DOI: 10.14457/tu.the.2016.1679
title: การฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิต

description: การค้นคว้าอิสระนี้ศึกษาเรื่องการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิต โดยมุ่งเน้นการศึกษาถึงปัญหาการฉ้อฉลที่เกิดขึ้นในกระบวนการเลตเตอร์ออฟเครดิตที่กระทำโดยผู้รับประโยชน์ เนื่องจากหลักการสำคัญทางเลตเตอร์ออฟเครดิตที่ธนาคารจะดำเนินการเคร่งครัดกับหลักเกณฑ์มาตรฐานการตรวจสอบเอกสารเพียงเท่านั้น กล่าวคือ หากผู้รับประโยชน์ได้ยื่นเอกสารมาเรียกเก็บเงินและธนาคารตรวจสอบแล้วว่า เอกสารดังกล่าวถูกต้องครบถ้วนตามเงื่อนไขของเลตเตอร์ออฟเครดิตและสอดคล้องกับหลักเกณฑ์มาตรฐาน ธนาคารก็จะชำระเงินค่าสินค้าให้แก่ผู้รับประโยชน์ โดยธนาคารจะไม่เกี่ยวข้อง หรือคำนึงถึงตัวสินค้า ซึ่งเป็นเรื่องที่ผู้ขอเปิดเครดิต (ผู้นำเข้า) จะต้องดำเนินการตรวจสอบและระมัดระวังด้วยตนเอง หากเกิดกรณีที่ผู้รับประโยชน์ (ผู้ส่งออก) ได้จัดส่งสินค้าที่ไม่มีคุณภาพ หรือจัดส่งสินค้าไร้ราคามาให้แทนนั้น ผู้ขอเปิดเครดิตจึงเกิดความเสียหาย โดยผู้ขอเปิดเครดิตจะต้องดำเนินการฟ้องร้องคดีตามสัญญาซื้อขายเอาเอง เนื่องด้วยหลักการสำคัญทางเลตเตอร์ออฟเครดิตดังกล่าว ธนาคารจึงไม่สามารถปฏิเสธการชำระเงินตามที่ผู้รับประโยชน์ส่งเอกสารมาเรียกเก็บได้ ดังนั้น การค้นคว้าอิสระนี้มุ่งวิเคราะห์ปัญหาที่เกิดขึ้นในกระบวนการเลตเตอร์ออฟเครดิต และสาเหตุที่เกิดการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิต โดยมุ่งวิเคราะห์ช่องว่างทางกฎหมายอันเนื่องมาจากการไม่มีกฎหมายเฉพาะเกี่ยวกับเลตเตอร์ออฟเครดิต ข้อตกลงระหว่างคู่สัญญา กฎหมายและกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับเลตเตอร์ออฟเครดิต และการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิตในปัจจุบัน รวมถึงแนวทางการบัญญัติกฎหมายพิเศษว่าด้วยเลตเตอร์ออฟเครดิตในประเทศไทย ว่ามีผลกระทบต่อบทบาทและหน้าที่ของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องในเลตเตอร์ออฟเครดิตหรือไม่ผลการศึกษากฎหมายและกฎเกณฑ์เกี่ยวกับการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิต พบว่า Uniform Custom and Practice for Documentary of Credit (UCP600) มีผลบังคับใช้เป็นข้อตกลงระหว่างคู่สัญญา ซึ่งไม่ได้กำหนดกรณีการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิตไว้ หลักเกณฑ์และบทบัญญัติกฎหมายในเรื่องนิติกรรมและสัญญา รวมถึงบทบัญญัติทั่วไปในบรรพ 1 และ 2 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์สามารถปรับใช้กับเลตเตอร์ออฟเครดิตได้เฉพาะเรื่องทั่วไป เช่น การเกิดขึ้นของสัญญาเลตเตอร์ออฟเครดิต การเลิกสัญญา การเรียกค่าสินไหมทดแทน