DOI: 10.17026/ar/soxezy
title: Bureauonderzoek Dorpensingel, Woerdsestraat, gemeente Nijmegen en Zandsestraat, gemeente Lingewaard

description: In opdracht van de afdeling Stadsontwikkeling van de gemeente Nijmegen heeft Bureau Archeologie en Bodemkwaliteit van de gemeente Nijmegen (BABN) in januari-februari 2025 een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Woerdsestraat. Deze straat ligt op de grens tussen Nijmegen en Bemmel. Het oostelijk deel van het plangebied is gelegen in Nijmegen (gemeente Nijmegen) en het westelijk deel valt onder Bemmel (gemeente Lingewaard). De aanleiding voor onderhavig onderzoek vormt de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied. In het gebied zal een weg aangelegd worden om Nijmegen-Noord en Bemmel beter op elkaar aan te sluiten. Deze weg komt tussen het Keizer Augustusplein en de Zandsestraat en heeft als tijdelijke naam Dorpensingel gekregen. Het toekomstige wegtracé vormt het plangebied. Ten behoeve van de realisatie van de Dorpensingel zullen graafwerkzaamheden plaatsvinden. De omvang en diepte hiervan waren ten tijde van het schrijven van dit rapport nog niet bekend. Het plangebied heeft een oppervlak van ca. 6 ha.

Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van bestaande bronnen over bekende of verwachte landschappelijke, historische en archeologische waarden. Het resultaat betreft een standaardrapport met een gespecificeerde archeologische verwachting en een advies. Op basis hiervan kan het bevoegd gezag een beslissing nemen over het al dan niet laten uitvoeren van vervolgonderzoek. Ten behoeve van het bureauonderzoek zijn gegevens verzameld over bekende of verwachte archeologische waarden, alsmede over geologische, bodemkundige en historisch-geografische kenmerken van (de omgeving van) het plangebied.) 

Uit het bureauonderzoek is gebleken dat in het plangebied vanaf het midden van de jaren ’90 tot begin ’00 een drietal booronderzoeken hebben plaatsgevonden, onder meer karterend onderzoek. Hierbij zijn geen vindplaatsen aangetroffen. Het betreft echter relatief gedateerd onderzoek. Tijdens het karterende onderzoek is gebruik gemaakt van een boorgrid van 40x50 m. Dit werd destijds als afdoende beschouwd om afgedekte vindplaatsen vast te stellen. Voortschrijdend inzicht heeft echter duidelijk gemaakt dat met een dergelijk grid alleen de grotere nederzettingsterreinen in beeld komen en zowel kleine nederzettingen als vindplaatsen met weinig of geen vondstmateriaal (zoals grafvelden, sporen van landgebruik en infrastructuur) makkelijk kunnen worden gemist. De resultaten van de drie booronderzoeken zijn dan ook aan een herinterpretatie onderworpen. Hieruit is gebleken dat de ondergrond van het plangebied bestaat uit afzettingen van verschillende Holocene meandergordels die doorsneden worden door restgeulen. Daarnaast is een Laat-Pleniglaciaal terrasrestant aanwezig. Voor elk van de afzettingen geldt een (iets) andere archeologische verwachting: 
1. Ter hoogte van de restgeulen geldt een lage verwachting op archeologische resten uit de periode neolithicum-middeleeuwen vanaf een diepte van ca. 1 m -mv (Figuur 6.1: groen).
2. Ter hoogte van de meandergordels en het terrasrestant geldt een middelhoge verwachting op resten vanaf de bronstijd t/m de middeleeuwen. De archeologische resten kunnen direct onder de bouwvoor worden verwacht vanaf een diepte van ca. 0,30 m tot 1,00 m -mv. 

Bovenstaande is in paragraaf 6.1 inzichtelijk gemaakt in een afbeelding en een tabel. Hierin zijn tevens 
De exacte dateringen en diepteligging van de verwachte archeologische resten per geomorfologische eenheid zijn weergegeven.

Die diepte van de toekomstige bodemingrepen is nog niet bekend. Het is daarom ook niet te zeggen of deze ingrepen eventuele archeologische resten bedreigen, maar gezien de geringe diepteligging is dit zeer waarschijnlijk wel het geval, tenzij het terrein aanzienlijk wordt opgehoogd.

Op grond van de resultaten van het bureauonderzoek worden in de middelhoge-verwachtingszones (buiten de restgeulen) archeologische resten verwacht vanaf een diepte van ca. 0,30 m -mv (direct onder de bouwvoor). Rekening houdend met een buffer van 30 cm wordt geadviseerd in deze gebieden in het geheel geen graafwerkzaamheden uit te voeren. Wanneer voor de werkzaamheden toch bodemingrepen noodzakelijk zijn wordt geadviseerd ter hoogte van deze zones eerst een archeologisch proefsleuvenonderzoek uit te voeren om eventueel aanwezige archeologische resten op te sporen, in kaart te brengen en te waarderen. Het proefsleuvenonderzoek kan bestaan uit één lange rij van proefsleuven (bijv. 4x25m of 5x20m) met een dekkingspercentage van 7-10%. Bij het maken van het puttenplan dient ook steeds de overgang van lage- naar middelhoge-verwachtingszones te worden onderzocht. Daarbij dient dan ook rekening gehouden worden met het feit dat het proefsleuvenonderzoek moet kunnen worden uitgebreid in de lage verwachtingszones als de landschappelijke of archeologische resultaten hier aanleiding toe geven. Vanwege dit laatste dient er eveneens een fysisch geograaf bij het onderzoek betrokken te worden.

In de lage-verwachtingszones (restgeulen) in hoeft in principe geen vervolgonderzoek plaats te vinden. Deze gebieden kunnen worden vrijgegeven, maar niet voordat het proefsleuvenonderzoek in de overige zones heeft plaatsgevonden en de grenzen tussen de gebieden met zekerheid zijn vastgesteld.