DOI: 10.14457/cu.the.2003.1234
title: การทดสอบดัชนีชี้วัดการพัฒนาเมือง และชุมชนน่าอยู่ : กรณีศึกษาโครงการเคหะชุมชน การเคหะแห่งชาติ

description: การทดสอบดัชนีชี้วัดการพัฒนาเมืองและชุมชนน่าอยู่ กรณีศึกษาโครงการเคหะชุมชน การเคหะแห่งชาติ มีวัตถุประสงค์เพื่อทดสอบดัชนีที่ได้กำหนดสิ่งที่วัด วิธีการวัดผล และหน่วยงานที่เป็นแหล่งข้อมูลสามารถใช้วัดค่าในชุมชนได้อย่างไร ซึ่งกำหนดขอบเขตเนื้อหาในการทดสอบที่ใช้ "ชุดดัชนีชี้วัดร่วม" จำนวน 32 ตัว ภายใต้องค์ประกอบทั้ง 4 ด้าน ได้แก่ ด้านองค์ประกอบพื้นฐานของชุมชนกายภาพ โครงสร้างพื้นฐาน สิ่งแวดล้อม ด้านสุขภาพอนามัย ทรัพย์สิน ความปลอดภัยในชีวิตและคุณภาพชีวิตและภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านเศรษฐกิจเข้มแข็ง และด้านการบริหารจัดการและการมีส่วนร่วม และกำหนดขอบเขตพื้นที่เป็น 3 ชุมชน ได้แก่ ชุมชนนวมินทร์ ชุมชนรามคำแหง และชุมชนร่มเกล้า 3/3 โดยอาศัยเครื่องมือในการรวบรวมจากเอกสารต่างๆ เช่น ผลการดำเนินงานประจำปี และสถิติของหน่วยงาน นอกจากนี้ยังใช้วิธีการสอบถาม และสัมภาษณ์จากเจ้าหน้าที่หน่วยงานที่รับผิดชอบดูแลในพื้นที่ชุมชน อาทิ สำนักงานตำรวจนครบาล สำนักงานเขต และสำนักงานเคหะชุมชน การเคหะแห่งชาติ เพื่อให้สามารถได้ข้อมูลพอเพียงที่จะนำมาคำนวณทดสอบค่าได้ ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ "ชุดดัชนีชี้วัดร่วม" จำนวน 32 ตัว ควรปรับปรุงคำจำกัดความ วิธีการวัด และหน่วยงานที่เป็นแหล่งข้อมูล เพื่อให้สามารถนำมาใช้วัดค่าได้ในชุมชนที่ศึกษา ทั้งนี้ สาเหตุที่ดัชนียังไม่สามารถใช้วัดค่าได้ในพื้นที่ระดับชุมชน เนื่องจากปัญหาของหน่วยงานที่ถูกกำหนดให้เป็นแหล่งข้อมูลยังไม่มีฐานข้อมูลในระดับชุมชน โดยส่วนใหญ่ฐานข้อมูลที่มีอยู่เป็นข้อมูลระดับประเทศ ระดับจังหวัด และฐานข้อมูลที่มีอยู่ไม่ได้จัดเก็บข้อมูลตรงตามที่ดัชนีได้กำหนดไว้ สำหรับปัญหาด้านวิธีการวัดผลของดัชนีบางตัวที่มีความเหมาะสมสำหรับใช้วัดในพื้นที่ขนาดใหญ่ที่มีองค์ประกอบพื้นฐานของสาธารณูปการตั้งอยู่แล้วนำมาคำนวณหาสัดส่วนกับจำนวนประชากรในพื้นที่นั้น เช่น สัดส่วนของผู้ป่วยที่เข้ารับการรักษาในสถานพยาบาลต่อจำนวนประชากรในพื้นที่ นอกจากนี้ปัญหาความยุ่งยากของดัชนีชี้วัดบางตัวที่จำเป็นต้องใช้เครื่องมือวัดค่าทางวิทยาศาสตร์ หรือใช้วิธีการคำนวณค่าทางสถิติ และปัญหาด้านคำจำกัดความของตัวดัชนีที่ไม่ได้ให้ความหมายที่ชัดเจน ทำให้ไม่สามารถจัดเก็บข้อมูลได้อย่างถูกต้อง อย่างไรก็ตาม ยังมีดัชนีชี้วัดร่วมที่มีข้อมูลพอเพียงนำมาคำนวณทดสอบค่าได้ในชุมชนที่ศึกษาได้ โดยเป็นการจัดเก็บข้อมูลจากหน่วยงานอื่นที่ไม่ได้ถูกกำหนดไว้เป็นแหล่งข้อมูล หรือ เป็นการรวบรวมข้อมูลโดยผู้วิจัยเอง จำนวน 16 ตัว ได้แก่ การมีที่อยู่อาศัยสภาพถาวร การกำจัดขยะมูลฝอย พื้นที่สาธารณะสำหรับประชาชม เรื่องร้องเรียนของคุณภาพน้ำ เรื่องร้องเรียนของคุณภาพอากาศ เรื่องร้องเรียนของคุณภาพเสียง จำนวนคดีประทุษร้ายต่อทรัพย์และประชาชน จำนวนผู้เสียชีวิตถูกทำร้ายร่างกาย จำนวนอุบัติเหตุยานยนต์ จำนวนผู้เสียชีวิตจากยานยนต์ รายได้ต่อคน งบการพัฒนาเมืองและชุมชนน่าอยู่ จำนวนสมาชิกในกลุ่ม จำนวนครั้งของการจัดกิจกรรมให้มีส่วนรวมบริหารท้องถิ่น จำนวนประชาชนที่เข้าร่วมบริหารท้องถิ่น และการตอบสนองข้อร้องเรียน โดยใช้แหล่งข้อมูลจากหน่วยงานสำนักงานเคหะชุมชน การเคหะแห่งชาติ สำนักงานเขต และสำนักงานตำรวจนครบาล จากผลการวิจัยทั้งหมด สรุปได้ว่า เป้าหมายของการกำหนดดัชนีที่มีคุณลักษณะที่ดี ควรเป็นดัชนีที่สามารถจัดเก็บข้อมูลได้ง่าย สะดวก รวดเร็ว และประหยัดทรัพยากรต่อการนำมาใช้ โดยมีหน่วยงานที่เป็นแหล่งข้อมูลได้อย่างถูกต้องตรงตามความหมายของดัชนี ดังนั้น ในการนำดัชนีไปใช้วัดในระดับชุมชนต้องมีการปรับปรุงทั้งหมด 32 ตัว นอกจากนี้ ควรปรับปรุงดัชนีชี้วัดของการพัฒนาเมืองและชุมชนน่าอยู่ให้สามารถนำไปใช้วัดได้ในแต่ละระดับพื้นที่ และควรมีหน่วยงานกลางที่ทำหน้าที่ประสานงานเพื่อสร้างความเข้าใจร่วมกันระหว่างชุมชนที่จะนำดัชนีไปใช้ และหน่วยงานที่เป็นแหล่งข้อมูลทั้งในเรื่องความหมาย วิธีการวัดผล และการจัดเก็บข้อมูล เพื่อที่จะสามารถนำดัชนีไปใช้วัดในแต่ละระดับพื้นที่ได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพต่อไป