DOI: 10.17026/dans-22j-6pcs
title: De stadsgracht van Rhenen aan het Keldermanspad 2

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft een Archeologische Begeleiding (conform protocol Opgraven) uitgevoerd ten behoeve van een bodemsanering op de locatie Keldermanspad 2 in de gemeente Rhenen. De bodemsanering was noodzakelijk in verband met het bouwrijp maken en de toekomstige inrichting van het gebied. Uit archeologisch vooronderzoek was gebleken dat voor het plangebied een hoge archeologische verwachting gold voor resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Naar verwachting bevond zich ter plaatse van het plangebied Keldermanspad 2 de stadsgracht, daterend uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Op basis van de hoge archeologische verwachting had het bevoegd gezag besloten dat de bodemsanering moest worden uitgevoerd onder archeologische begeleiding. De grootte, omtrek en diepte van de werkput was afhankelijk van de verspreiding van de verontreiniging in de bodem.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De archeologische begeleiding heeft aangetoond dat de saneringsput zich in zijn geheel in de voormalige stadsgracht bevond. Alleen in de uiterste zuidoost hoek van de put is bij de sanering de natuurlijke ondergrond bereikt op een diepte van ca. 3,5 m onder maaiveld. De natuurlijke ondergrond bestaat hier uit vermoedelijk beddingafzettingen van matig fijn tot matig grof zand. De beddingafzettingen worden afgedekt door een ca. 3,5 m dik pakket aan vullingen en dempingslagen van de voormalige stadsgracht. Op de grachtbodem bevindt zich een uiterst siltige en zandige kleilaag met veel puin, baksteen- en mortelresten. Alle dempingslagen hierboven bevatten maar weinig materiaal. Het oudste vondstmateriaal dat onderin de stadsgracht is aangetroffen, bevestigt dat deze gracht reeds in de Late Middeleeuwen moet zijn aangelegd. Op basis van booronderzoek en de georeferentie van de stadsplattegrond van Jacob van Deventer uit omstreeks 1560 mag een minimale grachtbreedte van zeker 25 m verondersteld worden. Het deel van de stadsgracht dat in de werkput is aangetroffen, moet ergens tussen de late 16e en vroege 19e eeuw zijn gedempt. Als de werkput namelijk geplot wordt op de kadastrale minuut van 1811- 1832, dan wordt duidelijk dat van de stadsgracht in deze periode niet veel meer over is en dat het onderzoeksgebied in deze periode in gebruik is als tuinpercelen. Uit de georeferentie van de kadastrale minuut blijkt de stadsgracht direct ten noorden van de werkput aan het begin van de 19e eeuw nog ongeveer 3,2 m breed te zijn. Verder naar het oosten heeft de voormalige gracht nog een maximale breedte van ca. 8,8 m in deze periode.&lt;br&gt;In de werkput is het voormalige maaiveld uit de periode waarin de gracht is aangelegd en gefunctioneerd heeft niet aangetroffen. Op basis van eerder uitgevoerd booronderzoek kan echter een vermoedelijke diepte van de gracht gereconstrueerd worden tussen 1,38 en 2,13 m. Twee donkere lagen in de top van de grachtvulling of net hierboven met daarin 17e-/18e-eeuws materiaal wijzen mogelijk op een voormalige bodem. Dit zou samen kunnen hangen met de op de kadastrale minuut weergegeven tuinpercelen. Hierin zijn echter ook moderne kruiskopschroeven gevonden, wat er op wijst dat deze bodem (voor een deel) is geroerd of verstoord. De bovenste 2 m aan dempingen/ophogingen moet dan recent zijn of recent geroerd.&lt;/p&gt;