DOI: 10.14457/cu.the.1999.237
title: ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางกลสัทศาสตร์ของการหยุดกับการจัดผลัดในการสนทนาภาษาไทย

description: การวิจัยนี้มุ่งศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะทางกลสัทศาสตร์ของการหยุดกับการจัดผลัดในการสนทนา งานวิจัยนี้ได้ศึกษาการสนทนาประเภทการสัมภาษณ์และพบว่ามีการจัดผลัด 4 ชนิด คือ การครองผลัด การเปลี่ยนผลัดแบบราบรื่น การเปลี่ยนผลัดแบบไม่ราบรื่น และการชิงผลัด การวิเคราะห์ทำจากแง่มุมของผู้ร่วมสนทนา และแง่มุมบทบาทการเป็นผู้สัมภาษณ์ (IR) และการเป็นผู้ให้สัมภาษณ์ (IE) ของผู้ร่วมสนทนา โดยศึกษาจากข้อมูลการสนทนาแบบการสัมภาษณ์จำนวน 4 กรณีที่มีหัวข้อการสนทนาที่แตกต่างกัน คือ การสัมภาษณ์แบบขอความคิดเห็น 2 กรณี กับการสัมภาษณ์แบบขอข้อเท็จจริงอีก 2 กรณี บทสนทนาทั้ง 4 บท ประกอบด้วยหน่วยระหว่างการหยุดที่มีช่วงเงียบเชิงกลทั้งสิ้น 2910 หน่วย ค่าระยะเวลาของการหยุดในการจัดผลัดประเภทต่างๆ จะแตกต่างกัน คือ ค่าระยะเวลาของการหยุดในการชิงผลัดจะสั้นที่สุด และค่าระยะเวลาของการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบไม่ราบรื่นจะยาวที่สุด ส่วนค่าระยะเวลาของการหยุดในการครองผลัดและค่าระยะเวลาของการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบราบรื่นจะใกล้เคียงกัน โดยมีค่าระยะเวลายาวกว่าการหยุดในการชิงผลัดและสั้นกว่าการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบไม่ราบรื่น การวิเคราะห์ความแปรปรวนของค่าระยะเวลาของการหยุดในการจัดผลัดทั้ง 4 ประเภทแสดงว่าความแตกต่างที่พบในการจัดผลัดทั้ง 4 ประเภทไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ เมื่อเปรียบเทียบระยะเวลาของการหยุดในการจัดผลัดในการสัมภาษณ์ที่มี วัตถุประสงค์ต่างกัน 2 ชนิด พบว่า ในการสัมภาษณ์ความคิดเห็นค่าระยะเวลาของการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบราบรื่นจะยาวกว่าในการสัมภาษณ์ข้อเท็จจริงอย่างเห็นได้ชัด ทั้งนี้อธิบายได้ว่าในการให้ข้อคิดเห็น คู่สนทนาจะให้เวลาแก่ผู้พูดอีกคนหนึ่งค่อนข้างยาว คือ เปิดโอกาสให้ได้คิดเรียบเรียงความเห็นก่อนนำเสนอ ในแง่ของบทบาทการเป็นผู้สัมภาษณ์ (IR) และผู้ให้สัมภาษณ์ (IE) ผลการวิจัยพบว่าบทบาทการเป็นผู้สัมภาษณ์และผู้ให้สัมภาษณ์ของผู้ร่วมสนทนามีอิทธิพลต่อค่าระยะเวลาของการหยุดในการจัดผลัดกล่าวคือ ผู้สัมภาษณ์จะมีค่าระยะเวลาของการหยุดในการจัดผลัด 3 ประเภท คือ ในการครองผลัดการเปลี่ยนแปลงผลัดราบรื่น และการชิงผลัดสั้นกว่าผู้ให้สัมภาษณ์ อธิบายได้ว่าผู้สัมภาษณ์ให้เวลาแก่ผู้ให้สัมภาษณ์ในการจัดการผลัดมากกว่าการจัดผลัดของตนเอง