DOI: 10.14457/cu.the.2015.1190
title: ผลของการสอบระดับชาติที่มีต่อครูและนักเรียน: การวิเคราะห์ปรากฏการณ์วอชแบค

description: วอชแบค (washback) เป็นปรากฏการณ์ที่การสอบมีผลต่อการจัดการเรียนการสอนของครูและนักเรียน โดยวอชแบคสามารถเป็นได้ทั้งทางบวกและทางลบ ทั้งนี้วอชแบคทางบวก (positive washback) หมายถึง ครูมีการจัดการเรียนการสอนโดยใช้กระเมินเป็นฐานเพื่อผู้เรียนเกิดการเรียนรู้ตามเป้าหมายหลักสูตร ส่วนวอชแบคทางลบ (negative washback) หมายถึง ครูจัดการเรียนการสอนที่มุ่งเน้นเพื่อให้ผู้เรียนได้คะแนนสูงมากกว่าการเรียนรู้ที่ผู้เรียนได้รับ ถือว่าเป็นการสอนเพื่อการสอบ การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อวิเคราะห์และเปรียบเทียบความแตกต่างของพฤติกรรมการจัดการเรียนการสอนที่สะท้อน วอชแบคของกลุ่มครูที่อยู่ในบริบทที่ต่างกัน (2) เพื่อพัฒนาโมเดลเชิงเหตุและผลของพฤติกรรมการจัดการเรียนการสอนที่สะท้อนวอชแบคของครู และทดสอบความสอดคล้องกลมกลืนของโมเดลกับข้อมูลเชิงประจักษ์ และ (3) เพื่อวิเคราะห์พฤติกรรมการจัดการเรียนการสอนที่สะท้อน วอชแบคของครูที่มีต่อ นักเรียน และตัวแปรอธิบายปรากฏการณ์วอชแบคของครูในห้องเรียน ตัวอย่างวิจัย คือ ครูระดับชั้นประถมศึกษาและมัธยมศึกษาในโรงเรียนสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการ ศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) และครูสังกัดสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน (สช.) จำนวน 485 คน ได้มาโดยวิธีการสุ่มหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงบรรยาย การวิเคราะห์ความแปรปรวนพหุนาม (MANOVA) และการวิเคราะห์โมเดลสมการโครงสร้าง จากนั้นมีการเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพโดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้างกับ ครูจำนวน 8 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ครูมีการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การประเมินเป็นฐานอยู่ในระดับปานกลาง มีความคิดเห็นต่อการสอบที่มีความสำคัญสูง (การสอบระดับชาติ) ในด้านประโยชน์ของการสอบ ด้านมาตรฐานของข้อสอบ ด้านความยุติธรรมจากผลสอบ และด้านการใช้ผลการสอบโดยเฉลี่ยอยู่ในระดับกลาง ครูรู้สึกมีอิสระในการจัดการเรียนการสอนภายใต้แรงกดกัดจากผู้เกี่ยวข้องใน ระดับปานกลาง ส่วนพฤติกรรมการจัดการเรียนสอนที่สะท้อนวอชแบคทางบวกอยู่ในระดับค่อนข้างมาก ในขณะที่พฤติกรรมการเรียนการสอนที่สะท้อนวอชแบคทางลบของครูอยู่ในระดับ ปานกลาง และผลที่เกิดกับผู้เรียนตามการรับรู้ของครูอยู่ในระดับปานกลางเช่นกัน ผลการทดสอบความแตกต่างของตัวแปรของกลุ่มครูซึ่งอยู่ในบริบทที่ต่างกัน พบว่า ครูสังกัดเอกชนมีการจัดการเรียนการสอนโดยใช้การประเมินเป็นฐาน มีความคิดเห็นต่อการสอบที่มีความสำคัญสูง มีพฤติกรรมการสอนที่สะท้อนวอชแบคทางบวกและวอชแบคทางลบ สูงกว่าครูสังกัดสพฐ. นอกจากนี้ ครูในโรงเรียนที่มีชื่อเสียงจะมีอิสระในการจัดการเรียนการสอน และพฤติกรรมการสอนที่สะท้อนวอชแบคทางบวกสูงกว่าครูในโรงเรียนที่ไม่มีชื่อ เสียง 2. โมเดลเชิงเหตุและผลของพฤติกรรมการจัดการเรียนการสอนที่สะท้อนวอชแบคของครูมี ความสอดคล้องกลมกลืนกับข้อมูลเชิงประจักษ์ เมื่อพิจารณาจากค่าสถิติ Chi-Square = 15.21, df = 8, p = 0.06, GFI = 0.99, AGFI = 0.96, RMR = 0.01, RMSEA = 0.04 โดยสังกัดโรงเรียนมีอิทธิพลทางตรงต่อการสอนที่สะท้อนวอชแบคทางบวกและทางลบ เท่ากัน (0.18) ส่วนความมีชื่อเสียงของโรงเรียนมีอิทธิพลทางตรงต่อพฤติกรรมการสอนที่สะท้อน วอชแบคทางบวก (0.20) มากกว่าทางลบ (0.11) นอกจากนี้ยังพบว่ามุมมองและการปฏิบัติงานของครูโดยภาพรวมส่งผลต่อวอชแบคทางบวก (0.35) ซึ่งสูงกว่าที่ส่งผลต่อวอชแบคทางลบ (-0.14) และพฤติกรรมการสอนที่สะท้อนวอชแบคทางลบ (0.41) มีอิทธิพลต่อผลที่เกิดกับผู้เรียนสูงกว่าวอชแบคทางบวก (0.22) 3. การสอนของครูสะท้อนลักษณะของวอชแบคซึ่งสามารถจำแนกได้เป็น 4 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่ม 1 การสอนเพื่อรู้ กลุ่ม 2 การสอนที่ไม่ได้เน้นเพื่อรู้และเพื่อสอบ กลุ่ม 3 การสอนเน้นเพื่อรู้และเพื่อสอบ และกลุ่ม 4 การสอนเน้นเพื่อสอบ โดยกลุ่มที่ 1 ซึ่งเป็นการสอนเพื่อรู้มีเพียงร้อยละ 12.4 ข้อมูลเชิงคุณภาพยืนยันผลการวิจัยเชิงปริมาณว่า ครูที่เห็นความสำคัญของการสอบระดับชาติ การสอนโดยใช้แนวคิดการประเมินเป็นฐาน และความรู้สึกว่าตนมีอิสระในการจัดการสอน เป็นครูที่มีแนวโน้มจะมีพฤติกรรมการสอนเพื่อรู้