DOI: 10.17026/ar/tacs23
title: Archeologisch bureauonderzoek A7 - Oude Dijksterweg te Scheemda, gemeente Oldambt (GR)

description: Laagland Archeologie heeft in november 2021 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de A7 - Oude Dijksterweg te Scheemda. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de mogelijke aanleg van een zonnepark.
Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002. Het plangebied ligt in een zeekleigebied, gevormd tijdens de Dollard-inbraken in de 14e en 15e eeuw. Dekzand ligt in het plangebied naar verwachting op een diepte van ongeveer 1,5 – 2 m -NAP (circa 130 – 200 cm -mv). Op basis van archeologisch onderzoek nabij het plangebied is echter te verwachten dat de top van het dekzand grote morfologische verschillen toont. In grote lijnen lijkt de dekzandtop in oostelijke richting wat op te lopen. Bovenop het dekzand is in het plangebied een dun veenpakket aanwezig (20-30 cm). Dit betreft basisveen, vermoedelijk gevormd in de periode tussen 2750 en 1500 voor Chr. Dit veenpakket was oorspronkelijk waarschijnlijk veel dikker: gedurende de laatmiddeleeuwse overstromingen is een groot deel van het aanwezige veenpakket weggeslagen. Bovenop het veen ligt zeeklei. Deze Dollardklei bereikt binnen het plangebied van west naar oost een dikte van 200 naar 100 cm. 
In de directe omgeving zijn diverse vindplaatsen uit met name het Laat-Mesolithicum bekend. Ook resten uit het Vroeg-Mesolithicum zijn aangetroffen. Ook resten uit het Midden- en Laat-Neolithicum zijn bekend. In het diepere veenpakket zijn brandlaagjes en sporen uit de Midden-Bronstijd aangetroffen. In het kleipakket zijn resten uit de late middeleeuwen gezien. 
De Oude Dijksterweg begrenst het westelijke plangebied. Onder deze weg ligt een laatmiddeleeuwse dijk die op een 14e -eeuwse Dollardklei laag is opgeworpen. Er zijn aanwijzingen dat deze dijk later nog twee keer is opgehoogd. Rond 1832 was in het noordwestelijke plangebied sprake van bewoning, waarschijnlijk een boerderij met erf. Op eerdere en latere kaarten is geen bewoning gezien. In recente tijd is een groot deel van het zuidoostelijke gebied afgegraven (vermoedelijk circa 50-60 cm). Waarschijnlijk is de afgraving beperkt gebleven tot de Dollardklei. Het resterende plangebied lijkt voor een groot deel te zijn opgehoogd met circa 40 cm.
In de top van het dekzand kunnen resten uit het Mesolithicum tot en met Neolithicum – met name het Laat-Mesolithicum – worden verwacht. Deze resten zijn specifiek op dekzandopduikingen te verwachten. Op locaties waar dekzand lager ligt bevinden zich naar alle waarschijnlijkheid geen vindplaatsen aanwezig. De dekzandtop is naar verwachting zeer goed geconserveerd. Globaal ligt de dekzandtop op een diepte van 1,5 – 2 m -NAP (circa 130 – 200 cm -mv), maar er kunnen grote hoogteverschillen zijn; zonder nader onderzoek is dit niet vast te stellen. 
In het veen kunnen resten uit de Midden-Bronstijd worden verwacht (brandlaagjes en dergelijke). Nabij het plangebied zijn deze resten in de onderzijde van het veenpakket aangetroffen. Binnen het plangebied is vermoedelijk nog een dun veenlaagje (20-30 cm) aanwezig, maar ook hier geldt dat er plaatselijk grote verschillen kunnen zijn. In hoeverre hier nog brandlaagjes en dergelijke bewaard zijn gebleven is niet bekend. 
In de Dollardklei kunnen resten uit de Late Middeleeuwen worden verwacht, samenhangend met de veenontginning. Vanaf de Nieuwe Tijd was het plangebied geheel bedijkt. Rond 1832 kwam bewoning voor in het noordwestelijke plangebied. Deze was in 1908 weer verdwenen. Het is niet bekend gedurende welke periode hier precies bebouwing heeft gestaan. 
Voor wat betreft het plaatsen van de feitelijke zonnepanelen achten wij geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk. Het aanbrengen hiervan gaat met weinig bodemverstoring gepaard en vormt geen bedreiging voor aanwezige archeologische resten. Het aanleggen van ondergrondse kabels en leidingen en het plaatsen van verdeelstations kan wel een bedreiging voor eventuele archeologische resten vormen, afhankelijk van hoe diep deze geplaatst worden. We adviseren in dit stadium verkennende boringen op de locaties van de te graven kabelsleuven om de NAP-hoogte en mate van intactheid van de dekzandtop en het daarop liggende veenpakket vast te stellen. 
Voor wat betreft het aanleggen van kabels/leidingen adviseren we daarbij het aanwezige AMK-terrein en de voormalige bebouwingszones te ontzien. Mochten hier ontgravingen komen, dan adviseren we een proefsleuvenonderzoek op deze locaties.
De implementatie van dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Oldambt. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, stichting Libau. Dit rapport is niet beoordeeld.
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).