DOI: 10.17026/dans-zxm-5z33
title: Boxtel. Plangebied Spoorwegovergang Tongersestraat. Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (karterende fase)

description: &lt;p&gt;BAAC heeft een bureauonderzoek inclusief een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd voor het plangebied spoorwegovergang Tongersestraat te Boxtel. Uit het bureauonderzoek blijkt dat er een (zeer) hoge archeologische verwachting geldt voor het gehele plangebied, met uitzondering van het westelijke deel van het plangebied. Deze verwachting geldt met name voor de periode steentijd en de periode middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. Specifiek worden er archeologische resten die behoren bij de realisatie van het Smalwater vanaf de middeleeuwen, boerenerven uit de vroege middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd en resten van voormalige industrie (waaronder een brouwerij) of ambachten binnen het plangebied verwacht. De hoogste kans hierop maakt het gebied ten oosten van de spoortracés. Daarnaast worden in dit oostelijke gedeelte en in het centrale deel van het plangebied resten van spoorhuisjes verwacht uit de nieuwe tijd C. Het centraal noordelijke deel van het plangebied maakt een grote kans op het aantreffen van resten van een boerenerf. Dit gedeelte van het plangebied ligt net wat hoger dan de rest van de omgeving. Mogelijk is hier sprake van een opgehoogde (oude) woongrond. Ter plekke van het centraal zuidelijke deel zijn mogelijk restanten van een oude (spoor)brug aanwezig over het Smalwater. Het westelijke deel van het plangebied lijkt mogelijk afgegraven te zijn. Voor dit gedeelte kan de hoge verwachting worden bijgesteld naar een middelhoge archeologische verwachting. In het uiterst westelijke gedeelte worden mogelijk wel resten van een schuur verwacht van een boerenerf dat eveneens reeds op de eerste kadastrale kaart wordt weergegeven. Uit het veldonderzoek blijkt dat het plangebied landschappelijk gezien in een gradiëntzone tussen enerzijds het beekdal van het Smalwater aan de zuid(west)zijde en anderzijds hogere dekzandgronden aan de noord(oost)zijde ligt. Ter hoogte van het beekdal van het Smalwater komen van origine beekeerdgronden voor en ter hoogte van de dekzandruggen hoge zwarte enkeerdgronden (voorzien van een plaggendek). De top van het oorspronkelijke dekzandniveau is nergens aangetroffen. Wel zijn in de boringen 15 en 41 (deels) intacte podzolbodems aangetroffen vanaf 7,1 m +NAP. Op basis van deze bodemgegevens lijken de overige AC-of xC-profielen vrijwel nergens diep verstoord. In dit gedeelte kunnen nog resten van landbouwers worden verwacht vanaf het neolithicum. Archeologische resten van jagers/verzamelaars uit de steentijd worden niet meer “in situ” binnen het plangebied verwacht, aangezien de oorspronkelijke bodem in vrijwel het gehele plangebied is afgetopt tot in de C-horizont. Het oorspronkelijke beekdal van het Smalwater is vermoedelijk gedurende de nieuwe tijd B of C gedempt, het een en ander zichtbaar aan de archeologische indicatoren die in de vullingslagen van de beek aanwezig zijn. Vervolgens is met name de beekdalzone in het westelijke en centrale deel van het plangebied geëgaliseerd. In het oostelijke deel is de beekdalzone opgehoogd, opdat hier diverse gebouwen behorende bij een voormalige brouwerij konden worden gebouwd. Op dit oostelijke, bebouwde terrein zijn de boringen 11 en 14 gestuit op respectievelijk 60 en 80 cm –mv. Op basis van historisch kaartmateriaal kunnen hier resten van gesloopte gebouwen voorkomen, waaronder mogelijk een spoorhuisje. Ter hoogte van de boringen 6 en 7 kunnen vanaf 15 cm –mv resten worden verwacht behorende tot de (middeleeuwse) bebouwing van het buurtschap Breukelen. Het beekdal zelf heeft een lage archeologische verwachting toegekend gekregen voor alle perioden voorafgaand aan het rechttrekken/kanaliseren van het Smalwater. In het centrale deel van het plangebied is sprake van een vindplaats. Deze vindplaats dateert op basis van het vondstmateriaal en historisch kaartmateriaal vermoedelijk uit de middeleeuwen en/of nieuwe tijd (complextype: boerderij, huis of schuur). De aanwezigheid van een gebroken stuk kwartsiet duidt mogelijk op een oudere vindplaats (complextype: nederzetting) uit het neolithicum tot en met de Romeinse tijd/middeleeuwen. Archeologische resten van een vindplaats uit de (late) middeleeuwen/nieuwe tijd kunnen worden aangetroffen vanaf 75 cm –mv. Archeologische resten uit het neolithicum tot en met de Romeinse tijd/middeleeuwen worden vanaf 120 cm –mv verwacht. BAAC adviseert om bodemverstorende activiteiten in de gebieden met een hoge verwachting zo veel mogelijk te vermijden. Indien dit niet mogelijk is adviseert BAAC om een karterend en/of waarderend proefsleuvenonderzoek uit te voeren. De sleuven dienen zich te concentreren op de zone waar de toekomstige ontwikkelingen gaan plaatsvinden. Het doel van dit onderzoek is het opsporen/karteren en vervolgens waarderen van mogelijke vindplaatsen ter plekke van het plangebied. Op aanraden van de heemkundekring van Boxtel dient tijdens een eventueel vervolgonderzoek extra aandacht te worden besteed aan de aanleg (en demping) van het Smalwater en met name ook de functie die het Smalwater heeft gehad binnen de historie van Boxtel. De gebieden met een lage archeologische verwachting hebben alleen een hoge verwachting op het aantreffen van resten die te maken hebben met de aanleg van het Smalwater. Te denken valt om hier alleen lokaal een sleuf aan te leggen, die als doel heeft de kanalisatie/normalisatie van het Smalwater in beeld te brengen.&lt;/p&gt;