DOI: 10.5281/zenodo.14979324
title: [IO Islamic 393] مكتوبات احمد بن يحيى مُنْيَرِى

description: Maktûbât-i-Aḥmad bin Yaḥyâ Munyarî

This manuscript is now IO Islamic 1844 in the India Office collections.

[metadata: Hermann Ethé, Catalogue of Persian Manuscripts in the Library of the India Office, 2 vols. (Oxford: India Office, 1903): volume 1, number 393 here with notations and hyperlinks].


1844

Maktûbât-i-Aḥmad bin Yaḥyâ Munyarî.

A second collection of 151 letters of the same Sharaf-aldin Aḥmad bin Yaḥyâ Munyarî on similar Ṣûfic points as the preceding one, and addressed to a great number of Shaikhs, made by the same Zain Badr ‘Arabî twenty-two years after the first, i.e. A.H. 769 (A.D. 1367, 1368), see fol. 3b, ll. 2 and 3.

Beginning:الحمد لله الّذى وقّف المشايخ بكشف ما يجوز من الاسرار ورزّق للمريدين بالجدّ و الجهد و الاختيار و حفظهم .ببركات انفاسهم عن شرور النّفس الخ 

Part of the original copy has been torn away in a great number of leaves, and another hand has supplied the missing word or whole lines, but not always quite correctly, as a comparison with the following excellent copy shows; for instance, on the very first page it is stated that the previous collection contained 101 letters of Ḳâḍi Shams-aldîn (instead of 100, written to Shams aldîn, صد و يكم مكتوب قاضى شمس الدّين instead of صد مكتوب باسم قاضى شمس الدّين). Besides, the headings of the last eleven letters and portion of some of the preceding ones are omitted, and have been filled in here from the following copy (except that of the last, which is not found there).

These letters deal with the following topics:

1.در راه دين و درستئ يقين, on fol. 8a.

2.و رنج تحصيل آن كشيدن (the following copy adds شدن)در طلب علم  , on fol. 11a.

3.در خلوص نيّت و درستئ ارادت, on fol. 13b.

4.در نزول بلا و بار كشيدن مبتلا, on fol. 17a.

5.در ترك دنيا و رغبت كردن بعقبى, on fol. 20a.

6.(in the following copy در مريدى و پيرى و مجاهد كردن در مريدى و مجاهده كردن , on fol.23a, first line.)

7.در همّت بلند و خود را با وجود دو عالم مفلس کردن(in the following copy ديدن), on fol.25a, first line.

8. در توبه و بازگشتن بخداوند عزّ و جلّ (in the following copy بسوى خداوند تعالى -, on fol. 28a).

9.در گمان بد در حقّ خويش و گمان نيك در حقّ ديگران, on fol. 31b, last line.

10.در محبّت دنيا و مذمّت آن, on fol. 34b.

11.در محبّت و عشق, on fol. 37a.

12.در وصول الى الله, on fol. 39b.

13.در اثر صحبت و در ولادت صورى و معنوى, on fol. 42b. 

14.در اطاعت مريد بدانچه پير فرمايد, on fol. 46a.

15.در صفت پيران و مذمّت حال فضولان, on fol. 49a.

16.در افلاس خود و صدق طلب, on fol. 55a.

17. در عجز انبيا و اوليا در جريان احكام خدا (in the following copy اوليا و انبيا , on fol. 58b, first line).

18.(in the following copy دشمنى الله , on fol. 60a.) در دوستى و دشمنى لله تعالى و ترك آوردن هوا

19.در پاكئ ظاهر و باطن, on fol. 62b.

20.در تحريص بر علم و غنيمت شمردن صحبت نيك, on fol. 64a. 

21.در گردش و روش, on fol. 65b.

22.در تصفیه و تزکیه(in the following copy در تصفيه و تزكيه و بقاء صفات ذميمه و صفت محجوبئ وى چنانچه در دنيا بود ) , on fol. 67b.

23.در تجريد و تفريد, on fol. 69a.

24.در بندگى كردن و بنده بودن , on fol. 71b.

25.در نزول بلا و پيش آمدن برضا, on fol. 73b. 

26. در ترك عادت و كوشش نمودن بطاعت (in the following copy و كوشيدن , on fol. 74b. ) 

27. در وضو كردن و نماز تجديد گذاردن (in the following copy در وضو و نماز تهجّد, on fol. 76a.) 

