DOI: 10.14457/tu.the.2015.670
title: การจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากเงินอุดหนุน

description: เงินอุดหนุน เป็นรายจ่ายภาครัฐในรูปแบบหนึ่งที่รัฐใช้เป็นเครื่องมือเพื่อให้บรรลุนโยบายของรัฐ รูปแบบของการให้เงินอุดหนุนมี 2 รูปแบบ คือ การที่รัฐให้เงินอุดหนุนระหว่างหน่วยงานของรัฐเอง และการที่รัฐให้เงินอุดหนุนแก่เอกชน จากการศึกษาพบว่า วัตถุประสงค์ของการให้เงินอุดหนุนโดยรัฐบางประเภทก็เป็นการใช้จ่ายที่ก่อให้เกิดการบริโภค ได้แก่(1) การใช้จ่ายเงินอุดหนุนเพื่อการบริโภคของรัฐ (Pseudo Subsidies) กล่าวคือ เป็นการจ่ายเงินที่จ่ายโดยรัฐบาล ภายใต้หัวข้อเงินอุดหนุน เพื่อซื้อสินค้าหรือบริการ โดยหน่วยงานที่ให้เงินอุดหนุนเป็นผู้บริโภคสินค้า หรือบริการนั้น(2) การจ่ายเงินอุดหนุนที่การให้ความช่วยเหลือโดยรัฐ (Subsidies/State Aids) เพื่อสนับสนุนการบริโภคบางประการ ซึ่งโดยส่วนใหญ่จะทำให้สินค้าหรือบริการที่ได้รับเงินอุดหนุนได้รับผลกระทบในด้านราคา กล่าวคือ การให้เงินอุดหนุนอาจมีผลทำให้ราคาของสินค้า หรือบริการนั้นต่ำกว่าราคาตลาด ทำให้เกิดการบิดเบือนของกลไกตลาด และก่อให้เกิดความไม่เป็นกลางทางเศรษฐกิจระหว่างสินค้าและบริการที่ได้รับเงินอุดหนุน กับสินค้าและบริการที่ไม่ได้รับเงินอุดหนุน ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการตัดสินใจซื้อของผู้บริโภค และทำให้ผู้ประกอบการที่ผลิตสินค้า หรือให้บริการที่ไม่ได้รับการอุดหนุนเสียเปรียบดังนั้น ในแง่ของการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่ม หากการให้เงินอุดหนุนเข้าข่ายเป็นค่าตอบแทนจากการขายสินค้า หรือให้บริการ ก็มีความจำเป็นที่จะต้องจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากการให้เงินอุดหนุนนั้นด้วย เพื่อให้เกิดความเป็นกลาง และเป็นธรรมในการจัดเก็บภาษีอย่างไรก็ดี การจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากเงินอุดหนุนในประเทศไทยยังคงมีปัญหาเรื่องความชัดเจนแน่นอน เนื่องจาก บทบัญญัติของประมวลรัษฎากร ตามมาตรา 79 วรรคสาม อนุมาตรา 2 กำหนดให้ฐานภาษีมูลค่าเพิ่มไม่รวมถึงค่าชดเชยหรือเงินอุดหนุนตามที่อธิบดีกำหนดโดยอนุมัติรัฐมนตรี แต่ปัจจุบันยังไม่มีประกาศอธิบดีกรมสรรพากรที่กำหนดว่าเงินอุดหนุนแบบใดที่ไม่ต้องนำมาคำนวณรวมเป็นฐานภาษี การที่ไม่มีประกาศอธิบดีฯ ดังกล่าวก่อให้เกิดปัญหาในการตีความว่า จะต้องนำเงินอุดหนุนมารวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ ทำให้เกิดการตีความได้ 2 แนวทาง คือ แนวทางแรกอาจตีความได้ว่า เนื่องจากยังไม่มีประกาศอธิบดีฯ ที่กำหนดว่าเงินอุดหนุนแบบใดที่ไม่ต้องนำมารวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่ม จึงถือได้ว่าเมื่อไม่มีประกาศอธิบดีฯ จึงต้องรวมเงินอุดหนุนเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่ม  หากผู้ประกอบการได้รับเงินอุดหนุนจากการขายสินค้าหรือบริการ  หรือในแนวทางที่สอง อาจตีความในอีกแง่หนึ่งได้ว่า เนื่องจากกฎหมายบัญญัติให้ไม่ต้องรวมเงินอุดหนุนเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่ม เพราะฉะนั้นเมื่อผู้ประกอบการได้รับเงินอุดหนุนจึงไม่ต้องนำมารวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่มนอกจากนี้ เมื่อศึกษาแนวคำวินิจฉัยของกรมสรรพากรแล้วพบว่า ข้อหารือของกรมสรรพากรเกี่ยวกับการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากการให้เงินอุดหนุนยังคงมีอยู่น้อย และมีความไม่ชัดเจนเพียงพอที่จะสามารถนำเป็นมาหลักในการวินิจฉัยได้ว่า เงินอุดหนุนที่ผู้ประกอบการได้รับต้องนำมารวมเป็นฐานภาษีมูลค่าเพิ่มหรือไม่ อย่างไร อีกทั้ง ในบางคำวินิจฉัยของกรมสรรพากรก็มีความไม่สอดคล้องกับหลักการเกี่ยวกับประโยชน์ตอบแทน (Consideration) และความสัมพันธ์โดยตรง (Direct Link) ระหว่างประโยชน์ตอบแทนที่ได้รับ และการขายสินค้า หรือให้บริการ ซึ่งเป็นหลักสากล ทำให้ส่งผลกระทบต่อหลักความเป็นกลาง และความเป็นธรรมทางภาษีด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงเห็นว่า ควรมีการศึกษาแนวทางในการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากเงินอุดหนุนจากประเทศต่างๆ ได้แก่ สหภาพยุโรป ประเทศแคนาดา และประเทศออสเตรเลีย เพื่อจะได้นำแนวทางดังกล่าววิเคราะห์ เปรียบเทียบ และนำเสนอเป็นแนวทางในการกำหนดหลักเกณฑ์ในการจัดเก็บภาษีมูลค่าเพิ่มจากเงินอุดหนุนในประเทศไทยต่อไป