DOI: 10.14457/tu.the.2017.1213
title: ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการผลิตอาหารกระป๋องในประเทศไทยเพื่อประโยชน์ของผู้ประกอบการ

description: จากการศึกษาข้อมูลของกรมโรงงานอุตสาหกรรมพบว่า โรงงานที่ขยายกิจการมากที่สุด และมีมูลค่าการลงทุนมากที่สุด อันดับแรกคือ อุตสาหกรรมอาหาร โดยอาหารที่มีความน่าสนใจในการศึกษา คือ อาหารแปรรูปบรรจุกระป๋องซึ่งเป็นอาหารที่หารับประทานได้ง่ายและสามารถหาซื้อได้ทั่วไป ดังนั้นผู้เขียนจึงได้ทำการศึกษาเกี่ยวกับการผลิตอาหารกระป๋องในประเทศไทย เพื่อประโยชน์ของผู้ประกอบการ เนื่องจากธุรกิจอาหารกระป๋องนี้ทำรายได้ให้กับผู้ประกอบการไทยจำนวนมาก ในการผลิตอาหารกระป๋องผู้ประกอบการจะต้องมีการพัฒนาและปรับปรุงการผลิตให้มีผลิตภัณฑ์ใหม่ๆ ออกสู่ตลาดอย่างต่อเนื่อง มีการศึกษาพฤติกรรมของผู้บริโภคอย่างจริงจังและนำมาปรับปรุงผลิตภัณฑ์เพื่อตอบสนองความต้องการกลุ่มลูกค้า ที่มีการเปลี่ยนแปลงอยู่เสมอ ดังนั้นในการผลิตอาหารกระป๋องต้องมีความปลอดภัย ถูกสุขลักษณะ  ได้มาตรฐานตามที่ลูกค้าต้องการ และมีการปฏิบัติที่ถูกต้องตามกฎหมายในเรื่องการขออนุญาตต่างๆ  ทั้งในด้านที่เกี่ยวกับโรงงาน อาหาร และอื่นๆ                 ในการผลิตอาหารกระป๋องมีขั้นตอนดังนี้ เริ่มแรกผู้ประกอบการต้องดำเนินการศึกษาเกี่ยวกับ ประเภทโรงงานที่มีความประสงค์จะดำเนินการ ทำการจดทะเบียนเครื่องจักร ทำการจดทะเบียนพาณิชย์  ขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการโรงงานและขยายโรงงาน ขอใบอนุญาตสถานที่ผลิตอาหารกระป๋อง  ขอขึ้นทะเบียนตำรับอาหารซึ่งกฎหมายพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 ได้วางหลักไว้ว่า ให้ผู้ผลิตหรือ ผู้นำเข้า ต้องนำอาหารนั้นมาขอขึ้นทะเบียนตำรับอาหารก่อน เมื่อได้รับใบสำคัญการขึ้นทะเบียนแล้วจึงผลิตหรือนำเข้าเพื่อจำหน่ายได้ จากนั้นมีการขอเลขสารบบอาหาร ซึ่งเป็นเลขประจำตัวผลิตภัณฑ์อาหาร  ขออนุญาตใช้ฉลากอาหาร  ยื่นจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ขออนุญาตผลิตอาหาร ขออนุญาตนำเข้าหรือสั่งอาหารเข้ามาในราชอาณาจักร เช่น การนำปลาทูน่ากระป๋องซึ่งเป็นวัตถุดิบในการผลิตปลาทูน่ากระป๋อง เป็นต้น จากนั้นขอหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตตามหลักเกณฑ์ของกฎหมายอาหาร ซึ่งเป็นมาตรฐานเกี่ยวกับวิธีการผลิต เครื่องมือ เครื่องใช้ในการผลิตและการเก็บรักษาอาหาร  เมื่อดำเนินการต่างๆ  เป็นที่เรียบร้อยแล้ว เรื่องที่สำคัญมาก     สิ่งหนึ่งที่ควรคำนึงถึงคือสถานที่ตั้งโรงงาน ซึ่งจะต้องตั้งตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนด เช่น กฎหมายผังเมือง กฎหมายนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย กฎหมายโรงงาน เป็นต้น                 ศึกษาความรู้ทั่วไปในการผลิตกระป๋อง ความเป็นมาของการผลิตกระป๋อง ความหมายภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ประเภทวัสดุที่ทำกระป๋อง  การผลิตฝากระป๋อง รูปแบบกระป๋องบรรจุอาหาร เพื่อทำให้ทราบที่มา ขั้นตอน กระบวนการในการผลิตกระป๋อง ทำให้เข้าใจได้ว่ากระป๋องรูปแบบไหน เหมาะสมกับอาหารประเภทไหน