DOI: 10.14457/tu.the.2020.151
title: ปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับตลาดรองของบัตรเพื่อเข้าชมความบันเทิง

description: ความบันเทิงสด คือสินค้าหรือบริการที่สร้างประสบการณ์โดยการให้ผู้ชมมีส่วนร่วมในเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นเวลาใดเวลาหนึ่งโดยเฉพาะ เช่น ละครเพลง คอนเสิร์ต หรือการแข่งขันกีฬา และเกิดขึ้นในสถานที่ที่จำกัด เช่น ห้องประชุม สนามกีฬา หรือโรงละคร ซึ่งแตกต่างจากรับชมผ่านสื่อกลางที่สามารถเกิดขึ้นซ้ำในลักษณะเดิมโดยที่ผู้ชมไม่ได้มีส่วนร่วมกับผู้แสดง ทำให้ความบันเทิงสดต้องจำกัดจำนวนผู้เข้าชมให้เหมาะสมต่อลักษณะของสถานที่ ปัญหาที่ตามมาการฉวยโอกาสโดยการใช้ความต้องการของผู้เข้าชมมาหากำไรเพื่อเอาผลประโยชน์จากส่วนต่างของราคา เรียกตลาดการจำหน่ายต่อในลักษณะนี้ว่า “ตลาดรอง” ซึ่งแม้ว่าปัจจุบันการจำหน่ายบัตรผ่านช่องทางออนไลน์จะสะดวกต่อการกระจายบัตรไปยังผู้ซื้อได้มากยิ่งขึ้น แต่ก็ทำให้มีผู้ฉวยโอกาสเพิ่มมากขึ้นตามไปด้วย และส่งผลให้ผู้ที่ต้องการเข้าชมไม่สามารถหาซื้อบัตรได้ในราคาที่ปกติ อีกทั้งตลาดรองยังมีความเสี่ยงต่อการเป็นเหยื่อในการกระทำความผิดอื่น เช่น การฉ้อโกง หรือการปลอมเอกสาร อีกด้วย และแม้ว่าผู้ประกอบธุรกิจจะพยายามสร้างมาตรการในการป้องกันโดยการจำกัดสิทธิของผู้ซื้อในข้อสัญญาหรือเงื่อนไขในการรับบริการ แต่ก็ยังไม่สามารถแก้ปัญหาดังกล่าวได้ ทั้งยังอาจทำให้ผู้บริโภคไม่ได้รับความเป็นธรรมหรือถูกเอาเปรียบมากจนเกินควรจากการศึกษาแนวทางในการใช้กฎหมายของประเทศไทยเพื่อแก้ปัญหาพบว่า ในปัจจุบันได้นำมาตรา 397 แห่งประมวลกฎหมายอาญามาใช้บังคับแก่การจำหน่ายบัตรในบริเวณการจัดงาน โดยถือเป็นการทำให้เกิดความเดือดร้อนรำคาญ ซึ่งไม่ครอบคลุมถึงการจำหน่ายบัตรผ่านช่องทางออนไลน์ รวมถึงยังไม่มีกฎหมายบัญญัติถึงการป้องกันการขายเก็งกำไรและคุ้มครองสิทธิของผู้ซื้อของตลาดรองในฐานะผู้บริโภคไว้โดยเฉพาะ เนื่องจากหากพิจารณาถึงหลักทั่วไปความตกลงระหว่างสองฝ่ายนั้นจะต้องเกิดขึ้นจากการแสดงเจตนาที่อิสระ โดยหลักต่างฝ่ายต่างควรมีอำนาจในการตกลงต่อรองราคากันได้อย่างเท่าทียมกัน แต่ในทางปฏิบัติผู้ขายบัตรจะเป็นผู้กำหนดราคาบัตรโดยที่ผู้ซื้อไม่สามารถต่อรองและแม้ว่าด้านราคาพระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ 2542 จะกำหนดหลักเกณฑ์ในการควบคุมราคาสินค้าและบริการเพื่อประโยชน์ของผู้ซื้อ แต่ก็คุ้มครองเพียงสินค้าหรือบริการบางประเภทเท่านั้น ไม่รวมถึงบัตรเพื่อเข้าชมการแสดงสด ดังนั้น ปัจจุบันจึงยังไม่มีหลักเกณฑ์ที่ชัดเจนเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าวอย่างเฉพาะเจาะจง และการที่ผู้ประกอบธุรกิจกำหนดมาตรการเพื่อป้องกันปัญหาในข้อสัญญาหรือเงื่อนไขไว้ล่วงหน้าอันเป็นการจำกัดสิทธิของผู้ซื้อ โดยที่ผู้ซื้อไม่สามารถเปลี่ยนแปลงแก้ไขได้ แต่หากพิจารณาบทบัญญัติในเรื่องสิทธิผู้บริโภคก็อาจกลายเป็นประเด็นปัญหาในเรื่องข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรมขึ้นอีก และการดำเนินการจะต้องนำข้อสัญญานั้นขึ้นสู่ศาลเป็นรายกรณี ซึ่งไม่สามารถแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นจริงได้จากการศึกษากฎหมายของประเทศอังกฤษ ประเทศสหรัฐอเมริกา และประเทศญี่ปุ่น ซึ่งมีอุตสาหกรรมบันเทิงขนาดใหญ่ได้บัญญัติกฎหมายไว้เป็นการเฉพาะ ผลจากการศึกษา พบว่ามีการกำหนดหลักเกณฑ์กรณีตลาดรองและตลาดการจำหน่ายบัตรของผู้จัดงานอย่างชัดเจน โดยกำหนดให้การจำกัดสิทธิของผู้ซื้อบัตรในตลาดแรก ผู้จัดงานจะต้องแจ้งให้ผู้ซื้อทราบถึงข้อจำกัดไว้ในสัญญาโดยชัดแจ้ง รวมถึงมีบทบัญญัติกำหนดห้ามมิให้บุคคลใดจำหน่ายบัตรโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งจะมีโทษทางอาญา เพื่อเป็นมาตรการในการป้องกันผู้ที่จะเข้ามาฉวยโอกาสใช้อำนาจเหนือกว่าในตลาดอย่างไม่เป็นธรรมกับผู้บริโภคที่อยู่ในตลาดรอง ซึ่งเป็นเหตุให้มีการซื้อบัตรในตลาดแรกมาจำหน่ายในตลาดรองเพิ่มมากขึ้นและการถูกเอาเปรียบจากผู้ประกอบธุรกิจการจัดงานดังนั้น เพื่อให้ผู้บริโภคในตลาดจำหน่ายบัตรได้รับข้อมูลถูกต้องครบถ้วนและได้รับความเป็นธรรมในฐานะผู้บริโภคตามกฎหมาย จึงควรที่จะกำหนดหลักเกณฑ์ให้ผู้จัดงานจะต้องปฏิบัติติอย่างชัดเจนในเรื่องใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการจำกัดสิทธิของผู้บริโภค รวมถึงกำหนดให้มีมาตรการในการเยียวยาความเสียหายให้แก่ผู้บริโภค ในกรณีของการยกเลิกหรือคืนบัตรในช่วงระยะเวลาอันพอสมควร และเพื่อแก้ปัญหาที่ผู้ซื้อบัตรในตลาดรองถูกเอาเปรียบในด้านราคาบัตรในตลาดรอง