DOI: 10.14457/tu.the.2016.1627
title: การวิเคราะห์การอภิปรายความเชิงวิพากษ์กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์ในประเทศไทย

description: ดุษฎีนิพนธ์เรื่อง “การวิเคราะห์การอภิปรายความเชิงวิพากษ์กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์ในประเทศไทย” มีวัตถุประสงค์ 3 ประการคือ เพื่อศึกษาอำนาจรัฐที่ปรากฏในกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์ในประเทศไทย เพื่อศึกษาอุดมการณ์ที่ปรากฏในกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์ในประเทศไทย รวมถึงเพื่อศึกษาวิถีปฏิบัติการทางการอภิปรายความและวิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรมของการอภิปรายความกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์ในประเทศไทยการศึกษาครั้งนี้วางอยู่บนแผนมโนทัศน์การวิเคราะห์ตัวบท บริบท และเนื้อความระหว่างข้อความตามแนวทางของการศึกษาแบบหลังนวสมัย (Postmodernism) ที่ให้ความสำคัญกับการตีความโดยตัวของผู้ศึกษา ในฐานะผู้อ่านตัวบทที่มีอิสระในการเลือกถอดรหัสความหมายของเนื้อความ เพื่อสร้างกรอบจินตนาการสร้างสรรค์ขึ้นในการเป็นความคิดอันเป็นตัวแทนของเนื้อความที่ทำการศึกษา โดยนำแนวทางการวิเคราะห์การอภิปรายความเชิงวิพากษ์ของ Norman Fairclough มาเป็นกรอบสำคัญในการศึกษาวิเคราะห์กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์จำนวน 5 ฉบับ ประกอบด้วย 1. พระราชบัญญัติภาพยนตร์ พ.ศ. 2473  2. หลักเกณฑ์การตรวจพิจารณาภาพยนตร์ ตามคำสั่ง บช.ก. ที่ 54/2519 ลงวันที่ 22 มีนาคม 2519 3. ประมวลระเบียบการตำรวจไม่เกี่ยวกับคดี ลักษณะที่ 38 บทที่ 3  4. พระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ. 2551 และ 5. กฎกระทรวงกำหนดลักษณะของประเภทภาพยนตร์ พ.ศ. 2552ผลการศึกษาพบว่า อำนาจรัฐที่ปรากฏเป็นรูปแบบการใช้อำนาจทางกฎหมายในการควบคุมภาพยนตร์ของรัฐโดยดำเนินการผ่านรูปแบบที่ถูกกำหนดขึ้นเป็นกรอบใหญ่ จำนวน 2 กรอบ ประกอบด้วย “กรอบกำหนดอำนาจ” ที่เทคนิคการใช้อำนาจกระทำโดยการกำหนดอำนาจเชิงโครงสร้าง การกำหนดอำนาจความเชี่ยวชาญและคุณลักษณะเชิงบวก และการกำหนดการโยงใยเชิงอำนาจ และ “กรอบกำหนดการรับรู้และการจัดระเบียบแบบแผนพฤติกรรม” ที่รัฐผลักดันให้บุคคลหรือคณะผู้เกี่ยวข้องในวงจรอุตสาหกรรมภาพยนตร์เกิดพฤติกรรมพึงประสงค์ตามแนวทางของรัฐด้วยการกำหนดระเบียบวินัยโดยเทคนิควิธีการกำหนดวินัยเพื่อการบ่งชี้และการพิสูจน์ทราบ วินัยทางความคิด และวินัยด้านเสรีภาพและความรับผิดชอบ นอกจากนี้ยังกำหนดการลงโทษทางปกครองและโทษอาญาเอาอีกส่วนหนึ่งเพื่อควบคุมความพฤติกรรมอีกชั้นหนึ่งในแง่ของการป้องปรามและปราบปรามพฤติกรรม ส่วนวัตถุประสงค์ด้านอุดมการณ์พบว่าสามารถจัดแบ่งได้เป็น 2 กรอบ คือ “อุดมการณ์หลัก” เป็นอุดมการณ์ที่เกี่ยวเนื่องสัมพันธ์กับอำนาจของผู้ปกครองและระบบการปกครองในแต่ละช่วงเวลาและยังมีส่วนกำหนดรูปแบบ ทิศทางการใช้อำนาจของกฎหมายอื่นๆ ที่ใช้ในการควบคุมภาพยนตร์ซึ่งไปประกอบด้วย อุดมการณ์สมบูรณาญาสิทธิราชย์ อุดมการณ์ประชาธิปไตย และอุดมการณ์ทุนนิยม ขณะที่กรอบอุดมการณ์ถัดมาคือ “อุดมการณ์ย่อย” อันเป็นกรอบที่ถูกสร้างขึ้นจากระบบความคิดความเชื่อที่ถูกตอกย้ำซ้ำร่วมกันมาอย่างเนิ่นนานโดยสถาบันทางสังคมของไทย ประกอบไปด้วยอุดมการณ์ไตรภักดิ์ที่มุ่งเน้นการสร้างความจงรักษ์ภักดีแก่สถาบันทั้ง 3 คือ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตริย์ และอุดมการณ์หลักความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดีที่มีความหมายและขอบเขตกว้างขวางเอื้อต่อการตีความโดยเฉพาะในประเด็น เพศ การใช้ภาษา และความรุนแรง ส่วนวัตถุประสงค์ข้อสุดท้าย วิถีปฏิบัติการทางการอภิปรายความของกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์พบว่า คณะกรรมการกฤษฎีกามีส่วนสำคัญในการผลิตกำหนดชุดของการอภิปรายความของพระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ. 2551 ที่สร้างขึ้นจากฐานความคิดเห็นข้อเสนอจากหน่วยงานราชการเป็นส่วนใหญ่ ขณะที่ชุดของการอภิปรายความในกฎกระทรวงกำหนดลักษณะของประเภทภาพยนตร์ พ.ศ. 2552 ถูกพัฒนาขึ้นจากการอภิปรายความแบบวิทยาศาสตร์จากกระบวนการวิจัยเชิงพัฒนาโดยสถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว มหาวิทยาลัยมหิดล ขณะที่วิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรมของการอภิปรายความกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์พบว่า ความสัมพันธ์ระหว่างชุดของการอภิปรายความกฎหมายกับสังคมมีลักษณะเป็นการกำหนดกันและกันที่สามารถเห็นได้อย่างชัดเจนจากอันตรกิริยาทางการสื่อสารระหว่างสถาบันต่างๆ ที่เกิดขึ้นและดำเนินไปภายใต้กรอบบริบทร่วมกันทางสังคม เศรษฐกิจการเมือง ประเพณี ความเชื่อและวัฒนธรรมของสังคมที่ผลักดันให้สถาบันหรือกลุ่มทางสังคมเข้าร่วมการสื่อสารระหว่างกันตามแต่วาระโอกาสและประเด็นความเกี่ยวข้อง โดยมีสถาบันทางกฎหมายในฐานะผู้ใช้อำนาจทางกฎหมายและสถาบันทางด้านภาพยนตร์ในฐานะผู้ถูกบังคับตามกฎหมาย เป็นแกนสำคัญของการสื่อสารในวิถีปฏิบัติทางสังคมวัฒนธรรมของการอภิปรายความกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับภาพยนตร์