DOI: 10.17026/dans-272-adp9
title: Blankenburgverbinding: Analyse beschikbare geologische gegevens Zuidoever, Het Scheur en het Oeverbos.

description: &lt;p&gt;Archeodienst BV heeft een analyse uitgevoerd aan de hand van de beschikbare geologische gegevens voor de zuidoever van het Scheur (Rozenburg) inclusief het op de noordoever gelegen Oeverbos tot aan de Maassluissedijk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor dit project zijn in een eerder stadium IDDS al een bureauonderzoek (Wilbers/ Moerman 2013), verkennend booronderzoek (Wilbers 2013) en door de Antea Group een karterend boor-onderzoek (Brijker e.a. 2015) uitgevoerd. IDDS heeft voor het verkennend booronderzoek be-schikbare sonderings- en boorgegevens aangevuld met mechanische boringen om een geologische dwarsdoorsnede te reconstrueren ter plaatse van de Blankenburgverbinding (Bijlage 4). Antea Group heeft een karterend booronderzoek uitgevoerd, waarbij op basis van mechanische boringen op de zuidoever en het zuidelijke deel van de noordoever een geologisch profiel is gereconstrueerd. Deze analyse heeft als doel het opstellen van een (geo-)archeologisch verwachtingsmodel op basis van deze onderzoeken en (al dan niet nieuwe) gegevens van het Havenbedrijf Rotterdam, Ingeni¬eursbureau gemeente Rotterdam, Rijkswaterstaat en TNO/Deltares/ Universiteit Utrecht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In grote lijnen wordt de interpretatie van de geologische opbouw van het plangebied (Zuidoever, Het Scheur, Oeverbos tot aan de Maassluissedijk) van het IDDS-profiel en Antea-profiel gevolgd. Op vier punten wordt een alternatieve interpretatie voorgesteld of zijn nieuwe interpretaties toegevoegd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;1. Op basis van de Antea-boringen zijn hoogteverschillen geconstateerd in de top van de grindhoudende beddingafzettingen. Hieruit kan worden afgeleid dat mogelijk sprake is van een vroegholoceen dal binnen Terras X ter hoogte van het plangebied. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;2. In het IDDS-profiel is ter hoogte van het Oeverbos/Maassluissedijk een rivierduin in de ondergrond aangegeven, waarbij gesuggereerd wordt dat er een duintop aanwezig is, die niet door een boring wordt ondersteund. De interpretatie als duin wordt in twijfel getrokken omdat dit is gebaseerd op twee boringen die op de flank aan weerzijden van het vermeende duin zijn gezet. In het Antea-profiel is ter hoogte van dit vermeende rivierduin in de geo-archeologische boringen wel rivierduinzand gekarteerd. In tegenstelling tot het rivierduin van IDDS is onder het rivierduinzand geen klei (Laag van Wijchen) aangetroffen. Het rivierduinzand ligt direct op het grindhoudende grofzandige pleistocene beddingzand. De interpretatie van Antea is dat in de terrasvlakte in het Preboreaal op grote schaal zandverstuivingen hebben plaatsgevonden waarbij een laag rivierduinzand is afgezet dat een zwak golvend oppervlak heeft met geringe hoogteverschillen van 0,5 – 1,0 m. Vanwege de geringe dikte van het rivierduinzand is het zand geheel overdekt met de komklei van de Laag van Wijchen en de Basisveenlaag. Dit in tegenstelling tot rivierduinen die enkele meters hoog zijn en boven de komvlakte hebben uitgestoken waardoor alleen de flanken bedekt zijn geraakt met klei en veen. Op basis van de beschikbare boorgegevens wordt de interpretatie van Antea juist gevonden al hoewel het rivierduinzand zich vermoedelijk niet over het hele plangebied uitstrekt zoals in de rapportage (Brijker e.a. 2015) wordt gesuggereerd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;3. Op de noordoever bestaat het Laagpakket van Wormer hoofdzakelijk uit klei-afzettingen met zandlagen. In Antea-boring 1003 vlakbij de Maassluissedijk is op dit niveau een 7 meter dik pakket siltig zand met kleilagen aangetroffen. Mogelijk is hier sprake van een getijdegeul/kreek. Door de grote boorafstand van 200 m is niet duidelijk of hier daadwer-kelijk sprake is van een geul/kreek en kan ook de diepteligging nog niet worden vastgesteld. In het geval van een geul zal de diepteligging ergens tussen de 5,8 en 10,20 m –NAP liggen en zou sprake zijn van een vrij hoge ouderdom (Neolithicum).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;4. In het Antea-profiel is op basis van de boringen 1010, 1012 en 1013 geconcludeerd dat de erosie niet alleen ter hoogte van Scheur grootschalig is geweest maar dat ook verder ten zuiden daarvan (Rozenburg) de bodem tot meters diep in het pleistoceen is geërodeerd. Beide getijdengeulen zijn van elkaar gescheiden door een zone (boring 1011) waar het pleistocene oppervlak inclusief de Basiveen Laag en een deel van het Laagpakket van Wormer nog intact is. Daarboven bestaan de afzettingen vooral uit klei afgewisseld door zandlagen. Het kan niet worden uitgesloten dat een deel van dit pakket mogelijk tot het laagpakket van Wormer behoord gezien de gelijkenis met de afzettingen (in de zin van de aanwezigheid van kleilagen) ten noorden van het Scheur. De vraag is of het Rozenburg en het Scheur gelijktijdig zijn ontstaan of dat het twee verschillende geulen zijn. Uit historisch kaartmateriaal blijkt in ieder geval dat in de Nieuwe tijd sprake was van een brede Maasloop waarbij ter hoogte van het plangebied sprake was van twee geulen met daartussen de eilanden van Roosenburg en Blankenburg (kaart van Blaeu uit 1645 Delflandia). Ook de landschappelijke ontwikkeling van de eilanden Rozenburg en Blankenburg is nog onbekend. Zijn de eilanden uit jonge sedimenten ontstaan in de grote getijdegeulen waarbij de oudere sedimenten zijn geërodeerd of zijn ze relicten van een ouder landschap die onaangetast zijn door de erosie van de rivier. Het is duidelijk dat het Scheur tot op heden actief is en het Rozenburg is opgevuld met zandige beddingafzettingen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De meest archeologisch relevante vraag met betrekking tot het bovenstaande heeft betrekking op de aan- of afwezigheid van een rivierduin binnen het plangebied ter hoogte van de Maassluissedijk en de laag rivierduinzand of oeverafzetting op de zuidoever van de vroegholocene rivierbedding. Als wordt gekeken naar de geplande bodemingrepen dan is de conclusie dat deze locaties buiten het traject van de tunnel ligt. Het traject doorkruist geen hoge archeologische verwachtingszones waardoor de kans dat archeologische archeologische resten verloren gaan bij de aanleg van de tunnel klein is. Op basis hiervan wordt geen vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.&lt;/p&gt;