DOI: 10.17026/dans-2cn-shba
title: Plangebied Oude Provincialeweg te Hapert, deelgebied A, gemeente Bladel; archeologisch vooronderzoek en cultuurhistorisch onderzoek: een bureauonderzoek.
title: Plangebied Oude Provincialeweg te Hapert, deelgebied B, gemeente Bladel; archeologisch vooronderzoek en cultuurhistorisch onderzoek: een bureauonderzoek.

description: &lt;p&gt;Deelgebied A&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Inleiding &lt;br&gt;In opdracht van RA infra heeft RAAP in oktober 2020 een archeologisch bureauonderzoek en cultuurhistorisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Oude Provincialeweg, deelgebied A, te Hapert in de gemeente Bladel. In het plangebied zal de provinciale weg, de parallelweg en trottoirs worden vervangen. De exacte inrichting van het plangebied is nog niet duidelijk. Mogelijk zullen de onderliggende rioleringen, kabels, en leidingen ook worden vervangen. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Landschap, Archeologie en Historische kaarten &lt;br&gt;Momenteel bevind het plangebied zich aan een van de hoofdwegen van het dorp Hapert. Landschappelijk gezien ligt het zich grotendeels in een droog en vruchtbaar gebied waar ten westen een beek stroomt en waar in het oostelijk deel van het plangebied een beekdal ligt. In de directe omgeving van het plangebied zijn vooral archeologische nederzettingsresten aangetroffen uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. In de wat verdere omgeving, namelijk niet in het historis che dorp van Hapert, zijn resten aangetroffen vanaf het paleolithicum tot de Romeinse tijd. Het gaat hier om vuurstenen vondsten, scherven van aardewerk uit verschillende periodes (waaronder urnen) en een bronzen bijl. Op basis van historische kaarten blijkt dat het westelijk deel van het plangebied al rond 1794 dienst deed als weg. Het oostelijk deel van het plangebied bevond zich op een akkercomplex. Rond 1850 wordt ook in dit deel de weg doorgetrokken. Centraal in het plangebied, ter locatie van de kruising de Voort en de Kerkstraat kan binnen het plangebied restanten aangetroffen worden van een gebouw (huis of boerenerf).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologische verwachting: &lt;br&gt;- mogelijke aanwezigheid van paleolithische-mesolithische kampementen&lt;br&gt;- resten van landbouwersnederzettingen of resten van randactiviteiten uit het neolithicum tot en met de late middeleeuwen. &lt;br&gt;- in de nattere delen van het landschap (beekdalen) kunnen mogelijk resten van bijv. jacht, visvangst of rituele deponeringen voorkomen.&lt;br&gt;- nederzettingsresten (funderingen huizen of erven) uit de nieuwe tijd &lt;br&gt;- historische weg (circa 5 tot 10 meter breed) uit de nieuwe tijd &lt;br&gt;- akkers (perceleringen, spitsporen) uit de nieuwe tijd &lt;br&gt;- restanten van de trambaan (Tramlijn Eindhoven-Reusel, 1897-1937)&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologisch advies &lt;br&gt;Hoewel de inrichtingsplannen nog niet bekend zijn en dus ook niet bekend is welke werkzaamheden uitgevoerd gaan worden en hoewel de diepteligging van de archeologische lagen niet bekend zijn blijkt op basis van de resultaten van het bureauonderzoek dat zeer waarschijnlijk archeologische resten verstoord kunnen raken. Allereerst wordt geadviseerd om de grondroerende werkzaamheden te beperken tot het minimale. Zo kunnen veel van de archeologische resten in situ1 bewaard blijven. Voor de plekken waar planaanpassing niet mogelijk is wordt aanbevolen deze verder archeologisch te onderzoeken door middel van een archeologische begeleiding. Voordat een archeologische begeleiding mag plaatsvinden dient er een door het bevoegd gezag goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld. Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Bladel, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Cultuurhistorische waarden &lt;br&gt;Het plangebied kan in drie deelgebieden worden onderverdeeld. In gedeelte ten westen van de Kerkstraat zijn het rechte tracé en de klinkerbestrating van de weg de belangrijkste waarden. Dat gedeelte heeft dan ook een gemiddelde cultuurhistorische waarde. Het middendeel tussen Kerkstraat en Julianalaan kent een gemiddelde tot hoge waarde, vooral samenhangend met de waardevolle stedenbouwkundige structuur van een dubbele weg met middenplantsoen en (laan)beplanting. Het oostelijke deelgebied heeft een lage tot gemiddelde waarde. Met name door veranderingen in de jaren 80 van de vorige eeuw is de cultuurhistorische waarde daar sterk verminderd: het patroon van een rechte hoofdweg met parallelweg is daar vervaagd. De groenstructuur is vanuit stedenbouwkundig opzicht wel stevig.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Cultuurhistorisch advies &lt;br&gt;Bij ingrepen in de waardevolle structuur van dubbele weg met middenplantsoen en (laan)beplanting kan aanvullend cultuurhistorisch onderzoek naar de ontwikkeling ervan wenselijk zijn ten behoeve van het ontwerp. Daarnaast hebben we een aantal inrichtingsadviezen voor het totale tracé geformuleerd: - Behoud van de Oude Provincialeweg met klinkerbestrating; - Behoud van het rechte tracé van de Oude Provincialeweg zonder visuele onderbrekingen, obstakels, knikken of bochten; - Behoud van de op de waardenkaart aangegeven platanen, alsmede de parallelweg tussen Kerkstraat en Julianalaan en het (midden)plantsoen daartussen, en waar mogelijk opheffing van de parkeervakken in dit plantsoen die ten koste van de groenstructuur gaan; - Herstel van de aansluiting van de Kasteellaan op de Oude Provincialeweg en zo mogelijk verplaatsen van de bushalte met verdere voorzieningen, ver genoeg uit de as van de Kasteellaan.