DOI: 10.17026/dans-xw6-69yf
title: Plangebied N662 - Aanleg rotonde A58 / Marie Curieweg te Ritthem, gemeente Vlissingen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend-karterend booronderzoek) Plangebied N662 - Aanleg rotonde A58 / Marie Curieweg te Ritthem, gemeente Vlissingen; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend-karterend booronderzoek)

description: &lt;p&gt;In opdracht van de Provincie Zeeland heeft RAAP in september-november 2020 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend - karterend booronderzoek) uitgevoerd. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunningsaanvraag voor het plangebied N662 - Aanleg rotonde A58 / Marie Curieweg te Ritthem in de gemeente Vlissingen. De plannen bestaan uit de aanleg van een rotonde op de aansluiting N662-A58/Marie Curieweg en de herinrichting van de Ritthemsestraat. Hiermee zijn verspreid over het plangebied ontgravingsdiepten van circa 0,25 tot plaatselijk maximaal 2,5 m –mv gemoeid.&lt;br&gt;Bureauonderzoek Op basis van het bureauonderzoek bestond een relatief lage archeologische verwachting voor de top van het Laagpakket van Wormer en hiermee het neolithicum. Voor het Hollandveen Laagpakket gold een lage archeologische verwachting voor de bronstijd. De verwachting voor de top van het Hollandveen binnen het plangebied was middelhoog tot hoog voor de ijzertijd en de Romeinse tijd. Op basis van de ligging van het grootste deel van het plangebied op een getij -inversierug bestond voor het plangebied en specifiek de top van kreekafzettingen een middelhoge tot hoge archeologische verwachting voor de vroege- en late middeleeuwen. Op basis van historisch kaartmateriaal bestond een middelhoge archeologische verwachting voor de nieuwe tijd. In ieder geval vanaf de 17e eeuw was een voorloper van de Ritthemsestraat (de Santweg) in de directe omgeving van het plangebied aanwezig.&lt;br&gt;Vanaf deze periode (en mogelijk eerder) waren langs deze weg gebouwen gesitueerd. Op basis van een luchtfoto waren in het noordelijk deel van het plangebied (ten westen van de voorziene rotonde) mogelijk loopgraven uit de Tweede Wereldoorlog aanwezig.&lt;br&gt;Verkennend-karterend booronderzoek Vanaf circa 30-65 cm –mv zijn in het plangebied puin- en vondstrijke humeuze lagen aanwezig. Deze lagen dekken de natuurlijke ondergrond in het plangebied af (restgeul -, kreekgeul- en kreekoeverafzettingen). Naast vroeg middeleeuws aardewerk zijn in dit pakket ook scherven aardewerk uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd aanwezig. Waarschijnlijk bestond op zijn minst een deel van het opgebrachte materiaal uit nederzettingsafval van nabijgelegen nederzettingen dat mogelijk als bemesting is aangebracht. Boorlocaties 2 en 3 zijn echter deel van een langwerpige verhoging in het landschap, waar mogelijk nederzettingsophogingen en mogelijk bebouwingsresten uit de vroege middeleeuwen, late middeleeuwen of nieuwe t ijd aanwezig kunnen zijn. Op Walcheren werden op hoger liggende kreekruggen (als in het plangebied) stelbergen, werven (verhoogde huisplaatsen) of grotere terpen (waarop nederzettingen ontstonden) aangelegd. Op basis van het inventariserend veldonderzoek bestaat een hoge archeologische verwachting voor bewoningsresten of –sporen uit de vroege middeleeuwen, late middeleeuwen en nieuwe tijd. Deze verwachting bestaat niet alleen voor het ophoogpakket dat plaatselijk tot 120 cm –mv reikt, maar ook voor de ietwat rommelige top van de restgeul-, kreekoever- en hoger liggende kreekgeulafzettingen. Tijdens het veldonderzoek zijn geen resten van voorlopers van de Ritthemsestraat waargenomen en het lijkt waarschijnlijk dat oudere delen van deze weg het verloop van de huidige straat volgen.