DOI: 10.17026/ar/6wuohy
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase, abandonment diverse NAM-locaties Schoonebeek, gemeente Emmen
title: Antea Group Archeologie 2024/360
title: Antea Group Archeologie 2024/360

description: projectnummer 494809

In juli 2024 heeft Antea Group een archeologisch verkennend booronderzoek uitgevoerd op een zevental NAM-locaties nabij Nieuw-Schoonebeek, gemeente Emmen. Dit onderzoek volgt op een bureauonderzoek uit 2020 in het kader van een twaalftal op te ruimen boorlocaties (abandonment) van het Oliewinveld Schoonebeek. Antea Group adviseerde om vervolgonderzoek in de vorm van een verkennend archeologisch booronderzoek uit te voeren op een achttal locaties waarbij op basis van de bodemkaart een podzolbodem wordt verwacht binnen 1,2 m-mv dan wel een middelhoge verwachting is opgenomen op de gebiedsspecifieke verwachtingskaart van RAAP. Dit advies is beoordeeld en onderschreven door de gemeentearcheoloog, dhr. L. van der Weijden. Het onderzoek op locatie S350 is in een eerder stadium uitgevoerd. Het onderhavige rapport omvat de resultaten, conclusies en adviezen uit het veldonderzoek voor locaties S560, S556, S519, S542, S234, S523, en S236.

Dit onderzoek is uitgevoerd conform de BRL 4000, protocol 4003 met daarin besloten de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 4.2. Voor de KNA-protocollen 4001 (PvE), 4002 (bureauonderzoek), 4003 (inventariserend veldonderzoek) en 4004 (opgraven) is Antea Group gecertificeerd conform de SIKB-BRL 4000 (Beoordelingsrichtlijn voor archeologie).

Resultaten veldonderzoek
Geogenetisch is er sprake van tweedeling van het plangebied met aan de westzijde een ondergrond van laaggelegen fluvioperiglaciale zanden en in het oosten een ondergrond van relatief hooggelegen keileem, dat in de meeste boringen overigens niet is bereikt, maar wel de basis is voor de relatief hoge ligging. In de meest westelijke locatie komt op het fluvioperiglaciale zand geen dekzand voor, maar een relatief aanzienlijke veenpakket onder opgebrachte grond. Meer naar het oosten worden plaatselijke dekzandwelvingen op het fluvioperiglaciale pakket steeds talrijker en wordt het pakket dekzand dikker. Het is aannemelijk dat in dit dekzand op de toppen en flanken van de welvingen podzolbodems hebben ontwikkeld, maar zowel op de toppen als op de flanken is dit pakket consequent verstoord tot in de C-horizont of BC-horizont, soms tot in de Bs-horizont. Deze verstoring is ook in de bufferzone rondom de boorlocaties opgetreden, en is regulier overal ten minste 0,7 à 0,8 m -mv, maar regelmatig aanzienlijk dieper. Slechts op één locatie (SCH523-04) is in de bufferzone een oorspronkelijke flank van een dekzandwelving of -kop niet omgewerkt gelegen op een diepte van precies 0,7 m -mv. Een controleboring hogerop de flank (boring SCH523-04-1) is tot in de C-horizont verstoord terwijl een controleboring lager op de flank een archeologisch niet relevant, natuurlijk AC-profiel laat zien (boring SCH523-04-2). 

Selectieadvies
Wij adviseren om locaties SCH234, SCH236, SCH519, SCH542, SCH556 en SCH560 zonder nader archeologisch onderzoek vrij te geven ten gunste van de voorgenomen ingreep. Het opruimen van de boorlocaties leidt in de getoetste gespecificeerde verwachting niet tot verstoring van archeologische vindplaatsen. Wel wordt hier de aanbeveling herhaald om een toevalsvondstenprotocol te hanteren. Bij het graven in de veenlagen kunnen incidentele vondsten en rituele deposities aan het daglicht komen. Het is de aannemer wettelijk verplicht alle vondsten waarvan hij of zij weet of redelijkerwijs kan vermoeden dat deze van archeologische betekenis zijn te melden aan de bevoegde instanties.

Wij adviseren om een strook van 25 bij 5 m (bufferzone) of 10 m (tot aan de huurgrens) aan de zuidzijde van locatie SCH523 ofwel nader te onderzoeken door middel van een karterend booronderzoek met het doel een eventuele vindplaats uit de steentijd op te sporen ofwel hier een specifiek cultuurtechnisch plan te hanteren. Het karterend onderzoek zal bestaan uit boringen op elke 5 m in een enkele of dubbele raai bestaande uit circa 6-12 boringen conform methode SIKB-karterend A1: waarbij met een boor van 15 cm wordt bemonsterd en het monster wordt uitgezeefd op een 3 mm teneinde eventuele resten van een vindplaats uit deze periode (houtskool en bewerkt vuursteen) op te sporen. Ook is het mogelijk om een diepterestrictie van 0,5 m -mv (15,6 m +NAP) te hanteren voor het cultuurtechnisch herstel van de bufferzone (tot aan de huurgrens). Met die aanpassing worden ook geen archeologische resten verstoord.

Het bovenstaande betreft een selectieadvies. De gemeente Emmen heeft Het Oversticht gevraagd dit rapport (revisie 00, d.d. 1 augustus 2024) te beoordelen. In haar toetsing (d.d. 3 oktober 2024; O. Satijn) oordeelt Het Oversticht dat de conclusies van het rapport helder zijn en dat de adviezen worden overgenomen, te weten vervolgonderzoek of planaanpassing ter plaatse van SCH523 en vrijgave voor het overige. De opdrachtgever heeft aangegeven voor planaanpassing te kiezen en akkoord te gaan met de geboden plaatselijke restrictie van maximaal 0,5 m -mv voor het cultuurtechnisch herstel op locatie SCH523. Nader archeologisch onderzoek is daarmee niet nodig.

Indien bij de graafwerkzaamheden onverhoopt archeologische resten worden aangetroffen geldt er een meldingsplicht, volgens de Erfgoedwet, art. 5.10. Deze melding kan worden gedaan bij de gemeente Emmen (namens haar de regioarcheoloog) of de RCE.