DOI: 10.14457/tu.the.2015.847
title: โดรนกับการควบคุมอาวุธภายใต้กฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ

description: โดรนเป็นอากาศยานรูปแบบหนึ่งซึ่งไม่มีผู้ขับอยู่บนอากาศยานแต่จะมีผู้บังคับโดยระยะทางไกลจากภาคพื้นดิน หรือมีการควบคุมแบบอัตโนมัติโดยใช้ระบบการบินด้วยโปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่มีความซับซ้อนติดตั้งไว้ในอากาศยาน โดรนแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ โดรนทางทหาร และโดรนที่มิใช่โดรนทางทหาร ซึ่งวิทยานิพนธ์ฉบับนี้จะพิจารณาเฉพาะโดรนทางทหารหรืออาวุธโดรนนั่นเองอาวุธโดรนถือได้ว่าเป็นอาวุธที่มีการนำมาใช้ในสถานการณ์การสู้รบอย่างแพร่หลายมากในปัจจุบันและมีแนวโน้มที่จะมากขึ้นในอนาคต รวมถึงมีแนวโน้มที่จะมีการพัฒนาอาวุธโดรนให้มีความอัตโนมัติมากขึ้นอีกด้วย เนื่องมาจากการใช้อาวุธโดรนในการสู้รบช่วยลดการสูญเสียกองกำลังทหารได้อย่างดี แต่อย่างไรก็ตามความรุนแรงของการใช้อาวุธโดรนในการสู้รบในปัจจุบันกลับรุนแรงและส่งผลร้ายอย่างมากต่อตัวพลเรือน ทรัพย์สินของพลเรือนผู้อยู่ในพื้นที่โจมตี รวมถึงพลรบผู้ไม่อยู่ในฐานะที่จะต่อสู้ได้ และที่สำคัญยังส่งผลเสียถึงสภาพสังคมและเศรษฐกิจของประเทศผู้เป็นพื้นที่ถูกโจมตีอีกด้วยความรุนแรงในการโจมตีของอาวุธโดรนนั้นมีรายงานมากมายทั้งจากนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญและองค์การต่าง ๆ ซึ่งเมื่อพิจารณากับหลักกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศซึ่งเป็นกฎหมายส่วนที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมอาวุธแล้วจะพบว่าการโจมตีด้วยอาวุธโดรนไม่สอดคล้องกับหลักการพื้นฐานของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศในการควบคุมอาวุธ เนื่องจากอาวุธโดรนมีการทำลายล้างที่ไม่เลือกหน้าไม่สามารถแยกแยะได้ระหว่างเป้าหมายทางทหารกับผู้ที่มิใช่เป้าหมายทางทหาร สัดส่วนของความเสียหายที่เกิดขึ้นของพลเรือนไม่มีความได้สัดส่วนกับผลประโยชน์ในทางการทหารหรือความได้เปรียบในทางการทหารที่ได้รับ รวมถึงลักษณะเฉพาะของอาวุธโดรนที่เอื้อประโยชน์ต่อการโจมตีโดยไม่ต้องมีการเตือนล่วงหน้าหรือการโจมตีแบบไม่มีการเปิดเผย และโจมตีได้บ่อยครั้งขึ้นเนื่องจากไม่ต้องกังวลกับการสูญเสียทางทหารของฝ่ายที่โจมตี ในขณะที่การสังหารเป้าหมายทางทหารเกิดความล้มเหลวบ่อยครั้ง จำนวนประชาชนผู้บริสุทธิ์ที่สูญเสียมีแทบทุกครั้งของการโจมตี นอกจากนี้เมื่อพิจารณากฎเกณฑ์ระหว่างประเทศที่ใช้ในการควบคุมอาวุธอื่น ๆ แล้วก็พบว่ากฎเกณฑ์ในการควบคุมอาวุธเหล่านั้นยังมีข้อจำกัดและไม่เพียงพอที่จะนำมาปรับใช้เพื่อควบคุมอาวุธโดรนจากผลกระทบของอาวุธโดรนดังกล่าวทำให้เวทีระหว่างประเทศเริ่มตระหนักถึงความร้ายแรงของอาวุธชนิดนี้และอาวุธอัตโนมัติทั้งหลาย ทำให้รัฐต่าง ๆ องค์การระหว่างประเทศ รวมถึงบุคคลในทางระหว่างประเทศที่มิใช่รัฐเริ่มหาแนวทางเพื่อควบคุมอาวุธชนิดนี้ การริเริ่มที่สำคัญและส่งผลต่อเวทีระหว่างประเทศมากที่สุดคือ ประชุมขององค์การสหประชาชาติเกี่ยวกับการควบคุมอาวุธExpert Meeting on Autonomous Lethal Weapons (LAWS) เพื่อหารือในประเด็นปัญหาที่เกี่ยวข้องกับเทคโนโลยีในรูปแบบของอาวุธอัตโนมัติที่สามารถทำให้ถึงแก่ชีวิตได้ซึ่งรวมถึงอาวุธโดรนด้วย เนื่องจากมีความกังวลว่าอาวุธโดรนรวมถึงอาวุธอัตโนมัติจะเปลี่ยนรูปแบบของการสู้รบไปอย่างถาวรและรุนแรง จึงเป็นผลให้ต้องมีการถกเถียงเกี่ยวกับประเด็นที่เกี่ยวข้องต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นประเด็นเรื่องคำจำกัดความ ประเด็นเรื่องมุมมองทางจริยธรรมและสังคมวิทยา และที่สำคัญคือประเด็นมุมมองด้านกฎหมาย ซึ่งที่ประชุมมองว่ากฎเกณฑ์ทางกฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันอาจไม่เพียงพอที่จะควบคุมอาวุธเหล่านี้ ส่งผลให้จำเป็นต้องมองหากรอบหรือกฎเกณฑ์ทางกฎหมายใหม่ ๆ เพื่อใช้ในการควบคุมอาวุธชนิดนี้ เนื่องจากกฎเกณฑ์เก่านั้นไม่สามารถตอบโจทย์หรือรองรับได้อีกต่อไปดังนั้นจึงพิจารณาได้ว่าแนวทางในการควบคุมความรุนแรงของอาวุธโดรนคือการสนับสนุนให้มีมาตรการในทางกฎหมายในการบังคับหรือลงโทษอย่างเป็นรูปธรรมในกรณีที่มีการฝ่าฝืนหรือหรือกระทำการใด ๆ อันเป็นการละเมิดหลักการพื้นฐานที่สำคัญของกฎหมายมนุษยธรรมระหว่างประเทศ รวมถึงหลักการหรือกฎเกณฑ์ต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการทำสงคราม สนับสนุนให้มีความร่วมมือในระดับระหว่างประเทศเป็นกลไกที่สำคัญของการหาแนวทางในการควบคุมความรุนแรงของอาวุธโดรน โดยเฉพาะการสนับสนุนและร่วมมือกันหาแนวทางในการควบคุมอาวุธโดรนและอาวุธอัตโนมัติในการประชุม LAWS ขององค์การสหประชาชาติ ทั้งนี้เพื่อความสงบสุขของนานาชาติต่อไปในภายภาคหน้า