DOI: 10.17026/ar/jw5n22
title: Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Heide 57 te Swalmen (gemeente Roermond)

description: Op 20 juni 2023 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Heide 57 te Swalmen (gemeente Roermond). 
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft een bestemmingsplanwijziging. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering, zal de bodemverstoring tot ten minste 80 centimeter (vorstvrije diepte) beneden maaiveld reiken. 
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Roermond in een zone met een hoge archeologische verwachting. Voor deze verwachtingszone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2 en dieper dan 40 centimeter beneden maaiveld. Middels deze kaart heeft de gemeente aangegeven dat de locatie onderzoeksplichtig is.
Het plangebied maakte in het midden- en laat-paleolithicum A onderdeel uit van de actieve riviervlakte van de Maas en was dus geen geschikte vestigingsplaats. De kans is groot dat sporen uit deze periode, indien toch aanwezig in het plangebied, zijn geërodeerd door latere rivieractiviteiten. Op basis van deze gegevens geldt er een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het midden- en laat-paleolithicum A.
Ten tijde van het laat-paleolithicum B en het mesolithicum is het plangebied geen onderdeel meer van de actieve riviervlakte en ligt het op een hoger gelegen Maasterras. De hoger gelegen maasterrassen zijn ideale bewoningslocaties voor jager-verzamelaars geweest. 
Nederzettingen uit de periode neolithicum tot en met vroege middeleeuwen worden in de gemeente Roermond hoofdzakelijk aangetroffen op de hoger gelegen maasterrassen. Het plangebied ligt op een hoger gelegen maasterras nabij watervoorzieningen. Voor het plangebied geldt daarom een hoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen.
Het plangebied ligt aan de weg Heide en direct ten oosten van het oude bebouwingscluster van dit buurtschap. De weg Heide vormde een secundaire uitvalsweg vanuit de historische kern van (Wijler) heide. Uit bestudering van historische kaarten blijkt dat het plangebied sinds tenminste circa 1800 onbebouwd was en in gebruik was als bouwland. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd. 
Wegens de verwachte aanwezigheid van akkereerdgronden en daarmee een plaggendek zijn archeologische resten beschermd tegen latere invloeden. Bij akkereerdgronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door de lage grondwaterstand (GWT VII) kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten bewaard blijven. 
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw in het plangebied bestaat uit (deels) intacte bodemprofiel. Hierdoor is de kans groot dat archeologische resten in de ondergrond kunnen worden aangetroffen. De in het vooronderzoek opgestelde archeologische verwachting (hoog voor mesolithicum –vroege middeleeuwen en middelhoog voor late middeleeuwen - nieuwe tijd) blijft dan ook gehandhaafd. 
Eventueel aanwezige archeologische resten worden direct vanaf het maaiveld verwacht (een buffer van 30 centimeter in acht nemend). Omwille hiervan wordt er een vervolgonderzoek geadviseerd. Dit vervolgonderzoek vindt bij voorkeur in de vorm van een proefsleuvenonderzoek plaats. Hiervoor dient voorafgaand een Programma van Eisen (PvE) ter toetsing te worden voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Roermond).