DOI: 10.14457/tu.the.2015.595
title: การจัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลจากการให้บริการของบริษัทต่างประเทศ: กรณีการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์

description: เนื่องจากการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ต้องอาศัยการทำงานร่วมกันของเครื่องคอมพิวเตอร์และเซิร์ฟเวอร์ซึ่งตั้งอยู่ในสถานที่ต่างๆที่ห่างกันออกไปทั้งในและต่างประเทศ จึงก่อให้เกิดปัญหาการจัดเก็บภาษีขึ้นในหลายประเด็น ทั้งปัญหาในการจัดเก็บภาษี ตลอดจนการตรวจสอบและป้องกันการเลี่ยงภาษีของธุรกิจการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ ผู้เขียนจึงได้จัดทำวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ขึ้นเพื่อศึกษาเกี่ยวกับปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลจากการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ของบริษัทต่างประเทศในประเด็นต่างๆ โดยมุ่งเน้นศึกษาปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้นิติบุคคลของประเทศไทยและประเทศฝรั่งเศสจากการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ของบริษัทต่างประเทศภายใต้สถานการณ์ต่างๆที่อาจเกิดขึ้นในกรณีของการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ ซึ่งผลจากการศึกษาพบว่า1) ในประเด็นเกี่ยวกับการจำแนกประเภทของเงินได้จากธุรกิจการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ภายใต้กฎหมายไทย ปรากฏว่า ค่าตอบแทนจากธุรกิจการประมวลผลแบบคลาวด์โดยทั่วไปแล้วสามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภทหลัก คือ (1) ค่าตอบแทนการใช้ซอฟต์แวร์เพื่อเข้าถึงบริการประมวลผลแบบคลาวด์ ซึ่งผู้เขียนมีความเห็นว่าเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(3) แห่งประมวลรัษฎากร และ (2) ค่าบริการในการประมวลผลซึ่งผู้เขียนมีความเห็นว่าเป็นเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร2) ในประเด็นเกี่ยวกับการจำแนกประเภทของเงินได้จากธุรกิจการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ภายใต้ข้อตกลงในอนุสัญญาภาษีซ้อนฯ ปรากฏว่า (1) ค่าตอบแทนการใช้ซอฟต์แวร์เพื่อเข้าถึงบริการประมวลผลแบบคลาวด์โดยทั่วไปแล้วถือเป็นค่าสิทธิ (Royalty) และ (2) ค่าบริการในการประมวลผลถือเป็นรายได้ประเภทกำไรจากธุรกิจ (Business Profit) ภายใต้อนุสัญญาภาษีซ้อนฯ3) ในประเด็นเกี่ยวกับสถานประกอบการถาวรของธุรกิจการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ ปรากฏว่า (1) หลักเกณฑ์ของอนุสัญญาภาษีซ้อนฯว่าด้วยเรื่องสถานประกอบการถาวรที่ใช้อยู่ในปัจจุบันไม่เพียงพอ และก่อให้เกิดข้อจำกัดแก่ประเทศแหล่งเงินได้ในการจัดเก็บภาษีจากบริษัทต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ ตลอดจนธุรกิจอื่นๆที่ให้บริการผ่านระบบดิจิตอล  และ (2) ในส่วนของกฎหมายภาษีอากรภายใต้ประมวลรัษฎากรและกฎหมายลำดับรองต่างๆของประเทศไทยเอง ก็ยังคงมีข้อจำกัดที่ทำให้ไม่สามารถจัดเก็บภาษีจากธุรกิจการให้บริการผ่านระบบดิจิตอลได้อย่างมีประสิทธิภาพเท่าที่ควร เนื่องจากหลักเกณฑ์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน มีแนวคิดมุ่งเน้นไปที่ความมีตัวตนทางกายภาพในรัฐแหล่งเงินได้ของผู้ให้บริการเท่านั้น4) ในประเด็นเกี่ยวกับการหลีกเลี่ยงภาษีเงินได้ของธุรกิจการให้บริการประมวลผลแบบคลาวด์ ปรากฏว่า สาเหตุสำคัญประการหนึ่งของปัญหาการหลีกเลี่ยงภาษีในรัฐแหล่งเงินได้เกิดจากการที่อนุสัญญาภาษีซ้อนฯมักจะกำหนดให้กิจกรรมบางประเภทถือเป็นกิจกรรมที่ได้รับยกเว้นไม่ให้ถือเป็นสถานประกอบการถาวรของบริษัทต่างประเทศผู้ให้บริการในรัฐแหล่งเงินได้ ทั้งที่กิจกรรมเหล่านั้นมิได้มีลักษณะเป็นการเตรียมการหรือเป็นส่วนประกอบของธุรกิจดังกล่าวแต่อย่างใด ประกอบกับหลักเกณฑ์การเกิดสถานประกอบการถาวรประเภทตัวแทนที่มักจะจำกัดอยู่แต่เพียงการก่อให้เกิดสัญญาขึ้นอย่างเป็นทางการในนามของผู้ประกอบการในต่างประเทศเท่านั้น กรณีจึงเป็นการเปิดโอกาสให้ผู้ให้บริการในต่างประเทศสามารถอาศัยช่องโหว่ดังกล่าวในการหลีกเลี่ยงการเสียในประเทศไทยได้โดยง่ายผู้เขียนจึงเสนอให้ประเทศไทยแก้ไขเพิ่มเติมทั้งในส่วนของกฎหมายภายในของประเทศไทย เช่น มาตรา 66 แห่งประมวลรัษฎากร คำสั่งกรมสรรพากรที่ ท.ป. 4/2528 รวมถึงคำชี้แจงของกรมสรรพากรในประเด็นต่างๆที่เกี่ยวข้อง ตลอดจนเสนอให้ประเทศไทยดำเนินการเจรจาเพื่อแก้ไขข้อบทว่าด้วยสถานประกอบการถาวรภายใต้อนุสัญญาภาษีซ้อนฯที่ประเทศไทยทำไว้กับประเทศต่างๆ โดยเฉพาะในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการกำหนดประเภทของกิจกรรมที่ได้รับยกเว้นไม่ถือเป็นสถานประกอบการถาวร และหลักเกณฑ์เกี่ยวกับสถานประกอบการถาวรประเภทตัวแทน ตามแนวทางที่ OECD ได้เสนอไว้ในรายงานเกี่ยวกับมาตรการป้องกันการกัดกร่อนฐานภาษีและการถ่ายโอนกำไรของกิจการ