DOI: 10.17026/dans-zvh-jp2y
title: Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek, door middel van boringen Alphensebaan 34-36 te Gilze

description: &lt;p&gt;Op 13 januari 2016 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Alphensebaan 34-36 te Gilze. Het doel van het booronderzoek is de in het bureauonderzoek opgestelde specifieke verwachting te toetsen. Aan de hand van deze gegevens kunnen vervolgens adviezen over de aanwezige archeologische resten, of het vervolgtraject worden opgesteld. Op basis van de bekende gegevens omtrent archeologische waarden in het gebied en geografische ligging moet worden geconcludeerd dat een hoge verwachting geldt voor de periode laat-paleolithicum t/m het mesolithicum. De jager-verzamelaars uit deze periode hebben als woon- en verblijfplaats vaak voor de flanken van hoger liggende terreingedeelten in het landschap gekozen die bij voorkeur in de buurt van open water lagen. Water was een belangrijke bron voor het lessen van de dorst. Bij water heerst ook een grotere biodiversiteit, die de jacht en het verzamelen van plantaardig voedsel makkelijker maakte. Het plangebied ligt binnen een zone van hoge dekzandgronden. Volgens de geomorfologische kaart ligt het binnen een zone van terrasafzettingswelvingen bedekt met dekzand. Het gebied wordt geflankeerd door twee beekdalen. Dergelijke hooggelegen en droge zones in de directe nabijheid van watervoorzieningen zullen aantrekkelijke locaties zijn geweest voor jager-verzamelaars. Binnen het plangebied worden enkeerdgronden verwacht. Deze gronden hebben een plaggendek met een conserverende werking van eventueel aanwezige archeologische resten. Resten uit de periode laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum worden onder dit plaggen- of esdek verwacht of in de oorspronkelijke bodem en kunnen bestaan uit tijdelijke kampementen, haardkuilen, vuurstenen artefacten of gebruiksvoorwerpen. Vanaf het neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door sedentaire samenlevingen. In de beginperiode stapt men geleidelijk over naar landbouw en veeteelt en worden jagen en verzamelen steeds minder belangrijk. De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond gefundeerd waren. Voor de watervoorziening worden waterputten gegraven. Ook worden afvalkuilen gegraven in en nabij de nederzettingen. Vanaf het neolithicum tot en met de vroege middeleeuwen heeft men nog steeds een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden. Ook vanaf het neolithicum is het plangebied een aantrekkelijke vestigingsplaats, gezien de hoge ligging in de nabijheid van water. Op basis hiervan geldt voor het plangebied een hoge verwachting voor nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en uit de vroege middeleeuwen. Resten uit deze perioden worden onder het mogelijk aanwezige plaggen- of esdek verwacht of in de oorspronkelijke bodem en kunnen bestaan uit een cultuurlaag, paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen/vaatwerk. Vanaf de late middeleeuwen is een hoge ligging van het gebied niet meer bepalend voor het bewoningspatroon. Vanaf de late middeleeuwen concentreert de bewoning zich in dorpen, steden en bewoningsclusters. Het plangebied ligt aan de Alphensebaan, een oude uitvalsweg naar het zuidelijk gelegen dorp Alphen. Het gebied wordt gekenmerkt door meerdere gehuchten en buurtschappen. Het plangebied ligt direct ten zuiden van het buurtschap Bolberg dat tenminste in 1545 werd genoemd, maar mogelijk een (laat-)middeleeuwse oorsprong heeft. De naam ’berg’ geeft een hoogte aan en verwijst mogelijk naar de hoge ligging in het landschap. Uit bestudering van historisch kaartmateriaal blijkt dat sinds tenminste het begin van de 19e eeuw geen bebouwing aanwezig was binnen het plangebied. De meeste bebouwing concentreerde zich als kleine clusters aan de splitsingen van de aanwezige wegen, onder andere direct ten noorden van het plangebied als onderdeel van het buurtschap Bolberg. Gezien de ligging aan de oude uitvalsweg geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor archeologische resten uit de periode late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. Eventueel aanwezige resten worden verwacht vanaf het maaiveld. Op basis van het uitgevoerde verkennend onderzoek kan worden gesteld dat binnen het plangebied een ten dele intact podzolprofiel aanwezig is. Archeologische sporen worden met name verwacht in de B-Horizont. Vanwege de aanwezigheid van (een restant van) de B-Horizont in de boringen kan de kans op het in situ aantreffen van archeologische resten niet worden uitgesloten. De B-Horizont is aangetroffen op een diepte tussen 45 tot 80 cm –mv. Een buffer van 20 cm in acht nemend, kunnen alle bodemingrepen dieper dan 25 cm –mv een bedreiging vormen voor het bodemarchief. Met deze reden luidt het advies dat vervolgonderzoek noodzakelijk wordt geacht. In verband met de grootte van de te verwachten bodemingreep heeft dit vervolgonderzoek bij voorkeur de vorm van een proefsleuvenonderzoek.&lt;/p&gt;