DOI: 10.17026/dans-zg6-4yu9
title: 16015057 OUD.RHO.ARC.RAP Eindrapportage archeologisch booronderzoek Middenweg (ong.) te Ouderkerk aan de Amstel

description: &lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat binnen het westelijke en centrale deel van het plangebied (het terrein behorend tot de manege) de natuurlijke bodemopbouw tot gemiddeld 150 cm -mv is afgegraven en vervolgens opgevuld is met gestort cunet-/stabilisatiezand vermengd met puinresten, ten behoeve van het verbeteren van de draagkracht van de aanwezige bebouwing, verhardingen en de drainage van de paardenbak. De hieronder aangetroffen lithostratigrafische opbouw komt goed overeen met de paleogeografische ontwikkeling van het plangebied en bestaat vanaf gemiddeld 150 en 460 cm -mv uit veen, behorend tot het Hollandveen Laagpakket. Tussen gemiddeld 460 en 610 cm -mv bevindt zich het Laagpakket van Wormer. Ter plaatse van het plangebied komen in deze kleilaag geen vegetatiehorizonten/laklagen voor, als aanduiding van voormalige maaiveld-/loopniveaus. Tussen 610 en 640 cm -mv komt een dunne laag Basisveen voor. Onder het Basisveen bevindt zich dekzand, waarvan de oorspronkelijke top nog intact bewaard is gebleven, getuige de aanwezigheid van een begraven veldpodzolprofiel. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Buiten het terrein van de manege hebben geen diepe bodemverstorende ingrepen plaatsgevonden. Hier bestaat de bovenste 50 cm van de bodemopbouw uit venige klei en dit betreft overstromingsklei/komklei dat periodiek gesedimenteerd is tijdens overstromingen van de rivier de Amstel en de Bullewijk (tussen 2857 - 1577 BP (Late-Bronstijd tot Laat-Romeinse tijd)). Zowel ter plaatse van de terreindelen ten zuiden als ten oosten van de het terrein van de manege komt hieronder een vrijwel vergelijkbaar bodemsequentie als hierboven beschreven voor, bestaande uit het Hollandveen Laag-pakket, een geleidelijke overgang naar het Laagpakket van Wormer en vervolgens het Basisveen. De diepere ligging van de top van dekzand zet zich voort in zuidelijke richting buiten het terrein van de manege, tot circa 670 cm -mv. In het oostelijke deel van het plangebied neemt ondergrens van het Hollandveen Laagpakket geleidelijk in diepte af, van 400 cm -mv afnemend naar circa 350 cm -mv. Dat geldt ook voor het onderliggende Laagpakket van Wormer, waarbij de ondergrens van circa 590 cm -mv maar 540 cm -mv oploopt. In het onderste deel van het Laagpakket van Wormer is donkergroengrijs gekleurde kalkgyttja aanwezig, wat aangeeft dat dit deel van het plangebied in het Neolithicum een ligging heeft gehad met permanent water, een meer-achtige ligging dan wel een gebied van open water. Het onderliggende pakket Basisveen neemt in oostelijke richting af/lijkt in oostelijke richting uit te wiggen. De top van het dekzand komt dan ook in oostelijke richting minder diep te liggen, van circa 620 maar 570 cm -mv. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De top van het dieper gelegen dekzand heeft een van noord naar zuid lopend verhang, wat aangeeft dat het plangebied in een gradiëntzone/flank van een mogelijke dekzandrug/-welving ligt en dat wellicht niet ver ten zuiden een beekdal ligt (mogelijk ingesneden in het dekzand). Het oplopende verhang van de top van het dekzand van west naar oost is gekoppeld aan het algemene verhang vanaf de kust in de richting van de Utrechtse Heuvelrug, waar het Pleistocene dekzand dagzoomt (net ten westen van Hilversum).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In geen van de boringen zijn archeologische indicatoren waargenomen. Er dient echter gemeld te worden dat het inventariserend veldonderzoek een verkennend booronderzoek betreft, dat zich richt op de bodemopbouw en mogelijke bodemverstoringen die de archeologische trefkans kunnen beïnvloeden en niet zo zeer op het onderzoeken op de aanwezigheid van archeologische vondsten en/of sporen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Daarnaast was het booronderzoek vooral gericht om te kijken of er in het uiterst westelijke deel van het plangebied de top van de bodemopbouw die