DOI: 10.14457/tu.the.2016.1613
title: การจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ ตามประกาศกระทรวงกลาโหม พ.ศ. 2554

description: โครงสร้างประชากรไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุในอนาคตอันใกล้นี้ คาดว่าแนวโน้มในปี  พ.ศ.2573 ประชากรผู้สูงอายุจะอยู่ที่ประมาณร้อยละ 25 ของประชากรทั้งหมด หลายภาคส่วนทั้งภาครัฐและเอกชนได้ออกนโยบายในการพัฒนาและจัดหาบริการต่างๆเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงนี้ รวมถึงได้มีการออกประกาศกระทรวงกลาโหมเรื่องการบริการทางการแพทย์และการสาธารณสุขที่จัดไว้โดยให้ความสะดวกและรวดเร็วแก่ผู้สูงอายุเป็นกรณีพิเศษ พ.ศ.2554วิทยานิพนธ์เล่มนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินสถานการณ์ของการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุของโรงพยาบาลในสังกัดกองทัพบก ในเรื่องที่เกี่ยวกับ 1) การจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุเป็นไปตามมาตรฐานหรือไม่ 2) ระดับความพึงพอใจของผู้สูงอายุต่อการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุในแผนกผู้ป่วยนอก 3) ปัจจัยที่ส่งผลต่อการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุของโรงพยาบาลในสังกัดกองทัพบกและ 4) ปัญหาและอุปสรรคในการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุการศึกษานี้เป็นการศึกษาแบบผสมศึกษาเชิงปริมาณโดยการสำรวจร่วมกับการศึกษาเชิงคุณภาพโดยการสัมภาษณ์ โดยศึกษาในโรงพยาบาลสังกัดกองทัพบก 26 แห่ง ที่มีการจัดบริการสำหรับผู้สูงอายุ กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้อำนวยการหรือรองผู้อำนวยการฝ่ายบริหาร จำนวน 7 คนและหัวหน้าแผนกผู้ป่วยนอก จำนวน 18 คน โดยสัมภาษณ์เกี่ยวกับปัญหาและอุปสรรคในการจัดบริการสุขภาพ รวมถึงการจัดบริการตามประกาศกระทรวงกลาโหม สำหรับผู้สูงอายุที่มารับบริการในแผนกผู้ป่วยนอก จำนวน 235 คน เก็บข้อมูลระดับความพึงพอใจในการมารับบริการสุขภาพ  การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาวิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของผู้ตอบแบบสอบถาม และใช้ kruskal wallis test วิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างลักษณะส่วนบุคคลของผู้สูงอายุกับความพึงพอใจรายด้านผลการศึกษาพบว่า1)การจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุมีในทุกโรงพยาบาล ในการศึกษาครั้งนี้มีช่อง ทางเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุในจุดบริการต่างๆ เช่น ห้องเจาะเลือด แผนกเอ็กซเรย์ ห้องจ่ายยา แผนกทันตกรรม และแผนกเวชระเบียน มีการปิดประกาศไว้ให้ชัดเจน และประชาสัมพันธ์ให้ผู้รับบริการอื่นทราบ ด้วยแผนกเวชระเบียนมีการทำสีแฟ้มเวชระเบียนผู้สูงอายุต่างสีจากผู้ป่วยอื่น มีการอำนวยความสะดวกแก่ผู้สูงอายุ โดยการทำข้อตกลงความร่วมมือกับโรงพยาบาลอื่นในพื้นที่ให้มีระบบส่งต่อที่สะดวกรวดเร็วระหว่างผู้เชี่ยวชาญแต่ละสาขา ทั้งในและระหว่างโรงพยาบาลมีการจัดรูปแบบโครงสร้างอาคารสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวกรองรับผู้สูงอายุ2)เกี่ยวกับความพึงพอใจของผู้สูงอายุที่มารับบริการผู้ป่วยนอก จากการศึกษาเผยให้เห็นว่า ความพึงพอใจโดยรวมทุกด้านอยู่ในเกณฑ์ระดับสูงถึงร้อยละ 50.2 ระดับปานกลางร้อยละ 41.3 และอยู่ในเกณฑ์ระดับต่ำเพียงร้อยละ 8.5 เมื่อเปรียบเทียบระหว่างความพึงพอใจรายด้านพบว่าด้านคุณภาพการบริการผู้สูงอายุมีความพึงพอใจสูงที่สุด ด้านความสะดวกในการรับบริการผู้สูงอายุมีความพึงพอใจน้อยที่สุด3)เมื่อมาดูปัจจัยที่มีผลต่อการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ ปัญหาและอุปสรรคจากการจัดบริการสุขภาพแก่ผู้สูงอายุตามประกาศกระทรวงกลาโหม จะพบความต้องการในด้านต่างๆ คือ   ก.การประกาศนโยบายที่ชัดเจนแก่ผู้ปฏิบัติทุกระดับชั้น ข.ผู้อำนวยการโรงพยาบาลและผู้บริหารระดับสูงมีการตอบสนองต่อนโยบายที่ชัดเจน ค.การปรับปรุงกระบวนการการจัดบริการสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุ ง.มีการฝึกอบรมการดูแลผู้สูงอายุให้แก่ผู้ให้บริการและผู้แลผู้สูงอายุ จ.มีการจัดฝึกอบรมเพื่อพัฒนาการดูแลเฉพาะทางแก่ผู้สูงอายุ ฉ.มีจำนวนผู้ให้บริการแก่ผู้สูงอายุที่เพียงพอ4)ปัญหาและอุปสรรคจากการจัดบริการสุขภาพแก่ผู้สูงอายุตามประกาศกระทรวงกลาโหมซึ่งปัญหาหลัก คือ ขาดแคลนเจ้าหน้าที่แพทย์และพยาบาลเฉพาะทางที่จะให้การดูแลผู้สูงอายุ การจัดหาบุคลากรแพทย์และพยาบาลได้ไม่เพียงพอในการให้บริการเฉพาะแก่ผู้สูงอายุ และอาคารสถานที่ยังไม่สะดวกแก่ผู้สูงอายุและยากต่อการจัดคลินิกแยกเฉพาะสำหรับผู้สูงอายุบทเรียนจากการศึกษานี้ แสดงให้เห็นว่าในการตอบสนองต่อนโยบาย ควรมีแนวทางและมาตรฐานการปฏิบัติที่ชัดเจนแก่หน่วยบริการจนถึงผู้ปฏิบัติในการจัดบริการสุขภาพแก่ผู้สูงอายุ ไม่เฉพาะแต่โรงพยาบาลในสังกัดกองทัพบก รวมถึงผู้ให้บริการสุขภาพต่างๆในพื้นที่ด้วย ควรมีการจัดตั้งเครือข่ายในการดูแลสุขภาพสำหรับผู้สูงอายุในทุกระดับทั้งของภาครัฐและเอกชน เพื่อให้มีระบบส่งต่อที่เข้มแข็ง บุคลากรทางสุขภาพทุกระดับควรได้รับการทบทวนเกี่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุแบบองค์รวม