DOI: 10.14457/tu.the.2021.653
title: ที่มาและปัญหาความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญไทย

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและปัญหาความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 การศึกษานี้เป็นการศึกษาในเชิงทฤษฎีเกี่ยวกับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยอันเป็นคุณค่าสำคัญแห่งหลักประชาธิปไตยกับทฤษฎีว่าด้วยการจัดตั้งศาลรัฐธรรมนูญ โดยการศึกษานี้จะดำเนินประกอบไปกับการพิจารณาลักษณะร่วมของรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญของประเทศต่างๆที่ถูกนำมาจัดกลุ่มประเภทรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและจัดกลุ่มประเภทของศาลรัฐธรรมนูญตามเกณฑ์ระดับของความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญของรัฐต่างประเทศ ทั้งหมดนี้จะถูกนำมาศึกษาเปรียบเทียบกับรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญไทยเพื่อนำมาพิจารณาถึงปัญหาของความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ในท้ายที่สุด ทั้งนี้ จากการศึกษาเปรียบเทียบรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญกับระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญของรัฐต่างประเทศ ทำให้เราสามารถจัดจำแนกรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในรัฐต่างประเทศดังกล่าวออกเป็น รูปแบบที่มีองค์กรนิติบัญญัติเป็นองค์กรคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ, รูปแบบที่มีองค์กรนิติบัญญัติและองค์กรฝ่ายบริหารเป็นองค์กรที่ใช้อำนาจคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญร่วมกัน, รูปแบบที่มีองค์กรตุลาการเป็นองค์กรเดียวที่ใช้อำนาจคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ, รูปแบบที่มีองค์กรนิติบัญญัติ องค์กรบริหาร และองค์กรตุลาการ ใช้อำนาจคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญร่วมกัน และรูปแบบที่มีองค์กรระดับสูงของรัฐและองค์กรพิเศษอันถูกจัดตั้งขึ้นหรือรับมอบอำนาจโดยกฎหมายให้มีอำนาจในการคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ และเราก็สามารถจัดจำแนกศาลรัฐธรรมนูญของรัฐต่างประเทศตามระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยในการจัดองค์กรของศาลรัฐธรรมนูญในรัฐเหล่านั้นโดยศึกษาจากที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญดังกล่าวได้เป็น กลุ่มประเทศที่มีศาลรัฐธรรมนูญซึ่งมีระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยอยู่ในระดับสูง, กลุ่มประเทศที่มีศาลรัฐธรรมนูญซึ่งมีระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยอยู่ในระดับกลาง และกลุ่มประเทศที่มีศาลรัฐธรรมนูญซึ่งมีระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยอยู่ในระดับต่ำ จากข้อมูลซึ่งได้จากการศึกษาเปรียบเทียบรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญของรัฐต่างประเทศข้างต้นโดยนำมาศึกษาเปรียบเทียบกับรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญและระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 อีกต่อหนึ่ง เราจะพบว่าศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 เป็นศาลรัฐธรรมนูญที่มีรูปแบบที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญมาจากการใช้อำนาจคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญขององค์กรระดับสูงของรัฐและองค์กรพิเศษอันถูกจัดตั้งขึ้นหรือรับมอบอำนาจโดยกฎหมายให้มีอำนาจในการคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ และเป็นศาลรัฐธรรมนูญที่อยู่ในกลุ่มประเทศที่มีศาลรัฐธรรมนูญซึ่งมีระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยอยู่ในระดับต่ำ ด้วยเหตุนี้เอง จึงทำให้ศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ได้เป็นองค์กรควบคุมความชอบด้วยรัฐธรรมนูญที่มีระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยในแง่องค์กรและบุคคลในระดับที่ไม่เพียงพอที่จะสะท้อนให้เห็นถึงความสอดคล้องของการจัดตั้งองค์กรศาลรัฐธรรมนูญต่อหลักประชาธิปไตยได้ เนื่องจากศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 มีที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญที่มาจากการใช้อำนาจคัดเลือกโดยองค์กรที่มีอำนาจคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญที่มีความชอบธรรมทางประชาธิปไตยในแง่องค์กรและบุคคลที่อยู่ในระดับต่ำและองค์กรที่มีอำนาจคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญที่ไม่มีความชอบธรรมทางประชาธิปไตยในแง่องค์กรและบุคคลเลย ปัญหาดังกล่าวนี้สามารถถูกแก้ไขได้โดยการแก้ไขที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญโดยการยกระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยในแง่องค์กรและบุคคลขององค์กรที่มีอำนาจคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ให้สูงขึ้น และสามารถถูกแก้ไขได้ในอีกรูปแบบหนึ่งนั่นก็คือการแก้ไขโดยการเปลี่ยนแปลงรูปแบบของที่มาตุลาการศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 อย่างไรก็ดี การแก้ไขปัญหาความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. 2560 ล้วนแล้วแต่จะต้องดำเนินการแก้ไขในที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญไทยไม่ทางใดก็ทางหนึ่ง ทั้งนี้ การดำเนินการแก้ไขที่มาของตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเห็นควรจะต้องมีสถาบันทางการเมืองที่มีความชอบธรรมทางประชาธิปไตยในแง่องค์กรและบุคคลที่อยู่ในระดับสูงอย่างสภาผู้แทนราษฎรเป็นองค์กรที่มีอำนาจในการคัดเลือกตุลาการศาลรัฐธรรมนูญเพื่อยกระดับความชอบธรรมทางประชาธิปไตยของศาลรัฐธรรมนูญของไทยในท้ายที่สุด