DOI: 10.17026/ar/nivlop
title: Replication Data for: Transect-rapport 2940: Een Archeologisch Bureauonderzoek, Amerongen, Holleweg e.o. fase 3

description: Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied zich bevindt op de zuidelijke uitloper van het stuwwallencomplex de Utrechtse Heuvelrug. Hier bevinden zich in de ondergrond smeltwaterafzettingen (sandrs), die aan het einde van het Weichselien (circa 73000 tot 10150 jaar geleden) bedekt zijn geraakt met dekzandafzettingen. Door de hoge en droge ligging van het plangebied op smeltwaterafzettingen is vanaf het Paleolithicum bewoning mogelijk geweest. Toen de Houten stroomgordel ongeveer 50 m ten zuiden van het plangebied begon te stromen (vanaf circa 2050 v.Chr.) werd het gebied nog aantrekkelijker voor bewoning. De bewoning heeft in eerste instantie kunnen plaatsvinden op de smeltwaterafzettingen (Vroeg- en Midden-Paleolithicum), maar kon vanaf het Laat-Paleolithicum plaatsvinden op dekzandafzettingen. Vuursteenvindplaatsen worden alleen verwacht wanneer zich in de ondergrond een intact podzolprofiel bevindt. Deze is bij een booronderzoek in het oosten van het plangebied aangetroffen op een diepte van 60-70 cm -Mv (Bouter, 2014). In de rest van het plangebied is deze niet aanwezig. Hierdoor geldt voor het oosten een hoge verwachting op vuursteenvindplaatsen en in het overig deel van het plangebied een lage verwachting. De verwachting is weergegeven in bijlage 16.
Op basis van de hoge en droge ligging heeft het plangebied ook voor landbouwers, vanaf het Neolithicum, een gunstige bewoningslocatie gevormd. In de directe omgeving van het plangebied zijn met name bewoningssporen bekend uit de Late-IJzertijd/Romeinse tijd en de Vroege-Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd. Aan de hand van de intactheid van het bodemprofiel in het plangebied zijn resten uit deze perioden ook in het plangebied te verwachten. De verwachting op resten uit deze perioden is hoog. Resten uit de periode Neolithicum-Romeinse tijd zullen zich hierbij bevinden in het podzolprofiel of de C-horizont. Deze bevindt zich in het plangebied over het algemeen direct onder (sub)recent straatzand, op een diepte van 25-40 cm -Mv. In een deel van het plangebied is deze echter onder een esdek uit de Late-Middeleeuwen/ Nieuwe tijd aan te treffen (Bouter, 2014 boringen 1-5 en 15). Hier bevindt de C-horizont zich op een diepte vanaf 140-145 cm -Mv. In de C-horizont kunnen zich ook resten uit de Vroege-Middeleeuwen-Nieuwe tijd bevinden. Resten uit deze periode kunnen zich ook aandienen in een door de mens opgebracht esdek, zoals in het westen en oosten van het plangebied aanwezig is. De verwachting op archeologische resten uit de Vroege-Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd is hoog. De straten in het plangebied zijn alle van laat- tot zelfs vroegmiddeleeuwse oorsprong. Deze wegen zijn een relict van de, op een organische manier ontstane, middeleeuwse dorpskern van Amerongen. Langs de wegen bevindt zich het Kasteel Amerongen, de Sint Andrieskerk en bebouwing uit de 17e tot en met 20e eeuw. Uit historisch bekende gegevens en kaarten blijkt dat veel van de gebouwen waarschijnlijk nog oudere voorgangers kennen. Bovendien bevond zich vermoedelijk direct ten noorden van het plangebied de 11e-eeuwse (verdwenen) Sint Pieterskerk. Het grafveld van deze kerk strekt zich mogelijk tot in het plangebied uit. Aan de Gasthuisstraat zijn verder resten te verwachten van de voorganger en het middeleeuws kerkhof bij de Sint Andrieskerk. Verder moet aan de Drostestraat en de kruising van de Drostestraat met de Gasthuisstraat rekening worden gehouden met aan het Kasteel Amerongen gerelateerde tuinstructuren of gebouwen.