DOI: 10.17026/dans-x7r-xmdx
title: Borger, Zonnepark Daalkampen, Gemeente Borger-Odoorn (Dr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (IVO_O) Verkennende Fase
title: 2018-06/04

description: &lt;p&gt;Door De Steekproef bv is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd aan de Ruigebultsweg en de Diepenveensweg te Borger, gemeente Borger-Odoorn, provincie Drenthe (zie Figuur 1). De aanleiding voor het onderzoek is de geplande bouw van Zonnepark Daalkampen. Het plangebied heeft een oppervlakte van 25 hectare. Voor de plaatsing van de zonnepanelen zal gebruik gemaakt worden van opstellingen met een fundering van schroefpalen (Ø 15 cm) met een diepte van circa 1 m beneden maaiveld (zie Appendix IV). Daarnaast worden transformatoren geplaatst op een zandcementfundering (in de basis een betonnen plaat) met een diepte van circa 1 m beneden maaiveld. De elektriciteitskabels zullen worden gelegd op een maximale diepte van 1 m beneden maaiveld. Tevens zullen sloten in het plangebied worden verbreed, verlegd en gedempt. In het kader van de landschappelijke inrichting zal een 10 m brede strook worden gegraven voor de ontwikkeling van een natte rietruigte, waarmee een natte zone ontstaat binnen het plangebied. Eveneens is het de bedoeling de oorspronkelijke historische meander die deels door het plangebied gelegen heeft weer zichtbaar te maken. Voor het voorlopig ontwerp van het Zonnepark zie Appendix IV. Deze bodemingrepen betekenen mogelijk een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische waarden. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische waarden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel is uitgegaan van een middel tot hoge kans op archeologische resten vanaf de steentijd. Op basis van de bureaustudie bleek dat de ondergrond van dit deelgebied in hoogte varieert door de in het plangebied aanwezige dekzandruggen en het beekdal van de bovenloop van het Voorste Diep. In beekdalen kunnen bij aanwezigheid van een afdekkende veenlaag aan water gerelateerde archeologische resten goed bewaard zijn gebleven. Het kan hierbij gaan om resten van steigers, houten bruggen, boten en offers (o.a. bijlen, bronzen lanspunten en aardewerk). Als een restant van het voormalige veendek bewaard gebleven is, kan het loopvlak uit de steentijd ook nog aanwezig zijn. Maar er zijn ook resten van oversteekplaatsen (voorden) aangetroffen in beekdalen. Alle beekdalen zijn daarom aangemerkt als provinciaal belang archeologie. In totaal zijn tijdens het Inventariserend Archeologisch veldonderzoek (verkennende fase) 150 boringen verricht. Daarbij zijn in overeenstemming met wat verwacht werd op basis van het bureauonderzoek in het plangebied onder de bouwvoor en een verstoorde zandlaag bodems aangetroffen die tot twee eenheden kunnen worden gerekend: lagen die geïnterpreteerd worden als dekzand (veldpodzol) en bodemlagen die horen bij het beekdal. Zesendertig boringen bevatten aanwijzingen voor intacte podzolbodems in het dekzand (zie Figuur 15: boringen die rood zijn ingevuld). Dit wijst erop dat de bodem op deze plekken voldoende (lang) droog is geweest vanaf de steentijd. Daarom is de kans op de aanwezigheid van archeologische resten vanaf de steentijd groot. Dit betekent ook dat de kans op behoudenswaardige archeologische sporen hoog is. Prehistorische sporen kunnen vrijwel direct onder het oppervlak aanwezig zijn. Het op alle boorpunten naboren met een megaboor en het zeven van het hiermee opgeboorde zand, heeft in boring 6 één vondst opgeleverd. Aan de oppervlakte zijn eveneens archeologische indicatoren verzameld tijdens de veldkartering die gelijktijdig met het booronderzoek is uitgevoerd. Dit betreft zes fragmenten vuursteen die door mensen bewerkt zijn (vondstnummers 1, 2, 3, 5, 6 en 7; zie Figuur 5 voor de vondstlocaties, zie Figuur 19 en Tabel 3). Geadviseerd