DOI: 10.14457/tu.the.2022.1610
title: การยกเลิกโทษประหารชีวิตของไทยตามหลักพิธีสารเลือกรับ ฉบับที่สอง: ศึกษากรณีคดียาเสพติด

description: สภาพสังคมไทยในปัจจุบันต้องประสบปัญหายาเสพติดซึ่งเป็นปัญหาที่มีมาอย่างต่อเนื่องและมีแนวโน้มทวีความรุนแรงสูงขึ้น มีการแพร่ระบาดของยาเสพติดอย่างรวดเร็ว เช่น เฮโรอีน ยาอี ยาบ้า (เมทแอมเฟตามีน) ยาไอซ์ เป็นต้น ปัญหายาเสพติดเป็นต้นเหตุก่อให้เกิดอาชญากรรมขึ้นมากมาย ส่งผลกระทบต่อความสงบสุขเรียบร้อยของประชาชนและสังคมโดยรวม เพื่อเป็นการป้องปรามมิให้อาชญากรรมเพิ่มมากขึ้นจากปัญหายาเสพติด ประเทศไทยจึงใช้บทลงโทษแก่ผู้กระทำความผิดในคดียาเสพติดที่ร้ายแรงสูงสุดคือ “ประหารชีวิต” ถือเป็นบทลงโทษที่ลงแก่ผู้กระทำความผิดร้ายแรงสูงสุดของไทยในปัจจุบัน โทษประหารชีวิตเป็นการลงโทษที่รุนแรงและเก่าแก่ที่สุด มีวัตถุประสงค์เพื่อแก้แค้นทดแทน ข่มขู่ ยับยั้ง และตัดโอกาสในการกระทำความผิดซ้ำของอาชญากรโดยการกำจัดอาชญากรออกไปจากสังคมอย่างถาวร การใช้โทษประหารชีวิตลงแก่อาชญากรผู้ก่ออาชญากรรมร้ายแรงนั้น โดยเชื่อกันว่าผู้ก่ออาชญากรรมร้ายแรงนั้นไม่สมควรมีชีวิตอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมและต้องถูกลงโทษสูงสุดให้สาสมกับความผิดที่กระทำ ขณะที่โลกมีการเปลี่ยนแปลงไปอย่างมากทางด้านสังคม เศรษฐกิจ การเมือง ส่งผลกระทบเกิดปัญหามากมายในสังคม ดังจะเห็นได้จากสื่อต่าง ๆ ว่าคดียาเสพติดของไทยยังคงมีอยู่อย่างต่อเนื่องและมีแนวโน้มทวีความรุนแรงของการแพร่กระจายยาเสพติดเพิ่มสูงขึ้นในสังคมโดยเฉพาะเยาวชนถึงขั้นวิกฤต ตามการขับเคลื่อนของอุปทาน (Supply) ของการผลิตยาเสพติดนอกประเทศ ด้วยความก้าวหน้าของเทคโนโลยีทำให้มีการผลิตยาเสพติดได้ในปริมาณสูงขึ้นและต้นทุนต่ำลง ทำให้ยาเสพติดราคาถูก หาซื้อมาเพื่อเสพได้ง่าย ผลตอบแทนสูงจาการค้ายาเสพติด จึงเป็นการง่ายต่อการแพร่ระบาดของยาเสพติด ส่งผลให้ผู้กระทำความผิดคดียาเสพติด ทั้งผู้ผลิต ผู้ค้า และผู้เสพ นั้น เพิ่มจำนวนสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ดังนั้น จะเห็นได้ว่าการใช้โทษประหารชีวิตลงแก่ผู้กระทำความผิดคดียาเสพติดนั้น ไม่อาจแก้ปัญหายาเสพติดที่มีในประเทศไทยให้ลดน้อยลงแต่ประการใดการใช้โทษประหารชีวิตที่ลงแก่ผู้กระทำความผิดถือเป็นการละเมิดต่อสิทธิความเป็นมนุษย์ ตามหลักสิทธิมนุษยชน ทุกคนเป็นมนุษย์ มีชีวิต ทุกชีวิตมีคุณค่า และมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ เท่าเทียมกัน