DOI: 10.17026/dans-xwx-anxc
title: Herwen - Bijlandse Waard Waardering van de Romeinse vindplaats. Een aanvullend proefsleuvenproject Bijland-Noordoost Herwen.

description: &lt;p&gt;Tussen 29 oktober en 6 november 2018 heeft VUhbs archeologie een archeologisch onderzoek conform protocol IVO-proefsleuven uitgevoerd ter hoogte van het onderzoeksgebied De Bijland te Herwen in de gemeente Zevenaar. Aanleiding voor het onderzoek is de ambitie van de provincies Gelderland, Utrecht en Zuid-Holland om de restanten van de Romeinse limes in Nederland op de UNESCO Werelderfgoedlijst te plaatsen. Hiervoor moest de potentieel in aanmerking komende Romeinse vindplaats 1, die ontdekt was tijdens het proefsleuvenonderzoek in 2017, aanvullend gewaardeerd worden. Hiervoor zijn in totaal zes proefsleuven aangelegd met een totale lengte van 383.7 m en een oppervlakte van 1.577 m2. Verder zijn op twee locaties boringen gezet om vast te stellen of daar eveneens proefsleuven aangelegd dienden te worden. De resultaten van deze boringen gaven hiertoe geen aanleiding.&lt;br&gt;Het belangrijkste doel van het onderzoek is om voor vindplaats 1 vast te stellen of er sprake is van Romeinse militaire aanwezigheid of dat de resten binnen vindplaats 1 in relatie staan tot het leger en de Limes en om de begrenzingen van de vindplaats zo goed mogelijk in beeld te brengen.&lt;br&gt;Uit de resultaten van het veldwerk blijkt dat dit doel ruimschoots is gehaald. In de proefsleuven zijn namelijk verschillende greppels gevonden, waarvan op grond van hun afmetingen en doorsnede een relatie met het leger vermoed mag worden. Hierbij is het zelfs mogelijk dat het gaat om greppels van drie tijdelijke legerkampen. Voorbeelden hiervan zijn bekend uit Till, dat zich ten noodoosten van Kleef in Duitsland bevindt. Een militaire connectie blijkt ook uit de metaalwaar die verspreid over het onderzoeksgebied is aangetroffen. Opvallend hierbij is dat het grootste deel van het metaal dat kan worden geïnterpreteerd als militair of daaraan verwant, zich hoofdzakelijk aan de westzijde van een grote greppel (structuur 1) bevindt. Ook voor deze greppel wordt een militaire oorsprong vermoed.&lt;br&gt;De militaire achtergrond van de vindplaats lijkt ook naar voren te komen in het aardewerkcomplex. Dit wijkt duidelijk af van wat voor een rurale nederzetting in het rivierengebied gebruikelijk is. Regionale aardewerksoorten zoals grijs aardewerk en Low lands ware zijn sterk ondervertegenwoordigd. Het zelfde geldt voor (andere) grotere voorraadpotten zoals dolia. Het spectrum wordt gedomineerd door Rijnlandse en in mindere mate Maaslandse producten. Het spectrum lijkt hiermee typerend voor een vicus en of militaire aanwezigheid.&lt;br&gt;De aanvangsdatering van het complex wordt in de loop van de 1ste eeuw na Chr., omstreeks de Flavische periode, geplaatst op grond van de dateringen van het aardewerk en de metaalwaar. Er zijn geen duidelijke aanwijzingen voor intensieve menselijke activiteit in de Romeinse periode vanaf het midden van de 2de eeuw na Chr.&lt;br&gt;Naast deze Romeinse vindplaats is tijdens het onderzoek ook een middeleeuwse vindplaats, vindplaats 4, aangetroffen. Het betreft het omgrachte erf van een boerderij die zijn oorsprong kent in de Middeleeuwen, waarschijnlijk omstreeks de overgang van de Volle naar de Late Middeleeuwen. De grachten die zijn aangesneden wijzen mogelijk op een oorspronkelijke functie van het erf als moated site , waar een versterkt gebouw op heeft gestaan. In een latere periode zou het erf dan vooral een agrarische functie hebben vervuld. Deze situatie is min of meer onveranderd gebleven tot de boerderij in de jaren ’70 van de vorige eeuw is gesloopt.&lt;/p&gt;