DOI: 10.17026/dans-zmx-er75
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van geplande nieuwbouw aan de Fonteynenburghlaan te Voorburg, gemeente Leidschendam-Voorburg

description: &lt;p&gt;Wibaut BV is betrokken bij de herontwikkeling van een plangebied aan de Fonteynenburghlaan 1 te Voorburg, gemeente Leidschendam-Voorburg. Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 0,3 hectare en is momenteel deels bebouwd. Het betreft de Fonteinkerk, gebouwd in 1958. Binnen het plangebied zal een appartementengebouw worden gerealiseerd met parkeervoorzieningen. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kaart gebracht te worden welke archeologische waarden mogelijk in het geding zijn. In het kader van dit project heeft Vestigia reeds een archeologisch bureauonderzoek (BO) uitgevoerd (Vestigia rapport V1638). op basis van de bevindingen is geadviseerd een inventariserend veldonderzoek uit te voeren door middel van een combinatie van boringen en, indien noodzakelijk, een proefsleuf. De primaire doelstelling is daarbij om vast te stellen of en zo ja waar nog archeologische resten aanwezig zijn. Voordat de archeologische werkzaamheden plaats konden vinden is een Programma van Eisen (PvE) opgesteld (Vestigia rapport V1751) dat is goedgekeurd door het bevoegd gezag, de gemeente Leidschendam-Voorburg.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek is gebleken dat het plangebied zich tijdens het Neolithicum bevindt op de flank van de achterste strandwal (Oude Duinen). Hierdoor geldt een hoge archeologische verwachting voor de periode Neolithicum en Bronstijd. Na de Bronstijd vernatte het plangebied waardoor tegen de flank veengroei ging plaatsvinden. Of er in de IJzertijd ter plaatse van het plangebied nog bewoning mogelijk was, zal afhangen van de hoogte van de flank van de strandwal ter plaatse. In de eerste eeuw voor Christus werden de oevers van het getijdegeulsysteem achter de laatste strandwal door de verbeterde ontwatering weer meer geschikt voor bewoning. Voor de Late IJzertijd en de Romeinse Tijd geldt in het plangebied daarom in ieder geval een hoge archeologische verwachting. Deze hoge verwachting geldt in deze periode overigens niet alleen voor sporen van bewoning en menselijke activiteit in relatie tot Forum Hadriani, maar tevens ook voor sporen van het Romeinse kanaal van Corbulo en eventueel een naastgelegen weg of jaagpad op de noordwestelijke oever. Aan het einde van de Romeinse tijd raakte de omgeving van het plangebied weer onbewoond, mogelijk dat landschappelijke factoren, zoals overstuiving vanwege de Jonge Duinen hieraan hebben bijgedragen. Op en rond Forum Hadriani zijn er overigens wel schaarse aanwijzingen voor plaatselijke aanwezigheid van de mens in de 5e tot 9e eeuw. De verwachting voor deze periode wordt daarom voor het plangebied op laag tot gemiddeld gesteld. Vanaf de late middeleeuwen is er wederom sprake van een hoge verwachting in relatie tot bewoning langs het Westeinde in de nabijheid van de Oude Tolbrug en voor bewoning op de westoever van de Vliet. De verwachting geldt eveneens voor de Nieuwe tijd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In overleg met de gemeente Leidschendam-Voorburg is gekozen voor verder onderzoek in stappen. Als eerste stap is een verkennend en karterend booronderzoek om het landschap en de conservering daarvan ter hoogte van de voorgenomen nieuwbouw gedetailleerder in kaart te brengen. Hiervoor zijn de onderstaande specifieke onderzoeksvragen geformuleerd:&lt;/p&gt;&lt;p&gt;-wat zijn de geo(morfo)logische en bodemkundige kenmerken van de ondergrond van het plangebied?&lt;br&gt;-in hoeverre is de oorspronkelijke bodemopbouw intact met het oog op de eventuele aanwezigheid en gaafheid van archeologische vindplaatsen?&lt;br&gt;-bevinden zich in de ondergrond van het plangebied archeologische indicatoren en zo ja, waaruit bestaan deze?&lt;br&gt;-geven de resultaten van het veldonderzoek aanleiding tot vervolgstappen in het kader van de planontwikkeling in relatie tot de archeologische monumentenzorg?&lt;br&gt;-Op welke diepte is de strandwal aan te treffen binnen het plangebied?&lt;br&gt;-Is het kanaal van Corbulo aanwezig binnen het plangebied en zo ja waar?&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij het booronderzoek is over de nieuwbouwlocatie een raai boringen gezet haaks op de strandwal en het eventuele Kanaal van Corbulo. Verder zijn de eerder gezette milieuboringen in het plangebied bij de beoordeling betrokken. In de boringen is de strandwal in het noordwestelijk deel van het plangebied aangetroffen op een diepte tussen de 140 en de 240 centimeter beneden maaiveld. Boven de strandwal is een omgewerkte laag aangetroffen tot aan het maaiveld. In een enkele boring (3948001) is in de strandwalafzettingen een humeuze laag aangetroffen. Deze was echter slecht ontwikkeld en overgestoven. In een andere boring (3948007) is in de top van de strandwalafzettingen zandig veen aangetroffen. Binnen geen van de boringen is het Kanaal van Corbulo aangetroffen; hiervoor lag de strandwal te hoog en het kanaal moet waarschijnlijk onder de huidige Vliet gezocht worden. Gezien de mate van verstoring van de top van de strandwal in vrijwel het hele plangebied wordt de kans op behoudenswaardige archeologische resten klein geacht.&lt;br&gt;In de uiterste zuidoostelijke hoek van het plangebied konden de boringen niet worden doorgezet tot in de strandwal vanwege een harde puinlaag. De puinlaag kan verband houden met de voormalige bewoning aan het Westeinde, maar eventueel ook met de verplaatsing van de Tolbrug en de Vlietoever. De archeologische verwachting voor dit deel van het plangebied kan daarom niet naar beneden worden bijgesteld. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Binnen het plangebied is een verstoorde laag aangetroffen tot een diepte van 140 tot 240 centimeter beneden maaiveld. Onder deze laag zijn strandwalafzettingen aangetroffen. De top van de strandwal is verstoord tot aanzienlijke diepte. Het was niet mogelijk om in het zuidoosthoek van het plangebied diep te boren vanwege puinvoorkomens. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De kans op het aantreffen van een (intacte) archeologische vindplaats wordt in vrijwel het hele plangebied zeer klein geacht. Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek wordt de archeologische verwachting voor het plangebied daarom bijgesteld naar ‘laag’. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert ten behoeve van de voorgenomen werkzaamheden hier geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Voor de uiterste zuidoosthoek dient afgewogen te worden of de aangetroffen puinresten eerst nader onderzocht moeten worden c-bijvoorbeeld door middel van een proefsleuf - of dat de locatie van de nieuwbouw iets verschoven wordt zodat de aangetroffen puinresten buiten de voormalige bebouwing aan het Westeinde komen te liggen.&lt;br&gt;Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Leidschendam-Voorburg, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen van het onderzoeksproces of dat nog aanvullend onderzoek nodig is. &lt;br&gt;Ook wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Leidschendam-Voorburg, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).&lt;/p&gt;