DOI: 10.17026/dans-z5m-8hra
title: Rotterdam Spaanse Polder Overschieseweg 104. Een bureauonderzoek en een verkennend inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen.
title: BOORrapporten 668

description: &lt;p&gt;In opdracht van Prohuis Invest B.V. heeft het team Onderzoek en Rapportage van Archeologie Rotterdam (BOOR) op 8, 9 en 10 april 2019 een verkennend inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het plangebied Spaanse Polder Overschieseweg 104 te Rotterdam, in de gelijknamige gemeente. In totaal zijn verspreid over het plangebied vijfentwintig handmatige boringen verricht. Er is geboord vanaf het maaiveld tot maximaal 8,09 m - NAP (5,95 m - mv). Voorafgaand aan het veldonderzoek is voor het gebied een bureauonderzoek uitgevoerd. De onderzoeken zijn verricht, omdat het plangebied heringericht zal worden, waarbij grondroerende werkzaamheden worden uitgevoerd. Op het terrein worden twee bedrijfspanden met parkeerplaatsen gerealiseerd. Indien archeologische waarden aanwezig zijn, kunnen deze hierbij worden aangetast of vernietigd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek, waarbij onder meer is gekeken naar de historische situatie, de bodemopbouw en de bekende archeologische waarden in de omgeving van het plangebied, komt naar voren dat voor het gehele plangebied een onbekende archeologische verwachting geldt voor vindplaatsen uit de periode Mesolithicum-Bronstijd. Dit komt omdat er vooralsnog onvoldoende inzicht is in de aard van de dieper gelegen mariene afzettingen (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer; voorheen Afzettingen van Calais). Daarnaast geldt voor het gehele plangebied een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de IJzertijd, de Romeinse tijd en de Middeleeuwen (tot de 12e eeuw). Vooral de mogelijke geul- en oeverafzettingen van voorlopers van de huidige Schiedamse Schie (Formatie van Naaldwijk, vroege fase Laagpakket van Walcheren; voorheen Afzettingen van Duinkerke I), en de randzone van het veen langs deze afzettingen (Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket; voorheen Hollandveen) worden kansrijk geacht voor het aantreffen van bewoningssporen uit deze perioden. Tot slot geldt voor het westelijke deel van het plangebied een zeer hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Middeleeuwen (vanaf de 12e/13e eeuw) en de Nieuwe tijd. Dit hangt samen met de mogelijke aanwezigheid van een historisch dijktracé in dit deel. Gerelateerd hieraan kunnen archeologische resten van historische bebouwing aangetroffen worden. Deze worden met name aan de zijde van de Overschieseweg verwacht. Voor het oostelijke deel van het plangebied geldt in principe een lage archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Middeleeuwen (vanaf de 12e/13e eeuw) en de Nieuwe tijd. Vindplaatsen uit deze periode kunnen aangetroffen worden op de overstromingsafzettingen uit de 12e eeuw (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren; voorheen Afzettingen van Duinkerke III).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het verkennend inventariserend veldonderzoek blijkt dat de diepere ondergrond in het plangebied inderdaad bestaat uit mariene afzettingen van het Laagpakket van Wormer. Gelet op de lithologische kenmerken gaat het vermoedelijk om kwelderafzettingen. De intacte top is waargenomen op gemiddeld 4,72 m - NAP (3,25 m - mv). In het plangebied komen echter grote onderliggende verschillen in de hoogteligging van de top voor. Vooralsnog is het onduidelijk hoe dit verklaard dient te worden. Op de kwelderafzettingen is, vanaf gemiddeld 3,29 m - NAP (1,87 m - mv), een pakket veen aangetroffen behorend tot het Hollandveen Laagpakket. Het gemiddeld 143 cm dikke veenpakket lijkt intact aanwezig. Deels is de top echter (licht) geërodeerd. In boringen 5 tot en met 8, 10, 11, 15 en 16 is vooral in de bovenste delen van het veen een gemiddeld 15 cm dik kleilaagje aangeboord, dat mogelijk toegeschreven kan worden aan een vroege fase van het Laagpakket van Walcheren (voorheen Afzettingen van Duinkerke 0). De klei kan echter ook zijn afgezet tijdens overstromingen van voorgangers van de huidige Schiedamse Schie (voorheen Afzettingen van Duinkerke I). Vanaf gemiddeld 2,76 m - NAP (1,50 m - mv) is direct op het veen, behalve in boringen 3, 8, 13, 17, 18, 23 en 25, opnieuw een klastisch pakket aangetroffen. Het betreft vermoedelijk kwelderafzettingen (vaak aangeduid als ‘komafzettingen’) die zijn afgezet vanuit voorlopers van de huidige Schiedamse Schie. Gelet op de lithologische kenmerken, de hoogteligging van de top en de dikte van het pakket bestaat het vermoeden dat de boringen nabij de Schie net op de overgang naar deze voorgangers liggen. De afzettingen kunnen ook gerekend worden tot een vroege fase van het Laagpakket van Walcheren (voorheen Afzettingen van Duinkerke I), waarbij opgemerkt moet worden dat de ouderdom van de afzettingen feitelijk onbekend is. Eventueel aanwezige (rest)geul- en oeverafzettingen zijn niet waargenomen. De top van de natuurlijke sequentie wordt gevormd door overstromingsafzettingen van het Laagpakket van Walcheren (voorheen Afzettingen van Duinkerke III). Het betreft het overstromingsdek dat in de 12e eeuw is afgezet in het gebied. De top van het niet geroerde deel van het kleidek is aangeboord op gemiddeld 2,10 m - NAP (0,81 m - mv). Voor een deel zijn de afzettingen echter aangetast en opgenomen in het bovenliggende antropogene pakket. De bovenste bodemlagen in het plangebied worden gevormd door het geroerde deel van het overstromingsdek en een opgebracht zandpakket. Het opgebrachte zand is voornamelijk aangetroffen in de bebouwde strook parallel aan de Overschieseweg. Het vermoeden bestaat dat het zand is opgebracht na de sloop van Hoeve Bouwlust en voorafgaand aan de bouw van het grote stallencomplex en Huize Adriana in het eerste kwart van de 20e eeuw.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het plangebied zijn tijdens het verkennend inventariserend veldonderzoek geen aanwijzingen aangetroffen voor de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen. Eventuele archeologische sporen of resten die gerelateerd zouden kunnen worden aan het laatmiddeleeuwse dijktracé en/of de historische bebouwing zijn evenmin waargenomen. Daarnaast is gebleken dat er geen stratigrafische niveaus met archeologische potentie (meer) aanwezig zijn. Voor zowel de verschillende klastische afzettingen die toegeschreven kunnen worden aan de Formatie van Naaldwijk, als voor het veen van de Formatie van Nieuwkoop geldt een lage archeologische verwachting. Concluderend kan dan ook gesteld worden, dat de kans zeer klein is dat bij de geplande werkzaamheden in het plangebied archeologische waarden verstoord zullen worden.&lt;/p&gt;