DOI: 10.14457/tu.the.2016.285
title: ทางเลือกในการออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิที่สามารถนำมาใช้นับเป็นเงินกองทุนชั้นที่ 2 ตามหลักเกณฑ์ Basel III ของ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ

description: ภายหลังจากธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ได้รับหลักเกณฑ์ Basel III มาใช้กับธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 หลักเกณฑ์ดังกล่าวได้มีการปรับปรุงในหลายด้าน รวมถึงการปรับปรุงคุณสมบัติของหุ้นกู้ด้อยสิทธิที่จะสามารถนำมาใช้นับเป็นเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ Basel III ส่งผลให้หุ้นกู้ด้อยสิทธิเดิมที่ธนาคารพาณิชย์ออกก่อนที่หลักเกณฑ์ใหม่จะ   บังคับใช้ มีคุณสมบัติไม่ครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ Basel III การค้นคว้าอิสระนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการดำเนินงานของธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ 3 แห่ง คือ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ บมจ.ธนาคารกสิกรไทย และบมจ.ธนาคารกรุงไทย ในด้านการไถ่ถอนหุ้นกู้ด้อยสิทธิเดิม และด้านการออกหุ้นกู้  ด้อยสิทธิที่สามารถนำมาใช้นับเป็นเงินกองทุนชั้นที่ 2 ตามหลักเกณฑ์ Basel III มาทดแทน โดยศึกษาจากข้อมูลจากรายงานประจำปีของธนาคารพาณิชย์ทั้ง 3 แห่ง ข้อมูลจากสมาคมตลาดตราสารหนี้ไทย (ThaiBMA) และข้อมูลจากสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2555 – 2559  และเพื่อศึกษาว่าปัจจัยใดเป็นปัจจัยที่มีผลให้ธนาคารพาณิชย์ตัดสินใจออกหรือไม่ออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิดังกล่าว โดยใช้อัตราส่วนทางการเงินในการวัด ซึ่งอัตราส่วนทางการเงินนี้สะท้อนความสามารถในการดำเนินงาน ความสามารถในการทำกำไร และความสามารถในการชำระหนี้ของธนาคารพาณิชย์ทั้ง 3 แห่ง รวมถึงเพื่อศึกษาว่า หากบมจ.ธนาคารกรุงเทพ ต้องการที่จะดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนชั้นที่ 2 ต่อสินทรัพย์เสี่ยง (Tier 2 ratio) ในอัตราร้อยละ 2.5 ธนาคารควรเลือกทางเลือกใดระหว่างการอำนวยสินเชื่อเพิ่ม และการออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิ เพื่อทำให้ธนาคารได้รับผลประโยชน์สูงสุด นอกจากนี้เพื่อศึกษาว่าการปรับปรุงคุณสมบัติของหุ้นกู้ด้อยสิทธิดังกล่าว ส่งผลกระทบต่อความแข็งแกร่ง และความเพียงพอของเงินกองทุนของ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ หรือไม่   และปัจจัยใดเป็นปัจจัยที่ธนาคารใช้ในการตัดสินใจออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิ รวมถึงมุมมองด้านผลประโยชน์ที่ธนาคารได้รับจากการเพิ่มเงินกองทุนชั้นที่ 2 ด้วยการออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิ และการอำนวยสินเชื่อเพิ่ม โดยศึกษาจากการสัมภาษณ์ผู้บริหาร บมจ.ธนาคารกรุงเทพ การศึกษาพบว่าธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ทั้ง 3 แห่ง ได้ทยอยไถ่ถอน และนับลดหุ้นกู้ด้อยสิทธิที่ไม่สามารถใช้นับเป็นเงินกองทุนตามหลักเกณฑ์ Basel III ลง ทั้งนี้ บมจ.ธนาคารกรุงไทย และ บมจ.ธนาคารกสิกรไทย ได้ออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิที่มีคุณสมบัติครบถ้วนมาทดแทน ในขณะที่     บมจ.ธนาคารกรุงเทพ ไม่ออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิดังกล่าวในช่วงที่ผ่านมา ในการศึกษาพบว่าปัจจัยที่มีผลต่อการตัดสินใจออกหรือไม่ออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิของ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ อาจจะไม่ได้พิจารณาจากความสามารถในการดำเนินงาน ความสามารถในการทำกำไร และความสามารถในการชำระหนี้เป็นปัจจัยหลัก แต่อาจมีปัจจัยอีกในการใช้พิจารณา เช่น แนวโน้มอัตราดอกเบี้ยในตลาด ความต้องการใช้เงินทุนของธนาคารในขณะนั้น และต้องเป็นไปตามนโยบายและหลักการที่คณะกรรมการของธนาคารเป็นผู้กำหนด เมื่อพิจารณาทางเลือกในการเพิ่มเงินกองทุนชั้นที่ 2 พบว่าการที่ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ เลือกวิธีอำนวยสินเชื่อเพียงอย่างเดียวจำนวน 2,333,651.48 ล้านบาท โดยไม่มีการออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิ จะทำให้ธนาคารจะได้รับประโยชน์สุทธิจากการอำนวยสินเชื่อเพิ่มสูงสุด ทั้งนี้ผู้บริหารของ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ ให้ความเห็นว่าการที่ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ ไม่ออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิในช่วงที่   ผ่านมา ไม่ส่งผลกระทบต่อความแข็งแกร่งของเงินกองทุน และความเพียงพอของเงินกองทุนของธนาคาร เนื่องจากธนาคารดำรงอัตราส่วนเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยง (Total Capital ratio)       ในระดับที่สูงมาโดยตลอด อีกทั้งเงินกองทุนหลักของธนาคารมาจากเงินกองทุนชั้นที่ 1 ที่เป็นส่วนของเจ้าของต่อสินทรัพย์เสี่ยง (Common Equity Tier 1 ratio : CET 1) โดยมาจากกำไรสุทธิคงเหลือหลังจากการจัดสรรเป็นหลัก ซึ่งเป็นเงินกองทุนที่มีคุณภาพสูงที่สุด การที่ บมจ.ธนาคารกรุงเทพ มีนโยบายการบริหารแบบ Conservative ทำให้ธนาคารไม่เลือกการอำนวยสินเชื่อเพิ่ม และการออกหุ้นกู้ด้อยสิทธิ แต่เลือกที่จะยังให้ความสำคัญกับความสามารถในการหารายได้ของธนาคารโดยการอำนวยสินเชื่อที่รัดกุมภายใต้นโยบายของธนาคาร เพื่อที่จะทำให้ธนาคารมีกำไรเพิ่มมากขึ้น  และนำกำไรดังกล่าวมาสะสมในเงินกองทุนชั้นที่ 1 อีกทั้งยังเน้นบริหารสินทรัพย์ของธนาคารให้มีประสิทธิภาพ เนื่องจากหากเกิดวิกฤตเศรษฐกิจ อาจทำให้ธนาคารมีสินทรัพย์ที่มีคุณภาพลดลง หรือมีมูลค่าสินทรัพย์และหลักประกันลดต่ำลง ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อกำไรของธนาคาร นำไปสู่การลดลงของระดับของเงินกองทุนต่อสินทรัพย์เสี่ยงในที่สุด