28. in the following copy در استقامت كوشيدن در طاعت و عبادت (در استقامت نمودن بطاعت و عبادت كردن و قبول فتوح و دور بودن از جهّال قوم, on fol. 78b.)

29.(in the following copy  در غنيمت شمردن و نماز تهجّد (در غنيمت شمردن عمر و در نماز تهجّد و تلاوت ذكر, ,on fol. 79b.

30.در نصيحت مريد و ترك ايذاء غير, on fol. 80a.

31. در ارسال عرائض مر مريد را بخدمت پير و ناز(باز؟) نمودن حال خود (in the following copy در جواز ارسال عرائض مريد را بجانب پير خويش), on fol. 81a, first line.

32.در مواظبت نمودن باوراد و وظائف , on fol. 81b.

33.او  omitted in the following( copy, در طلب حق و عشق او و دورى از نهاد خلق , on fol. 82b.)

34.در علوّ همّت و كوشيدن در استقامت. on fol. 84b.

35.)in the following copy در ذكر كلمۀ طيّبه گفتن , on fol.85b, last line.) در كلمۀ طيّب و ترك حديث نفس كردن.

36.در جهد كردن كار دين و تنگى نيامدن از اين (in the following copy در جهد نمودن در كار دين و تنگ نا آمدن, on fol. 86b.)

37.در مطّلع شدن بعيبهاء نفس, on fol. 87a.

38.در شغل وقت حال و ترك كردن انديشۀ مآل , on fol. 88a.

39.در خوف خاتمت و افلاس خود, on fol. 88b.

40(Letter 45 in the following copy). در غمّ دين و خوف از حكم سابق , on fol. 90a.

41 (Letter 46 in the following copy, headed در صبر عند المصيبة الخ). در عند المصيبت و تحمّل البليّه, on fol. 92b, first line.

42 (Letter 40 in the following copy, headed در معرفت عقل ) درمعرفت حضرت عزّت و دورئ عقل از علّت , on fol. 95a.

43 (Letter 41 in the following copy). در عشق, on fol. 97a.

44 (Letter 42 in the following copy). در دوستى كردن با دوستان خداوند  , on fol. 99b.

45 (Letter 43 in the following copy). در ترك ملاقات بظاهر , on fol. 102a.

46 (Letter 44 in the following copy, headed در ترك باله ….) . در ترك جاه و استغناء اله, on fol. 103a.

47.در علامت خشنودى و ناخشنودى و در طلب علم و راحت به بندگان خداى  (in the following copy در دانستن بعلامت خشنودى و ناخشنودئ حق در طلب علم دينى و راحت رسانيدن بخلق) , on fol. 104b.

48.(in the following copy بكار) در مشغول شدن در كار و اميد داشتن از خداوند غفّار (in the following copy بخداوند , on fol. 106b.)

49.در حكم ازل و معزولئ عقل, on fol. 108a.

50.در رضاء بحكم خدا و معزول شدن اعقل (!sic) از ,حق (in the following copy simply در رضا بحكم خدا on fol. 109b.

51.(in the following copy بتقدير خداوند بى نظير , on fol. 110b.)در رضاء بتقدير در حكم خداوند بى نظير

52.(in the following copy simply در محبّت و اشتياق, on fol. 112a.) در محبت و اشتياق و در قناعت.

53.در بيوفائئ دنيا و مذمّت آن, on fol. 113b.

54.در قناعت بر قدر ضرورت و پسنده كردن بحاجت (in the following copy و كفاف حاجت), on fol. 115a.

55.در صبر بحكم خدا و رضا بنزول بلا, on fol. 116a.

56.در قلع نفس , on fol. 120a.

57.(in the following copy در رضا دادن بتقدير بعبارتى ديگر, on fol. 122a.) در رضا دادن بتقدير خدا

58.در مذمّت تقليد شغل قضا و قبول كردن بطوع رغبت و رضا (in the following copy simply در مذمّت تقليد قضا), on fol. 122b, last line.

59.در دعوئ محبّت و اظهار مودّت, on fol. 123b.

