DOI: 10.17026/ar/kya7oc
title: Oudewater. Plangebied Kromme Haven 11-12 te Oudewater
title: Archeologisch bureauonderzoek

description: In opdracht van de heer A.S. Tesink (via heer Wevers van Wevers & van Luipen) heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Kromme Haven 11-12 te Oudewater. Aanleiding voor het onderzoek is het plan om een bestaand bijgebouw op het perceel te slopen. Op dezelfde locatie zal een nieuw bijgebouw worden gebouwd, maar dan onderkelderd (oppervlakte ca. 85 m2). Tevens zal een ondergrondse gang worden aangelegd van het bijgebouw naar de bestaande woning (oppervlakte ca. 60 m2). Tot slot zal een carport worden gebouwd (oppervlakte ca. 50 m2). Het plangebied maakt deel uit van het rivierenlandschap. In het Pleistoceen stroomden de voorlopers van de Rijn en de Maas door het gebied, waarbij grof zand en grind werden afgezet (Formatie van Kreftenheye). Onder invloed van de klimaatsverbetering op de overgang van het Pleistoceen naar het Holoceen smolt het landijs af en steeg de zeespiegel. Als gevolg van de stijgende zeespiegel, steeg de grondwaterspiegel en ontstond vanuit het westen geleidelijk een veenmoeras met meanderende rivieren. De stroomgordels vormden in dit moeras mogelijke bewoningslocaties. Aangezien in het plangebied van het neolithicum tot en met de bronstijd geen rivieren aanwezig waren, geldt voor het plangebied een lage verwachting. Omstreeks 2390 BP (oftewel in de vroege ijzertijd) werd in het plangebied de stroomgordel van de Lange Linschoten actief. Vanaf de midden Romeinse tijd is ten zuidwesten van het plangebied een nieuwe rivierloop ontstaan, de Hollandse IJssel. De oeverwallen van deze rivieren vormden vanwege de hogere ligging aantrekkelijke vestigingsgebieden. Bekend is dat bij de monding van de Lange Linschoten in de Hollandse IJssel in ieder geval vanaf 11e eeuw, mogelijk eerder, een nederzetting aanwezig was (Oudewater). Aan de oeverwallen van de Lange Linschoten wordt een hoge verwachting toegekend voor archeologische waarden (nederzettingsresten, graven) uit de ijzertijd tot en met de late middeleeuwen A. In 1265 kreeg Oudewater stadsrechten, waarna de nederzetting verder uitgroeide. Vanaf 1321 werden rond de stad stadsmuren aangelegd, waardoor het plangebied geheel binnen de stadsmuren is komen te liggen. In de loop van de 19e, maar met name de tweede helft van de 20e eeuw zijn een aantal straten verbreed, waardoor voormalige bebouwde terreinen straten en pleinen werden. Aan het einde van de 19e en het begin van de 20e eeuw zijn de wallen rond de stad geslecht tot aan het straatniveau van de binnenstad. De gracht rond de stad is deels gedempt. Al deze werkzaamheden zijn echter niet van invloed geweest op het plangebied. Uitzondering hierop is het opbreken van de eeuwenoude weg door het plangebied in de jaren dertig van de vorige eeuw. Ook de diverse verbouwingen, zoals deze in het pand hebben plaatsgevonden, hebben naar verwachting geen verstorend effect gehad op eventueel aanwezige archeologische resten binnen het plangebied, met uitzondering van de aanleg van de vijver en het verwijderen van de weg ‘De Biezen’. De vijver zal echter ongemoeid blijven bij de huidige plannen. Op basis van het bureauonderzoek geldt voor de steentijd en de bronstijd een lage verwachting. Voor de stroomgordel van de Lange Linschoten geldt een hoge verwachting voor de ijzertijd-late middeleeuwen A. Tot slot geldt voor het gehele plangebied een (zeer) hoge verwachting voor de late middeleeuwen B en nieuwe tijd. De archeologische resten uit deze periode kunnen plaatselijk zeer ondiep voorkomen. Ter plaatse van het te bouwen nieuwe bijgebouw en de ondergrondse verbinding tussen dit bijgebouw en de bestaande 17e-eeuwse woning zal de bodem tot een diepte van 4,35 m -mv worden verstoord. Hierbij bestaat een gerede kans dat eventueel aanwezige archeologische resten uit zowel het dieper gelegen niveau (top oeverwallen) als de late middeleeuwen/nieuwe tijd verstoord zullen raken. Er wordt derhalve geadviseerd een vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek.