DOI: 10.14457/tu.the.2020.1099
title: การมีส่วนร่วมของประชาชนภายใต้โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ตาม “โครงการไทยนิยม ยั่งยืน” (หมู่บ้าน/ชุมชนละสองแสน) อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

description: การศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนภายใต้โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ตามโครงการ “ไทยนิยม ยั่งยืน” (หมู่บ้าน/ชุมชนละสองแสนบาท) เป็นการศึกษางานวิจัยเชิงคุณภาพ โดยใช้การสัมภาษณ์ (Interview) และการวิจัยเชิงเอกสาร (Documentary Research) จากประชาชนที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับการดำเนินการขับเคลื่อนโครงการในพื้นที่อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา จำนวน 23 คน เพื่อศึกษาการมีส่วนร่วมของประชาชนต่อการแก้ไขปัญหาความต้องการ ตลอดจนเพื่อหาแนวทางและข้อเสนอแนะในการดำเนินโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ตาม“โครงการไทยนิยม ยั่งยืน” (หมู่บ้าน/ชุมชนละสองแสน) จากการศึกษา พบว่า1. ปัจจัยสำคัญที่จูงใจให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วม คือ รูปแบบการดำเนินการของโครงการที่มีปัจจัยหลักสำคัญเป็นจำนวนเงินสองแสนบาทที่สามารถนำมาพัฒนา แก้ไขปัญหาความต้องการในพื้นที่ และมีรูปแบบการดำเนินการของโครงการที่ให้ประชาชนเป็นผู้เสนอปัญหาความต้องการของตนเองผ่านการพูดคุย ปรึกษาหารือ ผ่านกิจกรรมการประชาคม2. การมีส่วนร่วมของประชาชนภายใต้โครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ตามโครงการ “ไทยนิยม ยั่งยืน” (หมู่บ้าน/ชุมชนละสองแสนบาท) อำเภอท่าเรือ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา2.1 ด้านกิจกรรม พบว่า รูปแบบ ลักษณะ กิจกรรมของโครงการได้เปิดโอกาสให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมตามที่ภาครัฐกำหนด ซึ่งในแต่ละขั้นตอนนั้นต้องผ่านการลงเสียงในกิจกรรมการประชาคม เจ้าหน้าที่ของรัฐหรือภาครัฐมีหน้าที่กำกับดูแลให้เป็นไปตามระเบียบของทางราชการ2.2 ด้านความเท่าเทียม พบว่า ประชาชนมีส่วนร่วมในโครงการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากในพื้นที่ตามโครงการ “ไทยนิยม ยั่งยืน” (หมู่บ้าน/ชุมชนละสองแสนบาท) โดยกลไกการประชาสัมพันธ์ผ่านหอกระจายข่าว เสียงตามสาย หรือการประชาสัมพันธ์โดยตรงจากผู้นำชุมชน/หมู่บ้าน และสื่อกระแสหลักจากโทรทัศน์ วิทยุ หนังสือพิมพ์ และมีโอกาสแสดงความคิดเห็น โต้แย้งได้ แต่ผู้ที่แสดงความคิดเห็นส่วนใหญ่จะเป็นผู้นำชุมชน/หมู่บ้าน หรือผู้ที่เคยแสดงออกเป็นประจำ2.3 ด้านความโปร่งใส พบว่า มีการประชาสัมพันธ์ผ่านช่องทางต่าง ๆ อย่างทั่วถึง และประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการติดตามและประเมินผล2.4 ด้านการแบ่งอำนาจ พบว่า ประชาชนมีอำนาจในการตัดสินใจในการคัดเลือกโครงการที่เห็นว่ามีความจำเป็นเร่งด่วนที่จะต้องได้รับการแก้ไข ภายใต้วงเงินสองแสนบาท ทั้งนี้ ระเบียบ หลักเกณฑ์ ข้อกำหนดต่าง ๆ ที่ภาครัฐกำหนดไว้ส่งผลอย่างยิ่งต่อการตัดสินใจของประชาชนที่จะดำเนินการหรือไม่ดำเนินการอย่างใดอย่างหนึ่ง2.5 ด้านความยืดหยุ่น พบว่า โครงการที่ได้รับการเสนอและได้รับคัดเลือกจากกิจกรรมการประชาคมแล้ว เมื่อต้องการปรับเปลี่ยน หรือเปลี่ยนแปลง สามารถดำเนินการได้ แต่ต้องได้รับความเห็นชอบจากการประชาคมของประชาชนด้วย2.6 ด้านการเข้าถึง พบว่า กิจกรรมการประชาคมแต่ละครั้งมีประชาชนเข้าร่วมจำนวนไม่มาก เมื่อเทียบกับจำนวนประชากรในหมู่บ้าน ประชาชนผู้เข้าร่วมส่วนใหญ่จะเป็นเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้นำชุมชน/หมู่บ้าน หรือผู้ที่ว่างจากงาน แต่ขึ้นอยู่กับสภาพเศรษฐกิจ สังคม ของแต่ละหมู่บ้าน/ชุมชน ทั้งนี้ ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ประชาชนเข้าร่วมและเข้าถึงทุกกระบวนการ ได้แก่ ความสนใจของแต่ละบุคคล เวลาของแต่ละบุคคล ซึ่งปัจจัยเหล่านี้ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล3. แนวทางและข้อเสนอแนะต่อการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน 3.1 ลดความยุ่งยากในการดำเนินโครงการที่มีระเบียบ หลักเกณฑ์ ข้อกำหนด ที่มีมากมายให้น้อยลงเพื่อให้ประชาชนมีทางเลือกในการเสนอวิธีการแก้ไขปัญหาความต้องการของตนเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ3.2 การกำหนดช่วงเวลาในการจัดกิจกรรม ควรกำหนดเวลาในช่วงที่ไม่ใช่เวลาทำงาน เพื่อให้ประชาชนที่มีภารกิจสามารถเข้าร่วมกิจกรรมของโครงการได้3.3 เพิ่มวงเงินงบประมาณเพื่อให้เกิดความน่าสนใจในโครงการมากขึ้น และให้การดำเนินโครงการมีความต่อเนื่องทุก ๆ ปี