DOI: 10.14457/tu.the.2015.832
title: การยอมรับหรือบอกปัดสัญญาในคดีล้มละลาย

description: โดยหลักทั่วไปการเริ่มต้นคดีล้มละลายไม่ได้ทำให้สัญญาสิ้นสุดลง คู่สัญญาทั้งสองฝ่าย ยังคงผูกพันตามสัญญา ลูกหนี้ยังมีทั้งสิทธิเรียกร้องและหน้าที่ที่มีต่อคู่สัญญาอีกฝ่าย กฎหมายล้มละลายจึงกำหนดให้เป็นอำนาจของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์เป็นผู้พิจารณาว่าจะยอมรับหรือบอกปัดสัญญาโดยมีความมุ่งหมายเพื่อให้กองทรัพย์สินมีมูลค่าสูงสุดสามารถทำให้เจ้าหนี้ในคดีล้มละลายได้รับชำระหนี้มากที่สุดอันเป็นวัตถุประสงค์สำคัญของกฎหมายล้มละลาย ซึ่งตามพระราชบัญญัติล้มละลาย พุทธศักราช 2483 ยังขาดความชัดเจนในหลายประการ เช่น ลักษณะสัญญาที่อาจใช้อำนาจยอมรับหรือบอกปัดได้ ผลของการใช้อำนาจยอมรับหรือบอกปัดสัญญา เป็นต้น ทำให้เกิดปัญหาในการปฏิบัติงานของเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ บุคคลที่เกี่ยวข้องไม่อาจทราบสิทธิและหน้าที่ล่วงหน้า รวมไปถึงบุคคลภายนอกก็ได้รับความเสียหายมากเกินควร และบางครั้งเมื่อเกิดเป็นกรณีพิพาทนำไปสู่ศาลก็ยิ่งทำให้เกิดความล่าช้าในการดำเนินกระบวนการล้มละลายด้วย     งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักการพื้นฐานและวัตถุประสงค์ของกฎหมายล้มละลาย และหลักการใช้อำนาจยอมรับหรือบอกปัดสัญญาในคดีล้มละลายตามกฎหมายประเทศไทยและกฎหมายต่างประเทศ เพื่อนำมาเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น โดยในการวิจัยครั้งนี้ผู้เขียนมุ่งศึกษาประเด็นสำคัญของการใช้อำนาจยอมรับและบอกปัดสัญญา 3 ประเด็น พร้อมกับเสนอแนวทางแก้ไขปัญหาดังต่อไปนี้     ประเด็นแรก กำหนดลักษณะของสัญญาที่อาจใช้อำนาจยอมรับหรือบอกปัดได้ โดยแก้ไข บทบัญญัติมาตรา 122 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พุทธศักราช 2483 จากคำว่า “สิทธิตามสัญญา” เป็น “สัญญาต่างตอบแทนที่คู่สัญญาทั้งสองฝ่ายยังมีหนี้ตามสัญญาที่ยังไม่ได้ปฏิบัติการชำระเสร็จสิ้น”      ประเด็นที่สอง กำหนดประเภทสัญญาที่ควรมีข้อจำกัดการใช้อำนาจยอมรับหรือบอกปัด ซึ่งผู้เขียนมุ่งศึกษาเฉพาะสัญญาเช่าอสังหาริมทรัพย์และสัญญาจะซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ซึ่งมีการขอปฏิบัติตามสัญญาต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์บ่อยครั้ง โดยให้ความคุ้มครองผู้เช่าและผู้จะซื้ออสังหาริมทรัพย์ในกรณีที่ผู้ให้เช่าและผู้จะขายล้มละลาย แม้เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์บอกปัดสัญญาเช่าหรือสัญญาจะซื้อขายอสังหาริมทรัพย์ ให้ผู้เช่าหรือผู้จะซื้อมีสิทธิเลือกให้สัญญาสิ้นสุดลงหรือเลือกครอบครองทรัพย์ตามสัญญาต่อไปได้โดยไม่เกี่ยวข้องกับกองทรัพย์สินในคดีล้มละลาย และหากมีความเสียหายเกิดขึ้น คู่สัญญาอีกฝ่ายมีสิทธิเพียงขอหักกลบลบหนี้ค่าเสียหายกับค่าเช่าหรือราคาที่ต้องชำระแล้วแต่กรณี     