DOI: 10.17026/ar/rlpw4w
title: Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen Verkabeling masten 27 t/m 30 verbinding VDMW-MEE
title: Antea Group Archeologie 2022/99

description: In april en juni 2022 heeft Antea Group een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen (verkennende fase) uitgevoerd. De aanleiding voor het uitvoeren van deze onderzoeken is het voornemen om werkzaamheden uit te voeren in de vorm van het verkabelen van een aantal masten ten zuiden van het station Meeden. De omvang van het plan is opgeteld circa 2,2 ha en is gelegen in Veendam, gemeente Veendam. 

De betrokken masten zijn:
• Verbinding: Aftak Ommelanderwijk – Meeden:
o Mast VDMW-MEE-110-27
o Mast VDMW-MEE-110-28
o Mast VDMW-MEE-110-29

Bij de aanlegwerkzaamheden kunnen eventuele archeologische waarden worden verstoord. Voor het plangebied geldt een onderzoeksplicht conform het beleid van de gemeente Veendam en de regelgeving zoals vastgelegd in het bestemmingsplan.

Conclusies bureauonderzoek
Het plangebied is gelegen in het veenkoloniale landschap van Noordoost-Nederland.
Binnen het gebied wisselen veenkoloniale ontginningsvlaktes en dalvormige laagtes elkaar af. De gebieden waar een dalvormige laagte aanwezig is zijn op de beleidskaart geclassificeerd als zones met een lage verwachting, terwijl voor de veenkoloniale ontginningsvlakten juist een hoge verwachting. 

Voor het plangebied geldt met name een archeologische verwachting voor de periode laat-paleolithicum – mesolithicum en voor de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd. Sporen uit het mesolithicum worden in de top van het dekzand verwacht, dat hier plaatselijk (zeer) dicht aan het maaiveld ligt. De hoogste verwachting voor vindplaatsen uit deze periode geldt voor intact dekzand met bodemvorming (podzolprofiel) onder een veendek. In een eventueel aanwezige veraarde veenrest kunnen, eveneens vooral ter plaatse van hoger gelegen dekzand, resten aanwezig zijn van bewoning (al dan niet verspoeld) uit de middeleeuwen.

Geadviseerd werd om voor de gebieden met een hoge archeologische verwachting conform het gemeentelijke beleid archeologisch vervolgonderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen (verkennende fase). Met het booronderzoek kan het opgestelde verwachtingsmodel worden getoetst en kan de bodemopbouw, inclusief de mate van intactheid van de bodem worden vastgesteld. 

Conclusies booronderzoek en advisering
De bodemopbouw bestaat -globaal gezien en van boven naar onder- uit een omgewerkte bouwvoor (Ap-horizont) of pakket opgebrachte grond, bestaande uit stadsafval dat voor bemestingsdoeleinden op de akkers terecht is gekomen. Hieronder volgt een pakket dekzand (Formatie van Boxtel), waarin bodemontwikkeling heeft plaatsgevonden. Deze bodem is nergens volledig intact, maar de mate van verstoring verschilt binnen het plangebied. 
De hoogste ligging van het dekzand (t.o.v. het NAP) bevindt zich ten hoogte van boringen 02 en 10. Mogelijk bevonden zich hier de oorspronkelijk hoogstgelegen gedeeltes (dekzandkopjes) van de zone. De top van het dekzand is hier niet meer aanwezig (geëgaliseerd).
In een aantal andere boringen vertoont het dekzandprofiel wel duidelijke kenmerken van bodemvorming. Deze kenmerken zijn het meest prominent aanwezig in boringen 03, 04, 07 en 12 in de vorm van E-B-C of EB-B/BC-C horizonten. In boringen 05 en 11 zijn aanwijzingen van een kleine depressie in het landschap aangetroffen. Het betreft een dun laagje (intact) veen aangetroffen, met hieronder een dun smeerlaagje. Hieronder volgt in boring 05 vrij lemig zand, en in boring 11 uitgeloogd zand (geen E-horizont).
De tweede raai (boringen 15 t/m 21) vertoont een grotere mate van verstoring in vergelijking met de eerste raai. In de meeste gevallen ligt de schone C-horizont direct onder één of meerdere pakketten opgebrachte en/of omgewerkte grond. Het verstoorde pakket bevat brokken E, B en/of C-horizont en sporadisch ook veenbrokken.

Er zijn geen archeologische indicatoren (zoals houtskool of vuursteen) aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een vindplaats uit de steentijd in het gebied. Het gaat hier echter wel om een verkennende fase van het inventariserend veldonderzoek door middel van boringen. Het doel van de verkennende fase van het veldonderzoek is het in kaart brengen van de bodemopbouw en het aantonen van eventuele bodemverstoringen. De afwezigheid van archeologische indicatoren kan dan ook niet worden beschouwd als indicatie voor de afwezigheid van een archeologische vindplaats. 

De hoge verwachting voor het aantreffen van een vindplaats (vuursteenstrooiingen) uit de steentijd is met het verkennende booronderzoek bevestigd en blijft gehandhaafd. Deze verwachting geldt enkel voor een aantal zones ter hoogte van raai 1 (boringen 1 t/m 14), aangezien de bodem ter hoogte van raai 2 (boringen 15 t/m 22) tot op grotere diepte verstoord is en er enkel afgetopt dekzand is aangetroffen. 

Aanbevolen wordt om een vervolgonderzoek in de vorm een inventariserend booronderzoek, karterende fase (methode A4: grid 8x10 m), uit te voeren ter plaatse van boringen 03-04, 06-08 en 12-13. Met deze methode wordt er op elke 10 m een boring gezet (Edelman 15 cm, 3 mm zeef), zodat de aan- of afwezigheid van middelgrote prehistorische archeologische vindplaatsen met een lage vondstdichtheid in het gebied kan worden bepaald.

Het bovenstaande betreft een selectieadvies. Dit advies moet worden bekrachtigd namens de bevoegde overheid, in deze de gemeente Veendam. Wij verzoeken de opdrachtgever daarom om dit rapport ter toetsing aan de adviseur van de gemeente voor te leggen.