DOI: 10.17026/dans-2ah-6rkd
title: 15073875 MOL.RHO.ARC Eindrapportage archeologisch bureauonderzoek Dotterbloem (ong.) te Streefkerk

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Op basis van de verzamelde landschappelijke gegevens komen binnen het plangebied rivierduinafzettingen voor op een diepte in ieder geval dieper dan 1,5 m -mv. Deze rivierduin zal vooral in het Vroeg-Holoceen een relatief hoog gelegen terrein zijn geweest en was een geschikte (tijdelijke) bewoningslocatie (voor Jagers-Verzamelaars). In de loop van het Mesolithicum en het Neolithicum zal de rivierduinen vanaf de flanken steeds verder bedekt of begroeit zijn geraakt met respectievelijk (kom)kleiafzettingen en veen. Tijdens het Midden- en Laat-Mesolithicum was de meandergordel/stroomgordel van Vuilendam actief en heeft volgens het meest actuele kaartbeeld van de geologische-geomorfologische kaart van de Rijn-Maas delta (2012) nog net door het uiterst zuidelijke/zuidoostelijke deel van het plangebied gelopen. Verwacht wordt dat deze meandergordel/stroomgordel ter plaatse van het rivierduin eerder een erosieve werking had dan dat er aggradatie optrad. Daarmee zal in ieder geval in het uiterst zuidelijke/zuidoostelijke deel van het plangebied de oorspronkelijke top van het begraven rivierduin niet meer aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Waarschijnlijk is aan het einde van het Neolithicum het deel van de rivierduin binnen het plangebied overdekt geraakt, waarna het plangebied een landschappelijke ligging kreeg in een relatief laaggelegen gebied met natte/drassige condities en waar vooral veengroei plaatsvond. Alleen ter plaatse van de historische dorpskern van Streefkerk, circa 600 meter ten noorden van het plangebied, is het rivierduin altijd boven de Holocene afzettingen uit blijven steken. Periodiek werden (dunne) lagen (kom)klei afgezet. In de omgeving van het plangebied zijn voorlopers van de Rijn actief geweest in het Neolithicum (meandergordel/stroomgordel van Bleskensgraaf). In die tijd hadden de rivieren een anastomoserend patroon, bestaande uit vrij rechte geulen en smalle naastgelegen oeverwallen. Vanwege de afstand tussen deze oude meandergordels/stroomgordels en het plangebied zal er alleen (zware) komklei zijn gesedimenteerd tijdens perioden van hoogwater.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Rond het begin van de christelijke jaartelling (Romeinse tijd) ontstond de rivier de Lek en werden naast de stroomgordel smalle oeverwallen gevormd. Het plangebied ligt echter op grotere afstand van de rivierloop van de Lek met naastgelegen (smalle) oeverwallen, waardoor er binnen het plangebied een vrij dunne laag komklei is gesedimenteerd bovenop het veen. De naastgelegen rivier vormde een natuurlijke ‘snelweg’ door het landschap. De oeverwalzones direct naast de rivier vormde de meest aantrekkelijke bewoningslocaties. Ten opzichte hiervan waren de bewoningscondities voor het plangebied dan ook minder gunstig zo niet ongunstig. Na de bedijking van de Lek maakte het plangebied deel uit van het ontginningsgebied van de Alblasserwaard. Ook de ontginningsas die direct naast de Lekdijk ligt, ligt op grotere afstand van het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Eerder uitgevoerde archeologische onderzoeken in de omgeving van het plangebied hebben buiten de zone van de ontginningsas langs de Lekdijk en de rivierduin dat boven de Holocene afzettingen uitsteekt (waarop de historische dorpskern van Streefkerk is ontstaan) geen archeologische vind-plaatsen opgeleverd. Geraadpleegd kaartmateriaal laat wel zien dat het plangebied na de fase van ontginning van de Alblasserwaard tot op heden geheel in agrarisch gebruik is geweest. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het plangebied, uitgezonderd het uiterst zuidelijke/zuidoostelijke deel, is de archeologische verwachting voor resten uit de perioden (Laat-)Paleolithicum en Mesolithicum hoog en voor de perioden Vroeg- en Midden-Neolithicum middelhoog. Archeologische resten uit de perioden (Laat-)Paleolithicum, Mesolithicum en Vroeg- en Midden-Neolithicum worden verwacht in de top van de rivierduinafzettingen dieper dan 1,5 m -mv worden verwacht. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de perioden vanaf het Laat-Neolithicum is de verwachting voor het gehele plangebied laag. Eventueel aanwezige archeologische resten uit de perioden Laat-Neolithicum t/m IJzertijd worden verwacht in het veenpakket met eventuele inschakelingen van (kom)klei. Eventueel aanwezige archeologische resten uit de perioden vanaf de Romeinse tijd worden verwacht in de top van het afdekkende en (zeer) dunne pakket komafzettingen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit de perioden Middeleeuwen tot aan Nieuwe tijd kan het gaan om resten en sporen van een (boeren)erf gevonden worden. De archeologische laag zal dan vooral bestaan uit een vermenging van onder meer kleine fragmenten aardewerk, houtskool en bot met het oorspronkelijke substraat. Het geraadpleegde historisch kaartmateriaal geeft geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van historische bebouwing binnen het plangebied en wordt verder ook zeer onwaarschijnlijk geacht. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch bureauonderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek geadviseerd indien de geplande graafwerkzaamheden (uitgraven bouwputten), ten behoeve van de herontwikkeling van het plangebied niet dieper reiken dan 1,5 meter beneden het huidige maaiveld (beperkend tot het pakket Holocene afzettingen, niet reikend tot de top van de naar verwachting hieronder liggende rivierduinafzettingen die op basis van de archeologische verwach-tings- en beleidsadvieskaart van de voormalige gemeente Liesveld in ieder geval dieper dan 1,5 m -mv worden verwacht). Archeologisch vriendelijk bouwen wordt verder bewerkstelligd doordat de nieuwbouw wordt gefundeerd op palen. Uitgangspunt hierbij is het hanteren van een hart op hart af-stand van 5 meter tussen de palen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien (toekomstige) verstoringen toch dieper dan 1,5 meter beneden het huidige maaiveld gaan plaatsvinden, dan wordt geadviseerd een vervolgonderzoek te laten uitvoeren door middel van een verkennend booronderzoek. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De volgende onderzoeksvragen zullen door middel van het booronderzoek, indien noodzakelijk, worden beantwoord:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wat is de bodemopbouw binnen het plangebied?&lt;br&gt;Is het bodemprofiel binnen het plangebied intact of (geheel of gedeeltelijk) verstoord en indien verstoord, tot welke diepte gaat deze verstoring?&lt;br&gt;Wat zijn de gevolgen van het in het plangebied aangetroffen bodemprofiel voor de gespecificeerde archeologische verwachting van het plangebied.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-08-16