DOI: 10.17026/dans-zu2-n4ez
title: Spoorstraat 7, Steenhouwersstraat 2 en 4 en de Zuiderhaven 300 en 302 te Harlingen

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in juli 2017 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Spoorstraat 7, Steenhouwersstraat 2 en 4 en de Zuiderhaven 300 en 302 te Harlingen. Aanleiding is de voorgenomen herontwikkeling van de locatie.&lt;br&gt;Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit bleek dat het plangebied zich in een voormalig getijdengebied bevindt. Op een diepte van ca. 150 tot 250 cm –mv wordt de top van de kwelderafzettingen verwacht. In theorie kunnen in de top hiervan archeologische waarden uit de IJzertijd, Romeinse tijd en Middeleeuwen aanwezig zijn.&lt;br&gt;Waarschijnlijker heeft de bewoning zich in deze perioden evenwel op de terp van Almenum geconcentreerd, op ca. 200 m ten noordoosten van het plangebied. Ten westen van de terp van Almenum is in de Late Middeleeuwen de stad Harlingen tot ontwikkeling gekomen. In 1597 vond een stadsuitbreiding in zuidelijke richting plaats waardoor het plangebied deel ging uitmaken van de stadskern. Ten zuiden van het plangebied is in deze periode een stadsomwalling aangelegd.&lt;br&gt;Het plangebied is al snel na deze stadsuitbreiding bebouwd geraakt. In het noorden van het plangebied, op de hoek van de Steenhouwersstraat en de Zuiderhaven heeft een groot herenhuis gestaan (‘t Engels Huys). Mogelijk is dit huis in de 18e eeuw gesloopt en vervangen door een ander huis: ‘de Nakende Mannen’. De huidige Spinstraat liep oorspronkelijk in westelijke richting door, dwars over het zuidelijke deel van het plangebied. Ten noorden van de Spinstraat en ten westen van de Steenhouwersstraat stonden woningen. Het gebied ten zuiden van de Spinstraat was in gebruik als overdekte lijnbaan. Binnen het plangebied kunnen mogelijk nog sporen en vondsten uit deze periode aanwezig zijn, wellicht een kelder van het herenhuis en mogelijke andere bewoningssporen zoals water- en beerputten en afvalkuilen op het terrein tussen de bebouwing in.&lt;br&gt;Op de locatie van het oorspronkelijke traject van de Spinstraat kunnen nog voormalige wegdekken aanwezig zijn. Verder is naar alle waarschijnlijkheid in het plangebied nog een opgebracht pakket zandige humeuze klei uit de Nieuwe tijd aanwezig, dit pakket reikt tot een diepte van 150 tot 250 cm –mv.&lt;br&gt;Rond het begin van de 19e eeuw was het herenhuis inmiddels gesloopt en was de voormalige lijnbaan in het zuiden van het plangebied in gebruik als spinhuis. Langs de Spinstraat, Steenhouwersstraat en de Zuiderhaven en in het westen van het plangebied, tussen de Spinstraat en Zuiderhaven, stonden in de 19e en 20e eeuw gebouwen. De aanleg van deze bebouwing kan tot verstoring van oudere archeologische waarden hebben geleid. Deze verstoring zal naar verwachting evenwel grotendeels beperkt zijn gebleven tot de bovenste meter –mv.&lt;br&gt;Teneinde deze verwachting te toetsen en eventueel aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn kwelderafzettingen op 60 à 130 cm –mv aangetroffen, bestaande uit een gelaagd klei-/zandpakket met schelpresten. Binnen de kwelderafzettingen zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden aangetroffen. Boven deze afzettingen zijn omgezette lagen aangetroffen bestaande uit humeuze, zandige klei met veel recente puinresten. In boring 4 is op 70 cm -mv een fragment groen geglazuurd, roodbakkend aardewerk aangetroffen, dat gedateerd kan worden tussen 1600 en 1900. Dit fragment is aangetroffen in een donkergrijze kleilaag met enkele puinresten met onbekende datering. Deze laag rust op een bruingrijze kleilaag met veel plantenresten en schelpfragmenten. Beide lagen betreffen waarschijnlijk ophogingslagen. Deze lagen bevinden zich tussen 40 en 130 cm –mv.&lt;br&gt;De resten van historische bebouwing worden overwegend verwacht ter plaatse van de huidige bebouwing. Aangezien deze delen niet onderzocht konden worden met boringen, blijft de hoge verwachting voor deze delen ongewijzigd. Resten van het Engelse Huis zijn niet aangetroffen.&lt;br&gt;Mogelijk bevinden resten hiervan zich nog onder de huidige bebouwing in het noordoosten van het plangebied, of onder het trottoir ten noorden hiervan. In het overige deel van het plangebied is de bodem recentelijk verstoord (getuige het recente bouwpuin dat is aangetroffen) tot in de kwelderafzettingen. Hierbij zijn eventuele archeologische resten waarschijnlijk reeds verloren gegaan.&lt;br&gt;5 Samenvattend kan gesteld worden dat in het plangebied zeer waarschijnlijk sprake is van de aanwezigheid van archeologische waarden uit de Nieuwe tijd. Deze worden op basis van het booronderzoek verwacht ter plaatse van de huidige bebouwing langs de Zuiderhaven, Steenhouwersstraat en vroegere Spinstraat. Ook direct achter de bebouwing in het zuiden van het plangebied worden archeologische resten verwacht. Voor het overige deel van het plangebied is vastgesteld dat de bodem in recente tijd verstoord is tot in de kwelderafzettingen. Archeologische resten worden op deze locaties niet meer verwacht en hier wordt geen nader onderzoek aanbevolen.&lt;/p&gt;