DOI: 10.17026/dans-zk8-ruxa
title: Buinerveen, Zonnepark Paardetangendijk, Gemeente Borger-Odoorn (Dr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek IVO-O (Verkennende Fase).

description: &lt;p&gt;In verband met de geplande aanleg van een zonnepark zijn aan de Paardetangendijk in Buinerveen een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd.&lt;br&gt; Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied tijdens het neolithicum veranderde van een dekzandlandschap in een veenmoeras. Vanaf de negentiende eeuw is het veen ontgonnen ten behoeve van de turfwinning. Sinds de voltooiing van de vervening ligt het dekzand plaatselijk weer aan of dicht onder het maaiveld. Archeologische vondsten die in het verleden gedaan zijn in en rond het plangebied betreffen met name losse vondsten van vuursteen uit het mesolithicum. Het gaat om stukken bewerkt vuursteen die tijdens oppervlaktekarteringen zijn aangetroffen of tijdens graafwerkzaamheden langs het Achterste Diep. Dit heeft geresulteerd in de toewijzing van een AMK-terrein (Archeologische MonumentenKaart) op het zuidwestelijke deel van het plangebied. &lt;br&gt; Voor het plangebied geldt een middelhoge tot hoge verwachting voor bewoningsresten uit het mesolithicum en het neolithicum op hogere delen van het dekzandlandschap en een middelhoge tot hoge archeologische verwachting voor resten van aan beekdalen gebonden vondstcomplexen zoals veenwegen, bronsdepots en veenlijken. Dergelijke resten worden met name in veen verwacht en kunnen goed geconserveerd zijn. &lt;br&gt; Om het gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn binnen het plangebied 258 verkennende boringen gezet in een dichtheid van zes boringen per hectare. De resultaten hiervan zijn weergegeven in de kaart “Overzicht Resultaten” (Figuur 10). Hierop is te zien dat op een groot deel van het plangebied niet geoxideerd dekzand dicht onder de bouwvoor ligt of zelfs direct daaronder. In deze zones is de bodem van nature slecht ontwaterd en is nauwelijks nog veen bewaard gebleven. Met name op de zuidelijke helft van het plangebied zijn echter zones aanwezig waarin nog veenpakketten zijn aangetroffen die nog dik genoeg zijn om goed geconserveerde archeologische resten te kunnen bevatten. In deze zones loopt het veen door tot dieper dan een halve meter beneden het maaiveld en plaatselijk zelfs tot meer dan twee meter beneden het maaiveld. In het noordwestelijke deel van het plangebied ligt een zone waarin onder de bouwvoor nog resten van podzolbodems zijn aangetroffen. Hier was de bodem voorafgaande aan de veenvorming goed ontwaterd en derhalve geschikt voor bewoning in de steentijd. Zoals op de overzichtskaart van de resultaten te zien is, komt deze zone deels overeen met de zones waarbinnen de gemeentelijke beleidskaart een hoge verwachting voor zandkoppen in beekdalen. Op de overzichtskaart van de resultaten is de ligging van de vuursteenvindplaatsen in en nabij het zuidwestelijke deel van het plangebied afgebeeld aan de hand van de in Archis opgenomen coördinaten. Deze coördinaten zijn niet tijdens het doen van de vondsten vastgelegd maar zijn later zo goed mogelijk gereconstrueerd. De exacte ligging van de vuusteenvindplaatsen is derhalve niet bekend. De betreffend locaties liggen rond een zandhoogte die min of meer wordt omsloten door zones met dikke pakketten veen. Naar verwachting vormt deze zandkop derhalve de meest waarschijnlijk locatie van de eigenlijke vuursteenvindplaats. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;selectie-advies opgesteld door drs. R.P. Exaltus, senior KNA-prospector &lt;br&gt;Het onderzoek heeft geen archeologische indicatoren opgeleverd. De kans hierop is tijdens een verkennend booronderzoek echter ook klein. In de zone die op de “advieskaart” (Figuur 5) oranje is gekleurd, hebben droge omstandigheden geheerst die mogelijk gepaard zijn gegaan met menselijke bewoning tijdens de steentijd. Voor deze zone geldt derhalve een hoge verwachting voor zandkoppen in beekdalen en wordt geadviseerd om karterend onderzoek te verrichten voorafgaande aan vlakdekkende bodemingrepen die dieper reiken dan dertig centimeter. Een dergelijk onderzoek bestaat uit karterend booronderzoek met een dichtheid van twintig boringen per hectare met tevens een oppervlaktekartering nadat de gewassen van de hier gelegen akkers verwijderd zijn en het oppervlak lang genoeg aan neerslag blootgesteld heeft gestaan om een goede vondstzichtbaarheid te krijgen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De meest waarschijnlijke locatie van de vuursteenvindplaats is rood aangegeven in de advieskaart. In deze zone wordt geadviseerd om vlakdekkende graafwerkzaamheden die dieper dan dertig centimeter reiken, vooraf te laten gaan door een proefsleuvenonderzoek. Een dergelijk onderzoek dient plaats te vinden volgens een daartoe door een senior KNA-archeoloog op te stellen en door de gemeente goed te keuren Programma van Eisen (PvE).&lt;br&gt; In de zones die op de advieskaart geel gekleurd zijn, kunnen goed geconserveerde resten aanwezig zijn die kenmerkend zijn voor beekdalen. Voor deze zones wordt geadviseerd om vlakdekkende graafwerkzaamheden die dieper reiken dan dertig centimeter, archeologisch te laten begeleiden. Ook een dergelijke begeleiding dient plaats te vinden volgens een daartoe op te stellen Programma van Eisen (PvE).&lt;br&gt; In de op de advieskaart ongekleurde delen van het plangebied is de bodem altijd te nat geweest voor bewoningsactiviteiten en is dermate weinig veen aanwezig dat hier geen behoudenswaardige resten van voor veengebieden kenmerkende vondstcomplexen meer verwacht hoeven te worden. In deze zones wordt derhalve geen vervolgonderzoek aanbevolen. Ook hier blijft echter onverminderd van kracht dat indien tijdens graafwerkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, hiervan direct melding dient te worden gemaakt conform de Erfgoedwet 2015, artikel 5.10. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Borger-Odoorn.&lt;/p&gt;