DOI: 10.17026/ar/qkqjwc
title: Archeologisch vooronderzoek plangebied Noordoevers Fase 1 te Hendrik-Ido-Ambacht, gemeente Hendrik-Ido-Ambacht

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek verricht met betrekking tot het plangebied Noordoevers Fase 1, gelegen aan de Veersedijk te Hendrik-Ido-Ambacht, gemeente Hendrik-Ido-Ambacht (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 2,9 ha, en is momenteel braakliggend. Op sommige plaatsen is het plangebied nog verhard met klinkers of asfalt. Binnen het plangebied bevindt zich nog het pand Veersedijk 271 (1920 – slechte staat, sloopvergunning verleend), en het pand Veersedijk 253 (1956). Binnen het plangebied zal nieuwbouw van woningen worden gerealiseerd (afbeelding 2). Het toekomstig peil wordt 3,3 m +NAP; waar nodig zal er worden opgehoogd. De gemiddelde hoogte in het centrale en oostelijke deel van het plangebied is ca. 2,3-2,5 m +NAP, zodat daar meestal tot een meter zal worden opgehoogd. Langs de rand van de dijk ligt het maaiveld wat hoger (ca. 3,5-4,5 m +NAP); hier zal echter veelal worden opgehoogd ten behoeve van een talud voor een fietspad tot 4,7 m +NAP (afbeelding 3). Vervuilde delen zullen 0,5 tot 1,0 m worden gesaneerd, zodat er overal een leeflaag ligt (de locatie is in gebruik geweest als scheepssloperij). De exacte verstoringen vanwege de nieuwbouw is momenteel nog onbekend. De woningen worden onderheid tot 20, mogelijk 25 meter. Er is nog geen palenplan. Uitgangspunt voor de grondgebonden woningen is 4 palen per kopgevel en 5 per woning scheidende wand. Voor de appartementen en de parkeergarage is nog niet bekend hoe er gefundeerd gaat worden (naar verwachting ook met prefab betonnen palen). De bouwvlakken zijn wel al bekend (met speling van een meter). Voor de woningen zal een fundering worden aangelegd met balken tot ca. 0,9 m beneden peil; het ontgravingsprincipe betreft ca. 1,3 m beneden maaiveld. De damwand komt minimaal 50 cm uit de bestaande kade, waarbij eerst een nieuwe kade wordt gerealiseerd waarna de oude wordt verwijderd. Ter plaatse van liftputten en deels verdiepte parkeeroplossingen zullen mogelijk nog tijdelijke grondkerende voorzieningen nodig zijn, hier is echter nog geen concrete informatie over bekend. Verder zullen er drainagevoorzieningen worden aangelegd (afbeelding 4). Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kaart gebracht te worden of zich binnen het plangebied behoudenswaardige archeologische waarden kunnen bevinden, die tegen de achtergrond van de geplande bodemingrepen gevaar lopen. Gezien de aard van de ingrepen kunnen de geplande ingrepen naar verwachting mogelijk tot in het relevante archeologisch niveau reiken. Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een lage archeologische verwachting voor alle perioden tot aan het begin van de 19e eeuw. De pleistocene riviervlakte bevindt zich op een diepte van ongeveer 14 tot 16 meter beneden maaiveld, met daarboven jonge rivierafzettingen vanaf de Late Middeleeuwen. Dit diepere niveau (dat alleen door heipalen wordt bedreigd) is waarschijnlijk al geërodeerd door de Biesbosch en de Noord stroomgordels. Het plangebied bevindt zich in een gebied dat na de herbedijking van 1331-1336 buitendijks kwam te liggen. Het plangebied kwam daarmee in een dynamisch milieu te liggen, onder invloed van de schurende werking van de rivier. Bij het onderzoek in de Sophiapolder (direct aan de overzijde van de Rietbaan) werd in eerste instantie in het bureauonderzoek uitgegaan van de kans op bewoningsresten uit de Late Middeleeuwen in de top van het veen en afdekkende kleilaag met al dan niet oeverafzettingen. Het vervolgonderzoek aldaar (boringen en begeleiding van de graafwerkzaamheden) heeft echter uitgewezen dat er geen sprake was van een potentieel archeologisch niveau. Pas op de Kadastrale Minuut van 1811-1832 is sprake van enige bebouwing binnen het plangebied, met enkele huisjes langs de dijk. Vanaf het einde van de 19e eeuw wordt het terrein in gebruik genomen als scheepssloperij. Op topografisch kaartmateriaal is te zien dat de bebouwing binnen het terrein gedurende de tijd voortdurend wisselt, voornamelijk met bedrijfsbebouwing, hallen etc., en mogelijk wat bedrijfswoningen. Het plangebied is voorzien van een kade en opgehoogd, op basis van het AHN bedraagt deze ophoging plaatselijk 2 meter of meer. Advies. Het plangebied heeft een lage archeologische verwachting voor alle perioden tot aan de Nieuwe tijd / 19e eeuw. Vanaf dat moment verschijnt er wat spaarzame bebouwing langs de dijk. Vanaf het einde van de 19e eeuw wordt het terrein in gebruik genomen als scheepssloperij en vindt er allerhande grondverzet plaats, met wisselende bebouwing (bedrijfsbebouwing, hallen etc., en mogelijk wat bedrijfswoningen). Verder wordt het terrein waar nodig gesaneerd, opgehoogd en geëgaliseerd. Op basis van het bureauonderzoek is er geen sprake van een waardevolle/behoudenswaardige vindplaats binnen het plangebied. Vestigia adviseert daarom geen verdere stappen in het kader van de archeologische monumentenzorg (AMZ), en adviseert het gebied vrij te geven voor de geplande ontwikkelingen. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, Hendrik-Ido-Ambacht, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. De adviseur van het bevoegd gezag, mevr. J. Hoevenberg (gemeente Dordrecht, vakteam erfgoed) heeft het conceptrapport getoetst. In het advies 22A200 wordt aangegeven dat er geen opmerkingen zijn op het rapport en dat deze definitief kan worden gemaakt : “Advies op basis van het conceptrapport 'Archeologisch vooronderzoek plangebied Noordoevers Fase 1 te Hendrik-Ido-Ambacht, gemeente Hendrik-Ido-Ambacht Ruimtelijk advies op basis van bureauonderzoek (Vestigia rapport V2359, versie 1.2, 5 oktober 2022): te besluiten conform de aanbeveling en het plangebied wat betreft archeologie in zijn geheel vrij te geven voor de geplande nieuwbouwontwikkeling.”