DOI: 10.17026/dans-xuu-39mt
title: Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen De Bleeck 15 te Waalre

description: &lt;p&gt;Op 11 augustus 2020 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de De&lt;br&gt;Bleeck 15 te Waalre (gemeente Waalre). Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerd&lt;br&gt;archeologisch verwachtingsmodel. Het doel van het booronderzoek is de in het bureauonderzoek opgestelde gespecificeerde&lt;br&gt;archeologische verwachting te toetsen. Aan de hand van deze gegevens kan vervolgens een advies over eventueel aanwezige&lt;br&gt;archeologische resten en een mogelijk vervolgtraject worden opgesteld.&lt;br&gt;De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek is de voorgenomen (her)ontwikkeling van de locatie. De&lt;br&gt;diepte van de toekomstige verstoring is niet bekend, maar uitgaande van een standaard funderingsdiepte naar verwachting tot&lt;br&gt;tenminste 0,8-1,0 meter beneden maaiveld reiken.&lt;br&gt;De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Waalre (2012) in een zone met&lt;br&gt;Beleidscategorie 4: gebied met een hoge archeologische verwachting. Voor deze zone geldt een onderzoeksplicht bij&lt;br&gt;bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 500 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 30 centimeter -maaiveld. Binnen het&lt;br&gt;bestemmingsplan Waalre (2013) geldt de dubbelbestemming Waarde – Archeologie. Voor gebieden met een archeologische&lt;br&gt;waarde of hoge/middelhoge archeologische verwachting geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte&lt;br&gt;groter dan 100 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 30 centimeter -maaiveld. De gemeente heeft middels deze kaarten&lt;br&gt;aangegeven dat er een archeologische onderzoeksplicht geldt.&lt;br&gt;Jager-verzamelaars uit het paleolithicum en mesolithicum hebben als woon- en verblijfplaats vaak voor de flanken van hoger&lt;br&gt;liggende terreingedeelten in het landschap gekozen. Bij voorkeur in de buurt van (open) water. Nabij gelegen&lt;br&gt;watervoorzieningen waren belangrijk voor drinkwater en de aanwezige biodiversiteit. Dit vergemakkelijkt de jacht en het&lt;br&gt;verzamelen van plantaardig voedsel. Het plangebied ligt op de overgang van de hoger gelegen dekzandruggen naar het lager&lt;br&gt;gelegen beekdal van de Dommel. De relatief grote afstand (circa 1,2 kilometer) tot het beekdal van de Dommel zou hierdoor&lt;br&gt;een minder aantrekkelijke vestigingslocatie kunnen zijn. Echter op circa 400 meter ten zuidwesten van het plangebied ligt een&lt;br&gt;natte dalvormige laagte. Door het ontbreken van een eerddek kunnen met name deze kwetsbare resten van jagersverzamelaars verstoord zijn door meer recentere activiteiten. Om deze redenen wordt een middelhoge verwachting toegekend&lt;br&gt;voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum. Eventueel aanwezige resten uit de periode laatpaleolithicum en mesolithicum worden in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen bestaan uit tijdelijke&lt;br&gt;bewoningssporen, haardkuilen, vuursteenstrooiingen.&lt;br&gt;Vanaf het (laat-)neolithicum ontstaan de eerste landbouwculturen die gekenmerkt worden door meer sedentaire&lt;br&gt;nederzettingen. De nederzettingen worden gekenmerkt door permanente woningen die soms diep in de grond gefundeerd&lt;br&gt;waren. Vanaf deze perioden heeft men nog steeds een voorkeur voor hoger en droger gelegen gebieden.&lt;br&gt;De ligging van het plangebied in een overgangszone van hoge landduinen naar het lager gelegen beekdal van de Dommel zal&lt;br&gt;voor latere samenlevingen wel een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Echter in de directe omgeving van het&lt;br&gt;plangebied zijn tot op heden weinig vondsten bekend uit deze perioden. De bekende vondsten uit deze periode zijn&lt;br&gt;voornamelijk ten zuiden(westen) van het plangebied aangetroffen, in de historische dorpskern van Waalre. Toch kan zeker niet&lt;br&gt;uitgesloten worden dat het plangebied als vestigingslocatie is gekozen.&lt;br&gt;AM20344&lt;br&gt;Pagina | 5&lt;br&gt;Voor het plangebied geldt daarom een middelhoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot&lt;br&gt;en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen.