DOI: 10.14457/tu.the.2017.120
title: การวิจัยเชิงสำรวจเกี่ยวกับความคิดเห็นต่อร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 เรื่อง สัญญาเช่า ด้านผู้เช่า และความพร้อมในการนำมาปฏิบัติใช้ของผู้ทำบัญชีใน 8 กลุ่มธุรกิจของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

description: งานวิจัยเชิงสำรวจนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความพร้อม (ด้านรู้ความเข้าใจ) และความคิดเห็นของผู้ทำบัญชีเกี่ยวกับหลักการบัญชี รวมถึงประโยชน์และปัญหาที่อาจเกิดขึ้นจากการนำร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 เรื่อง สัญญาเช่า ด้านผู้เช่า (TFRS 16: Lease) มาปฏิบัติใช้ ประชากรที่ใช้ในการศึกษา คือ ผู้ทำบัญชีใน 8 กลุ่มธุรกิจของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ได้แก่ กลุ่มธุรกิจพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ กลุ่มธุรกิจเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กลุ่มธุรกิจสื่อและสิ่งพิมพ์ กลุ่มธุรกิจพาณิชย์ กลุ่มธุรกิจการท่องเที่ยวและสันทนาการ กลุ่มธุรกิจพลังงานและสาธารณูปโภค กลุ่มธุรกิจขนส่งและโลจิสติกส์ และกลุ่มธุรกิจการแพทย์ บริษัทละ 1 คน จำนวน 229 บริษัท เนื่องจากเป็นกลุ่มธุรกิจที่งานวิจัยของ IASB พบว่าจะได้รับผลกระทบจากการนำร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับนี้มาปฏิบัติในอนาคตมากที่สุด โดยใช้เครื่องมือในการวิจัยคือแบบสอบถาม ซึ่งได้รับการตอบกลับมาและนำมาใช้ในการวิจัย จำนวน 186 บริษัท (หรือ 186 คน)        ผลการศึกษาพบว่า ผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่มีความรู้ความเข้าใจที่เพียงพอต่อความพร้อมในการนำร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 เรื่อง สัญญาเช่า ด้านผู้เช่า มาปฏิบัติใช้ แต่ยังมีบางประเด็นที่ผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่ยังไม่มีความรู้ความเข้าใจ โดยเฉพาะข้อยกเว้นในการรับรู้รายการสำหรับสัญญาเช่าซึ่งสินทรัพย์อ้างอิงมีมูลค่าต่ำ จึงทำให้ผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่ยังมีความต้องการเข้ารับการอบรมเกี่ยวกับร่างมาตรฐานฉบับนี้เพิ่มเติม      สำหรับความคิดเห็นเกี่ยวกับหลักการบัญชี ผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่เห็นด้วยกับหลักการบัญชีที่กำหนดขึ้นตามร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 เรื่อง สัญญาเช่า ด้านผู้เช่า แต่บางกรณีอาจทำให้หลักการบัญชีดังกล่าวไม่สะท้อนความเป็นจริงและไม่ถือเป็นตัวแทนอันเที่ยงธรรม หากด้านผู้เช่าและผู้ให้เช่ารับรู้สินทรัพย์พร้อมกันในกรณีที่สัญญาเช่ามีอายุเกิน 12 เดือนและถือเป็นสัญญาเช่าดำเนินงานสำหรับผู้ให้เช่า ส่งผลให้สินทรัพย์เกิดขึ้นทั้งด้านผู้เช่าและผู้ให้เช่า        สำหรับความคิดเห็นเกี่ยวกับประโยชน์ที่จะเกิดขึ้น ผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่าร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 เรื่อง สัญญาเช่า ด้านผู้เช่า ให้ประโยชน์ในด้านต่าง ๆ ในระดับมาก เนื่องจากรายงานทางการเงินสามารถเปรียบเทียบกันได้ จากการมีคุณภาพรายงานทางการเงินที่ดีขึ้น โดยเฉพาะการแสดงข้อมูลที่เป็นตัวแทนอันเที่ยงธรรมจากการนำรายการสินทรัพย์และหนี้สินที่เกี่ยวกับสัญญาเช่ากลับเข้ามารับรู้ในงบการเงิน อีกทั้งยังช่วยให้การจัดประเภทกระแสเงินสดในงบกระแสเงินสดสอดคล้องกับกิจกรรมที่เกิดขึ้นจริง ส่งผลให้ผู้ใช้งบการเงินสามารถวิเคราะห์อัตราส่วนทางการเงินจากการประเมินความเสี่ยงและสถานะการเงินได้อย่างถูกต้อง และช่วยให้ภาระงานของผู้สอบบัญชีน้อยลง จากการไม่ต้องทดสอบเงื่อนไขการรับรู้สัญญาเช่าการเงินอีกต่อไป        ส่วนความคิดเห็นเกี่ยวกับปัญหาที่คาดว่าจะเกิดขึ้น ผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่ให้ความเห็นว่าร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 เรื่อง สัญญาเช่า ด้านผู้เช่า ส่งผลให้เกิดปัญหาในด้านต่าง ๆ ในระดับมากเช่นกัน ทั้งในด้านที่นักลงทุนและบริษัทจัดอันดับเครดิตอาจตัดสินใจผิดพลาดเกี่ยวกับกิจการเนื่องจากอัตราส่วนทางการเงินที่เปลี่ยนไปกระทันหัน อีกทั้งกิจการไม่สามารถปฏิบัติตามเงื่อนไขการดำรงอัตราส่วนทางการเงินของสัญญากู้ยืมเงิน และยังเป็นการเพิ่มต้นทุนให้แก่กิจการ ไม่ว่าจะเป็นภาระงานแก่บุคลากรด้านบัญชีที่เพิ่มขึ้น การปรับปรุงโปรแกรมรองรับการรับรู้รายการเกี่ยวกับสัญญาเช่า การอบรมพนักงานเพิ่มเติม หรือแม้แต่การสื่อสารผลกระทบที่เกิดขึ้นไปยังผู้ใช้งบการเงิน ส่งผลให้ประโยชน์ที่กิจการได้รับอาจไม่คุ้มค่ากับต้นทุนที่เสียไป นอกจากนี้การใช้ดุลยพินิจในการกำหนดสินทรัพย์ที่มีมูลค่าต่ำของแต่ละกิจการ ยังทำให้กิจการตีความการรับรู้รายการสัญญาเช่าแตกต่างกันอีกด้วย อย่างไรก็ตามมีเพียงปัญหาจากการที่กิจการด้านผู้เช่าไม่สามารถรักษาอัตราส่วนทางการเงินที่เปลี่ยนแปลงไปในทางที่แย่ลงที่ผู้ทำบัญชีส่วนใหญ่ให้ความเห็นในระดับปานกลาง อาจเนื่องจากผู้ทำบัญชีอยู่ในกิจการที่มีสัญญาเช่าส่วนใหญ่เป็นสัญญาเช่าการเงินอยู่แล้ว หรือกิจการอาจไม่ได้มีสัญญาที่ต้องระบุเงื่อนไขเกี่ยวกับการรักษาอัตราส่วนทางการเงินต่าง ๆ เป็นต้น       ดังนั้นสภาวิชาชีพบัญชีควรพิจารณาถึงผลกระทบจากมุมมองของผู้ทำบัญชีที่งานวิจัยได้ค้นพบในปัญหาข้อเท็จจริง เพื่อให้สามารถจัดการกับผลกระทบดังกล่าวระหว่างขั้นตอนการพิจารณาให้ความเห็นชอบในร่างมาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และควรกำหนดกิจกรรมเพื่อตอบสนองต่อระดับความพร้อมของผู้ทำบัญชีดังกล่าว เพื่อเตรียมการให้ผู้ทำบัญชีเหล่านี้มีความพร้อมเมื่อมาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 16 เรื่อง สัญญาเช่า มีผลบังคับใช้ เช่น การจัดฝึกอบรม เป็นต้น