DOI: 10.17026/dans-x82-k4ud
title: Harlingen, Spoorstraat 1, Gemeente Harlingen (Fr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariseren Veldonderzoek (IVO-O) Verkennende, Karterende en Waarderende Fase
title: 2019-04/03

description: &lt;p&gt;Door De Steekproef bv is onderzoeksgebied Spoorstraat 1 te Harlingen onderzocht. De aanleiding voor het onderzoek is een geplande uitbreiding van supermarkt Jumbo. De diepte van de bodemingrepen zal reiken tot circa 1,35 meter beneden maaiveld en er zal een paalfundering worden aangebracht. Conform het beleid van de gemeente Harlingen is een archeologisch onderzoek noodzakelijk omdat de oppervlakte van de bodemingrepen groter zullen zijn dan 50 m2 en dieper dan 0,30 meter beneden het maaiveld. De ingrepen betekenen mogelijk een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische waarden. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van deze archeologische waarden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt binnen het AMK-terrein 9095. Dit is een terrein van hoge archeologische waarde en betreft de historische kern van Harlingen. Voor de periode steentijd – bronstijd geldt een lage verwachtingswaarde en is geen archeologisch onderzoek noodzakelijk. Voor de periode ijzertijd – middeleeuwen geldt en hoge archeologische verwachting vanwege de ligging in de historische kern van Harlingen. Hiervoor geldt op de FAMKE het advies: 'Streven naar behoud'. Resten vanaf de ijzertijd tot en met de middeleeuwen/nieuwe tijd kunnen verwacht worden op terpen. Met het bureauonderzoek is vastgesteld dat in het plangebied met name vanaf de middeleeuwen – nieuwe tijd archeologische resten kunnen worden verwacht vanaf het maaiveld. In de omgeving van het plangebied staan veel archeologische vindplaatsen en onderzoeken geregistreerd in Archis 3. De meeste vindplaatsen houden verband met de restanten en ophogingslagen van de oude vestingstad en dateren uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bodem&lt;br&gt;In totaal zijn tijdens het veldonderzoek (verkennende, karterende en waarderende fase) 10 boringen verricht. In overeenstemming met wat verwacht werd op basis van het bureauonderzoek bestaat de bodemopbouw van het plangebied hoofdzakelijk uit: opgebracht bouwzand (straatzand) op een geroerde/vergraven laag op een ophogingspakket op natuurlijke kwelderafzettingen. In het plangebied zijn in twee boringen (boring 7 en 9) twee ophogingspakketten waargenomen uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd. Meerdere boringen zijn gestuit op ondoordringbaar puin. Er bestaat een kans dat hier nog delen van de oude, historische bebouwing in de ondergrond aanwezig zijn. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologie&lt;br&gt;In het plangebied zijn in twee boringen (boring 7 en 9) twee ophogingspakketten waargenomen uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd. In dit pakket bevinden zich zeer veel archeologische indicatoren zoals fragmenten houtskool, baksteen en mortel. In beide lagen zijn in boring 7 scherven aardewerk gevonden uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd. &lt;br&gt;Geadviseerd wordt om de vijf vondsten te selecteren om te deponeren (zie Tabel 4).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectie-advies door drs. C.R.C. Schamp (senior KNA-archeoloog/prospector)&lt;br&gt;Het archeologisch onderzoek heeft aangetoond dat zich in het plangebied zeer waarschijnlijk archeologische waarden bevinden uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd. Op basis van het booronderzoek is vastgesteld dat in de ondergrond van het plangebied bij boring 7 en 9 twee ophogingslagen aanwezig zijn uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd. Deze lagen bevinden zich op een diepte van tussen de 55 en 120 centimeter beneden maaiveld. In deze lagen zijn archeologische indicatoren gevonden. Deze betreffen fragmenten houtskool, baksteenpuin en fragmenten mortel. Daarnaast zijn aardewerk scherven gevonden uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd. Ook zijn zes van de tien boringen gestuit op ondoordringbaar puin. In boring 6 kon met zekerheid worden vastgesteld dat het hier om baksteenpuin gaat. Er bestaat een kans dat hier nog delen van de oude, historische bebouwing in de ondergrond aanwezig is, maar meerdere gebeurtenissen in het verleden kunnen geleid hebben tot veel bodemverstoring in het plangebied (zie Hoofdstuk 2.6). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis hiervan achten wij de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden in het onderzoeksgebied Harlingen Spoorstraat 1 zeer hoog. Wij adviseren daarom, om na de verwijdering van de bovengrondse bestrating een Opgraving – variant archeologische begeleiding uit te voeren. Het verwijderen van ondergrondse funderingen dient door een archeoloog te worden begeleid, waarbij archeologische waarden in het plangebied worden opgegraven en vakkundig worden gedocumenteerd. Voor een Opgraving – variant archeologische begeleiding dient vooraf een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld. In dit PvE worden de wetenschappelijke en praktische uitgangspunten waaraan het onderzoek moet voldoen, vastgelegd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit rapport dient door de bevoegde overheid te worden getoetst, waarna zij een definitief selectiebesluit kan nemen. Het is aan de bevoegde overheid (de gemeente Harlingen) om het opgestelde selectieadvies op basis van dit onderzoek op te volgen.&lt;br&gt; Met betrekking tot de bevindingen van voorliggend onderzoek kan contact worden opgenomen met de gemeente Harlingen: Mevr. S. Zandboer; email: s.zandboer@harlingen.nl; tel: 14 05 17. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit gemeente Harlingen&lt;br&gt;Op basis van het Archeologisch Bureauonderzoek en het Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O) is voor plangebied Harlingen, Spoorstraat 1 een archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een Opgraving – variant archeologische begeleiding. De gemeente Harlingen heeft op 3 mei een selectiebesluit genomen en laten weten het selectieadvies op te volgen (email 03-05-2019: Mevr. S. Zandboer).&lt;br&gt; In de definitieve versie van het rapport zijn de opmerkingen en aanvullingen verwerkt die zijn aangedragen namens de gemeente Harlingen door de Beleidsmedewerker Archeologie van deze gemeente (Mevr. S. Zandboer; email: s.zandboer@harlingen.nl; tel: 14 05 17).&lt;/p&gt;