DOI: 10.17026/dans-xjz-6zxf
title: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie, fase gebouw G en H (2017) en locatie Pharmafilter (2019) Plangebied St. Maartenskliniek te Ubbergen Gemeente Berg en Dal

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van SGS Search ingenieursbedrijf en Sint Maartenskliniek een archeologisch bureauonderzoek en bouwdossieronderzoek uitgevoerd voor de geplande gefaseerde vernieuwing van de huidige bebouwing (sloop/nieuwbouw/verbouw). Voor de uitbreiding en nieuwbouw van gebouw G en H van de kliniek (hierna te benoemen als onderzoeksgebied A) is tevens een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Voor de toekomstige Pharmafilter (hierna te benoemen als onderzoeksgebied B) moet nog een verkennen booronderzoek uitgevoerd worden. De omvang van het plangebied (de St. Maartenskliniek) bedraagt ca. 7,8 ha, waarvan 2,3 ha bebouwd is en 5,5 ha onbebouwd (zie Afbeelding 1). De nieuwe verstoringsdiepte is nog niet bekend. De planontwikkeling bevindt zich in het stadium van aanvraag van de omgevingsvergunning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt volgens de archeologische verwachtingskaart van de gemeente in een gebied met een middelhoge tot hoge verwachting, waar de regels van het facetbestemmingsplan archeologie gelden. Beleid is dat aangetoond moet worden, dat met de geplande ontwikkeling en bodemingrepen geen archeologische waarden verloren gaan.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In 2019 is er een nieuwe ontwikkeling gepland, in aanvulling op de eerdere vernieuwing van de huidige bij de Sint Maartenskliniek in Ubbergen. Het betreft de plaatsing van een zuiveringsinstallatie (Pharmafilter) op de locatie van de Milieustraat binnen de St Maartenskliniek in Ubbergen, gemeente Berg en Dal. Voor de geplande ingrepen is een omgevingsvergunning noodzakelijk. De oppervlakte van het plangebied bedraagt circa 400 m².De diepte van de geplande bodemingreep bedraagt 3 à 4 m-mv. In 2017 heeft Hamaland Advies reeds voor een uitbreiding van gebouw G en H van de kliniek een archeologisch bureauonderzoek en veldonderzoek uitgevoerd. Het onderzoek voor de Pharmafilter is als uitbreiding op het bestaande definitieve rapport gerapporteerd en bevat tevens (waar nodig) een actualisatie van de bestaande gegevens en beleid. In de rapportage worden de plangebieden benoemd als: plangebied 2017 en plangebied 2019.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit de periode van de Bronstijd tot en met de Nieuwe Tijd. Het 2017 én 2019 plangebied grenst bovendien aan een Romeins grafveld, waarvan de begrenzing nooit is vastgesteld. De trefkans op resten uit de Tweede Wereldoorlog is eveneens hoog.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Door het inrichten van het gebied als ziekenhuisterrein is de bodemopbouw onder de bebouwing op een diepte variërend van 2,25 m-mv tot circa 14,95 m-mv verstoord. Aangezien archeologische spoorniveaus en vondstniveaus verwacht worden op een diepte tussen 70 cm en 170 cm onder maaiveld1, kan gesteld worden dat onder de bebouwing geen of nauwelijks intacte archeologische niveaus meer te verwachten zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit geldt niet voor de onbebouwde delen van het plangebied. In de gebieden die volgens het bouwdossieronderzoek nooit bebouwd zijn geweest is de bodem mogelijk tot een diepte van 80 cm-mv verstoord door werkzaamheden die verband houden met de aanleg van het park. Plangebied B is als Milieustraat in gebruik en heeft een mogelijke verstoring tot 0,80 m-mv. De voorgestane ontwikkeling gaat uit van een nieuwe bodemverstoring van meer dan 50cm-mv. Eventuele aanwezige archeologische niveaus kunnen hierdoor worden aangetast.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het verkennend booronderzoek in voor de uitbreiding van gebouw G en H kan geconcludeerd worden dat rond gebouwen G en H sprake is van een A/C-profielen. De bodem is in alle boringen (recent) rondom deze gebouwen verstoord tot in de C-horizont. De dikte van het verstoorde pakket verschilt sterk binnen het plangebied en varieert van 40 cm (boring 5) tot 185 cm (boring 1). Tijdens het veldwerk zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen in de boorkernen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ter plaatse van de Milieustraat (Plangebied B) is de bodem in alle boringen tot in de C-horizont verstoord. De verstoringsdiepte varieert van 170 cm-mv in boring 3 tot 220 cm-mv in boring 1 en boring 5. De overgangen tussen de afzonderlijke ophogingslagen en de overgang naar de natuurlijke ondergrond is in alle gevallen scherp. De natuurlijke ondergrond bestaat uit grofzandige grindrijke gestuwde afzettingen. Omdat in geen enkele boringen sprake was van een onverstoorde bodem is niet meer exact te herleiden op welke diepte de natuurlijke top van de gestuwde afzettingen aanwezig was voordat het terrein afgegraven en weer opgehoogd is ten behoeve van de aanleg van de Milieustraat, maar op basis van boring 2 (minst diepe verstoring) is de verwachting dat de verstoring tot minimaal 30 cm in de natuurlijke ondergrond heeft plaatsgevonden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies gebouw G en H&lt;br&gt;Aan de hand van het verkennend booronderzoek is vastgesteld dat de bodem ter plaatse van gebouw G en H verstoord is tot een maximale diepte van 185 cm-mv. Er is geen sprake van een natuurlijk profielverloop. In alle boringen gaat de opgebrachte en verstoorde bovenlaag scherp over in de afgetopte C-horizont. Het aantreffen van plastic op een diepte tussen 90-170 cm-mv toont aan dat de bodem in deze zone recent verstoord is. Hamaland Advies adviseert om geen vervolgonderzoek uit te laten voeren in het plangebied, omdat de kans nihil is dat met toekomstige bodemverstoringen archeologische vindplaatsen binnen het plangebied verstoord zullen worden. Hierbij moet wel een kanttekening geplaatst worden. Verkennende boringen zijn niet erg geschikt voor het opsporen van kleinschalige steentijdvindplaatsen en (urnen)graven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit gebouw G en H&lt;br&gt;Het bevoegd gezag, de gemeente Berg en Dal en haar adviseur, mw. drs. S. van Roode, hebben de resultaten voor plangebied A van het bureauonderzoek op 11 januari 2017 getoetst en akkoord bevonden. De resultaten van het verkennend booronderzoek zijn namens het bevoegd gezag op 22 februari en 15 maart 2017 getoetst door respectievelijk mw. drs. S. van Roode en dhr. G. Klaassen en akkoord bevonden. Ze geven geen aanleiding voor verder archeologisch onderzoek. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies Pharmafilter (2019)&lt;br&gt;Vanwege de diepe bodemverstoring tot in de top van de C-horizont en het ontbreken van archeologisch indicatoren adviseren wij om geen vervolgonderzoek in het plangebied uit te voeren. De geplande nieuwbouw van de Pharmafilter zal naar verwachting niet leiden tot verstoring van eventuele archeologische vindplaatsen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Voor het onderzoek van de toekomstige locatie van de Pharmafilter zal de Gemeente Berg en Dal en de toetser namens de gemeente, Regioarcheoloog van gemeente Nijmegen (dhr. P. Franzen) de resultaten van het onderhavige aanvullende onderzoek toetsen en aanvullend een selectiebesluit nemen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Berg en Dal hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;