DOI: 10.17026/dans-z5d-cd39
title: Eindrapportage archeologisch booronderzoek en visuele inspectie (1912.002) Sportlaan (ong.) te Arnhem

description: &lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase en voor het noordelijk gelegen terreindeel direct gecombineerd met de karterende fase en een visuele inspectie van het plangebied) blijkt dat de aangetroffen bodemopbouw vrij goed overeen komt met wat verwacht werd, op basis van het bureauonderzoek. Er is sprake van een circa 30 cm dikke bouwvoor, in de vorm van donkerbruingrijs gekleurd, matig humeus, zwak tot sterk grindig, zwak tot matig siltig, zeer fijn tot zeer grof zand (Ap-horizont). Hieronder komt een donkerbruin gekleurde verbruining/verwering-Bws-horizont voor, gevolgd door een lichtbruingeel gekleurde overgangs-BC-horizont. Vanaf gemiddeld 70 cm -mv bestaat de C-horizont uit geel tot lichtgrijs gekleurd, zwak tot sterk grindig, zwak tot matig siltig, zeer fijn tot zeer grof zand. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder komen zeer stenenrijke terreindelen voor. De slecht gesorteerde afzettingen betreffen ijssmeltwater-/sandrafzettingen en behoren tot de Formatie van Drente, Laagpakket van Schaarsbergen. Het intacte aanwezige bodemprofiel betreft dan ook een holtpodzolbodem, dat ook wel wordt aangeduid als een bruine bosgrond. Alleen lokaal heeft enige aftopping/egalisatie (afschuiven van grond van hoge naar lager gelegen terreindelen) plaatsgevonden. Voor het plangebied geldt in het algemeen dat het archeologisch sporenniveau dus nog intact aanwezig is. Het opgeboorde materiaal binnen het noordelijk gelegen terreindeel, waarvoor een gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek is uitgevoerd, heeft echter geen archeologische relevante indicatoren opgeleverd. Voor het bestaande akkercomplex is alleen een beperkt verkennend booronderzoek uitgevoerd, waaruit ook blijkt dat over het algemeen sprake is van een intacte bodemopbouw (bewerkte bouwvoor met hieronder een intact resterend deel van een holtpodzolgrond).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Lokale kennis geeft aan dat er restanten van militaria kunnen worden verwacht binnen het gehele plangebied. Langs de oost-west lopende bomenlaan zijn grote kuilen aanwezig en betreffen zeer waarschijnlijk schuttersputjes (zie figuur 7). Ook binnen deze putjes kunnen restanten van militaria worden verwacht. Op basis van de huidige plannen blijft de oost-west lopende bomenlaan in zijn huidige vorm wel behouden (er zullen ter plaatse geen bodemverstorende ingrepen worden uitgevoerd. &lt;br&gt;Verder wordt verwacht dat er in het centraal-noordelijke en het zuidoostelijke deel van het plangebied nog restanten/contouren van luchtafweergeschut (FLAG-stellung) met omliggende loopgraven aanwezig zijn (zie figuur 8).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt door het booronderzoek bevestigd voor wat betreft de landschappelijke ligging/paleogeografische ontwikkeling van het plangebied. Voor het noordelijk gelegen terreindeel geldt dit echter niet voor wat betreft de hoge verwachting op het aantreffen van archeologische indicatoren van Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum t/m Midden-Neolithicum). Het akkercomplex behoud wel zijn hoge verwachting op het aantreffen van archeologische indicatoren van Jagers-Verzamelaars, omdat ter plaatse alleen verkennende boringen zijn gezet. Ter plaatse van het akkercomplex dient dan ook vervolgonderzoek te worden uitgevoerd (afgestemd op de verwachting Jagers-Verzamelaars).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor resten van Landbouwers was de verwachting al laag, uitgezonderd voor restanten van grafheuvels en vlakgraven. Deze zijn door middel van een booronderzoek niet op te sporen. Het bestudeerde hoogtebeeld als de uitgevoerde visuele inspectie laten echter geen aanwijzingen zien voor de aanwezigheid van grafheuvels. De hoge verwachting op restanten van militairia wordt wel bevestigd. Voor de bomenlaan die het bestaande akkercomplex doorsnijdt en het centraal-noordelijke en het zuidoostelijke deel van het akkercomplex waar luchtafweergeschut (FLAG-stellung) met omliggende loopgraven hebben gelegen, geldt eveneens dat er vervolgonderzoek dient te worden uitgevoerd wanneer er ter plaatse (toekomstige) bodemverstorende ingrepen zullen worden uitgevoerd. Ter plaatse van de oost-west lopende bomenlaan zijn vooralsnog geen bodemverstorende ingrepen gepland.