DOI: 10.14457/tu.the.2021.791
title: การเพิ่มคุณค่าการพยากรณ์ของดัชนีทางโลหิตวิทยาสำหรับอัตราการรอดชีพของผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูกระยะไม่แพร่กระจาย

description: ที่มา: การพยากรณ์อัตราการตายในโรคมะเร็งหลังโพรงจมูกด้วยระยะโรค ถึงแม้จะมีการจัดระยะโรคใหม่ในปี2561 ยังคงมีข้อจำกัดเรื่องความแม่นยำของการพยากรณ์โรค ที่ผ่านมาได้มีการศึกษาทีถึงปัจจัยทางโลหิตวิทยา ต่อการตอบสนองต่อเซลล์มะเร็งของร่างกายโดยพัฒนาเป็นแบบจำลองการพยากรณ์ทางคลินิค การศึกษานี้จัดทำขึ้นเพื่อพิสูจน์สมมติฐานว่าปัจจัยทางโลหิตวิทยาเหล่านี้มีคุณค่าเพิ่มที่ชัดเจนหรือไม่ในการพยากรณ์อัตราการรอดชีวิตในโรคมะเร็งหลังโพรงจมูกวิธีการศึกษา: การศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบย้อนหลังโดยเก็บข้อมูลผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูกของโรงพยาบาลศิริราชตั้งแต่ปี 2550-2557 ที่ได้รับการรักษาด้วยการฉายรังสีแบบ3มิติแปรความเข้มรังสี ทั้งที่ฉายรังสีอย่างเดียวหรือฉายรังสีร่วมกับยาเคมีบำบัด นอกเหนือจากปัจจัยการพยากรณ์พื้นฐาน เช่น อายุ เพศ ระยะโรค และผลพยาธิวิทยา มีการเก็บข้อมูลเพิ่มเติมคือผลเลือดของผู้ป่วยตั้งแต่ก่อนเริ่มการรักษา ได้แก่ Neutrophil lymphocyte ratio (NLR) Lymphocyte monocyte ratio (LMR) และ platelet lymphocyte ratio (PLR) ตลอดช่วงการรักษาและภายหลังการรักษาภายใน 1 ปี และนำมาวิเคราะห์เพื่อหาการเพิ่มคุณค่าการพยากรณ์โรคด้วย parametric survival model ค่าที่เพิ่มขึ้นของ discrimination index ( Harrell’s C-index ) ทั้งจากแบบจำลองก่อนการรักษา และแบบจำลองตามการเปลี่ยนแปลงเวลา (dynamic prediction)ผลการศึกษา: ผู้ป่วยมะเร็งหลังโพรงจมูกในการศึกษาทั้งหมด 465 ราย ส่วนใหญ่ประมาณ 80 % อยู่ในระยะ III-IVb และ 35% มีผลทางพยาธิวิทยาเป็น Non-squamous cell carcinoma with differentiation เมื่อติดตามเป็นระยะเวลา 5.2 ปี พบว่าผู้ป่วย 168 (36%) รายเสียชีวิต ผลการวิเคราะห์แบบค้นหา (exploratory analysis) พบจุดตัดที่ทำให้C statistics สูงสุด ของ NLR , LMR และ PLR อยู่ที่ค่า 3.0, 3.2 และ 159 ตามลำดับ โดยค่า NLR ที่สูงจะมีอัตราการตายที่สูงกว่าค่า NLR ที่ต่ำแต่ในทางตรงกันข้ามค่า LMR ที่สูงจะมีอัตราการตายที่ต่ำกว่า ในขณะที่ PLR ในการศึกษานี้ไม่สามารถนำมาพยากรณ์ได้ เมื่อนำปัจจัยดังกล่าวเพิ่มเติมเข้าแบบจำลองที่มีปัจจัยระยะโรคพบคุณค่าที่เพิ่มขึ้นของ NLR คือ 1% และมีนัยสำคัญทางสถิติ (95%CI=0.2% to 2%, p value = 0.02) ซึ่งทำให้C statistics รวมเป็น 0.67 (95%CI=0.63 to 0.72) ส าหรับ LMR คือ 1% และมีนัยสำคัญทางสถิติ (95%CI=0.4% to 2%, p value = 0.006) ซึ่งทำให้C statistics รวมเป็น 0.68 (95%CI=0.63-0.72) และสำหรับ PLR คือ 0.2% และไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ (95%CI= - 1% to 1%) และท าให้C statistics รวมไม่เพิ่มขึ้นคือ 0.66 (95%CI=0.62 to 0.71) นอกจากนี้ในการวิเคราะห์ค่า NLR ตามแบบจำลองตาม Dynamic prediction พบว่าค่า C statistics จาก univariable analyses เพิ่มขึ้นคือเป็น 0.60 เทียบกับค่า C statistics จากแบบจำลองก่อนการรักษาที่ได้ค่าเพียง 0.54 และทุก ๆ หนึ่งหน่วยของ NLR ที่เพิ่มขึ้นจะท าให้อัตราการตายมากขึ้นถึง 10.5 % อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สุดท้ายการศึกษานี้ได้ทำการวิเคราะห์ระยะย่อยของโรคโดยการใช้ค่า NLR และ LMR เข้าไปในระยะโรคเดิม ซึ่งสามารถแยกอัตราการรอดชีวิตในแต่ละระยะของโรคได้มากยิ่งขึ้นสรุปผลการศึกษา: NLR และLMR มีคุณค่าที่เพิ่มขึ้นของการพยากรณ์การรอดชีวิตจากโรคมะเร็งหลังโพรงจมูก ทั้งนี้การใช้ผล NLR ทั้งก่อน ระหว่างและหลังการรักษาจะสามารถพยากรณ์ได้แม่นยำกว่าการใช้ผล NLR เพียงก่อนการรักษาเพียงอย่างเดียว และทั้ง NLR และ LMR สามารถประกอบกับระยะโรคมาตรฐานเพื่อเป็นระยะโรคย่อยของโรค ซึ่งเสมือนเป็นการจัดกลุ่มเสี่ยงย่อยเพื่ออาจพิจารณาการรักษาเพิ่มเติมได้ตามความเหมาะสม