DOI: 10.14457/tu.the.2015.587
title: ข้อตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐ (Government Procurement Agreement) ภายใต้กรอบ WTO: ศึกษาเปรียบเทียบกับกฎเกณฑ์ และวิธีปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างของประเทศไทย

description: การจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐมีความสำคัญอย่างมากต่อการพัฒนาประเทศ เนื่องจากรัฐบาลต้องใช้เงินงบประมาณในการจัดหาสินค้าและบริการมาเพื่อใช้ในภารกิจของรัฐในด้านต่างๆ เช่น ด้านการศึกษา ด้านความมั่นคง ด้านสาธารณสุข และโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ เป็นต้น แต่เมื่อพิจารณาการจัดซื้อจัดจ้างของประเทศไทยกลับพบว่าผลการดำเนินการจัดซื้อจัดจ้างที่ได้รับยังไม่มีความคุ้มค่าต่อเงินงบประมาณที่ต้องเสียไป โดยวงเงินงบประมาณในปี 2558 ของประเทศไทยที่ใช้ในการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐมีวงเงินกว่า 2.575 ล้านล้านบาท และมีแนวโน้มที่จะเพิ่มขึ้นทุกๆ ปี วิทยานิพนธ์เล่มนี้จึงมุ่งศึกษาวัตถุประสงค์หรือหลักการ (Objective) สากลของการจัดซื้อจัดจ้างที่ดี และวัตถุประสงค์หรือหลักการของการจัดซื้อจัดจ้างที่ปรากฏในความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐขององค์การการค้าโลกปี ค.ศ. 1994 และแก้ไขเพิ่มเติมปี ค.ศ. 2012 เพื่อนำมาเปรียบเทียบกับวัตถุประสงค์หรือหลักการของการจัดซื้อจัดจ้างที่ปรากฏในกฎเกณฑ์และวิธีปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างของประเทศไทยว่ามีความสอดคล้องกันหรือไม่ อย่างไร และควรจะแก้ไขกฎหมายว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐของประเทศไทยให้เป็นไปในทิศทางใดต่อไป และประโยชน์สูงสุดของการศึกษานี้ก็เพื่อนำไปใช้เป็นองค์ประกอบหนึ่งในการพิจารณาว่าประเทศไทยควรจะเข้าเป็นภาคีในความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐขององค์การการค้าโลก หรือไม่ ด้วยเหตุผลใดจากการศึกษาพบว่าวัตถุประสงค์หรือหลักการของการจัดซื้อจัดจ้างที่ปรากฏในความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐขององค์การการค้าโลกปี ค.ศ. 1994 และแก้ไขเพิ่มเติมปี ค.ศ. 2012 นั้น ประกอบด้วย แนวคิดว่าด้วยหลักความโปร่งใส (Transparency) แนวคิดว่าด้วยหลักการแข่งขัน (Competition) แนวคิดว่าด้วยหลักภาวะวิสัย (Objectivity) หรือความเป็นกลาง และแนวคิดว่าด้วยหลักไม่เลือกประติบัติ (Non-discrimination) ในขณะที่การศึกษาวัตถุประสงค์หรือหลักการสากลของการจัดซื้อจัดจ้างประกอบด้วย ประการแรก วัตถุประสงค์ที่พิจารณาเกี่ยวกับสภาพทางเศรษฐกิจและสังคมของรัฐเป็นการเฉพาะ โดยมีแนวคิดที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ แนวคิดว่าด้วยหลักความคุ้มค่าทางเศรษฐกิจ (Value for Money) แนวคิดว่าด้วยหลักการดำเนินงานที่มีประสิทธิภาพในนโยบายทางอุตสาหกรรม สังคม และสิ่งแวดล้อม และแนวคิดว่าด้วยหลักการเปิดตลาดสู่เวทีการค้าระหว่างประเทศ และประการที่สอง วัตถุประสงค์ที่พิจารณาเกี่ยวกับการต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชั่นเป็นการเฉพาะ โดยมีแนวคิดที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ แนวคิดว่าด้วยหลักความมั่นคง (Integrity) ในการต่อต้านการทุจริตคอร์รัปชั่น แนวคิดว่าด้วยหลักความรับผิดชอบ (Accountability) แนวคิดว่าด้วยหลักการปฏิบัติที่เท่าเทียม (Equitability) แนวคิดว่าด้วยหลักการปฏิบัติที่เป็นธรรมต่อผู้จัดจำหน่าย (Fairness) และแนวคิดว่าด้วยหลักความมีประสิทธิภาพในกระบวนการจัดซื้อจัดจ้าง เมื่อนำวัตถุประสงค์หรือหลักการของการจัดซื้อจัดจ้างดังกล่าวมาศึกษาเปรียบเทียบกับกฎเกณฑ์และวิธีปฏิบัติที่เกี่ยวข้องกับการจัดซื้อจัดจ้างของประเทศไทยแล้วพบว่ากฎเกณฑ์และวิธีปฏิบัติที่เกี่ยวข้องเริ่มมีพัฒนาการที่สอดคล้องแล้วกับวัตถุประสงค์หรือหลักการของการจัดซื้อจัดจ้างตั้งแต่ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีว่าด้วยการพัสดุ พ.ศ. 2535 แนวทางปฏิบัติในการจัดหาพัสดุด้วยวิธีตลาดอิเล็กทรอนิกส์ (e-market) และด้วยวิธีประกวดราคาอิเล็กทรอนิกส์ (e-bidding) และโดยเฉพาะอย่างยิ่งตามร่างพระราชบัญญัติการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. .... นั้นมีความสอดคล้องแล้วในทุกวัตถุประสงค์หรือหลักการของการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐ ทั้งปรากฏในความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐขององค์การการค้าโลกและที่ปรากฏในวัตถุประสงค์หรือหลักการสากลของการจัดซื้อจัดจ้าง ดังนั้น จึงอาจกล่าวได้ว่าประเทศไทยพร้อมเข้าเป็นภาคีความตกลงว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างโดยรัฐขององค์การการค้าโลกแล้วในแง่ของกฎหมาย แต่ประเทศไทยในฐานะที่เป็นประเทศกำลังพัฒนาควรพิจารณาให้รอบคอบในแง่ของข้อเท็จจริงที่ปรากฏในสังคมไทย เช่น ความสามารถในการแข่งขันกับผู้ค้าหรือผู้จัดหาต่างชาติ และนโยบายส่งเสริมเศรษฐกิจภายในประเทศ เป็นต้น