DOI: 10.17026/ar/xlf5ix
title: Plangebied Parkeergarage Frontenpark te Maastricht, gemeente Maastricht
title: een archeologisch bureauonderzoek

description: Inleiding
In opdracht van Witteveen + Bos heeft RAAP in september 2022 een archeologisch bureauonderzoek
uitgevoerd in verband met de bouw van parkeergarage Frontenpark te Maastricht. Het onderzoek vond
plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan.
Resultaten
Het plangebied ligt op het terras van Geistingen (laat paleolithicum). Vanwege de ligging in de
bebouwde kern, is het plangebied niet gekarteerd op de geomorfologische- en bodemkaart, maar op
basis van omliggende wel gekarteerde zones kan worden verondersteld dat het op een rivierdalbodem
ligt, met mogelijk een daluitspoelingswaaier die gerelateerd is aan een droogdal dat ten zuidwesten van
het plangebied ligt, met daarop jonge rivierklei.
Het plangebied maakt deel uit van een archeologisch monument (de oude Romeinse en middeleeuwse
stad), en erbinnen zijn er twee vindplaatsen bekend. Het gebied maakt ook deel uit van een aantal
onderzoeken. Rondom het plangebied (straal 250 m) zijn er een klein aantal vindplaatsen maar een
groot aantal onderzoeken bekend. Uit de diverse vindplaatsen en onderzoeken blijkt duidelijk dat het
plangebied deel uitmaakt van de vestingwerken van de stad Maastricht. Het gaat daarbij om de
”Buitenwerken” uit de nieuwe tijd. Het plangebied ligt in een laag gelegen gebied, en behoort tot de
Lage Fronten. Ter plaatse van het plangebied was er een smalle gracht en waren er vestingwerken in
de vorm van “getande” ravelijnen.
Op de vroegste (geraadpleegde) Tranchotkaart uit de periode 1802-1820 zien we het plangebied juist
buiten de historische bebouwing liggen, buiten de binnenste stadswal, en ter hoogte van twee zones
van ravelijnen. Op de topografisch militaire kaart (TMK) uit 1850 zijn de getande verdedigingsmuren
grotendeels verdwenen; er is nu sprake van een lange muur met een aantal knikken, en een ravelijn
direct ten noorden ervan. In 1900 is er niets meer te zien van de vestingwerken. Vanaf 1924
verschijnen er spoorlijnen, een weg, en een goederstation in het plangebied. In 1999 zijn alle
structuren verdwenen en sinds 2015 is het plangebied in gebruik als parkeerplaats.
Vanwege de verdedigingswerken uit de nieuwe tijd wordt verwacht dat archeologische resten van voor
die periode (prehistorie-middeleeuwen) grotendeels verstoord zijn. De 20e eeuwse spoorlijnen, weg en
het station, zullen voor verder verstoringen hebben gezorgd, met name van de vestingwerken.
Het plangebied ligt nu ca. 500 m ten westen van het Maasdal, dat wil zeggen dat er op basis daarvan
geen sprake is van een gradiëntzone (het ligt te ver weg; dergelijke zones zijn in de regel ca. 250 m
breed). Echter, het plangebied ligt op het terras van Geistingen, dat is gevormd in een periode (laat
pleistoceen) dat de Maas nog niet helemaal was ingesneden in het huidige (holocene) dal; het is
derhalve goed mogelijk dat de Maas meer naar het westen lag. Daarom geldt er een middelhoge
verwachting voor vindplaatsen (kampementen) van jager-verzamelaars uit het laat paleolithicum en
mesolithicum.
De waarschijnlijk in het plangebied voorkomende zware zavel en licht klei is in principe goed geschikt
voor landbouw. Bovendien bood de nabijheid van de Maas allerlei mogelijkheden voor nijverheid,
industrie en transport. Maastricht als woonplaats gaat dan ook terug tot tenminste de ijzertijd. Er geldt
dan ook een hoge verwachting voor resten van bewoning, begraving, verdediging, nijverheid, industrie,
landbouw en infrastructuur van landbouwers uit de periode neolithicum-nieuwe tijd) in het plangebied.
4
Meer in het bijzonder, geldt er natuurlijk vooral een hoge verwachting voor restanten van de historische
vestingwerken. Daarbij gaat het om resten van de lunet La Reine aangetroffen uit 1674, en elementen
van de nieuwe Bossche Fronten (vanaf 1825), die de eerder vestingwerken gedeeltelijk vervingen, het
laatst zijn gebouwd, en derhalve het best zullen zijn bewaard. Het zou dan gaan om de resten van twee
bastions, ravelijnen en een gracht.
Advies
In principe zouden bodemingrepen onder de verharding kunnen leiden tot aantasting van eventuele
archeologische resten. Op de gemeentelijke beleidskaart uit 2008 staat het plangebied als ontgrond
aangeduid, maar archeologisch onderzoek uit 2018 heeft binnen het plangebied twee vindplaatsen
opgeleverd: een deel van de historische buitenmuur van de gracht en een historische riolering.
Derhalve wordt vervolgonderzoek zinvol geacht.
In overleg tussen de opdrachtgever en de beleidsmedewerker archeologie van de gemeente Maastricht
(Gilbert Soeters) is het volgende afgesproken:
Wanneer het definitieve ontwerp gereed is, kan in overleg met het bevoegde gezag bepaald worden of
de geplande grondroerende werkzaamheden onder archeologische begeleiding uitgevoerd kunnen
worden. Op deze manier kan de huidige verhardingsconstructie zo veel mogelijk behouden blijven. In
het selectiebesluit zullen we tevens de twee opties (archeologische begeleiding of afzien van
archeologisch onderzoek) opnemen. (e-mail van 03-11-2022 van Gilbert Soeters).