DOI: 10.17026/ar/qzwzu2
title: Rotterdam Sluisjesdijk 97-117. Een bureauonderzoek en een verkennend inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen
title: BOORrapporten 767

description: In opdracht van Royal HaskoningDHV heeft het team Onderzoek en Rapportage van Archeologie Rotterdam (BOOR) in de periode oktober-november 2022 een verkennend inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het plangebied Sluisjesdijk 97-117 te Rotterdam, in de gelijknamige gemeente. Dit onderzoek bestond uit het verrichten, beschrijven en analyseren van vijf mechanische boringen. Er is geboord vanaf het maaiveld tot maximaal 18,15 m - NAP (21,00 m - mv). Voorafgaand aan het veldonderzoek is voor het gebied een bureauonderzoek gedaan. De onderzoeken zijn verricht, omdat op de locatie nieuwbouw zal worden gerealiseerd. Hierbij zullen grondroerende (hei)werkzaamheden worden uitgevoerd. Op basis van beide onderzoeken kan antwoord gegeven worden op de vraag of archeologische waarden aanwezig kunnen zijn, die bij de werkzaamheden worden aangetast of vernietigd.
Uit het bureauonderzoek, waarbij onder meer is gekeken naar de bodemopbouw ter plaatse, de bekende archeologische waarden in de omgeving van het plangebied en de historische situatie, komt naar voren dat voor het hele plangebied een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting geldt voor vindplaatsen uit het Mesolithicum (en eventueel het Neolithicum). Dit hangt samen met de aanwezigheid van rivierduinafzettingen van de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen. Uit de bestudeerde niet-archeologische sonderingen blijkt namelijk dat tussen ongeveer 16,0 m en 12,5 m - NAP een zandlaag in het plangebied aanwezig is. Dezelfde zandlaag is direct ten oosten van het plangebied, tijdens eerder archeologisch onderzoek in 2022, tussen circa 15,75 m en 12,75 m - NAP waargenomen. Juist op deze eolische afzettingen kunnen archeologische resten uit de steentijd aangetroffen worden. Voor vindplaatsen uit de Bronstijd tot en met de Nieuwe tijd geldt voor het hele plangebied een vrij lage archeologische verwachting. Dit hangt samen met het voorkomen in de ondergrond van een metersdik pakket komafzettingen van de Formatie van Echteld, afgewisseld met (dunne) veenlagen van de Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket. Dit klei-veenpakket is afgezet dan wel gevormd in een nat milieu. Daarnaast bestaat het vermoeden dat de top van de natuurlijke ondergrond is aangetast.
Het uitgevoerde verkennend inventariserend veldonderzoek heeft, dankzij de vijf mechanische boringen, tot grote diepte inzicht gegeven in de bodemopbouw ter plaatse. Vanaf gemiddeld 13,16 m - NAP (16,56 m - mv) zijn inderdaad de verwachte rivierduinafzettingen aangeboord. De afzettingen zijn intact aanwezig in het plangebied. Wel is de top van het pakket in boring 3 vermoedelijk verstoord dan wel gemengd geraakt tijdens het mechanisch boren. Hierboven bevindt zich in boringen 2, 3 en 4 een dunne veenlaag, die gerekend kan worden tot de Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket. De top van het organische niveau is op een gemiddelde diepte van 12,90 m - NAP (16,35 m - mv) waargenomen. In de (top van de) rivierduinafzettingen en in de afdekkende veenlaag zijn veel kleine flinters houtskool en één brokje houtskool gevonden. Omdat in beide stratigrafische niveaus ook veel natuurlijke houtresten en grote stukken hout zijn gezien en verdere archeologische indicatoren ontbreken, bestaat het vermoeden dat de houtskoolfragmentjes van natuurlijke aard zijn. In boring 5 ontbreekt de afdekkende veenlaag. Hier is direct op het rivierduinzand, vanaf 11,31 m - NAP (14,56 m - mv), een pakket fluviatiele afzettingen van de Formatie van Echteld aangeboord. Vermoedelijk kunnen deze geïnterpreteerd worden als geulafzettingen. In alle boringen worden de hiervoor beschreven stratigrafische niveaus afgedekt door komafzettingen, die eveneens gerekend kunnen worden tot de Formatie van Echteld. De humeuze klei wordt afgewisseld met dunne veenlagen van het Hollandveen Laagpakket. De top van het metersdikke klei-veenpakket is op gemiddeld 4,37 m - NAP (7,66 m - mv) aangetroffen. Tot slot komt op de natuurlijke ondergrond een antropogeen pakket, van gemiddeld 766 cm dik, voor. Het pakket is waarschijnlijk na 1907, toen begonnen werd met de aanleg van de Waalhaven, opgebracht.
Uit het verrichte veldonderzoek is gebleken dat in het plangebied maar één stratigrafisch niveau met archeologische potentie aanwezig is: de top van de aangetroffen rivierduinafzettingen. Op basis van de vermoedelijke afwezigheid van een hooggelegen rivierduin, het ontbreken van ‘harde’ archeologische indicatoren, zoals bijvoorbeeld vuursteen of (verbrand) bot, en de resultaten van het in 2022 direct ten oosten van het plangebied uitgevoerde archeologisch onderzoek, bestaat echter het vermoeden dat in het plangebied geen archeologische resten in de top van het rivierduinzand aanwezig zijn. Concluderend kan gesteld worden, dat de kans klein is dat bij de voorgenomen (hei)werkzaamheden in het plangebied archeologische vindplaatsen verstoord zullen worden.
Op grond van het bureauonderzoek en het verkennend inventariserend veldonderzoek luidt het (selectie)advies voor het plangebied Sluisjesdijk 97-117 te Rotterdam dat er geen voorzieningen hoeven te worden getroffen om archeologische waarden te behouden of te ontzien. Vervolgonderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg wordt niet aanbevolen.