DOI: 10.17026/dans-242-d9b4
title: Birkhoven 15, Rijswijk Gemeente Rijswijk: Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase

description: &lt;p&gt;In opdracht van Steenvlinder heeft IDDS Archeologie in maart 2020 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Birkhoven 15 in Rijswijk, gemeente Rijswijk. De noodzaak tot het archeologisch onderzoek komt voort uit het bestemmingsplan. De doelstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en zo nodig aanvullen van de gespecificeerde verwachting. &lt;br&gt;Aanbevelingen IDDS Archeologie&lt;br&gt;Tijdens het onderzoek is geconstateerd dat delen van het plangebied een hoge verwachting hebben voor de aanwezigheid van archeologische waarden. Er is een hoge verwachting voor archeologische waarden in de voormalige oeverzone van waarschijnlijk de Gantel en deze waarden kunnen daarbij dateren uit de Romeinse tijd tot en met de Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Er geldt ook een hoge verwachting voor het historische erf rondom Birkhoven 15 waar archeologische waarden kunnen voorkomen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd die gerelateerd zijn aan de langdurige bewoning van dit erf. De archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd kunnen al worden aangetroffen in de bovenste humeuze lagen die reiken vanaf het maaiveld tot een diepte van 0,8 tot 1,2 m –mv. De archeologische sporen uit de Late Middeleeuwen-Nieuwe tijd, maar ook uit de Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen kunnen voorkomen vanaf direct onder deze humeuze lagen, vanaf ca. -1,4 m NAP (0,5 m tot 1,2 –mv) . &lt;br&gt;Op basis van de resultaten van het onderzoek kan het plangebied voor het advies worden verdeeld in drie zones (zie Bijlage 8).&lt;br&gt;Zone 1: Indien bodemverstoringen dieper reiken dan het maaiveld kunnen eventuele archeologische waarden in de bouwvoor, of direct daaronder, worden bedreigd en wordt vervolgonderzoek geadviseerd. &lt;br&gt;Zone 2: Rekening houdend met een veiligheidsmarge van 0,3 meter zal bij bodemverstorende werkzaamheden die dieper reiken dan -1,1 m NAP (0,2 m tot 0,9 –mv) het potentiële archeologische niveau worden bedreigd en wordt daarom vervolgonderzoek geadviseerd.&lt;br&gt;Zone 3: Tot de maximale boordiepte van 5,7 m –mv bevinden er zich in deze zone geen potentiële archeologische niveaus. Voor deze zone wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd. &lt;br&gt;In tabelvorm ziet het advies van IDDS Archeologie er als volgt uit:&lt;br&gt; Diepte t.o.v. maaiveld van bodemverstorende werkzaamheden Advies&lt;br&gt;Zone 1 vanaf maaiveld tot tenminste ca. -1,4 m NAP (0,5 m tot 1,2 –mv) , vervolgonderzoek&lt;br&gt;Zone 2 vanaf maaiveld tot -1,1 m NAP (0,2 m tot 0,9 –mv) geen vervolgonderzoek&lt;br&gt; vanaf -1,1 m NAP (0,2 m tot 0,9 –mv) , vervolgonderzoek&lt;br&gt;Zone 3 vanaf maaiveld tot 5,7 m onder maaiveld geen vervolgonderzoek&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van Prospectie op Maat: http://pom.rce.rnatoolset.net/#/ en de leidraden karterend booronderzoek / proefsleuvenonderzoek zou een proefsleuvenonderzoek voor zones 1 en 2 de beste manier zijn om de gespecificeerde archeologische verwachting te toetsen. Het doel van het proefsleuvenonderzoek is wel verschillend per zone. Zo is het doel van het proefsleuvenonderzoek in zone 1 om na te gaan of er archeologische waarden aanwezig zijn uit zowel de Romeinse tijd (onder de bouwvoor) als uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd (zowel in als onder de bouwvoor). Het proefsleuvenonderzoek in zone 2 daarentegen heeft tot doel om na te gaan of er archeologische waarden aanwezig zijn die dateren uit de Romeinse tijd.&lt;br&gt;Bovenstaand advies is gecontroleerd en beoordeeld door de bevoegde overheid, in dit geval de Gemeente Rijswijk (pers. comm. Dhr. O. Holthausen, d.d. 22-4-2020). De opmerkingen van de gemeente Rijswijk zijn hieronder weergegeven in paragraaf 4.2.