DOI: 10.17026/ar/dbphzo
title: Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, door middel van boringen Bredeweg 18 te Bergharen (gemeente Wijchen)
title: AM24197

description: In juni – juli 2024 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Bredeweg
18 te Bergharen (gemeente Wijchen).
Aanleiding voor het laten uitvoeren van dit archeologisch onderzoek betreft de sloop en nieuwbouw van de huidige woning en
schuur. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van een standaard
funderingsdiepte zonder onderkeldering, zal de bodemverstoring tot ten minste 80 centimeter (vorstvrije diepte) beneden
maaiveld reiken. De verwachting is dan ook dat bij het uitgraven van de bouwputten, ten behoeve van de voorgenomen
nieuwbouw, de bodem tot in het archeologische niveau verstoord zal worden en eventueel aanwezige archeologische waarden
daardoor verloren zullen gaan.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Wijchen in de zone ‘Hoge archeologische
verwachting’. Voor deze verwachtingszone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100
m2. Binnen het bestemmingsplan: ‘Geconsolideerde versie Buitengebied en herziening 2014’ geldt een onderzoeksplicht voor
plangebieden met een oppervlakte groter dan 120 m². Middels deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie
onderzoeksplichtig is.
De ligging van het plangebied op de flank van een rivierduin zal voor jager-verzamelaar groepen en latere landbouwende
samenlevingen een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Resten uit het laat paleolithicum en mesolithicum liggen verder
verspreid in de omgeving. Binnen het rivierduinencomplex van Bergharen zijn wel meerdere vondsten gedaan van
nederzettingsresten uit de periode bronstijd - Romeinse tijd. Binnen het plangebied heeft echter in het verleden zandwinning
plaatsgevonden, verder lag binnen het plangebied een voormalige stortplaats. De verwachting is dan ook dat de bodem binnen
deze delen van het plangebied dermate verstoord is dat het archeologisch niveau niet meer intact is. Alleen binnen het
zuidwestelijk deel van het plangebied lijkt geen sprake te zijn van zandwinning en het gebruik als stortplaats. Voor het
zuidwestelijk plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en
met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. Voor de overige delen van het
plangebied geldt een lage verwachting vanwege de verwachte bodemverstoring. Het plangebied ligt aan de Bredeweg ten
noordwesten van de historische kern van Bergharen. Op basis van historisch kaartmateriaal kan worden gesteld dat het
plangebied tot aan de 20e eeuw hoogstwaarschijnlijk onbebouwd was. Gezien de ligging tussen twee verbindingswegen
waarlangs sporadisch bebouwing aanwezig was, kan voor het plangebied echter niet uitgesloten worden dat er vóór de 20e eeuw
bebouwing aanwezig was. Ten westen van het plangebied is een boomgaard/bos aanwezig. Op het kadastraal minuutplan staat
aangegeven dat binnen meerdere percelen in het westen van het plangebied zandwinning heeft plaatsgevonden. Op basis van
deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen tot en met nieuwe
tijd. Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden:
Wegens de verwachte aanwezigheid van een stuifzanddek kunnen eventueel aanwezige archeologische resten zijn beschermd
tegen latere invloeden. Door de ligging in een duingebied is niet duidelijk wat de mate van conservering is van eventuele
archeologische resten. Dit hangt samen met de mate van verstuiving of afdekking door stuifzand. Ook kunnen resten verstoven
zijn, waardoor archeologische resten verloren zijn gegaan. In het grootste deel van het plangebied zijn mogelijk archeologische
relevante niveaus en vondsten hoogstwaarschijnlijk verstoord als gevolg van de zand- en grindwinning.
Bij duinvaaggronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door de lage
grondwaterstand (GWT VII) kunnen organische resten vaak enkel in dieper ingegraven, waterhoudende sporen zoals waterputten
bewaard blijven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de in het bureauonderzoek
omschreven verwachte duinvaaggronden niet aanwezig zijn. Als gevolg van de zandwinning en het gebruik als stortplaats zijn
de rivierduinafzettingen diepgaand verstoord geraakt. De verstoring is dusdanig diep dat de kans klein wordt geacht dat er nog
intacte archeologische waarde aanwezig zijn. De lage verwachting voor de periode mesolithicum – vroege middeleeuwen blijft
gehandhaafd. De middelhoge verwachting voor late middeleeuwen – nieuwe tijd wordt ook bijgesteld naar laag.
Alleen in zone I (boring 4) kunnen eventueel nog archeologische resten voorkomen uit alle perioden. Echter, aangezien de
voorgenomen ontwikkeling niet in deze zone plaatsvindt wordt er voor het gehele plangebied geen archeologisch
vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.