DOI: 10.17026/dans-xy7-8ctr
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen nieuwbouw aan de Rietstok te Gemonde, gemeente St. Michielsgestel

description: &lt;p&gt;Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor een plangebied aan de Rietstok te Gemonde, gemeente St. Michielsgestel (kaart 1; afbeelding 1). Vrijborg Vastgoedontwikkeling BV is betrokken bij een stedenbouwkundig plan en bestemmingsplan binnen het plangebied. Hier wordt de nieuwbouw van 28 woningen voorzien (zie afbeelding 2). Het plangebied heeft een omvang van circa 1,4 hectare.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Doel van het archeologisch onderzoek was vast te stellen of er in het plangebied sprake is (of kan zijn) van archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden en, indien mogelijk, uitspraken te doen over de waarde hiervan in termen van fysieke en inhoudelijke kwaliteit zoals zeldzaamheid en gaafheid. Hiertoe is eerst een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Vervolgens is er voor een deel van het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd, en is een advies geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.0), protocol 4002 Bureauonderzoek en protocol 4003 Inventariserend Veldonderzoek. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie is binnen BRL 4000 gecertificeerd voor alle werkprotocollen op het gebied van archeologisch (voor)onderzoek en het opstellen van Programma’s van Eisen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek bevindt het plangebied zich in een gebied met dekzandwelvingen aan oostzijde van het dal van de Dommel. Daarnaast bevindt zich direct ten oosten van het plangebied de Beeksche Waterloop. Voor het plangebied geldt daarom op basis van het landschap een algemene hoge archeologische verwachting vanwege de ligging op een hoger gelegen (en droger) gebied met dekzandruggen/dekzandwelvingen, direct grenzend aan een beekdal. Hierdoor lag het plangebied relatief hoog in het landschap, met geringe kans op overstromingen, maar had het tegelijk gemakkelijke toegang tot een waterbron. Later heeft hier plaggenbemesting plaatsgevonden (enkeerdgrond) waardoor eventuele archeologische waarden mogelijk goed beschermd zijn gebleven. De archeologische verwachting is daarom hoog voor de periode Laat-Paleolithicum tot en met Nieuwe Tijd. Eventuele in situ archeologische resten worden verwacht in de oorspronkelijke B- en top van de C-horizonten van de bodems in het plangebied. Er wordt een grote variatie in de dikte van het cultuurdek verwacht.&lt;br&gt;Verder blijkt uit het bureauonderzoek dat er mogelijk egalisatie heeft plaatsgevonden in het centrale deel van het plangebied; voor dit gebied geldt daarom een middelhoge verwachting. In hoeverre de archeologische verwachting door deze mogelijk egalisatie is beïnvloed kan niet uitsluitend op basis van bureauonderzoek vastgesteld worden. Veldonderzoek zou moeten uitwijzen of het bodemprofiel onder de bouwvoor door deze egalisatie is aangetast. In het uiterste noordelijk en westelijke deel van het plangebied zijn er geen aanwijzingen voor grootschalige grondroerende werkzaamheden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het verkennend booronderzoek heeft uitgewezen dat op basis van het voorkomen van hydromorfe kenmerken in een groot deel van de geplaatste boringen het plangebied zich lager op de flank van het dekzandgebied en dichter tegen het beekdal aan bevindt; van de podzolering onder het oorspronkelijke cultuurdek van de eerder gekarteerde laarpodzolgronden zijn geen sporen teruggevonden. In alle boringen is scherpe grens aanwezig tussen de verstoorde bovengrond en het daaronder aanwezige onveranderde moedermateriaal. De verstoorde bovengrond bestaat in een aantal boringen slechts uit een bouwvoor van 30 tot 60 cm dikte (boringen 4195001, 4195002, 4195003, 4195005, 4195006, 4195008), terwijl ze in boringen 4195004, 4195007 en 4195009 naast een bouwvoor uit een daaronder aanwezige laag omgewerkte grond bestaat die doorloopt tot een diepte van respectievelijk 90, 55 en 100 cm onder maaiveld. Wanneer we de resultaten van het booronderzoek met de verwachte bodem in de vorm van laarpodzolgronden vergelijken valt direct op dat de podzolbodem die onder het dunne cultuurdek van een laarpodzolgrond aanwezig zou zijn, in de negen boringen binnen het plangebied niet meer is aangetroffen. Tijdens het veldonderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gezien de aangetroffen verstoringen binnen het plangebied, het ontbreken van archeologische indicatoren in de boringen, en de aangetroffen landschappelijke situatie kan worden gesteld dat de kans op het aantreffen van een (intacte) archeologische vindplaats klein is. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek is de archeologische verwachting voor het plangebied daarom bijgesteld naar ‘laag’ en adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente St. Michielsgestel, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente St. Michielsgestel en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.&lt;/p&gt;