DOI: 10.17026/ar/54tu7q
title: Plangebied Beatrixhaven Middengebied te Maastricht, gemeente Maastricht; archeologisch vooronderzoek:
title: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).
title: RAAP Rapport 5242

description: &lt;p&gt; In opdracht van WSP Nederland B.V. Maastricht heeft RAAP in juni 2021 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied Beatrixhaven Middengebied te Maastricht.
&lt;p&gt;Het plangebied ligt in de riviervlakte van de Maas, die circa 1 km ten zuidwesten ervan stroomt. De ondergrond in het plangebied bestaat uit terrasafzettingen uit de jonge dryas (terras van Geistingen) bedekt met oeverafzettingen uit het vroeg-holoceen. Op basis hiervan kunnen in principe archeologische vindplaatsen vanaf het midden/laat-mesolithicum in het plangebied voorkomen. Het gebied heeft bijgevolg een hoge archeologische verwachting voor kampementen van jagerverzamelaars (midden/laat-mesolithicum) en nederzettingen van landbouwers (neolithicum t/m volle middeleeuwen). Aan het einde van de middeleeuwen heeft een oude Maasarm (Heugemse Overlaat) die op circa 360 m ten zuiden van het plangebied ligt, gediend als wateroverlaat. Bij hoge waterstanden overstroomde de Maas hier op natuurlijke wijze waarbij jonge klei werd afgezet. &lt;p&gt;Door de overstromingen heeft het plangebied een lage verwachting voor nederzettingsresten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. In de 17e eeuw heeft het plangebied een rol gespeeld bij het beleg van Maastricht, zoals te zien is op kaartmateriaal uit 1632 en 1673. Het plangebied is echter onbebouwd gebleven tot omstreeks het midden van de 20e eeuw, wanneer het ingericht wordt als industrieterrein.
&lt;p&gt;De aanleg van het Julianakanaal (1925-1936) had de afvoercapaciteit van de Maas dusdanig vergroot dat de Heugemse Overlaat overbodig was geworden en bewoning in het gebied weer mogelijk werd. In het noordoosten van het plangebied heeft nog een spoorlijn gelopen die op het einde van de 20e eeuw is verwijderd doordat het Juliananakanaal werd uitgebreid met een vertakking die in het noorden nagenoeg tot tegen het plangebied loopt. Ten behoeve van de inrichting als industrieterrein, is het plangebied opgehoogd met een dik ophogingspakket.
&lt;p&gt;Tijdens het booronderzoek is de verwachte bodemopbouw aangetroffen. Het plangebied bestaat uit terrasafzettingen, afgedekt met vroeg holocene rivierafzettingen en nadien met jongere rivierklei (subrecente A-horizont). In het noordoosten is deze laag niet aangetroffen en waarschijnlijk verdwenen door de sloop van de spoorlijn en/of voormalige bebouwing. In de holocene oeverafzettingen is daarnaast nog in drie boringen een oude begraven A-horizont gevonden. Bij het booronderzoek is één
archeologische indicator aangetroffen, een wandfragment van een ijzeroven, welke wijst op ijzerwinning en/of –productie in de onmiddellijke omgeving. Op basis van het booronderzoek kan de archeologische verwachting gehandhaafd blijven. Er zijn drie archeologische niveaus vastgesteld: één in de top van de subrecente A-horizont waar resten verwacht kunnen worden uit de nieuwe tijd (beleg van Maastricht en agrarische resten), één in de top van de vroeg-holocene oeverafzettingen (hoge verwachting voor vindplaatsen van landbouwers uit de late prehsitorie tot en met volle middeleeuwen)
en in de top van de oude begraven A-horizont (hoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen mesolithicum-neolithicum).
&lt;p&gt;Er wordt geadviseerd om de graafwerkzaamheden die dieper gaan dan het ophoogpakket te beperken tot maximaal 2.500 m2 of in situ te beschermen zodat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is. Indien dit niet kan, wordt een vervolgonderzoek aanbevolen door middel van proefsleuven en/of karterend booronderzoek (zie paragraaf 4.2). &lt;p&gt;Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Maastricht, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.