DOI: 10.17026/dans-2x8-s3q6
title: Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen Weilanddepot Doezumertocht te Lutjegast, gemeente Westerkwartier
title: Antea Group Archeologie 2021/133

description: &lt;p&gt;In mei en juni 2021 heeft Antea Group BV een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen uitgevoerd te Lutjegast, gemeente Westerkwartier. De aanleiding is de herinrichting van een weiland tot slibdepot, waarbij bodemverstorende werkzaamheden zullen worden verricht (tot ca. 30 cm beneden maaiveld) en waarbij eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen worden verstoord.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Waar kunnen we wat verwachten? Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Een verkennend archeologisch booronderzoek heeft als doel het in kaart brengen van eventuele verstoringen in de bodem, het verkrijgen van enig inzicht in de bodemopbouw van het gebied en aldus het in kaart brengen van kansrijke en kansarme zones wat betreft archeologie. Een bureau- en booronderzoek worden vaak aangeduid als archeologisch vooronderzoek. Op basis van dat onderzoek wordt bepaald of een locatie een kans is op een archeologische vindplaats en archeologisch veldonderzoek (bijvoorbeeld door middel van proefsleuven) noodzakelijk is. Zie bijlage 2 voor een overzicht van de stappen binnen de Archeologische Monumentenzorg (AMZ).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bevindingen bureauonderzoek&lt;br&gt;Het plangebied ligt in het Fries-Gronings kleigebied. Voor de verwachte ontgravingsdiepte van 30 cm beneden maaiveld geldt er een middelhoge archeologische verwachting vanaf de Romeinse tijd/vroege middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. De hoogste verwachting voor de aanwezigheid van archeologische resten geldt voor het westelijke gedeelte van het plangebied, waar er hoger gelegen getij-inversieruggen voorkomen die, ten opzichte van de rest van het plangebied, het meest geschikt waren voor bewoning in de Romeinse tijd en vroege middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bevindingen booronderzoek&lt;br&gt;De boorprofielen bestaan uit een viertal laagpakketten van boven naar beneden bestaande uit een knipkleilaag van 0,6 m dik, die ofwel direct op het dekzand (hooggelegen westelijk deel van het plangebied) ofwel is gelegen op een tussenlaag van veen (laaggelegen oostelijk deel van het plangebied). Dit veen is aan de bovenzijde mineraalrijk door het opspoelen van klei en aan de onderkant vermoedelijk door enige erosie van het dekzand. Het dekzand is echter relatief intact te noemen, juist door deze afdekking met veen en klei. Ook in de lagere, vernatte delen van het terrein komen podzolprofielen voor, maar in het hogere deel betreffen dit duidelijke humuspodzolprofielen die op langdurige droge condities wijzen (voordat het gebied werd overspoeld met klei).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Landschappelijk is sprake van een overgangsgebied van dekzandruggen in het westen en noordwesten naar een met veen gevulde dekzand- of morenelaagte. In hoeverre de dekzandruggen landschappelijk correleren met glaciale (keileem)ruggen is uit dit onderzoek niet duidelijk. De welvingen in het holocene getijdendek zijn echter wel duidelijk terug te voeren op dit pleistocene reliëf en betreft daarmee geen inversierug. Het kleidek bovenop het oudere reliëf heeft een vrij gelijkmatige dikte (van 0,6 m).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resten (indicatoren) voor een vindplaats uit de periode Romeinse tijd – nieuwe tijd zijn niet aangetroffen en ook is er geen aanwijzing voor een archeologische laag (cultuurlaag). Er wordt geconcludeerd dat dit type vindplaats niet aanwezig is in het plangebied. De verwachting is getoetst en wordt bijgesteld naar laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel is er hooggelegen dekzand (tot 0 m NAP) met intacte, zij het wat korte podzolprofielen aangetroffen. Terwijl de lagere delen van het plangebied gedurende het neolithicum verdronken in het oprukkend veen, zal dit hogere dekzand langdurig aan de oppervlakte hebben gelegen en mogelijk pas zijn toegedekt met klei tegen het einde van de Romeinse tijd. Dit hoge dekzand is potentieel bewoonbaar geweest gedurende de steentijd en de late prehistorie. Het niveau is door de bedekking met knipklei relatief intact in de bodem aanwezig vanaf een diepte van 0,6 m -mv. De verwachting is getoetst en is hoog. Ook in het bureauonderzoek werd er echter al rekening mee gehouden dat dit niveau onder het te verstoren niveau zou liggen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Wij adviseren over te gaan tot vrijgave van het plangebied, voor zover dit formeel nog niet aan de orde was. De geplande ingrepen tot 0,3 m-mv vinden namelijk boven het archeologisch relevante niveau plaats. Deze vrijgave is voorwaardelijk en geldt tot een diepte van maximaal 0,5 m onder het huidig maaiveld. Voor ingrepen dieper dan 0,5 m -mv kunnen in het noordelijke en westelijke deel van het plangebied eventuele archeologische vindplaatsen op het dekzandreliëf worden verstoord en diepere ingrepen zijn daarmee niet vrijgegeven. De ophoging van de gronden kan zonder aanvullend archeologisch onderzoek worden uitgevoerd.&lt;/p&gt;
description: Date Submitted: 2022-03-16
description: Issued: 2021-08-30