DOI: 10.17026/ar/c5k84i
title: Archeologisch onderzoek Woningbouw deel A aan de Parallelweg te IJsselstein, gemeente IJsselstein. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. verkennende boringen

description: In opdracht van Bunnik Projecten heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch inventarisend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd naar de locatie Parallelweg te IJsselstein, gemeente IJsselstein. De aanleiding voor dit onderzoek is de voorgenomen woningbouw in het gebied.

Archeologische verwachting
In de ondergrond van het plangebied worden de stroomgordels Lage Dijk en de 
Over-Oudland verwacht, afgedekt met beddingafzettingen van de Hollandse IJssel. In deze beddingafzettingen of het dek van komafzettingen van de Hollandse IJssel kunnen archeologische waarden uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd worden verwacht vanaf maaiveld, maar met name op ca. 0,8 m -mv, waar bij onderzoek nabij het plangebied een middeleeuws vegetatieniveau is aangetroffen; er zijn echter geen aanwijzingen voor historische bewoning op basis van historisch topografisch kaartmateriaal en er zijn geen middeleeuwse waarden bekend in de omgeving, met uitzondering van een perceleringsgreppel. Dit gebied, dat direct langs de gekanaliseerde Hollandse IJssel lag, was tijdens de Middeleeuwen mogelijk te nat voor bewoning, alhoewel in dit geval nog steeds sporen van ontginning aanwezig zouden kunnen zijn (bv. sporen van greppels of sloten, of ploegsporen). De waarden uit deze periode worden, indien aanwezig, direct onder het maaiveld verwacht. De bouwvoor is hoogstwaarschijnlijk verstoord vanwege landbouwwerkzaamheden, de aanleg en sloop van doorgaande wegen en de aanleg van een bomenkwekerij en volkstuinen; eventueel oorspronkelijk aanwezige archeologische waarden uit de Late Middeleeuwen of Nieuwe tijd zullen dus waarschijnlijk ook reeds verstoord of vernietigd zijn.
Diverse onderzoeken in de omgeving, met name ten zuiden en westen van het plangebied, hebben aangetoond dat archeologische waarden uit de Bronstijd t/m Romeinse tijd zich bevinden in de oeverafzettingen van de Over-Oudlandse stroomgordel. Deze oeverafzettingen worden in het plangebied tussen ca. 0,5 en 1,8 m -mv. verwacht, indien zij nog aanwezig zijn; ter plaatse van het plangebied is de oever van de Over-Oudland naar verwachting echter geërodeerd en bevinden zich beddingafzettingen van de Hollandse IJssel. Ook in de top van de oeverafzettingen van de Lage Dijkse stroomgordel kunnen archeologische waarden uit de Bronstijd tot en met de Romeinse tijd aanwezig zijn. Er zijn op basis van de onderzoeken die reeds in het onderzoeksgebied zijn uitgevoerd echter geen aanwijzingen voor intacte oevers van de Lage Dijkse stroomgordel. Waarschijnlijk is de top geërodeerd door de Over-Oudlandse stroomgordel. De verwachting op archeologische waarden uit de Late-Bronstijd-Romeinse tijd is daarmee laag tot middelhoog.
Tot 1285 lag het plangebied buitendijks en zal er dus hoogstwaarschijnlijk geen bewoning hebben plaatsgevonden. Vanaf 1285 kan er mogelijk bewoning hebben plaatsgevonden, alhoewel in de omgeving geen middeleeuwse bewoningssporen zijn aangetroffen. Mogelijk was het gebied ook na het afdammen van de Hollandse IJssel in 1285 nog te nat voor bewoning. Historische bronnen geven ook geen aanwijzingen voor bewoning van het plangebied. Bovendien is de bodem in het plangebied naar verwachting tot ca. 1 m -mv verstoord door landbouwwerkzaamheden, de aanleg en sloop van doorgaande wegen en de aanleg van een bomenkwekerij en volkstuinen. De verwachting voor archeologische waarden vanaf de Middeleeuwen is laag tot middelhoog.

Resultaten veldonderzoek
In het oostelijke deel van het plangebied (boringen 1 t/m 7) en in de twee noordelijke percelen (boringen 8 en 9) bestaat de bovengrond uit stroomgordelafzettingen van de Hollandse IJssel. In de rest van het plangebied is dit niveau niet meer aanwezig door afgraving en het landgebruik als boomgaard en kwekerij. In het gehele plangebied komen stroomgordelafzettingen voor van de Over-Oudlandse stroomgordel. Oeverafzettingen 
zijn veelal verstoord of geërodeerd en komen plaatselijk voor vanaf 0,1 m -mv
(circa 1,2 m +NAP). Onder de oeverafzettingen is een stroomrug aanwezig met kronkelwaardgeulen. De top van de beddingafzettingen van de Over-Oudlandse stroomgordel is aangetroffen vanaf 0,5 m -mv (circa 0,6 m +NAP).
Onder de grofzandige bedding van de Over-Oudlandse stroomgordel is plaatselijk een kleipakket aanwezig van kom- en restgeulafzettingen. Deze klei is aangetroffen in het 
midden van het plangebied vanaf 3 m -mv (circa 1,7 m -NAP). De oorsprong van deze afzettingen is onbekend. Mogelijk betreffen het kom- en restgeulafzettingen van de Lage Dijkse stroomgordel. De top van dit niveau is geërodeerd door latere rivieractiviteit van de Over-Oudlandse stroomgordel.
Er zijn in het plangebied geen vegetatieniveaus aangetroffen in de oevers van de Hollandse IJssel of in de Over-Oudlandse stroomgordel.
Advies
Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt er geen vervolgonderzoek aanbevolen. De voorgenomen bodemingrepen kunnen daar zonder archeologisch voorbehoud worden uitgevoerd.