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Deelgebied B&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Inleiding &lt;br&gt;In opdracht van RA infra heeft RAAP in oktober 2020 een archeologisch bureauonderzoek en cultuurhistorisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Oude Provincialeweg, deelgebied B, te Hapert in de gemeente Bladel. In het centrum van Hapert zullen verschillende gebieden worden herontwikkeld. Zo ook deelgebied B, waar het huidige gemeenschapshuis aan het Alexanderhof wordt gesloopt en het gebied wordt ontwikkeld. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Landschap, Archeologie en Historische kaarten &lt;br&gt;Momenteel bevind het plangebied zich in het dorp Hapert. Landschappelijk gezien ligt het zich grotendeels in een droog en vruchtbaar gebied waar ten westen een beek stroomt. In de directe omgeving van het plangebied zijn vooral archeologische nederzettingsresten aanget roffen uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. In de wat verdere omgeving, namelijk niet in het historische dorp van Hapert, zijn resten aangetroffen vanaf het paleolithicum tot de Romeinse tijd. Het gaat hier om vuurstenen vondsten, scherven van aardewerk uit verschillende periodes (waaronder urnen) en een bronzen bijl. Op basis van historische kaarten blijkt dat het plangebied tot 1930-1954 dienst deed als akkerland. Waarna een park werd aangelegd met hierin een kiosk1. In 1964 wordt in het noordwestelijk deel een gemeenschapshuis gebouwd dat zich in 1984 uitbreidt naar het noordoostelijk deel. Rond 2000 wordt in het zuidoostelijk deel een parkeerplaats aangelegd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologische verwachting: &lt;br&gt;- resten van landbouwersnederzettingen of resten van randactivitei ten uit het neolithicum tot en met de late middeleeuwen.&lt;br&gt; - akkers (perceleringen, spitsporen) uit de nieuwe tijd&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologisch advies &lt;br&gt;Momenteel zijn de inrichtingsplannen nog niet bekend. Wel is bekend dat het gemeenschapshuis gesloopt gaat worden. Op basis van het bureauonderzoek blijkt dat in het plangebied archeologische resten te verwachten zijn. Deze resten kunnen in delen van het plangebied door vroegere bouwwerkzaamheden van het gemeenschapshuis verstoord zijn geraakt. Geadviseerd wordt om het plangebied tijdens de sloopwerkzaamheden van de funderingen en mogelijke kelders door middel van een archeologische begeleiding verder te onderzoeken. De gegevens uit dit onderzoek kunnen bijdragen aan een advisering voor mogelijk toekomstige bouwwerkzaamheden. Voorafgaand aan de begeleiding dient een, door het bevoegd gezag goedgekeurd, Programma van Eisen (PvE) opgesteld te worden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Cultuurhistorische waarden&lt;br&gt;Terwijl het noordelijk deel van het plangebied weinig cultuurhistorische waarden kent en een lage cultuurhistorische waarde heeft, met uitzondering van de groene rand in het noorden, is het zuidelijk deel een waardevol park met muziektent (plaatselijk genoemd: kiosk) uit de periode tussen beide wereldoorlogen. Het park is weliswaar door verstening aan west - en oostzijde aangetast, de cultuurhistorische waarde ervan is nog altijd hoog.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Cultuurhistorisch advies&lt;br&gt;Bij ingrepen in het meest waardevolle deel van plangebied B, het park met muziektent en directe omgeving, kan een verdiepend cultuurhistorisch onderzoek wenselijk zijn ten behoeve van het ontwerp. Daarnaast hebben we een aantal inrichtingsadviezen voor het totale tracé geformuleerd: - Behoud van de huidige boomweide, de daarop staande muziektent en het kunstwerk op hun huidige locatie; - Herstel naar gras van verharde/verdwenen delen van de boomweide, met name aan de oostzijde waar een deel van het oorspronkelijke park is ingericht als parkeerplaats. Door in elk geval de rij platanen aan de noordzijde door te trekken en aan te sluiten op de twee resterende op het buurperceel én de oostelijke platanenrij voor de gevel van Alexanderhof 9 te herplanten, wordt de rechthoek weer gesloten. Daarbij kan dan een passende, meer met het huidige park harmoniserende invulling van de (nu verharde) ruimte daarbinnen worden gezocht, die recht doet aan het aaneengesloten parkachtige karakter van de totale ruimte zoals aangelegd in 1934-1935. Nader onderzoek brengt wellicht nog meer aan het licht over het karakter van de binnenste rij bomen (linden en/of kastanjes); - Opheffen of verminderen van de verharding binnen de boomweide (ten westen van de muziektent) danwel het kiezen van ander materiaal, waardoor begroeiing met gras mogelijk is; - Herkenbaar houden van de oorspronkelijke noordgrens van het park, d.w.z. een scheiding tussen het huidige park en het te herinrichten terrein van het gemeenschapshuis; - Behoud van (groene) kavelgrens (heg, bomen) tussen gemeenschapshuis en de achtertuinen van de huizen aan de Oude Provincialeweg; - Verminderen van de mate van verstening van het terrein rond het gemeenschapshuis / vergroenen van het terrein bij herontwikkeling, zodat het totale terrein weer een duidelijke ‘groene binnenruimte’ achter de oudere woonstraten eromheen wordt.&lt;/p&gt;