DOI: 10.17026/dans-25z-vm7c
title: Unesco-voordracht Neder-Germaanse Limes Waarderend onderzoek naar de Neder-Germaanse limesweg in het kader van de UNESCO-voordracht te Hazerswoude-Rijndijk, Alphen aan den Rijn, Zwammerdam, Bodegraven en Woerden

description: In opdracht van de Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) namens de gemeenten Alphen aan de Rijn, Bodegraven-Reeuwijk en Woerden, de provincies Zuid-Holland en Utrecht en de Nederlandse Limessamenwerking (NLS) en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een waarderend onderzoek uitgevoerd naar de Neder-Germaanse limesweg. Het onderzoek is uitgevoerd door middel van proefsleuven (IVO-P).Het onderzoek maakt deel uit van de voorbereidingen op de voordracht van de Neder-Germaanse limes als UNESCO werelderfgoed. Vanwege deze voordracht bestaat binnen de gemeenten Alphen aan den Rijn, Bodegraven-Reeuwijk en Woerden de wens om een gedetailleerd overzicht te verkrijgen in de ligging van de limesweg en de daaraan gerelateerde vindplaatsen. Reden hiervoor is dat in het geval van een UNESCO-nominatie van delen van de limesweg als kernzone, deze dienen te worden aangewezen als rijksmonument. Binnen de genoemde gemeenten bevinden zich (delen van) drie gebieden waar de limesweg naar verwachting aanwezig zou zijn en die op de nominatie staan voor de UNESCO-voordracht (Polak & de Bruin, 2016). Dit betreft de buitengebieden tussen de bebouwde kom van Woerden en Bodegraven, tussen de bebouwde kom van Alphen aan den Rijn en Hazerswoude-Rijndijk en tussen de bebouwde kom van Hazerswoude-Rijndijk en Zoeterwoude-Rijndijk. De daadwerkelijke aanwezigheid van de limesweg in deze gebieden is door RAAP nader onderzocht door middel van een bureauonderzoek en –op basis daarvan- een karterend booronderzoek.1 Vaak is gedacht dat de limesweg binnen het traject tussen Woerden en Zoeterwoude-Rijndijk door kleiwinning goeddeels verdwenen zou zijn. Het uitgevoerde booronderzoek heeft echter aangetoond dat er echter nog een gerede kans bestaat op intacte delen van de weg. Daarom is besloten om dit traject ook door middel van proefsleuven nader te onderzoeken.Het was de bedoeling om verspreid over de zones in totaal 13 proefsleuven aan te leggen, haaks op, en over, de veronderstelde limesweg. Hiervoor is een Programma van Eisen opgesteld. Vanwege de betredingsproblematiek konden slechts 7 van deze locaties in de geplande veldwerkperiode in september 2018 ook daadwerkelijk door Vestigia worden onderzocht. In november is hieraan nog locatie 14 toegevoegd, waardoor het totaal aantal gegraven proefsleuven uitkomt op acht.De resultaten van het proefsleuvenonderzoek zijn middels dit rapport uitgewerkt en vastgelegd. Per proefsleuf is vervolgens een waardering gegeven van de aangetroffen sporen en structuren, met het oog op de eventuele verdere beschermingsprocedure van dit deel van de Limesweg.De acht locaties zijn gekozen op basis van de uitkomsten van een uitgebreid voortraject. Helaas konden niet alle oorspronkelijk geselecteerde locaties worden onderzocht vanwege het ontbreken van betredingstoestemming door de eigenaren. Men moet daardoor wel alert zijn op een mogelijke vertekening van het overall beeld dat uit dit onderzoek kan ontstaan. Immers in het gebied kunnen nog wel degelijk locaties aanwezig zijn die net zoveel, of wellicht nog meer onderzoeksperspectief bieden dan huidige locaties.