การโอนสิทธิเรียกร้อง เป็นต้น แต่บทบัญญัติดังกล่าวไม่ครอบคลุมถึงเรื่องการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิต หากเกิดกรณีการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิตขึ้น ศาลก็อาจค้นหากฎหมายโดยพิจารณาบ่อเกิดแห่งกฎหมายตามมาตรา 4 ดังที่ทราบกันว่า ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายเฉพาะอันเกี่ยวกับเลตเตอร์ออฟเครดิต และไม่อาจนำกฎหมายลักษณะอื่นๆ มาใช้แทนในฐานะบทกฎหมายใกล้เคียงอย่างยิ่งได้ ดังนั้นจึงอาจอาศัยในเรื่องของหลักกฎหมายทั่วไป และกลับสู่ประเด็นที่ว่า จะนำหลักกฎหมายต่างประเทศ อย่างเช่น ใน Uniform Commercial Code ตามมาตรา 5 ที่มีการบัญญัติเกี่ยวกับการฉ้อฉลและปลอมแปลงไว้เป็นการเฉพาะมาปรับใช้ได้หรือไม่ แต่หากศาลเห็นว่า มิอาจหยิบยกกฎหมายต่างประเทศมาได้ก็อาจต้องใช้หลักความยุติธรรมและเหตุผลของเรื่องมาตัดสิน หรือขึ้นอยู่กับดุลพินิจของผู้พิพากษาที่จะปรับใช้หลักกฎหมายใด จากการศึกษาจึงเห็นควรให้มีการบัญญัติกฎหมายพิเศษว่าด้วยเลตเตอร์ออฟเครดิตขึ้นย่อมเป็นการดีกว่า เพื่อขจัดปัญหาความไม่ชัดเจนและบทบัญญัติที่ไม่ครอบคลุมกับปัญหาที่เกิดขึ้นในกระบวนการเลตเตอร์ออฟเครดิตผลการสำรวจภาคสนามโดยเลือกกลุ่มตัวอย่างที่มีระบบการทำงานเกี่ยวข้องกับการค้าระหว่างประเทศโดยใช้วิธีการชำระเงินค่าสินค้าด้วยเลตเตอร์ออฟเครดิต จากทั้งหมด 200 คน จำแนกออกเป็น 4 กลุ่ม คือ ภาคธนาคาร ผู้ส่งออก และผู้นำเข้า และภาคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง พบว่า โดยภาพรวมคิดว่าสาเหตุของการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิตมาจากการที่ผู้นำเข้าไม่ทำการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของผู้ส่งออกหรือคู่สัญญาในต่างประเทศให้ละเอียดถี่ถ้วนก่อนตกลงทำสัญญาซื้อขาย และการที่ผู้ส่งออกปลอมแปลงเอกสารที่นำมาเรียกเก็บเงินกับธนาคาร โดยภาคธนาคารจะมีนโยบายในการอบรมเจ้าหน้าที่เกี่ยวกับหลักเกณฑ์การตรวจสอบเอกสารมากขึ้น ด้านผู้ส่งออกและผู้นำเข้า โดยส่วนใหญ่พบว่า มีนโยบายในการป้องกันความเสี่ยงดังกล่าวค่อนข้างน้อย ทั้งนี้ ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องคาดหวังให้มีการบัญญัติกฎหมายพิเศษว่าด้วยเลตเตอร์ออฟเครดิตที่ครอบคลุมถึงสิทธิหน้าที่ของธนาคาร ผู้ส่งออกและผู้นำเข้าอย่างขัดเจน รวมถึงกรณีการฉ้อฉลในเลตเตอร์ออฟเครดิต ซึ่งส่วนใหญ่เห็นว่า การบัญญัติกฎหมายย่อมก่อให้เกิดต้นทุนเพิ่มขึ้นจากอัตราค่าธรรมเนียมการใช้บริการเลตเตอร์ออฟเครดิตในปัจจุบันก็ตาม แต่ทุกภาคส่วนโดยเฉพาะผู้นำเข้านั้นต้องการให้บังคับใช้กฎหมายเพื่อป้องกันความเสี่ยงและทำให้เกิดความเสียหายต่อธุรกิจของตนน้อยที่สุด