DOI: 10.17026/ar/o9l2k3
title: Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Beatrixlaan 3 (De Keijzerschool), Moerkapelle, Gemeente Zuidplas

description: IDDS Archeologie heeft in augustus 2024 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Beatrixlaan 3 in Moerkapelle, gemeente Zuidplas. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. 
Het plangebied ligt op de rand van de stroomrug van Zuidplas, waarop resten uit het Mesolithicum en Neolithicum mogen worden verwacht. Deze resten liggen echter dieper dan de verstoringsdiepte, met uitzondering van de heipalen, namelijk op ten minste -8 m NAP. Resten uit deze periode kunnen bestaan uit houtskool, (vuur)stenen afslagen en artefacten en handgevormd aardewerk, mogelijk in een humeuze cultuurlaag.
Voor de opvolgende perioden geldt een lage verwachting vanwege de ligging in een getijdengebied en vanaf de Bronstijd in een veengebied. Voor het veen geldt een lage verwachting, tenzij er sprake is van een veraard niveau wat wijst op een begaanbaar oppervlak. In dat geval kan de verwachting worden bijgesteld naar middelhoog tot hoog en worden onder andere resten van houtbouw verwacht, greppels voor afwatering en erfresten waaronder afvalkuilen. Het is mogelijk dat het veen (vrijwel) volledig is verdwenen in het plangebied, zoals bij enkele bodemonderzoeken in en om Moerkapelle is aangetoond. In dat geval geldt een lage verwachting.
Pas vanaf de ontginning van het gebied in de Middeleeuwen-Nieuwe tijd lijkt het gebied weer gebruikt te worden door de mens. Omdat het plangebied vermoedelijk niet werd bebouwd voor de tweede helft van de 20e eeuw geldt een lage verwachting voor resten van bebouwing en een middelhoge verwachting voor resten gerelateerd aan landbouw, zoals sloten, greppels, ophoogpakketten en ploegsporen.
Het veldonderzoek heeft bevestigd dat de stroomrug van Zuidplas in de ondergrond aanwezig is vanaf -8 m NAP (4 m -mv) en dat deze afzettingen zijn bedekt door getijdenafzettingen. Het verwachte veenpakket is echter niet (meer) aanwezig. Mogelijk is het veen volledig verdwenen met het ontginnen van het gebied. De bouwvoor met direct daaronder het sporenniveau van na de ontginning is nog slechts deels aanwezig door verstoringen voor de huidige inrichting. Ongeveer een vijfde deel van het plangebied is bebouwd en hier is het niveau van de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd volledig verdwenen. Ook buiten de bebouwing is het niveau plaatselijk verstoord, zoals bij de parkeervakken.
Tijdens het onderzoek is geconstateerd dat enkel archeologische resten kunnen worden verwacht op de afzettingen van de stroomrug van Zuidplas, waarvoor een lage verwachting geldt vanwege het ontbreken van een voormalig loopoppervlak. De trefkans voor resten uit het Mesolithicum – Neolithicum is tevens laag en de diepteligging (4 m – mv) maakt dat het niveau enkel wordt verstoord door heipalen. Deze verstoringen zijn plaatselijk, waardoor een eventuele vindplaats nog herkenbaar aanwezig kan blijven in de ondergrond. Daarom wordt geadviseerd een archeologievriendelijk heipalenplan aan te houden, zodat eventuele resten niet verstoord worden door de nieuwbouw. De hoofdrichtlijnen hierbij zijn dat het oppervlak van de heipalen maximaal 2% van het totaaloppervlak van de nieuwbouw is en dat de heipalen in rijen met een onderlinge afstand van minimaal 4 m worden geplaatst. 
Daarmee adviseert IDDS Archeologie om het plangebied, voor wat betreft het aspect archeologie, vrij te geven voor de voorgenomen herontwikkeling, mits een archeologievriendelijk heipalenplan wordt gehanteerd. Indien het niet mogelijk is om aan de richtlijnen van archeologievriendelijk bouw te voldoet, dient nader overleg plaats te vinden met het bevoegd gezag over de mogelijkheden.