DOI: 10.14457/tu.the.2016.1439
title: ความเหมาะสมของนโยบายด้านการจัดการอาชีวศึกษาเพื่อการสร้างงานสร้างอาชีพในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้

description: การศึกษาเรื่อง “ความเหมาะสมของนโยบายด้านการจัดการอาชีวศึกษาเพื่อสร้างงาน สร้างอาชีพในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้” มีวัตถุประสงค์การวิจัยดังนี้ (1) เพื่อศึกษาสภาพและปัญหาการจัดการอาชีวศึกษาในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของวิทยาลัยในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษาและ(2) เพื่อศึกษาความเหมาะสมของนโยบายด้านการจัดการอาชีวศึกษา เพื่อการสร้างงาน สร้างอาชีพในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้   ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ทำการเก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์แบบเชิงลึก (In-depth Interview) กับผู้ให้ข้อมูลที่สำคัญ (Key Informants) ประกอบด้วย ผู้บริหาร ครู บุคลากรทางการศึกษา และผู้เรียนที่ผ่านการฝึกอบรมและเป็นตัวแทนของกลุ่มอาชีพที่สถานศึกษาได้คัดเลือกว่าเป็นโครงการมีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ จำนวนรวมทั้งสิ้น 13 สถานศึกษา (ประกอบด้วย ผู้อำนวยการวิทยาลัย จำนวน 13 คน  หัวหน้างานวางแผนและงบประมาณ จำนวน 13 คน หัวหน้าแผนกวิชา/หัวหน้างาน/ครูผู้สอนที่รับผิดชอบจัดการเรียนการสอนวิชาชีพให้กับนักศึกษาและประชาชนในชุมชน จำนวน 13 คน และผู้เรียนที่ผ่านการฝึกอบรมและเป็นตัวแทนของกลุ่มอาชีพที่สถานศึกษาได้คัดเลือกว่าเป็นโครงการที่ได้มีการปฏิบัติที่เป็นเลิศ จำนวน 1 คน จากสถานศึกษาละ 1 โครงการ รวม 13 คน) จากสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ ได้แก่  จังหวัดปัตตานี จำนวน 6 สถานศึกษา (วิทยาลัยเทคนิคปัตตานี วิทยาลัยเทคนิคกาญจนาภิเษก ปัตตานี วิทยาลัยอาชีวศึกษาปัตตานี วิทยาลัย วิทยาลัยการอาชีพปัตตานี วิทยาลัยเทคโนโลยีการเกษตรและประมงปัตตานี และวิทยาลัยการอาชีพสายบุรี) จังหวัดยะลา จำนวน 5 สถานศึกษา (วิทยาลัยเทคนิคยะลา วิทยาลัยอาชีวศึกษายะลา วิทยาลัยสารพัดช่างยะลา วิทยาลัยการอาชีพรามัน และวิทยาลัยการอาชีพเบตง) และจังหวัดนราธิวาส จำนวน 2 สถานศึกษา (วิทยาลัยสารพัดช่างนราธิวาส และวิทยาลัยการอาชีพสุไหงโก-ลก) เป็นต้น   ผลการวิจัย1.สภาพและปัญหาการจัดการอาชีวศึกษาในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ของวิทยาลัยในสังกัดสำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา พบว่า (1)  ด้านการดำเนินกิจกรรม สถานศึกษาทั้ง 13 แห่งมีการดำเนินการโดยมีขั้นตอนได้แก่ การกำหนดความต้องการของอาชีพการจัดทำโครงการเสนอสถานศึกษา   การดำเนินการฝึกอบรม  การสรุปผลการดำเนินการ การติดตามประเมินผลและรายงานให้ต้นสังกัดในแต่ละปีงบประมาณ เป็นต้น (2)  ด้านการจัดการเรียนรู้ ต้องจัดวิทยากรที่เชี่ยวชาญในการฝึกอาชีพให้กับผู้เรียนมีความรู้พื้นฐานต่างกัน ต้องเป็นอาชีพที่มีความเหมาะสมและเป็นประโยชน์แก่ผู้เข้าอบรมให้มากที่สุด สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวัน และประกอบอาชีพได้ เป็นต้น (3) ด้านการนำไปใช้  ต้องสร้างความเข้าใจในระดับสถานศึกษาร่วมกัน เน้นการเรียนรู้จากการปฏิบัติจริง มีการติดตามประเมินผลผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง เป็นต้น  และ (4) ด้านการบริหารจัดการในพื้นที่พบว่า ต้องมีการประสานงานกับผู้นำชุมชน การปฏิบัติงานมีข้อจำกัดในเรื่องความปลอดภัยจากความไม่สงบของพื้นที่ การมีอาชีพและมีงานทำจะลดปัญหาความขัดแย้งในพื้นที่ได้ เป็นต้น 2.