DOI: 10.17026/ar/tcelni
title: Omleggen leidingen N.V. Nederlandse Gasunie te Ophoven, Susteren, Holtumen Born, gemeenten Echt-Susteren en Sittard-Geleen; archeologisch vooronderzoek
title: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).
title: RAAP Rapport 5183

description: &lt;p&gt;
In opdracht van WSP heeft RAAP in de periode november 2020 tot mei 2021 een bureauonderzoek en
een verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het verleggen van leidingen van de N.V. Nederlandse
Gasunie. De bestaande leidingen dienen op zeven plekken te worden omgelegd of aangepast omdat in
de nabije toekomst de A2 in dit gebied wordt verbreed. Vier locaties zijn gelegen in de gemeente EchtSusteren (modificatie 1 tot en met 4), drie locaties in de gemeente Sittard-Geleen (modificatie 5, 6 en
stoppelput Holtum-Noord). Voor modificatie 1 en 3 en de stoppelput Holtum-Noord bestaat geen
onderzoeksplicht conform het betreffende gemeentelijke archeologische beleid, zodat deze gebieden in
het rapport niet ter sprake komen. Modificatie 5 is in een afzonderlijk rapport reeds behandeld
(Ruijters, 2021), en komt in onderhavige rapportage evenmin ter sprake. De ingrepen bestaan uit het
leggen van een nieuwe leiding, aanleg van werkstroken, plaatselijk verwijderen van de oude leidin g, en
boorputten om onder bestaande infrastructuur door te boren. Bij modificatie 6 wordt een uitlegstrook
ingericht waar de nieuwe leidingstukken aan elkaar worden gelast.
&lt;/p&gt; &lt;p&gt;
Modificatie 2 te Ophoven
Modificatie 2 ligt in een zone waar hogere delen van de oude dalbodem van de Maas (dalvlakteterras)
zich met tot 5 m diep ingesneden geulen afwisselen. Op de hoge delen is sprake van vroeg-holocene
oeverafzettingen, terwijl in de geulen sprake is van geulopvullingen die wederom worden afgedekt met
komklei. In een kleine zone langs de Geleenbeek is een 2 m dik pakket jonge leem aangetroffen. In
bodemkundig opzicht is er sprake van ooivaaggronden op de hogere landschapsdelen, al dan niet in
jonge leem. In de geulen is sprake van poldervaaggronden.
&lt;/p&gt; &lt;p&gt;
Nabij dit deelgebied liggen vindplaatsen uit de steentijd, late prehistorie, Romeinse tijd en volle
middeleeuwen. Uit historisch onderzoek is gebleken dat de Geleenbeek reeds in de middeleeuwen is
verlegd naar de huidige (onnatuurlijke) locatie, vermoedelijk om het waterpeil omhoog te krikken en zo
de grachten en watermolens van Echt met water te voorzien. Historisch gezien is het deelgebied altijd
als akker- en weiland in gebruik geweest.
In dit deelgebied worden op de hogere landschapsdelen resten van nederzettingen, grafvelden,
economische en rituele activiteiten uit de perioden neolithicum tot en met vroege middeleeuwen
verwacht. Deze kunnen ter hoogte van de nieuwe leiding het beste door middel van een
proefsleuvenonderzoek opgespoord worden. In de geulen worden resten van (watergebonden)
economische en rituele activiteiten uit de perioden mesolithicum tot en met nieuwe tijd verwacht. Deze
kunnen ter hoogte van de nieuwe leiding het beste door middel van een archeologische begeleiding
onderzocht worden. Werkstroken kunnen worden vrijgegeven na een archeologisch
proefsleuvenonderzoek ter hoogte van de leidingsleuf, indien daar dan geen behoudenswaardige
resten meer worden verwacht. Voor enkele verstoorde en niet-onderzoeksplichtige zones wordt
geadviseerd deze vrij te geven. Verder worden in het pakket jonge leem aan weerszijden van de
Geleenbeek binnen 2 m –mv geen archeologische resten verwacht, zodat geadviseerd wordt de bodem
ook hier tot die diepte vrij te geven. Voor meer gespecificeerde adviezen en een kaart wordt verwezen
naar § 4.2.
&lt;/p&gt; &lt;p&gt;
Modificatie 4 te Roosteren
Modificatie 4 ligt grotendeels in een hoger gelegen zone van het dalvlakteterras dat is bedekt met
vroeg-holocene oeverafzettingen. Alleen het uiterste zuidoostelijke hoekje ligt in een geul. Westelijk
van de A2 en in de geul is sprake van een laag jonge leem. Bovendien is een kleine zone westelijk van
de A2 (voormalige oprit) 1,8 m opgehoogd. In bodemkundig opzicht is er sprake van ooivaaggronden,
al dan niet in jonge leem.
