DOI: 10.17026/ar/8zqfim
title: Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de nieuwbouw van woningen aan de Moorsterweg 3 te Woudenberg, gemeente Woudenberg

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de voorgenomen nieuwbouw van woningen aan de Moorsterweg 3 te Woudenberg, gemeente Woudenberg (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied is momenteel deels bebouwd en deels in gebruik als weiland en boerenerf. Het plangebied heeft een totale oppervlakte van ca. 25 hectare (afbeelding 2). De daadwerkelijk graafwerkzaamheden zullen zich echter beperken tot een oppervlakte van ca. 1600 m2, bestemd voor de bouw van 2 nieuwbouwwoningen. Aangezien de graafwerkzaamheden slechts een klein oppervlak beslaan van het plangebied, zal de nadruk van het bureauonderzoek op de bouwvlakken liggen. De initiatiefnemer is voornemens op deze locatie de agrarische bestemming van de huidige bebouwing om te zetten naar een woonbestemming, waarbij twee nieuwe schuurwoningen worden toegevoegd (afbeelding 3 en 4). Buiten de hoeve met naastgelegen stal met bijgebouw, zal de overige bebouwing gesloopt worden. De nieuwbouwvlakken voor de 2 nieuw te bouwen woningen zullen in totaal ca. 1600 m2 groot worden. Er zijn momenteel nog geen bouwtekeningen beschikbaar. Op basis van de regels van het concept bestemmingsplan mag ter plaatse van een gebouw binnen het bouwvlak tot maximaal 4 m -mv worden gebouwd. Hiervoor dient een wijziging bestemmingsplan te worden opgesteld. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient daarom in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Op basis van de gemeentelijke archeologische beleidskaart ligt het plangebied in een zone met een hoge archeologische verwachting. Deze verwachting kan op basis van het bureauonderzoek worden bevestigd. De mogelijke archeologische sporen en vindplaatsen kunnen uiteenlopen van tijdelijke jachtkampjes van jager-verzamelaars uit het Laat-Paleolithicum/Neolithicum tot nederzettingsterreinen en sporen van landgebruik/verkaveling uit de periode vanaf het Neolithicum/Bronstijd tot aan de Late Middeleeuwen/Nieuwe Tijd. Tot de eerste vondstcategorie behoren voornamelijk vondsten van bewerkt vuursteen; tot de tweede categorie behoren o.a. grondsporen van structuren zoals boerderijen, bijgebouwen, sloten, greppels en afvalkuilen, en vondsten van o.a. aardewerk, bot en metaal. Deze resten kunnen worden aangetroffen op de overgang tussen het cultuurdek en de natuurlijke ondergrond. Bij aanwezigheid van een bodem komen deze sporen voor onder de E-horizont; bij het voorkomen van een C-horizont direct onder het cultuurdek.
Op basis van de historisch kaart- en bronnenmateriaal is er reeds vóór 1450 sprake van bewoning binnen het plangebied: boerderij Klein Donkelaar. Er bestaat dus een kans op het aantreffen van (bij)gebouwen, sporen en objecten van agrarische en bewoningsactiviteiten van Klein Donkelaar. Op basis van de Kadasterkaart 1811-1832 en de opeenvolgende topografische kaarten zijn er echter geen aanwijzingen voor historische bebouwing binnen de twee nieuwe bouwvlakken, met uitzondering van de huidige bebouwing binnen het plangebied aan de zuidzijde. Advies. Vanwege de hoge archeologische verwachting adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie om binnen het plangebied, een vervolgonderzoek door middel van verkennende/karterende boringen uit te voeren. Dit onderzoek dient om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen en de mate van verstoring binnen het plangebied. Omdat binnen het plangebied alleen sprake is van een plaatselijke verstoring binnen een tweetal nieuwe bouwvlakken, adviseert Vestigia om binnen elk bouwvlak in een verspringend grid een drietal boringen te zetten met een megaboor diameter 15 cm, tot 25 cm in de onverstoorde C-horizont (totaal 6 boringen). De rest van het plangebied (ca. 25 ha) hoeft niet onderzocht te worden, maar behoudt daarmee wel de bestaande dubbelbestemmingen Waarde Archeologie. Verder dient vermeld te worden dat binnen het plangebied gevechtshandelingen hebben plaatsgevonden in april 1945, waarbij destijds de boerderij is beschoten. Zodoende dient er ook rekening gehouden te worden met de mogelijke aanwezigheid van niet gesprongen explosieven. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Woudenberg, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Woudenberg, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. De adviseur van het bevoegd gezag, mevr. P. Fijma van de Omgevingsdienst Regio Utrecht, heeft het conceptrapport beoordeeld en in een advies d.d. 14 september 2021 aangegeven dat: “Het uitgevoerde vooronderzoek heeft de hoge archeologische verwachting voor uw plangebied bevestigd. In het plangebied kunnen archeologische resten uit alle archeologische perioden aanwezig zijn. Een archeologisch vervolgonderzoek is daarom noodzakelijk. Dit vervolgonderzoek moet worden uitgevoerd in de vorm van een booronderzoek. Het onderzoek behoort plaats te vinden conform de richtlijnen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) en op basis van een Plan van Aanpak (PvA), dat voorafgaand aan het onderzoek ter goedkeuring aan de gemeente is voorgelegd. De rapportage van het onderzoek moet bij de gemeente worden ingediend. Op basis van de resultaten van het onderzoek neemt de gemeente een besluit over de vervolgstappen. Deze vervolgstappen kunnen bestaan uit vrijgave, vervolgonderzoek, behoud van archeologische resten in de bodem, of een combinatie hiervan. Het archeologische onderzoek is pas afgerond als alle archeologische rapportages door de gemeente zijn ontvangen en goedgekeurd. Het rapport [van het bureauonderzoek] is akkoord. Wij hebben het rapport beoordeeld en hebben daarop geen opmerkingen. Het onderzoek is uitgevoerd conform de richtlijnen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA. De conclusies zijn helder en goed onderbouwd. Het rapport kan definitief gemaakt worden. Kantekening. Voor het gehele plangebied moet de dubbelbestemming worden behouden. Bovenstaand advies is alleen van toepassing op de locaties van de geplande bebouwing. Indien in het overig deel van het plangebied ook grondwerkzaamheden worden uitgevoerd zoals het slopen of bouwen van bebouwing, het aanleggen van kabels en leidingen of het aanbrengen van bomen en beplanting dan moet op de betreffende locaties ook een vervolgonderzoek worden uitgevoerd. Voor de delen die nog niet eerder zijn onderzocht zal dit moeten bestaan uit een verkennend booronderzoek. In de delen die wel al zijn onderzocht en waar een esdek is aangetoond zal het vervolgonderzoek moeten bestaan uit een proefsleuvenonderzoek.”