DOI: 10.17026/dans-ze3-6rt2
title: Windmolenpark, bedrijventerrein Elzenburg-de Geer Oss, Windmolenpark, Bedrijventerrein Elzenburg-de Geer

description: &lt;p&gt;BAAC heeft een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, uitgevoerd voor het plangebied Windmolenpark, bedrijventerrein Elzenburg-de Geer. De gemeente is voornemens een windmolenpark te bouwen. Er worden zeven gefundeerde windmolens beoogd met bijbehorende (bodem)infrastructuur. Op vier locaties dient op basis van de gemeentelijke verwachtingskaart nader archeologisch onderzoek plaats te vinden vanwege de middelhoge en hoge verwachting. In het noordelijke deel van het westelijke deelgebied 4 is sprake van een wettelijk beschermd Rijksmonument met sporen van bewoning uit de ijzertijd en de Romeinse tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit een beknopte bureaustudie blijkt dat er een algehele middelhoge verwachting voor het plangebied geldt op het aantreffen van archeologische resten vanaf het laat-paleolithicum tot en met de middeleeuwen. De oudste resten zullen zich op de hoger gelegen rivierterrassen, eventueel aanwezige rivierduinen of dekzand en op oevers rondom de Bølling-Allerød restgeul bevinden. Er zijn geen aanwijzingen van recente verstoringen van de bodem bekend binnen het plangebied. Resten uit de nieuwe tijd worden, met uitzondering van een mogelijke veldoven/steen- of pannenbakkerij, niet verwacht vanwege de ligging binnen de contouren van de Beerse Overlaat.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Specifiek worden op basis van het bureauonderzoek in het noordelijke deel van deelgebied 4 resten van een nederzetting uit de ijzertijd/Romeinse tijd verwacht. Op de meandergordel uit het Bølling-Allerød worden resten van jachtkampjes/extractiekampen verwacht. In de Bølling-Allerød restgeul worden water gerelateerde resten verwacht vanaf het laat-paleolithicum tot en met het neolithicum. Ter hoogte van de deelgebieden 1 en 2 komt een begraven pleistoceen zandlandschap voor dat vermoedelijk bestaat uit eolische zanden. Het pleistocene landschap is hier afgedekt door een (kom)kleidek. Een vindplaats zal hierdoor vermoedelijk goed geconserveerd zijn. In het westelijke deel van deelgebied 2 worden specifiek resten van een grafveld (crematieresten), een nederzetting uit de ijzertijd, een jachtkamp uit de steentijd en/of een veldoven/steen- of pannenbakkerij verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het veldonderzoek is gebleken dat het gehele plangebied binnen de contouren van de Rijn-Maasdelta ligt. Er zijn dus geen terrestrische afzettingen (dekzand, beekzand, fluvioperiglaciale afzettingen) aangetroffen. De deelgebieden 1, 2, het oostelijke deel van deelgebied 3 en het zuidelijke deel van deelgebied 4 liggen op afzettingen behorende tot het Pleniglaciaal rivierterras (zie fig. 1). Binnen dit rivierterras zijn kleine hoogteverschillen (max 80 cm) waargenomen in de top van het aangetroffen zand. In het westelijke deel van deelgebied 3 en in het zuidelijke deel van deelgebied 4 komen (rest)geul-, oeveren/ of beddingafzettingen voor van de actieve Maasloop tijdens het Bølling- Allerød Interstadiaal. In het noord(west)elijke deel van deelgebied 4 komen (rest)geul, oever- en/of beddingafzettingen voor van de Haren stroomgordel. Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) 8 Het pleniglaciale rivierterras wordt vrijwel overal afgedekt door relatief stugge oeverafzettingen, die op hun beurt in de deelgebieden 1, 3 en 4 worden afgedekt door komafzettingen. In deelgebied 2 zijn in de top van het stugge oeverpakket aanwijzingen van menselijke activiteit aangetroffen (historische weg, sloot, houtskool).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ter hoogte van de Bølling-Allerød meandergordel is sprake van een (al dan niet met veen opgevulde) restgeul, die zich ter hoogte van de Megensebaan vertakt in een noordwestelijke en noordoostelijke tak (fig. 1). Het is onduidelijk of deze twee geulen tegelijkertijd of afzonderlijk van elkaar hebben gefungeerd. Vooralsnog wordt uitgegaan van een genese gedurende het Bølling-Allerød Interstadiaal. In de buitenbocht van deze, tijdens het Holoceen gereactiveerde geul, is een gedeelte van het oudere pleniglaciale rivierterras geërodeerd. De splitsende Bølling-Allerød meandergordel wordt in het noordelijke deel van het plangebied van elkaar gescheiden door kronkelwaardvlaktes met zandhoogtes die variëren tussen 2 en 3 m +NAP. Ook hier wordt het zand afgedekt door een stug oeverpakket en een circa 1 tot 1,5 m dik, relatief slap komkleipakket.