DOI: 10.17026/ar/smk9bq
title: Archeologisch Bureauonderzoek Parallelweg te Winterswijk, gemeente Winterswijk (GD)

description: Laagland Archeologie heeft in Juli 2023 een archeologisch Bureauonderzoek uitgevoerd aan de Parallelweg te Winterswijk. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de nieuwbouw van woningen.
Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het plangebied ligt in het Overijssels-Gelders zandgebied. Uit geraadpleegde boringen in DINO-loket is vast te stellen dat de bovenste vier meter van de bodem bestaat uit zand (Formatie van Boxtel). Op de geomorfologische kaart en de bodemkaart is het plangebied niet gekarteerd. Wel ligt ten westen van het plangebied op de geomorfologische kaart een plateau-achtige vereffeningsrest en op de bodemkaart een zone met veldpodzolgronden; leemarm en lemig fijn zand. Op het AHN is te zien dat het plangebied zich op een verhoging in het landschap bevindt. Deze verhoging loopt verder omhoog ten zuiden van het plangebied en loopt af ten noorden van het plangebied.
In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd bekend. 
Op de Hottinger kaart van 1787 is het plangebied en haar omgeving nog onbebouwd en ligt het aan de rand van de Es rondom Winterswijk. Op de kadastrale kaart van 1832 werd het terrein overwegend omschreven als bouwland met enkele delen weiland en tuin.
Rond 1883 wordt tegen de noordzijde van het plangebied een spoor aangelegd. Het plangebied zelf bleef onbebouwd tot 1919, dan wordt in een deel van het plangebied een houtzagerij gebouwd. rond 1929 komt in het noordoostelijke deel van het plangebied een lijstenfabriek te staan. In 1945 is de omgeving van het station zwaar gebombardeerd. Rond 1955 wordt het station opgeheven en de bebouwing in en rondom het plangebied neemt toe totdat het de huidige nog bestaande bebouwing bereikt in 1993.
Op basis van het bureauonderzoek geldt een middelhoge verwachting voor de periode Laat Neolithicum – Vroege Middeleeuwen en een hoge verwachting voor de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd. Specifiek kunnen in het plangebied resten worden verwacht van een houtzagerij uit 1919 en een lijstenfabriek uit 1929. Ook kunnen oorlogsresten uit de tweede wereldoorlog aanwezig zijn.
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek adviseren we vervolgonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. Hierbij worden verspreid over de toegankelijke delen van het plangebied circa tien grondboringen gezet. De boringen hebben tot doel het archeologische verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. Met dit booronderzoek wordt de bodemopbouw in kaart gebracht. Aangezien de daadwerkelijke bodemopbouw in het plangebied niet precies bekend is, vormt een verkennend booronderzoek de aangewezen onderzoeksmethode. Op basis van de resultaten van dit onderzoek kunnen kansrijke delen worden geselecteerd voor eventueel vervolgonderzoek, terwijl delen met geen of weinig kansrijke delen van vervolgonderzoek kunnen worden uitgesloten.
Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Winterswijk. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, Annemieke Lugtigheid. 
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).