DOI: 10.17026/dans-zfb-fwgz
title: Bureauonderzoek en Bouwdossieronderzoek Archeologie Plangebied “aanvalsplan Oude IJssel” (Waterstraat, Missetstraat, Gaswal) te Doetinchem, gemeente Doetinchem

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van de gemeente Doetinchem een bureauonderzoek en bouwdossieronderzoek uitgevoerd voor het “aanvalsplan Oude IJssel” te Doetinchem. Het plangebied beslaat het gebied tussen de Waterstraat, de C. Missetstraat en de Gaswal en zal in de nabije toekomst heringericht gaan worden. Het plangebied heeft een oppervlakte van circa 37.500 m2. In overleg met de regioarcheoloog (dhr. D. Kastelein van de ODA) is besloten dat alleen aan de stadskant van het plan archeologisch onderzoek plaats hoeft te vinden. De exacte aard van de herinrichtingwerkzaamheden en de toekomstige verstoringsdiepte is in dit stadium nog niet bekend, maar zullen onder andere bestaan uit het aanleggen van een stadstuin, een waterloop en een tribune.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het onderzoeksgebied valt in meerdere archeologische verwachtingszones. Het grootste deel van het plangebied ligt in de historische stadskern (AWG categorie 4). Een klein deel van het plangebied ligt in een zone met een hoge afgedekte archeologische verwachting (AWV categorie 5). Een ander klein deel heeft een lage archeologische verwachting (AWV categorie 8). Derhalve dient voor het plangebied onderzoek uitgevoerd te worden wanneer de bodemingrepen dieper dan 30 cm-mv reiken.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie Het plangebied is grotendeels gelegen op rivierduinen van de (Oude) IJssel. Rivierduinen zijn gebieden die wat betreft hoogteligging, reliëf en bodemvochtigheid een hoge positie innemen in het landschap. Ze zijn geschikt als tijdelijke vestigingsplek voor jagersverzamelaars, aangezien ze vaak op de overgang tussen hoge en natte gebieden liggen. Dekzandruggen, dekzandwelvingen en middelhoog gelegen terrasresten zijn gebieden die wat betreft hoogteligging, reliëf en bodemvochtigheid een hoge positie innemen in het dekzandlandschap en daardoor geschikt zijn voor bewoning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied heeft voor een deel onderdeel uitgemaakt van de historische binnenstad van Doetinchem. Hier is kans op bodemverstoring als gevolg van bouw- en sloopwerkzaamheden. Ook kunnen oudere bewoningsniveaus verstoord zijn door latere bodemingrepen. Het overige deel van het plangebied lag buiten de stad en maakte onderdeel uit van de verdedigingswerken van Doetinchem. Door de aanleg van stadsgrachten kunnen oudere, prehistorische niveaus verstoord zijn. De middeleeuwse grachten zijn in de 20ste eeuw gedempt. In het meest zuidelijke deel stroomt tot 1930 de Oude IJssel: de erosieve werking van de rivier kan hier prehistorische vindplaatsen ‘opgeruimd’ hebben.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Door middel van het bij het ECAL uitgevoerde bouwdossieronderzoek kon vastgesteld worden dat de bodem ter plaatse van de voormalige fabriek van Misset aan de C. Missetstraat over een grote oppervlakte tot een diepte van minimaal 230 cm-mv en maximaal 400 cm-mv verstoord is. Op basis van de bouwtekeningen kan geconcludeerd worden dat de kelders onder vrijwel de gehele bebouwing aanwezig waren. Hiermee zijn de middeleeuwse (stedelijke) bewoningslagen en het bewoningsniveau uit de IJzertijd – Vroege Middeleeuwen verstoord geraakt. Daar waar de bodemverstoringen dieper dan 3,5 m-mv reiken, zal tevens de top van de natuurlijke ondergrond, waarin sporen uit het Paleolithicum tot en met de Bronstijd verwacht kunnen worden, verstoord zijn. Ook ter plaatse van de voormalige Gasfabriek is de bodem tot op grote diepte verstoord.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies Op basis van het bureau- en bouwdossieronderzoek adviseert Hamaland Advies vervolgonderzoek in die delen van het plangebied waarvan de verstoringsdiepte op basis van het bureau- en bouwdossieronderzoek nog niet aangetoond kon worden en waar in de toekomst bodemingrepen plaats zullen vinden. Daarbij dient tevens de molenbelt onderzocht te worden, zodat de hypothese dat de huidige molenbelt een subrecente ouderdom (na 1840) heeft getoetst kan worden. Een verkennend booronderzoek wordt hiervoor de meest geschikte methode geacht. Op grond van de definitieve plannen voor het ‘aanvalsplan Oude IJssel’ zal in overleg met de regioarcheoloog een Plan van Aanpak voor verkennend booronderzoek worden opgesteld, waarin de positie, het aantal en de diepte van de boringen zal worden vastgelegd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit Het conceptrapport is op 13 mei 2019 door de Regioarcheoloog van de ODA, drs. D. Kastelein, namens gemeente Doetinchem beoordeeld. Behoudens enkele tekstuele opmerkingen is het rapport en het selectieadvies akkoord bevonden. De aanpassingen zijn verwerkt in deze definitieve rapportage versie 2.0. Vervolgonderzoek is noodzakelijk, behoudens het terrein van de voormalige Gasfabriek en het Missetterrein. Voor de molenbelt wordt geadviseerd om in samenspraak met de Regioarcheoloog een boorstrategie op te stellen. Voor het overige deel van het plangebied zal gekeken moeten worden naar de aard en omvang van de ingrepen alvorens een strategie kan worden opgesteld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Doetinchem (mw. G. Dutman) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;