DOI: 10.14457/tu.the.2015.960
title: ลักษณะการบริโภคและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์  “แบบประจำ” ของเยาวชนในชุมชนชนบท: กรณีศึกษา ชุมชนลองตอง เทศบาลตำบลบ้านโพธิ์ อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา

description: การศึกษาเรื่อง ลักษณะการบริโภคและปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ “แบบประจำ” ของเยาวชนในชุมชนชนบทกรณีศึกษาชุมชนลองตอง เทศบาลตำบลบ้านโพธิ์ อำเภอเมืองนครราชสีมา จังหวัดนครราชสีมา ผู้ศึกษาใช้วิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยคัดเลือก กรณีศึกษา 3 กรณี ที่เกิดระหว่างปี พ.ศ.2535-2540 ที่มีการดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 1 ครั้งต่อสัปดาห์และเริ่มดื่มแบบประจำก่อนอายุ 20 ปีเพื่อให้เกี่ยวข้องกับปัจจัยด้านกฎหมาย  โดยการคัดเลือกกรณีศึกษา ได้พิจารณาความแตกต่างในด้านอายุ การศึกษา ระดับการศึกษา สภาพครอบครัว แหล่งที่มาของรายได้ ความถี่ในการดื่ม ปริมาณการดื่มและการงดดื่มในบางช่วง  การศึกษาลักษณะการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แบบประจำ พบว่า เยาวชนกรณีศึกษาเริ่มต้นดื่มแบบประจำอย่างน้อย 1 ครั้งต่อสัปดาห์ ขณะที่อายุระหว่าง 14-16 ปี ในช่วงที่ชีวิตต้องพบกับปัญหาการเรียนและเป็นช่วงเดียวกับเริ่มเรียนรู้ในการเข้ากลุ่ม โดยความถี่ในการดื่มฯเพิ่มขึ้นมากกว่า 1 ครั้งต่อสัปดาห์จนถึงอย่างมากเกือบทุกวัน โดยมีเป้าหมายของการบริโภคทั้งด้านเพิ่มความสุข และด้านหนีความทุกข์ในชีวิตจากปัญหาต่างๆ ในขณะที่ความถี่ในบางช่วงลดลงจากประสบการณ์ในชีวิตจากการเกิดอุบัติเหตุหรืองดดื่มฯในช่วงเทศกาลเข้าพรรษา ซึ่งผู้ที่ร่วมดื่มฯ ได้แก่ เพื่อนในโรงเรียน เพื่อนในชุมชน (ทั้งรุ่นเดียวกัน รุ่นพี่ รุ่นน้องและผู้ใหญ่ในชุมชน) และเพื่อนร่วมงาน อันเป็นพื้นที่แสดง ตอบสนอง สร้าง และผลิตซ้ำความเชื่อด้านต่างๆ โดยที่ปัจจัยของครอบครัวมีส่วนกำหนดกลุ่มผู้ที่ร่วมดื่มเพื่อหลีกเลี่ยงผลกระทบ โดยสถานที่ในการบริโภคฯมีทั้งภายในโรงเรียน ร้านค้าหลังโรงเรียน บ้านเพื่อนที่อยู่นอกชุมชน ร้านค้าหรือร้านอาหารทั้งในและนอกชุมชน รวมถึงสถานที่ทำงาน ซึ่งสถานที่ภายในชุมชนเป็นสถานที่ดื่มฯเป็นประจำ แต่นานๆครั้งพวกเขาใช้ร้านอาหารนอกชุมชน ผับในเมือง หรือการจัดกิจกรรมทางการตลาดของธุรกิจเครื่องดื่มแอลกอฮอล์เพื่อเพิ่มระดับความสุขที่สูงขึ้นในการบริโภค