DOI: 10.14457/tu.the.2014.464
title: ผลกระทบของการเปิดเผยข้อมูลตามลำดับชั้นมูลค่ายุติธรรมของกิจการที่มีผลการดำเนินงานแตกต่างกันต่อวิจารณญาณของนักลงทุนทั่วไป

description: งานวิจัยเชิงทดลองฉบับนี้จัดทำขึ้นเพื่อศึกษาเชิงเปรียบเทียบเกี่ยวกับการตัดสินใจของนักลงทุนทั่วไปที่มีต่อข้อมูลตามลำดับชั้นมูลค่ายุติธรรมที่แตกต่างกันตามข้อกำหนดของมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 13 เรื่อง การวัดมูลค่ายุติธรรม โดยศึกษาในกรณีที่กิจการมีผลการดำเนินงานแตกต่างกัน ใช้รูปแบบของ 2 x 2 between-subjects design มีตัวแปรอิสระ 2 ตัวแปร คือ ผลการดำเนินงานของกิจการที่แสดงในงบกำไรขาดทุนเบ็ดเสร็จและลำดับชั้นมูลค่ายุติธรรมที่แสดงในหมายเหตุประกอบงบการเงินโดยทำการศึกษาเปรียบเทียบการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับที่ 1 (ราคาเสนอซื้อขายที่ไม่ต้องปรับปรุง ในตลาดที่มีสภาพคล่องสำหรับสินทรัพย์หรือหนี้สินอย่างเดียวกันและกิจการสามารถเข้าถึง ณ วันที่วัดมูลค่า) กับการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับที่ 3 (ข้อมูลที่ไม่สามารถสังเกตได้ซึ่งนำมาใช้กับสินทรัพย์นั้นหรือหนี้สินนั้น) ทำการศึกษาผลกระทบที่มีต่อวิจารณญาณของนักลงทุนทั่วไปในการประเมินความเชื่อถือได้และความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจของรายการขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขายงานวิจัยนี้แบ่งกลุ่มการทดลองออกเป็น 4 กลุ่ม ดังนี้ (1) เดิมกิจการมีกำไรสำหรับปี เกิดผลขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขาย ทำให้กิจการมีกำไรเบ็ดเสร็จรวมน้อยลง โดยที่กิจการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับ 1 (GLG_LV1) (2) เดิมกิจการมีกำไรสำหรับปี เกิดผลขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขาย ทำให้กิจการมีกำไรเบ็ดเสร็จรวมน้อยลง โดยที่กิจการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับ 3 (GLG_LV3) (3) เดิมกิจการมีกำไรสำหรับปี เกิดผลขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขาย ทำให้กิจการมีผลขาดทุนเบ็ดเสร็จรวม โดยที่กิจการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับ 1 (GLL_LV1) (4) เดิมกิจการมีกำไรสำหรับปี เกิดผลขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขาย ทำให้กิจการมีผลขาดทุนเบ็ดเสร็จรวม โดยที่กิจการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับ 3 (GLL_LV3)ผลการทดลองพบว่า ไม่ว่ากิจการจะมีผลการดำเนินงานเป็นอย่างไร นักลงทุนทั่วไปจะเชื่อถือผลขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขายระดับที่ 1 มากกว่าระดับที่ 3 และพบว่านักลงทุนทั่วไปจะประเมินความน่าเชื่อถือไม่แตกต่างกันในกรณีที่กิจการจัดลำดับมูลค่ายุติธรรมอยู่ในลำดับชั้นเดียวกันแม้ว่ากิจการจะมีการดำเนินงานแตกต่างกัน นอกจากนี้ยังพบว่านักลงทุนทั่วไปจะพิจารณาความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจในผลขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมของเงินลงทุนเผื่อขายระดับที่ 1 มากกว่าระดับที่ 3 ในกรณีที่กิจการได้รับผลกระทบจากการวัดมูลค่ายุติธรรมแล้วทำให้กิจการมีผลขาดทุนเบ็ดเสร็จรวม อย่างไรก็ตามงานวิจัยนี้ไม่พบหลักฐานที่ระบุว่านักลงทุนทั่วไปสามารถประเมินความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจที่แตกต่างกันของรายการขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับที่ 1 และรายการขาดทุนจากการวัดมูลค่ายุติธรรมระดับที่ 3 ในกรณีที่กิจการแสดงผลการดำเนินงานที่เป็นกำไรเบ็ดเสร็จรวมน้อยลง นอกจากนี้ยังพบว่าในกรณีที่กิจการมีผลการดำเนินงานที่แสดงผลขาดทุนเบ็ดเสร็จรวม จะมีระยะห่างของความเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจในมูลค่ายุติธรรมระดับ 1 กับระดับ 3 มากกว่า ในกรณีที่กิจการที่มีผลการดำเนินงานที่เป็นกำไรเบ็ดเสร็จรวมน้อยลงงานวิจัยนี้ได้รวบรวมหลักฐานที่เกี่ยวข้องกับผลกระทบจากการเปิดเผยข้อมูลตามลำดับชั้นมูลค่ายุติธรรม ในช่วงที่ประเทศไทยเพิ่งเริ่มประกาศใช้มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 13 เรื่อง การวัดมูลค่ายุติธรรม ทำให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการออกมาตรฐานการบัญชีของประเทศไทยได้ทราบถึงผลกระทบที่มีต่อนักลงทุนทั่วไป ทำให้สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุงมาตรฐานฉบับดังกล่าวในอนาคต จนทำให้มาตรฐานฉบับนี้สามารถนำมาปรับใช้ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพและเหมาะสมกับประเทศไทยอย่างแท้จริง