DOI: 10.17026/dans-z8t-ep7t
title: Gemeente Utrechtse Heuvelrug. Plangebied Valkenheide te Maarsbergen. Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: &lt;p&gt;BAAC heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek met behulp van boringen (verkennende fase) uitgevoerd in het plangebied Valkenheide te Maarsbergen. Aanleiding voor het onderzoek is het plan nieuwbouw voor de jeugdzorg in te passen op het zorgterrein Valkenheide. Tevens dienen mogelijk parkeerplaatsen aangelegd te worden en vervangende nieuwbouw te worden gerealiseerd. Ook zal een deel van een bestaand schoolgebouw worden verbouwd, waarbij de buitenruimte aangepast wordt ten behoeve van parkeren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat voor het plangebied een hoge archeologische verwachting op het aantreffen van archeologische resten behorende bij jagersverzamelaars uit de steentijd geldt. Specifiek worden resten uit het laatpaleolithicum/ vroeg-mesolithicum verwacht. Tevens geldt een hoge kans op het aantreffen van nederzettingen en begravingen (grafheuvels) behorende bij de Klokbekercultuur. Voor de bronstijd tot en met de middeleeuwen geldt een middelhoge archeologische verwachting op het aantreffen van boerennederzettingen. Dit vanwege de gematigd gunstige vestigingslocatie voor sedentair levende boeren. Voor de nieuwe tijd geldt een lage archeologische verwachting gezien het ontbreken van bebouwing en het landgebruik als nat heidegebied tot in het begin van de 20e eeuw. Wel blijkt uit de WOII-relictenkaart van de gemeente Utrechtse Heuvelrug dat er sprake is van één of meerdere (schuil)loopgraven binnen het plangebied. Archeologische vondsten kunnen in een veldpodzolgrond bij een intact bodemprofiel op of binnen 50 cm en bij laarpodzolgronden binnen 80 cm –mv worden verwacht. Bewoningssporen kunnen worden verwacht vanaf de onderzijde van de Ah/Ap-horizont.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het veldonderzoek is gebleken dat het plangebied op een oorspronkelijk sterk geaccidenteerd terrein ligt dat bestaat uit hoger gelegen gordeldekzandruggen/- koppen, middelhoog gelegen vlaktes en een lagergelegen depressie. Het dekzand is afgezet op grindhoudend, scherp, grover fluvio(peri)glaciaal hellingssediment. Het hoogst gelegen intacte oud-oppervlak ligt rond 8,6 m +NAP ter hoogte van boring 3 in het noordwestelijke deel van het plangebied. De middelhoge vlaktes komen voornamelijk voor in het centrale deel van het plangebied. Hier ligt het begraven oud-oppervlak tussen 7,8 en 8,0 m +NAP. Het laagst gelegen intacte oud-oppervlak komt voor in boring 13 in het zuidelijke deel van het plangebied op 7,4 m +NAP. In boring 13 is het dekzand bedekt door een 50 cm dik stuifzandpakket. Ook in het noordelijke deel lijkt het oud-oppervlak relatief laag rond 7,5 m +NAP te liggen. In dit gedeelte is echter geen intacte haarpodzolbodem aangetroffen om te valideren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De bodemopbouw ter plekke van het plangebied is nog grotendeels intact. In iets minder dan twee van de drie boringen komt een (grotendeels) intacte haarpodzolgrond voor vanaf 15 à 65 cm –mv (7,4/8,6 m +NAP). In zes boringen reiken de verstoringen tot in de BC-horizont van het aanwezige dekzand tussen 35/85 cm –mv (7,3/7,9 m +NAP). In boring 5 is de gehele haarpodzolbodem verdwenen als gevolg van subrecente grondwerkzaamheden. De verstoring reikt hier tot 7,1 m +NAP (65 cm –mv).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten uit het inventariserend veldonderzoek kan de archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor de gebieden met (grotendeels) intacte haarpodzolbodems gehandhaafd kan blijven. De zone met matig diep afgetopte haarpodzolgronden tot in de (B)C-horizont hebben een middelhoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten vanaf het neolithicum tot en met de middeleeuwen toebedeeld gekregen. De huidige, bebouwde gebieden binnen het plangebied hebben een lage tot middelhoge archeologische verwachting toebedeeld gekregen voor het neolithicum tot en met de middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;BAAC adviseert om bodemverstorende activiteiten binnen de gebieden met een middelhoge tot hoge archeologische verwachting zo veel mogelijk te vermijden. Indien dit niet mogelijk is, adviseert BAAC om voor de gebieden met een hoge archeologische verwachting een vervolgonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek uit te voeren (1,98 ha). Het karterend booronderzoek dient geschikt te zijn om kleine kampjes als ook grotere extractiekampen in een zandige ondergrond met een matig-hoge vondstdichtheid op te sporen. Na uitvoering van het karterende booronderzoek wordt een advies uitgegeven over de aan- of afwezigheid van vindplaatsen van jagers-verzamelaars uit de steentijd. Hier opvolgend wordt geadviseerd een karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek uit te voeren voor de gebieden met een middelhoge en hoge verwachting. BAAC adviseert tevens de sloop van de bestaande bebouwing te begeleiden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het door BAAC opgestelde advies is door de gemeentelijk archeoloog in hoofdlijnen overgenomen. Sloopbegeleiding van de bestaande bebouwing wordt door de gemeentelijk archeoloog niet noodzakelijk geacht.&lt;/p&gt;