DOI: 10.14457/tu.the.2017.1207
title: มาตรการทางกฎหมายว่าด้วยความปลอดภัยในของเล่นเด็ก

description: เมื่อครั้นยังเป็นเด็กเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าสิ่งหนึ่งที่อยู่คู่กับเด็กย่อมต้องเป็นของเล่นเด็ก โดยที่ของเล่นนอกจากช่วยให้เด็กเกิดความสนุกสนานเพลิดเพลินแล้ว ของเล่นเด็กที่เหมาะสมกับช่วงวัยย่อมเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยส่งเสริมพัฒนาการด้านต่าง ๆ ของเด็กได้อย่างครบถ้วนไม่ว่าจะเป็นพัฒนาการทางด้านร่างกาย สติปัญญา อารมณ์ และการเข้าสังคม อย่างไรก็ดี ในอดีตของเล่นเด็กล้วนทำมาจากวัสดุธรรมชาติที่พ่อแม่ ผู้ปกครองนำประดิษฐ์เพื่อให้ลูกเล่น ซึ่งโดยสภาพของของเล่นเด็กเหล่านั้นย่อมไม่สามารถก่อให้เกิดอันตรายต่อเด็กได้โดยตรง หากแต่ในปัจจุบันของเล่นเด็กเป็นสินค้าที่ผลิตจากระบบอุตสาหกรรม โดยที่ระบบอุตสาหกรรมได้ถูกพัฒนาขึ้นเพื่อตอบสนองความต้องการสินค้าซึ่งมีจำนวนมาก มีกระบวนการขั้นตอนผลิตที่รวดเร็ว และมีต้นทุนที่ถูกลง เป็นผลให้การควบคุมคุณภาพและความปลอดภัยในของเล่นเด็กลดน้อยลง ด้วยเหตุนี้ ของเล่นเด็กจึงมาพร้อมกับอันตรายที่แฝงอยู่และเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้เกิดอันตรายต่อเด็ก สิ่งสำคัญประการหนึ่งของเล่นเด็กเป็นสินค้าสำหรับกลุ่มบุคคลที่มีความเสี่ยงภัยสูงเนื่องจากสภาวะทางร่างกาย พฤติกรรม และวุฒิภาวะในการระวัดระวังอันตรายกว่าบุคคลทั่วไป ทำให้เด็กไม่สามารถประเมินความเสี่ยงภัยและระมัดระวังอันตรายได้ด้วยตนเอง นอกจากนี้ ของเล่นเด็กที่ผลิตจากระบบอุตสาหกรรมมีส่วนประกอบที่ซับซ้อนเกินกว่าพ่อแม่ ผู้ปกครองจะสามารถประเมินความเสี่ยงภัยได้ เพราะฉะนั้นของเล่นเด็กต้องอาศัยมาตรการทางกฎหมายในการกำกับดูแลความปลอดภัยประเทศไทยไม่มีบทบัญญัติเฉพาะที่กำหนดให้มีการกำกับดูแลความปลอดภัยในของเล่นเด็กอย่างสมบูรณ์และครบถ้วนตลอดทั้งระบบตั้งแต่การออกแบบ การผลิต การวางจำหน่าย จนกระทั่งของเล่นเด็กถึงมือผู้บริโภค ปัจจุบันจึงจำต้องนำบทบัญญัติทั่วไปที่ใช้บังคับกับสินค้าทั่วไปสำหรับผู้บริโภคทั่วไปมาใช้บังคับกับของเล่นเด็กซึ่งเป็นสินค้าเฉพาะอย่างอันประกอบด้วยกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภคและกฎหมายว่าด้วยมาตรฐานอุตสาหกรรม ซึ่งกฎหมายทั้งสองฉบับเป็นกฎหมายที่กำกับดูแลความปลอดภัยสำหรับสินค้าอุปโภคบริโภคในชีวิตประจำวันและผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมทั่วไปเท่านั้น เป็นผลให้การกำกับดูแลความปลอดภัยในของเล่นเด็กตามกฎหมายไทยมีปัญหาและข้อจำกัดหลายประการ ได้แก่ ความไม่เหมาะสมของการกำหนดนิยามและข้อกำหนดด้านความปลอดภัย รวมถึงมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยที่ประกอบไปด้วยมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยก่อนวางจำหน่ายและภายหลังวางจำหน่ายในท้องตลาดที่ขาดการติดตามตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากจำนวนพนักงานเจ้าหน้าที่ องค์ความรู้เกี่ยวกับของเล่นเด็กจึงส่งผลให้การกำกับดูแลความปลอดภัยในของเล่นเด็กไม่มีประสิทธิภาพและไม่สามารถป้องกันความเสี่ยงภัยหรืออันตรายได้อย่างทันท่วงที โดยจากการศึกษากฎหมายของต่างประเทศ ได้แก่ สหภาพยุโรป สหราชอาณาจักร สหรัฐอเมริกา และประเทศญี่ปุ่น พบว่า ประเทศเหล่านี้ล้วนตระหนักถึงอันตรายต่าง ๆ ที่อาจเกิดขึ้นกับเด็กจากของเล่น จึงได้มีมาตรการกำกับดูแลเฉพาะสำหรับของเล่นเด็กโดยบัญญัติกฎหมายไว้เป็นการเฉพาะหรือกำหนดหมวดหมู่สำหรับกำกับดูแลความปลอดภัยในของเล่นเด็ก ซึ่งมาตรการทางกฎหมายของแต่ละประเทศกำหนดหลักการสำคัญในเชิงป้องกันก่อนความเสียหายจะเกิดขึ้นไว้ คือ ของเล่นเด็กที่ปลอดภัยเท่านั้นสามารถวางจำหน่ายในท้องตลาด โดยกำหนดมาตรการให้ผู้ประกอบธุรกิจต้องผลิตและนำเข้าของเล่นเด็กที่เป็นไปตามข้อกำหนดด้านความปลอดภัยเท่านั้น และผู้ประกอบธุรกิจมีหน้าที่ติดตามตรวจสอบของเล่นเด็กอยู่เสมอคู่ขนานกับการตรวจสอบของพนักงานเจ้าหน้าที่แม้ว่าของเล่นเด็กจะวางจำหน่ายในท้องตลาดแล้วก็ตาม เพื่อให้สามารถควบคุมคุณภาพของเล่นเด็กและหากผู้ประกอบธุรกิจพบว่าของเล่นเด็กไม่เป็นไปตามมาตรฐานหรือไม่ปลอดภัยสามารถดำเนินการบังคับกับของเล่นเด็กได้อย่างเหมาะสมและได้สัดส่วนกับความไม่ปลอดภัยของของเล่นเด็กตามหลักเกณฑ์ เงื่อนไขและวิธีการตามที่กฎหมายกำหนด เพื่อยับยั้งมิให้ของเล่นเด็กที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานเกิดความเสียหายกับผู้บริโภครวมถึงผู้ประกอบธุรกิจต้องแจ้งเตือนข้อมูลความไม่ปลอดภัยในของเล่นเด็กอย่างเพียงพอให้กับพนักงานเจ้าหน้าที่หรือองค์กรกลางเพื่อให้แจ้งเตือนต่อไปยังผู้บริโภคได้รับทราบถึงความไม่ปลอดภัย และสามารถหลีกเลี่ยงความไม่ปลอดภัยในของเล่นเด็กได้อย่างทันท่วงทีดังนั้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้เขียนได้จัดทำขึ้นโดยมีจุดประสงค์เพื่อเสนอแนะให้ประเทศไทยควรมีการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมให้มีบทบัญญัติว่าด้วยความปลอดภัยในของเล่นเด็กเป็นการเฉพาะ เพื่อกำหนดมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยให้เหมาะสมกับของเล่นและเด็กซึ่งเป็นกลุ่มผู้บริโภคที่มีความเสี่ยงภัย โดยปรับปรุงนิยามและข้อกำหนดด้านความปลอดภัย รวมถึงมาตรการกำกับดูแลความปลอดภัยให้มีสาระสำคัญเกี่ยวกับการกำหนดหน้าที่ของผู้ประกอบธุรกิจร่วมกับพนักงานเจ้าหน้าที่ในการติดตามตรวจสอบ มาตรการบังคับกรณีของเล่นเด็กที่ไม่ปลอดภัยและการแจ้งเตือนข้อมูลความไม่ปลอดภัยในของเล่นเด็กต่อผู้บริโภค เพื่อให้การกำกับดูแลความปลอดภัยในของเล่นเด็กมีประสิทธิภาพและได้รับการตรวจสอบอย่างต่อเนื่อง สามารถป้องกันความเสี่ยงภัยก่อนอันตรายจะเกิดขึ้นต่อเด็กได้ต่อไป