DOI: 10.17026/ar/g0zgjh
title: Plangebied Zuideinde 73 te Aarlanderveen, gemeente Alphen aan den Rijn; archeologisch vooronderzoek
title: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 6060

description: In opdracht van B+O Architecten B.V. heeft RAAP in september en oktober 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Zuideinde 73 te Aarlanderveen in de gemeente Alphen aan den Rijn.
Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning vanwege de bouw van een bijgebouw en de aanleg van een zwembad. De voor het project benodigde grondwerkzaamheden zijn in juni 2022 uitgevoerd. Om te onderzoeken of hierbij archeologische waarden geschaad zijn en wat de resterende archeologische verwachting van het perceel is, is dit vooronderzoek noodzakelijk.
Voor de ontginning in de late middeleeuwen was het gebied een ontoegankelijk veengebied. De Zuideinde is in het begin van de late middeleeuwen aangelegd als achterkade van het ontginningsblok vanaf de oever van de Oude Rijn. Vanaf de 12e eeuw ontstond een bewoningslint met boerderijen en woningen aan weerszijden van het Zuideinde. Op de kadastrale minuutkaart uit de periode van 1811 tot
en met 1832 is in het zuiden van het plangebied een woning met bijgebouw gekarteerd. Het bijgebouw is gesloopt omstreeks 1912 en de woning omstreeks 1989.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit blijkt dat op ca. 9 m –mv zich het Pleistocene oppervlak bevindt. Een eventuele archeologische vindplaats op dit niveau zal dateren uit het laat-paleolithicum of mesolithicum, zal bestaan uit de resten van een
jachtkampje en zal zich manifesteren als vondstspreiding van houtskool en vuursteenartefacten. Voor dit niveau geldt een onbekende archeologische verwachtingswaarde. Een eventuele archeologische vindplaats uit de late middeleeuwen of nieuwe tijd zal bestaan uit de resten van een boerderij - of
woonerf, zal bestaan uit een cluster van archeologische sporen als funderingsresten en resten van beer- en waterputten en zal zich manifesteren als een vondstconcentratie van aardewerk en resten bouwmateriaal in een humeuze, opgebrachte laag direct onder het maaiveld. Voor dit niveau gold op basis van het bureauonderzoek een hoge archeologische verwachtingswaarde.
Uit het op 4 oktober uitgevoerde verkennend booronderzoek blijkt dat het bodemprofiel uit mineraalarm veen op kwelderklei bestaat. Dit wordt afgedekt door een ca. 1 m dik pakket humeuze klei. Het humeuze kleipakket kan op basis van een baksteenbijmenging beschouwd worden als een in de late middeleeuwen of nieuwe tijd opgebracht pakket. Archeologische waarden uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd kunnen niet uitgesloten worden. Anderzijds wijst het ontbreken van een fasering in dit pakket en het ontbreken van een vondstconcentratie erop dat het pakket waarschijnlijk tijdens de sloop
van de woning omstreeks 1989 grondig is ‘opgeschoond’. Op basis van deze hypothese is de kans groot dat alleen archeologische diepe sporen (beer - en waterputten) bewaard zijn gebleven. Wij adviseren om de maximale verstoringsdiepte aan te passen van 30 tot 50 cm –mv. In de nabije
toekomst worden geen nieuwe bodemingrepen meer verwacht en zal het potentiële archeologische niveau niet meer bedreigd worden. Als wel bodemingrepen dieper dan 50 cm –mv plaats zullen vinden adviseren wij om opnieuw een toets uit te voeren of archeologisch vervolgonderzoek nodig is. Dit is
afhankelijk van de oppervlakte, aard en locatie van de ingrepen. Om meer inzicht te krijgen in de aan - of afwezigheid van archeologische waarden is aan te raden om een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te voeren, als in de toekomst archeologisch vervolgonderzoek nodig wordt geacht.