DOI: 10.14457/tu.the.2015.852
title: ข้อต่อสู้เรื่องสถานะความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิคเพื่อหลุดพ้นความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย

description: กฎหมายว่าด้วยความรับผิดในสินค้าที่ไม่ปลอดภัย (Product Liability Law) เป็นหลักกฎหมายที่กล่าวถึงความรับผิดของผู้ผลิตในสินค้าของตนต่ออันตรายที่จะพึงเกิดแก่บุคคลหรือทรัพย์สินอันเกิดจากความบกพร่องของสินค้า ซึ่งผู้ผลิตมีหน้าที่ต้องเยียวยาความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้านั้นๆ โดยนำหลักความรับผิดโดยเคร่งครัด (Strict liability) มาปรับใช้กับความรับผิดของผู้ผลิต กล่าวคือ ผู้ผลิตต้องรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นแม้มิได้เจตนาหรือประมาทเลินเล่อ แต่เนื่องจากความรับผิดดังกล่าวมิใช่ความรับผิดโดยสมบูรณ์ (Absolute liability) ผู้ผลิตจึงอาจหลุดพ้นจากความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นได้ ดังนั้น เหตุหลุดพ้นความรับผิดจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญต่อความรับผิดของผู้ผลิต ในกฎหมายว่าด้วยความรับผิดในสินค้าที่ไม่ปลอดภัย กฎหมายว่าด้วยความรับผิดในสินค้าที่ไม่ปลอดภัย (Product Liability Law) ของบางประเทศ เช่น ประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศในกลุ่มสหภาพยุโรปที่ใช้ EC Directive 1985 เช่น ประเทศสาธารณรัฐฝรั่งเศส และประเทศสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี ได้กำหนดให้ผู้ผลิตสามารถยกข้อต่อสู้ด้วยเรื่อง “สถานะความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิค” เพื่อหลุดพ้นความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย โดยเหตุหลุดพ้นความรับผิดดังกล่าว ถูกนำมาใช้ในกรณีที่ “ความบกพร่องปรากฏอยู่ในสินค้าขณะที่ผู้ผลิตนำสินค้าออกวางจำหน่าย แต่สถานะความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิคในขณะที่ผู้ผลิตนำสินค้าออกวางจำหน่ายนั้น ไม่อาจทำให้ค้นพบความบกพร่องในสินค้าดังกล่าวได้” โดยเหตุผลสำคัญที่กฎหมายต่างประเทศกำหนดให้เรื่อง “สถานะความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิค” เป็นเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ผลิตนั้น เนื่องจากต้องการส่งเสริมให้มีการพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อให้เกิดการคิดค้นและพัฒนาสินค้าใหม่ๆ ขึ้นมาแข่งขันในระบบตลาด เพราะหากผู้ผลิตต้องรับผิดเกินไปกว่าระดับความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิคในขณะที่นำสินค้าออกวางจำหน่าย ย่อมทำให้ผู้ผลิตไม่มีความกล้าและขาดความพยายามที่จะพัฒนาให้ได้มาซึ่งสิ่งใหม่ๆ เนื่องจากกลัวความเสียหายและการแบกรับภาระค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้น อันเนื่องมาจากการคิดค้นพัฒนาเพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งใหม่ๆนั้น และย่อมไม่เป็นธรรมกับฝ่ายผู้ผลิตด้วย ส่วนประเทศไทยได้มีการตราพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 ขึ้น เพื่อคุ้มครองผู้ที่ได้รับความเสียหายจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัยและเพื่อป้องกันมิให้ผู้ประกอบการกระทำการโดยขาดความระมัดระวัง หรือปล่อยปะละเลยความปลอดภัยในสินค้าของตน โดยผู้ประกอบการอาจหลุดพ้นจากความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัยได้เฉพาะกรณีตาม มาตรา 7 คือ (1) สินค้านั้นมิได้เป็นสินค้าที่ไม่ปลอดภัย (2) ผู้เสียหายได้รู้อยู่แล้วว่าสินค้านั้นเป็นสินค้าที่ไม่ปลอดภัย หรือ (3) ความเสียหายเกิดขึ้นจากการใช้หรือการเก็บรักษาสินค้าไม่ถูกต้องตามวิธีใช้ วิธีเก็บรักษา คำเตือน หรือข้อมูลเกี่ยวกับสินค้าที่ผู้ประกอบการได้กำหนดไว้อย่างถูกต้องและชัดเจนตามสมควรแล้ว จากการศึกษาถึงเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ผลิตด้วยข้อต่อสู้เรื่อง “สถานะความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิค” ในกฎหมายว่าด้วยความรับผิดในสินค้าที่ไม่ปลอดภัยของต่างประเทศ เปรียบเทียบกับเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ประกอบการ ตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 ผู้เขียนพบว่าการกำหนดเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ประกอบการ ตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551  นั้น มีลักษณะการบังคับใช้เหตุหลุดพ้นความรับผิดที่แคบกว่ากฎหมายว่าด้วยความรับผิดในสินค้าที่ไม่ปลอดภัยของต่างประเทศเป็นอย่างมาก โดยเฉพาะการที่มิได้กำหนดให้ข้อต่อสู้เรื่อง“สถานะความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิค” เป็นเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ประกอบการ กรณีดังกล่าวจึงอาจก่อให้เกิดปัญหาและผลกระทบจากการบังคับใช้พระราชบัญญัติความรับต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 ผู้เขียนจึงเห็นว่าควรกำหนดให้นำข้อต่อสู้เรื่อง “สถานะความรู้ทางวิชาการและทางเทคนิค” มาใช้เป็นเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ประกอบการใน มาตรา 7 ตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 และควรนำมาปรับใช้เฉพาะกับอุตสาหกรรมที่มีความจำเป็นต้องอาศัยการพัฒนาทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเช่น อุตสาหกรรมยา และสินค้า จี เอ็ม โอ (GMO) เป็นต้น