DOI: 10.14457/tu.the.2017.1256
title: การบัญญัติความผิดและการใช้การตีความ: ศึกษาลักษณะการกระทำทารุณกรรมสัตว์ตามพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557

description: วิทยานิพนธ์เรื่อง การบัญญัติความผิดและการใช้การตีความ : ศึกษาลักษณะการกระทำทารุณกรรมสัตว์ตามพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ.2557 นี้มุ่งที่จะศึกษาเกี่ยวกับหลักการของการทารุณกรรมสัตว์ ไม่ว่าจะความหมาย พฤติกรรม และรูปแบบของการทารุณกรรมสัตว์ที่เกิดขึ้นในสังคม รวมทั้งแนวความคิดเกี่ยวกับสถานะภาพของสัตว์ในแต่ละสังคม ส่งผลให้เกิดแนวคิดในการคุ้มครองสัตว์ที่แตกต่างกันออกไปจากการศึกษาแนวคิดในการคุ้มครองสัตว์ เห็นได้ว่า แนวความคิดเกี่ยวกับสถานะของสัตว์มีอิทธิพลโดยตรงต่อการปฏิบัติต่อสัตว์ แต่ละชนชาติ แต่ละศาสนาจะมีความเชื่อเกี่ยวกับสัตว์ที่แตกต่างกันออกไป ย่อมส่งผลให้มีการปฏิบัติต่อสัตว์นั้น ๆ ต่างกันออกไปด้วย ในระยะเริ่มแรกสัตว์ถูกมองว่า สัตว์เกิดมาเพื่อให้มนุษย์ใช้ประโยชน์ มนุษย์สามารถกระทำอย่างใดต่อสัตว์ก็ได้แม้ว่าจะเป็นการทารุณกรรม จนกระทั่งเกิดแนวคิดใหม่ที่เชื่อว่า แม้มนุษย์จะยังสามารถที่จะครอบครองและมีอำนาจเหนือสัตว์นั้นได้ แต่สัตว์ก็สามารถมีสิทธิในการดำรงชีวิตตามธรรมชาติของสัตว์และมีชีวิตที่ปลอดจากการถูกกระทำให้เกิดความทุกข์ทรมานโดยไม่จำเป็น เพราะสัตว์สามารถมีความรู้สึกต่าง ๆ ได้เช่นเดียวกันมนุษย์ ฉะนั้นมนุษย์จึงสมควรดูแลเอาใจใส่ต่อสัตว์ที่ตนเลี้ยง และไม่กระทำการทารุณกรรมต่อสัตว์ ซึ่งเป็นที่มาของการบัญญัติกฎหมายป้องกันการทารุณกรรมสัตว์อันมีบทลงโทษในทางอาญาต่อผู้ที่กระทำความผิด          อย่างไรก็ตาม การกำหนดความผิดทางอาญาในบางกรณีอาจนำหลักศีลธรรมและจารีตประเพณีมาเป็นแนวทางในการบัญญัติกฎหมายอาญา แต่ก็มิได้หมายความว่า การกระทำทุกกรณีที่ผิดศีลธรรมจะเป็นความผิดในทางอาญา เนื่องจากยังมีเหตุผลในทางเทคนิคที่เข้ามามีส่วนช่วยควบคุมให้สังคมเกิดความสงบเรียบร้อย และช่วยลดการเกิดกฎหมายอาญาเฟ้ออีกด้วย นอกจากนี้การบัญญัติกฎหมายอาญาต้องมีถ้อยคำที่ชัดเจนแน่นอนที่สุดเท่าที่จะทำได้ ปราศจากถ้อยคำที่กำกวม และต้องอาศัยการตีความ เนื่องจากการตีความกฎหมายอาญาต้องตีความอย่างเคร่งครัด หากมีถ้อยคำที่คลุมเครือ ในหลักประกันกฎหมายอาญา ห้ามมิให้นำบทกฎหมายที่ใกล้เคียงอย่างยิ่งมาเทียบเคียงใช้            แต่ในการศึกษาและวิเคราะห์พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ.2557 กลับพบว่า การบัญญัติความผิดฐานทารุณกรรมสัตว์โดยไม่มีเหตุอันสมควร ได้กำหนดเพียงคำนิยามความหมายของคำว่า “ทารุณกรรมสัตว์” ไว้อย่างกว้างและไม่ชัดเจนแน่นอน ทำให้เกิดผลกระทบต่อการบังคับใช้กฎหมาย เนื่องจากผู้ใช้กฎหมายกลับต้องมาตีความความหมายของการทารุณกรรมสัตว์อีกครั้ง ว่าการกระทำอย่างไรบ้างถือว่าเป็นการทารุณกรรมสัตว์ ซึ่งในบางครั้งเกิดการตีความถ้อยคำที่กว้างออกไป เนื่องจากได้นำหลักศีลธรรมเข้ามาประกอบกับการตีความความหมายของการทารุณกรรมสัตว์ แม้ว่ากฎหมายป้องกันการทารุณกรรมสัตว์จะมีหลักศีลธรรมหนุนหลังอยู่ก็ตาม แต่ในสังคมไทย สถานะของสัตว์ยังคงด้อยกว่ามนุษย์ มนุษย์สามารถจะใช้ประโยชน์จากสัตว์ได้ตามความจำเป็นและความเหมาะสม กฎหมายจึงคุ้มครองเพียงเฉพาะกรณีที่สัตว์ถูกทำให้ได้รับความทุกข์ทรมานอย่างโหดร้ายอย่างไม่จำเป็นเท่านั้น           เมื่อพระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ.2557 มิได้กำหนดรายละเอียดหรือลักษณะของการกระทำที่เป็นการทารุณกรรมสัตว์ไว้อย่างชัดแจ้ง จึงถือว่าเป็นการบัญญัติกฎหมายอาญาที่ไม่ดีนัก ทำให้ยากต่อการบังคับใช้ ผู้เขียนจึงเห็นว่า ควรแกไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของกฎหมายในมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติฉบับดังกล่าว โดยต้องกำหนดรายละเอียดลักษณะของการกระทำที่เป็นการทารุณกรรมสัตว์ไว้อย่างชัดเจนเป็นรายข้ออนุมาตรา เพื่อให้ความผิดฐานทารุณกรรมสัตว์โดยไม่มีเหตุอันสมควรสามารถบังคับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเป็นไปตามเจตนารมณ์ของกฎหมายที่แท้จริง