DOI: 10.17026/ar/q93k9l
title: Bureauonderzoek leidingtracé Fluitenberg-Pesse-Exloërmond, gemeenten Hoogeveen, Midden-Drenthe, Coevorden en Borger-Odoorn (DR)

description: Advies
MUG Ingenieursbureau b.v. adviseert om binnen de behandelde onderzoeksdeeltracés een onderscheid te maken tussen de brede sleuven in agrarische percelen en de smalle sleuven in wegbermen. Voor de delen van de onder-zoeksdeeltracés waarbij wordt gewerkt door middel van een brede sleuf van 1,0 m aan de onderkant en 4,0 à 5,0 m aan de bovenkant wordt geadviseerd om deze nader te onderzoeken door middel van proefsleuven om hiermee een beter beeld te krijgen van de archeologische verwachting in de verschillende onderzoeksdeeltracés. Op basis daarvan kan vervolgens worden bepaald of het zinvol is om verdere werkzaamheden in de onderzoeksdeeltracés in kwestie te begeleiden (conform opgraving, variant begeleiding).In de smalle sleuven met een breedte van 0,4 à
0,5 m zullen de zichtbaarheid en onderzoeksmogelijkheden beperkt zijn. Bovendien wordt een deel van het tracé in delen van wegbermen aangelegd waar al kabels en leidingen liggen; op deze plekken dient rekening te worden gehouden met verstoring. In verschillende gevallen is echter ook bekend dat het tracé in een wegberm door of dicht langs een locatie met een archeologische waarde gaat. Het advies voor de delen van het tracé waar met een smalle sleuf wordt gewerkt is daarom om deze vrij te geven, tenzij deze door of dicht langs een locatie met een bekende archeologische waarde gaat. Rond deze gebieden is de trefkans op archeologische resten dermate hoog dat ze niet zonder meer kunnen worden vrijgegeven. Voor deze delen van het plantracé wordt dan ook geadviseerd om deze nader te onderzoeken door middel van een archeologische begeleiding (protocol opgraven). De archeologische waarden waarvoor deze uitzondering geldt zijn in paragraaf 3.1 gespecificeerd.
Bovenstaand advies is gebaseerd op de bestektekening van het tracé zoals dat is aangeleverd op
21 september 2021. Indien in het definitieve tracé wijzigingen optreden in de ligging en/of de breedte van het tracé, dienen voor deze delen van het tracé de vrijstellingsgrenzen en/of het advies opnieuw geëvalueerd te worden.

Samenvatting onderzoek
Dit bureauonderzoek betreft de voorgenomen plannen van Chint Solar Nederland Projecten B.V. om een elektrakabel van 51,0 km aan te liggen tussen de zonneparken ‘Fluitenberg’ bij Fluitenberg en ‘Exloërmond’ bij
1e Exloërmond. In het tracé zijn op basis van het provinciaal en gemeentelijk beleid 26 onderzoeksdeeltracés onderscheiden die door gebieden lopen met een (middel)hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten. Op diverse plekken worden daarbij hooggelegen delen van het landschap doorsneden. Hier kunnen in de eerste plaats nederzettingsresten in de vorm van vuursteenconcentraties en haardkuilen uit de periode van het midden-paleolithicum tot en met het mesolithicum verwacht worden. Nederzettingsresten vanaf het neolithicum kunnen vooral op de grotere dekzandruggen en ijsstroomheuvelruggen worden gevonden. Deze zijn vanaf de late prehistorie, naast vondsten van gebruiksvoorwerpen zoals aardewerken potten, maalstenen en (vuur)stenen artefacten, vooral te herkennen aan grondsporen in de vorm paalkuilen, kuilen, greppels en waterputten. Behalve nederzettingen komen uit deze latere periodes op dezelfde hoogtes bovendien ook andersoortige vindplaatsen voor zoals grafheuvels en-velden en akkercomplexen. Tot in de nieuwe tijd concentreerde de bewoning zich op de hogere delen van het landschap.
Behalve voor de hoge delen van het landschap geldt ook voor de natte, laaggelegen delen van het landschap een (middel)hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten. Ook deze gebieden maakten immers deel uit van het leefgebied van mensen in het verleden. In de eerste plaats speelden ze een rol in de infrastructuur. In beekdalen kan men resten van boten aantreffen, maar ook van bruggen en voorden; in de veengebieden kunnen veenwegen hebben gelegen. Tal van vondsten uit natte context laten echter zien dat deze gebieden in het verleden ook een andere, speciale betekenis hadden. Vanaf het mesolithicum werden in beekdalen en veengebieden deposities en/of offers achtergelaten. Het gaat hierbij onder meer om bijlen, wapens, sieraden, wagenwielen en menselijke resten. Hoewel locaties van dergelijk depotvondsten zeer lastig te voorspellen zijn, is de kans dat ze tijdens de geplande werkzaamheden aangetroffen worden zonder meer aanwezig. In het stroomland van de historische Hunze kunnen daarnaast ook nederzettingen uit het laat-paleolithicum en mesolithicum verwacht worden. Het dekzandlandschap is hier in de loop van het Holoceen met veen overgroeid geraakt waardoor de oorspronkelijke dekzandruggen niet meer herkenbaar zijn. Tijdens onderzoeken op diverse plekken in het stroomland zijn echter vuursteenconcentraties gevonden die wijzen op de aanwezigheid van dergelijke nederzettingen.
Voor de uitvoer van zowel een proefsleuvenonderzoek als een opgraving, variant begeleiding is een door het bevoegd gezag goedgekeurd Programma van Eisen nodig.
Het bevoegd gezag, provincie Drenthe en gemeenten Hoogeveen, Midden-Drenthe, Coevorden en
Borger Odoorn, besluit hoe verder wordt omgegaan met het archeologisch erfgoed op basis van het bovenstaande advies.
Het voorliggende onderzoek is met de grootst mogelijke zorg uitgevoerd. Indien onverhoopt toch archeologische waarden aanwezig blijken te zijn binnen de vrijgegeven gebieden, wijzen wij op de wettelijke meldingsplicht hiervan (artikel 5.10 van de Erfgoedwet) om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het verrichten van opgravingen een vondst doet waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een archeologische vondst betreft, meldt dit zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, in casu de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (vondstmelding via ARCHIS). De melding kan ook bij de provincie of gemeente gedaan worden (zie colofon voor contactgegevens).