DOI: 10.17026/dans-x4s-w8n6
title: Eindrapportage archeologisch bureauonderzoek (10032.001) Badhuislaan te Laag-Soeren

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Het plangebied ligt op een west-oost georiënteerde daluitspoelingswaaier(lob), bedekt met een relatief dunne laag dekzand, en vormt de overgangs-/randzone van de ten westen gelegen Oost-Veluwse stuwwal naar het ten oosten gelegen Pleistocene dal van de IJssel (het IJsselbekken). De gradiëntzones van de daluitspoelingswaaier(lobben) zullen in principe al voor Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum en Mesolithicum) een gunstige ligging hebben gehad als tijdelijke nederzettingslocatie (jachtkampementen). Ook voor Landbouwers vormden deze terreindelen gunstige nederzettingslocaties. Het plangebied betrof in de tweede helft van de 18e eeuw woeste grond/heidegebied, ten westen van het moerassige gebied van het Soerense Broek en ten oosten van de oude bouwlandgronden van Laag-Soeren. Aan het begin van de tweede helft van de 19e eeuw is het verlengde deel van de Badhuislaan ontstaan, ter plaatse van het plangebied. De stroken langs de bestaande rijbaan van de Badhuislaan hebben dan ook geen agrarisch gebruik gekend en een plaggendek wordt binnen het plangebied dan ook niet verwacht. Archeologisch prospectief onderzoek in de omgeving van het plangebied heeft tot op heden geen aanwijzingen geleverd voor de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen. Een oppervlaktekartering ter plaatse van het ten oosten gelegen natuurontwikkelingsgebied Het Soerense Broek, welke enkele jaren geleden is gerealiseerd, heeft wel aanwijzingen opgeleverd van (kortstondige) menselijke activiteiten tijdens de Vroege- als Late-Prehistorie en van ijzerwinning/-productie tijdens de Middeleeuwen/Nieuwe tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het plangebied is de verwachting hoog op de aanwezigheid van resten en sporen van Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum en het Mesolithicum) en van Landbouwers (vanaf het Laat-Neolithicum). Voor Jagers-Verzamelaars kunnen resten (en mogelijk nog sporen) worden verwacht van een basis-/extractiekamp. Eventueel aanwezige resten en sporen van Landbouwers worden verwacht in de vorm van een nederzettingscomplex of huisplaats. Omdat er geen afdekkende en daarmee conserverende laag voorkomt is de verwachting dat, wanneer er voorheen sprake was van een matig/hoge dichtheid van (resistente) mobilia (stenen werktuigen, bot, aardewerk, metaalresten (lokale ijzerproductie)) en een matig/hoge spoordichtheid (immobilia), deze door degradatieprocessen zijn afgenomen naar een lage dichtheid. Het archeologisch vondstenniveau zal gedeeltelijk, zo niet geheel, zijn opgenomen in de bouwvoor. Archeologische sporen worden direct onder de huidige bouwvoor verwacht, maar zullen wellicht ook gedeeltelijk zijn aangetast. De nabijgelegen Soerensche Beek vormde een natuurlijke bron van water, waardoor de aanleg van water- en drenkkuilen nabij de nederzetting wellicht niet noodzakelijk was. Resten van afvaldumps kunnen over een groter oppervlak verspreid zijn. Afvaldumps zijn zeer rijk aan vondsten en hebben dan ook een hoge vondstdichtheid. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het geraadpleegde historisch kaartmateriaal worden binnen het plangebied geen restanten van historische bebouwing uit de Nieuwe tijd verwacht, gezien het gebruik als heidegebied en vervolgens de aanleg van het verlengde deel van de Badhuislaan ter plaatse van het plangebied aan het begin van de tweede helft van de 19e eeuw. In de Tweede Wereldoorlog hebben in de omgeving van het plangebied troepenbewegingen plaatsgevonden, echter zijn er geen aanwijzingen dat het plangebied in een frontlinie heeft gelegen waar intensieve gevechtshandelingen hebben plaatsgevonden dan wel militaire structuren zijn aangelegen (verdedigingswerken, schuttersputjes, loopgraven). Er is dan ook geen reden om aan te nemen dat er archeologische waarden uit de Tweede Wereldoorlog in het plangebied te verwachten zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Op grond van de beantwoorde onderzoeksvragen, conform het Handboek archeologisch onderzoek binnen de regio Arnhem (tweede druk, mei 2014), blijkt dat binnen het plangebied de volgende vondst- en/of spoorcomplexen kunnen worden verwacht: puntlocaties van zeer kleine omvang in de vorm van jachtattributen, restanten van een basis-/extractiekamp (Jagers-Verzamelaars) en individuele grafheuvels dan wel grafheuvel-/vlakgravencomplexen. Voor puntlocaties van zeer kleine omvang, zoals water- en drenkkuilen, is er eigenlijk geen geschikte opsporingmethode in de inventariserende fase van het veldonderzoek. De nabijgelegen Soerensche Beek vormde een natuurlijke bron van water, waardoor de aanleg van water- en drenkkuilen nabij de nederzetting wellicht ook niet noodzakelijk was. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resten van een basis-/extractiekamp (Jagers-Verzamelaars) en/of een nederzettingscomplex of huisplaats (Landbouwers) zijn door middel van een karterend booronderzoek wel goed op te sporen wanneer er (nog) sprake is van een matig tot hoge vondstdichtheid. Door het huidige gebruik van het plangebied als bermen/groenstroken aan weerszijden van de rijbaan van de Badhuislaan, in combinatie met degradatieprocessen, kan de vondstdichtheid ook zijn afgenomen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Ten aanzien van de toekomstige situatie van het plangebied hebben de locaties waar daadwerkelijk diepgaande bodemverstorende ingrepen gaan plaatsvinden een vrij beperkte oppervlakte en zijn tevens lijnvormig (aanleg van een fietspad langs de zuidzijde en/of langs de noordzijde van de Badhuislaan en daarmee het kappen en opnieuw aanplanten van bomen). Geadviseerd wordt dan ook een aanvullend onderzoek/vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een inventariserend veldonderzoek, gecombineerd verkennende en karterende fase, waarbij boringen in één boorraai gezet worden ter plaatse van de bermen/groenstroken aan weerszijden van de rijbaan van de Badhuislaan en met een afstand 25 meter tussen de boringen. Dit betekent dat ter plaatse van de bermen/groen¬stro¬ken aan weerszijden van de rijbaan van de Badhuislaan ieder 10 boringen ((megaboringen met Edelmanboor diameter 15 cm) dienen te worden gezet (in totaal dus 20 boringen). Door middel van het zetten van deze boringen kan bepaald worden vegetatie- en/of cultuurlagen aan-/afwezig zijn die zichtbaar zijn als bodemverkleuringen. Daar waar sprake is van een (deels) intact profiel dient de laag waar archeologische indicatoren meest waarschijnlijk kunnen worden verwacht gezeefd te worden met behulp van een zeef met een maaswijdte van 4 mm. Het zeefresidu dient geïnspecteerd op het voorkomen van archeologische indicatoren, zoals fragmenten vuursteen, aardewerk, houtskool, verbrande leem, bot etc.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien uit de resultaten van het gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek blijkt dat er sprake is van een archeologische vindplaats, dan geeft dit aanleiding om een vervolgonderzoek te laten uitvoeren. De te hanteren onderzoeksmethodiek voor het archeologisch vervolgonderzoek dient in overleg met het bevoegd gezag (gemeente Rheden) te worden bepaald.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-08-30