DOI: 10.14457/tu.the.2015.934
title: มาตรการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ในผู้ขับขี่: ศึกษาพระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 10) พ.ศ. 2557

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามาตรการการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ในผู้ขับขี่ยานพาหนะ และสภาพบังคับในกรณีที่ผู้ขับขี่ยานพาหนะปฏิเสธการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ตามที่ได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติจราจรทางบก พ.ศ. 2522 โดยทำการศึกษาหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ในผู้ขับขี่ยานพาหนะ โดยศึกษาเปรียบเทียบมาตรการการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ของกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศ ได้แก่ ประเทศอังกฤษ ประเทศสหรัฐอเมริกา (รัฐแคลิฟอร์เนีย) และประเทศฝรั่งเศส เพื่อวิเคราะห์หามาตรการการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์และสภาพบังคบในกรณีที่ผู้ขับขี่ยานพาหนะปฏิเสธการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ที่เหมาะสมกับประเทศไทยจากการศึกษาพบว่ามีประเด็นที่ควรปรับปรุงเกี่ยวกับมาตรการการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ของไทย ดังนี้1. สภาพบังคับกรณีที่ผู้ขับขี่ยานพาหนะปฏิเสธการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ ในพระราชบัญญัติจราจรทางบก (ฉบับที่ 10) พ.ศ. 2557 ของประเทศไทยได้มีการกำหนดนำข้อสันนิษฐานตามกฎหมายแบบไม่เด็ดขาดมาใช้ ซึ่งจากที่ได้ศึกษาแนวความคิดเกี่ยวกับข้อสันนิษฐานตามกฎหมายของประเทศไทย ประเทศอังกฤษ ประเทศสหรัฐอเมริกา UNHRC (UN Human Right Committee) และศาลสิทธิมนุษยชนแห่งสหภาพยุโรป พบว่าการนำข้อสันนิษฐานตามกฎหมายในคดีอาญามาใช้ข้อสันนิษฐานนั้นจะต้องไม่เป็นข้อสันนิษฐานที่โต้แย้งไม่ได้ และการนำมาใช้จะต้องสมเหตุสมผลและทำให้บรรลุวัตถุประสงค์ของกฎหมาย สำหรับกรณีการปฏิเสธการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์นั้น เนื่องจากสภาพบังคับกรณีดังกล่าว มี 2 รูปแบบ คือ การกำหนดเป็นข้อสันนิษฐานความรับผิด และการกำหนดเป็นความผิดอีกฐานความผิดหนึ่ง แม้ว่าข้อสันนิษฐานตามกฎหมายที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติจราจรทางบก จะเป็นข้อสันนิษฐานที่โต้แย้งได้ และทำให้รัฐบรรลุวัตถุประสงค์ในการคุ้มครองความปลอดภัยทางถนน แต่เมื่อมีสภาพบังคับในกรณีอื่นที่สามารถทำให้รัฐบรรลุวัตถุประสงค์ได้ โดยไม่จำต้องกำหนดเป็นข้อสันนิษฐาน และไม่กระทบกระเทือนต่อสิทธิของจำเลยที่ได้รับการสันนิษฐานว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ รัฐก็ควรนำมาตรการดังกล่าวมาใช้ ดังนั้น ผู้เขียนเห็นว่าประเทศไทยควรนำการกำหนดให้การปฏิเสธการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์เป็นความผิดอีกฐานหนึ่งมาใช้เป็นสภาพบังคับสำหรับกรณีดังกล่าว แทนการกำหนดเป็นข้อสันนิษฐาน2. การกำหนดการตรวจทดสอบผู้ขับขี่ยานพาหนะในเบื้องต้น เพื่อคัดกรองว่าผู้ขับขี่ยานพาหนะรายใดมีเหตุอันควรเชื่อว่าขับขี่ยานพาหนะในขณะเมาสุรา ประเทศไทยไม่ได้มีการกำหนดมาตรการการทดสอบเบื้องต้นดังกล่าวไว้ ซึ่งแตกต่างจากของประเทศอังกฤษ ประเทศสหรัฐอเมริกา และประเทศฝรั่งเศส ซึ่งล้วนแต่ได้มีการกำหนดมาตรการทดสอบเบื้องต้นดังกล่าวไว้ ผู้เขียนเห็นว่า เพื่อให้การคัดกรองผู้ขับขี่ยานพาหนะมีความชัดเจน ประเทศไทยจึงควรมีการกำหนดเกี่ยวกับมาตรการการทดสอบเบื้องต้นไว้ในกฎกระทรวง 3. การกำหนดมาตรการการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์กรณีผู้ขับขี่ยานพาหนะไม่สามารถให้ความยินยอมในการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ จากการศึกษาพบว่า ในประเทศอังกฤษ และประเทศสหรัฐอเมริกาได้มีการกำหนดเกี่ยวกับหลักเกณฑ์และวิธีการในกรณีที่ผู้ขับขี่ยานพาหนะไม่สามารถให้ความยินยอมได้ และไม่สามารถทำการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์โดยลมหายใจ โดยให้ดำเนินการเก็บตัวอย่างเลือดของผู้ขับขี่ไว้ ซึ่งผู้เขียนเห็นว่า ประเทศไทยยังไม่ได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการเพื่อแก้ปัญหาในเรื่องนี้ จึงควรมีการนำหลักเกณฑ์และวิธีการดังกล่าวไปกำหนดไว้ในพระราชบัญญัติจราจรทางบก นอกจากนี้ จากการศึกษากฎหมายต่างประเทศ พบว่า ประเทศไทยยังมีความบกพร่องในเรื่องของการให้ความคุ้มครองสิทธิของผู้ขับขี่ยานพาหนะ โดยไม่มีการกำหนดวิธีการและขั้นตอนในการขอความยินยอมผู้ขับขี่ในการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ และการแจ้งสิทธิและผลกระทบจากการปฏิเสธการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ให้แก่ผู้ขับขี่ อีกทั้งเรื่องของความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐานที่ได้จากการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ ก็พบว่าหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ของไทยยังไม่เพียงพอในการรับประกันความน่าเชื่อถือของผลการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์แต่อย่างใด จากที่กล่าวมาทั้งหมด ผู้เขียนจึงเห็นว่าควรมีการปรับปรุงมาตรการการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ทั้งในส่วนของพระราชบัญญัติจราจรทางบก และหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจวัดระดับแอลกออฮอล์ที่ได้กำหนดไว้ในกฎกระทรวง โดยนำมาตรการการตรวจวัดระดับแอลกอฮอล์ของต่างประเทศมาใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุง