DOI: 10.14457/stou.the.2019.66
title: ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส

description: การวิจัยเชิงสำรวจครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ปัจจัยส่วนบุคคลของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ความรู้การรับรู้ต่อโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และปัจจัยสนับสนุนการดำเนินงาน (2) พฤติกรรมการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (3) ความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคล ความรู้และการรับรู้ต่อโรคไข้เลือดออก และปัจจัยสนับสนุนการดำเนินงานกับพฤติกรรมการดำเนินงานป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออก และ (4) ปัญหา อุปสรรค และข้อเสนอแนะการป้องกันควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในอำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส ประชากรที่ศึกษา คือ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส จำนวน 552 คน คำนวณได้ขนาดตัวอย่าง 233 คน ด้วยวิธีการสุ่มตัวอย่างแบบง่าย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย เป็นแบบสอบถามเกี่ยวกับปัจจัยส่วนบุคคลของอาสาสมัครสาธารณสุข ความรู้เรื่องโรคไข้เลือดออก การรับรู้ต่อโรคไข้เลือดออก ปัจจัยสนับสนุนการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก พฤติกรรมการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส มีค่าความเที่ยงทั้งฉบับ เท่ากับ 0.85 สถิติที่ใช้ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การทดสอบความสัมพันธ์ไคสแควร์และสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์ของเพียร์สันผลการวิจัยพบว่า (1) อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง ร้อยละ 79.4 อายุเฉลี่ย 42.01 ปี มีสถานภาพสมรส การศึกษาสูงสุดระดับมัธยมศึกษา อาชีพหลักประกอบอาชีพรับจ้าง รายได้เฉลี่ยต่อเดือนต่ากว่า 5,000 บาทระยะเวลาปฏิบัติงานเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขมากกว่า 10 ปีขึ้นไปมีความรู้โรคไข้เลือดออกอยู่ในระดับมาก การรับรู้ต่อโรคไข้เลือดออกอยู่ในระดับสูงและปัจจัยสนับสนุนการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกอยู่ในระดับสูง (2) พฤติกรรมการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก อยู่ในระดับสูง (3) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านอย่างมีนัยสาคัญสถิติที่ระดับ 0.05 คือ ความรู้โรคไข้เลือดออกการรับรู้ต่อโรคไข้เลือดออก ปัจจัยสนับสนุนการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรค ได้แก่ การได้รับแจ้งข่าวสารการระบาดของโรค วัสดุอุปกรณ์ป้องกันและควบคุมโรค งบประมาณ การได้รับคำแนะนำช่วยเหลือการปฏิบัติงาน และ (4) ปัญหาอุปสรรคที่สำคัญ คือ ประชาชนให้ความร่วมมือในการดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกยังน้อย ข้อเสนอแนะ เจ้าหน้าที่สาธารณสุขควรส่งเสริมภาคประชาชนให้เข้ามามีบทบาทการทำงานเชิงเครือข่ายร่วมกับอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านทุกขั้นตอน ซึ่งจะช่วยเสริมให้การดำเนินงานป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลยิ่งขึ้น || The purposes of this survey research were to study: (1) personal characteristics, knowledge and perception about dengue hemorrhagic fever (DHF) and work support factors; (2) DHF prevention and control operational behaviors; (3) relationships between personal characteristics, DHF knowledge and perception, and work support factors and DHF prevention and control operational behaviors; and (4) problems of and recommendations for DHF prevention and control, all among village health volunteers (VHVs) in Waeng district, Narathiwat province. The study was conducted in a sample of 233 VHVs randomly selected from all 552 village health volunteers in Waeng district. An instrument for data collection was a questionnaire covering VHV’s personal characteristics, DHF knowledge/perception, work support factors, and DHF prevention and control behaviors in the district. The questionnaire’s reliability value was 0.85. Statistics for data analysis were frequency, percentage, mean, standard deviation, chi-square test and Pearson's product moment correlation coefficient. Research findings showed that: (1) among VHVs, most of them were married females aged of 42.01 years on average, completed secondary school, worked as employees, and had an average monthly income less than 5,000 baht and more than 10 years of experience as volunteers; their DHF knowledge/perception and work support factors were at the high level. Work support factors of DHF prevention and control operation were reception of message on DHF outbreak, materials and method for DHF prevention and control, fiscal budget, obtaining advice and assistance for the operations; (2) their DHF prevention and control operational behaviors were at the high level; (3) factors significantly associated with their DHF prevention and control operational behaviors were DHF knowledge and perception, and work support factors (p &lt; 0.05); and (4) the major problem was low level of people’s participation. It is thus suggested that health officials should encourage public participation in local health networks together with VHVs to enhance the efficiency and effectiveness of DHF prevention and control efforts.