DOI: 10.17026/ar/cfxcc0
title: Plan Lingehoven te Tiel, gemeente Tiel. Archeologisch vooronderzoek
title: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).
title: RAAP-RAPPORT 7184

description: &lt;p&gt;In opdracht van de gemeente Tiel heeft RAAP in april en mei 2024 een archeologisch vooronderzoek in 
de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) 
uitgevoerd voor het plangebied Plan Lingehoven te Tiel in de gemeente Tiel. Het onderzoek vond 
plaats in het kader van beoogde (her)ontwikkeling van het gebied met nieuw omgevingsplan.
&lt;p&gt;Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Deze geeft inzicht in de aard en de ouderdom (inclusief omvang en 
uiterlijke kenmerken), (diepte)ligging, en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten. In 
het plangebied worden geen vindplaatsen van jager-verzamelaars verwacht. Het plangebied ligt ter 
hoogte van de stroomgordel van de Linge. Deze rivier heeft zich vanaf de late ijzertijd tot in het niveau 
uit de steentijd ingesneden. Het plangebied kenmerkt zich door de ligging op de overgang van de 
meandergordel van de Linge (ca. 190 v. Chr. tot 1304 na Chr.) naar de restgeul. Gedurende de actieve 
fase van deze meandergordel waren de oevers vanaf de late ijzertijd geschikt voor activiteit. Nadat de 
rivier vanaf de laat-Romeinse tijd zich had verlegd (ca. 325 na Chr.) veranderde de functie van de 
Linge en raakte de zijtak geleidelijk buitenwerking. Met de afdamming bij Voorstad tussen 1259 en 
1304 én de bedijking verloor de Linge haar watervoerende functie. Zodoende is de stroomgordel in het 
plangebied geleidelijk afgedekt door jongere afzettingen. Het zandige lichaam van de stroomgordel is 
minder gevoelig voor klink dan komafzettingen, waardoor de meandergordel van de Linge als een rug 
in het landschap kwam te liggen. De lagere restgeul is gevoeliger voor klink, waardoor deze lager dan 
de nabijgelegen rug van de Linge kwam te liggen.
&lt;p&gt;Voor het plangebied geldt zodoende een middelmatig tot lage archeologische verwachting voor 
archeologische resten uit de periode vanaf de late ijzertijd tot en met de late middeleeuwen. Resten 
van nederzettingen beslaan doorgaans enkele honderden tot duizenden vierkante meters en worden 
gekenmerkt door de aanwezigheid van afval, zoals aardewerk, bot of metaal. Op basis van historisch 
kaartmateriaal geldt voor de nieuwe tijd een verwachting voor agrarisch landgebruik, zoals greppels, 
ploegsporen en sloten maar tevens voor resten van industriële aard (wasserij, fabrieken e.d.).
&lt;p&gt;Het booronderzoek heeft de ligging van het plangebied op afzettingen van de stroomgordel van de 
Linge bevestigd. Hierbij betreft het noord(oost)elijke deel van het plangebied een ouder deel van de 
kronkelwaard en het overige deel tot in de twintigste eeuw een nat en laaggelegen gebied betrof 
waarbij een tot 40 m brede ondiepe restgeul is aangetroffen die in het noordwesten uit twee smalle re
restgeulen lijkt te bestaan. Het geheel is afgedekt met afzettingen die vermoedelijk kunnen worden 
geïnterpreteerd als sedimentplug en het terrein is in de loop van de twintigste eeuw flink opgehoogd. In 
de late 19e en 20e eeuw hebben er diverse panden gestaan, waarvan een deel later weer gesloopt is. 
Vanuit archeologisch oogpunt kunnen de locaties van de geschutsstellingen als potentieel 
archeologisch interessant worden genoemd. De grootste archeologische potentie hebben echter de 
watergerelateerde resten, met name middeleeuwse scheepswrakken die dateren van voor de 
afdamming van de Linge (1259/1304). Deze kunnen worden verwacht in het beddingzand en/of 
bovenliggende (rest)geulafzettingen in het gehele plangebied.
&lt;p&gt;Ten aanzien van vervolgonderzoek zijn diverse aanbevelingen gedaan zoals boringen om de huidige 
boorraaien af te ronden, proefsleuvenonderzoek ter hoogte van de geschutsstellingen uit de Tweede Wereldoorlog en archeologische begeleiding van diepere bodemingrepen. Tevens zijn suggesties 
gedaan om de thema’s archeologie en geschiedenis van het gebied, de Linge en Tiel zichtbaar te 
maken in het ontwerp.