จะได้มีการเลือกใช้ให้เหมาะสมและมีความปลอดภัยต่อผู้บริโภคอย่างสูงสุด      ศึกษาความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับอาหาร ความหมายอาหาร ประเภทของอาหาร อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ความหมายอาหารกระป๋อง ประเภทอาหารกระป๋องที่แบ่งตามความเป็นกรด ด่าง ( pH ) และปริมาณน้ำอิสระที่เป็นประโยชน์ต่อการเจริญเติบโตของจุลินทรีย์และปฏิกิริยาเคมี  วอเตอร์แอคติวิตี้ ( water activity : aw )  การควบคุมคุณภาพอาหารตามกฎหมายว่าด้วยอาหาร เช่น อาหารไม่บริสุทธิ์ อาหารปลอม อาหารผิดมาตรฐาน อาหารที่รัฐมนตรีกำหนดห้ามมิให้ผลิต หลักการเลือกกระป๋องให้เหมาะกับประเภทของอาหารเช่น ผลไม้ ผัก อาหารทะเล และเนื้อสัตว์                  เมื่อปัจจัยการผลิตในแต่ละปัจจัยมีความพร้อม ผู้ประกอบการก็ต้องเตรียมทำการผลิต โดยผู้ประกอบการต้องนำปัจจัยการผลิตที่มีอยู่อย่างจำกัด มาผ่านกระบวนการผลิตตามลำดับขั้นตอนก่อนหลังดังนี้ วัตถุดิบ นำมาบรรจุลงกระป๋อง ทำการปิดผนึก ใช้ความร้อนฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ ป้องกันการปนเปื้อนของจุลินทรีย์สู่อาหารหลังจากการฆ่าเชื้อ ทำให้กระป๋องเย็น ปิดฉลาก ใส่รหัส เก็บรักษา ทำการขนส่ง โดยทำการศึกษา ตัวอย่างกระบวนการผลิตปลาทูน่ากระป๋องและกระบวนการผลิตสับปะรดกระป๋อง กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิตอาหารกระป๋อง หลักการควบคุมคุณภาพอาหารให้ได้มาตรฐาน    หลักการจัดจำหน่ายอาหารกระป๋อง มาตรฐานอาหารกระป๋อง เครื่องหมายรับรองมาตรฐาน  การควบคุมคุณภาพวัตถุดิบ ระบบการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับ(Good  Agricultural  Practice : GAP)     หลักเกณฑ์และวิธีการที่ดีในการผลิต (Good Manufacturing Practice: GMP)   ระบบการวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤตที่ต้องควบคุมในการผลิตอาหาร (Hazard Analysis  Critical Control Points: HACCP)  และ ระบบการจัดการความปลอดภัยของอาหาร ISO 22000 (Food Safety Management System) ซึ่งระบบต่างๆ นี้สามารถนำไปพัฒนาคุณภาพและความปลอดภัยของอาหาร จากนั้นทำการศึกษาการใช้เครื่องหมายการค้าติดบนฉลาก การแสดงฉลากของอาหารกระป๋อง การปิดฉลากอาหารกระป๋อง สำหรับอาหารจีเอ็มโอ (Genetically Modified Organisms (GMOs) ) .การปิดฉลากอาหารสารก่อภูมิแพ้ (Food  allergy ) การปิดฉลากอาหารฉายรังสี การโฆษณา ( Advertising ) ซึ่งเครื่องหมายดังกล่าวสามารถนำมาใช้ในการส่งเสริมจำหน่ายอาหารกระป๋อง ทำให้ผู้บริโภคมีความมั่นใจในคุณภาพและความปลอดภัยของอาหารกระป๋องและทำการตัดสินใจซื้อได้ง่ายขึ้น เมื่อนำอาหารกระป๋องไปจำหน่ายก็จะต้องมีการเสียภาษีตามหลักกฎหมายภาษี การผลิตอาหารกระป๋องออกวางจำหน่าย เมื่อจำหน่ายอาหารกระป๋องมีปัญหาเกิดขึ้น ก็ต้องใช้หลักความรับผิดของผู้ประกอบการ  มีการตรวจสอบย้อนกลับและเรียกคืนอาหารกระป๋อง โดยมีการ เปรียบเทียบกฎหมายหลักการยึด อายัด และ การเรียกคืน เพื่อให้เข้าใจดีขึ้น พร้อมทั้งให้ข้อมูลบุคคลและหน่วยงานในการควบคุมดูแลด้านอาหาร และรายชื่อหน่วยตรวจประเมินและรับรอง ซึ่งทำให้สามารถติดต่อดำเนินการเกี่ยวกับขั้นตอนการผลิตอาหารกระป๋องได้โดยสะดวกมากขึ้น