโดยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ พ.ศ.2558 โดยพิจารณาทั้งหลักประโยชน์สูงสุดของเด็กและความเหมาะสมในการกำหนดความรับผิดทางอาญาของผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรม จากการศึกษาผู้เขียนเห็นว่า บทกำหนดความรับผิดทางอาญากรณีการให้บริการกับหญิงที่ไม่มีสามีโดยชอบด้วยกฎหมายตามพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กที่เกิดโดยอาศัยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ พ.ศ.2558 ยังไม่สอดคล้องกับหลักเกณฑ์ในการกำหนดความรับผิดทางอาญา โดยการตั้งครรภ์บางกรณีไม่ได้เป็นการตั้งครรภ์แทนผู้อื่นที่มีวัตถุประสงค์ในทางการค้าหรือแสวงประโยชน์อื่นใดอันไม่ชอบด้วยกฏหมาย ทั้งนี้เป็นการตั้งครรภ์ที่มีวัตถุประสงค์เพื่อมีบุตรสืบเชื้อสายของตนเอง แต่ผู้หญิงโสดต้องพึ่งเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์เนื่องจากโดยสภาพของร่างกายของสตรีนั้นไม่สามารถตั้งครรภ์ได้ด้วยตัวเอง โดยผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมไม่สามารถใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์กับบุคคลดังกล่าวได้ และหากผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมทางการแพทย์ฝ่าฝืนข้อบัญญัติของกฎหมายจะต้องได้รับโทษทางอาญา การลงโทษผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมในกรณีเช่นนี้เกิดจากการกำหนดตัวบุคคลที่สามารถใช้บริการเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ไว้แคบเกินไปดังนั้น ผู้เขียนขอเสนอแนะแนวทางในการแก้ไขบทบัญญัติของกฎหมายเพื่อให้ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมสามารถใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์กับหญิงที่ไม่มีสามีโดยชอบด้วยกฎหมายและไม่ได้ทำเพื่อวัตถุประสงค์ในทางการค้าหรือแสวงประโยชน์อื่นใดอันไม่ชอบด้วยกฏหมาย และยังคงสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ในการออกพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็กที่เกิดโดยเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ พ.ศ.2558 ที่ต้องการควบคุมการศึกษาวิจัยทางวิทยาศาสตร์การแพทย์เกี่ยวกับตัวอ่อนและเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ไม่ให้มีการนำไปใช้ในทางที่ไม่ถูกต้อง ดังนี้(1) ควรกำหนดบทนิยามของการตั้งครรภ์เพื่อให้กำเนิดบุตรของตนเองให้ชัดเจน(2) ควรกำหนดบทนิยามของการบําบัดรักษาภาวะการมีบุตรยากให้รวมไปถึงกรณีของหญิงที่ต้องการตั้งครรภ์เพื่อให้กำเนิดบุตรของตนเอง(3) ควรกำหนดให้ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมสามารถใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์กับผู้เข้ารับบริการที่ครอบคลุมมากขึ้นมากกว่าสามีและภริยาที่ชอบด้วยกฎหมาย และสอดคล้องกับร่างพระราชบัญญัติการจดทะเบียนคู่ชีวิต พ.ศ. .... โดยเพิ่มกรณีที่บุคคลนั้นมีความประสงค์ที่จะตั้งครรภ์เพื่อมีบุตรที่สืบเชื้อสายของตนเอง(4) ควรยกเลิกความผิดและบทกำหนดโทษทางอาญาให้กับผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมที่ให้บริการกับหญิงที่ไม่มีสามีที่ชอบด้วยกฎหมายจากการศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับการกำหนดความรับผิดทางอาญากรณีการใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์กับหญิงที่ไม่มีสามีโดยชอบด้วยกฎหมาย ผู้เขียนเห็นว่า(1) ควรกำหนดบทนิยามให้หญิงที่ไม่มีสามีที่ชอบด้วยกฎหมาย และคู่ชีวิตตามร่างพระราชบัญญัติการจดทะเบียนคู่ชีวิต พ.ศ. .... ที่ประสงค์จะมีบุตรเป็นของตนเองให้เข้าถึงการใช้เทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์ได้ โดยอาจกำหนดว่า “การตั้งครรภ์เพื่อให้กำเนิดบุตรของตนเอง” หมายถึง การที่หญิงโสดทั้งที่มีและไม่มีสามีตามความเป็นจริงตั้งครรภ์เพื่อให้กำเนิดบุตรที่เป็นเชื้อสายของตนเอง (โดยไม่ได้ตั้งครรภ์แทนผู้อื่น) ทั้งนี้ให้รวมถึงคู่ชีวิตที่เป็นหญิงเพศเดียวกันตามพระราชบัญญัติการจดทะเบียนคู่ชีวิต พ.ศ. .... ซึ่งกระทำโดยมิได้มีวัตถุประสงค์ในทางการค้าหากำไร หรือประโยชน์อื่นใดที่มิควรได้(2) ควรกำหนดบทนิยามของ “การบําบัดรักษาภาวะการมีบุตรยาก” ให้รวมไปถึงกรณีของสตรีที่โดยสภาพของร่างกายนั้นไม่สามารถมีบุตรได้ด้วยตัวเอง(3) ควรกำหนดให้ผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมสามารถให้บริการเทคโนโลยีช่วยการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์กับหญิงที่ต้องการการตั้งครรภ์เพื่อให้กำเนิดบุตรของตนเอง(4) ควรยกเลิกความผิดและบทกำหนดโทษทางอาญาให้กับผู้ประกอบวิชาชีพเวชกรรมที่ให้บริการกับผู้ที่ประสงค์จะใช้เทคโนโลยีช่วยในการเจริญพันธุ์ทางการแพทย์กับหญิงที่ต้องการตั้งครรภ์เพื่อให้กำเนิดบุตรของตนเอง