ดังนั้น โทษประหารชีวิตจึงเป็นการละเมิดสิทธิการมีชีวิตของมนุษย์ทุกคนอย่างร้ายแรง แม้ชีวิตของอาชญากรที่เลวร้ายโหดเหี้ยมที่สุด เขาก็ยังเป็นมนุษย์และมีสิทธิ์ที่จะมีชีวิตเท่าเทียมกัน การประหารชีวิตผู้กระทำความผิดในคดียาเสพติดถือเป็นการฆ่าโดยรัฐ ซึ่งขัดต่อหลักสิทธิมนุษยชน ขั้นพื้นฐานอย่างร้ายแรง อีกทั้งยังขัดต่อความตกลงระหว่างประเทศตามหลักกติการะหว่างประเทศ ว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมืองเพื่อยกเลิกโทษประหารชีวิต (ICCPR) ประเทศไทยได้เข้าเป็นภาคีแห่งกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (International Covenant on Civil and Political Rights : ICCPR) โดยการเข้าภาคยานุวัติ (Accession) เมื่อวันที่ 29 ตุลาคม พ.ศ. 2539 มีผลบังคับใช้กับไทยเมื่อวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2540 และมีผลใช้บังคับกับประเทศไทยเมื่อวันที่ 29 มกราคม พ.ศ. 2540 ถือเป็นสนธิสัญญาหนึ่งในสามฉบับที่เป็น “ธรรมนูญสิทธิระหว่างประเทศ” หรือ “International Bills of Rights” ซึ่งการเข้าเป็นภาคีในสนธิสัญญา ICCPR ครั้งนั้น ประเทศไทยยังไม่ได้เข้าเป็นภาคีพิธีสารเลือกรับ ฉบับที่สอง (Second Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights Aiming at Abolition of Death Penalty) เรื่อง ยกเลิกโทษประหารชีวิต ด้วยเหตุนี้ประเทศไทยจึงยังคงใช้โทษประหารชีวิตในคดียาเสพติดจนถึงปัจจุบันดังที่กล่าวมาแล้วข้างต้น การใช้โทษประหารชีวิตลงแก่ผู้กระทำความผิดในคดียาเสพติดของไทยนั้น แม้จะเป็นบทลงโทษที่ร้ายแรงสูงสุดแต่ก็ไม่อาจช่วยแก้ไขปัญหายาเสพติดให้ลดน้อยลงได้ แต่ประการใด การค้นคว้าอิสระนี้จัดทำขึ้นเพื่อศึกษาความเป็นไปได้การยกเลิกโทษประหารชีวิตในคดียาเสพติดของไทย และศึกษาความเป็นไปได้การเข้าเป็นภาคีพิธีสารเลือกรับ ฉบับที่สอง แห่ง ICCPR เพื่อยกเลิกโทษประหารชีวิต (Second Optional Protocol to the International Covenant on Civil and Political Rights Aiming at Abolition of Death Penalty)ท้ายสุดของการค้นคว้าอิสระนี้ บทวิเคราะห์ทั้งหมด ตลอดจนข้อเสนอแนะ เป็นเพียงความคิดเห็นส่วนตัวของผู้ศึกษาจากการศึกษาการยกเลิกโทษประหารชีวิต สถิติผู้ต้องราชทัณฑ์และนักโทษประหารชีวิตในคดียาเสพติด ตลอดจนกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดของไทย หากบทวิเคราะห์ที่ผู้ศึกษานำเสนอในการค้นคว้าอิสระนี้มีข้อผิดพลาดประการใด ผู้ศึกษาต้องขออภัย ณ ที่นี้