DOI: 10.14457/tu.the.2014.540
title: แนวทางการบริหารจัดการพื้นที่ส่วนบริการระบบเชื่อมต่อของระบบขนส่งมวลชน: กรณีศึกษา สถานีขนส่งโดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร)

description: ในปัจจุบันการเดินทางโดยระบบขนส่งมวลชนเป็นทางเลือกสำคัญในการที่ประชาชนส่วนใหญ่เลือกใช้บริการโดยเฉพาะการเดินทางระหว่างกรุงเทพมหานครและต่างจังหวัด   นับเป็นองค์ประกอบที่สำคัญของการเดินทางรูปแบบดังกล่าว การบริหารจัดการของพื้นที่ส่วนบริการระบบเชื่อมต่อของสถานีขนส่งมวลชน โดยจากสถิติพบว่าสถานีขนส่งกรุงเทพ(จตุจักร)  เป็นสถานีที่มีสัดส่วนการใช้งานมากที่สุด กล่าวคือร้อยละ  32.52 ของปริมาณผู้โดยสารที่ใช้งานสถานีขนส่งทั่วประเทศ ทั้งนี้ด้วยอัตราการเจริญเติบโตที่รวดเร็วของปริมาณผู้โดยสารเฉลี่ยต่อปีที่ร้อยละ 9 ทำให้ความสามารถในการรองรับที่มีในปัจจุบันของสถานีขนส่งดังกล่าวอาจไม่สามารถอำนวยความสะดวกแก่ผู้โดยสารในอนาคตได้  งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษา 1) ศึกษาการให้บริการและการใช้งานของพื้นที่ส่วนบริการเพื่อรองรับการเปลี่ยนรูปแบบการเดินทางสู่ขนส่งมวลชนสาธารณะของสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร)  2) ศึกษาพฤติกรรมการเปลี่ยนรูปแบบการเดินทางสู่ขนส่งมวลชนสาธารณะของผู้ใช้บริการสถานีขนส่งการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์สถานีขนส่งเพื่อการใช้งานของพื้นที่ภายในสถานีผู้โดยสารกรุงเทพฯ(จตุจักร) และ 3) เสนอแนวทางการบริหารจัดการพื้นที่ส่วนบริการระบบเชื่อมต่อของสถานีสู่ระบบขนส่งมวลชนสาธารณะของสถานีขนส่งผู้โดยสารขนาดใหญ่ : กรณีศึกษาสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) เพื่อเกิดประโยชน์ต่อผู้เข้ามารับบริการวิธีการศึกษา คือ การเก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลจากการสำรวจพื้นที่บริเวณเปลี่ยนรูปแบบการเดินทางสู่ขนส่งมวลชนสาธารณะของสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) 2) ทั้งลักษณะกายภาพของพื้นที่ พื้นที่เปลี่ยนรูปแบบการเดินทางสู่ขนส่งมวลชนสาธารณะ พฤติกรรมการใช้งานในพื้นที่สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) รวมถึงการเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามกลุ่มผู้ใช้บริการสถานีจำนวน 250 ชุด ในด้านพฤติกรรมการใช้บริการ  ความคิดเห็นต่อการบริหารจัดการพื้นที่สถานี และความคิดเห็นต่อการออกแบบสถานีด้านการเดินทางเข้าถึงสถานีต่อการใช้บริการสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) โดยนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ ดังนี้  1) วิเคราะห์พื้นที่ และทำการศึกษารูปแบบการใช้งานของผู้โดยสารภายในสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ(จตุจักร)  2) วิเคราะห์พฤติกรรมตำแหน่งขึ้นลงรถการเปลี่ยนรูปแบบการเดินทางสู่ขนส่งมวลชนสาธารณะของผู้ใช้บริการภายในสถานี และ 3) วิเคราะห์ข้อมูลจากแบบสอบถาม ทำการวิเคราะห์พฤติกรรมของกลุ่มตัวอย่างกับความคิดเห็นด้านการบริหารจัดการพื้นที่สถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) ผลการศึกษาพบว่า ลักษณะทางกายภาพของสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) มีลักษณะที่ขาดการเชื่อมโยงของพื้นที่เปลี่ยนรูปแบบการเดินทางของทุกรูปแบบ และพบว่าพื้นที่มีศักยภาพและความเป็นไปได้ในการบริหารจัดการให้เป็นพื้นที่ที่รองรับผู้โดยสารที่เข้ามาใช้บริการสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) และสามารถกระจายผู้โดยสารออกสู่สถานีขนส่งทั้ง 6 จุด  (1) พื้นที่จอดส่งผู้โดยสาร ขสมก. ภายในสถานี (2) พื้นที่ทางเดินเท้า  (3) พื้นที่ทางเดินเท้าสู่พื้นที่จอดรถโดยสาร ขสมก. (4) พื้นที่ทางเดินเท้าบริเวณชานชาลาขาออก (5) พื้นที่ทางเดินเท้าเข้าสู่สถานี  (6) พื้นที่เทียบจอดรับ – ส่งผู้โดยสารขาเข้า ดังนั้นเพื่อเป็นการเสนอแนวทางในการบริหารจัดการแนวทางการบริหารจัดการพื้นที่ส่วนบริการระบบเชื่อมต่อของสถานีสู่ระบบขนส่งมวลชนสาธารณะของสถานีขนส่งผู้โดยสารขนาดใหญ่ : กรณีศึกษาสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร) เพื่อเกิดประโยชน์ต่อผู้เข้ามารับบริการ  จึงควรมีการปรับปรุงทางกายภาพของพื้นที่รองรับผู้โดยสารที่เข้ามาใช้บริการสถานี และสามารถกระจายผู้โดยสารออกสู่สถานีทั้ง 6 จุด ให้เกิดการเดินทางสู่พื้นที่เปลี่ยนรูปแบบการเดินทางอย่างมีประสิทธิภาพเป็นประโยชน์แก่ผู้ใช้บริการสถานีขนส่งผู้โดยสารกรุงเทพฯ (จตุจักร)คำสำคัญ :  สถานีขนส่ง, ผู้ใช้บริการ, การเปลี่ยนรูปแบบการขนส่ง