DOI: 10.14457/tu.the.2015.625
title: ปัญหาการดำเนินคดีความผิดเกี่ยวกับเพศกรณีการมีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอมระหว่างเด็ก

description: ประเทศไทยมีการพัฒนาและปรับปรุงบทบัญญัติแห่งกฎหมายให้สอดคล้องและตรงตามเจตนารมณ์ในการคุ้มครองเด็กอยู่โดยตลอด ซึ่งความผิดฐานกระทำชำเราเด็กอายุไม่เกิน 15 ปี ในกรณีผู้กระทำความผิดเป็นเด็กหรือผู้เยาว์ ได้มีการปรับปรุงและแก้ไขเพิ่มเติมตามพระราชบัญญัติแก้ไขเพิ่มเติมประมวลกฎหมายอาญา (ฉบับที่ 23) พ.ศ. 2558 เพื่อให้เกิดความเหมาะสมในการพิจารณาความผิดเกี่ยวกับเด็ก และมุ่งหวังเพื่อแก้ปัญหากรณีผู้กระทำความผิดใช้การบีบบังคับผู้เสียหายให้สมรสเพื่อใช้เป็นทางออกให้มิต้องรับโทษ แต่การแก้ไขบทบัญญัติดังกล่าว กลับพบว่ายังเกิดปัญหาในทางปฏิบัติกรณีมีการดำเนินคดีต่อเด็กหรือเยาวชนที่มีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอม และการแก้ไขความผิดดังกล่าวมิได้แก้ปัญหาได้จริง คือ บทบัญญัติในมาตรา 277 วรรคท้าย กำหนดเงื่อนไขที่เด็กหรือเยาวชนนั้นจะต้องปฏิบัติก่อนได้รับการบรรเทาโทษหรือรอลงอาญา ซึ่งไม่อำนวยความยุติธรรมแก่เด็กอย่างแท้จริง และเป็นช่องโหว่ที่ก่อให้ผู้แสวงหาผลประโยชน์โดยมิชอบนำบทบัญญัติของกฎหมายมาใช้เป็นเครื่องมือในการกระทำความผิด โดยใช้การดำเนินคดีเด็กหรือเยาวชนมาเรียกรับเงินเพื่อแลกกับการไม่ถูกดำเนินคดี ประกอบกับการสมรสมิใช่ทางออกและไม่ควรนำเรื่องสมรสมาเป็นข้อระงับความผิดในกฎหมายอาญา อันก่อให้เกิดปัญหาแก่เด็กและสังคมตามมาจากการศึกษาจากแนวคิดคุ้มครองเด็กและการกำหนดความผิดเกี่ยวกับเพศกรณีการมีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอมระหว่างเด็ก ตลอดจนปัญหาที่เกิดขึ้นจากการดำเนินคดีต่อเด็กที่มีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอมพบว่า การปฏิบัติต่อเด็กในกระบวนการยุติธรรมย่อมต้องแตกต่างจากผู้ใหญ่ เนื่องด้วยสภาพความสมบูรณ์ในร่างกายและจิตใจมีน้อยกว่า การหาสาเหตุถึงการกระทำความผิดของเด็กและมุ่งฟื้นฟูแก้ไขเด็ก จึงเป็นสิ่งที่สำคัญมากกว่าการลงโทษเด็กที่มิได้ก่อประโยชน์ต่อตัวเด็กหรือสังคมแต่อย่างใด ซึ่งแนวคิดเหล่านี้ได้รับการยอมรับจากนานาประเทศ รวมถึงในประเทศไทยที่ได้ยอมรับหลักการและบัญญัติกฎหมายเพื่อบังคับใช้ให้เป็นไปตามแนวกฎหมายสากล แต่แม้จะมีแนวคิดที่มีเจตนารมณ์มุ่งคุ้มครองเด็กเหมือนกัน กลับพบว่าหลักเกณฑ์การกำหนดความผิดเกี่ยวกับเพศ รวมทั้งการดำเนินคดีต่อเด็กหรือเยาวชนที่มีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอมกลับแตกต่างจากประเทศไทย การกำหนดความผิดเกี่ยวกับเพศในประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศแคนาดา สมาพันธรัฐสวิส และประเทศอังกฤษ อาจแตกต่างกันทั้งเรื่องเนื้อหาฐานความผิด และเกณฑ์อายุขั้นต่ำของเด็กหรือเยาวชนที่สามารถให้ความยินยอมในความผิดเกี่ยวกับเพศได้ แต่ต่างก็บัญญัติให้บุคคลใดกระทำชำเราต่อเด็กไม่ว่าจะเกิดจากความยินยอมหรือไม่ ผู้กระทำย่อมมีความผิดฐานข่มขืนทันทีโดยผลของกฎหมาย (Statutory Rape) และหากพบว่าการกระทำความผิดเกี่ยวกับเพศดังกล่าวเกิดขึ้นจากความสมยอมของเด็กหรือเยาวชนที่มีอายุไล่เลี่ยเอง กล่าวคือ เด็กหรือเยาวชนมีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอมแล้ว ทั้งสี่ประเทศข้างต้นได้บัญญัติกำหนดข้อยกเว้นหรือกำหนดวิธีปฏิบัติต่อเด็กหรือเยาวชนที่กระทำผิดแตกต่างกัน แบ่งได้ออกเป็นสองกลุ่ม คือ ประเทศที่กำหนดให้การมีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอมระหว่างเด็กไม่เป็นความผิด และประเทศที่กำหนดให้การมีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอมระหว่างเด็กเป็นความผิดแต่ไม่ดำเนินคดี เมื่อเด็กหรือเยาวชนภายหลังได้รับการยกเว้นโทษแล้ว ก็ต้องได้รับการอบรมฟื้นฟูเพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและไม่เกิดการกระทำความผิดซ้ำอีก ตามวิธีการอบรมและความเหมาะสมของแต่ละประเทศ ซึ่งมีเจตนารมณ์ในการมุ่งคุ้มครองเด็กและมุ่งแก้ไขฟื้นฟูเด็กให้ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเป็นคนดีมากกว่าการมุ่งลงโทษเด็กซึ่งไม่ก่อประโยชน์ใดๆ ประเทศไทยในฐานะที่ยอมรับแนวคิดการคุ้มครองเด็ก ทั้งได้บัญญัติกฎหมายคุ้มครองเด็กให้สอดคล้องกับอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก ย่อมมิควรดำเนินคดีและลงโทษต่อเด็กหรือเยาวชนที่มีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอม แต่ควรให้โอกาสแก่เด็กหรือเยาวชนที่กระทำความผิดในครั้งแรกและเป็นไปตามเงื่อนไขตามมาตรา 277 วรรคท้าย นำมาตรการฟื้นฟูและแก้ไขมาใช้ภายหลังยกเว้นโทษแก่เด็กหรือเยาวชนตามที่กฎหมายคุ้มครองเด็กบัญญัติ และควรเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์อายุของเด็กตามมาตรา 277 วรรคท้ายให้เหมาะสม โดยกำหนดอายุขั้นต่ำของเด็กผู้เสียหายและให้นำเกณฑ์อายุที่ไล่เลี่ยกันระหว่างเด็กหรือเยาวชนผู้เสียหายกับผู้กระทำผิดเป็นตัวพิจารณาแทน รวมทั้งยกเลิกการสมรสเพื่อใช้เป็นทางออกสำหรับยุติความผิดฐานกระทำชำเราเด็ก เป็นช่องโหว่ของกฎหมายที่ผู้แสวงหาผลประโยชน์มักใช้เป็นทางออกเพื่อมิให้ตนต้องรับผิดหรือนำมาใช้เพื่อแลกกับเงินค่าตอบแทน นอกจากนี้ เพื่อให้เป็นไปตามเจตนารมณ์ในการมุ่งคุ้มครองเด็กและให้บทบัญญัติกฎหมายสอดคล้องกันระหว่างความผิดฐานกระทำชำเราเด็กและความผิดฐานพรากผู้เยาว์ ที่มักมาควบคู่กันเมื่อดำเนินคดีแก่เด็กหรือเยาวชนที่มีเพศสัมพันธ์โดยความยินยอม จึงเห็นควรบัญญัติกฎหมายให้มีข้อยกเว้นเฉกเช่นเดียวกับความผิดฐานกระทำชำเราเด็กตามมาตรา 277 วรรคท้าย เพื่อมิให้เกิดความลักลั่นในการบังคับใช้กฎหมายที่เด็กได้รับการบรรเทาโทษในความผิดฐานกระทำชำเราแล้ว แต่ยังคงต้องได้รับโทษในความผิดฐานพรากผู้เยาว์อยู่ ซึ่งไม่ตรงตามเจตนารมณ์ในการคุ้มครองเด็ก อันจะก่อให้เกิดประโยชน์ต่อเด็กอย่างสูงสุดต่อไป