DOI: 10.17026/ar/kopeo1
title: Plangebied Ruiner Aa tussen Pesse en Wijster, gemeenten Midden-Drenthe en Hoogeveen
title: archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: RAAP-RAPPORT 6156

description: &lt;p&gt;
In opdracht van Witteveen + Bos Raadgevende Ingenieurs B.V heeft RAAP in november 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Ruiner Aa tussen Pesse en Wijster in de gemeenten Midden-Drenthe en Hoogeveen (figuur 1).
Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning ten behoeve van diverse grondroerende werkzaamheden, waaronder het aanleggen van grondwallen, watergangen; het aanleggen/verbreden/herprofilering/dempen, het verwijderen van beschoeiing, afgraven leeflaag en het aanleggen van natuurlijke waterreservoirs.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
• Het onderzoeksgebied kent een oud landschap. Dit landschap werd op zijn minst vanaf het laat paleolithicum bewoond op onder andere de dekzandruggen. In de opvolgende perioden veranderde het onderzoeksgebied nauwelijks en vond bewoning op dezelfde of soortgelijke locaties plaats.
• Er geldt een hoge verwachting voor archeologische resten uit de periode laat paleolithicum – Romeinse tijd. Dit betreft met name de hoger gelegen delen van het dekzandlandschap.
• In de vroege middeleeuwen werd de aanzet gedaan voor de vorming van de esdekken. Deze zijn op de hoger gelegen delen in het dekzand te vinden. Dergelijke locaties werden door verdere opbrengen van plaggen een ophoging op het dekzandrug. Onder het esdek zijn archeologische niveaus over het algemeen goed bewaard. Het laatmiddeleeuws en nieuwe tijds niveau bevinden zich in het esdek en zouden intact aanwezig zijn indien er geen sprake is van recente verstoringen. Hierdoor geldt een middelhoge verwachting voor de middeleeuwen – nieuwe tijd.
• Archeologische resten worden vanaf het maaiveld onder de bouwvoor of onder een ophogingspakket (tot circa 2 m-mv) verwacht.
• De geplande bodemingrepen gaan tussen 0,5 – 3 m -mv.
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het onderzoeksgebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen. Dat kan door de ingrepen niet dieper te zetten dan 0,4 m -mv.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek. Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Hierbij wordt met name aandacht besteedt aan de locaties van de geplande bodemingrepen en mogelijke verplaatsingen van de ingrepen in het kader van planaanpassingen. Aan de hand hiervan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
In het onderzoeksgebied zijn locaties aanwezig waar in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek wordt aanbevolen. Het gaat hierbij om:
- De locatie in het noorden van het onderzoeksgebied, ten noorden van de archeologische monumenten 14290 en 14302. Deze locatie bevindt zich op een plek van een booronderzoek uit 2015 (zaakidentificatienummer 2484313100). Uit de resultaten van het onderzoek blijkt de bodem grotendeels verstoord te zijn. In aangrenzende onderzoeken (zaakidentificatienummers 5222867100 en 2349521100) is de bodem verstoord tot in de C-horizont. Ook op deze locatie kunnen de bodemingrepen zonder maatregelen worden uitgevoerd.
- In het noordoosten van het plangebied, ten zuiden van het dorp Wijster en archeologisch monument 14488, is op het tracé van de bodemingrepen, geen archeologisch onderzoek noodzakelijk. Volgens archeologische onderzoeken parallel en grenzend aan het tracé blijkt een vervolgonderzoek niet noodzakelijk te zijn.
- De locatie ten noordoosten van Pesse waar in het verleden onderzoek is gedaan door Archol B.V. (zaakidentificatienummers 5145139100 en 4937123100). Uit de onderzoeken blijkt een (deels) intacte podzol aanwezig te zijn, maar nader onderzoek niet noodzakelijk was.
- De locatie ten oosten van het dorp Nuil, ten oosten van het archeologisch monument 14490. Hierbij gaat het om de ingrepen die het aanbrengen van een gronddam en -wal in het Nuilerveld betreffen. Het Nuilerveld bestaat volgens de geomorfologische kaart grotendeels uit landduinen die zijn ontstaan door het verstuiven van zand. De verstuivingen zijn mogelijk het gevolg van de ontginningen uit de late middeleeuwen en de nieuwe tijd. Op grond hiervan is een archeologisch onderzoek op deze locatie niet noodzakelijk.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
&lt;/p&gt;