DOI: 10.14457/tu.the.2017.1517
title: ปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการเป็นวิทยุดิจิทัลของสถานีวิทยุกระจายเสียงสถาบันการศึกษา

description: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงวิทยุดิจิทัลของสถานีวิทยุสถาบันการศึกษา ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์ข้อมูลเอกสารและการสัมภาษณ์เชิงลึก มีผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 3 กลุ่ม ได้แก่ ผู้บริหารสถานีวิทยุในเครือข่ายพันธมิตรวิทยุสถาบันการศึกษา จำนวน 9 แห่ง นักวิชาการด้านสื่อสารมวลชน และบุคลากรจากสำนักงาน กสทช.ผลการวิจัยสภาพการณ์การดำเนินกิจการของสถานีวิทยุกระจายเสียงสถาบันการศึกษาทั้ง 9 แห่ง พบว่า ในภาพรวมสถานีวิทยุกระจายเสียงสถาบันการศึกษา ต่างมีพันธกิจ วัตถุประสงค์ในการดำเนินกิจการไปในทิศทางเดียวกัน คือ มีนโยบายการดำเนินงานที่สอดคล้องกับภารกิจหลักของมหาวิทยาลัย มุ่งเน้นการนำเสนอเนื้อหาทางด้านข่าวสาร การศึกษา ความรู้ การบริการวิชาการ สำหรับการเปลี่ยนผ่านสู่วิทยุกระจายเสียงระบบดิจิทัล มีความท้าทายเป็นอย่างมากเมื่อเทียบกับกิจการโทรทัศน์ระบบดิจิทัล ดังนั้น สถานีวิทยุกระจายเสียงสถาบันการศึกษาจึงตระหนักและให้ความสำคัญต่อการเตรียมความพร้อมเพื่อการเปลี่ยนผ่านสื่อการกระจายเสียงระบบดิจิทัลในอนาคต ทั้งด้านนโยบายและการส่งเสริมการเตรียมความพร้อมต่อการเปลี่ยนแปลงสู่วิทยุกระจายเสียงระบบดิจิทัล รูปแบบเนื้อหา และสัดส่วนรายการที่มีความชัดเจนในส่วนของการมุ่งเน้นการให้ความรู้กับประชาชนและชุมชน ให้ความรู้กับสังคมปัจจัยภายในที่มีผลกระทบต่อการเป็นวิทยุดิจิทัลของสถานีวิทยุสถาบันการศึกษา ได้แก่ปัจจัยสนับสนุนภายในด้านนโยบายและการให้ความสำคัญต่อการเปลี่ยนแปลงสู่ระบบดิจิทัลของผู้บริหาร ความพร้อมด้านเทคโนโลยี ความพร้อมของบุคลากร การสนับสนุนงบประมาณของสถาบันการศึกษา สถานีวิทยุบางแห่งได้รับการจัดสรรงบประมาณจากมหาวิทยาลัย จากส่วนงานของคณะ บางแห่งตั้งกองทุนจัดหารายได้เพื่อหาเลี้ยงตนเอง และพร้อมที่จะลงทุนในการเป็นวิทยุดิจิทัลในอนาคตปัจจัยด้านอุปสรรคภายใน คือ การพัฒนาเทคโนโลยีของสถานีที่สามารถรองรับต่อการเปลี่ยนแปลงสู่วิทยุกระจายเสียงระบบดิจิทัล ความพร้อมของบุคลากร สถานีวิทยุบางแห่งขาดบุคลากรบางส่วนงาน และความรู้ ทักษะ และความเชี่ยวชาญในด้านเทคโนโลยีเพื่อรองรับการเกิดวิทยุดิจิทัลซึ่งเป็นระบบใหม่ของบุคลากรมีน้อยมาก และการส่งเสริม สนับสนุน การให้ความสำคัญของสถานีวิทยุกระจายเสียงของสถาบันการศึกษา ต่อการเปลี่ยนแปลงสู่วิทยุกระจายเสียงระบบดิจิทัล หน่วยงานบางแห่งให้ความสำคัญน้อย ทำให้แนวโน้มการส่งกระจายเสียงระบบดิจิทัล มีความเป็นไปได้ไม่ถึงร้อยเปอร์เซ็นต์ปัจจัยภายนอกที่มีผลกระทบต่อการเป็นวิทยุดิจิทัลของสถานีวิทยุสถาบันการศึกษา ได้แก่ปัจจัยสนับสนุนภายนอก ด้านผู้ฟังซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญในการดำเนินงานของสถานีวิทยุสถาบันการศึกษา เมื่อเกิดการเปลี่ยนผ่านไปสู่ระบบดิจิทัล จะทำให้เกิดผู้ฟังอีกกลุ่มหนึ่ง และเป็นการเพิ่มฐานผู้ฟังใหม่อีกด้วย อีกทั้งนโยบายของคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ได้ทำการศึกษาและวางกรอบแนวทางการดำเนินการสำหรับการเกิดวิทยุกระจายเสียงระบบดิจิทัลแล้ว และแรงผลักดันจากเทคโนโลยีภายนอก การใช้คลื่นความถี่และระบบวิทยุกระจายเสียงระบบดิจิทัลที่มีการทดลองใช้ระบบของประเทศต่างๆ โดยเฉพาะระบบมาตรฐาน DAB+ ถือเป็นมาตรฐานที่ถูกนำมาใช้งานสูงสุดในหลายประเทศ โดยสอดคล้องกับแผนความถี่ประเทศไทยที่สามารถนำมาใช้สำหรับให้บริการวิทยุกระจายเสียงระบบดิจิทัลในอนาคตปัจจัยด้านอุปสรรคภายนอก ด้านกฎหมาย การประกาศแผนการรับส่งสัญญาณวิทยุกระจายเสียงในระบบดิจิทัลของ ยังหาทิศทางไม่ได้ ยังไม่ชัดเจน รวมทั้งการรับรู้และความเข้าใจของประชาชนเกี่ยวกับวิทยุดิจิทัลของประชาชนน้อยมาก เมื่อเทียบกับทีวีดิจิทัล และเทคโนโลยีที่เปลี่ยนแปลง โดยเฉพาะอิทธิพลของสื่อใหม่ มีผลเป็นอย่างมากต่อการเข้าถึงกลุ่มเป้าหมาย การเลือกเปิดรับสื่อของกลุ่มเป้าหมาย ซึ่งเป็นอุปสรรคต่อการเปลี่ยนแปลงสู่วิทยุดิจิทัลของสถานีวิทยุกระจายเสียงสถาบันการศึกษา