DOI: 10.17026/ar/ge0ezr
title: Plangebied Haspengouw (nr. 7) en Kruisstraat (nrs. 35 en 37) te Heer, gemeente Maastricht.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek.
title: Raap Rapport 7789

description: &lt;p&gt; Inleiding
&lt;p&gt; In opdracht van MVJ Ontwikkelingen B.V. heeft RAAP in de periode april-mei 2025 een archeologisch
bureauonderzoek uitgevoerd ter plaatse van plangebied Haspengouw (nr. 7) en Kruisstraat (nrs. 35 en
37) te Heer (gemeente Maastricht). Het onderzoek vond plaats in het kader van een aanvraag
planologische omgevingsvergunning (voormalige bestemmingsplanwijziging). In het plangebied zal de
huidige bebouwing gesloopt worden en nieuwbouw gerealiseerd worden.
&lt;p&gt; Resultaten
&lt;p&gt; Het plangebied kent een gunstige hoge en droge ligging op een lösswand, in het overgangsgebied van
het lager gelegen Maasdal naar het hoger gelegen lösslandschap. De bodem is in het gebied niet
gekarteerd vanwege de ligging in de bebouwde kom. Van nature worden radebrikgronden verwacht,
maar vanwege de ligging op een lösswand en nabij de terrasrand van het terras van Caberg, kan
uitgegaan worden van enige vorm van hellingerosie, waardoor wellicht eerder een bergbrikgrond of
zelfs een vaaggrond aanwezig zou kunnen zijn.
&lt;p&gt; In het plangebied is nog geen archeologische vindplaats bekend. Het maakt wel deel uit van de
historische dorpskern van Heer, een monument van hoge archeologische waarde, waar
bewoningssporen uit de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd kunnen worden verwacht (AMKmonumentnr.
16417). Binnen een straal van max. 500 m zijn er vooral vindplaatsen uit de Romeinse
tijd en de late middeleeuwen t/m nieuwe tijd bekend.
&lt;p&gt; Het plangebied was in het begin van de 19e eeuw al bewoond. Op het kadastrale minuutplan zijn
meerdere huizen met achtererven te zien die zich concentreerden langs de voorlopers van de toen al
aanwezige wegen Kruisstraat en Haspengouw. Omstreeks 1989 vindt ook uitbreiding van de bebouwing
naar het achterliggende terrein plaats. Daarna blijft het plangebied nagenoeg onveranderd.
&lt;p&gt; Vanwege de gunstige ligging nabij een terrasrand en in de mogelijke nabijheid van geulen in het
Maasdal, kunnen vindplaatsen van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum en mesolithicum niet
worden uitgesloten. Verder is er een algemene hoge archeologische verwachting voor nederzettingen
van landbouwers uit de periode neolithicum t/m volle middeleeuwen. Vanwege de ligging in de
historische kern van Heer, is er een zeer hoge archeologische verwachting voor nederzettingsresten uit
de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Deze zeer hoge verwachting wordt onderschreven door de
aanwezigheid van historische bebouwing op het kadastrale minuutplan uit het begin van de 19e eeuw.
&lt;p&gt; Vanwege de ligging op een lösswand en nabij een terrasrand, wordt als gevolg van hellingerosie
verwacht dat ondiepe sporen en vondststrooiingen niet meer intact zijn, maar delen van dieper
ingegraven sporen wel. Over de mate van erosie en de gaafheid van eventueel aanwezige sporen kan
op basis van dit bureauonderzoek echter geen uitspraken gedaan worden. &lt;p&gt; Vanwege de ligging binnen
de historische kern van Heer, wordt wel verwacht dat relatief jonge archeologische resten (late
middeleeuwen en nieuwe tijd) nog gaaf bewaard zullen zijn, met uitzondering van de locaties van
plaatselijke verstoringen (funderingsstroken, kabels en leidingen) .
&lt;p&gt; Advies
&lt;p&gt; Vanwege de ligging in de historische kern van Heer , is er voor het plangebied een (zeer) hoge
archeologische verwachting voor nederzettingsresten. Eventuele aanwezige archeologische resten
zullen bij de geplande ingrepen (tot max. 1,8 m -Mv) verstoord worden, al zullen er ook delen in het
plangebied al (plaatselijk) zijn verstoord (vb. kelders onder huizen Kruisstraat nrs. 35 en 37, alsook
elders eerder plaatselijke verstoringen van funderingsstroken en kabels en leidingen) , zoals dat
meestal het geval is in historische kernen.
&lt;p&gt; Aangezien planaanpassing niet aan de orde zal zijn, alsook in historische kernen boorgegevens
(‘verstoringen’) lastig te interpreteren zijn, wordt een archeologisch inventariserend veldonderzoek in
de vorm van een proefsleuvenonderzoek aanbevolen, na de bovengrondse sloop van de bestaande
gebouwen.
&lt;p&gt; Het doel van een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven is om vast te stellen of
binnen de begrenzing van het plangebied archeologische resten aanwezig zijn. Indien dit zo blijkt dat
zal ook de waarde van deze resten bepaald worden. Voor het uitvoeren van een
proefsleuvenonderzoek dient er een door de gemeente Maastricht goedgekeurd PVE (Programma van
Eisen) opgesteld te worden.
&lt;p&gt; Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Maastricht, deze al
dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.