&lt;/p&gt; &lt;p&gt;
Nabij modificatie 4 liggen met name enkele vindplaatsen uit de Romeinse tijd en volle middeleeuwen.
Tot op de dag van vandaag is het gebied altijd als akker en weiland in gebruik geweest. De bestaande
gasleiding loopt grotendeels door de werkstrook, zodat hier een zone met een breedte van maximaal 1
m verstoord is.
In dit deelgebied worden op de hogere landschapsdelen resten van nederzettingen, grafvelden,
economische en rituele activiteiten uit de perioden neolithicum tot en met vroege middeleeuwen
verwacht. Deze kunnen ter hoogte van de nieuwe leiding en de boorputten het beste door middel van
een proefsleuvenonderzoek opgespoord worden. Werkstroken kunnen worden vrijgegeven na een
archeologisch proefsleuvenonderzoek ter hoogte van de nieuwe leiding, indien daar dan geen
behoudenswaardige resten meer worden verwacht en voldoende proefsleuven op de leiding zijn
gegraven. Westelijk van de A2 zijn vanwege de jonge leem werkzaamheden tot een diepte van 60 cm –
mv vrijgesteld van archeologisch onderzoek. In de jonge leem worden geen vindplaatsen verwacht. Ter
hoogte van de recente ophoging (met jonge leem daaronder) wordt geadviseerd bodemingrepen tot 2,3
m –mv vrij te stellen van archeologisch onderzoek. Het verwijderen van de oude leiding wordt
geadviseerd zonder nader onderzoek uit te voeren worden, zolang de ontgraving hiervoor beperkt blijft
tot een breedte van 1,0 m. Het hele noordelijke deel van modificatie 4 is vrijgesteld van archeologisch
onderzoek vanwege een lage verwachting op de gemeentelijke archeologische beleidskaart.
&lt;/p&gt; &lt;p&gt;
Modificatie 6 te Born
Modificatie 6 ligt enkele honderden meters ten noorden van de Feldbissbreuk. Het zuidelijke deel ligt
op een daluitspoelingswaaier, terwijl het noordelijke deel op een dalvlakteterras ligt. Ook loopt er een
oude Maasgeul door het noordelijke deel van modificatie 6. De bodem bestaat geheel uit löss. In het
noordelijke deel is sprake van ooivaaggronden. Meer naar het zuiden is sprake van een afwisseling van
radebrikgronden op de hogere delen en daalbrikgronden in de lagere landschapsdelen.
Van oorsprong is het gebied altijd in gebruik geweest als akker en weiland. Een pad liep vóór de
ruilverkaveling langs de bestaande gasleiding. Op het Minuutplan staat ter hoogte van het noordelijke
deel de toponiem “Op de Hof” aangegeven, wat een verwijzing kan zijn naar een verdwenen hoeve.
Rondom het deelgebied zijn vondsten uit de steentijd, late prehistorie en Romeinse tijd aangetroffen.
Enkele honderden meters ten noorden van het deelgebied zijn delen van een nederzettingsterrein uit
de late prehistorie (waaronder vroege- of midden ijzertijd) opgegraven.
&lt;/p&gt; &lt;p&gt;
Bij modificatie 6 worden op de hogere landschapsdelen resten van nederzettingen, grafvelden,
economische en rituele activiteiten uit de perioden neolithicum tot en met middeleeuwen verwacht. Het
wordt aanbevolen ter hoogte van de nieuwe leiding en de boorputten een proefsleuvenonderzoek uit te
voeren. Voor wat betreft de werkstroken, rijbaan, uitlegstrook en zone waar de oude leiding wordt
verwijderd, wordt aanbevolen de teelaarde niet af te graven en géén cultuurtechnisch herstel dieper
dan 30 cm –mv uit te voeren. Indien (in delen) van de bovengenoemde zones toch de teelaarde.
afgegraven dient te worden, wordt geadviseerd een proefsleuvenonderzoek uit te voeren. Voor de
teelaarde (en onderliggende grond) boven de oude leiding wordt geadviseerd deze tot een maximale
breedte van 1,0 m zonder archeologische restricties te ontgraven.
&lt;/p&gt; &lt;p&gt;
Selectiebesluit
De gemeente Echt-Susteren heeft aangegeven voor het selectiebesluit af te wijken van bovenstaand
selectieadvies. In het kort betekent het, dat bij modificatie 2 en modificatie 4 ook de zones met een
lage verwachting onderzocht dienen te worden. Deze zijn dus niet vrijgegeven. 1
Voor wat betreft de gemeente Sittard-Geleen (knelpunt 6) zijn aan RAAP geen afwijkingen m.b.t. het
selectieadvies aangegeven.
&lt;/p&gt;