DOI: 10.17026/ar/10mbhg
title: Plangebied Delfweg te Noordwijkerhout, gemeente Noordwijk; archeologisch vooronderzoek
title: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 5990

description: In opdracht van STOl architecten BV heeft RAAP in de periode juli-augustus 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Delfweg te Noordwijkerhout. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning is aangevraagd naar aanleiding van de toekomstige bouw van drie bedrijfspanden in het plangebied.

Bureauonderzoek 
Op basis van het bronnenonderzoek werd verwacht dat het plangebied in een ingesloten en overstoven strandvlakte is gelegen, waar mogelijk ook strandwalafzettingen of duinafzettingen aanwezig kunnen zijn. In de omgeving is de bodemopbouw van strandwallen en naastgelegen strandvlaktes vaak tot relatief diep verstoord, als gevolg van het omspuiten van grond ten behoeve van de bollenteelt . Indien in het plangebied strandwalafzettingen en/of afdekkende Oude Duinafzettingen aanwezig zijn, met een goeddeels intact bodemprofiel en/of tekenen van bodemvorming in de vorm van vegetatiehorizonten, dan geldt voor het plangebied een hoge archeologische verwachting vanaf de periode laat neolithicumbronstijd. Op basis van historisch kaartmateriaal blijkt dat in de nieuwe tijd bebouwing en bewoning zich vooral op het perceel ten noorden van het plangebied heeft gefocust (boerderij Huis ter Lucht en voorlopers).
Het plangebied blijft ogenschijnlijk tot in de late 20e eeuw onbebouwd. Het plangebied is wel aan een oude weg gelegen (Delfweg). Op basis van deze informatie gold na het bureauonderzoek voor het plangebied een lage archeologische verwachting voor bewoningssporen uit de nieuwe tijd en een
middelhoge archeologische verwachting voor de late middeleeuwen (waarvoor geen kaartmateriaal beschikbaar is).

Verkennend booronderzoek
Op basis van het verkennend booronderzoek is voor het plangebied een lage archeologische verwachting vastgesteld voor de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd. In de onderzochte delen van het plangebied bestaat de bodemopbouw minimaal tot 50 cm –mv uit verstoorde grond. Op de meeste boorlocaties reiken bodemverstoringen echter tot (minimaal) 80-105 cm –mv en op een boorlocatie in
het zuidelijk deel van het plangebied zelfs tot 260 cm –mv. In lagen opgebrachte en verstoorde grond worden in principe geen in situ archeologische resten verwacht. Mogelijk kunnen wel funderingsresten uit de late 19e eeuw of jonger aanwezig zijn (op circa 80 cm –mv). Tijdens het onderzoek zijn geen duidelijke archeologische niveaus of cultuurlagen aangetroffen en het lijkt waarschijnlijk dat het niveau
dat in de periode late middeleeuwen-nieuwe tijd het maaiveld was, niet meer aanwezig is als gevolg van verstoring. In de meeste niet-gestuite boringen is onder de lagen geroerde grond uitsluitend kalkrijk strandzand aangetroffen. In de noordelijke punt van het plangebied (boring 7) duikt dit zand ondiep op
(vanaf 50 cm –mv en in de andere boringen hoogstens vanaf 140 cm -mv), maar lijkt het waarschijnlijk dat de oorspronkelijke top van het strandwalzand is vergraven. In de andere boringen is dit strandzand dieper gelegen. In twee boringen is boven het strandzand een waarschijnlijke overstuivingslaag aangetroffen en in een van deze boringen hierboven een dunne veenlaag. Mogelijk betreft dit duinzand dat op de flank van de strandwal is afgezet. Er wordt verwacht dat bewoning en agrarisch landgebruik voornamelijk op de strandwal zal hebben plaatsgevonden (waarvan waarschijnlijk de flank in het plangebied aanwezig is), maar mogelijk ook op de lager gelegen, met veen afgedekte, flank van de strandwal en hier afgezet te duinafzettingen aanwezig kunnen zijn. Aangezien de oorspronkelijke top
van de strandwal in boring 7 niet is aangetroffen en lijkt te zijn vergraven (waardoor wordt verwacht dat hier alleen dieper gegraven grondsporen aanwezig zullen zijn), bestaat voor het plangebied een lage tot middelhoge archeologische verwachting voor het plangebied vanaf het laat neolithicum (waarschijnlijk tot in de Romeinse tijd).

Advies
Op basis van de resultaten van dit onderzoek blijkt de kans dat in het plangebied archeologische resten bedreigd worden, relatief klein is. In de noordelijke punt van het plangebied is mogelijk een sporenniveau op de waarschijnlijke strandwal vanaf 50 cm –mv aanwezig, maar hier zijn geen bodemingrepen voorzien. Ten zuiden hiervan zijn mogelijke gebouwresten en vondst - en sporenniveaus dieper gelegen (vanaf 80 cm –mv), maar deze worden niet bereikt door de graafwerkzaamheden die tot maximaal 55 cm –mv reiken voor het plaatsen van de funderingen. Dit niveau zal wel worden bereikt met de te plaatsen funderingspalen (op basis van het uitgangspunt van het concept funderingsplan, schroefpalen met een lengte van circa 5-6 m). Inpassing van de resultaten van dit archeologisch vooronderzoek in de planvorming, waardoor potentiële archeologische niveaus niet worden geroerd, is niet mogelijk, aangezien de nieuwbouw op palen moet worden gefundeerd. Uit navraag bij de opdrachtgever is gebleken dat de funderingspalen, om constructieve redenen, ook niet 4 m uit elkaar kunnen worden geplaatst (één van de uitgangspunten van de Handreiking Archeovriendelijk Bouwen van de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed). Op basis van het concept palenplan (115 palen met een diameter van 25 cm en oppervlakte van 0,05 m2) zullen de funderingspalen een oppervlakte krijgen van 0,79% van het te bebouwen oppervlak, hetgeen beneden de maximale waarde is, die is opgenomen in bovengenoemde handreiking
(2%), wanneer er vanuit wordt gegaan dat een eventueel aanwezige archeologische vindplaats het gehele bouwvlak van de nieuwbouw zou beslaan. Hoewel rondom de palen ook enige bodemverstoring zal plaatsvinden, in het geval van grondverdringende funderingspalen, en deze bodemverstoring lastig vooraf te voorspellen is, wordt verwacht dat dit niet zal leiden tot een bodemverstoring groter dan 2% van het totaal te bebouwen oppervlak. Dit zal zeker het geval zijn, indien wordt gewerkt met grondvervangende palen.
Op basis van deze observaties (geen potentiële archeologische niveaus binnen de maximale ontgravingsdiepte en relatief kleine diepere bodemverstoring door het plaatsen van de funderingspalen), wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) noodzakelijk geacht. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden (onverwacht) archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).