DOI: 10.14457/tu.the.2017.1199
title: บทบาทและการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต

description: การทุจริตเป็นปัญหาที่เกิดขึ้นในทุกประเทศทั่วโลก ส่งผลกระทบอย่างร้ายแรงต่อสังคม เศรษฐกิจ การเมืองและการบริหารราชการแผ่นดิน โดยเฉพาะอย่างยิ่งการทุจริตในการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่เกี่ยวข้องกับผลประโยชน์มหาศาล นานาประเทศเห็นพ้องตรงกันว่าการทุจริตเป็นปัญหาที่มีความสำคัญ จึงได้ร่วมลงนามให้สัตยาบันในอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการต่อต้านการทุจริต ค.ศ. 2003 เพื่อส่งเสริมและเสริมสร้างมาตรการในการป้องกันและปราบปรามการทุจริตให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น รวมถึงการสนับสนุนความร่วมมือระหว่างประเทศในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต ซึ่งมาตรการหนึ่งที่นานาชาติให้ความสำคัญ คือ การส่งเสริมการมีส่วนร่วมของบุคคลและกลุ่มต่างๆ นอกจากภาครัฐ เช่น  ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และองค์กรต่างๆ สำหรับประเทศไทยนั้น ได้มีการประกาศใช้กฎหมายที่มีความสำคัญในการแก้ไขปัญหาการทุจริต ได้แก่ พระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 ซึ่งเป็นกฎหมายหลักที่ใช้ในการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในประเทศไทย โดยการทำหน้าที่ของคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ และพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐที่เป็นแหล่งผลประโยชน์มหาศาลของบรรดาผู้ทุจริต โดยกฎหมายทั้งสองฉบับนั้นได้มีหลักการและบทบัญญัติที่เกี่ยวข้องกับบทบาทและการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการป้องกันและปราบปรามการทุจริตอยู่ด้วยกันหลายประการ วิทยานิพนธ์นี้ จึงทำการศึกษาบทบาทและการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต ทั้งที่เป็นบุคคลธรรมดาหรือปัจเจกบุคคล นิติบุคคลตามกฎหมายเอกชน และองค์กรเอกชน ผ่านการศึกษาพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2561 และพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 ประกอบกับการศึกษาบทบาทของภาคเอกชนในประเทศไทยในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต โดยพบว่า การมีส่วนร่วมของภาคเอกชนไทยมีลักษณะเป็นการป้องกันการทุจริตมากกว่าการปราบปรามการทุจริต โดยมีรูปแบบในการมีส่วนร่วมด้วยกันหลายลักษณะ ทั้งการมีส่วนร่วมในการรณรงค์ให้ความรู้เกี่ยวกับการทุจริต การมีส่วนร่วมโดยการมีมาตรการป้องกันการทุจริตในองค์กร การมีส่วนร่วมในการชี้เบาะแสการทุจริต การมีส่วนร่วมในการตรวจสอบโครงการภาครัฐ การมีส่วนร่วมในการเข้าเป็นคณะกรรมการความร่วมมือภาครัฐและภาคเอกชน และการมีส่วนร่วมในการผลักดันให้เกิดกฎหมายหรือมาตรการในการป้องกันการทุจริต อีกทั้ง ผู้เขียนได้พบปัญหาบางประการเกี่ยวกับความชัดเจนของกฎหมายที่อาจส่งผลให้ไม่สามารถเกิดการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนได้อย่างเป็นรูปธรรม ทั้งการสนับสนุนงบประมาณให้กับภาคเอกชน การรับฟังความเห็นหรือข้อเสนอแนะของคณะกรรมการร่วมภาครัฐและภาคเอกชน การคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสการทุจริต และการกำหนดมาตรฐานขั้นต่ำของนโยบายหรือแนวทางป้องกันการทุจริตของผู้ประกอบการในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ ดังนั้น ผู้เขียนจึงมีข้อคิดเห็นและเสนอแนะเพื่อเป็นแนวทางในการส่งเสริมบทบาทและการมีส่วนร่วมของภาคเอกชนในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต โดยการสนับสนุนงบประมาณการดำเนินกิจกรรมของภาคเอกชน และการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายให้คณะกรรมการ ป.ป.ช. ต้องแสดงเหตุผลประกอบในกรณีที่ไม่ปฏิบัติตามมติความเห็นและข้อเสนอแนะของคณะกรรมการร่วมภาครัฐและภาคเอกชน ตลอดจนการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเพื่อคุ้มครองภาคเอกชนที่แจ้งเบาะแสการและต่อต้านการทุจริต ได้แก่ และการคุ้มครองผู้แจ้งเบาะแสจากการฟ้องร้องตอบโต้จากคู่กรณี และการนำแนวการการกำหนดมาตรการควบคุมภายในของนิติบุคคลในการป้องกันการให้สินบนของคณะกรรมการ ป.ป.ช. มาใช้เป็นมาตรฐานขั้นต่ำของนโยบายหรือแนวทางป้องกันการทุจริตของผู้ประกอบการในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