DOI: 10.17026/ar/exfrol
title: Plangebied De Molenberg te Groenlo, gemeente Oost Gelre
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

description: &lt;p&gt;
In opdracht van Stichting Zorgcombinatie Marga Klompé heeft RAAP in september en oktober 2022 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied De Molenberg te Groenlo (gemeente Oost Gelre). Het onderzoek vond plaats in het kader van een bestemmingsplan. In het plangebied is sloop en nieuwbouw van zorginstelling De Molenberg voorzien. De 17e-eeuwse vestingwerken vormen het uitgangspunt voor het terugbrengen van de vestingvorm van dit deel van de stad.
&lt;p&gt;
Groenlo ligt op de westelijke rand van het Oost-Nederlandse Plateau. Hier bevinden zich mesozoïsche en tertiaire afzettingen ondiep in de ondergrond. Het plangebied ligt op het zuidwestelijke bastion (Bagijnenbolwerk) van de historische kern van Groenlo. Deze historische kern betreft een archeologisch monument. Hoewel de aanwezigheid van resten van pre-middeleeuwse bewoning en landgebruik in het plangebied niet kunnen worden uitgesloten, geldt voor het plangebied voornamelijk een zeer hoge archeologische verwachting voor diverse typen vindplaatsen uit de periode vanaf de middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd.
&lt;p&gt;
Met betrekking tot verdedigingswerken worden onder andere de 13e/14e-eeuwse ringvormige stadswal met stadsgracht in het noordoostelijke deel van het plangebied verwacht (precieze locatie niet bekend). In het hele plangebied liggen resten van 16e-eeuwse vestingwerken (muurwerk, kazematten), en wallen en een poterne van de 17e-eeuwse vestingwerken. Rond de verdedigingswerken hebben stadsgrachten gelegen. Met de bouw van de 17e-eeuwse vestingwerken werd een molen in het plangebied geplaatst. Van de molen en de molenbelt worden echter geen restanten meer verwacht vanwege grootschalig grondverzet in de 20e eeuw ten behoeve van de uitbreiding van zorginstelling De Molenberg. Dat geldt ook voor het huis van een klompenmaker dat oostelijk van de molen stond.
&lt;p&gt;
In het noordoosten van het plangebied stond tussen omstreeks 1442 en 1659 het klooster Engelhuysen. Restanten van de kloosterkapel zijn deels aangetroffen. Rond de kapel zal een kloostergebouw (en mogelijk overige bijgebouwen en structuren) hebben gestaan. Op deze locatie werd in de 19e eeuw een Waterstaatskerk gebouwd (1838-1908). Deze kerk werd afgebroken met de bouw van de Nieuwe Heilige Calixtuskerk ten oosten van het plangebied. Van laatstgenoemde kerk wordt de fundering van de voet van een kruisbeeld verwacht aan de oostelijke rand van het plangebied (Kloostersteeg). De noordoosthoek van het plangebied beslaat een deel van de begraafplaats die bij de Waterstaatskerk (en later de Nieuwe Heilige Calixtuskerk) hebben behoord. Direct noordelijk van de kloosterkapel zijn muurresten van de begraafplaats waargenomen. In het noordwesten van het plangebied (Ziekenhuisstraat 10-12) staat op de kadastrale kaart uit 1832 het huis en erf van een schoenmaker en leerlooier aangegeven.
&lt;p&gt;
Een deel van bovengenoemde resten zal zijn verstoord met de bouw en uitbreiding van zorgcomplex De Molenberg. Uit archeologische waarnemingen bij de bouwwerkzaamheden blijkt echter dat er tevens archeologische resten, zoals 16e-eeuwse vestingwerken, in situ bewaard zijn gebleven en dus met zekerheid in het plangebied aanwezig zijn. In figuur 33 zijn alle bekende en te verwachten structuren samengevat in een kaartbeeld. Ter hoogte van de ‘lege’ zones geldt echter tevens een archeologische verwachting voor resten vanaf de middeleeuwen tot en met de nieuwe tijd. Zodoende wordt geadviseerd om bij alle toekomstige bodemingrepen in het plangebied vervolgonderzoek uit te voeren.