&lt;br&gt;Op basis van het uitgevoerde verkennend-karterend booronderzoek kan de middelhoge-hoge archeologische verwachting voor de ijzertijd en Romeinse tijd voor de top van het Hollandveen naar laag worden bijgesteld. Het Hollandveen is in het plangebied afgetopt en plaatselijk volledig geërodeerd door de later ingesneden kreekgeulen. Het uitgevoerde onderzoek bevestigt de relatief lage archeologische verwachting voor het neolithicum in de top van de getijdeafzettingen van het Laagpakket van Wormer: het plangebied was deel van een relatief laaggelegen zone in het getijdelandschap, die niet aantrekkelijk zal zijn geweest voor bewoning. Op basis van het booronderzoek lijkt het waarschijnlijk dat de bodem ten westen van de Ritthemsestraat in het noordelijk deel van het plangebied (ten zuiden van de afrit A58) tot diep (265-300 cm –mv) is verstoord. Het lijkt waarschijnlijk dat deze bodemroerende activiteiten relatief recent van aard zijn en mogelijk samenhangen met de aanleg van de A58 in de jaren ’70 van de vorige eeuw of uitgevoerde saneringen.&lt;br&gt;Op basis van dit resultaat lijkt het onwaarschijnlijk dat mogelijk aanwezige loopgraven uit de Tweede Wereldoorlog nog in gedempte staat in deze zone aanwezig zijn.&lt;br&gt;Advies Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten uit de periode vroege middeleeuwen-nieuwe tijd bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Deze kans lijkt het grootst ter plekke van de locatie op de akker, waar een sloot wordt gegraven (tot maximaal 100 cm –mv; op de locatie van boringen 2 en 3). Daarnaast zullen de graafwerkzaamheden ter plaatse van de nieuwe rotonde ook in het historisch ophogingspakket en mogelijk tot in de top van de natuurlijke afzettingen reiken (tot 75-100 cm –mv). Hoewel de aanwijzingen voor nederzettingsophogingen of bewoningsresten voor deze locatie minder sterk zijn en het waarschijnlijk lijkt dat de bodem onder de provinciale weg reeds tot op een bepaalde diepte is verstoord, kunnen hier resten van de voorlopers van de Ritthemsestraat en/of andere archeologische sporen uit de vroege middeleeuwen, late middeleeuwen en/of nieuwe tijd aanwezig zijn. Op basis van de resultaten van dit bureau- en verkennend-karterend booronderzoek wordt in het kader van de bestaande planvorming aanbevolen de onderstaande vervolgstap(pen) uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Voorafgaand aan deze werkzaamheden dient een Programma van Eisen te worden opgesteld (zie figuur 20 voor een advieskaart).&lt;br&gt;- Akker (boringen 1-4). Om de hierboven gespecificeerde verwachting te toetsen wordt binnen de grenzen van het plangebied vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P, karterend/waarderend onderzoek). Gezien de prospectiekenmerken is dit type gravend onderzoek de geëigende methode voor vervolgonderzoek (zie ook https://pom.cultureelerfgoed.nl).&lt;br&gt;- Rotonde (boringen 5-10). Indien mogelijk, gezien de huidige situatie en de aanwezigheid van veel kabels en leidingen, wordt voor deze zone ook een proefsleuvenonderzoek (IVO-P,karterend/waarderend onderzoek) aanbevolen. Indien dergelijk onderzoek praktisch onhaalbaar blijkt, wordt geadviseerd om graafwerkzaamheden dieper dan 0,3 m –mv archeologisch te begeleiden (conform protocol IVO-P). Dit advies wordt ook gegeven voor de zone ten westen van boring 9, waar de bodem tot aanzienlijke diepte (265-300 cm –mv) relatief recent lijkt te zijn verstoord, maar waar mogelijk toch nog (gedempte) resten van loopgraven aanwezig zijn. In het overige deel van het plangebied wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. Indien bij de uitvoering van deze werkzaamheden toch onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).&lt;br&gt;Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Vlissingen, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit. Over de onderzoeksresultaten en het uitgebrachte advies dient contact opgenomen te worden met de bevoegde overheid.&lt;br&gt;Besluit Op basis van het onderzoek heeft de bevoegde overheid, de gemeente Vlissingen, besloten om het advies voor een proefsleuvenonderzoek ter plaatse van de nieuwe sloten niet over te nemen: omwille van de tijdsdruk achter het project en in het kader van de aan te brengen voorbelasting blijkt gee n tijd meer voor een proefsleuvenonderzoek en daarom wordt (net als voor de rotonde) een archeologische begeleiding geadviseerd.&lt;/p&gt;