DOI: 10.17026/ar/npnido
title: Archeologisch Bureauonderzoek Hof Noord Bergeijk, gemeente Bergeijk

description: In verband met de geplande herinrichting en vergroening van plangebied Hof Noord en de daarmee gepaarde grondwerkzaamheden, is voor het onderhavige plangebied een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. De bekende archeologische gegevens geven voor het plangebied voldoende concrete aanwijzingen voor een lage verwachting voor resten van bewoning uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum, een middelhoge verwachting voor off-site vindplaatsen uit de Bronstijd, IJzertijd en Romeinse Tijd en een middelhoge tot zeer hoge verwachting voor resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Dit laatste geldt met name voor de zone waar de oude Hofloop en noordelijke kerkgracht verwacht worden. Deze resten worden, naar analogie van het onderzoek aan de Meester Pankenstraat, verwacht vanaf een diepte van ca. 50 cm -mv. Om de bomen te planten zal gegraven worden tot minimaal een meter -mv. De archeologische laag zal daarom naar verwachting tijdens de werkzaamheden zeker verstoord worden.
Of er van het bodemarchief nog resten aanwezig zijn, is niet zeker, maar lijkt gezien de gespecificeerde verwachting (oude Hofloop, oude kerkgracht en 1832 bebouwing) aannemelijk voor de periodes Middeleeuwen en de Nieuwe tijd.
Uit een vergelijking van de geplande bodemingrepen met de gespecificeerde verwachting (afb. 19) blijkt dat tijdens het graven van twee boomkuilen de Hofloop zoals aangegeven op de 1832 minuutplan, mogelijk aangesneden zal worden. Oudere fases van de Hofloop zullen vermoedelijk niet aangesneden worden, omdat hier geen boomplantkuilen gepland zijn. Omdat de 1832 Hofloop in het plangebied al goed onderzocht is, tijdens archeologisch onderzoek in de jaren ‘80 door de UvA (Universiteit van Amsterdam),28 zal nader onderzoek naar verwachting geen nieuwe kennis opleveren. Over de noordelijke kerkgracht, die volgens de reconstructie van Dijkstra (afb. 15) in de zuidelijke punt van het plangebied aangetroffen kan worden is nog weinig bekend. Hier zal nader onderzoek wel een kenniswinst kunnen opleveren. Volgens de huidige plannen worden hier echter geen bomen geplant. De locatie wordt dus niet bedreigd tijdens de werkzaamheden. Ditzelfde geldt voor de funderingen van het zogenaamde Pankenhuis, die in de zuidwesthoek van het plangebied verwacht worden.
Daarom wordt voor de geplande werkzaamheden geen vervolgonderzoek geadviseerd.
Zoals in bovenstaande te lezen is, is de aanwezigheid van archeologische resten tijdens eerder archeologisch onderzoek al aangetoond. Het is dus zeker dat in het plangebied archeologische resten aanwezig zijn; met name de kans op het aantreffen van archeologische resten uit de periodes Middeleeuwen en de Nieuwe tijd is hoog. Alleen worden deze niet geraakt op basis van de huidige plannen.
Wij adviseren dan ook om de graafactiviteiten, welke op een niveau dieper dan 40 cm onder maaiveld in het plangebied plaatsvinden, te laten controleren op sporen en vondsten door amateurarcheologen, daar waar dat mogelijk is. Onder 'amateurarcheologen' verstaan wij vrijwilligers die archeologisch werk verrichten en aangesloten zijn bij een archeologische vereniging, in dit geval de heemkundekring Bergeijk en/ of de Archeologische Vereniging Kempen- en Peelland (AVKP).
Voor archeologische begeleiding (het 'leesbaar maken van archeologische sporen bij niet archeologische graafwerkzaamheden') is geen certificering nodig. Het verder afwerken van sporen (zoals scherven en kuilen uitgraven) valt onder opgraven en daar is toestemming voor nodig van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Aan deze toestemming worden voorwaarden verbonden, bijvoorbeeld voor rapportage. Indien vervolgens archeologische sporen worden aangetroffen, waarvan men redelijkerwijs kan vermoeden dat het gaat om een zaak van algemeen belang wegens hun schoonheid, hun betekenis voor de wetenschap of hun cultuurhistorische waarde, dient deze vondst verplicht gemeld te worden bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Indien noodzakelijk kan dan alsnog professioneel archeologisch onderzoek afgedwongen worden.
De aanwezigheid van archeologische resten kunnen nooit geheel worden uitgesloten op basis van het uitgevoerde onderzoek. Mochten er tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische vondsten en structuren worden aangetroffen, dan dient men dit op basis van de Erfgoedwet 2016 zo spoedig mogelijk te melden bij de gemeente Bergeijk.