&lt;br&gt;Resten worden onder de verwachte eerdlaag of in de oorspronkelijke bodem verwacht en kunnen bestaan uit cultuurlagen,&lt;br&gt;paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, fragmenten aardewerk, natuursteen of gebruiksvoorwerpen.&lt;br&gt;Het plangebied ligt ten noordwesten van de historische dorpskern van Waalre. Uit historische kaarten blijkt dat het plangebied&lt;br&gt;begin 19e eeuw aan de rand de bebouwde zone ligt nabij heidegronden. Het is bekend dat het plangebied minimaal vanaf&lt;br&gt;1832 gebruikt als bouwland. Vanaf 1880 raakt het plangebied bebouwd. De huidige bebouwing dateert uit 1938 – 2014. Op&lt;br&gt;basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en&lt;br&gt;nieuwe tijd. Archeologische resten worden vanaf het maaiveld verwacht en kunnen bestaan uit onder andere cultuurlagen,&lt;br&gt;paalkuilen/-gaten, afvalkuilen, gebruiksvoorwerpen van bijvoorbeeld natuursteen, fragmenten aardewerk en sporen van&lt;br&gt;agrarische activiteiten.&lt;br&gt;Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden:&lt;br&gt;wegens de verwachte aanwezigheid van vlakvaaggronden en het ontbreken van een beschermend dek bestaat de kans dat met&lt;br&gt;name kwetsbare vuursteensites niet meer in situ aanwezig zijn.&lt;br&gt;Wat betreft eventueel aanwezige organische resten is het afhankelijk hoe diep het grondwater zit. Bij vlakvaaggronden zijn de&lt;br&gt;omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door de lage grondwaterstand (GWT VI) kunnen&lt;br&gt;organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven.&lt;br&gt;Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat slechts in een deel van het&lt;br&gt;plangebied een vlakvaaggrond, zoals aangeduid op de bodemkaart is aangetroffen. In het deel rondom de boerderij werd een&lt;br&gt;hoge zwarte enkeerdgrond aangetroffen met hieronder in twee boringen nog een restant van een podzolbodem.&lt;br&gt;Door de aanwezigheid van deze oorspronkelijke podzolbodem en een Apb-horizont in een derde boring bestaat er een grote&lt;br&gt;kans dat zeker in dit deel van het plangebied archeologische resten nog intact aanwezig zullen zijn, in tegenstelling tot de&lt;br&gt;vlakvaaggronden.&lt;br&gt;Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen een archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd. Dit kan plaatsvinden&lt;br&gt;in de vorm van proefsleuven. Hierbij wordt geadviseerd om eerst het deel te onderzoeken waar de B- en Apb-horizont zijn&lt;br&gt;aangetroffen. Indien hier archeologische resten worden aangetroffen kan eventueel worden uitgebreid naar de rest van het&lt;br&gt;plangebied. Indien geen archeologische resten worden aangetroffen kan onderzoek in het overige deel achterwege blijven.&lt;br&gt;De resultaten van dit onderzoek zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Waalre). Zij stelt het volgende:&lt;br&gt;“Het voorliggende rapport maakt in voldoende mate de archeologische potentie van het plangebied duidelijk. Er is een gerede kans&lt;br&gt;dat zich ter plaatse archeologische resten bevinden. Ons advies luidt dienovereenkomstig hiernaar een nader onderzoek in te stellen&lt;br&gt;door middel van proefsleuven. Het vervolgonderzoek dient plaats te vinden aan de hand van een door het bevoegd gezag&lt;br&gt;goedgekeurd Programma van Eisen (PvE), dat is opgesteld volgens de eisen van de KNA (4.1) en aanvullende gemeentelijke eisen. Dit&lt;br&gt;onderzoek dient verder te worden uitgevoerd door een archeologisch bedrijf dat daartoe gecertificeerd is (Erfgoedwet 2016).&lt;br&gt;Op basis van dit onderzoek beslist de gemeente verder hoe om te gaan met de mogelijk aanwezige archeologische waarden.&lt;br&gt;AM20344&lt;br&gt;Pagina | 6&lt;br&gt;De onderzoeksresultaten verwerkt de gemeente in het plan, bijvoorbeeld door bestemmingen te kiezen die goed samengaan met de&lt;br&gt;archeologische waarden. Op basis van het onderzoeksrapport neemt de gemeente een besluit over het al dan niet verlenen van een&lt;br&gt;vergunning en of daaraan nadere voorwaarden worden verbonden (zoals het verrichten van verder onderzoek, aanpassing van het&lt;br&gt;plan, of een eventuele opgraving).”&lt;/p&gt;
description: Date: 2020-09-30
description: Date Submitted: 2022-06-03