DOI: 10.17026/ar/rwpbyl
title: Gemeente Altena. Plangebied Altena's Laantje te Almkerk.
title: Archeologisch bureauonderzoek.

description: BAAC heeft een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Altena’s Laantje te Almkerk, gemeente Altena. Aanleiding voor het onderzoek is het in kaart brengen van de mogelijke archeologische waarden binnen het plangebied voorafgaand aan een eventuele gebiedsontwikkeling. De inhoud van de gebiedsontwikkeling is ten tijde van onderhavig onderzoek nog niet vastgesteld. Het is om deze reden nog niet bekend of mogelijke aanwezige archeologische waarden zullen worden aangetast. 

Het plangebied is onderdeel van het rivierenlandschap in het noorden van Brabant. Op de locatie van het plangebied komen de Werken en Alm stroomgordels samen in de Almkerk stroomgordel. Deze stroomgordels zijn actief geweest vanaf de ijzertijd tot in de late middeleeuwen, toen de rivieren zijn afgesneden door de Maas. In 1421 raakt het plangebied overstroomd tijdens de St.-Elisabethsvloed. De oeverafzettingen van de bovengenoemde stroomgordels raakten toen bedekt met een dik pakket sterk zandige overstromingsafzettingen. 
Tussen de twee onderscheiden deelgebieden oost en west (respectievelijk ten oosten en ten westen van het Altena’s Laantje ligt de motteheuvel van Kasteel Altena, dat is aangewezen als rijksmonument. Dit middeleeuwse kasteel is niet meer bovengronds aanwezig. De heuvel is tegenwoordig onderdeel van de Altena Hoeve. Op de motte staat een schuilplaats van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Op en rondom de heuvel zijn in de bovengrond resten van aardewerk en bouwmateriaal aangetroffen. Bij gravende onderzoeken zijn oude funderingen gedocumenteerd, ook naast de heuvel. De voorburcht is nog niet in kaart gebracht. Op basis van het AHN ligt het zuiden van deelgebied west binnen de oude flanken van de heuvel. Hier kunnen nog resten van een oude woongrond uit de late middeleeuwen liggen. 
Deelgebied oost was onderdeel van inundatiegronden van de Nieuwe Hollandse Waterlinie en stond tijdens WO II onder water. In het plangebied liggen mogelijk (meerdere) restgeulen van de Alm. Er is geen historische bebouwing bekend in deelgebied oost. 

Het plangebied heeft een hoge archeologische verwachting op nederzettingslocaties vanaf de ijzertijd. Voor deelgebied west geldt specifiek een zeer hoge verwachting op het aantreffen van resten behorende tot de voorburcht van Kasteel Altena. 

De archeologische verwachting van met name deelgebied oost hangt samen met de bodemopbouw in het gebied. Er liggen naar verwachting één of meerdere restgeulen in deelgebied oost welke voor een erosie van de oeverafzettingen met eventuele archeologische resten kan hebben gezorgd. Om dit te kunnen vaststellen wordt geadviseerd een vervolgonderzoek plaats te laten vinden in de vorm van een verkennend en/of karterend booronderzoek. Met een verkennend booronderzoek wordt de lokale bodemopbouw in kaart gebracht en de archeologische verwachting uit het bureauonderzoek getoetst. Bij een karterend booronderzoek wordt er gericht gekeken naar archeologische indicatoren die op een vindplaats kunnen wijzen. 

In deelgebied west is een zeer hoge verwachting op het aantreffen van de restanten van de voorburcht van Kasteel Altena (rijksmonument). Vanwege deze gerichte verwachting luidt het advies om in deelgebied west archeologische resten zoveel mogelijk in te passen in de toekomstige plannen en grondverstorende werkzaamheden dieper dan 30 cm -mv te vermijden. Als dat niet kan, dan wordt geadviseerd een eventueel verkennend booronderzoek over te slaan en in plaats daarvan een proefsleuvenonderzoek uit te voeren. 

Bovenstaand advies dient voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (rijksmonument: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed; overige delen: gemeente Altena) in het kader van de vergunningsaanvraag en vormt de basis voor het selectiebesluit van de gemeente Altena/Rijkdienst voor het Cultureel Erfgoed. Dit betekent niet dat reeds gestart kan worden met bodemverstorende activiteiten of de daarop voorbereidende activiteiten.

Vanwege het staken van de beoogde ontwikkeling is het rapport niet beoordeeld door de bevoegde overheid.