DOI: 10.14457/tu.the.2018.1332
title: ความรับผิดทางละเมิดและการเยียวยาความเสียหายกรณีการกลั่นแกล้งรังแกในเด็ก

description: การกลั่นแกล้งรังแกในเด็กเป็นปัญหาสากลรวมถึงประเทศไทยซึ่งส่งผลกระทบทั้งระยะสั้นและระยะยาวต่อเหยื่อและผู้กลั่นแกล้งรังแก การศึกษาทางกฎหมายเกี่ยวกับการกลั่นแกล้งรังแกในเด็กของประเทศไทยยังมีไม่มากนัก วิทยานิพนธ์นี้จึงมุ่งศึกษามาตรการป้องกัน ความรับผิดทางละเมิด และการเยียวยาผลกระทบจากการกลั่นแกล้งรังแกในเด็ก โดยการศึกษากฎหมายและมาตรการในระดับระหว่างประเทศ รวมถึงการวิเคราะห์และเปรียบเทียบการใช้และการตีความกฎหมายกรณีการกลั่นแกล้งรังแกในเด็กระหว่างกฎหมายของประเทศไทย สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น และเยอรมนี ผลการศึกษาพบว่าประเทศไทยไม่มีกฎหมายต่อต้านการกลั่นแกล้งรังแกในเด็กโดยเฉพาะ แม้การกลั่นแกล้งรังแกในเด็กอาจเป็นการกระทำโดยละเมิดแต่อายุความการฟ้องร้องคดีละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 448 นั้นไม่เพียงพอ การวิเคราะห์ความรับผิดทางละเมิดจะพิจารณาเป็นรายกรณีตามข้อเท็จจริง การกลั่นแกล้งรังแกบางกรณีจึงไม่เป็นการกระทำโดยละเมิด ความรับผิดของผู้เยาว์ตามมาตรา 429 ยังขาดความชัดเจน อีกทั้งโดยปกติแล้วบิดามารดา ครูบาอาจารย์ นายจ้าง หรือผู้ดูแลเด็กมีหน้าที่ต้องควบคุมดูแลไม่ให้เด็กก่อความเสียหายแก่ผู้อื่น ถ้าเด็กทำให้ผู้อื่นเสียหายโดยมิชอบด้วยกฎหมายย่อมแสดงว่าบิดามารดา ครูบาอาจารย์ นายจ้าง หรือผู้ดูแลเด็กบกพร่องในหน้าที่จึงควรต้องรับผิดจากความไม่ระมัดระวังของตนไม่ใช่ความรับผิดเพื่อการทำละเมิดของผู้เยาว์ และในกรณีความรับผิดของครูบาอาจารย์ นายจ้าง หรือผู้ดูแลเด็กตามมาตรา 430 ซึ่งโจทก์ต้องพิสูจน์ว่าครูบาอาจารย์ นายจ้าง หรือผู้ดูแลเด็กใช้ความระมัดระวังในการดูแลเด็กเพียงพอหรือไม่นั้นเป็นเรื่องยาก นอกจากนี้ความสัมพันธ์ระหว่างการกระทำและผลกรณีการกลั่นแกล้งรังแกในเด็กกับผลกระทบที่เกิดขึ้นก็พิสูจน์ได้ยาก ผู้กลั่นแกล้งรังแกอาจไม่ต้องรับผิดในความเสียหายอันเป็นผลกระทบจากการกลั่นแกล้งรังแกในเด็กโดยเฉพาะการฆ่าตัวตายของเหยื่อในการเยียวยาความเสียหายจากการกลั่นแกล้งรังแกในเด็ก การเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนตามกฎหมายละเมิดยังมีปัญหาในประเด็นความเสียหายทางอารมณ์และการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินตามมาตรา 446 ทำให้การเยียวยาความเสียหายจากการกลั่นแกล้งรังแกเป็นไปได้อย่างจำกัด ประกอบกับศาลที่มีเขตอำนาจพิจารณาคดีละเมิดเกี่ยวกับเด็กเป็นศาลยุติธรรมทั่วไปซึ่งกระบวนพิจารณาไม่เอื้อต่อเด็กและการนำคดีขึ้นสู่ศาลยิ่งเป็นการทำให้เด็กเกิดบาดแผลทางจิตใจมากขึ้นดังนั้น ผู้เขียนจึงขอเสนอให้นิยามการกลั่นแกล้งรังแกและบัญญัติมาตรการป้องกันการกลั่นแกล้งรังแกในเด็กโดยเฉพาะในกฎหมาย ควรมีการแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ลักษณะละเมิดในเรื่องความรับผิดของผู้เยาว์ ความรับผิดของบิดามารดา ครูบาอาจารย์ นายจ้าง และบุคคลอื่นซึ่งรับดูแลผู้เยาว์ ค่าสินไหมทดแทนความเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงิน และอายุความ หากมีการกลั่นแกล้งรังแกเกิดขึ้นในโรงเรียน ผู้เสียหายควรจะฟ้องร้องโรงเรียนตามมูลละเมิดหรือสัญญาเพื่อให้มีโอกาสได้รับการเยียวยามากขึ้นและมีผลเป็นการกระตุ้นการป้องกันการกลั่นแกล้งรังแกในโรงเรียนด้วยอีกทาง คดีละเมิดที่คู่ความฝ่ายหนึ่งฝ่ายใดเป็นเด็กและเยาวชน และคดีเกี่ยวกับการกลั่นแกล้งรังแกในเด็กหรือเยาวชนควรให้ศาลเยาวชนและครอบครัวมีเขตอำนาจในการพิจารณาคดี ให้มีการนำมาตรการพิเศษแทนการดำเนินคดีอาญาหรือการประชุมกลุ่มครอบครัวและชุมชนมาใช้กรณีคดีละเมิดที่มีเด็กเป็นจำเลยด้วย อีกทั้งการเยียวยาความเสียหายตามกฎหมายละเมิดเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอสำหรับคู่กรณี จึงควรใช้พระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. 2546 เพื่อเยียวยาเด็กที่เป็นเหยื่อและเด็กผู้กลั่นแกล้งรังแก และควรผลักดันให้ร่างพระราชบัญญัติคุ้มครองเด็ก พ.ศ. .... มีผลใช้บังคับเพื่อให้เด็กได้รับความคุ้มครองมากขึ้น