DOI: 10.17026/ar/lyrvtc
title: Archeologisch onderzoek plangebied natuurinrichting Havelterberg, gemeente Westerveld.
title: Inventariserend veldonderzoek door middel van boringen

description: In opdracht van Prolander heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch inventariserend 
veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd naar de locatie Havelterberg te Havelte, 
gemeente Westerveld. De aanleiding voor dit onderzoek wordt gevormd door de geplande 
natuurverbeteringsmaatregelen. Bij een aantal van de maatregelen voor natuurherstel 
zullen graafwerkzaamheden plaatsvinden. 

 

Op basis van het bureauonderzoek geldt een (middel)hoge verwachting op de 
aanwezigheid van archeologische resten uit de periode Laat-Paleolithicum – Middeleeuwen 
en de Tweede Wereldoorlog. Voor de aanwezigheid van archeologische resten uit de 
Nieuwe Tijd geldt een lage archeologische verwachting. De verwachting is hoofdzakelijk 
gebaseerd op verschillende landschapstypen. De archeologische verwachting is aangevuld 
met informatie over de mogelijke aanwezigheid van Celtic fields en resten uit de Tweede 
Wereldoorlog binnen het plangebied. 

 

Binnen het plangebied is dekzand op keileemafzettingen aangetroffen. Voor de top van het 
dekzand geldt in theorie een hoge archeologische verwachting voor de periode Laat-
Paleolithicum – Late Middeleeuwen, afhankelijk van de intactheid van de top van het 
dekzand. Op basis van het booronderzoek bleek dat in 91 van de 100 boringen het dekzand 
verstoord was tot in de C-horizont. Boven het dekzand ligt een verstoringslaag waar 
zandbrokken uit de A-, E- B- en C-horizont in voorkomen. Hieruit blijkt dat de top van het 
dekzand binnen het plangebied grotendeels bodemkundig niet intact is. Daardoor is het 
archeologisch relevante niveau niet meer aanwezig. De kans is klein dat hier nog intacte 
archeologische vindplaatsen aanwezig zijn. Alleen in het noorden en het noordwesten zijn 
enkele intacte boringen aangetroffen. Ter plaatse van de boringen 9, 13, 14, 22, 23 en 25 
zijn de restanten van een podzolbodem aangetroffen. Hier blijft de hoge archeologische 
verwachting op de aanwezigheid van resten uit de periode Laat-Paleolithicum – Late 
Middeleeuwen gelden. Ter plaatse van de boringen 31 en 12 zijn de restanten van een 
gooreerdgrond aangetroffen. Een gooreerdgrond vormt ter plaatse van relatief natte 
omstandigheden. Het is niet waarschijnlijk dat deze zone daarom werd verkozen voor 
bewoning in het verleden. Hier geldt daarom een lage archeologische verwachting. Binnen 
het plangebied zijn geen aanwijzingen voor restanten van Celtic fields aangetroffen. Binnen 
de bodemopbouw was geen oude akkerlaag aanwezig. Ook waren er aan het maaiveld 
geen restanten van akkerwallen zichtbaar en zijn er geen vondsten aangetroffen tijdens de 
oppervlaktekartering. 

 

Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt voor het 
plangebied een vervolgonderzoek aanbevolen ter plaatse van de zones waarvoor de 
(middel)hoge archeologische verwachting is bevestigd. Deze zones betreffen een gedeelte 
van de voorgenomen sloot in het noorden van het plangebied en de zone bij boring 9 
(noordelijke punt van NVO-talud in het westen van het plangebied). 

 

Wij adviseren ter plaatse van een gedeelte van de nieuwe sloot in het noorden van het 
plangebied een vervolgonderzoek uit te voeren (karterende en waarderende fase, circa 
1460 m2). Gezien de mogelijke aanwezigheid van onontplofte oorlogsresten in de 
ondergrond van het plangebied, adviseren wij het onderzoek uit te voeren in de vorm van 
een proefsleuvenonderzoek (IVO-P), variant archeologische begeleiding (protocol 4003). 
Hiervoor zal een Programma van Eisen moeten worden opgesteld. Deze zal op voorhand 
moeten worden goedgekeurd door de gemeente. 

 

Boring 9 betreft een geïsoleerde, volledig intacte boring. Aangezien ter plaatse van deze 
boring het vondstniveau nog intact is, adviseren wij hier vijf karterende boringen uit te 


 

 6 (19) 

 

voeren. Een karterende boring zal ter plaatse van boring 9 worden uitgevoerd en vier 
boringen zullen op een afstand van 2,5 m vanaf boring 9 worden uitgevoerd. De locaties 
van de boringen zullen op voorhand moeten worden vrijgegeven in het kader van de 
aanwezigheid van ontplofbare oorlogsresten. 

 

Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden toch onverwacht archeologische resten 
worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de 
desbetreffende vondsten bij de minister verplicht (vondstmelding via de Rijksdienst voor het 
Cultureel Erfgoed: d.m.v. een Archis-vondstmelding) en de bevoegde overheid (gemeente 
Westerveld). 

 

De Omgevingswet regelt dat in het geval van archeologische toevalsvondsten van 
algemeen belang, niet alleen de minister van OCW, maar ook de gemeente bevoegd is om 
bodemverstorende werkzaamheden stil te leggen. 

 

Selectieadvies adviseur archeologie gemeente Westerveld (O. Satijn): 
Goed uitgevoerd booronderzoek. Ik neem de conclusies en het advies integraal over: 
Vrijgegeven van het plangebied voor geplande ontwikkelingen, met twee uitzonderingen. 
- Rondom boring 9 dienen aanvullende karterende boringen te worden gezet. 
- Het uitgraven van de sloot in het noorden van het plangebied dient archeologisch te 
worden begeleid (protocol proefsleuven). 
Het rapport kan definitief gemaakt worden.