DOI: 10.14457/tu.the.2016.281
title: การบริหารเงินทุนสหกรณ์ออมทรัพย์: กรณีศึกษา สหกรณ์ออมทรัพย์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จำกัด

description: การบริหารเงินทุนสหกรณ์ออมทรัพย์ กรณีศึกษา สหกรณ์ออมทรัพย์มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์ จำกัด (สอมธ.) มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาต้นทุนของเงินทุน ผลตอบแทนจากการบริหารเงินทุน ประสิทธิภาพการดำเนินงานของสหกรณ์ออมทรัพย์ และสวัสดิการรวมถึงผลตอบแทนในรูปแบบต่างๆ ที่เหมาะสมแก่สมาชิก โดยเก็บรวบรวมข้อมูลทางการเงินจากงบการเงินที่ผ่านการรับรองจากผู้สอบบัญชีและสมาชิก ตั้งแต่ปี พ.ศ.2554-2558  ซึ่งวิธีการศึกษาได้ดำเนินการโดยวิเคราะห์ต้นทุนและผลตอบแทนของเงินทุนถ่วงน้ำหนัก เพื่อทราบผลกำไรจากการบริหารเงินทุน  และคำนวณอัตราส่วนทางการเงินสำคัญตามเกณฑ์ของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ 5 ด้าน เพื่อวิเคราะห์แนวโน้มพร้อมทั้งเปรียบเทียบกับค่าอัตราส่วนทางการเงินสำคัญของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ และศึกษาแหล่งที่มาของกำไรจากงบการเงินของสอมธ. รวมถึงวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบในการจัดสรรสวัสดิการแก่สมาชิกกับสหกรณ์ออมทรัพย์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จำกัดผลการศึกษาพบว่า ต้นทุนเงินทุนทุกประเภทของสอมธ. ตั้งแต่ปี พ.ศ.2554-2557 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น จากร้อยละ 3.66 เป็นร้อยละ 4.24 ก่อนจะปรับตัวลดลงเป็นร้อยละ 3.84 ในปี พ.ศ.2558 ซึ่งสาเหตุของการเพิ่มขึ้นมาจากการขยายตัวของเงินรับฝาก และทุนเรือนหุ้น และอัตราผลตอบแทนจากการบริหารเงินทุนทุกประเภท ตั้งแต่ปี 2554-2557 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเช่นกัน จากร้อยละ 4.54 เป็นร้อยละ 5.12 ก่อนจะปรับตัวลดลงเป็นร้อยละ 4.69 ในปี พ.ศ.2558 โดยสาเหตุการเพิ่มขึ้นมาจากผลตอบแทนจากการให้สหกรณ์อื่นกู้ และการลงทุนในหลักทรัพย์ เมื่อนำอัตราผลตอบแทนจากการบริหารเงินทุนทุกประเภทมาเปรียบเทียบกับต้นทุนของเงินทุนทั้งหมด พบว่าสอมธ. มีกำไรจากการบริหารเงินทุนมาโดยตลอด และมีแนวโน้มไม่เปลี่ยนแปลงประสิทธิภาพการดำเนินงานเมื่อเทียบกับค่าอัตราส่วนทางการเงินสำคัญของกรมตรวจบัญชีสหกรณ์พบว่า (1) ด้านความเพียงพอของเงินทุนต่อความเสี่ยง สอมธ. มีอัตราการเติบโตของเงินทุนอย่างเนื่อง โดยเงินทุนที่เพิ่มขึ้นเป็นส่วนของหนี้สิน คือ เงินรับฝาก เงินเบิกเกินบัญชี และเงินกู้ยืมระยะสั้น  ซึ่งส่งผลให้ความสามารถในการชำระหนี้ต่ำ เนื่องจากมีหนี้สินมากกว่าทุนถึง 3 เท่า แต่ในขณะเดียวกันมีอัตราการเติบโตของหนี้สินไม่สูงนัก (2) ด้านคุณภาพของสินทรัพย์ อัตราการหมุนของสินทรัพย์เพื่อก่อให้เกิดรายได้อยู่ในเกณฑ์ดี แต่อัตราผลตอบแทนของสินทรัพย์ยังไม่ดีมากกนัก อันเนื่องมาจากมีต้นทุนเงินรับฝากค่อนข้างสูง โดยคิดเป็นร้อยละ 44 ของรายได้ ซึ่งสอดคล้องกับอัตราการเติบโตของสินทรัพย์ที่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นจากเงินรับฝาก ซึ่งคิดเป็นร้อยละ 60 ของสินทรัพย์ทั้งหมด (3) ด้านขีดความสามารถในการบริหาร มีความสามารถในการทำกำไรต่อจำนวนสมาชิกค่อนข้างสูง ความเชื่อมั่นของสมาชิกที่มีต่อสหกรณ์นั้นมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นซึ่งสะท้อนมาจากจำนวนเงินออมต่อจำนวนสมาชิก และความเสี่ยงในการเรียกเก็บหนี้จากสมาชิกค่อนข้างต่ำ (4) ด้านการทำกำไร มีอัตราการทำกำไรค่อนข้างต่ำ เมื่อเทียบการทำกำไรต่อทรัพย์สินเฉลี่ยเท่ากับร้อยละ 1.83 และเมื่อเทียบการทำกำไรต่อส่วนของทุนเฉลี่ยเท่ากับร้อยละ 7.62 อีกทั้งอัตราการเติบโตของกำไรสุทธิมีแนวโน้มลดลง แต่ในขณะเดียวกันสามารถบริหารค่าใช้จ่ายการดำเนินงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ อัตราการเติบโตของทุนสำรองเป็นไปในทิศทางเดียวกันกับอัตราการเติบโตของกำไรสุทธิ และอัตราการเติบโตของทุนสะสมอื่นค่อนข้างต่ำ (5) ด้านสภาพคล่อง มีความสามารถในการชำระหนี้ระยะสั้นอยู่ในเกณฑ์ดีการจัดสวัสดิการและผลตอบแทนในรูปแบบต่างๆ ที่เหมาะสมแก่สมาชิกของสอมธ.เปรียบเทียบกับสหกรณ์ออมทรัพย์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จำกัด พบว่า ประเภทของสวัสดิการมีลักษณะใกล้เคียงกัน แต่แตกต่างในส่วนของเงื่อนไขการจ่ายสวัสดิการและสวัสดิการบางประเภทที่สอมธ. ไม่ได้จัดสรร เช่น การสำเร็จการศึกษา การรับขวัญทายาทคนใหม่ การอุปสมบท เป็นต้น และในด้านผลตอบแทนที่เหมาะสมแก่สมาชิก พบว่า สอมธ. มีการจัดสรรกำไรสุทธิเพื่อประโยชน์แก่สมาชิกเท่ากับร้อยละ77.82  ในขณะที่สหกรณ์ออมทรัพย์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จำกัด จัดสรรกำไรสุทธิในส่วนนี้ถึงร้อยละ 85.62 อีกทั้ง เมื่อเปรียบเทียบในรายละเอียดพบว่า สอมธ. กำหนดอัตราดอกเบี้ยเงินกู้แก่สมาชิกค่อนข้างสูง ซึ่งสะท้อนจากอัตราเงินเฉลี่ยคืนที่ร้อยละ 14 ในขณะที่สหกรณ์ออมทรัพย์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จำกัด กำหนดไว้ที่ร้อยละ 40 และทุนเพื่อสวัสดิการแก่สมาชิกสอมธ. จัดสรรเพียงร้อยละ 2.37 ในขณะที่สหกรณ์ออมทรัพย์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จำกัด มีการจัดสรรทุนดังกล่าวถึงร้อยละ 5.90