DOI: 10.14457/tu.the.2014.215
title: ครอบครัวสมัยใหม่กับผู้เปลี่ยนไปนับถือศาสนาคริสต์ ในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล

description: การศึกษาเรื่อง “ครอบครัวสมัยใหม่กับผู้เปลี่ยนไปนับถือศาสนาคริสต์ในพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑล” เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Methodology) ที่มีประเด็นศึกษาหลักคือ รูปแบบของครอบครัวสมัยใหม่ โดยนำปรากฏการณ์การเปลี่ยนศาสนาในครอบครัวมาเป็นกรณีศึกษา กลุ่มตัวอย่าง คือ คริสเตียน นิกายโปรเตสแตนต์ จำนวน 21 คน ที่พักอาศัยในกรุงเทพฯ และปริมณฑล และเปลี่ยนไปนับถือศาสนาคริสต์ นิกายโปรเตสแตนต์ เป็นเวลา 10 ปี ขึ้นไป แนวคิดและงานวิจัยที่นำมาใช้ในการศึกษา ได้แก่ ภาวะสมัยใหม่ในด้านศาสนา/ความเชื่อและในด้านทางสังคม รูปแบบครอบครัวสมัยใหม่ (Modern family) ครอบครัวสมัยใหม่กับการยึดมั่นในศาสนาและการเปลี่ยนศาสนา และครอบครัวสมัยใหม่กับการเปิดเผยตัวตนและการต่อรองผลการศึกษาพบว่าภายใต้สภาวะสมัยใหม่ ครอบครัวรูปแบบเก่าไม่ได้ล่มสลายไปอย่างสิ้นเชิง ครอบครัวมีลักษณะก้ำกึ่งและการผสมผสานระหว่างแบบเก่าและแบบใหม่ วัฒนธรรมประเพณีที่เกี่ยวข้องกับศาสนาหลักของครอบครัวยังมีความสำคัญในฐานะจุดร่วมเดียวของครอบครัวที่เหลืออยู่ โครงสร้างครอบครัวสมัยใหม่มีลักษณะลื่นไหลไปตามเงื่อนไขชีวิตในแต่ละช่วงเวลา นอกจากนี้ การอยู่ในครอบครัวหรือสภาพแวดล้อมที่เคร่งครัดในศาสนาและความเชื่อหลักที่ครอบครัวนับถือ ไม่ได้มีอิทธิพลยับยั้งการเปลี่ยนศาสนาแต่อย่างใด เพราะสมาชิกในครอบครัวเกิดการตั้งคำถามต่อศาสนาและความเชื่อที่ครอบครัวนับถือ ซึ่งนำไปสู่การเปิดใจต่อศาสนาคริสต์ในเวลาต่อมาอย่างไรก็ดี อิทธิพลทางศาสนาและความเชื่อของครอบครัวถูกนำมาใช้อีกครั้งเมื่อมีสมาชิกในครอบครัวเปลี่ยนไปนับถือศาสนาคริสต์ ซึ่งนำไปสู่แนวทางการเปิดเผยและการต่อรองของผู้เปลี่ยนศาสนา ซึ่งวิธีการที่ผู้เปลี่ยนศาสนาใช้ในการเปิดเผยการเปลี่ยนความเชื่อของตนเองต่อครอบครัว ได้แก่ 1) บอกให้รู้ทันทีไม่มีเจตนาปิดบัง เพราะอาศัยอยู่ด้วยกันและมีความสัมพันธ์ที่ดี 2) ไม่บอกให้รู้แม้ว่าอยู่ด้วยกัน เพราะผู้มีอำนาจในครอบครัวมีทัศนคติไม่ดีต่อศาสนาคริสต์และคริสเตียน 3) ไม่บอกให้รู้ทันทีเพราะอยู่ห่างกันและกลัวการต่อต้าน และ 4) ไม่บอกตรงๆ เพื่อประเมินการยอมรับจากครอบครัว การตัดสินใจเลือกวิธีเปิดเผยของผู้เปลี่ยนศาสนาขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์และระดับของการใช้อำนาจของครอบครัวพ่อแม่ ผู้ปกครอง นำเอาความเชื่อในศาสนาและประเพณี พิธีกรรม ที่ปฏิบัติในครอบครัว เช่น การไหว้บรรพบุรุษ ซึ่งเป็นวิถีปฏิบัติที่ขัดกับความเชื่อในศาสนาคริสต์มาใช้เป็นเงื่อนไขให้สมาชิกปฏิบัติ การทำเช่นนี้เป็นการรักษาและตอกย้ำอำนาจของครอบครัวที่มีต่อสมาชิก อย่างไรก็ตามภายใต้เงื่อนไขนั้นผู้เปลี่ยนศาสนาได้นำมาใช้สร้างการต่อรอง ซึ่งรูปธรรมของการต่อรองได้แก่ 1) ทำให้เห็นประโยชน์ของการนับถือศาสนาคริสต์ 2) ทำตัวให้มีประโยชน์ต่อครอบครัว 3) ไม่เข้าร่วมพิธีกรรมที่เกี่ยวข้องกับการไหว้รูปเคารพ 4) ไม่ล้มเลิกความเชื่อ 5) ลดความน่าเชื่อถือของศาสนาและความเชื่อหลักของครอบครัว 6) เลี่ยงสถานการณ์ที่อาจสร้างความขัดแย้ง และ 7) นำครอบครัวเข้าไปทำความรู้จักกับชุมชนคริสเตียน ซึ่งท่ามกลางวิธีต่อรองต่างๆ ผู้เปลี่ยนศาสนาไม่ได้ลดความเคร่งครัดของศาสนาคริสต์ลงแต่อย่างใดและเมื่อเวลาผ่านไปผู้เปลี่ยนศาสนาสามารถชักนำให้สมาชิกในครอบครัวบางส่วนหรือเกือบทุกคนเปลี่ยนไปนับถือศาสนาคริสต์ส่วนบทบาทของคริสตจักรในภายใต้สภาวะสมัยใหม่พบว่า คริสตจักรได้เข้าไปเป็นทางเลือกใหม่และครอบครัวใหม่ เพื่อชดเชยสิ่งที่ขาดหายไปจากครอบครัว เช่น ความรักความอบอุ่น การชี้นำทิศและปรัชญาการดำรงชีวิต เป็นต้น นอกจากนี้ คริสตจักรยังมีลักษณะ “ครอบครัวคริสตจักรสมัยใหม่” ที่ไม่หยุดนิ่งและปรับตัวรองรับการเปลี่ยนแปลงของสมาชิกและสังคมสมัยใหม่