&lt;br&gt;De Gemeente Rijswijk zal vervolgens een besluit nemen inzake de te volgen procedure. IDDS Archeologie wil meegeven dat voordat dit besluit genomen is, er niet begonnen kan worden met bodemverstorende activiteiten of activiteiten die voorbereiden op bodemverstoringen. &lt;br&gt;Voor alle gravende onderzoeken, waaronder proefsleuven, dient voorafgaand aan de uitvoering van het onderzoek een Programma van Eisen geschreven te worden. Dit Programma van Eisen moet goedgekeurd worden door de bevoegde overheid (de Gemeente Rijswijk) alvorens met het onderzoek kan worden begonnen. &lt;br&gt;Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het onverwacht aantreffen dan wel het ongezien vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een steekproef kan echter, op basis van de onderzoeksresultaten, de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische waarden niet gegarandeerd worden. Wij wijzen u er graag op dat indien archeologische waarden worden aangetroffen, deze conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet zo spoedig mogelijk bij de minister voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gemeld dienen te worden. Dit kan door het invullen van het vondstmeldingsformulier op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (www.cultureelerfgoed.nl) of door contact op te nemen met de InfoDesk (info@cultureelerfgoed.nl).&lt;br&gt;Opmerkingen van Gemeente Rijswijk op advies IDDS Archeologie&lt;br&gt;De aanbevelingen van IDDS Archeologie zijn gecontroleerd en beoordeeld door de bevoegde overheid, in dit geval de Gemeente Rijswijk (pers. comm. Dhr. O. Holthausen, d.d. 22-4-2020). De Gemeente Rijswijk vindt de conclusies & aanbevelingen t.a.v. vooral de zones 2 en 3 te voorbarig. Meer specifiek, de bewering op p.37 dat zich in zone 3 geen potentiële archeologische niveaus bevinden is voorbarig en hoogstwaarschijnlijk onjuist. Er zijn welgeteld 4 boringen in deze zone 3 gezet en behalve dit geringe aantal is de potentie om in deze landschappelijke context d.m.v. boringen de aan- of afwezigheid van archeologische vindplaatsen vanaf de Romeinse Tijd te kunnen vaststellen nagenoeg nihil. &lt;br&gt;Verder staat in het rapport vermeld dat zone 3 mogelijk minder aantrekkelijk was voor bewoning. Volgens de Gemeente Rijswijk is dat misschien zo maar ook dat is verre van zeker in dit stadium. De Gemeente Rijswijk geeft aan dat gezien de locatie zeker tal van sporen van het LME boerderijerf binnen deze zone kunnen worden verwacht. Daarnaast is vastgesteld dat deze zone zich wel degelijk deel uitmaakte van het gebied waarin een omvangrijk verkavelingssysteem was aangelegd; eerst al in de Romeinse Tijd en daarna ook in de Late Middeleeuwen. Het in kaart brengen van deze systemen – vooral die uit de Romeinse Tijd – is ook een belangrijk aandachtspunt binnen de Gemeente Rijswijk. &lt;br&gt;De Gemeente Rijswijk geeft aan dat er feitelijk onvoldoende inzicht is in de aan- of afwezigheid van archeologische waarden binnen zone 3. De verwachting is dat die er wel degelijk zijn of kunnen zijn, om welke reden een proefsleuvenonderzoek een logisch vervolg zou zijn. De aanleg van de geplande paardenbak binnen deze zone zal naar alle waarschijnlijkheid al een verstoring van de top van het kleipakket met zich meebrengen, hetgeen ook op p.34 van het rapport wordt bevestigd. Ook daarom rechtvaardigt dit volgens de Gemeente Rijswijk een gedegen toetsing van de aan- of afwezigheid van archeologische waarden door middel van proefsleuven. Dit geldt eveneens voor zone 2. &lt;br&gt;Alles in overweging nemende gaat de Gemeente Rijswijk ermee akkoord dat in de zones 1 en 2 aanvullend archeologisch onderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek noodzakelijk is. De Gemeente Rijswijk gaat er niet mee akkoord dat binnen zone 3 geen verder archeologisch onderzoek nodig zal zijn. Volgens de Gemeente Rijswijk is voor zone 3 ook archeologisch vervolgonderzoek nodig, ongeacht of de bestaande plannen worden gerealiseerd of men de ontwikkelingen verplaatst naar deze zone. &lt;br&gt;De Gemeente Rijswijk wil nog opmerken dat het wellicht het overwegen waard is om binnen zone 1 – het historisch boerderijerf met de aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid dat zich behoudenswaardige archeologische resten in de bodem bevinden – een andere aanpak voor te stellen. Hoewel proefsleuven zeker belangrijke aanvullende gegevens zullen opleveren, verstoren zij tegelijkertijd de vindplaats mocht men besluiten de plannen te wijzigen of niet door te zetten en betekent het voor de opdrachtgever een extra kostenpost indien er uiteindelijk toch een opgraving zal komen.&lt;/p&gt;