DOI: 10.14457/tu.the.2016.872
title: ปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้จากค่าเสียหาย กรณีการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา

description: ปัจจุบันกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาของไทย ได้รับการพัฒนา แก้ไข ปรับปรุง เพื่อให้มีความทันสมัยมีความเป็นสากล ดังกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาของต่างประเทศ รวมไปถึงการแก้ไขปรับปรุงเกี่ยวกับค่าเสียหายเพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้ทรงสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา ทำให้ค่าเสียหายมีหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับความร้ายแรงแห่งการละเมิด และความสามารถในการพิสูจน์ของผู้ทรงสิทธิ เกี่ยวกับความเสียหาย ทั้งนี้ จะเห็นได้ว่า แม้ว่าผู้ทรงสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญาจะได้รับค่าเสียหายมาเพื่อเยียวยาความเสียหายที่เกิดจากการถูกละเมิดก็ตาม แต่ค่าเสียหายที่ได้รับนั้น ก็เป็นถือเป็นเงินได้ในความหมายความเงินได้พึงประเมินตามประมวลรัษฎากรมาตรา 39 ซึ่งต้องนำมารวมคำนวณเงินได้สุทธิเพื่อเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา และนำมาคำนวณกำไรสุทธิเพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคลเช่นเดียวกันกับเงินได้พึงประเมินประเภทอื่นๆเมื่อพิจารณาลักษณะของความเสียหายตามกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาประเภทต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น ค่าเสียหายจากค่าขาดกำไร (Loss of Profits) ค่าเสียหายจากกำไรของผู้ละเมิด (Account of Profits) ค่าเสียหายเชิงลงโทษ (Punitive Damages) และค่าเสียหายกึ่งหนึ่งจากค่าปรับทางอาญา ก็ตาม ล้วนแล้วแต่เป็นค่าเสียหายที่ก่อให้เกิดความมั่งคั่งทางเศรษฐกิจเพิ่มขึ้นให้แก่ผู้มีเงินได้ และอาจคำนวณได้จากกำไรธุรกิจของผู้ทรงสิทธิ หรือของผู้ที่ละเมิดแล้วแต่กรณี จึงควรที่จะต้องพิจารณาเพื่อจัดเก็บภาษีเงินได้ตามกฎหมายไทย แต่อย่างไรก็แล้วแต่ การจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากค่าเสียหาย ตามประมวลรัษฎากรของไทยนั้น ไม่ปรากฏมาตรการในการจัดเก็บที่ชัดเจน มีเพียงแต่บทบัญญัติตามมาตรา 42(13) ที่บัญญัติยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาให้แก่เงินได้พึงประเมินจากค่าสินไหมทดแทนเพื่อละเมิด เงินได้ที่ได้จากการประกันภัย หรือการฌาปนกิจสงเคราะห์ เท่านั้น และเนื่องจากการขาดมาตรการการจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากเงินได้ที่ได้รับมาเพื่อเยียวยาความเสียหายชัดเจนนั้น ทำให้เกิดการนำเอามาตรา 42(13) มาตีความเพื่อพิจารณาปรับใช้ในทุกกรณี ว่าค่าเสียหายหรือค่าสินไหมทดแทนที่ผู้มีเงินได้ได้รับจากข้อเท็จจริงต่างกันนั้น ได้รับการยกเว้นภาษีเงินได้ตามมาตราดังกล่าวหรือไม่ โดยการพิจารณาว่าค่าเสียหายที่ได้รับนั้น เป็นค่าเสียหายตามมูลหนี้ละเมิด หรือมูลหนี้สัญญา ซึ่งหากนำมาพิจารณาจัดเก็บภาษีเงินได้จากค่าเสียหาย กรณีการละเมิดทรัพย์สินทางปัญญา ในบางกรณีอาจตีความได้ว่า ผู้ทรงสิทธิได้รับค่าเสียหายจากการกระทำละเมิด และได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ตามมาตรา 42(13) ซึ่งผู้เขียนเห็นว่า ไม่ต้องตรงตามหลักการความสามารถในการจ่าย (Ability-to-Pay) และทำให้การพิจารณาจัดเก็บภาษีเงินได้จากค่าเสียหายในบางครั้งขัดกับหลักความเป็นธรรม จากถ้อยคำตามบทบัญญัติเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(3) เห็นว่า เงินได้จากการโอนทรัพย์สินทางปัญญาน่าจะเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(8) ซึ่งมีความสอดคล้องกับเงินได้ประเภทค่าสิทธิตามกฎหมายประเทศสหรัฐอเมริกา ออสเตรเลีย อย่างไรก็ตาม กรมสรรพากรมีแนวทางการวินิจฉัยให้เงินได้จากการโอนทรัพย์สินทางปัญญา เป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(3) สอดคล้องกับอนุสัญญาภาษีซ้อนที่ประเทศไทยทำไว้กับบางประเทศ ประเด็นปัญหาดังกล่าวนี้สามารถแก้ได้ด้วยการกำหนดความหมายของคำว่าค่าสิทธิให้ชัดเจน นอกจากนี้ จากการศึกษายังพบปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้ตามประเภทเงินได้พึงประเมินของค่าสิทธิที่ผู้ทรงสิทธิได้รับในรูปแบบของค่าเสียหาย ซึ่งมีการจัดเก็บอย่างเงินได้พึงประเมินประเภทอื่นตามมาตรา 40(8) สร้างความไม่เป็นธรรมให้แก่ผู้มีเงินได้ประเภทค่าสิทธิตามมาตรา 40(3) และค่าเสียหายเชิงลงโทษที่ศาลสั่งให้เพื่อวัตถุประสงค์ในการลงโทษจำเลย ซึ่งถูกจัดเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(8) ทำให้ผู้ทรงสิทธิได้รับประโยชน์ทางภาษี เนื่องจากเงินได้พึงประเมินตามมาตตรา 40(8) ดังกล่าว ไม่อยู่ในบังคับหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายตามมาตรา 50 และมาตรา 70 ประเด็นปัญหาสามารถแก้ไขได้ด้วยการแก้ไขปรับปรุงบทบัญญัติเกี่ยวกับเงินได้พึงประเมินประเภทค่าสิทธิ และบทบัญญัติที่ใช้ในการจัดเก็บภาษีเงินได้ดังกล่าว