DOI: 10.17026/dans-x85-qeas
title: Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek, door middel van boringen Groene-Woud (ong.) te Sint-Oedenrode

description: &lt;p&gt;Op 24 juli 2015 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan het Groene-Woud te Sint-Oedenrode. Het doel van het booronderzoek is de in het bureauonderzoek opgestelde specifieke verwachting te toetsen. Aan de hand van deze gegevens kunnen vervolgens adviezen over de aanwezige archeologische resten, of vervolgtraject worden opgesteld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek kan het volgende verwachtingsmodel worden opgesteld: De jagerverzamelaars uit het laat-paleolithicum en mesolithicum hebben als woon- en verblijfplaats vaak voor de flanken van hoger liggende terreingedeelten in het landschap gekozen, bij voorkeur in de buurt van (open) water. Water was een belangrijk gegeven, niet alleen voor het lessen van de dorst, nabij water heerst er ook een grotere biodiversiteit. Dit vergemakkelijkt de jacht en het verzamelen van plantaardig voedsel.&lt;br&gt;Volgens de gemeentelijke Landschapstypenkaart ligt het plangebied en haar omgeving op een dekzandrug. Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied in het midden van een kleine, langgerekte dekzandrug. Deze kleine rug is niet als zodanig herkenbaar op het kaartbeeld van het AHN. Wel is zichtbaar dat de kern van Sint- Oedenrode en ook het plangebied relatief hoog in het landschap ligt. Dergelijke hooggelegen locaties in de nabijheid van water, het beekdal van de rivier de Dommel ten zuiden van het plangebied, zijn aantrekkelijke vestigingslocaties voor jager-verzamelaars. Bekend is dat op dergelijke locaties in Sint-Oedenrode meerdere resten uit zowel het laat-paleoithicum als uit het mesolithicum zijn aangetroffen. Daarom geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum.&lt;br&gt;Binnen het plangebied worden enkeerdgronden verwacht. Deze gronden hebben een plaggendek met een conserverende werking van eventueel aanwezige archeologische resten. Resten uit de periode laatpaleolithicum tot en met het mesolithicum worden onder dit plaggen- of esdek verwacht of in de oorspronkelijke bodem en kunnen bestaan uit tijdelijke kampementen, haardkuilen, vuurstenen artefacten of gebruiksvoorwerpen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf het neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door sedentaire nederzettingen. In de beginperiode stapt men geleidelijk over naar landbouw en veeteelt. Daardoor wordt het jagen en verzamelen steeds minder belangrijk. De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond gefundeerd waren. Voor de watervoorziening worden waterputten gegraven. Ook worden afvalkuilen gegraven in en nabij de nederzetting. Vanaf het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen heeft men nog steeds een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden. De ligging van het plangebied op een (kleine) dekzandrug nabij waterlopen blijft ook in de prehistorische perioden een gunstige vestigingsplaats. Op de dekzandruggen in Sint-Oedenrode zijn in het verleden meerdere bewoningsresten aangetroffen, onder meer resten uit de bronstijd, de ijzertijd en uit de Romeinse tijd. Ook zijn vroegmiddeleeuwse bewoningssporen bekend. Daarom geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen. Resten uit deze perioden worden onder het plaggen- of esdek of in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen bestaan uit een cultuurlaag, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen/vaatwerk.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het bewoningspatroon verandert geleidelijk vanaf de late middeleeuwen. In deze periode is een hoge ligging van het gebied niet meer bepalend voor het bewoningspatroon. Vanaf de late middeleeuwen concentreert de bewoning zich in dorpen, steden en bewoningsclusters.&lt;br&gt;Het plangebied ligt ten noordoosten van de historische kern van Sint –Oedenrode en maakt onderdeel uit van het buurtschap Heikant. De naam verwijst naar de ligging aan de randzone van de ontgonnen akkergronden met de woeste heidegronden en heeft een laatmiddeleeuwse oorsprong. Uit bestudering van historisch kaartmateriaal blijkt dat rondom het plangebied, aan de wegen Sluitappel en Groene-Woud kleine bebouwingsclusters met soms geïsoleerde boerderijen liggen. Het plangebied blijft onbebouwd sinds tenminste het begin van de 19e eeuw. Mogelijk was ter plaatse wel bebouwing aanwezig vóór circa 1800. Om deze reden en op basis van de ligging aan de splitsing van de genoemde wegen bij de bebouwingsclusters van de buurtschappen Heikant en Sluitappel, geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. Eventueel aanwezige resten worden verwacht vanaf het maaiveld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het uitgevoerde verkennend onderzoek kan worden gesteld dat de bodemopbouw binnen het plangebied bestaat uit een A-C profiel waarbij de bodemopbouw tot diep in de C-Horizont verstoord en in de toplaag opgenomen is. Uit de boorprofielen blijkt dat de C-Horizont tot ten minste 15 tot 45 centimeter geroerd is. Dit komt neer op een verstoring van minimaal 85-95 centimeter vanaf maaiveld. Archeologische resten, indien aanwezig, zullen dus niet langer in situ aanwezig zijn. Met deze reden luidt het advies dat verder archeologisch onderzoek niet noodzakelijk wordt geacht.&lt;/p&gt;