60.(in the following copy در ابتلا و در خوف و رجا , on fol. 124b.) در ابتداء (!) و در خوف و رضا

61.در كاركردن بر بندگان بفضل و نگاه داشتن ايشان از عدل

(In the following copy در كار كردن بفضل نه بعدل  , on fol. 126b.)

62.در مسلمانى و آوردن بر دعوئ خويش برهان  (in the following copy در مسلمانى و مسلمان آوردن بر دعوئ خود, on fol. 127b.)

63.در عشق ورزيدن و در مزيد آن كوشيدن fol. 128a.

64.در حمل حديث يا ليت ربّ محمّد لم يخلق محمّداً, on fol. 129b.

65.(in the following copy در بلند همّت) در همّت بلند و طلب خداوند, on fol. 131a.

66.در پوشيدن اسرار و لب بستن از گفتار و دور شدن از پندار و بدريافتن بث و زنّار (in the following copy شدن پندار و دريافتن) , on fol. 132b, first line.

67.(in the following copy همه بندگان, on fol. 134a.) در حكمت خداوند جهان و مقهورئ بندگان

68.در محبّت فقرا و مساكين با دلائل و براهين و عاجزى (the last word left out in the following copy), on fol. 135b, first line.

69.در پوشيدگئ سرّ حق و سر گردانئ خلق, on fol. 136b.

70.در معزولى و عاجزئ عقل در مقابلۀ حكم خداوند عزّ و جلّ , on fol. 137b.

71.در صفت مردان و مذمّت مخنّثان, on fol. 138b.

72.در برآوردن حاجات خلق و راحت رسانيدن بندگان حق (in the following copy به بندگان), on fol. 140a.

73.(in the following copy جان و تاثيرات آن, on fol.141b, first line.) در اوصاف جهان و تأثير آن

74.(in the following copy و بلندئ همت , on fol. 143b, first line.) در كمال محبّت و همّت بلند.

75.در قهر محبوب و استغناء مطلوب , on fol. 145a.

76.در بى نيازئ حضرت عزّت و دورى از عقل علّت (in the following copy دورئ عقل از علّت), on fol. 146a, last line.

77.(in the following copy ونا دانست آن, on fol. 148a.) در سرّ انسان و دانستن آن.

78.در نفى دنيا و اثبات معرفت مولى, on fol. 149a, last line.

79.در قهر كردن و لطف نمودن بر دوستان و دشمنان  (in the following copy در قهر كردن بر دوستان و لطف نمودن بر دشمنان , on fol. 151a.

80.در گفتن هر چه بايد گفت و نا گفتن آنچه نبايد گفت, on fol. 152a.

81.(in the following copy shorter: و محبّت خداوند, on fol. 154b, first line.) در فضل بنى آدم و عشق با خداوند عالم 

82.در آنچه افعال و احکام خداوند تعالى معلّل است از آن بعلّتی يا منزّه است از آن (in the following copy متعال بعلّتى) on fol. 156a.

83.در ترك دنيا و ميل بعقبى, on fol. 157b.

84.در تقسيم بتان و پاك شدن از آن, on fol. 159b, first line.

85.در رغبت كردن بكارهاء آخرت و ترك آوردن حرص و شهوت, on fol. 162a.

86.در دشمن داشتن دنيا و دوست گرفتن عقبى fol. 164a, first line.

87.در طلب حق و ترك خلق, on fol. 165b.

88.در مذمّت جهان و بيوفائى آن , on fol. 166b.

89.(the following copy has يافت and نا يافت, on fol. 167b.) در شادئ يافتن و حسرت نا يافتن

90.در راه بحق و ترك نفس و خلق, on fol. 169a, first line.

91.(in the following copy و تذهيب, on fol. 170a.) در ترغيب و ترهيب

92.در دستگيرى كردن كردن درماندگان و بر آوردن حاجت حاجتمندان, on fol. 171b.

93.كفر پنهانى و ظهور صفت مسلمانی (in the following copy در دريافتن) دريافت, on fol. 172b, first line.

94.در فروتنى و نواخت يار, on fol. 174b, first line.

95.(in the following copy و انتظار) در عدل و انصاف مظلوم , on fol. 175b.

96.در كمال تواضع و نواخت پيشينه, on fol. 176b.

97.در طلب مطلوب از اهل آن و يارى خواستن از حق (in the following copy از آن) تعالى در آن, on fol. 177b.

