DOI: 10.17026/ar/i5ekqk
title: Cluster Schievink (AAR 61)
title: Archeologische Opgraving, Rozenstraat 68-76, Rozengracht 69-75, Amsterdam (2009)

description: In 2009 is gestart met de herontwikkeling van het plangebied Cluster Schievink tussen de Rozengracht 69-75 en Rozenstraat 68-76 in Amsterdam. Het plangebied ligt in de historische stadswijk de Jordaan, een stedelijk gebied dat met de stadsuitbreiding van 1613 (Derde Uitleg) is ontstaan. De afdeling Archeologie van Bureau Monumenten & Archeologie (BMA) heeft in opdracht van Stadsdeel Centrum tussen 27 april en 16 juni 2009 een Archeologische Opgraving (AO) uitgevoerd. Deze concentreerde zich op de percelen Rozenstraat 68, 72 en 74 en op het tussengelegen binnenterrein, waar ondermeer de voormalige panden Rozengracht 77 en 79 hebben gestaan.

Het archeologisch onderzoek resulteerde in 154 sporen die in drie tijdsfasen zijn op te delen: 1600-1700, 1700-1800 en 1800-2009.

Het oorspronkelijk veenweide maaiveld (nu op 2,70 m - NAP) is met een reeks verschillende stortlagen opgehoogd tot gemiddeld 0,40 m - NAP tussen circa 1600 en 1675. De eerste bebouwing bestond uit twee kleine huisjes naast elkaar uit circa 1600 die niet aan de huidige hoofdstraten stonden maar op het binnenterrein Rozengracht 77-79. Daarnaast werd ook een houten gebouw (S 147) en een waterput (S 11) aangetroffen. Op Rozenstraat 74 kwam in de eerste helft van de 17de eeuw het eerste stenen huis die tussen 1625 en 1690 in gebruik was. Rond 1650 kwam ook een bakstenen huis op perceel Rozenstraat 72 met een waterkelder (S 95). Op het achterterrein tussen Eerste Rozendwarsstraat 9-11 en Rozenstraat 76-78 werd rond 1675 een ronde beerput gebouwd die tot circa 1750 gebruikt werd. 

Kort na 1692 verrees achter het voorhuis van Rozenstraat 72 een langgerekt pand (S 60) van minimaal 11 m x 3,90 m, dat was opgedeeld in 3 afzonderlijke woonruimten. Op perceel 70 verscheen na 1711 ook een pakhuis. In de 18e eeuw werden op de binnenplaats van nr. 72. twee waterkelders (S 111, 131) aangelegd. Op perceel nr. 74. werd een zijgevel en binnenruimte vernieuwd en verscheen een waterkelder en een put op de binnenplaats . Ook werd het achterterrein heringericht. 

Het binnenterrein achter Eerste Rozendwarsstraat 9 werd rond 1700 verder
ontwikkeld. Na de ophoging van het maaiveld lag het terrein een tijd braak. Na 1755 een achterbouw (S 20, 21) neergezet met een bakstenenvloer: mogelijk betrof het een werkplaats. Later in de 18e eeuw werd het een woonruimte. De beerput (BP 1, S 48) met twee stortkokers bleef in gebruik in de eerste helft van de 18de eeuw. Gezien zijn ligging en de dubbele stortkokers is de put waarschijnlijk door meerdere huishoudens gebruikt.

Na 1730 werd het achterterrein van Eerste Rozendwarsstraat 7, dat direct grensde aan de bebouwing Rozengracht 77-79, ingenomen door een omvangrijk gebouw (minimaal 15,7 m x 5,30 m). 

Ook in de 19de eeuw waren er radicale ingrepen in de bebouwing die samenhingen met wijzigingen in de woon- en werkfuncties van gebouwen of terreinen. Dit was het geval bij de achtergebouwen van zowel Rozenstraat 72 als 74. Hier werden op de begane grond goten en installaties aangelegd waarbij bestaande vloeren en muren werden doorgebroken. In de bestaande vloer van het losstaande woonhuisje (het voormalige ovengebouwtje) midden op perceel 74 werd een grote gootconstructie (S 76) met overloop- en bezinkbakken aangebracht. Door één van de drie woningen van het gebouw op perceel 72 kwam ook een bakstenen goot (S 109) te lopen. Perceel Rozenstraat 68 kreeg een losstaand achtergebouw dat direct was voorzien van een brede goot (S 55) in de vloer.
description: Amsterdamse Archeologische Rapporten