DOI: 10.17026/dans-xh5-mpfk
title: Spitten in Stratum; erven uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd aan de Leenderweg in Stratum, gemeente Eindhoven

description: &lt;p&gt;In opdracht van Wooninc. heeft RAAP in september en oktober 2016 een archeologische opgraving uitgevoerd in Stratum in de gemeente Eindhoven. Aanleiding voor het onderzoek was het voornemen om op de locatie woningen te bouwen. Het primaire doel van de opgraving was het veilig stellen van de wetenschappelijke informatie van deze vindplaats (behoud ex situ). Het plangebied beslaat een groot deel van het oorspronkelijke grondgebied van Stratum. Het onder¬zoek laat zodoende meer licht schijnen op de ontstaansgeschiedenis van dit deel van Stratum.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De benaming Stratum wordt doorgaans als zeer oud (volmiddeleeuws?) beschouwd. Resten uit deze periode zijn in het plangebied echter niet aangetroffen. De eerste vermelding van Stratum dateert uit 1325. Rond deze tijd werd slot De Burgh gebouwd. De oudste resten uit het plangebied dateren uit deze periode (1250-1500). Het betreft geïsoleerde sporen, zoals paalsporen, kleine greppeltjes en een waterkuil. Deze wijzen op (extensief) agrarisch gebruik en bewoning in de directe omgeving. Omstreeks 1400 werd de eerste kapel in Stratum, gewijd aan Sint-Joris, voor het eerst vermeld. Blijkbaar groeide Stratum geleidelijk, want in 1489 werd de kapel een parochiekerk. Archeologische grondsporen uit de 15e, 16e en 17e eeuw zijn echter schaars in het plangebied. Het gaat om sporen die wijzen op een extensief grondgebruik, zoals waterkuilen en greppels. Dat Stratum in deze periode wel degelijk een dorpje was, blijkt uit een kaart van Jacob van Deventer (derde kwart 16e eeuw). Daarop staat een rij gebouwen aan onder meer de Leender- en Heezerweg afgebeeld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Pas vanaf 1760/1775 werd het plangebied intensiever gebruikt. Er zijn twee zones te onderscheiden. Clusters bewoningssporen en enkele waterputten bevonden zich in de westelijke randzone van het plangebied en maakten vermoedelijk deel uit van de bewoning aan de Leenderweg, juist buiten het plangebied. Op de achtererven werden kleinschalige landbouwactiviteiten ontplooid. In dit kader werd een volledig nieuwe infrastructuur aangelegd in de vorm van een grootschalig greppelsysteem. Dit diende als erfafbakening en voor de ontwatering van het terrein en de erven aan de Leender- en Heezerweg. In de greppels werden verschillende waterkuilen aangelegd, die wijzen op het agrarische karakter van de ontplooide activiteiten. Tevens werd een klein vennetje, gelegen in het noorden van het plangebied, gedempt. Uit de materiële cultuur blijkt nauwelijks welke ambachten en beroepen in dit deel van Stratum werden beoefend, maar het botspectrum geeft aanwijzingen voor de aanwezigheid van vee (rund, varken en schaap/geit). De palynologische gegevens ondersteunen het idee van een gemengde voedseleconomie met lokale akkerbouw (teelt van rogge, boekweit en waarschijnlijk tevens hennep of hop) en veeteelt vanaf deze periode. Het landschap in de kern van Stratum was grotendeels open, met bosschages op de hogere en in de lagere gebiedsdelen. Vanaf de tweede helft van de 18e is een grote hoeveelheid zandwinkuilen aangelegd op de achtererven. Ook dit wijst op relatief kleinschalige activiteiten. Het is niet duidelijk in hoeverre akkerbouw en veeteelt vanaf de late 19e eeuw nog een rol speelden in de economische bestaansbasis van de bewoners in dit deel van Stratum. Aanwijzingen voor een boerenbestaan of het uitoefenen van andere beroepen of ambachten zijn schaars of ontbreken. In de tweede helft van de 20e eeuw veranderde de inrichting en het grondgebruik dramatisch. In de jaren 1950 verscheen het eerste industriële gebouw of bedrijfspand. Tien jaar later werden grote delen van het plangebied bebouwd met nieuwe, grotere bedrijfspanden. Het grondgebruik in dit deel van Stratum, dat lange tijd in het kader van de relatief kleinschalige akkerbouw en veeteelt, had definitief plaats gemaakt voor de opkomende industrie.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Alle archeologisch relevante delen van het plangebied zijn onderzocht, waarbij een uitgebreide analyse van de gegevens heeft plaatsgevonden. Daarmee heeft de opdrachtgever aan zijn archeologische verplichting voldaan. Op basis van de bevindingen van dit onderzoek neemt de gemeente een selectiebesluit&lt;/p&gt;
description: Date: 2016-10-18