ส่วนการเปลี่ยนแปลงผลัดแบบไม่ราบรื่นพบในผู้สัมภาษณ์เพียง 1 ครั้ง และมีระยะเวลายาวมาก ค่าระยะเวลานี้ยาวกว่าค่าเฉลี่ยของการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบไม่ราบรื่นที่พบในผู้ให้สัมภาษณ์ซึ่งมีจำนวน 10 ครั้ง การทดสอบความมีนัยสำคัญทางสถิติของความแตกต่างของค่าเฉลี่ยระยะเวลาการหยุดในการจัดผลัดประเภทต่างๆ ระหว่างผู้สัมภาษณ์พบว่ามีเพียงกรณีการครองผลัดเท่านั้นที่ค่าระยะเวลาของการหยุดของผู้สัมภาษณ์มีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนค่าระยะของการหยุดในการจัดผลัดประเภทอื่นนั้นแตกต่างอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิติ ระยะเวลาของการหยุดของผู้สัมภาษณ์มีรูปแบบค่อนข้างชัดเจน คือการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบไม่ราบรื่นมีค่าระยะเวลายาวที่สุด รองลงมาคือค่าระยะเวลาการหยุดในการเปลี่ยน ผลัดแบบราบรื่น ค่าระยะเวลาของการหยุดในการครองผลัด และค่าระยะเวลาการหยุดในการชิงผลัด ตามลำดับ ส่วนในรูปแบบในผู้ให้สัมภาษณ์มีความแตกต่างกัน ในส่วนของค่าระยะเวลาการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบราบรื่น คือ การในการสัมภาษณ์ความคิดเห็นมีช่วงการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบราบรื่นยาวกว่ากรณีการสัมภาษณ์ข้อเท็จจริง ดังนั้นรูปแบบการหยุดของผู้สัมภาษณ์กรณีสัมภาษณ์ความคิดเห็นจึงเหมือนกับผู้สัมภาษณ์ แต่รูปแบบของผู้ให้สัมภาษณ์กรณีการสัมภาษณ์ข้อเท็จจริงแตกต่างกับผู้สัมภาษณ์ คือค่าระยะเวลาของการหยุดในการครองผลัดของผู้ให้สัมภาษณ์ยาวกว่าค่าระยะเวลาของการหยุดในการเปลี่ยนผลัดแบบราบรื่น งานวิจัยนี้ได้แสดงให้เห็นลักษณะทางสัทศาสตร์ของการหยุดเป็นสัญญาณสำคัญอย่างหนึ่งในการจัดผลัด โดยจะมีรูปแบบที่แตกต่างกันในการจัดผลัดแต่ละประเภทอย่างเห็นได้ชัด การที่ลักษณะทางสัทศาสตร์ของการหยุดในการจัดผลัดมีค่าซ้อนทับกันทำให้ความแตกต่างของค่าระยะเวลาในการจัดผลัดแตกต่างกันอย่างไม่มีนัยสำคัญทางสถิตินั้น อธิบายได้ว่าในการจัดผลัดประเภทต่างๆ เราไมได้ใช้การหยุดเป็นสัญญาณสำคัญประการเดียว ในการจัดผลัดแต่มีการใช้สัญญาณสำคัญในการจัดผลัดประเภทอื่นที่นอกเหนือจากการหยุด เช่น ทำนองเสียงการเน้นเสียง รูปทางวากยสัมพันธ์ และอากัปกิริยา นอกจากนี้ความแตกต่างของค่าระยะเวลาในการจัดผลัดอาจมีปัจจัยในด้านการสื่อสาร อันได้แก่ บริบทการใช้ภาษาขณะนั้นๆ คือ วัตถุประสงค์ของการสนทนา หัวข้อการ สนทนา และความสัมพันธ์ระหว่างผู้ร่วมสนทนา เช่น บทบาทของผู้ร่วมสนทนา และสถานภาพทางสังคมของผู้ร่วมสนทนา โดยเฉพาะเรื่องความอาวุโส เป็นต้น ซึ่งน่าจะได้มีการศึกษาครั้งต่อไป