98.در بار كشئ محبّ بلاء محبوب را , on fol. 179b.

99.در عذر خواستن و بخلق پيش آمدن, on fol.180b, first line.

100.در تفضيل معنئ ولايت بر معنئ نبوّت, on fol. 181a.

101. در بيان شمّۀ از علم مكاشفات, on fol. 181b.

102.در پوشيده داشتن سرّ و اتباع شرع, on fol. 182b.

103.(in the following copy نمودن) در تأسّف كردن و ندامت كردن و در دفع وسوسه, on fol. 185b.

104.در اعتقاد كردن بر درويشان و بر خوردن از آن (the last five words left out in the following copy), on fol. 188a.

105.(in the following copy در مشغول شدن) در مشغولئ لا حول و لا قوّة الاّ بالله, on fol. 189a.

106.در بلندئ همّت بعبارتى ديگر, on fol.190a.

107.در تأسّف عمر رفته و ندامت حال گذشته بعبارتى ديگر , on fol. 191a.

108.در تبديل اخلاق ناستوده باخلاق پسنديده بعبارتى ديگر, on fol. 192a.

109.در خلاصگى و شايستگى و بر گزيدگى و دوستئ بشر مختصر, (in the following copy simply بر گزيدگئ دوستى, on fol. 193a.)

110.در راه شريعت و طريقت و حقيقت, on fol. 194b.

111.در تأسّف و ندامت حال خود بعبارتى ديگر , on fol. 195a.

112.در تفويض امر بحق و دور بودن از اختيار جواز خلق (in the following copy خود بر خلق), on fol. 197a, first line.

113.در ترغيب بر فقر و فاقه بعبارتى ديگر , on fol. 197b.

114.لمن (in the following copy در فضل) در تفضيل فضّله الله تعالى , on fol. 198b.

115.در طور عقل و طور عشق, on fol. 199b, first line.

116.(in the following copy محبّ) در طلب محبّت و قرب محبوب, on fol. 201a, first line.

117.(in the following copy و غنيمت شمردن حيوة , on fol. 201b.) در استعداد مرگ و غنيمت حيات

118.در افلاس بعبارتى ديگر, on fol. 202b.

119.(the following copy adds بعبارتى ديگر , on fol. 203b, first line.) در استقامت در راه دين

120.(in the following copy در بازگشتن بندۀ گناهكار در حضور خداوند آمرزگار, on fol. 205a.) در بازگشت بخداوند تعالى عزّ و جلّ

121.in the following copy در اميد بندۀ گناهگار در حضرت خداوند آمرزگار بعبارتى دبگر, on fol. 206a.) در اميد داشتن بخداى تعالى

122.(in the following copy در قلع نفس) در دفع وسوسه بعبارتى ديگر, on fol. 207a.

123.(in the following copy در حسرت و ندامت بعبارتى ديگر, on fol. 208b.) در عزّت ايمان و صفت مؤمنان

124.در خوف از مبتلا گردانيدن از آنجا كه بنده نداند, on fol. 210a, last line.

125.در فضل فقير و فقرا و مذمّت غنى و اغنيا (in the following copy در فضل فقر و فقرا و مذمّت اغنيا), on fol. 211b, first line.

126.در فضل بشر بر ملك و فلك و بر جملۀ موجودات on fol. 212a.

127.in the following copy without داشتن, on fol. 213a.) در نكوهش حال و اميد داشتن از حضرت ذوالجلال 

128.(in the following copy در طلب راه) در راه طلب و قلع نفس بدخواه, on fol. 214b.

129.)in the following copy غنى) در مذمّت غنا و ترک دنيا , on fol. 216a.

130.در دريافت فيض مر مستعدّ را بعبارتى ديگر (these last two words are left out in the following copy), on fol. 217a, first line.

131.در جواب احاديث مولانا مظفّر, on fol. 218a.

132.در ارشاد و استظهار مريد, on fol. 220b.

133.در بى نيازئ خداوند عالم و ابتلاء بنى آدم  , on fol. 221a.

134. (in the following copy در ذكر) در صفت عاشق و عشق, on fol. 222b.

135.در بنده بودن و تحمّل بلا كردن, on fol. 223b.

