DOI: 10.17026/dans-2cz-z9ue
title: Onderhoudsbaggerwerkzaamheden Gekanaliseerde Hollandsche IJssel, gemeenten Nieuwegein, IJsselstein, Montfoort, Oudewater, Vlist en Gouda: Ruimtelijk advies op basis van archeologisch bureauonderzoek

description: &lt;p&gt;Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek verricht voor de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel in de gemeenten Nieuwegein, IJsselstein, Montfoort, Oudewater, Vlist en Gouda. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Per 1 januari 2013 is het beheer en onderhoud van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel overgegaan van Rijkswaterstaat naar het Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Voor de rivier zijn onderhoudsbaggerwerkzaamheden gepland.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de archeologische beleidskaarten van de gemeenten Nieuwegein, IJsselstein, Montfoort, Oudewater, Vlist en Gouda is aan de watervoerende geul van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel geen of een lage archeologische verwachting toegekend. Alleen in de gemeenten IJsselstein, Vlist en Gouda zijn voorschriften verbonden aan activiteiten in de waterbodem van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen het plangebied zijn alleen ter hoogte van Oudewater archeologische waarnemingen bekend. Het gaat hier om muurresten die vermoedelijk behoren tot de middeleeuwse stadsmuur van Oudewater en restanten van voorgangers van de huidige Cosijnbrug. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verwacht wordt dat binnen de meandergordel van de Hollandsche IJssel oudere rivierafzettingen door de rivier zelf veelal zijn opgeruimd. Sinds de afdamming van de rivier in 1285 bij het Klaphek, heeft de watervoerende geul slechts een beperkte omvang. In de rivierbodem kunnen in principe archeologische resten uit de Late Middeleeuwen (1050-1500) en de Nieuwe tijd (1500-1950) verwacht worden, die verband houden met de nederzettingen langs de rivier (afval), met watermanagement (beschoeiing, sluisjes, dammetjes) en (kleinschalige) scheepsvaart (scheepswrakjes). Waarnemingen van dergelijke resten ontbreken echter volledig. Ook bij eerdere baggerwerkzaamheden zijn voor zover bekend geen vondsten gedaan. Daarnaast is niet bekend tot welke dieptes in het verleden gebaggerd is, en wat het effect is geweest van de kanalisering van de Hollandsche IJssel tussen Nieuwegein en Gouda, die binnen de bestaande rivierloop heeft plaatsgevonden. Al met al wordt de archeologische verwachting voor het gehele tracé van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel als laag beoordeeld. Op basis van de beschikbare informatie kan geen onderscheid gemaakt worden binnen het tracé tussen zones met een hogere en een lagere archeologische verwachting.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op die plaatsen waar de baggerwerkzaamheden dieper reiken dan de recent gevormde sliblaag, bestaat de kans dat eventuele archeologische resten in de vaste bodem beschadigd raken. Het is op dit moment niet duidelijk of en zo ja op welke plaatsen de baggerwerkzaamheden dieper zullen reiken dan de recent gevormde sliblaag. Daarnaast zouden archeologische resten die uit de vaste bodem steken ook beschadigd kunnen raken bij het verwijderen van alleen de recent gevormde sliblaag. Maar in dat geval zal bij eerdere baggerwerkzaamheden vermoedelijk al beschadiging zijn opgetreden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Om de archeologische verwachting van de waterbodem van de Gekanaliseerde Hollandsche IJssel nader te specificeren, kunnen de ten behoeve van het waterbodemonderzoek met behulp van geofysische methoden verzamelde data worden geanalyseerd door een daartoe conform de KNA Waterbodems gekwalificeerde Archeoloog Waterbodems, mits de kwaliteit en de resolutie van de data daartoe voldoende is. Dit is niet op voorhand te zeggen. Ook is niet op voorhand te zeggen of deze analyse resultaat zal hebben. Interpretatie van de data wordt mogelijk bemoeilijkt door het feit dat – blijkens het rapport van het waterbodemonderzoek - verspreid over het gehele tracé puin aanwezig lijkt te zijn op of in de rivierbodem, dat waarschijnlijk veelal van (sub)recente oorsprong is. Ook kan ervoor gekozen worden de baggerwerkzaamheden extensief te laten begeleiden.&lt;/p&gt;