wordt om alle vondsten (zie tabel 3) te selecteren om te deponeren in het Noordelijk Archeologisch Depot. Selectie-advies door drs. C.R.C. Schamp (senior KNA-archeoloog/prospector) Op basis van de resultaten van het archeologisch vooronderzoek in plangebied Borger, Zonnepark Daalkampen, achten wij de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden in een deel van het plangebied groot. Op grond hiervan, wordt geadviseerd het plangebied nader te onderzoeken met een vervolgonderzoek door middel van proefsleuven in de zone waar het dekzand is aangeboord (zie Figuur 20). Waarderend booronderzoek lijkt hier toe geen geschikte methode als vervolgonderzoek omdat er geen duidelijke cultuurlaag aanwijsbaar is. In zesendertig boringen zijn aanwijzingen gevonden voor bodemvorming en zijn intacte podzolbodems met bodemhorizonten in het dekzand aangeboord. Ook in de zones, waar de bouwvoor direct overgaat in de ongestoorde C-horizont kunnen archeologische sporen aanwezig zijn. De totale omvang van de zone met dekzand is circa 10 hectare en deze zone bevindt zich in het oostelijke deel van het plangebied. Het advies is om tenminste 6% (6000 m2) van deze zone met proefsleuven te onderzoeken met de afmeting van 4m bij 50 m (zie Figuur 20). De proefsleuven dienen te worden aangelegd in de onderkant van de B-, B/C-horizont en indien deze plaatselijk niet aanwezig is in de top van de C-horizont. Met het booronderzoek is vastgesteld dat in de zone met het dekzand aanwijzingen zijn voor intacte podzolbodems. Dit betekent dat de kans op behoudenswaardige archeologische sporen hoog is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Daarnaast valt het plangebied binnen een terrein van Provinciaal belang archeologie vanwege het beekdal dat meer dan de helft van het plangebied beslaat (zie Figuur 16). Hierbij geldt dat voor de gebieden met een hoge verwachting, vanwege de ligging in een beekdal met een afdekkende (veraarde) veenlaag, een onderzoek in de vorm van een archeologische begeleiding (protocol opgraving) dient plaats te vinden en in de gebieden met een beekdalbodem (zonder afdekkende veenlaag) die in een zone met een middelhoge verwachting vallen, kan worden volstaan met een archeologische inspectie na uitvoering van de graafwerkzaamheden. Alle beekdalen zijn aangemerkt als provinciaal belang archeologie. Er wordt geadviseerd om alle graafwerkzaamheden in de zone in het plangebied waarin beekdalafzettingen zijn gevonden onder archeologische begeleiding te laten plaatsvinden (zie Figuur 20: groen ingevuld). Voorgesteld wordt om de zones met beekdalafzettingen mét een afdekkende (veraarde) veenlaag intensief archeologisch te laten begeleiden en de zones met beekdalafzettingen zonder afdekkende (veraarde) veenlaag extensief archeologisch te begeleiden waarbij na de graafwerkzaamheden een archeologische veldinspectie zal worden uitgevoerd. Alle zones met het advies, dat op basis van de resultaten van het voorliggend inventariserend archeologisch vooronderzoek tot stand is gekomen, zijn afgebeeld in Figuur 20. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Een vrijstellingsdiepte voor de bodemingrepen is op basis van het onderhavig onderzoek niet te geven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het uitvoeren van dit waarderend onderzoek dient door een senior-KNA-archeoloog eerst een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld dat door de bevoegde overheid moet worden goedgekeurd. In dit PvE worden de wetenschappelijke en praktische uitgangspunten waaraan het onderzoek moet voldoen vastgelegd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De gemeente Borger-Odoorn heeft via zijn adviseur archeologie en cultuurhistorie, mevrouw M. Montforts, op 18 juli 2018 laten weten het selectieadvies op te volgen.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;2018-06/04&lt;/p&gt;