&lt;br&gt;In het noord(west)elijke deel van deelgebied 4 komen fluviatiele afzettingen van de Haren stroomgordel voor. Het fijne (bedding)zand ligt op vrijwel dezelfde hoogte als dat van de Bølling-Allerød meandergordel met als verschil dat het rivierzand hier niet wordt afgedekt door een stugge oeverlaag. Het beschermde AMK-terrein ligt eveneens binnen de contouren van de Haren stroomgordel. De oeverafzettingen worden hier afgedekt door een (licht) verweerd kleidek, waarin veel houtskoolspikkels, fragmenten verbrand leem, archeologisch puin en gedraaid en handgevormd aardewerk in aangetroffen zijn. Dit kleidek is als oude woongrond geclassificeerd en is mogelijk (deels) opgebracht. Het vondstmateriaal duidt op menselijke activiteit vanaf de (midden-ijzertijd/)vroeg-Romeinse tijd tot en met de vroege middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het noordelijke deel van deelgebied 2 is een smalle strook met verstoorde bodemprofielen tot in het beddingzand waargenomen (fig. 1). Tevens komt in het zuidwestelijke deel van deelgebied 3 maximaal 80 cm dik ophoogzand voor op afzettingen van de Bølling-Allerød restgeul. Hier hebben vermoedelijk tijdens de ruilverkavelingen egalisatiewerkzaamheden plaatsgevonden. Verder zijn geen noemenswaardige bodemverstoringen waargenomen in de boringen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de veldwaarnemingen kan de tijdens de beknopte bureaustudie opgestelde archeologische verwachting op het aantreffen van archeologische resten vanaf het laat-paleolithicum tot en met de middeleeuwen voor vrijwel het gehele plangebied gehandhaafd blijven (ca. 31 ha). Uitzondering hierop vormt een smalle strook in het noordelijke deel van deelgebied 2. Hier komen diepreikende bodemverstoringen voor tot in de pleniglaciale beddingafzettingen. Voor dit gedeelte geldt een lage archeologische verwachting (2900 m2). Daarnaast bestaat een aanzienlijk deel van het plangebied uit restgeulen, waarbij de kans op bewoningsresten laag wordt geacht. Wel kunnen binnen de contouren van deze restgeulen bijzondere water gerelateerde complextypen worden verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de deelgebieden 1 en 2 worden eventueel aanwezige archeologische resten direct onder de bouwvoor of onder een dun overstromingsdek verwacht in de top van de vroeg-holocene oeverafzettingen (vanaf 0,25 à 0,45 m –mv). Ter hoogte van het pleniglaciale rivierterras in de deelgebieden 3 en 4 worden archeologische resten direct onder de bouwvoor verwacht (vanaf 0,1 à 0,3 m –mv). Hier komen jongere oever- op oudere vroeg-holocene oeverafzettingen (vrijwel) direct aan het maaiveld voor. In deze gebieden bestaat een grotere kans 9 V-18.0231. Windmolenpark, bedrijventerrein Elzenburg-de Geer te Oss op het aantreffen van archeologische resten uit de steentijd vanwege de nabijere ligging van een (watervoerende) geul. De top van de vroeg-holocene oeverafzettingen komen in dit gedeelte van het plangebied voor vanaf circa 0,5 tot 1 m –mv. Ter plekke van de Bølling-Allerød meandergordel worden archeologische resten verwacht vanaf 0,80 à 1,55 m –mv. Het geheel is afgedekt door een dik pakket overstromingsklei, waarbinnen geen archeologische resten meer worden verwacht. Binnen de contouren van de Bølling-Allerød restgeulen worden water gerelateerde resten verwacht vanaf 0,55 à 1,60 m –mv.&lt;br&gt;Binnen de contouren van de Haren meandergordel worden archeologische resten verwacht vanaf 0,2 à 0,35 m –mv. Ter hoogte van de boringen met een woongrond is vermoedelijk sprake van meerdere gestapelde archeologische loopvlakken. Ter plekke van de zuidelijk gelegen (kronkelwaard)geul worden water gerelateerde vondsten vanaf het neolithicum verwacht vanaf 1,25 m –mv.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen de contouren van de jongere restgeul van de Haren stroomgordel ter hoogte van de Hertogwetering worden water gerelateerde resten verwacht vanaf 1 à 1,35 m –mv. BAAC adviseert om in de gebieden met een middelhoge of hoge verwachting bodemverstorende activiteiten die dieper reiken dan de top van het potentieel archeologisch loopvlak zo veel mogelijk te vermijden (22,5 ha). Indien dit niet mogelijk is adviseert BAAC op die plekken waar de bodem verstoord gaat worden een vervolgonderzoek door middel van een karterend en eventueel waarderend proefsleuvenonderzoek uit te voeren. Binnen de contouren van het AMK-terrein dienen per definitie geen bodemverstorende activiteiten te worden uitgevoerd. Indien hier sprake gaat zijn van bodemverstorende activiteiten die dieper reiken dan 0,2 m –mv dient een aparte vergunningsaanvraag ingediend te worden bij het RCE.&lt;br&gt;BAAC adviseert tevens om bij diepreikende bodemverstoringen (meer dan 1 m – mv) de gebieden met een lage verwachting op het aantreffen van bewoningsresten, maar een potentiele kans op het aantreffen van water gerelateerde complextypen, nader te onderzoeken (8,5 ha). Te denken valt aan een landschappelijk boor- of proefsleuvenonderzoek dat geschikt is om de aanwezigheid van eventueel aanwezige natte complextypen goed in beeld te kunnen krijgen en tevens de genese van de restgeulen binnen het plangebied beter in beeld te brengen. Voorafgaand aan de uitvoering van een (landschappelijk, karterend en/of waarderend) proefsleuvenonderzoek dient een PvE te worden opgesteld. De gebieden met een lage verwachting voor alle perioden behoeven niet nader onderzocht te worden. Bovenstaand advies is beoordeeld door de bevoegde en in z’n geheel overgenomen.&lt;/p&gt;