ส่วนช่วงเวลาในการดื่มฯมีทั้งช่วงเย็น ซึ่งสัมพันธ์กับเพื่อนที่ร่วมดื่ม มีทั้งช่วงบ่ายที่สัมพันธ์กับการหนีเรียน หรือช่วงที่ออกจากโรงเรียนกลางคัน และสัมพันธ์กับกลุ่มเพื่อนที่หยุดเรียนและทำงานในช่วงบ่ายของวันเสาร์-อาทิตย์  และมีทั้งดื่มในช่วงเช้าของเยาวชนบางกรณีที่ต้องทำงานในช่วงกลางคืนแล้วดื่มฯในตอนเช้าหลังเลิกงานด้วยความเชื่อด้านสุขภาพและร่างกาย โดยประเภทเครื่องดื่มมีทั้งเครื่องดื่มราคาถูกอย่างสุราขาว ซึ่งดื่มทั้งแบบไม่ผสมและแบบผสมกับเครื่องดื่มชนิดอื่นเพื่อให้รับประทานง่าย หรือดื่มยาดองเพราะราคาถูก แต่บางครั้งพวกเขาดื่มเบียร์เพื่ออวดเพศตรงข้าม หรือแสดงถึงความมีรสนิยม หรือดื่มสุราสีเพื่อแสดงถึงความมีฐานะ โดยคำนึงเรื่องรสชาติและความเหมาะสมของราคา นอกจากนั้นพวกเขายังเลือกประเภทเครื่องดื่มให้เหมาะสมกับเวลาในการดื่มแต่ละครั้ง ทั้งนี้มักดื่มสุราสีหากต้องการใช้เวลานานในการดื่ม แต่มักดื่มเบียร์หากมีเวลาน้อย อีกทั้งการเลือกประเภทของเครื่องดื่มฯยังสัมพันธ์กับการรวมเงินในแต่ละครั้ง โดยปัจจัยการตลาดนอกชุมชนเป็นสิ่งสร้างคุณค่าและระดับของเครื่องดื่ม รวมถึงปัจจัยการเปลี่ยนแปลงบริบทชุมชนที่เอื้อให้ซื้อเครื่องดื่มแต่ละประเภทได้โดยสะดวก ส่วนปริมาณของการดื่มสัมพันธ์กับปัจจัยส่วนบุคคลที่มีความเชื่อด้านต่างๆ อีกทั้งการดื่มในปริมาณมากยังสัมพันธ์กับการใช้สถานที่ในชุมชนซึ่งทำให้พวกเขาไม่กังวลกับผลกระทบต่างๆ ในขณะที่บางครั้งพวกเขาดื่มในปริมาณไม่มากด้วยความเชื่อด้านสังคมและสุขภาพ ส่วนที่มาของเครื่องดื่มฯ ได้แก่ ร้านค้าหลังโรงเรียน ร้านค้าหรือร้านอาหารนอกชุมชน และ ร้านค้าหรือร้านอาหารในชุมชน ซึ่งสัมพันธ์กับลักษณะการบริโภคในเรื่องอื่นๆ  โดยที่ค่าใช้จ่ายในการดื่มฯแต่ละครั้งเฉลี่ย 10-100 บาท ในลักษณะ“มีมากออกมาก มีน้อยออกน้อย” หรือบางครั้งพวกเขาดื่มโดยไม่ต้องออกเงิน ทั้งนี้ค่าใช้จ่ายมักเพิ่มขึ้นหากไปดื่มในตัวเมือง ซึ่งที่มาของค่าใช้จ่ายคือ พ่อแม่ พี่ ญาติ และการทำงานทั้งงานประจำและไม่ประจำ การศึกษาพบว่าปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์แบบประจำของกรณีศึกษา ได้แก่ ปัจจัยส่วนบุคคล ปัจจัยของอิทธิพลกลุ่ม ปัจจัยของครอบครัว ปัจจัยการตลาดภายในชุมชน ปัจจัยการตลาดภายนอกชุมชน ปัจจัยการรณรงค์ลดการบริโภคภายในชุมชน ปัจจัยการรณรงค์ลดการบริโภคภายนอกชุมชน ปัจจัยการบังคับใช้กฎหมาย และปัจจัยการเปลี่ยนแปลงของบริบทชุมชน