DOI: 10.17026/dans-z3b-q26m
title: Archeologisch bureauonderzoek: Net op zee Hollandse Kust zuid, Deel: onshore tracés

description: &lt;p&gt;Dit archeologisch bureauonderzoek is uitgevoerd in het kader van de planprocedure voor de onshore tracés Wateringen en Maasvlakte. Aan de hand van de archeologische verwachting en de geplande (graaf)werkzaamheden zal advies worden gegeven ten aanzien van de noodzaak en vorm van archeologisch vervolgonderzoek.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De exacte omvang van de geplande graafwerkzaamheden is nog niet bekend. De hoogspanningskabel zal deels via open ontgravingen worden aangelegd en deel via gestuurde boringen. Daarnaast zal op de locatie waar een transformatorstation wordt gerealiseerd een groot oppervlak worden ontgraven voor de funderingen. Op de verwachtingskaarten zijn ter indicatie de zones aangegeven waar een open ontgraving is gepland. De ligging van de uiteindelijke open ontgravingen kan hiervan afwijken.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De archeologische resten ter plaatse van het tracé Maasvlakte worden pas op zeer grote diepte verwacht waardoor de voorgenomen aanleg van het kabeltracé waarschijnlijk geen bedreiging vormt voor het archeologische bodemarchief. Op twee locaties kunnen archeologische resten aanwezig zijn vanaf 17 m –NAP en in het zuidelijke deel vanaf 25 m –NAP. De aanleg van het kabeltracé door middel van een open ontgraving vormt door de grote diepteligging van het potentiële archeologische niveau geen bedreiging voor de eventueel aanwezige archeologische resten. Bij de gestuurde boringen moet rekening worden gehouden met het potentiële archeologische niveau zodat hij erboven of eronder komt te liggen. De provinciaal archeoloog (dhr. R. Proos) geeft aan dat de Maasvlakte-variant vanuit archeologisch oogpunt dan ook de voorkeur heeft. Bij deze variant worden vrijwel geen bekende of verwachte archeologische waarden aangesneden. Als er al archeologie aangetroffen zou kunnen worden dan ligt dat op een diepte van 20 meter of dieper.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wanneer tracé Wateringen gerealiseerd gaat worden, zal nader archeologisch onderzoek moeten worden uitgevoerd. Gezien de vele bekende archeologische vindplaatsen ter plaatse van dit tracé zal rekening moeten worden gehouden met een uitbreid archeologisch onderzoekstraject waaronder proefsleuven, opgravingen en begeleidingen kunnen vallen. Voor de zones waar een open ontgraving is gepland of een in- en uitgang van een gestuurde boring en sprake is van een middelhoge of hoge archeologische verwachting wordt vervolgonderzoek geadviseerd. Hier vallen ook de PAB-terreinen (AMK-terreinen) die onder de provinciale verordening ruimte en mobiliteit vallen en door de Provincie Zuid-Holland beschouwd worden als zijnde van Provinciaal Belang, is bij het uitvoeren van ruimtelijke plannen voorafgaand archeologisch onderzoek noodzakelijk. Dat geldt ook bij het uitvoeren van een (al dan niet geboord) kabeltracé. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder wordt ook vervolgonderzoek geadviseerd voor vijf historische locaties, namelijk drie molenlocaties (Mae Molen, Harnas Molen en Woudse Molen), een bewoningslocatie die mogelijk een relatie heeft met het Oude Hof van Wateringen en boerderij Halfwege (Heulweg 29). In eerste instantie wordt vervolgonderzoek aanbevolen in de vorm van een verkennend booronderzoek om de intactheid van het bodemarchief en eventueel aanwezige (potentiële) archeologische niveaus in kaart te brengen. Afhankelijk van de resultaten van dit onderzoek is aanvullend onderzoek nodig in de vorm van een karterend booronderzoek en/of proefsleuvenonderzoek om daadwerkelijk de aan- of afwezigheid van een archeologische vindplaats aan te tonen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij de gestuurde boringen moet rekening worden gehouden met de diepteligging van het potentiële archeologische niveau zodat hij eronder door kan worden getrokken. In het zuidoostelijke deel van het tracé worden beneden een diepte van 2,0 m beneden maaiveld geen archeologische resten meer verwacht met uitzondering van een incidenteel dieper grondspoor zoals bijvoorbeeld een waterput of gracht. In het duingebied kunnen wel potentiële archeologische niveaus op grotere diepte worden verwacht. Dit gebied wordt gekenmerkt door een opeenstapeling van zandlagen (strandwallen, oude duinen en jonge duinen) waarbinnen archeologische niveaus aanwezig kunnen zijn vanaf het Neolithicum tot in de Middeleeuwen. Wanneer ervoor wordt gekozen om het tracé Wateringen te realiseren dan zal nader onderzoek moeten plaatsvinden om de diepteligging van de potentiële archeologische niveaus in het duingebied beter in kaart te brengen. Mogelijk kan literatuuronderzoek van bekende vindplaatsen (zoals het Monsterse Geesje in de jaren ’60 en onderzoek bij Ockenburg) duidelijkheid geven op welke diepte gerelateerd aan meters ten opzichte van NAP archeologische lagen voorkomen. Ook publicaties van archeologische vindplaatsen over/van Den Haag kunnen bijdragen aan een specifieker landschappelijk beeld en archeologische verwachting. Op basis van deze informatie kan de diepteligging van de kabel optimaal worden gekozen waarbij de archeologie in de bodem behouden blijft. De boringen kunnen echter niet te diep worden aangelegd omdat dan het potentiële niveau uit de steentijd geraakt kan worden. Voor de diepteligging van het potentiële niveau uit de steentijd wordt geadviseerd om geologische boringen en/of sonderingen (www.dinoloket.nl) ter plaatse van of direct naast het tracé te bestuderen om de minimale diepteligging van het steentijd niveau (pleistocene zand/-rivierduinen) vast te stellen. Als literatuuronderzoek en bestaande boorgegevens onvoldoende duidelijkheid gegeven over de te verwachte diepteligging van de potentiële archeologische niveaus dan kan worden overwogen om een booronderzoek uit te voeren. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De gemeente Den Haag heeft aangegeven dat dit bureauonderzoek niet voldoende gedetailleerde informatie bevat voor het Haagse tracédeel om een (selectie)besluit te nemen in het kader van de Archeologische monumentenzorg-cyclus. Wanneer het tracé Wateringen het voorkeursalternatief wordt dan is het advies om voor het Haagse tracé deel een aanvullende bureaustudie uit te voeren waarin zal worden ingezoomd op de lokale archeologie door middel publicaties van onderzoeken die in de gemeente Den Haag zijn uitgevoerd.&lt;/p&gt;