DOI: 10.14457/tu.the.2015.1284
title: การวิเคราะห์อภิมานงานวิจัยปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้มาลาเรียตามทฤษฎีแบบแผนความเชื่อด้านสุขภาพและทฤษฎีแรงสนับสนุนทางสังคม

description: โรคไข้มาลาเรียเป็นโรคติดเชื้อที่ก่อให้เกิดผลกระทบต่อสุขภาพของประชากร ปัจจุบันมีงานวิจัยจำนวนมากที่ศึกษาเกี่ยวกับปัจจัยที่ส่งผลต่อพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย เช่น ปัจจัยส่วนบุคคล ความรู้ การรับรู้ และแรงสนับสนุนทางสังคม ซึ่งผลการศึกษาของงานวิจัยมีทั้งสอดคล้องและขัดแย้งกัน การวิเคราะห์อภิมานงานวิจัยเป็นวิธีการสังเคราะห์งานวิจัยที่มีวัตถุประสงค์การศึกษาที่ใกล้เคียงกัน ซึ่งผลที่ได้จะมีความน่าเชื่อถือยิ่งขึ้น การศึกษานี้จึงมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย ด้วยวิธีวิเคราะห์อภิมานงานวิจัย       วิธีการศึกษา รูปแบการศึกษาเป็นการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและสังเคราะห์งานวิจัย สืบค้นบทความวิจัยในฐานข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ PubMed, Malaria Journal, Malaria World Journal และ ThaiLIS และสืบค้นด้วยมือจากห้องสมุดกรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข ที่ตีพิมพ์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2500-2556 คัดเลือกเอกสารตามเกณฑ์การคัดเลือกเข้า คัดเลือกออก ประเมินคุณภาพบทความและสกัดข้อมูลงานวิจัย วิเคราะห์หาขนาดความสัมพันธ์ของปัจจัยกับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้มาลาเรียด้วย Pooled Odds Ratio และ 95% Confidence Interval ประเมินความสอดคล้องของผลการวิจัยด้วยสถิติ Cochran’s Q test และประเมินอคติจากการตีพิมพ์ด้วย Funnel plot        ผลการศึกษา จากการสืบค้นพบบทความจำนวน 144,792 เรื่อง มีจำนวน 22 เรื่อง ที่ผ่านเกณฑ์การคัดเลือกงานวิจัยและผ่านการประเมินคุณภาพงานวิจัย พบว่า เพศ การศึกษา ประวัติการป่วยเป็นโรคไข้มาลาเรีย ความรู้เกี่ยวกับโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้โอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้ความรุนแรงของโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้อุปสรรคของการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย และการสนับสนุนข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับโรคไข้มาลาเรีย เป็นปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย พบว่าเพศหญิงมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 1.19 เท่าของเพศชาย (p value &lt; 0.001) ผู้ที่ได้รับการศึกษา มีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 1.16 เท่าของผู้ที่ไม่ได้รับการศึกษา (p value &lt; 0.001) ผู้ที่ไม่เคยป่วยเป็นโรคไข้มาลาเรียมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 1.36 เท่าของผู้ที่เคยมีประวัติการป่วย (p value = 0.015) ผู้ที่มีความรู้เกี่ยวกับโรคไข้มาลาเรียมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 1.22 เท่าของผู้ที่ไม่มีความรู้เกี่ยวกับโรคไข้มาลาเรีย (p value &lt; 0.001) ผู้ที่มีการรับรู้โอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคไข้มาลาเรียมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 2.04 เท่าของผู้ที่ไม่มีการรับรู้โอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคไข้มาลาเรีย (p value &lt; 0.001) ผู้ที่มีการรับรู้ความรุนแรงของโรคไข้มาลาเรียมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 1.52 เท่าของผู้ที่ไม่มีการรับรู้ความรุนแรงของโรคไข้มาลาเรีย (p value = 0.003) ผู้ที่มีการรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันโรคไข้มาลาเรียมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 3.18 เท่าของผู้ที่ไม่มีการรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย (p value &lt; 0.001) ผู้ที่ไม่มีการรับรู้อุปสรรคของการป้องกันโรคไข้มาลาเรียมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 1.59 เท่าของผู้ที่มีการรับรู้อุปสรรคของการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย (p value = 0.001) และผู้ที่ได้รับรู้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับโรคไข้มาลาเรียมีพฤติกรรมป้องกันโรคไข้มาลาเรียเป็น 1.15 เท่าของผู้ที่ไม่ได้รับรู้ข้อมูลข่าวสาร (p value = 0.043) พบว่าอาชีพและการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์ในการป้องกันโรคไข้มาลาเรียไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย           โดยสรุป ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย ได้แก่ เพศ การศึกษา ประวัติการป่วยเป็นโรคไข้มาลาเรีย ความรู้เกี่ยวกับโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้โอกาสเสี่ยงในการเกิดโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้ความรุนแรงของโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้ประโยชน์ของการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย การรับรู้อุปสรรคของการป้องกันโรคไข้มาลาเรีย และการสนับสนุนข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับโรคไข้มาลาเรีย จึงควรพิจารณาปัจจัยเหล่านี้ มาใช้เป็นแนวทางในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมไปสู่การปฏิบัติเพื่อป้องกันโรคไข้มาลาเรีย