DOI: 10.17026/ar/raonj7
title: Noordzijde 17a, Oud-Alblas (gemeente Molenlanden)
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in juli 2022 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Noordzijde 17a in Oud-Alblas, gemeente Molenlanden. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Het plangebied is gelegen in een uitgestrekt komgebied, de Alblasserwaard. De bodemopbouw bestaat naar verwachting hoofdzakelijk uit (kleiig) bosveen met daarop een circa 50 cm dik kleidek, dat vanuit de zuidelijker gelegen Alblas stroomgordel is gevormd. In het veen en kleidek worden vanwege de natte omstandigheden waarin zij zijn gevormd zijn geen bewoningssporen verwacht. Wel kunnen sporen van landgebruik worden verwacht. Aan het veen en de komklei wordt niettemin een lage verwachting toegekend. Vanwege een in Archis geregistreerde waarneming moet in het westelijk deel van het plangebied rekening worden gehouden met een opduiking van rivierduinafzettingen. Indien hiervan sprake is geldt een hoge verwachting voor resten van mogelijk tijdelijke kampementen van jager-verzamelaars uit het Mesolithicum. Afhankelijk van de periode waarin de afdekking met veen zich voltrok, kunnen ook resten uit latere perioden, zoals het Neolithicum, worden aangetroffen. Op basis van hoogtebeelden van het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN3) moet daarnaast rekening worden gehouden met (uitlopers van) fossiele crevasses. Dergelijke landschappelijke eenheden manifesteren zich als langgerekte, smalle zones, die vanwege hun zandige samenstelling minder inklinken dan de omringende klei- en veenbodems. Hierdoor liggen deze als ruggen in het landschap en werden zij in het verleden bij voorkeur uitgekozen voor bewoning en landbouw. Gezien de relatie met de actieve fase van de zuidelijker gelegen Alblas zullen eventuele crevasseafzettingen uit de Romeinse tijd of de Vroege Middeleeuwen dateren en vanaf deze periode een bewoonbaar oppervlak gevormd kunnen hebben. Eventuele resten zullen zich aan of direct onder het maaiveld bevinden en zich manifesteren als een ‘vuile laag’ met kleine fragmenten aardewerk, houtskool, bot en/of baksteen. Ze kunnen gerelateerd worden aan verschillende complextypen. Aan de crevasse-afzettingen wordt een middelhoge verwachting toegekend. Om deze verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de ondergrond uit kleiig bosveen (Hollandveen Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop) met inschakelingen van ongerijpte, humeuze klei met houtresten (Formatie van Echteld) bestaat. Een dergelijke bodemopbouw is kenmerkend voor zeer natte komgebieden. Het veen wordt afgedekt door een 50 tot 115 cm dik pakket gerijpte, zwak siltige klei, dat is ontstaan tijdens rivieroverstromingen (Formatie van Echteld). Het booronderzoek heeft verder de aanwezigheid van een rivierduin die in het westelijk deel van het plangebied werd verwacht, bevestigd. Vanwege het feit dat in slechts één boring, in boring 8 op 500 cm -mv (circa 6,51 m -NAP), rivierduinafzettingen (Laagpakket van Delwijnen van de Formatie van Boxtel) zijn aangetroffen en aanvullende, geologische gegevens ontbreken, kunnen geen uitspraken worden gedaan over de omvang en het reliëf van het rivierduin. Het is daarom niet uit te sluiten dat elders in het plangebied rivierduinafzettingen in de diepe ondergrond aanwezig zijn. De hoge verwachting voor het Mesolithicum (en eventueel latere perioden) dient daarom te worden gehandhaafd. In geen van de boringen zijn crevasse-afzettingen aangetroffen. Het onderzochte bodemtraject bestaat enkel uit bosveen en komklei. De middelhoge archeologische verwachting voor resten uit de Romeinse tijd of de Vroege Middeleeuwen dient daarom naar een lage archeologische verwachting te worden bijgesteld. Het booronderzoek geeft geen aanleiding om de verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen of de Nieuwe tijd bij te stellen. Deze dient onverminderd als laag te worden beschouwd.