DOI: 10.17026/ar/qou0zc
title: Plangebied Landgoed Velhorst te Lochem, gemeente Lochem
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 6852

description: &lt;p&gt;
In opdracht van Ecogroen BV heeft RAAP in oktober en november 2023 een archeologisch 
vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend 
booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Landgoed Velhorst te Lochem (gemeente Lochem). Het 
uitgangspunt voor dit onderzoek wordt gevormd door het wettelijk en beleidsmatig kader voor de 
ruimtelijke ordening en monumentenzorg. De gemeente is de bevoegde overheid die een besluit zal 
nemen over hoe om te gaan met de eventueel aanwezige archeologische waarden. Het onderzoek vond 
plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
&lt;p&gt;
Het plangebied maakt deel uit van landgoed Velhorst. De geomorfologie van de drie deelgebieden 
wordt gekenmerkt door een grotendeels intact stelsel van stroomruggen en -geulen van een vlechtend 
riviersysteem uit het Laat-Pleistoceen. Rond de overgang tussen het Laat-Pleistoceen en het VroegHoloceen is een rivierduin opgestoven ten zuiden van deelgebied A. Sindsdien heeft in deelgebieden B 
en C geen fluviatiele sedimentatie meer plaatsgevonden. Vanaf het Holoceen veranderde de Berkel in 
een meanderende rivier, die in deelgebied A een kleiig tot zavelig oeverpakket over de laatpleistocene
sedimenten heeft afgezet. Het reliëf van de laatpleistocene geulen is nog goed te herkennen, maar de 
top van de laatpleistocene afzettingen (en daarmee het archeologisch relevante niveau) is in 
deelgebied A waarschijnlijk verspoeld en in deelgebieden B en C deels verstoord. Mogelijk heeft in 
deelgebied B zandwinning op een rivierduin plaatsgevonden.
&lt;p&gt;
De drie deelgebieden hebben een relatief lage landschappelijke ligging, zeker in vergelijking met het 
aangrenzende rivierduin. Het hoogteverschil tussen de drie deelgebieden en het duin bedraagt soms 
meer dan 2,5 m. Hoewel archeologische vindplaatsen in het plangebied niet zijn uit te sluiten, wordt de 
kans groot geacht dat men voorkeur had voor het aangrenzende rivierduin. Wel kunnen in deelgebied A 
zich sporen van landbouw manifesteren op de hoger gelegen ruggen vanaf de basis van de bouwvoor 
(circa 30 cm -mv). De kenniswinst van een eventueel onderzoek naar deze sporen wordt echter nihil 
geacht.
&lt;p&gt;
Op basis van de resultaten van dit onderzoek blijkt dat de voorgenomen bodemingrepen waarschijnlijk 
geen bedreiging vormen voor eventuele archeologische resten. Daarom wordt in het kader van de 
voorgenomen bodemingrepen geen vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg 
(AMZ) noodzakelijk geacht.
&lt;p&gt;
Wel wordt aanbevolen om de hoge archeologische verwachting voor deelgebied A te handhaven 
vanwege de kans op het aantreffen van (vaak bijzondere) archeologische resten in de restgeulen en 
(waarschijnlijk in verspoelde context) op de ruggen in dit deelgebied. De resolutie van onderhavig 
booronderzoek was te laag om alle ruggen en geulen goed in kaart te brengen. Voor deelgebieden B en 
C geldt een lagere archeologische verwachting. Tevens wordt geadviseerd om de locatie van de te 
ontgraven poel in deelgebied B te herzien: deze ontgraving is gepland ter hoogte van boring 48, terwijl 
op basis van onderhavig bureau- en booronderzoek de poel waarschijnlijk ter hoogte van boring 47 
heeft gelegen.