in gebruik is geweest als ontginningsas nog intact is, en om de diepteligging van de top van de dieper gelegen dekzandafzettingen in kaart te brengen. Voor het eerste is duidelijk dat er in het uiterst westelijke deel van het plangebied reeds diepe recente bodemverstorende ingrepen hebben plaatsgevonden tijdens de aanleg van de bebouwing behorende tot de manege, waarmee het in gebruik genomen bovenste kleidek als ontginningsas volledig is vergraven. Eventuele restanten van historische bebouwing (muurresten/funderingen) zullen dan ook niet meer aanwezig zijn. Voor het tweede geldt dat de top van het dieper gelegen dekzand aanwezig is en een van noord naar zuid lopend verhang heeft, aanduidend dat het plangebied in een gradiëntzone/flank van een mogelijke dekzandrug/-welving ligt en dat wellicht niet ver ten zuiden een beekdal ligt (mogelijk ingesneden in het dekzand). Het oplopende verhang van de top van het dekzand van west naar oost is gekoppeld aan het algemene verhang vanaf de kust in de richting van de Utrechtse Heuvelrug, waar het Pleistocene dekzand dagzoomt (net ten westen van Hilversum).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt wat betreft de landschappelijke ligging en paleogeografische opbouw van het plangebied duidelijk bevestigd. De top van het dieper gelegen dekzand is binnen het gehele plangebied intact en heeft een van noord naar zuid lopend verhang, wat aangeeft dat het plangebied in een gradiëntzone/flank van een mogelijke dekzandrug/-welving ligt en dat wellicht niet ver ten zuiden een beekdal ligt (mogelijk ingesneden in het dekzand). Voor het uiterst westelijke deel van het plangebied, gelegen binnen een ontginningsas, geldt dat ten gevolge van diepe recente bodemverstorende ingrepen eventuele restanten van historische bebouwing (muurresten/funderingen) niet meer aanwezig zullen zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het uiterst westelijke deel van het plangebied wordt geconcludeerd dat de hoge verwachting voor archeologische resten uit de Late-Middeleeuwen en de Nieuwe tijd kan worden bijgesteld naar een lage archeologische verwachting. Voor het gehele plangebied blijft de hoge archeologische verwachting op resten uit de perioden Paleolithicum en Mesolithicum wel behouden. In principe geldt dan ook dat aanvullend onderzoek noodzakelijk is. De top van het Pleistocene dekzand heeft een van oost naar west als een van noord naar zuid aflopend verhang, vanaf circa 570 en 670 cm -mv.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek blijkt dat voor het plangebied de hoge verwachting op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats uit de perioden vanaf het Paleolithicum en Mesolithicum behouden blijft, aangezien de oorspronkelijke top van het dekzand nog volledig bewaard is gebleven. Deze ligt wel van noord naar zuid binnen het plangebied op en diepte tussen circa 670 en 670 cm -mv. Archeologisch vervolgonderzoek waarbij gegraven wordt tot deze diepte heeft veelal een langere tijdsduur, waarbij eveneens maatregelen moeten worden genomen om het terrein te ontwateren (aanleggen van een bronnering). Daarom dient bij de ontwikkeling van het oostelijke deel van het plangebied de mogelijkheden voor archeologisch vriendelijk/sparend bouwen te worden onderzocht. Dit kan worden bewerkstelligd door de nieuwbouw te funderen op palen met hierbij het uitgangspunt een hart op hart afstand van 5 meter tussen de palen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten aanzien van restanten van eventueel historische bebouwing die binnen het uiterst westelijke deel van het plangebied zou hebben gestaan, binnen de ontginningsas die langs de voorloper van de Holendrechterweg loopt, is geen vervolgonderzoek noodzakelijk. Indien er ter plaatse historische bebouwing heeft gestaan, dan zullen eventueel voorheen aanwezige ondergrondse restanten (muurresten/funderingen) reeds zijn verwijderd door bodemverstorende ingrepen tijdens de bouw en inrichting van het manegeterrein.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Ouder-Amstel hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-02-05