DOI: 10.14457/tu.the.2016.867
title: ปัญหากฎหมายไทยเกี่ยวกับอู่ลอย

description: การขนส่งสินค้าทางทะเลถือว่าเป็นโครงสร้างพื้นฐานของระบบการขนส่งที่มีความสำคัญยิ่งต่อระบบเศรษฐกิจการค้าระหว่างประเทศ เนื่องจากสามารถบรรทุกสินค้าได้ในปริมาณมาก และมีต้นทุนการขนส่งที่ราคาถูกกว่าการขนส่งด้านอื่น ๆ ซึ่งโดยปกติแล้ว เรือที่เดินในทะเลจำเป็นต้องได้รับการซ่อมบำรุงเนื่องจากการกัดกร่อนจากน้ำทะเล การเกาะของสิ่งมีชีวิตต่างๆ เช่น เพรียง สาหร่าย การเกิดรอยรั่วที่ตัวเรือ หรือได้รับความเสียหายจากอุบัติเหตุ จึงต้องนำเรือเข้าซ่อมแซมในอู่เรือทั้งประเภทอู่แห้ง (dry dock) และอู่น้ำ (wet dock) ดังนั้น อุตสาหกรรมต่อเรือและซ่อมเรือจึงเป็นอุตสาหกรรมที่ช่วยสนับสนุนกิจการเดินเรือขนส่ง และกิจการค้าระหว่างประเทศให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพอู่ลอย (floating dry dock) จัดเป็นประเภทหนึ่งของอู่แห้ง (dry dock) หรือระบบอู่จอดแห้ง ซึ่งในปัจจุบันถือได้ว่าอู่ลอยเป็นเครื่องมือ หรืออุปกรณ์สำคัญในการซ่อมทำเรือซึ่งมีความยืดหยุ่นต่อการใช้งาน ทั้งนี้เพราะอู่ลอยสามารถรับเรือได้หลายขนาดตั้งแต่ขนาดเล็กจนถึงเรือน้ำมันขนาดใหญ่ และสามารถเคลื่อนย้ายได้จึงทำให้อู่เรือไม่เสียพื้นที่หน้าท่า (waterfront)ซึ่งมีราคาสูงไปโดยเปล่าประโยชน์ แต่อย่างไรก็ตามอู่ลอยแตกต่างไปจากเรือทั่วไปเนื่องจากมิได้มีการเคลื่อนที่ไปมาในลักษณะเป็นยานพาหนะทางน้ำที่มีวัตถุประสงค์จะใช้งานอย่างเรือ และอู่ลอยไม่อาจเคลื่อนที่ด้วยตนเอง ไม่มีเครื่องมือที่ใช้ประโยชน์เพื่อการขนส่งอย่างใดๆทั้งสิ้น นอกจากการอำนวยบริการซ่อมเรือ จะใช้ประโยชน์ในการลำเลียงสินค้า หรือคนโดยสารอย่างใดๆก็ไม่ได้กฎหมายไทยในปัจจุบันที่เกี่ยวกับการควบคุมอู่ลอยนั้นมีปรากฏอยู่ไม่ชัดเจนในพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทย พระพุทธศักราช 2456 ซึ่งมิได้มีคำจำกัดความอู่ลอยไว้โดยเฉพาะ แต่ได้นำไปบัญญัติไว้เป็นความหมายหนึ่งของบทนิยามคำว่าแพ โดยเพียงแต่ควบคุมในเรื่องสถานที่จอด และความปลอดภัยในการใช้หรือการเป็นอันตรายแก่ประชาชนหรือแก่การเดินเรือเท่านั้น มิได้มีบทบัญญัติเกี่ยวกับการจดทะเบียนอู่ลอย การตรวจสภาพและออกใบสำคัญรับรองการตรวจอู่ลอย การป้องกันมลพิษจากอู่ลอย กำหนดไว้ดังเช่นการควบคุมเรือเดินทะเล อย่างไรก็ดีได้มีการดำเนินการจัดทำร่างพระราชบัญญัติการเดินเรือ พ.ศ. .... และร่างพระราชบัญญัติเรือไทย พ.ศ. .... ขึ้นมาใช้แทนพระราชบัญญัติการเดินเรือในน่านน้ำไทยพระพุทธศักราช 2456 และพระราชบัญญัติเรือไทย พุทธศักราช 2481 และในร่างพระราชบัญญัติทั้ง 2 ฉบับนี้ ได้มีการเพิ่มเติมบทบัญญัติเกี่ยวกับอู่ลอย อาทิ คำนิยามของอู่ลอยโดยให้มีฐานะที่ถือว่าเป็นเรืออย่างหนึ่ง เพื่อให้มีการควบคุมในลักษณะเดียวกับเรือ การกำหนดหลักเกณฑ์เกี่ยวกับอู่ลอย โดยให้นำบทบัญญัติเกี่ยวกับเรือไทยมาใช้บังคับโดยอนุโลมจากการศึกษาบทบัญญัติเกี่ยวกับอู่ลอยในร่างพระราชบัญญัติการเดินเรือ พ.ศ. .... และร่างพระราชบัญญัติเรือไทย พ.ศ. .... โดยเปรียบเทียบกับกฎหมายภายในของต่างประเทศพบว่าบทบัญญัติในร่างพระราชบัญญัติบางข้อนั้นยังมีข้อบกพร่องหรือไม่ครบถ้วนสมบูรณ์ในบางประการ ผู้เขียนจึงเสนอแนะให้มีการเพิ่มเติมบทบัญญัติรวมทั้งปรับปรุงแก้ไขร่างพระราชบัญญัติในบางมาตรา ได้แก่ ประเด็นเรื่องแผนฉุกเฉินเกี่ยวกับมลพิษจากน้ำมัน และแผนการจัดการขยะเก็บรักษาไว้ในอู่ลอย ประเด็นในเรื่องระยะเวลาการอนุญาตให้จอดอู่ลอย และค่าธรรมเนียมหรือค่าตอบแทนการจอดอู่ลอยล่วงล้ำลำแม่น้ำ ประเด็นในเรื่องการตรวจสภาพอู่ลอยเพื่อออกใบสำคัญรับรองการวัดขนาดตันของอู่ลอยเพื่อประโยชน์ในการจดทะเบียน และประเด็นเรื่องการโอนกรรมสิทธิ์อู่ลอยที่ได้จดทะเบียนแล้ว การจำนองและบุริมสิทธิทางทะเลเหนืออู่ลอย เพื่อเป็นแนวทางหนึ่งในการนำไปพัฒนา แก้ไข ปรับปรุง และเพิ่มเติมบทบัญญัติในเรื่องอู่ลอยในร่างพระราชบัญญัติทั้ง 2 ฉบับนี้ ให้สมบูรณ์ยิ่งขึ้น และเป็นสิ่งที่ช่วยผลักดันให้ร่างพระราชบัญญัติการเดินเรือ พ.ศ. .... และร่างพระราชบัญญัติเรือไทย พ.ศ. .... เข้าสู่กระบวนการนิติบัญญัติโดยเร็วต่อไป