DOI: 10.17026/dans-22z-bwyf
title: Naast de Oude Kerk te Oosterbeek, gemeente Renkum; archeologisch onderzoek: een opgraving Naast de Oude Kerk te Oosterbeek, gemeente Renkum; archeologisch onderzoek: een opgraving

description: &lt;p&gt;&lt;p&gt;In opdracht van de bouwcommissie Oude Kerk Oosterbeek heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau een archeologische opgraving en een saneringsbegeleiding uitgevoerd in verband met geplande bouw van nieuwe voorzieningen rond de Oude Kerk te Oosterbeek in de gemeente Renkum. Het veldwerk is uitgevoerd van 17 april t/m 13 juni 2013.&lt;br&gt;&lt;p&gt;De opgravingsstrategie bestond uit het aanleggen en opgraven van diverse bouwputten en -sleuven ten behoeve van de ondergrondse nieuwbouw naast de Oude Kerk. Nadat in de bouwput, onder de totaal geroerde toplaag van circa 1 m dik, een loopgraaf uit de Tweede Wereldoorlog werd aangetroffen, is het onderzoek tijdelijk stil gelegd. De loopgraaf bleek te zijn opgevuld met bouwpuin (waaronder asbest), terwijl in de omliggende grond een niveau van intacte inhumatiegraven werd vastgesteld. Om een zo goed mogelijke inschatting te kunnen maken van de kosten van een bodemsanering en een meer uitgebreide archeologische opgraving, is een twee dagen durende archeologische en milieukundige inventarisatie uitgevoerd. Hierbij is in het kerkhof een proefsleuf gegraven om de begravingsdichtheid (horizontaal) en -diepte (verticaal) van het kerkhof te bepalen. Daarnaast is de loopgraaf onder milieukundige begeleiding gesaneerd. De resultaten van de inventarisatie leidden tot de constatering dat bij een ongewijzigde realisatie van het bouwplan de kosten voor archeologisch onderzoek dusdanig hoog zouden zijn dat uitvoering daarvan onhaalbaar was. Mede op grond hiervan is het liggende plan en de uitvoer daarvan gestaakt. Hiermee is tevens een einde gekomen aan het archeologisch veldonderzoek.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Het onderzoek heeft de resten opgeleverd van twee complextypen. In de eerste plaats gaat om resten van het kerkhof en de kerk, die bestaan uit zes begravingen en de funderingen van de kerk en de kerkhofmuur. Daarnaast zijn relicten uit de Tweede Wereldoorlog aangetroffen, die bestaan uit een loopgraaf en diverse militaria &lt;p&gt;Op het kerkhof zijn delen van zes skeletten blootgelegd op vier verschillende niveaus. Een van de graven op het hoogste niveau is op basis van 14C-datering gedateerd tussen 1674 en 1865 na Chr.&lt;br&gt;Op het diepste niveau is een begraving gedateerd tussen circa 1020 en 1155 na Chr.&lt;br&gt;&lt;p&gt;De aangetroffen funderingen zijn van verschillende kerkfasen.&lt;br&gt;&lt;p&gt;De vroegste resten bestaan uit funderingsresten van het tufstenen romaanse koor uit 12e of 13e eeuw met daartegenaan de funderingen van de in de 14e eeuw aangebrachte steunberen in baksteen. Ook van het bakstenen gotische koor uit de 15e eeuw zijn de funderingen gelokaliseerd.&lt;br&gt;Ten slotte zijn resten van het dwarsschip uit 1865 aangetroffen. De aangetroffen kerkhofmuur met steunberen is opgebouwd uit hergebruikt tufsteen en baksteen. De muur is op 16e-eeuwse kaarten afgebeeld, maar kan mogelijk al bij de eerste verbouwingen met baksteen in de 14e eeuw zijn opgebouwd.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Een aangetroffen loopgraaf is aangelegd in het begin van 1945 en maakte deel uit van een groter systeem rond de kerk. Het spoor van de loopgraaf bestond uit een puinvulling. Direct na de oorlog werd door de bevolking van Oosterbeek een begin gemaakt met het puinruimen en de wederopbouw van het geruïneerde Oosterbeek. Hierbij werden de loopgraven opgevuld met het puin van vernielde huizen, achtergelaten militaria en ander puin. De aangetroffen militaria uit zowel de loopgraaf als de bovengrond zijn voornamelijk Brits en afkomstig uit de Slag om Arnhem. Ook zijn er artikelen met een Amerikaanse of Duitse herkomst aangetroffen &lt;p&gt;Met deze opgraving is het onderzoek ten behoeve van het uitbreidingsplan voor de Oude Kerk afgesloten. Voor de nieuwe voorzieningen van de kerk is een alternatief plan gekozen. De resultaten van het archeologisch onderzoek wijzen er op dat rondom de kerk met behoudenswaardige resten rekening gehouden moet worden. Dit geldt zowel voor de resten die direct verband houden met de kerk en het kerkhof als om resten uit de Tweede Wereldoorlog. Daarom wordt aanbevolen archeologisch onderzoek uit te voeren indien ontwikkelingsplannen voor aangrenzende gebieden worden voorgenomen.&lt;/p&gt;