DOI: 10.17026/dans-xbg-uebx
title: Aanleg hemelwaterafvoer park Zonneburg. ZON04: Resten van het middeleeuwse Sint Servaasklooster in Utrecht.
title: Basisrapportage Archeologie 140

description: &lt;p&gt;Van 6 tot en met 13 juli 2017 is de aanleg van een hemelwaterafvoer door het park Zonnenburg archeologisch begeleid. Deze nieuwe riolering moet wateroverlast na hevige regenval voorkomen bij de adressen Zonnenburg 1 tot en met 3. De graafwerkzaamheden vonden plaats op het terrein van het middeleeuwse Sint Servaasklooster. Deze locatie is op de gemeentelijke archeologische waardenkaart aangemerkt als een gebied met hoge archeologische waarde.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het Sint Servaasklooster is gesticht voor het jaar 1223 en was ingericht voor adellijke vrouwen. In eerste instantie lag het klooster in Abstede, buiten de middeleeuwse stadsverdediging van Utrecht. Het klooster verhuisde in de periode tussen 1220 en 1230 na Chr. naar de locatie van het huidige park Zonnenburg. In 1669 werd besloten het gebouwencomplex te verkopen. Tijdens het rampjaar, 1672, werden de gebouwen van het klooster nog gebruikt als ziekenhuis voor Franse soldaten. Na het vertrek van de Franse soldaten in 1673 werd een groot deel van de gebouwen van het klooster gesloopt. De kerk, het poortgebouw en een langgerekt gebouw in het zuiden van het terrein bleven gespaard. De rest van het gebied werd geleidelijk aan in gebruik genomen als tuin. Aan het begin van de negentiende eeuw werd een tapijtfabriek ingericht in het langgerekte voormalige kloostergebouw. Verder was het huidige park destijds in gebruik als erf met gebouwen en een mestplaats. In de negentiende eeuw werd alle bebouwing binnen het gebied gesloopt en werd het terrein na 1829 ingericht als onderdeel van het door Zocher ontworpen park. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De meeste sporen die tijdens de archeologische begeleiding werden aangetroffen zijn te koppelen aan het Sint Servaasklooster. Uit deze tijd zijn twee beerputten, een mogelijke fundering en twee afvalkuilen afkomstig. Daarnaast waren verschillende smalle sporen te zien die op basis van hun vulling en het vondstmateriaal gedateerd zijn in de zeventiende en achttiende eeuw. Het is goed mogelijk dat deze sporen zijn ontstaan tijdens de sloop van verschillende kloostergebouwen na 1673. Uit de tijd na de sloop van het klooster zijn twee paden en een puinspoor aangetroffen. Het oudste pad dateert uit de zeventiende tot achttiende eeuw en betreft waarschijnlijk het pad tussen de fabriek en een tegenovergelegen loods. Het tweede pad is gedateerd in de achttiende en negentiende eeuw en maakte waarschijnlijk onderdeel uit van een pad tussen de sterrenwacht en de tapijtfabriek. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het vondstmateriaal bestaat uit dierlijk bot, bouwkeramiek, aardewerk, kleipijpen, metaal en natuursteen. Ongeveer de helft van de vondsten kan worden toegeschreven aan de klooster periode. De overige vondsten stammen voornamelijk uit de tijd van de tapijtfabriek. De vondsten zijn vrij evenredig verspreid in het onderzoeksgebied aangetroffen en kwamen voornamelijk uit de ophogingspakketten. De vondstdichtheid was laag, in het circa 75 meter lange tracé zijn in totaal 108 vondsten aangetroffen. Dit lage aantal hangt samen met de aard van het onderzoek, de archeologische begeleiding bleef binnen de grenzen van de rioolwerkzaamheden en betrof dus geen vlakdekkend onderzoek. Als gevolg hiervan zijn de twee beerputten, waarin vaak veel vondsten aangetroffen worden, niet volledig opgegraven. De vulling van deze complexen is in situ bewaard gebleven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De beerputten en andere bakstenen structuren van het klooster zijn over het algemeen goed in de bodem bewaard gebleven. Dit bleek al in 2003 tijdens een archeologisch onderzoek direct ten westen van het huidige plangebied en werd tijdens dit onderzoek nogmaals aangetoond. De sporen en structuren die nog in de bodem van het park Zonnenburg aanwezig zijn, geven dus waardevolle informatie over het Sint Servaasklooster en het gebruik van de niet gesloopte gebouwen na het vertrek van de Franse soldaten in 1763.&lt;/p&gt;