DOI: 10.14457/tu.the.2015.483
title: ความพร้อมในการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลของวิทยุชุมชนในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี

description: การศึกษาวิจัยเรื่องความพร้อมในการเปลี่ยนผ่านสู่ระบบดิจิทัลของวิทยุชุมชนในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการเสนอเนื้อหาของสถานีวิทยุชุมชนในระบบวิทยุอนาล็อก รวมถึง  การปรับตัวเรื่องการผลิตเนื้อหา ความพร้อมในด้านทรัพยากรของวิทยุชุมชนในพื้นที่จังหวัดอุบลราชธานี ในการเปลี่ยนสู่วิทยุชุมชนระบบดิจิทัล และศึกษาความต้องการทางด้านเนื้อหาจากสื่อวิทยุชุมชนของประชาชนในจังหวัดอุบลราชธานีการวิจัยนี้เป็นการศึกษาโดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-Depth Interview) ภายใต้คำถามที่ใช้ในการสัมภาษณ์ โดยการจดข้อมูล บันทึกข้อมูลโดยใช้เครื่องบันทึกเสียง รวมทั้งการศึกษาจากข้อมูลเอกสารต่างๆ (Document) และงานวิจัยนี้มีการวิเคราะห์โดยใช้แนวคิดเกี่ยวกับแนวคิดเกี่ยวกับสภาพการณ์สถานีวิทยุชุมชน แนวคิดเกี่ยวกับการบริหารจัดการองค์กร แนวคิดการบริหารวิทยุชุมชน และแนวคิดเกี่ยวกับการผลิตเนื้อหาผลการวิจัยพบว่า สถานีวิทยุชุมชนจังหวัดอุบลราชธานีนำเสนอเนื้อหารายการในระบบอนาล็อก เป็นไปในทิศทางเดียวกัน คือ เนื้อหารายการนำเสนอการเผยแพร่ข่าวสาร ประชาสัมพันธ์ข้อมูลของชุมชน เป็นหลัก เพื่อให้ผู้ฟังในชุมชนและประชาชนผู้ที่รับฟังรายการได้ทราบถึงกิจกรรมต่างๆที่จัดขึ้น นอกจากนี้ยังนำเสนอรายการเพื่อเสริมสร้างความรู้ที่เป็นประโยชน์ต่อผู้ฟัง อาทิ ความรู้ในด้านเกษตรกรรม ความรู้ด้านการศึกษา และคำสอนธรรมะเพื่อเผยแพร่พระพุทธศาสนา         หลักคำสอนของพระพุทธเจ้าที่สามารถนำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ และหากสถานีวิทยุชุมชนต้องเปลี่ยนระบบไปสู่การออกอากาศวิทยุระบบดิจิทัล            การผลิตเนื้อหารายการหลักจะยังคงเป็นไปตามวัตถุประสงค์การนำเสนอเนื้อหาเดิมของสถานีวิทยุชุมชน แต่จะมีการปรับเปลี่ยนเนื้อหาให้มีประโยชน์ต่อผู้ฟังมากขึ้น พร้อมสอดแทรกด้วยเนื้อหา    ด้านความบันเทิงผสมกันไป เพื่อเป็นประโยชน์และเพิ่มอรรถรสให้กับผู้ฟังอย่างไรก็ตาม สถานีวิทยุชุมชนจังหวัดอุบลราชธานีจะต้องเปิดรับคำแนะนำจากผู้ฟังในการปรับเปลี่ยนเนื้อหา เพื่อให้เนื้อหารายการตรงกับความต้องการของผู้ฟังมากที่สุด เพราะในการออกอากาศเป็นสถานีวิทยุชุมชนระบบดิจิทัล นอกจากจะมีการเปลี่ยนระบบการทำงานภายในของสถานีวิทยุชุมชนแล้ว ยังต้องปรับเปลี่ยนในเรื่องเนื้อหารายการ นำเสนอให้เป็นไปตามความต้องการของผู้ฟังในชุมชน ซึ่งผู้ฟังในชุมชนมีความเห็นว่าในปัจจุบันเนื้อหารายการของสถานีวิทยุชุมชนที่มีเนื้อหาสาระที่เป็นประโยชน์ต่อชุมชนยังมีไม่มากพอ เนื้อหาไม่ครอบคลุมทุกด้าน กลุ่มผู้ฟังต้องการให้สถานีวิทยุชุมชนมีเนื้อหาสาระที่เพิ่มมากขึ้น ทั้งความรู้กฎหมายที่ดิน กฎหมายการซื้อขาย รวมถึงการเพิ่มเนื้อหาเรื่องการศึกษา การดูแลสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ และเนื้อหาด้านรายการเพลงเพื่อ      สร้างความบันเทิงให้กับผู้ฟังให้มากขึ้นกว่าเดิมจากผลการวิจัยความพร้อมของสถานีวิทยุชุมชนที่จะเปลี่ยนรูปแบบ เนื้อหารายการในการออกอากาศเป็นระบบดิจิทัล พบว่า ในปัจจุบันรายการที่นำเสนอผ่านสถานีวิทยุชุมชนสามารถตอบรับกลุ่มผู้ฟังได้พอสมควร หากสถานีวิทยุชุมชนมีการเปลี่ยนแปลง เนื้อหาที่นำเสนอในระบบอนาล็อกอยากให้สถานีคงไว้เช่นเคย แต่มีการปรับปรุงเนื้อหาให้เพิ่มมากขึ้น ทั้งความรู้เกี่ยวกับกฎหมายที่ใกล้ตัวชาวบ้าน เนื้อหาเกี่ยวกับเรื่องการศึกษา และเนื้อหาด้านความบันเทิง รายการเพลง เพื่อให้รายการเกิดความหลากหลายไม่จำเจ และในส่วนของเวลาออกอากาศนั้น ในปัจจุบันมีสัดส่วนช่วงเวลาการออกอากาศที่เหมาะสมและพอดีกับช่วงเวลาของผู้ฟัง ให้คงสัดส่วนเวลาในการออกอากาศเช่นเดิม และในปัจจุบันสถานการณ์ผู้อำนวยการสถานีวิทยุชุมชนและคณะทำงานภายในสถานี      ยังไม่ได้รับข้อมูลการประชาสัมพันธ์เกี่ยวกับนโยบายการเปลี่ยนผ่านวิทยุดิจิทัลจากสำนักงานคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคม (กสทช.) หรือจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอื่นๆ อย่างชัดเจน จึงไม่สามารถเตรียมความพร้อมในการวางแผนงานให้กับสถานีวิทยุชุมชนได้ อีกทั้งในเบื้องต้นสถานีวิทยุชุมชนยังประสบปัญหาการขาดทรัพยากรที่มีความพร้อมในการทำงานสถานีวิทยุชุมชนระบบดิจิทัล ทั้งในด้านความรู้ ความสามารถของบุคลากร และปัญหาด้านค่าใช้จ่ายในการเปลี่ยนอุปกรณ์ภายในสถานีวิทยุชุมชน ผู้วิจัยจึงมีความเห็นว่าในปัจจุบันสถานีวิทยุชุมชนจังหวัดอุบลราชธานีทั้งหมดยังไม่มีความพร้อมที่จะเปลี่ยนระบบการออกอากาศไปใช้ระบบดิจิทัล