DOI: 10.17026/ar/hu0vl9
title: Archeologisch onderzoek IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen INN Geuldal locaties 9 - Maastrichterweg te Wijlre, 12 - Vrakelbergerweg te Voerendaal en 14 - Schoolstraat te Lemiers
title: Archeologisch onderzoek IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen INN Geuldal locaties 9 - Maastrichterweg te Wijlre, 12 - Vrakelbergerweg te Voerendaal en 14 - Schoolstraat te Lemiers, gemeentes Gulpen-Wittem, Voerendaal en Vaals.

description: In opdracht van Provincie Limburg heeft Geonius Archeologie in november 2024 een IVO-O verkennende fase door middel van boringen uitgevoerd voor het plangebied Inrichting Nieuwe Natuur (INN) Geuldal, deellocaties 9 (Maastrichterweg te Wijlre), 12 (Vrakelbergerweg te Voerendaal) en 14 (Schoolstraat te Lemiers) in de gemeentes Gulpen-Wittem, Voerendaal en Vaals. Aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de herinrichting van 16 locaties in het Geuldal tot nieuwe natuur. In het vooronderzoek is vervolgonderzoek aanbevolen voor drie locaties: locatie 9 (perceel D81), locatie 12 (perceel H80) en locatie 14 (perceel A9680). Bij iedere locatie zijn zes boringen uitgevoerd. 

Locatie 9 (perceel D81) 
Volgens het vooronderzoek werden in deellocatie 9 – perceel D81 ooivaaggronden met roest beginnend dieper dan 80 cm ontwikkeld in siltige leem in situ (kaartcode Ld6) verwacht. Tijdens het booronderzoek zijn deze gronden inderdaad vastgesteld evenals kalksteenhellinggronden. In de ondergrond is namelijk bij drie boringen kalksteen waargenomen. Sporen van bodemvorming zijn niet waargenomen, dit overeenkomstig de verwachting van het verwachte bodemtype. Opvallend zijn de grindige Maasafzettingen die bij twee boringen zijn waargenomen. Mogelijk zijn ze van hoger geërodeerd, gezien ze vrij dicht aan het oppervlak liggen en bij de overige vier boringen geen grindafzettingen zijn waargenomen. Bij boring 6 is mogelijk sprake van een opgevulde doline. Hier zal het bovenste deel van de kalksteen zijn verweerd door zure regen, waardoor een depressie in het landschap ontstond. Het is tevens mogelijk dat hier in het verleden een geul heeft gestroomd die is opgevuld. Archeologische waarden worden enkel nog verwacht in de top van de löss in situ vanaf een diepte variërend tussen 156.01 m +NAP en 159.34 m +NAP. In theorie kunnen in het plangebied nog diepe ingegraven sporen gerelateerd aan nederzettingen/huisplaatsen en mogelijk begravingen voorkomen uit het Neolithicum, de IJzertijd, Romeinse tijd, Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Bij een intacte radebrikgrond wordt de E-horizont meteen onder de bouwvoor verwacht en de Bt-horizont vanaf circa 60 cm -mv waarbij deze een diepte kan bereiken van circa 120 cm -mv. Hier van uit gaande is dus een aanzienlijk deel van de bodem geërodeerd. De kans op het voorkomen van restanten van diepe sporen wordt dan ook zeer klein geacht, met uitzondering van diepe sporen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Echter mede gezien de landschappelijke ligging van deellocatie 9 – perceel D81 worden geen nederzettingsresten en begravingen verwacht. Bij het graven van de poel, drinkbakken en de boomvakken kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden worden bedreigd. 

Locatie 12 (perceel H80) 
Bij boring 7 t/m 11 is in de ondergrond kalksteen waargenomen, waarop een colluviumpakket ligt. Dit colluvium dateert waarschijnlijk uit de Late Middeleeuwen / Nieuwe tijd. Bij boring 12 is sprake van een ooivaaggrond. De top van de bodem bestaat uit een colluviumpakket uit waarschijnlijk de Late Middeleeuwen / Nieuwe tijd. Hieronder ligt ouder colluvium, dat mogelijk dateert uit de IJzertijd / Romeinse tijd. In de top van dit ouder colluvium is een begraven bodem waargenomen. Dit was mogelijk het maaiveld of het lag vlak aan het maaiveld. Voor het graven van de poel en de boomvakken worden eventuele archeologische waarden bedreigd. 

Locatie 14 (perceel A9680) 
Bij locatie 14 bestaat de bodem uit pakketten met afgespoeld sediment. Alhoewel de bodem intact is, is de archeologische verwachting toch laag. Dit komt, doordat het gebied in het Holoceen in een laaggelegen en vochtig gebied lag. Op deze locatie hebben gefaseerd afzettingen plaatsgevonden van afgespoelde sedimenten en was er sprake van een dynamisch gebied als gevolg van veel afspoeling dat voor bewoning onaantrekkelijk was. In het Holoceen was dat vermoedelijk aan de start van het Holoceen, in of rond de Romeinse tijd en vanaf de Late Middeleeuwen A. 

Naar verwachting zal de toekomstige inrichting geen invloed hebben op eventueel aanwezige archeologische waarden omdat deze niet worden verwacht. 

Bij locatie 14 wordt geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen omdat hier naar verwachting geen archeologische waarden zullen worden verstoord. 
Bij locatie 9 en 12 wordt vervolgonderzoek aanbevolen in de vorm van een Inventariserend Veldonderzoek – 
Proefsleuven (IVO-P) variant archeologische begeleiding, bij het graven van de poelen, de boomvakken en bij locatie 9 waar tot maximaal 35 cm -mv wordt gegraven.