DOI: 10.17026/ar/pzojjd
title: Bureau- en booronderzoek Halbertsma-terrein aan de J.W. de Visserswei te Grou, gemeente Leeuwarden (FR)

description: MUG Ingenieursbureau b.v. adviseert om bodemingrepen die beperkt zijn tot 3 m-mv vrij te geven voor wat betreft archeologisch vervolgonderzoek. Indien bodemingrepen van meer dan 3 m-mv noodzakelijk zijn adviseert 
MUG Ingenieursbureau om nader archeologisch onderzoek uit te voeren. In het intacte dekzand kunnen archeologische resten uit de steentijd aanwezig zijn. Dit advies geldt niet voor het aanbrengen van heipalen, aangezien deze de bodem beperkt verstoren en bij het aanbrengen hiervan geen waarnemingen gedaan kunnen worden. Gezien de diepteligging is onderzoek door middel van een karterend booronderzoek niet mogelijk en wordt geadviseerd de werkzaamheden onder archeologische begeleiding uit te voeren, waarbij nader booronderzoek onderdeel kan zijn van de strategie. 

Onderzoek
Uit het bureauonderzoek blijkt dat Grou als het ware in een kom ligt die wordt omringd door de hoger gelegen kleigebieden van Westergo en de hogere zandgronden van de Noordelijke en Zuidelijke Friese Wouden. Aan het einde van de ijstijd lag hier een uitgestrekt dekzandgebied. Het is mogelijk dat zich hier in de midden- of late steentijd een podzolbodem heeft gevormd. Het zal dan met name gaan om veldpodzolgronden, die in relatief vochtige omstandigheden ontstaan. Omdat de diepte van het onderzoeksgebied op dit moment nog niet bekend is, is het in theorie mogelijk dat er een intacte podzolbodem wordt aangetroffen tijdens het booronderzoek. Intacte podzolbodems kunnen een aanwijzing zijn voor menselijke activiteit. Aangezien het gebied in de loop van het neolithicum snel verveende, dateren eventuele vondsten uit deze bodemlagen in het laat-paleolithicum of mesolithicum, zoals vuurstenen artefacten, natuursteen en houtskool. 

Tot aan de ijzertijd lag de onderzoekslocatie in een groot veengebied. Dit gebied was te nat voor permanente bewoning. Er worden dan ook geen bewoningssporen uit de periode neolithicum-bronstijd verwacht. In de loop van de ijzertijd en Romeinse tijd intensifieerde de invloed van de zee en werden er kleilagen afgezet op het veen, met name door overstromingen en uitbraken van de Middelzee, die ten westen van Grou lag. Hierdoor ontstond een typisch klei-op-veen-landschap waarop bewoning mogelijk was. In de omgeving van de onderzoekslocatie zijn overwegend bewoningssporen uit de vroege en late middeleeuwen gedaan. Het is echter niet uit te sluiten dat er ook al in de ijzertijd en Romeinse tijd sprake was van menselijke activiteit. Archeologische resten uit de ijzertijd en de Romeinse tijd kunnen bestaan uit bewoningslagen en resten van agrarische activiteiten, zoals sloten en greppels. 

In de loop van de late middeleeuwen werd een groot deel van Friesland bedijkt en was het onderzoeksgebied niet langer onderhevig aan de invloed van de zee. Bewoningssporen uit de middeleeuwen en nieuwe tijd kunnen bestaan uit ontginningen, sloten of greppels, resten van hout- of steenbouw en resten van erfactiviteiten (zoals afvalkuilen en waterputten). Vondsten kunnen bestaan uit onder meer aardewerk, bouwmateriaal, glas, metaalvondsten en dierlijk bot. 

Uit het booronderzoek blijkt dat binnen het onderzoeksgebied dekzand aanwezig is op een diepte tussen de 
3,5 (3.35 m-NAP) tot 4,4 m-mv (4,2 m-NAP). In het dekzand is in alle boringen waarin het dekzand bereikt is een podzolbodem aanwezig. Het dekzand is afgedekt door veen waarop klei ligt. In de basis van het kleidek is verspoeld veen opgenomen. In de top van het kleidek is de oude bouwvoor als een grijsbruine zwak humeuze laag aanwezig. Op de oude bouwvoor ligt opgebracht zand. Dit zand is aangebracht om het onderzoeksgebied bouwrijp te maken. In de top van het zand is vaak puin of puingranulaat aanwezig. In het zuiden van het onderzoeksgebied is het gebied verhard doormiddel van asfalt, waaronder op veel plaatsen op 30-80 cm diepte nog een tweede verharde laag aanwezig is. In de oude bouwvoor, de kleiafzettingen en het veen zijn geen indicaties voor archeologische bodemlagen (waaronder veenterpen). Het onderzoeksgebied is waarschijnlijk altijd te nat geweest voor menselijke bewoning.