DOI: 10.17026/dans-x5j-sugd
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen. Aanleg 110 kV kabelverbinding Hengelo Weideweg (HGLW) en Hengelo Oele (HGLO), gemeente Hengelo
title: Antea Group Archeologie 2020/29

description: &lt;p&gt;Projectnummer: 452535&lt;br&gt;OM-nummer: 4769202100&lt;br&gt;Auteurs: Fens, R. & I. Fleuren&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Antea Group heeft in de periode februari-april 2020 een archeologisch inventariserend veldonderzoek uitgevoerd ten behoeve van de geplande aanleg van een 110 kV kabeltracé tussen station Hengelo Weideweg en Hengelo Oele (HGLW-HGLO).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het geplande tracé is in twee gemeentes gelegen, namelijk gemeente Hengelo en gemeente Hof van Twente. De totale geplande lengte van dit tracé is circa 5.900 m, waarvan circa 2.800 m in open ontgraving plaatsvindt (zie afbeelding 1). Het onderhavige rapport heeft als zwaartepunt het gedeelte van het tracé dat zich bevindt in de gemeente Hengelo. De opgetelde lengte van dit tracé is circa 3.550 m. Circa 2.080 m van het tracé vindt plaats in open ontgraving. Deze zones zijn onderverdeeld in meerdere deelgebieden. Deelgebied 1,2,3,6 en 7 bevinden zich in de gemeente Hengelo (zie afbeelding 2). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In een eerder stadium heeft Antea Group een bureauonderzoek uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat het grootste gedeelte van het tracé gebieden doorkruist waarvoor een middelhoge tot hoge archeologische verwachting geldt. Deze gebieden zijn gelegen op relatief hoog gelegen gronden in het landschap (al dan niet beschermd door een esdek). Vanaf de prehistorie vormden dergelijke hoger gelegen gebieden geliefde woon en verblijfplaatsen. Tevens geldt er een hoge verwachting voor gebieden in de directe omgeving van een historisch object. Binnen het plangebied kunnen met name resten van oude boerderijerven worden aangetroffen. De oorsprong van veel van deze boerderijen gaat terug tot in de late middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Om het in het archeologisch bureauonderzoek opgestelde verwachtingsmodel te toetsen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij zijn de tracégedeeltes die conform beleid en regelgeving onderzoeksplichting zijn en tevens in open ontgraving worden aangelegd archeologisch onderzocht. Deeltracé 1 is niet onderzocht, aangezien deze zone in het kader van andere onderzoeken reeds onderzocht was.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten De landschapsvorming bestaat uit een morene restant van (kei)leem met daarboven resten van verspoelde oudere afzettingen, die veelal grindrijk dan wel grofzandig zijn, maar plaatselijk ook uit fijnzandig materiaal bestaat. In de regel bevindt zich een bouwvoor scherp op deze onderliggende afgezettingen (leem of fluvioperiglaciale zanden) zonder dat er duidelijke sprake is van bodemvorming en zonder sprake van dekzandverhogingen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De leemlaag heeft plaatselijk gezorgd voor slechte drainage van het gebied, zoals in deeltracé 7, maar de Woolderes (boringen 011A-017A) blijkt juist te zijn aangelegd òp de leemlaag waarbij het humushoudende dek zich voortzet tot ruim in deze leemlaag (tot een maximale diepte van 1,5 m –mv). Aan weerszijden van de Woolderes zijn verkite roestlagen aanwezig die de nabijheid van een beek duiden. Het plaggendek is daarmee aangebracht op in een beekdalzone: het betreft dan ook het uitbreidingsgebied of randzone van de oorspronkelijke Woolderes waarvan de top 1,5 m hoger ligt dan het hoogste punt in het plangebied en die vermoedelijk daar wel op een (dek)zandverhoging is gelegen. Er is in ieder geval op de locatie van het plangebied geen sprake van dekzand en het esdek duidt op historische bewoningsactiveit, maar is gezien de bodemsituatie geen indicatie voor prehistorische activiteit op deze locatie.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Behalve het esdek van de Woolderes bevindt zich in het plangebied ook een eenmansesje, te weten in het dal van de Oelerbeek bij erf ‘t Raaland (deeltracé 6). Deze bult in het landschap is in de late middeleeuwen/nieuwe tijd in gebruik genomen in de directe nabijheid van de beek (Oelerbeek), enkele tientallen meters verwijderd. De ingebruikname lijkt te zijn voorafgegaan door ophoging met een bleke zandlaag, die ook een overstromingslaagjes zou kunnen betreffen. Daarna is met plaggen opgehoogd, waarmee een humushoudend dek met een dikte van 0,65-0,8 m-mv is verkregen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ook in boringen 026A-028A en boringen 031A-033A is sprake van een mogelijk dekzanddek met (deels) een vrij dik humushoudend dek. Het humushoudend dek is echter zeer rommelig en lijkt verstoord (mogelijk door ontginning) tot in de C-horizont. Van een intacte bodem of een oorspronkelijk esdek is daarmee op deze locatie geen sprake. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie en advies Er zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor de aanwezigheid van archeologische prehistorische vindplaatsen, noch landschappelijke aanwijzingen die op de aanwezigheid hiervan kunnen duiden. Wel zijn op twee plaatsen potentieel archeologische lagen aanwezig in de vorm van een enkeerdlaag. Dergelijke lagen zijn vooral in dekzandomgeving interessant omdat ze oude woongrond kunnen bedekken, maar de kans op onderliggende archeologische resten wordt bij de Woolderes en het erf ‘t Raaland laag ingeschat. Bij ‘t Raaland staat de es echter in zeer duidelijk verband met zijn ligging in het beekdal en de ingebruikname en bewoning van het beekdal in de nieuwe tijd. Aangezien het aan te leggen kabeltracé een volledige dwarsdoorsnede van dit eenmansesje zal maken, kunnen aanwijzingen worden verzameld die een licht kunnen werpen op dit deel van de regionale bewoningsgeschiedenis. Wij adviseren dit deel van het plangebied een archeologische proefsleuf aan te leggen die primair gericht is op het documenteren van een profiel (al dan niet in kolommen). Aardewerkvondsten en eventueel houtskool zouden meer licht kunnen werpen op de beginfase van deze enk. Veel vondstmateriaal wordt hierbij echter niet verwacht, aangezien de eerdlaag een akkerlaag betrof. Een proefsleuvenonderzoek (IVO-P, BRL4000 protocol 4003) dient plaats te vinden onder een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen (PVE), waarin ook een nadere strategie en werkwijze van het onderzoek zal worden verwoord. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor deeltracé 6 wordt derhalve een vervolgonderzoek geadviseerd ten behoeve van nadere landschappelijke, aardkundige en cultuurhistorische gegevens. Voor de overige locaties adviseren wij tot vrijgave ten gunste van de voorgenomen ingreep.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het bovenstaande advies is voorgelegd en overgenomen door de adviseur van het bevoegd gezag.&lt;/p&gt;
description: Issued: 2021-03-01