DOI: 10.17026/dans-zs4-ws2z
title: Eindrapport archeologisch onderzoek (1248.001) Karstraat (ong.) te Huissen

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Verwacht wordt dat het plangebied in de perioden vóór het ontstaan van de meandergordel/stroomgordel van Walbeek, vanaf circa 1750 voor Chr. (Midden-Bronstijd), een landschappelijke ligging had in een rivierkomvlakte. Er zal sprake zijn geweest van natte/drassige omstandigheden, waardoor het plangebied geen aantrekkelijke locatie was voor bewoning. Pas vanaf het moment dat de ten zuidwesten gelegen meandergordel/stroomgordel van Walbeek actief werd, werden er in het plangebied waarschijnlijk oeverwal-/komachtige afzettingen gesedimenteerd. De sedimentatie van oeverwalafzet-tingen dan wel oeverwal-/komachtige afzettingen ging opeenvolgend door tijdens het ontstaan van de meandergordel/stroomgordel van de Nederrijn, vanaf circa 614 voor Chr. (Vroege-IJzertijd). Het plangebied lag dus in eerste instantie op de naar het noordoosten toe aflopende flank van de oeverwal gevormd tijdens de actieve fase van de meandergordel/stroomgordel van Walbeek of al in de overgang naar een komgebied. Tijdens de actieve fase van de meandergordel/stroomgordel van de Nederrijn kwam het plangebied op een naar het westen toe aflopende flank van een oeverwal te liggen. Vanaf in principe de Vroege-Bronstijd zal het plangebied geschikt zijn geweest voor bewoning. De hoogste delen van de oeverwallen vormde de meest geschikte bewoningslocaties, maar waarschijnlijk had het plangebied nog een voldoende gunstige ligging waardoor bewoning mogelijk was. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de directe omgeving van het plangebied zijn tot op heden geen waarnemingen gedaan van archeologisch materiaal, ook niet zijn tijdens de uitgevoerde bodemkartering door Stiboka in de tweede helft van de jaren ´40 van de 20e eeuw. In Archis geregistreerde onderzoeken zijn in de directe omgeving van het plangebied echter tot op heden niet uitgevoerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Geraadpleegd historisch kaartmateriaal laat zien dat het plangebied in ieder geval vanaf de tweede helft van de 18e eeuw in agrarisch gebruik was en buiten de grenzen van de uit deze tijd bekende buurtschappen/dorpskernen lag. Het plangebied heeft wel een lange periode van beakkering gekend. Oeverwalgronden zijn over het algemeen goed geschikt voor de gewassenteelt. Rond begin jaren ´30 van de 20e eeuw werden de eerste tuinbouwkassen gebouwd binnen het plangebied. In de loop van de tweede helft van de 20e eeuw raakt het plangebied steeds verder bebouwd met tuinbouwkassen. Het plangebied behoort tot de streek van Het Zand en staat bekend om zijn glastuinbouw. De kans op het aantreffen van restanten van historische bouwwerken/bebouwing uit de Nieuwe tijd (bijvoorbeeld in de vorm van muurresten/funderingen) wordt minder waarschijnlijk geacht. &lt;br&gt;Op basis van de aanwezige afzettingen, de landschappelijke ligging en de al aangetroffen archeologie in de directe omgeving van het plangebied, is de verwachting voor de perioden vanaf de Midden-Bronstijd middelhoog voor de aanwezigheid van resten en sporen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat de aangetroffen bodemopbouw komt goed overeen met wat verwacht werd, op basis van het bureauonderzoek. Vanaf het maaiveld bestaat deze tot gemiddeld 100 cm -mv uit bovenin donkerbruin en naar onderen toe lichtbruin wordend, kalkrijk, bovenin zwak humeus, zwak kleiig, matig siltig, matig fijn zand, ook wel lichte zavel. Tussen gemiddeld 100 tot minimaal 140 in het zuidwestelijke deel van het plangebied en tot maximaal 170 in het noordoostelijke deel van het plangebied komt lichtbruin en naar onderen toe grijsbruin gekleurde, kalkrijke, sterk tot matig zandige klei voor, ook wel zware zavel. Dit betreffen waarschijnlijk de oeverwalafzettingen die gesedimenteerd zijn tijdens de actieve fase van de meandergordel/stroomgordel van de Nederrijn. Hieronder bevindt zich namelijk een zwaarder getextureerde laag, bestaande uit kalkarme, zwak zandige klei in het zuidwestelijke deel van het plangebied tot, kalkloze/kalkarme, sterk tot uiterst siltige klei in het noordoostelijke deel van het plangebied, ook wel lichte klei. Evenzo belangrijk is dat de top tevens zwak humeus is. Dit betreft een zogenaamde vegetatiehorizont of laklaag (Ab-horizont). Een vegetatiehorizont duidt op een periode dat sedimentatie gering was. Door vegetatiegroei en vervolgens afbraak ontstond er onder het voormalige maaiveld een humeuze bovenlaag (Ab-horizont) die heden begraven ligt. Waarschijnlijk heeft deze vegetatiehorizont zich kunnen vormen tijdens de periode dat de activiteit van de meandergordel/stroomgordel van Walbeek afnam en voordat de meandergordel/stroomgordel van de Nederrijn actief werd. De vegetatiehorizont is wel vrij zwak ontwikkeld, wat aangeeft dat dit oude maaiveldniveau niet voor lange tijd bestaan heeft. Het oude maaiveldniveau heeft een aflopend verhang in noordoostelijke richting (van circa 140 cm -mv in het zuidwestelijke deel van het plangebied naar 170 cm -mv in het noordoostelijke deel van het plangebied), overeenkomend met het te verwachten verhang van de flank van de oeverwal/overgang naar een komgebied in de tijd dat de ten zuidwesten gelegen meandergordel/stroomgordel van Walbeek actief was.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In geen van de boringen zijn archeologische indicatoren waargenomen in het opgeboorde en vervolgens verkruimelde bodemmateriaal. Er dient echter gemeld te worden dat het inventariserend veldonderzoek een verkennend booronderzoek betreft, dat zich richt op de bodemopbouw en mogelijke bodemverstoringen die de archeologische trefkans kunnen beïnvloeden en niet zo zeer op het onderzoeken op de aanwezigheid van archeologische vondsten en/of sporen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt wat betreft de landschappelijke ligging van het plangebied bevestigd. Recente bodemverstorende ingrepen hebben zich beperkt tot de huidige bouwvoor (bovenste 35 cm) en zijn het gevolg van het gebruik van het terrein voor de glastuinbouw. Dit gebruik heeft zich ter plaatse van het plangebied voornamelijk vanaf het begin van de tweede helft van de 20e eeuw tot vorig jaar/enkele jaren geleden afgespeeld. Hieronder is de natuurlijke bodemopbouw intact en er is dan ook sprake van een intacte kalkhoudende ooivaaggrond, gevormd in afzettingen gesedimenteerd tijdens de actieve fase van de meandergordel/stroomgordel van de Nederrijn. Deze liggen non-erosief op afzettingen gesedimenteerd tijdens de actieve fase van de meandergordel/stroomgordel van Walbeek, waarin zich in de top sprake is van een begraven bodemprofiel. &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat het gehele plangebied, vanwege de intactheid an de bodemopbouw, zijn middelhoge verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten uit de perioden vanaf de Midden-Bronstijd behoud en dat er nog steeds sprake kan zijn van twee archeologische niveaus (het niveau waarop archeologische sporen zichtbaar zullen zijn). Het onderste niveau bevindt zich op een diepte tussen circa 170 en 200 cm -mv, direct onder de begraven vegetatiehorizont of laklaag, waarin archeologische sporen uit de Midden-Bronstijd tot Vroege-IJzertijd kunnen worden verwacht. Het bovenste niveau bevindt zich direct onder de huidige bouwvoor, vanaf een diepte van circa 35 cm -mv, waarin archeologische sporen vanaf de Vroege-IJzertijd en jonger kunnen worden verwacht. Het bovenste archeologisch niveau zal door het uitgraven van de bouwputten tot circa 1 m -mv van de geplande woningen binnen het gehele bouwoppervlak worden verstoord zo niet geheel worden verwijderd. Het onderste archeologisch niveau zal alleen verstoord worden daar waar heipalen zullen worden geslagen. De mate verstoring is afhankelijk van het aantal te plaatsen heipalen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er zijn geen kansarme zones aanwezig binnen het plangebied die ten aanzien van de geplande bodemingrepen van archeologisch vervolgonderzoek uitgesloten kunnen worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek blijkt dat voor het plangebied de middelhoge verwachting op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats uit de perioden vanaf de Midden-Bronstijd behouden blijft. Daarom wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om voor dit deel van het plangebied een aanvullend onderzoek/vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van het zetten van aanvullende karterende boringen. Op basis van de geplande bodemingrepen wordt geadviseerd het aanvullend karterend booronderzoek zich te laten richten op de locaties waar de vijf vrijstaande woningen zullen worden gerealiseerd (zie bijlage 4). Door middel van karterende boringen kan onderzocht worden of archeologische vondsten en/of sporen wel of niet aanwezig zijn ter plaatse van de nieuwbouwlocaties. De resultaten van dit onderzoek zal bepalen of verder vervolgonderzoek noodzakelijk is, of dat het plangebied kan worden vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit advies is voorgelegd aan het bevoegd gezag in kwestie, Burgemeester en Wethouders van de gemeente Lingewaard (beoordeling archeologisch rapport door de heer drs. L. Smole, bestuursadviseur Erfgoed & Archeologie gemeente Arnhem, d.d. 15 april 2016). Het advies voor een vervolgonderzoek op de locatie wordt onderschreven. Er is vervolgonderzoek op de locatie van het te verstoren deel van het plangebied noodzakelijk. Dit kan ofwel in de vorm van aanvullend karterend booronderzoek ofwel in de vorm van een inventariserend proefsleuvenonderzoek binnen de te verstoren delen. De keuze is aan de initiatiefnemer. Beide onderzoeken geven een duidelijk beeld of er archeologische resten in de ondergrond aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;NB: Direct archeologisch begeleiden is niet wenselijk en ook niet juist met het oog op de KNA. Een reden daarvoor is dat er nog geen inventarisatie is van de aard van eventuele archeologische resten waarmee tijdens de begeleiding rekening gehouden dient te worden. Een booronderzoek of proef-sleuvenonderzoek geeft daar invulling aan, zodat er kan worden besloten of en welk vervolgonderzoek noodzakelijk is en welke onderzoeksvragen gesteld dienen te worden.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2016-04-18