DOI: 10.17026/ar/ykhcdc
title: Archeologisch Bureauonderzoek Masterplan Stadhuisplein, gemeente Eindhoven

description: In verband met het opstellen van het masterplan voor de inrichting van de openbare ruimte van het Stadhuisplein en omgeving en de geplande ontwikkelingen door particulieren, is voor het onderhavige plangebied een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. &lt;br&gt;
De bekende archeologische gegevens geven voor het plangebied Stadhuisplein voldoende concrete aanwijzingen voor een middelhoge verwachting voor vondsten uit de periode vroege prehistorie tot en met de Vroege Middeleeuwen en een middelhoge tot zeer hoge archeologische verwachtingswaarde voor het aantreffen van bebouwing, de landgoederen Klein en Groot Paradijs, resten van ambachtelijke activiteiten (looikuipen, volkuilen etc.) en de resten van de textielfabriek Smits, de middeleeuwse Catharinakerk, de stadsgrachten met bruggen en stadspoorten, lunetten van de vesting 1583 met contravallatie linie, aan water gerelateerde vondsten (deposities, visnetten, beschoeiing etc.) en resten van bruggen, sluizen, beschoeiingen en overkluizingen; de verwachting is weergegeven op afbeelding 44. Ze komt overeen met de verwachting op de archeologische beleidskaart 2022 met kleine aanpassingen n.a.v. de bevindingen uit het bouwarchief: in blok 2 is een kleine kans op het aantreffen van het westelijke deel van de stadsgracht onder de funderingen in het oosten van het bouwblok en de archeologische verwachting in bouwblok 3 moet bijgesteld worden naar laag vanwege de aanwezige kelders. &lt;br&gt;
Of er van het bodemarchief nog resten aanwezig zijn, is niet op basis van dit bureauonderzoek vast te stellen. De kans is, gezien de gespecificeerde archeologische verwachting en de resultaten van reeds uitgevoerd archeologisch onderzoek, groot. De archeologische resten kunnen aangetroffen worden vanaf een diepte van 30 cm -mv (rondom de Catharinakerk, boven op de dekzandkop) en vanaf een diepte van 1,5 meter -mv. (ter plaatse van het Stadhuisplein, in het Dommeldal). Ter plaatse van de te ontwikkelen bouwblokken is onderzoek nodig vanaf een diepte van 50 cm -mv. De gebouwen die onderkelderd zijn en daardoor tot een diepte van minstens 3 m. -mv. vergraven zijn, zijn vrijgesteld van archeologisch onderzoek (afb. 44). Wel wordt geadviseerd tijdens het verwijderen van de kelder en funderingen aan de oostkant van bouwblok 2, onder het Stadskantoor waarnemingen te doen in verband met de mogelijke aanwezigheid van de stadsgracht.
&lt;p&gt;
Het project Stadhuisplein bevindt zich op dit moment nog in de planningsfase. Dat betekent dat nog niet bekend is welke werkzaamheden in het plangebied zullen gaan plaatsvinden en tot op welke diepte deze zullen worden uitgevoerd. Alleen ter plaatse van het 6de blok aan het Stadhuisplein/ Begijnenhof is de aard en diepte van de werkzaamheden bekend. Dit blok zal na de sloop van de bestaande bebouwing, voorafgaand aan nieuwbouw, tot een diepte van 6m -mv worden uitgegraven. Voor het archeologisch onderzoek in dit blok is inmiddels een programma van eisen (PvE) geschreven. 
&lt;p&gt;
Voor de rest van het plangebied adviseren wij op het moment dat duidelijk wordt welke werkzaamheden gaan plaatsvinden en tot welke diepte, te bekijken of daarmee de geadviseerde maximale verstoringsdiepte (afb. 44) wordt overschreden. Indien dit het geval is dient in het plangebied een archeologisch vervolgonderzoek uitgevoerd te worden.
&lt;p&gt;
Het vervolgonderzoek dient plaats te vinden aan de hand van een door het bevoegd gezag goedgekeurd programma van eisen en dient uitgevoerd te worden door een archeologisch bedrijf bevoegd tot het uitvoeren van archeologische opgravingen (Erfgoedwet 2016, art. 5.4 en Besluit Erfgoedwet art. 3). Op basis van de uitkomsten kan de gemeente in beginsel een beslissing nemen over de behoudenswaardigheid van archeologische resten binnen het plangebied en eventueel overgaan tot maatregelen voor behoud in situ of het veiligstellen van de archeologische informatie door middel van vervolgonderzoek. &lt;br&gt;
Dit vervolgonderzoek vindt bij voorkeur plaats in de vorm van een waarderend proefsleuvenonderzoek (conform het protocol proefsleuven uit de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA versie 4.1). Hiermee kan de aard, datering, omvang, diepteligging en de kwaliteit van de mogelijk aanwezige vindplaats(en) worden vastgesteld. &lt;br&gt;
Indien het niet mogelijk is om voorafgaand aan de grondwerkzaamheden archeologisch onderzoek uit te laten voeren (b.v. door de locatie of aard van de werkzaamheden) kan het onderzoek (in overleg met het bevoegde gezag van de gemeente Eindhoven) uitgevoerd worden door een proefsleuvenonderzoek en/ of opgraving onder de variant archeologische begeleiding. &lt;br&gt;
Het doel van de opgraving – variant archeologische begeleiding is het documenteren van gegevens en het veilig stellen van materiaal van de verwachte en bekende vindplaatsen om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden. Het archeologisch onderzoek wordt dan uitgevoerd door middel van het volgen van de graafmachine op de plaats(en) waar het oorspronkelijke bodemprofiel definitief verstoord wordt. Er dient op aanwijzing van de archeoloog in de sleuven een leesbaar vlak en vooral ook bodemprofielen te worden aangelegd met als doel eventuele archeologische resten te identificeren, te inventariseren en te documenteren, waarbij voldoende tijd wordt geboden voor het uitvoeren van het archeologisch onderzoek. Aanwezige archeologische waarden worden zo volledig als mogelijk gedocumenteerd en geborgen om deze voor duurzaam ex situ behoud in aanmerking te laten komen. De begrenzing van de archeologische begeleiding komen in zowel het horizontale als het verticale vlak overeen met de te verstoren vlakken, als gevolg van de graafwerkzaamheden. Indien de aangetroffen sporen buiten de begrenzing van de geplande ingrepen doorlopen, wordt een waarderingsadvies opgesteld aan de hand van de waarderingscriteria in de KNA en een advies gegeven ten aanzien van inrichting en beheer.