DOI: 10.17026/dans-zcs-bqqj
title: Berkel Enschot, Bosscheweg 33 Tilburg-Enschot Bosscheweg 33

description: &lt;p&gt;BAAC heeft op 19 en 20 december 2018 in opdracht van SorgHuys Investment NV een archeologisch opgraving uitgevoerd in het plangebied Bosscheweg 33 te Berkel-Enschot, gemeente Tilburg. De aanleiding voor het onderzoek is het plan een bestaande woning uit te breiden. De opgraving volgt op een proefsleuvenonderzoek dat op 16 november 2018 is uitgevoerd door BAAC. Dit onderzoek heeft een behoudenswaardige archeologische vindplaats opgeleverd uit de periode middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. De resultaten van het proefsleuvenonderzoek en de opgraving samen worden in dit rapport uiteengezet.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied maakt deel uit van een gebied met fluvioperiglaciale afzettingen. Gezien de gleyverschijnselen en het relatief donkere karakter van de Apb-horizont, maakte het plangebied van oorsprong deel uit van een relatief nat gebied. Vermoedelijk is plaatselijk van oorsprong wel een podzolprofiel aanwezig geweest, maar hiervan zijn door verploeging geen tot nauwelijks restanten meer aanwezig. Vanaf de late middeleeuwen - nieuwe tijd heeft plaggenbemesting plaatsgevonden, waardoor de oude bouwvoor afgedekt is geraakt met een circa 50 cm dik, gelaagd humeus dek (plaggendek).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In totaal zijn binnen het onderzoekgebied 73 spoornummers uitgedeeld. Er zijn voornamelijk paalkuilen en greppels aangetroffen, waarvan een deel toegekend kan worden aan structuren. Een klein deel van de sporen dateert uit de prehistorie, maar het gros dateert uit de middeleeuwen en nieuwe tijd. Tijdens het veldwerk zijn vier structuren gedefinieerd, de resten van drie gebouwen en een greppelsysteem. Van een hoofd- of bijgebouw (structuur 1) zijn vier in een lijn gelegen paalsporen aangetroffen. Het kan gaan om een rij paalkuilen van middenstaanders, die voorkomen bij bijgebouwen, maar ook om een rij paalkuilen van een lange zijde van een rechthoekig gebouw waarvan de tegenhangers buiten het opgravingsareaal liggen. De datering van het vondstmateriaal uit de sporen is niet éénduidig. Een aantal scherven kogelpot zou in de 10e of 11e eeuw moeten dateren, maar een fragment baksteen dat in de insteek van één van de paalsporen is gevonden wijst eerder op een datering in de 13e/14e eeuw of later.&lt;br&gt;Direct ten oosten van structuur 1 liggen een aantal boogvormige greppels, structuren 2 en 3. Dit kunnen veekralen zijn, maar ook gerelateerd zijn aan opslaggebouwen (hooibergen) waarbij de constructie geen sporen heeft nagelaten die tot in het leesbare vlak reikten. In lijn met de mogelijke datering van structuur 1 zou ook de afwezigheid van ingegraven palen bij structuren 2 en 3 passen bij wat bekend is over laat-middeleeuwse bouwwijzen op agrarische nederzettingen. In dat opzicht kan niet geheel worden uitgesloten dat structuur 1, en structuur 2 of 3 bij elkaar horen.&lt;br&gt;Aan de oostzijde van het onderzoeksgebied zijn twee schijnbaar parallel aan elkaar gelegen greppels gevonden. Eén greppel, of misschien beter sloot (S2004), is in de nieuwe tijd gedempt, maar het is goed mogelijk dat de greppel (veel) eerder is gegraven. Er kunnen minstens twee fasen onderscheiden worden in het gebruik van deze greppel of sloot, waarbij opvalt dat de oudere fase erg breed was, namelijk circa 5 m.&lt;br&gt;Parallel aan S2004 is een andere greppel gevonden met een lichtere kleur en meer homogene samenstelling. Deze tweede greppel is mogelijk een voorganger van S2004. Als de scherf Mayen die in de vulling is gevonden een indicatie is voor de periode waarin de greppel gedempt is dan zou sprake kunnen zijn van een perceleringssysteem met grote tijdsdiepte.&lt;br&gt;&lt;br&gt;De bewoners van de nederzetting die is aangetroffen zullen waarschijnlijk voornamelijk een bestaan hebben opgebouwd op basis van agrarische productie, maar er zijn ook aanwijzingen gevonden voor niet-agrarische activiteiten. In alle vier de paalsporen behorend tot structuur 1 zijn slakken aangetroffen die wijzen op ijzerbewerking in de omgeving van de vindplaats. Op welke afstand de smidse van de onderzoekslocatie lag is niet met zekerheid te zeggen.&lt;/p&gt;