ความเหมาะสมของนโยบายด้านการจัดการอาชีวศึกษา เพื่อการสร้างงาน สร้างอาชีพในสามจังหวัดชายแดนภาคใต้ พบว่า (1) สถานศึกษาได้มีการดำเนินโครงการและคัดเลือกโครงการที่เป็นเลิศที่เน้นไปกับเยาวชนทั้งในระบบและนอกระบบทุกสถานศึกษา  (2) ความเหมาะสมของโครงการต่อนโยบาย สามารถทำให้ผู้ร่วมโครงการมีความรู้ สามารถนำไปประกอบอาชีพได้ ส่วนการมีรายได้ขอผู้ร่วมโครงการ ขึ้นอยู่กับโอกาสของทุน และงบประมาณในการสนับสนุน สามารถเพิ่มปริมาณผู้เรียนในระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) และประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) ได้ ผู้เข้ารับการอบรมส่วนใหญ่มีความพึงพอใจทุกหลักสูตร และนโยบายมีความเหมาะสมกับพื้นที่ เป็นต้น (3) ความเหมาะสมของนโยบายที่ถูกนำมาจัดทำเป็นโครงการ ควรมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง และเน้นกลุ่มเป้าหมายที่ฝึกอาชีพได้ประสบความสำเร็จ หาโอกาสให้กับผู้ร่วมโครงการมีช่องทางและทุนในการศึกษาต่อและประกอบอาชีพได้ ควรมีการสนับสนุนในเชิงบูรณาการจากภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้อง เน้นการติดตามประเมินผลการนำไปประกอบอาชีพได้จริง เป็นต้น และ (4) โครงการของการปฏิบัติที่เป็นเลิศที่จัดในพื้นที่เป็นหลักสูตรระยะสั้น จัดเป็นกลุ่มอาชีพ เป็นอาชีพที่ต่อเนื่องจากอาชีพในท้องถิ่น มีระยะเวลาการฝึกอบรม ตั้งแต่ 2 วัน ไปจนถึง 15-20 วัน เป็นต้น เหตุผลที่เลือก ตรงกับความต้องการของชุมชน นำไปใช้กับชีวิตจริง และเพิ่มความรู้ความสามารถ/นำไปประกอบอาชีพได้ทั้งตนเองและสมาชิก เป็นต้น ความคาดหวังที่ต้องการในการเรียนวิชาชีพนี้เพื่อนำความรู้ไปประกอบอาชีพได้จริงในชีวิตประจำวัน สร้างรายได้ และลดรายจ่าย เป็นต้น ความพร้อมของสถานศึกษาในด้านความรู้ความสามารถของวิทยากร อยู่ในระดับดีถึงดีมาก วัสดุอุปกรณ์อยู่ในระดับปานกลางถึงดีมาก ขั้นตอนการฝึกอบรมช่วยให้เข้าใจและปฏิบัติได้อยู่ในระดับดี ความสามารถที่ได้รับภายหลังการฝึกอบรมช่วยให้นำไปเป็นอาชีพได้ อยู่ในระดับปานกลางถึงดี อาชีพที่ได้ทำ ทำให้มีรายได้เพิ่มขึ้นในลักษณะมีรายได้เพิ่มมากกว่าเดือนละ 1,000-2,000 บาท และนำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันได้ ความพึงพอใจในภาพรวม อยู่ในระดับดีถึงดีมาก ความต้องการเพิ่มเติม ได้แก่ ความรู้ ทุน และเทคโนโลยี การตลาด บรรจุภัณฑ์ เป็นต้น ข้อเสนอแนะ ตัวแบบการกำหนดนโยบายสาธารณะ ได้แก่ ตัวแบบสถาบัน ตัวแบบกระบวนการ ตัวแบบกลุ่ม ตัวแบบผู้นำ ตัวแบบที่ยึดหลักเหตุผล ตัวแบบส่วนเพิ่ม ตัวแบบทฤษฎีเกม และตัวแบบระบบ หากจะนำมาใช้ในพื้นที่ควรเป็นตัวแบบในแบบผสมผสาน โดยมีข้อมูลจากพื้นที่เป็นตัวกำหนด แต่ในขณะเดียวกันสถานศึกษาเมื่อจะนำไปสู่การปฏิบัติก็ต้องนำไปกำหนดเป็นนโยบายในระดับสถานศึกษาซึ่งจะมีความเป็นรูปธรรมมากกว่าในระดับบน ผู้บริหารสถานศึกษาต้องมีความรู้ความเข้าใจในตัวแบบในการกำหนดนโยบายเช่นกัน เพราะการนำไปสู่การปฏิบัติในบางเรื่องนั้น นโยบายระดับบนจะยังไม่ชัดเจนเท่ากับนโยบายระดับสถานศึกษาซึ่งเป็นระดับสุดท้ายก่อนจะนำไปสู่การปฏิบัติที่จะทำให้เกิดผลสำเร็จในเชิงนโยบายจากระดับบนได้ต่อไป