DOI: 10.17026/ar/0jgh0c
title: Zwaagdijk 229, WWD150 – 150kV Hoogspanningsstation Westwoud te Zwaagdijk-Oost, gemeente Medemblik (A-1000262)
title: Zwaagdijk 229, WWD150 – 150kV Hoogspanningsstation Westwoud te Zwaagdijk-Oost, gemeente Medemblik (A-1000262)

description: ADC ArcheoProjecten in juni en juli 2024 een bureauonderzoek en in
oktober 2024 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Zwaagdijk, WWD150 – 150kV Hoogspanningsstation Westwoud, gemeente Medemblik. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen sloop van het hoogspanningsstation en bouw van nieuwe schakeltuin conform de AIS-standaard van TenneT. Hiervoor moet een omgevingsvergunning worden aangevraagd. De exacte diepte van de grondroerende werkzaamheden is nog niet bekend, naar verwachting zullen deze reiken tot maximaal 1,5 m -mv. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit is gebleken dat in ondergrond van het plangebied resten vanaf het Laat-Neolithicum en de Vroege
Bronstijd aanwezig kunnen zijn. Een archeologisch niveau zal herkenbaar zijn als een humeuze cultuurlaag of een veenlaag bovenop wad- en kwelderlandafzettingen die zich vanaf het Midden Neolithicum hebben gevormd in het plangebied. Rond 1800 (overgang Vroege en Midden Bronstijd)
vond waarschijnlijk een grote overstroming plaats waardoor het landschap veranderde. Er ontstaat in het oostelijk deel van West-Friesland dan een hoog opgeslibd kweldergebied dat intensief werd bewoond. Resten uit de Midden en eventueel Late Bronstijd zullen zich op en in de top van de
overstromingsafzettingen bevinden. Doordat het oorspronkelijk afdekkende veenpakket is verdwenen (zie onder), kan het Midden eventueel Late Bronstijd niveau direct onder de bouwvoor of onder een (sub) recent ophogingspakket aanwezig zijn. Aanwijzingen voor akkerbouw in het Laat Neolithicum en de Vroege Bronstijd in het onderzoeksgebied komen uit de opgraving Noorderboekert die 400 m ten zuidoosten van het plangebied is uitgevoerd. De archeologische resten concentreren zich hier op de hoge delen van een kreekrug. Door vernatting en veenvorming in de loop van de Bronstijd vindt er in West Friesland een afname van de bewoning plaats. Aangenomen wordt dat het gebied Noorderboekert
al in de Late Bronstijd te nat was voor bewoning of landbouw. Zoals hierboven beschreven is het veenpakket in de loop van de Middeleeuwen ontgonnen en nagenoeg volledig verdwenen. Een uitzondering hierop vormen middeleeuwse bewoningslinten waar onder ophogingen nog een restant veen kan worden aangetroffen. Het noordelijk deel van het plangebied maakt deel uit van een ontginningslint en direct ten noordoosten van het plangebied is, is zeker vanaf de 17e eeuw bebouwing aanwezig. Eventuele resten gerelateerd aan deze huisplaats zullen echter zijn verstoord door de aanwezigheid van hoogspanningskabels die op basis van de KLICmelding hier aanwezig zijn. Ook elders in het plangebied zijn veel (stroom)kabels en leidingen aanwezig waardoor archeologische resten kunnen zijn vestoord. In het midden van plangebied is een ophogingspakket aanwezig dat op basis van een vergelijking met de hoogteligging van het maaiveld buiten de ophoging een dikte heeft van ca. 70 cm. Mogelijk beperkt
de verstoring door kabels en leidingen zich hier tot het ophogingspakket.
Om bovengenoemde verwachting te toetsen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. De diepere ondergrond van het plangebied bestaat uit wad-kwelderafzettingen (I) die in het Neolithicum zijn afgezet. Omdat dit pakket niet in alle boringen is bereikt kan op basis van dit onderzoek geen compleet beeld van dit niveau worden gegeven. De wad- kwelderafzettingen
worden afgedekt door een veenlaag die waarschijnlijk een ouderdom kent in het Laat Neolithicum of de Vroege Bronstijd. Hierboven zijn weer wad kwelderafzettingen (II) aanwezig. Dit zijn de waarschijnlijk overstromingsafzettingen die rond 1800 voor Christus zijn afgezet. In een aantal boringen bevindt zich boven deze overstromingsafzettingen een humeuze laag die
voornamelijk bestaat uit zandig veen of sterk humeuze zandige klei met hierboven een ophogingspakket. De humeuze laag is waarschijnlijk gevormd direct voorafgaand het aanbrengen van het ophogingspakket, mogelijk is ook een restant van de voormalige veenbedekking opgenomen in de laag. In de andere boringen liggen de intacte overstromingsafzettingen (wadkwelderafzettingen
II) direct onder de omgewerkte bovengrond. De top van de bovenste wad- kwelderafzettingen zijn buiten de zone met een ophogingspakket verstoord tot een diepte van 15 tot 95 cm -mv (tussen 1,59 en 2,65 m -NAP). Ter plaatse van het ophogingspakket ligt de top van de bovenste wad-kwelderafzettingen dieper, tussen 115 en 185 cm -mv (tussen 2,03 en 2,81 m – NAP). Hier is waarschijnlijk een groter deel van de top van de bovenste wad- kwelderafzettingen verstoord, maar het is ook mogelijk dat als gevolg van het ophogingspakket en eventuele voorbelasting voordat het ophogingspakket is opgebracht zetting
heeft plaatsgevonden waardoor de verschillende grondlagen naar beneden zijn gezakt. In de waarschijnlijk laatneolithische en/of Vroege Bronstijd veenlaag en in de onderliggende wadkwelderafzettingen I kunnen archeologische resten uit het Laat Neolithicum en de Vroege Bronstijd aanwezig zijn. Omdat bij het huidige onderzoek het onderliggende pakket wad-kwelderafzettingen niet overal is bemonsterd kan er geen duidelijk beeld worden geschetst van het wadkwelderlandschap in het Laat Neolithicum. Wel is de veenlaag in de meeste boringen die buiten het ophogingspakket zijn gezet aangetroffen. De laatneolithische en/of Vroege Bronstijd veenlaag bevindt zich in het plangebied tussen 2,80 en 3,28 m – NAP, dit is lager dan het hoogste voorkomen van deze laag bij de opgraving Noorderboekert (ca. 2 m – NAP). Ter plaatse van de
opgraving Noorderboekert zijn de resten van een akkercomplex met name op hoger gelegen kreekrugafzettingen aangetroffen. Op basis van de lagere ligging kan worden geconcludeerd dat het plangebied in deze periode deel uitmaakt van een relatief laaggelegen gebied dat minder geschikt is voor bewoning. In de wad- kwelderafzettingen II, die onder de verstoorde bovengrond of onder het ophogingspakket/ de humeuze laag aanwezig zijn, kunnen archeologische resten uit de Midden en mogelijk ook de Late Bronstijd aanwezig zijn. De top van dit niveau ligt tussen 30 en 185 cm -mv (1,59 m en 2,81 m – NAP).Aanbeveling Archeologie West-Friesland