DOI: 10.17026/ar/dd2qgk
title: Gein-Zuid 10 te Abcoude, gemeente De Ronde Venen. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek, Verkennend booronderzoek

description: Synthegra B.V. heeft in opdracht van bedrijf XXX een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein aan de Gein-Zuid 10 te Abcoude. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen uitbreiding van de bestaande ligboxenstal en aanleg van een vaste mestopslag en sleufsilo.
De toekomstige bodemverstoring bedraagt 1120 m2 met een maximale diepte van ca 5 meter beneden maaiveld (heipalen, alleen onder de uitbreiding van de ligboxenstal). De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Op basis van het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. 
Op basis van de Gemeentelijke beleidskaart heeft het plangebied een hoge archeologische waarde en ligt iets ten zuiden van een ontginningsas. Het plangebied ligt op een vlakte van meer-opvulling, afgedekt met klei behorende tot de stroomrug van Angstel en mogelijke kwelderafzettingen die onder invloed van de getijdenwerking van de Zuiderzee zijn afgezet. De rivierklei is onderdeel van de formatie van Echteld. De bodem bestaat uit kalkarme leek/woud eerdgronden klei met profielverloop 3, 3 en 4 of 4. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf de IJzertijd tot en met de nieuwe tijd.
Resten uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Mesolithicum kunnen aanwezig zijn in het plangebied, maar deze zullen zich bevinden in de top van het dekzand, wat wordt verwacht op 5 meter beneden maaiveld. In de omgeving van het plangebied zijn geen vondsten gedaan uit deze perioden. Als gevolg van de diepte waarop potentiele woonlagen uit het Paleolithicum en Mesolithicum aan te treffen zijn, is dit niveau niet systematisch onderzocht. Door dit gebrek aan onderzoek, is het lastig een specifieke archeologische verwachting toe te kennen aan deze perioden. Daarom is de archeologische verwachting voor het Laat-Paleolithicum tot aan Mesolithicum onbekend. 
In de periode Neolithicum tot en met Bronstijd was het gebied een moeras. De veenlaag wordt hier verwacht op ongeveer 4,5 meter beneden maaiveld. De verwachting is dat een deel van de veenlaag door de Angstel is geërodeerd. In de omgeving van het plangebied zijn geen vondsten gedaan uit deze perioden. De verwachting voor deze perioden is daarom laag. Onverwacht toch aanwezige resten worden verwacht in het veenpakket. 
In de periode IJzertijd tot en met de Romeinse tijd stroomde hier de Angstel. De Oeverafzettingen van de rivier waren goed bewoonbaar en ook aantrekkelijk om te gaan wonen. Lang was dit echter niet het geval, omdat het gebied te nat werd om te kunnen wonen. Tot aan de ontginning in de vroege Middeleeuwen kunnen er daarom resten aanwezig zijn in dit gebied. Er zijn op de oeverafzettingen van de stroomgordel resten aangetroffen vanaf de IJzertijd tot en met de Vroege Middeleeuwen (De rivier stroomde tot 275 na Chr.). In de directe omgeving van het plangebied zijn bovendien een aantal vondsten bekend uit de IJzertijd en Vroege Middeleeuwen, en daarnaast ligt er een monument met sporen van IJzertijd bewoning op ca. 500 meter van het plangebied. De verwachting voor deze periodes is daarom middelhoog.
Het plangebied ligt ten oosten van de oude bewoningskern van Abcoude. Het is onderdeel van het bewoningslint van het Gein, dat vanaf de 10e eeuw ontgonnen werd vanaf de hoog gelegen oeverwallen. Het plangebied bevindt zich iets ten zuiden van een ontginningsas, waar boerderijen uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd veel voorkomen. Naast ontginning was er in de buurt van het plangebied ook sprake van turfwinning, waardoor resten mogelijk weggegraven zijn. Dit zal door de ligging van het plangebied dicht aan de ontginningsas niet het geval zijn. In de directe omgeving van het plangebied zijn daarnaast een aantal monumentale boerderijen bekend, en zijn er daarnaast een aantal vondsten bekend uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. De verwachting voor deze perioden kan daarom ook op zeer hoog worden gezet en eventuele resten kunnen vanaf het maaiveld worden gevonden. Als er een cultuurlaag in het plangebied te vinden is, dan worden hier zeker resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd verwacht. 
Bodemgaafheid: op basis van de onderzochte gegevens bestaat de kans dat een deel van de bodem is vergraven/geërodeerd. Het meest waarschijnlijk is echter dat de bodem niet is vergaven ten behoeve van turfwinning. Wel lijkt het waarschijnlijk dat de afzettingen van de Angstel de onderliggende veenlaag heeft geërodeerd. 

Het natuurlijke bodemtype is in het hele plangebied grotendeels intact. 
Vuursteenvindplaatsen bestaan voornamelijk uit strooiing van fragmenten vuursteen en ondiepe grondsporen, zoals haardkuilen, en bevinden zich in de bovengrond het dekzand. Dit pakket is echter niet aangeboord tijdens het booronderzoek. Gezien het feit dat deze laag slechts minimaal verstoord zal worden (enkel door heipalen. Dit zullen er tevens niet veel (al is nog niet precies bekend hoeveel) zijn aangezien het een aanbouw betreft aan een bestaand gebouw wat al heipalen bevat) is de verwachting dat eventuele resten ook niet tot nauwelijks verstoord zullen worden. 
Nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd bestaan niet alleen uit fragmenten aardewerk, maar ook uit diepere sporen zoals paalgaten en afvalkuilen. Deze sporen werden verwacht in een eventueel laklaagje of in de top van de oeverafzettingen, of een fase van oeverafzettingen dat lang genoeg droog heeft gelegen om bodemvorming te kunnen laten plaatsvind. Een laklaagje of A-horizont is echter niet aangetroffen. Daarnaast was het gehele pakket oeverafzettingen was kalkrijk, wat impliceert dat het niet lange genoeg droog heeft gelegen om te ontkalken en derhalve ook laag vertegenwoordigd met archeologische potentie. 
Het aangetroffen puin in de bouwvoor/het puinpakket/de verstoorde laag betreft zeer recent puin, namelijk rood kleurig baksteen met betoncement. 

Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag geen nader archeologisch onderzoek geadviseerd.