DOI: 10.17026/ar/fbnuu5
title: Plangebied leidingtracé Warvenweg-Kloosterlaan te Farmsum, gemeente Eemsdelta
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: RAAP-RAPPORT 6728

description: Aanleiding onderzoek
In opdracht van WSP Nederland B.V. heeft RAAP in september 2023 een archeologisch vooronderzoek 
in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied leidingtracé WarvenwegKloosterlaan te Farmsum in de gemeente Eemsdelta. Het onderzoek vond plaats in het kader van 
planvorming voor de aanleg van een gasleiding, waarbij voor het definitieve plan een 
omgevingsvergunning benodigd is. 
&lt;p&gt;
Resultaten onderzoek
Het plangebied ligt in het Groningse kweldergebied, waarbij de bodem zich kenmerkt door een 
opeenstapeling van afzettingen (zeeklei of -zand op veen op pleistoceen dekzand). Voor verschillende 
delen van het plangebied geldt op basis van het gemeentelijk bestemmingsplan en de archeologische 
verwachtings- en beleidsadvieskaart een lage of een hoge archeologische verwachting. De ondergrond 
bepaalt voor een groot deel de kans op archeologische resten. Zo is in de top van het 
(gepodzoliseerde) dekzand de kans aanwezig op archeologische resten van prehistorische bewoning 
(steentijd-midden-bronstijd). Voor de top van het veen en het onderste deel van het daarop gelegen 
kleipakket geldt dat daarin mogelijk resten aanwezig zijn van archeologische vindplaatsen die dateren 
vanaf 250 v. Chr. (late ijzertijd) die overslibd zijn geraakt. Daarbij valt te denken aan 
vlaknederzettingen en opgehoogde woonplaatsen/ huiswierden en daaraan gerelateerde sporen. De 
diepteligging van deze resten is sterk afhankelijk van de dikte van het veenpakket, de aan- of 
afwezigheid van eventuele ophogingslagen en de dikte van het afdekkende kleipakket. Na de bedijking 
in de late middeleeuwen is de mariene invloed in het plangebied pas ingeperkt, waardoor bewoning ook 
zonder ophoging weer mogelijk werd. Laatmiddeleeuwse nederzettingsresten kunnen om die reden al 
relatief hoog in de kleiafzettingen worden aangetroffen. Binnen het gehele plangebied kunnen ook 
nieuwetijdse resten van landcultivatie (sloten, greppels), infrastructuur en bebouwing aanwezig zijn.
&lt;p&gt;
Archeologische verwachting
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat binnen het geplande tracé (mogelijk) 
archeologische resten bedreigd worden door eventuele bodemingrepen. Het gaat dan met name om 
(reeds) bekende wierden die niet als AMK-terrein zijn geregistreerd en om historische en 
infrastructurele elementen zoals (verdwenen) wegen en historische erven. De geldende hoge 
verwachting voor delen van het plangebied kan worden gehandhaafd. Voor een deel van het 
plangebied kan op basis van recent uitgevoerde onderzoeken de geldende lage archeologische 
verwachting echter worden bijgesteld naar middelhoog. Het gaat hierbij om het zuidelijk deel van het 
plangebied, aan de Warvenweg. 
&lt;p&gt;
Advies
Het gebied wordt opgehoogd met zand, de exacte dikte van dit ophoogpakket en de diepte van de aan 
te leggen leidingen is nog niet bekend. In dit rapport wordt daarom vooralsnog uitgegaan van een 
verstoringsdiepte van (minimaal) 1 m -mv (zonder ophoging). Er wordt geadviseerd om rekening te
worden gehouden met de vrijstellingsgrenzen wat de diepte en omvang van de bodemingrepen betreft
(maximaal 1 m -mv; niet breder dan 0,5 m). Zodra meer over de exacte diepte van de ingrepen en de dikte van het ophoogpakket bekend is, kan opnieuw beoordeeld worden op welke delen van het tracé 
een booronderzoek noodzakelijk is.
Op basis van de huidige aanname m.b.t. de verstoringsdiepte wordt geadviseerd om voor gebieden met 
een (middel)hoge archeologische verwachting voor de aanleg van de leiding de geldende 
vrijstellingsgrens uit het bestemmingsplan (ingrepen tot een diepte van 1 m -mv en met een breedte tot 
0,5 m) niet te overschrijden. Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van 
de bestaande planvorming vervolgstappen uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg 
(AMZ) te nemen. Voor gebieden met een (middel)hoge verwachtingswaarde wordt de uitvoer van een 
booronderzoek met boringen om de 25 m geadviseerd. In het overige deel van het plangebied wordt in 
het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd.