DOI: 10.17026/ar/ehzvr7
title: Plangebied De Lymen te Batenburg, gemeenten Wijchen en West Maas en Waal
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: RAAP-RAPPORT 5709

description: In opdracht van Natuurmonumenten heeft RAAP in januari en februari 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied De Lymen, in de uiterwaarden tussen Appeltern en Batenburg (gemeente West Maas en Waal en gemeente Wijchen. Het plangebied ligt ter plaatse van pleistocene rivierafzettingen (laagterras en Terras X) van de Formatie van Kreftenheye. De top van de pleistocene afzettingen (en eventuele archeologische resten hierin) zijn naar verwachting geërodeerd door latere rivieractiviteit. Vermoedelijk vanaf de bronstijd (mogelijk eerder) tot en met de Romeinse tijd werd het plangebied doorkruist door de stroomgordel Huisseling-Demen. Vanaf de Romeinse tijd tot en met de late middeleeuwen meanderde hier de Maas van vóór de bedijking. De huidige loop van de Maas is door de mens gestuurd met de bedijking in de 12e/13e eeuw, en later door het aanleggen van kribben en andere waterstaatkundige werkzaamheden. Uit de resultaten van onderhavig bureauonderzoek blijkt dat voor het plangebied een archeologische verwachting geldt voor resten vanaf de bronstijd tot en met de nieuwe tijd. Uit de periode vanaf de bronstijd tot en met de late middeleeuwen, vóór de bedijking, kunnen vindplaatsen van bewoning en landgebruik worden verwacht op de hogere delen in het landschap. Zuidelijk van Batenburg is ‘oud land’ gekarteerd en geldt derhalve een hogere verwachting. Sinds de bedijking in de 12e/13e eeuw zijn de uiterwaarden ontwikkeld. Op basis van historisch kaartmateriaal worden geen resten van bewoning uit de periode vanaf de late middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd verwacht. Ter plaatse van de restgeul in het noordwestelijke deel van het plangebied kunnen watergerelateerde (punt)vondsten worden gedaan. In het resterende deel van De Lymen worden overwegend uit de nieuwe tijd resten van landgebruik en werkzaamheden gerelateerd aan de waterhuishouding verwacht, zoals een sluis, kribben, mogelijk steigers en dergelijke. In het oostelijke deel van het plangebied, ter plaatse van de geplande bodemingrepen, zijn bodemverstoringen aanwezig. Middels onderhavig bureauonderzoek kon niet worden vastgesteld in hoeverre eventuele archeologische resten op deze afgegraven locaties al dan niet geheel verdwenen zijn. Zodoende wordt verder onderzoek noodzakelijk geacht. Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek in het oostelijke deel van het plangebied, ter plaatse van de geplande ontgraving(en). Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten. In het deel van het plangebied waar geen bodemingrepen dieper dan 30 cm -mv gepland zijn, wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Mochten in later stadium wijzigingen in het ontwerp optreden, dan dienen deze wijzigingen opnieuw te worden getoetst aan het archeologisch bureauonderzoek en het vigerend archeologiebeleid. In het overige deel van het plangebied wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Mochten in later stadium wijzigingen in het ontwerp optreden, dan dienen deze wijzigingen opnieuw te worden getoetst aan het archeologisch bureauonderzoek en het vigerend archeologiebeleid.