ประเด็นที่สาม กำหนดผลของการใช้และไม่ใช้อำนาจยอมรับหรือบอกปัดสัญญา แบ่งออกเป็น 5 กรณี ดังนี้1. ผลระหว่างเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์พิจารณาว่าจะยอมรับหรือบอกปัดสัญญา ให้คู่สัญญาทั้งสองฝ่ายยังคงมีหน้าที่ผูกพันตามสัญญาจนกว่าเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์จะใช้อำนาจบอกปัดสัญญาโดยให้สิทธิเรียกร้องที่เกิดขึ้นก่อนที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์บอกปัดสัญญาเป็นสิทธิเรียกร้องที่ต้องขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลายโดยได้รับเฉลี่ยร่วมกับเจ้าหนี้รายอื่น2. ผลการยอมรับสัญญาให้กองทรัพย์สินโดยเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ผูกพันตามสัญญาต่อไป โดยให้สิทธิเรียกร้องที่เกิดขึ้นจากการยอมรับสัญญานับแต่วันพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดผูกพัน      กองทรัพย์สินโดยไม่เกี่ยวข้องกับกระบวนการแบ่งทรัพย์สิน ตามมาตรา 130 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พุทธศักราช 2483 ส่วนสิทธิเรียกร้องที่เกิดขึ้นก่อนวันที่ศาลพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาดให้คู่สัญญาอีกฝ่ายต้องขอรับชำระหนี้ในคดีล้มละลาย หากคู่สัญญาฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดสัญญาหลังจากยอมรับสัญญาแล้วก็สามารถฟ้องร้องบังคับคดีได้ตามหลักกฎหมายว่าด้วยสัญญา3. ผลการบอกปัดสัญญาให้มีผลเป็นการระงับสิทธิหน้าที่ในอนาคต คู่สัญญาทั้งสองฝ่ายต่างไม่อาจฟ้องร้องบังคับได้อีก หากคู่สัญญาอีกฝ่ายได้รับความเสียหายจากการบอกปัดสัญญาก็ให้มีสิทธิขอรับชำระหนี้สำหรับค่าเสียหายในฐานะเจ้าหนี้ในคดีล้มละลาย โดยให้ค่าเสียหายดังกล่าวรวมถึงสิ่งที่ได้ชำระตอบแทนกันไปแล้วด้วย และเมื่อลูกหนี้หลุดพ้นจากการล้มละลายแล้ว ให้ลูกหนี้หลุดพ้นจากความรับผิดตามสัญญาไปด้วย คู่สัญญาไม่มีสิทธิบังคับให้ลูกหนี้ปฏิบัติตามสัญญาได้อีก ทั้งนี้     การบอกปัดสัญญาไม่มีผลกระทบต่อสิทธิและความรับผิดของผู้ที่ต้องรับผิดร่วมกับลูกหนี้หรือค้ำประกัน4. ผลการที่เจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ไม่ตัดสินใจว่าจะยอมรับหรือกปัดสัญญาภายในกำหนดเวลา 3 เดือนนับแต่ทราบถึงสัญญา ให้มีผลเป็นการบอกปัดสัญญา 5. ผลการไม่ขอปฏิบัติตามสัญญาต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ กฎหมายควรกำหนดระยะเวลาแก่คู่สัญญาต้องยื่นขอปฏิบัติตามสัญญาต่อเจ้าพนักงานพิทักษ์ทรัพย์ภายในเวลา 2 เดือนนับแต่โฆษณาคำสั่งพิทักษ์ทรัพย์เด็ดขาด หากไม่มีการยื่นขอให้ปฏิบัติตามสัญญาภายในกำหนดเวลาดังกล่าว คู่สัญญาอีกฝ่ายไม่อาจบังคับให้ลูกหนี้ปฏิบัติตามสัญญาได้อีก และให้ลูกหนี้จะหลุดพ้นจากหนี้และหน้าที่ตามสัญญาหลังจากที่ลูกหนี้พ้นจากการล้มละลายแล้ว