DOI: 10.17026/dans-xhz-jaqr
title: Plangebied Pater van den Elsenlaan te Veghel, gemeente Meierijstad; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).

description: &lt;p&gt;Aanleiding&lt;br&gt;In opdracht van Box complex BV heeft RAAP in augustus 2019 een archeologisch vooronderzoek in de&lt;br&gt;vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)&lt;br&gt;uitgevoerd voor het plangebied Pater van den Elsenlaan te Veghel (gemeente Meierijstad).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Landschap&lt;br&gt;Het plangebied ligt in het Brabantse dekzandgebied. Op de geomorfologische kaart is het plangebied&lt;br&gt;niet gekarteerd. Afhankelijk van de bron ligt het plangebied op een dekzandrug of een dekzandvlakte.&lt;br&gt;Van nature hebben zich op de goed tot matig gedraineerde dekzandgronden podzolen gevormd. Op de&lt;br&gt;dekzandrug zijn deze door plaggenbemesting sinds de late middeleeuwen afgedekt door een dik&lt;br&gt;humeus pakket waardoor hier over het algemeen hoge enkeerdgronden (esdek) zijn gevormd&lt;br&gt;(grondwatertrap VII). Alleen langs de noordoostelijke grens zouden deze in het plangebied volgens de&lt;br&gt;bodemkaart aanwezig zijn. Het overgrote deel van het plangebied wordt volgende bodemkaart&lt;br&gt;gekenmerkt door beekeerdgronden (grondwatertrap V) voor. Deze gronden komen vooral voor in slecht&lt;br&gt;gedraineerde gebieden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologie & historie&lt;br&gt;In het plangebied zijn geen archeologische resten bekend. In de Middeleeuwen ontstond ten oosten&lt;br&gt;van het plangebied door nieuwe ontginningen een buurtschap: Tarhout of Dorshout. Het landschap&lt;br&gt;rond Dorshout werd toen bepaald door beemden langs de Aa en akkers op de dekzandrug. Ten westen&lt;br&gt;van Dorshout lag een uitgestrekt onontgonnen nat gebied: het broek. Op basis van de historische&lt;br&gt;gegevens lijkt het plangebied van oorsprong tot deze woeste gronden te hebben behoort. Toch is het&lt;br&gt;mogelijk al voor 1190 uitgegeven tot ontginning. Gezien de aanwezigheid van beekeerdgronden betreft&lt;br&gt;deze ontginning mogelijk al een uitbreiding van het bestaande akkerareaal in westelijke richting.&lt;br&gt;Desondanks bleef tot in de 19e eeuw een uitgestrekt broekgebied ten westen van het plangebied&lt;br&gt;aanwezig. In de tweede helft van de 19e eeuw wordt het broek volledig ontgonnen. Na de Tweede&lt;br&gt;Wereldoorlog behoort het plangebied tot een industrieterrein waardoor grote delen van het historische&lt;br&gt;cultuurlandschap verdwijnen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er geldt voor het plangebied een lage verwachting voor vindplaatsen (kampementen) van jagerverzamelaars. Voor het overgrote deel deel van het plangebied, waar beekeerdgronden voorkomen,&lt;br&gt;geldt ook een lage verwachting voor vindplaatsen van landbouwers uit de periode Neolithicum tot en&lt;br&gt;met de Vroege Middeleeuwen. Voor het plangebied geldt wel een hoge verwachting voor vindplaatsen&lt;br&gt;vanaf de Volle Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Veldonderzoek&lt;br&gt;Op basis van het booronderzoek kan de aanwezigheid van een dekzandrug niet aangetoond worden.&lt;br&gt;Meer waarschijnlijk is dat het gebied tot een dekzandvlakte behoort. In tegenstelling tot de gegevens&lt;br&gt;van de bodemkaart is in het gehele plangebied een ophoogpakket aanwezig van minstens 60 cm dik.&lt;br&gt;Hoewel de aanwezigheid van esdek niet geheel uitgesloten is, wordt een relatief recente oorsprong (20e&lt;br&gt; eeuw) van het bovenste ophoogpakket niet geheel uitgesloten. Mogelijk is dit gebied deels&lt;br&gt;geëgaliseerd om het geschikt te maken voor de bedrijvenfunctie.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Onder het ophoogpakket bevindt zich bevindt zich over het algemeen de C-horizont. Alleen plaatselijk&lt;br&gt;is nog een klein restant van een intacte BC-horizont aanwezig. Het moedermateriaal in het plangebied&lt;br&gt;wordt gekenmerkt door een sterke afwisseling van matig siltig tot sterk siltig zand en de aanwezigheid&lt;br&gt;van leemlagen. De sterk siltige zandlagen en de leemlagen bemoeilijken de drainering van het terrein&lt;br&gt;in nattere perioden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Na het uitvoeren van het veldonderzoek geldt voor het plangebied een lage verwachting voor&lt;br&gt;vindplaatsen van jager-verzamelaars en van landbouwers uit de periode Neolithicum tot en met Vroege&lt;br&gt;Middeleeuwen blijft bestaan. Op basis van de ontginning in de Volle Middeleeuwen blijft een hoge&lt;br&gt;verwachting voor vindplaatsen uit de Volle Middeleeuwen tot Nieuwe Tijd bestaan. Huisplaatsen uit&lt;br&gt;deze periode worden in het plangebied niet verwacht. Wel kunnen uit deze periode resten van&lt;br&gt;beakkering, percelering, etc. in het plangebied voorkomen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Omdat er niet verwacht wordt dat de geplande bodemingrepen tot significante aantasting van eventuele&lt;br&gt;archeologische resten zal leiden, wordt verder onderzoek niet nodig geacht. Wel wordt wel voorgesteld&lt;br&gt;de graafwerkzaamheden te laten begeleiden door de plaatselijke heemkundekring. Ook wordt&lt;br&gt;geadviseerd de breedtes (en dieptes) van de fundering- en kabelsleuven tot een absoluut minimum te&lt;br&gt;beperken opdat de verstoringsoppervlakte tot een minimum beperkt blijft.&lt;/p&gt;