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch vooronderzoek adviseert Econsultancy om binnen het noordelijk gelegen terreindeel, waar het parkeerterrein, het entreegebouw en de vijver zullen worden aangelegd, geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Hoewel het gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek heeft aangetoond dat er sprake is van een intact bodemprofiel, en daarmee van een intact potentieel archeologisch niveau, zijn er geen archeologische indicatoren aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het bestaande akkercomplex, waar alleen verkennend geboord is, wordt conform het proces van de archeologische monumentenzorg (eerst vaststelling van eventuele vindplaatsen, dan behoud indien mogelijk en als dat niet kan, veiligstelling door opgraving) geadviseerd een vervolgonderzoek te laten uitvoeren dat afgestemd is op de nog hoge verwachting op het voorkomen van resten van Jagers-Verzamelaars. Voorgesteld wordt om het vervolgonderzoek te laten bestaan uit een aanvullend booronderzoek met een boorgrid van 10 x 12,5 meter, waarbij hetzelfde boorgrid wordt gehanteerd als uitgevoerd voor het noordelijk gelegen terreindeel. Wel dient gemeld te worden dat bodemverstorende ingrepen in de loop van de komende jaren keer op keer steeds zeer lokaal zijn (aanleggen van een graf). In overleg met het bevoegd gezag kan bijvoorbeeld besloten worden om het aanvullend booronderzoek op te splitsen, waarbij eerst het terreindeel of de terreindelen zal/zullen worden onderzocht waar de komende jaren graven zullen worden aangelegd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten aanzien van Tweede Wereldoorlog archeologie wordt geadviseerd geen bodemverstorende ingrepen (geen aanleg van graven) uit te voeren ter plaatse van de oost-west lopende bomenlaan bomenlaan die het bestaande akkercomplex doorsnijdt en het centraal-noordelijke en het zuidoostelijke deel van het akkercomplex, waar luchtafweergeschut (FLAG-stellung) met omliggende loopgraven hebben gelegen (zie figuur 8, blauw omlijnde terreindelen). Indien het gewenst is dat deze locatie toch kunnen worden gebruikt als natuurbegraafplaats of voor andere doeleinden waarvoor bodemverstorende ingrepen worden uitgevoerd, dan wordt geadviseerd een vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P) en met een mogelijke doorstart naar een opgraving. Op basis van de geplande inrichting van het gebied zullen er ter plaatse van de oost-west lopende bomenlaan bomenlaan geen bodemverstorende ingrepen worden uitgevoerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het gravend onderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) te worden op¬gesteld, waarin beschreven staat op welke wijze het onderzoek uitgevoerd dient te worden. Dit PvE dient te worden beoordeeld door het bevoegd gezag (gemeente Arnhem). Voor geïsoleerde vondsten van militairia in het overige deel van het plangebied wordt tevens geadviseerd hiervan melding te maken bij de bevoegde overheid (gemeente Arnhem). Bij het aantreffen van menselijke resten van militairen mogelijk uit de Tweede Wereldoorlog dient hiervan direct melding te worden gemaakt bij de politie als bij de bevoegde overheid (gemeente Arnhem). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten aanzien van de vrij te geven terreindelen dient wel te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (artikel 5.10 Erfgoedwet juli 2016) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Arnhem (de heer drs. M. Defilet) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-03-22