DOI: 10.17026/ar/8b1ocz
title: Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen fietspad Gelpenberg, Aalden, gemeente Coevorden
title: Antea Group Archeologie 2022/81

description: In maart en april 2022 heeft Antea Group een
archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen (verkennende
fase) uitgevoerd aan de Gelpenberg te Aalden, gemeente Coevorden (Dr.). Aanleiding voor het
onderzoek is de geplande aanleg van een nieuw fietspad ten noordwesten van de kern van
Aalden (Dr.). Het fietspad komt buiten het profiel van de bestaande weg (Gelpenberg) te liggen.
De aanleg is gepland in bestaande agrarische percelen.
Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Voor
het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente Coevorden en
de regelgeving zoals vastgelegd in het bestemmingsplan.
Conclusies bureauonderzoek.
Over het algemeen geldt er een brede verwachting voor meerdere perioden vanaf het laat-
paleolithicum tot en met de nieuwe tijd. Het hogere dekzand wordt slechts in het oostelijk deel
van het plangebied aangetroffen. In het westelijk deel van het plangebied is het dekzanddek
(vermoedelijk) gering. De gunstige bodemvormende eigenschappen kunnen hier dus ontbreken,
waardoor deze minder gunstig waren voor de landbouw en daarmee voor bewoning.
Conclusies booronderzoek.
Geologisch gezien bestaat het plangebied uit ondiep gelegen morene-afzettingen in de vorm van
keizand en keileem, met een gering, soms dikker dekzandpakket. Zeker in de westelijke helft van
het plangebied heeft zich in het dekzanddek wel een podzol gevormd, maar deze is geheel
verstoord door machinale ontginning/verkaveling. Het gehele omgeroerde podzolpakket ligt dan
scherp op het gele zand (C-horizont). Ook op andere plaatsen is sprake van algehele verstoring
van het pleistoceen zandlandschap. Ter plaatse van de bosgrond nabij de Witte Zandweg is de
staat van de bodem echter meer intact (dan in de berm van de Gelpenbergweg ter plaatse).
Ter hoogte van de kruising Gelpenbergweg en Wachthoornweg/Nooitgedacht ligt een droogdal,
dat deels is gevuld met dekzand (het oostelijk deel). In het westelijk deel heeft in het Holoceen
veengroei plaatsgevonden. Dit betreft hoogveen dat vanuit het beekdal ten noorden zal zijn
aangegroeid. Het veenpakket is relatief intact.1
In het centrale deel van het plangebied ligt een voormalig stuifzandcomplex. Hoewel geen
stuifzand in de profielen is aangetroffen is er wel een ven aangetroffen dat mogelijk is ontstaan in
een uitgestoven laagte. Het veenpakket in het ven is zandig, wat kan wijzen op gelijktijdigheid
van opvulling met de stuifzandfase.
In het oostelijk deel, aan de rand van de Molenes, is geen enkeerdgrond aangetroffen, maar wel
een relatief zwarte akkerlaag van minder dan 0,5 m dikte, direct gelegen op een C-horizont in
dekzand/keizand.
De aanleg van het daadwerkelijk fietspad (d.w.z. verharding en fundering) veroorzaakt
vermoedelijk geen nieuwe bodemverstoringen boven de reeds bestaande. De aanleg van een
nieuwe bermsloot zal mogelijk ter hoogte van boringen 09-13 wel een deels intact veenpakket
doorsnijden. Als zich hier archeologische resten in het veen bevinden zijn die per definitie bijzonder/ zeldzaam en betreft het een puntvondst. De archeologische verwachting is dus hoog,
maar de trefkans is (zeer) klein vanwege de aard van de vondsten (een veenlijk of andere rituele
vondst). De verstoring kan worden beperkt door de bestaande sloot te handhaven en op deze
plaats een ander type afrastering aan te brengen tussen fietspad en weiland.
Het vennetje in boring 24A-25 is mogelijk veel jonger dan het veenpakket in het droogdal. Dit is
echter niet geheel zeker en ook hiervoor geldt daarom een hoge verwachting op rituele
deposities. Het is hier echter meer waarschijnlijk dat het fietspad in de brede berm (3 m breed)
zal worden aangelegd en de aanleg dus niet gepaard gaat met boskap. In de bestaande situatie is
bovendien geen sprake van een sloot tussen berm en bosgrond en in de nieuwe situatie is deze
sloot daarom mogelijk ook niet nodig. Wanneer het fietspad wordt aangelegd in de bosgrond of
wanneer er toch een nieuwe bermsloot zal worden aangelegd, dan kunnen deze werkzaamheden
wel bezwaarlijk zijn voor eventuele archeologische resten.
Selectieadvies.
Wij adviseren voor het plangebied ter plaatse van boringen 09-13 (het westelijk deel van het
veengevulde droogdal) tot het uitvoeren van een archeologische begeleiding2 voor het uitgraven
van de sloot. Dit betreft een afstand van ongeveer 125 m. Een archeologische begeleiding vindt
plaats onder een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen en de
protocollen van de BRL4000 en KNA4.1. Een andere vorm van karteren of waarderen is voor dit
type vindplaats niet mogelijk. Begeleiding is niet nodig als de volgende planaanpassing wordt
uitgevoerd: in dit deel geen nieuwe sloot aanleggen.
Verder adviseren wij om ter hoogte van het vennetje bij boring 24A en 25 geen nader onderzoek
uit te voeren, mits het fietspad wordt aangelegd in de (verstoorde) berm (3 m breed). Voor een
eventuele bermsloot in huidige bosgrond wordt vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van
archeologische begeleiding.
Het overige deel van het plangebied kan vanuit inhoudelijk archeologisch oogpunt worden
vrijgegeven. De aangetroffen bodems maakt het onwaarschijnlijk dat er intacte archeologische
resten aanwezig zijn. Wij adviseren om over te gaan tot vrijgave.
Dit is een advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in
dezen de gemeente Coevorden.

N.B. Het is onbekend of deze rapportage is voorgelegd aan en beoordeeld door
de bevoegde overheid.
description: Antea Group Archeologie