136.(in the following copy در وحدت و بيان صفت موحّدان, on fol. 224b.) در وحدت و موحّدان و صفت موحّدان

137.in the following copy در استغفار و توبه, on fol. 226b.)در توبه و استغفار بحضرت غفّار.

138.در طلب مولى على سبيل الدّوام فى اللّيل و الايّام (in the following copy فى اللّيالى), on fol. 228a.

139.در معصيت خلق بمقابلۀ رحمت حق, on fol. 229a.

140.در بيدار گردانيدن سالك از وقوع مهالك, on fol. 230b, last line.

141.در ترك دنيا و توجّه بعقبى بعبارتى ديگر, on fol. 232b, first line.

142.در طلب الله و ترك ما سوى االله, on fol. 233b.

143.در رغبت نمودن بصحبت علما و عمل آخرت  , on fol. 235b.

144.در اوصاف مسلمانان و قهر كردن بر نفس و شيطان on fol. 236b.

145.در گردش و روش, on fol. 237b.

146.در ترك ما لا يعنى و رفتن بمسلمانى, on fol. 238a.

147.در تواضع و صفت دل, on fol. 238b, last line.

148.دربندگى و صبر و شكر بعبارتى ديگر, on fol. 240a.

149.در صبر بعبارتى ديگر, on fol. 242a.

150.در تصفيۀ دل و خلوص نيّت, on fol. 242b.

151.on fol. 244a ; the chief topic is در مُعَوِّذَتَيْنِ كه از قرآن است يا از قرآن نيست.

The Ṣûfic Shaikhs to whom these letters are addressed, are besides the same Ḳâḍî Shams-aldîn of Jûsa, who was the recipient of the whole first collection:

Shaikh ‘Umar of the township of انكلى.

Ḳâḍî Zâhid Muḥammad.

Maulânâ (or Ḳâḍî) Kamâl-aldîn Santûsî.

Maulânâ Ṣadr-aldîn.

Malik (or Khwâjah) Khiḍr.

Malik Shams-aldîn Shammû.

Khwâjagî.

Raḍî-almulk Maḥmûd, Malik Maḥmûd, and Maulânâ Maḥmûd (who are probably identical).

Maulânâ ‘Umar of بتانكوه.

Khwâjah (or Shaikh) Sulaimân.

Maulânâ Ḥamîd-aldîn (and Ḥamîd-aldîn Nâgûrî).

Shaikh ‘Umar Żafarâhâdî Dîwâna, and his brother Muḥammad Dîwâna.

Maulânâ (Imâm or Shaikh) Mużaffar.

Malik Mufarriḥ.

Shaikh Maghribî.

Maulânâ Ḳiwâm-aldîn كرئى.

Maulânâ Bâyazîd (or Abû Yazîd).

Naṣîr-aldîn.

Rafîkhân (رفيخان?).

Malik Mu’izz-aldîn.

Khwâjah Aḥmad.

Some letters are written to the author’s own sons, viz. Ḳâḍî Ḥusâm-aldîn, Ḳuṭb-aldîn, ‘Abd-almalik, and Fakhr-aldîn; one to his mother (والده, No. 149); three are answers to letters received from Shams-aldîn Burhân Ḥaddâdî, Imâm Iftikhâr of Baṣrah, and Khwâjah Muhadhdhib ; two are addressed to Sulṭân Fîrûzshâh of Dihlî (A.H. 752-790=A.D. 1351-1388),and to Dâwar Malik, the son-in-law of Sulṭân Muḥammadshâh of Dihlî (A.H. 725-752=A.D. 1325-1351) respectively, the former at the request of Khwâjah ‘Âbid Żafarâbâdî. In a number of cases the names are left blank in this copy and have been supplied from the following one. Without any special address in both copies are Nos. 28, 60-62, 64-70, 73-90, 92, 93, 100, 102,105-111,117,118,121,125,129,133,141,145,148, 150, and 151. Index on ff. 3b-7b.

This copy is dated the 4th of Ramaḍân, A.H. 974 (A.D. 1567, March 15), by ‘Abd-alhâdî, son of ‘Abdallâh.

No. 393, ff. 245, ll. 17 ; Naskhî ; worm-eaten and greatly injured in many leaves, where another hand has repaired the damage, but sometimes in a somewhat incorrect way ; size, 103/8 in. by 63/8 in.