DOI: 10.17026/dans-z2y-9ct6
title: Dorpsstraat en omgeving, Harmelen (gem. Woerden)
title: Een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in juni 2015 een Inventariserend Veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Dorpsstraat en omgeving in Harmelen (gemeente Woerden; afb. 1 en 2). Dit onderzoek volgt op een in 2015 uitgevoerd bureauonderzoek naar de aanwezigheid van archeologische waarden. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen wegreconstructie.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het opgestelde bureauonderzoek resulteerde in de volgende gespecificeerde archeologische verwachting:&lt;br&gt;“Gezien het voorkomen van de Oude Rijn stroomgordel geldt voor het plangebied over het algemeen een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de periode Neolithicum t/m Late Middeleeuwen. Specifiek geldt voor het oostelijke deelgebied met name een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Romeinse tijd en later, verband houdend met de limes-weg die hoogstwaarschijnlijk door het plangebied loopt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het westelijke deelgebied, dat ten noorden van de huidige rivierloop ligt, geldt een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Vroege Middeleeuwen en later. De oever- en komafzettingen die aan de zuidzijde van de Oude Rijn in de Romeinse tijd zijn gevormd, zijn door het zuidwaarts verplaatsen van de rivier in latere perioden (grotendeels) geërodeerd. Voor de periode Neolithicum tot en met Romeinse tijd geldt daarom een lage archeologische verwachting.&lt;br&gt;Verder geldt voor het westelijke deel van het plangebied een kans op de aanwezigheid van (rest)geulen van oudere rivierfasen (Vroege Middeleeuwen) en bestaat de mogelijkheid dat archeologische resten aanwezig kunnen zijn van zogenaamde natte archeologie, zoals: schepen, kades, beschoeiing, etc.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het gehele plangebied geldt dat het vanaf de Vroege Middeleeuwen is ontgonnen. Er geldt een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen (archeologische resten) die hiermee samenhangen. Behalve van een archeologische laag in de top van de oeverafzettingen moet ook rekening worden gehouden met ophogingslagen uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Het centrale gedeelte van het plangebied ligt in de historische kern van Harmelen. De Kloosterweg grenst aan de locatie van de voormalige Kommanderij. Op basis van historisch kaartmateriaal kan gesteld worden dat het centrale gedeelte van het plangebied, rondom de kerk, vanaf de 17e eeuw bebouwd is geweest. Vanaf de 19e eeuw wordt de rest van het plangebied grotendeels bebouwd.&lt;br&gt;Mogelijk dat er in de Dorpsstraat ter hoogte van de sanering resten (van voorgangers) van de huidige bebouwing aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien de bodemopbouw echter verstoord is geraakt door (graaf)werkzaamheden in de 20e eeuw, met name de (historische en huidige) kabel- en leidingsleuven en de sanering van de Dorpsstraat in de jaren ’70 van de 20e eeuw, dan geldt voor het plangebied, afhankelijk van de verstoringsdiepte, een lage archeologische verwachting voor vindplaatsen uit alle hierboven beschreven perioden. Eventuele archeologische waarden zullen door dergelijke (graaf)werkzaamheden verstoord of geheel verdwenen zijn waardoor de informatiewaarde van deze resten gering, later of nihil is. Dit geldt niet voor de Nieuwe tijd voor de locatie van de sanering ter hoogte van het Kerkplein; mogelijk kunnen daar nog (funderings)resten aanwezig. De geplande werkzaamheden vinden echter grotendeels plaats buiten de locaties met mogelijk geroerde grond.” &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten is een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit bestond uit 62 boringen verdeeld over één raai ter plaatse van het wegtraject. Als gevolg van een grote dichtheid aan kabelnetwerken en/of (buis)leidingeninfrastructuur konden enkele delen van het wegtraject niet onderzocht worden. Een aantal beoogde boorlocaties zijn daarom komen te vervallen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het booronderzoek komt naar voren dat de natuurlijke ondergrond van het plangebied wordt gevormd door bedding- en oeverafzettingen (Formatie van Echteld). De beddingafzettingen bestaan uit kalkrijk, matig fijn tot matig grof zand. De basis van de oeverafzettingen bestaan veelal uit kalkrijk, sterk siltig zeer fijn zand. Deze gaan geleidelijk over in kalkarme tot kalkloze, zwak zandige tot matig siltige klei. Gezien de landschappelijke ligging zijn de bedding- en oeverafzettingen te relateren aan de Oude Rijn stroomgordel. In geen van de boringen zijn restgeulafzettingen aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In twee boringen (nummers 41 en 51) is in de oeverafzettingen een grindhoudende kleilaag aangetroffen. Mogelijk houdt deze laag verband met de verwachte Romeinse limes-weg, maar hieromtrent bestaat, op grond van het geheel ontbreken van dateerbaar materiaal in deze laag, geen zekerheid. De top van de oeverafzettingen is veelal recent verstoord of gedeeltelijk opgenomen in het bovenliggende ophogingspakket. Vanwege het nagenoeg ontbreken van dateerbaar materiaal is dit pakket niet nauwkeuriger te dateren als Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien de civieltechnische werkzaamheden beperkt blijven tot in het ophoogzand adviseert ADC ArcheoProjecten om het terrein vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter niet volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Het verdient daarom aanbeveling om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht archeologische vondsten te melden bij de bevoegde overheid, zoals aangegeven in artikel 53 van de Monumentenwet.&lt;br&gt;Indien de werkzaamheden dieper reiken dan het ophoogzand, adviseert ArcheoProjecten in eerste instantie om ter plaatse van de Kalverstraat, de Kloosterweg, een gedeelte van de Dorpsstraat ter hoogte van de hervormde kerk alsook delen van de Dorpsstraat waar op basis van de meest recente onderzoeksgegevens de Romeinse limes-weg verwacht wordt een Inventariserend Veldonderzoek uit te voeren door middel van het aanleggen van proefsleuven (IVO-P). In tweede instantie dient, bij voldoende resultaat, het onderzoek te worden uitgebreid naar andere delen van het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Met betrekking tot bovengenoemd advies moet worden opgemerkt dat het in een aantal delen van het plangebied hoogstwaarschijnlijk niet mogelijk zal zijn om adequaat onderzoek te doen, dit vanwege fysieke belemmering als gevolg van de hoge verkeerintensiteit en de grote dichtheid van de ondergrondse infrastructuur. Onder deze omstandigheden wordt een archeologische begeleiding geadviseerd. Deze archeologische begeleiding dient te worden uitgevoerd conform het KNA protocol proefsleuven (IVO-P) met de mogelijkheid tot een doorstart naar een archeologische begeleiding conform protocol Opgraven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het doel van het vervolgonderzoek is tweeledig: het vaststellen van de aan- of afwezigheid van de Romeinse limes-weg en het vaststellen van de aan- of afwezigheid van sporen uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd. Met betrekking tot dit laatste kan worden gedacht aan funderingsresten van gesloopte 17e eeuwse bebouwing en eventuele begravingen. De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE).&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek&lt;/p&gt;