DOI: 10.14457/tu.the.2019.609
title: การปกปิดความสามารถในการทำนิติกรรมของผู้ไร้ความสามารถ

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จัดทำขึ้น เพื่อศึกษาถึงหลักเรื่องการปกปิดความสามารถในการทำนิติกรรมของผู้ไร้ความสามารถที่กฎหมายไทยในปัจจุบันยังไม่มีบทบัญญัติเฉพาะเพื่อรองรับถึงประเด็นดังกล่าว ในขณะที่เมื่อทำการศึกษาในเชิงกฎหมายเปรียบเทียบจากกฎหมายของประเทศสหพันธรัฐเยอรมนี ประเทศญี่ปุ่น ประเทศอังกฤษ ประเทศสหรัฐอเมริกา และประเทศสกอตแลนด์ จะพบว่า กฎหมายของประเทศเหล่านี้ล้วนแล้วแต่มีการกล่าวถึงประเด็นดังกล่าวเพื่อเป็นแนวทางในการปรับใช้กฎหมายกับข้อเท็จจริงที่อาจเกิดขึ้นในอนาคตทั้งสิ้น แม้ว่าในเชิงรายละเอียดจะมีเนื้อหาที่แตกต่างกันก็ตาม งานวิจัยฉบับนี้จึงมุ่งศึกษาเพื่อพิจารณาว่าหลักกฎหมายไทยที่มีในปัจจุบันจะมีหลักกฎหมายที่เพียงพอที่จะนำมาปรับใช้กับประเด็นเรื่องการปกปิดความสามารถหรือไม่ โดยเฉพาะหลักกฎหมายในเรื่องหลักสุจริต หลักการกลับคืนสู่ฐานะเดิม และหลักกฎหมายละเมิด และศึกษาถึงความจำเป็นในการแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเพื่อรองรับถึงประเด็นดังกล่าว จากการศึกษากฎหมายต่างประเทศเกี่ยวกับการปกปิดความสามารถในการทำนิติกรรมของผู้ไร้ความสามารถ จะพบว่าสามารถจำแนกหลักในเรื่องการปกปิดความสามารถได้เป็นสองส่วนหลัก คือ ส่วนที่เกี่ยวกับ“หลักเกณฑ์”ของการกระทำที่จะถือได้ว่าเป็นการปกปิดความสามารถ และส่วนที่เกี่ยวกับ“ผลทางกฎหมาย”จากการกระทำดังกล่าว ในส่วนของ “หลักเกณฑ์”ของการกระทำที่จะถือได้ว่าเป็นการปกปิดความสามารถนั้น จะมีประเด็นหลัก ๆ ในส่วนของเงื่อนไขของการกระทำอันเป็นการปกปิดความสามารถที่จะก่อให้เกิดผลทางกฎหมายแก่ผู้ไร้ความสามารถนั้น ซึ่งในส่วนนี้ ผู้เขียนเห็นว่าลำพังเพียงการปกปิดความสามารถของผู้ไร้ความสามารถแต่เพียงฝ่ายเดียวน่าจะยังไม่เพียงพอที่จะก่อให้เกิดผลทางกฎหมายในทางที่เป็นโทษแก่ผู้นั้น แต่ควรจะต้องประกอบไปด้วยเงื่อนไขของความพยายามในการตรวจสอบของคู่กรณีอีกฝ่ายหนึ่งด้วย โดยหากตรวจสอบแล้วยังไม่พบถึงข้อเท็จจริงในเรื่องของความเป็นผู้ไร้ความสามารถเพราะการกระทำอันเป็นการปกปิดความสามารถของผู้นั้น กฎหมายก็ควรจะกำหนดผลทางกฎหมายในทางที่เป็นโทษแก่ผู้ไร้ความสามารถนั้นได้ ในส่วนของ “ผลทางกฎหมาย”จากการปกปิดความสามารถ จากการศึกษากฎหมายต่างประเทศ จะพบว่าสามารถจำแนกผลทางกฎหมายที่มีการใช้บังคับได้เป็นสองรูปแบบหลัก คือ “ผลทางกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิในการบอกล้างนิติกรรม” กับ “ผลทางกฎหมายภายหลังการใช้สิทธิบอกล้างนิติกรรม”ซึ่งผลทางกฎหมายเกี่ยวกับสิทธิในการบอกล้างนิติกรรมนั้น โดยหลักจะเป็นการกล่าวถึงประเด็นในการตัดสิทธิฝ่ายผู้ไร้ความสามารถจากการบอกล้างนิติกรรมนั้น ในขณะที่ผลทางกฎหมายภายหลังการใช้สิทธิบอกล้างนิติกรรม โดยหลักจะเป็นการกล่าวถึงผลทางกฎหมายเรื่องการกลับคืนสู่ฐานะเดิม และหลักกฎหมายละเมิด ซึ่งผลทางกฎหมายทั้งในส่วนที่เกี่ยวกับสิทธิบอกล้างและผลภายหลังการบอกล้างนั้น ต่างก็มีข้อดีและข้อเสียในตัวเอง ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงเสนอให้นำผลทางกฎหมายทั้งสองกรณีมาใช้บังคับ โดยอาศัย“ระดับความไม่สุจริต”ของผู้ไร้ความสามารถมาเป็นเกณฑ์ในการจำแนก ทั้งนี้เพื่อให้สามารถนำผลทางกฎหมายทั้งสองรูปแบบนี้มาใช้ได้อย่างเหมาะสม และปิดจุดอ่อนของกันและกันได้ดียิ่งขึ้น จากการศึกษา แม้ว่าผลทางกฎหมายไทยในเรื่องหลักสุจริต หลักการกลับคืนสู่ฐานะเดิม และหลักกฎหมายละเมิด จะพอนำมาใช้ตีความเพื่อเป็นแนวทางในการกำหนดผลทางกฎหมายสำหรับผู้ไร้ความสามารถที่ปกปิดความสามารถได้ตามแนวทางของกฎหมายต่างประเทศก็ตาม แต่การไม่มีบทบัญญัติกฎหมายเฉพาะเพื่อรองรับถึงประเด็นการปกปิดความสามารถโดยตรง ก็อาจทำให้เกิดปัญหาด้านความเข้าใจที่ไม่ตรงกันเกี่ยวกับ “หลักเกณฑ์” ของการกระทำที่จะถือว่าเป็นการปกปิดความสามารถได้ ผู้เขียนจึงเห็นว่าควรมีการเพิ่มเติมบทบัญญัติในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์เพื่อรองรับหลักเรื่องการปกปิดความสามารถโดยตรง โดยเนื้อหาของบทบัญญัตินั้นจะประกอบไปด้วย “หลักเกณฑ์”ของการกระทำที่ถือว่าเป็นการปกปิดความสามารถ และ“ผลกฎหมาย”จากการกระทำดังกล่าว ทั้งนี้ เพื่อให้เกิดความชัดเจนแน่นอนในการปรับใช้มากยิ่งขึ้น