DOI: 10.14457/tu.the.2022.1017
title: ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อโทรทัศน์บริการสาธารณะของประเทศไทยภายใต้บริบทการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัล (พ.ศ.2555-2563)

description: วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและสังเคราะห์ผลงานวิจัย นำมาอธิบาย ปรากฏการณ์โทรทัศน์บริการสาธารณะของประเทศไทยในการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัล โดยผ่านการ วิเคราะห์รูปแบบโครงสร้างสร้างองค์กรและการบริหารจัดการสื่อ สถานีโทรทัศน์ดิจิทัลประเภทบริการ สาธารณะทั้ง 4 สถานีของประเทศไทย ประกอบกับการวิเคราะห์ถึงปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสื่อสาธารณะ บริบททางสังคมที่ส่งผลต่อการจัดสรรคลื่นความถี่ของประเทศไทย ผลกระทบต่อรูปแบบโครงสร้าง องค์กรสื่อและการบริหารจัดการ พฤติกรรมตลาดในช่วงก่อนและหลังการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคทีวี ดิจิทัล โดยพิจารณาเฉพาะโทรทัศน์ดิจิทัลประเภทบริการสาธารณะ โดยแบ่งระยะเวลาการศึกษาตาม นโยบายปฏิรูปคลื่นความถี่ พรบ.2553 ในมาตรา 47 แผนแม่บทกิจการกระจายเสียงและกิจการ โทรทัศน์ ครอบคลุมปีพ.ศ.2555-2563 โดยแบ่งออกเป็น 2 ช่วงดังนี้ ช่วงที่1 แผนแม่บทกิจการ กระจายเสียงและกิจการโทรทัศน์ ฉบับที่1 (พ.ศ.2555-2559) และช่วงที่2 สภาวะสุญญากาศทาง นโยบาย นับตั้งแต่พ.ศ.2559 จนถึง สิงหาคม2563 ที่มีการประกาศใช้แผนแม่บทฯ ฉบับที่2 (พ.ศ. 2563-2568) ต่อไป ผลการศึกษาพบว่า จากการสังเคราะห์ผลการศึกษาของงานวิจัยที่เป็นตัวแทนของ โทรทัศน์บริการสาธารณะ ทั้ง 4 สถานี ประกอบด้วย สถานีวิทยุโทรทัศน์กองทัพบกช่อง5 สถานีวิทยุ โทรทัศน์แห่งประเทศไทย สถานีโทรทัศน์ไทยพีบีเอส สถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา ภายใต้บริบทการ เปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัล (พ.ศ.2555-2563) โดยสรุปผ่านองค์ประกอบโครงสร้างการบริหารจัดการ องค์กรสื่อในแต่ละองค์ประกอบ ได้แก่ โครงสร้างการบริหาร, แหล่งที่มาของรายได้, นโยบายและการวางแผน, การควบคุมและการกำกับดูแล เพื่อนำมาสะท้อนภาพปรากฏการณ์การเปลี่ยนผ่านที่เกิดขึ้น ในขณะนั้น รูปแบบโครงสร้างสร้างองค์กรและการบริหารจัดการสื่อ สถานีโทรทัศน์ดิจิทัลประเภท บริการสาธารณะทั้ง 4 สถานีของประเทศไทย สามสถานีเป็นสื่อของรัฐ รูปแบบอำนาจนิยม และอีก สถานีมีรูปแบบเป็นสื่อสาธารณะ และปัจจัยที่ส่งผลต่อโทรทัศน์บริการสาธารณะ ได้แก่ 1)ปัจจัย การเมือง ประกอบด้วย เสถียรภาพทางการเมือง การเมืองในกระบวนการนโยบายสื่อสาธารณะ การ แทรกแซงทางการเมือง 2) ปัจจัยทางด้านระบบตลาด ได้แก่ กิจกรรมหารายได้เชิงพาณิชย์ 3) ปัจจัย ด้านบริบททางสังคมไทย คือ ความไม่มั่นคงต่อคุณค่าความเป็นสื่อสาธารณะในความรู้สึกนึกคิดของ คนในสังคม (Fail in Public service values) การวิเคราะห์สภาพแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อการกำหนดรูปแบบองค์กร ตามแนวคิด ปัจจัยที่ส่งผลการบริหารจัดการองค์กรสื่อสารมวลชน ของ Dennis McQuail (1987) ที่ส่งผลต่อ รูปแบบโครงสร้างการบริหารจัดการองค์กรสื่อ ผ่านองค์ประกอบ โครงสร้างการบริหาร, แหล่งที่มา ของรายได้, นโยบายและการวางแผน, การควบคุมและการกำกับดูแล และปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อ โทรทัศน์บริการสาธารณะ ทำให้สามารถนำมาอธิบายปรากฏการณ์การเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัลของ โทรทัศน์บริการสาธารณะในประเทศไทยได้ว่า กำเนิดเป็นสื่อรูปแบบรัฐผสมสาธารณะ เนื่องจากผล การสังเคราะห์พบว่า สถานีโทรทัศน์บริการสาธารณะของประเทศไทยทั้งสามสถานี ได้แก่ สถานีวิทยุ โทรทัศน์กองทัพบกช่อง5 สถานีวิทยุโทรทัศน์แห่งประเทศไทย และสถานีโทรทัศน์รัฐสภา ถูกครอบงำ ด้วยบรรทัดฐานการทำหน้าที่เพื่อรับใช้รัฐ ส่วนสถานีไทยพีบีเอสมีลักษณะเป็นสื่อสาธารณะ แต่อาจ ต้องมีการพัฒนาในเรื่องแหล่งที่มาของงบประมาณ เพื่อความเป็นสื่อสาธารณะตามหลักสื่อสาธารณะ สากล ปลอดจากอำนาจการเมืองและทุนอย่างแท้จริง รวมถึงสถานีไทยพีบีเอสก็ยังประสบปัญหาเรื่อง เรื่องความคุ้มค่าในด้านงบประมาณ เนื่องจากมาตรฐานของการชี้วัดประสิทธิภาพความนิยมในการ รับชม (Rating) วัดด้วยระบบเชิงพาณิชย์ (Nielsen TV Rating) ดังนั้น ควรปรับการกำกับดูแลให้เห็น การวัดเรทติ้งจากคุณภาพรายการ (Media Quality Rating) ไม่ใช่ระบบกลไกตลาดเท่านั้น