DOI: 10.17026/dans-xu3-955v
title: Kapelle Smokkelhoek Proefsleuvenonderzoek
title: Grootschalige veenwinning in Kapelle Smokkelhoek

description: &lt;p&gt;Inleiding&lt;br&gt;ADC ArcheoProjecten heeft een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van proefsleuven uitgevoerd in het plangebied Smokkelhoek in Kapelle.&lt;br&gt;Dit onderzoek bestond uit de aanleg van 29 proefsleuven en is uitgevoerd van 9 tot en met 15 oktober 2012.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Doel en reden van het onderzoek&lt;br&gt;De aanleiding voor het archeologisch onderzoek werd gevormd door de planologische voorbereiding (bestemmingsplan) van de gemeente Kapelle om het bedrijventerrein Smokkelhoek uit te breiden. Uitbreiding van het bedrijventerrein heeft tot gevolg dat eventueel in de ondergrond aanwezige archeologische waarden worden bedreigd en mogelijk zelfs volledig worden vernietigd.&lt;br&gt;Voor het plangebied geldt een hoge archeologische verwachting op de archeologische beleidskaart van de gemeente. Het inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven had tot doel de fysieke en inhoudelijke kwaliteit van een eventueel aanwezige archeologische vindplaats vast te stellen (aard, ouderdom, omvang, gaafheid en conservering) teneinde tot een waardestelling te kunnen komen. Op basis van deze waardestelling is een selectieadvies opgesteld over de behoudenswaardigheid van de vindplaats in het plangebied op basis waarvan de bevoegde overheid een selectiebesluit kan nemen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten van het onderzoek &lt;br&gt;Het proefsleuvenonderzoek heeft aangetoond dat binnen het huidige plangebied in het verleden op grote schaal moernering, oftewel veenwinning, heeft plaatsgevonden. In 25 van de 29 proefsleuven zijn sporen van veenwinning aangetroffen in de vorm van moerneringskuilen of -putten. Door de relatief geringe breedte van de proefsleuven van 4 m was het in veel sleuven niet mogelijk om de precieze afmetingen van de veenwinningsputten of -sleuven te bepalen. In sommige sleuven was het wel mogelijk om hier enige uitspraken over te doen, omdat hier behalve moerneringsputten ook veendammen zijn aangetroffen. Een veendam liet men tussen twee moerneringskuilen in staan om het gewonnen veen van de winningslocatie af te kunnen voeren. De veendammen lagen ofwel noordnoordwest-zuidzuidoost of ongeveer oost-west georiënteerd. De breedte van de veendammen varieerde van ca. 15 cm tot 4,6 m. Het merendeel van de veendammen was tussen de 0,7 en 1,6 m breed.&lt;br&gt;De afmetingen van de moerneringskuilen varieerden sterk. In proefsleuf 2 is veenwinning over de volledige lengte van de sleuf aangetoond, dus over een lengte van minimaal 25 m. In meerdere proefsleuven zijn veenwinningsputten aangesneden met een minimale lengte van 15,5 m. De breedte van de moerneringskuilen varieerde van 1,3 m tot minimaal 4 m en bij grotere afmetingen was het niet zeker of de moerneringskuil over de lengte of over de breedte was aangesneden. In proefsleuf 4 kon de exacte lengte en breedte van een moerneringskuil worden vastgesteld. Deze kuil was 12,5 m lang en 3,1 m breed.&lt;br&gt;In twee gevallen is een veenwinningskuil aangetroffen in een veendam. In proefsleuf 20 is een veenwinningskuil aangetroffen in een 3,4 m brede veendam. De moerneringskuil S9 was 1,45 m breed. Mogelijk is deze kuil als proefputje te interpreteren. Ook in werkput 27 is een moerneringskuil gevonden die mogelijk als proefputje geïnterpreteerd kan worden. Deze kuil S3 is ook in een veendam aangetroffen en kent een breedte van ca. 1,5 m. Proefputten kunnen gebruikt zijn om de aanwezigheid van veen te detecteren. De veenwinningsputten zijn na de veenwinning dicht geworpen met brokken veen, klei en zavel.&lt;br&gt;In het plangebied zijn nauwelijks vondsten aangetroffen. De zeven fragmenten aardewerk die zijn verzameld, zijn allemaal afkomstig uit moerneringskuilen. Hoewel gering in aantal laat het aardewerk een duidelijke tweedeling zien. Enerzijds zijn er aardewerkfragmenten uit de late 12e of 13e eeuw gevonden. Mogelijk duiden deze op de vroegste fase van moernering in het plangebied.&lt;br&gt;Anderzijds is er ook aardewerk uit de late 18e of 19e eeuw aangetroffen. Dit vormt mogelijk een aanwijzing dat nog in deze periode moernering in het plangebied heeft plaatsgevonden.&lt;br&gt;Van een eventuele vindplaats uit de Romeinse tijd zijn geen sporen of vondsten aangetroffen, zelfs niet in de bouwvoor of veenwinningskuilen. Het is dan ook aannemelijk om te veronderstellen dat in het huidige plangebied geen bewoning in de Romeinse tijd heeft plaatsgevonden.&lt;br&gt;Zowel op fysieke als op inhoudelijke kwaliteit wordt de vindplaats laag gewaardeerd. Er is geen enkele aanwijzing aangetroffen voor de aanwezigheid van een vindplaats uit de Romeinse tijd. Op basis van de lage waardering luidt het selectieadvies dat het plangebied vrijgegeven kan worden voor ontwikkeling.&lt;br&gt;Op basis van de huidige onderzoeksresultaten kan tevens worden vastgesteld dat de ten westen van het onderzoeksgebied gelegen Romeinse vindplaats KAPE-3 niet tot in het huidige plangebied doorloopt, in ieder geval niet tot aan de meest westelijke rij proefsleuven. Toch kan niet geheel uitgesloten worden dat zich in de strook van ca. 20 m breed tussen de meest westelijke rij proefsleuven en de ten westen daarvan gelegen perceelsscheiding in de vorm van een sloot archeologische sporen en/of vondsten kunnen worden aangetroffen. Bij het opstellen van eventuele nieuwbouwplannen voor het huidige plangebied, dient hiermee rekening te worden gehouden.&lt;/p&gt;