DOI: 10.14457/tu.the.2017.1445
title: ข้อเสนอเชิงนโยบายเรื่องกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมือง: กรณีศึกษากระบวนการติดตามประเมินผลการใช้จ่ายเงินของพรรคการเมือง

description: งานค้นคว้าอิสระนี้เป็นการศึกษากระบวนการติดตาม ประเมินผลการใช้จ่ายเงินของพรรคการเมืองที่ได้รับการสนับสนุนจากกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมืองรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2540 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2541 ได้กำหนดให้มีกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมืองเพื่อเป็นทุนหมุนเวียน ส่งเสริม สนับสนุนให้พรรคการเมืองมีความเข้มแข็งให้กับพรรคการเมืองและสามารถพัฒนาเป็นสถาบันทางการเมืองในที่สุด เป็นต้นมา สืบเนื่องมาจนถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2550 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2550 และต่อเนื่องมาถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง พ.ศ. 2560 แต่ข้อเท็จจริงที่ปรากฏจากการสนับสนุนของกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมืองกลับก่อให้เกิดปัญหากับพรรคการเมือง  ไม่ว่าจะเป็นการล่มสลายของพรรคการเมืองบางพรรคอย่างไม่น่าเชื่อว่าจะเกิดขึ้นได้ เช่น พรรคพลังธรรม พรรครักษ์ถิ่นไทย เป็นต้นเพื่อสนองตอบต่อข้อเท็จจริงข้างต้น  ผู้วิจัยใคร่ศึกษาถึงปัญหาหรือสาเหตุที่เกิดจากการใช้จ่ายเงินสนับสนุนของกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมืองทั้งที่กองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมืองมีเจตนารมณ์ในการสนับสนุนพรรคการเมืองให้มีความเข้มแข็งและเป็นสถาบันทางการเมืองวิธีการหนึ่งที่สามารถป้องกันมิให้พรรคการเมืองใช้จ่ายเงินที่ได้รับการสนับสนุนเป็นไปอย่างไม่ถูกต้อง นั่นคือ “กระบวนการติดตาม ประเมินผลการใช้จ่ายเงินของพรรคการเมือง” ซึ่งเป็นการตรวจเพื่อป้องปราม ให้คำแนะนำ  ให้คำปรึกษา เสมือนเป็นพี่เลี้ยงเพื่อให้พรรคการเมืองจะได้ไม่ต้องมีความสุ่มเสี่ยงต่อความเสียหายหรือมีความเสียหายเป็นศูนย์หรือน้อยที่สุด  ประกอบกับการประเมินผลโดยหน่วยงานภายนอกหรือสถาบันการศึกษาเพื่อให้เกิดภาพทางวิชาการโดยอาศัยข้อมูล เอกสาร หลักฐานจากสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งที่ได้มาต่างกรรมต่างวาระนั้นต่างมีส่วนช่วยให้พรรคการเมืองสามารถดำเนินกิจกรรมทางการเมืองได้อย่างต่อเนื่อง  ด้วยความเข้มแข็ง  และสามารถเป็นสถาบันทางการเมืองที่สามารถส่งเสริม  สนับสนุนให้การปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุขดำเนินต่อไปได้อย่างดีต่อเนื่องยาวนานต่อไปผู้วิจัยได้ศึกษาจนได้ทางเลือกในแนวนโยบายมา 3 ทางเลือก ได้แก่ทางเลือกที่ 1  ให้มีตัวชี้วัดผลการดำเนินงานของการติดตามประเมินผลการใช้จ่ายเงินของพรรคการเมือง  ทางเลือกที่ 2  ให้มี “เครือข่ายตาสัปปะรดและพนักงานการเลือกตั้ง” ของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งเพื่อสอดส่องสังเกตการณ์การใช้จ่ายเงินไม่เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของพรรคการเมือง  และทางเลือกที่ 3 ให้มีกระบวนการติดตามประเมินผลโดยสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้ง  สถาบันการศึกษา และตรวจติดตามการใช้จ่ายและตรวจสอบเอกสารหลักฐานทุกโครงการที่ได้รับเงินสนับสนุนจากกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมือง  ซึ่งทั้ง 3 ทางเลือกนี้ต่างใช้ปัจจัยไม่ว่าจะเป็นด้านบุคลากร  ด้านงบประมาณ หรือด้านกฎหมายแตกต่างกัน และท้ายที่สุดผู้วิจัยเลือกที่ใช้แนวนโยบายทางเลือกที่ 1 บวกกับแนวนโยบายในทางเลือกที่ 3 ซึ่งสามารถเสริมกันให้เกิดผลเป็นรูปธรรมในทางปฏิบัติได้ ดังนี้1. กำหนดเป้าหมายให้ “% การใช้จ่ายเงินไม่เป็นไปตามกฎหมายเป็น 0” โดยกำหนดให้มีตัวชี้วัด ดังนี้- พรรคการเมืองต้องทำการลงบัญชีให้ครบถ้วนทั้งบัญชีรายวันแสดงรายได้หรือรายรับและแสดงค่าใช้จ่ายหรือรายจ่ายของพรรคและสาขาพรรค  บัญชีแสดงรายรับจากการบริจาค  บัญชีแยกประเภท  และบัญชีแสดงสินทรัพย์และหนี้สิน  ตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง- พรรคการเมืองต้องใช้จ่ายเงินให้เป็นตามแผนงานและโครงการและต้องจัดทำรายงานการใช้จ่ายเงินสนับสนุนของพรรคให้ถูกต้องตามความเป็นจริงและยื่นรายงานนี้ภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไป ตามที่กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง 2. ปรับปรุงกฎหมายและประกาศที่เกี่ยวข้องดังนี้- ปรับปรุงกฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมืองในประเด็นอำนาจหน้าที่ของสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งในการตรวจติดตามการใช้จ่ายเงินให้ครอบคลุมในเรื่องครุภัณฑ์ ค่าใช้จ่ายอันเกิดจากการตรวจติดตามและการจัดให้มีฝึกอบรมความรู้เกี่ยวกับการติดตาม การตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญ รวมทั้งการศึกษาดูงานในหน่วยงานที่มีภารกิจลักษณะของการตรวจสอบ  - ประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมืองให้สอดรับกับพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมือง3. เตรียมความพร้อมให้บุคลากรที่ทำหน้าที่ในการติดตามการใช้จ่ายเงินพรรคการเมืองโดยหน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญในการตรวจสอบและติดตาม ศึกษาดูงานหน่วยงานที่มีภารกิจในลักษณะตรวจสอบ ตรวจติดตาม 4. ชี้แจงทำความเข้าใจกับพรรคการเมืองที่ได้รับจัดสรรเงินสนับสนุนจากกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมืองรวมทั้งการฝึกปฏิบัติ (Work shop) ให้กับเจ้าหน้าที่ของพรรคการเมืองเพื่อรองรับการดำเนินการทั้งหลายให้เป็นไปตามพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยพรรคการเมืองและประกาศคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยกองทุนเพื่อการพัฒนาพรรคการเมือง