DOI: 10.14457/tu.the.2019.1569
title: ลักษณะเฉพาะเชิงพื้นที่เมืองเดินเท้าท่องเที่ยวพัทยา

description: พัทยาเป็นเมืองท่องเที่ยวที่สำคัญซึ่งสร้างรายได้แก่ประเทศไทยมหาศาล (สำนักงานเพื่อการพัฒนาระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก, 2562) อย่างไรก็ตาม เมืองพัทยากำลังประสบปัญหาด้านสิ่งแวดล้อม (MGR Online, 2560) กิจกรรมด้านการท่องเที่ยวสร้างผลกระทบแก่เมืองพัทยาเป็นอย่างมาก ในขณะเดียวกันกระแสด้านการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (Sustainable Tourism) กำลังได้รับความสนใจจากภาครัฐ ในแนวทางต่าง ๆ ที่ส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน การเดินเท้าถือเป็นการสัญจรที่มีประสิทธิภาพและลดการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์สู่สิ่งแวดล้อม การวิจัยนี้จึงเน้นการศึกษาองค์ประกอบเชิงกายภาพและเชิงสัณฐานที่ส่งเสริมการเดินเท้าท่องเที่ยว งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาลักษณะเฉพาะเชิงพื้นที่ของเมืองพัทยาโดยมีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1)วิเคราะห์ลักษณะเฉพาะเชิงพื้นที่ปัจจุบันของเมืองพัทยาจากความสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบเชิงกายภาพและสัณฐานเมือง โดยการเก็บข้อมูลภาคสนาม การทบทวนวรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง และวิเคราะห์องค์ประกอบเชิงสัณฐานของเมืองพัทยาโดยใช้ Space Syntax 2) เชื่อมต่อที่ว่างที่มีศักยภาพเพื่อประเมินและนำเสนอแนวทางการออกแบบเส้นทางเดินเท้าท่องเที่ยว เมืองพัทยา โดยนำ ผลการศึกษาจากวัตถุประสงค์ข้อที่ 1 มาขยายผลเพื่อนำเสนอแนวทางการออกแบบและพัฒนาพื้นที่ที่มีศักยภาพเพื่อส่งเสริมการเดินเท้าท่องเที่ยวในเมืองพัทยาผ่านทฤษฎีการสัญจรอย่างอิสระ (Natural Movement Theory) จาก Space Syntax ว่าด้วยการเพิ่มศักยภาพของพื้นที่ใด ๆ โดยการเพิ่มปริมาณการสัญจร (Movement) ใหม่เข้าไปในสัณฐาน (Configuration) เดิมของพื้นที่ และเพิ่มจุดดึงดูด (Attractor) เพื่อส่งเสริมศักยภาพของพื้นที่ให้ดีขึ้น โดยงานวิจัยนี้แบ่งพื้นที่ศึกษาเมืองพัทยาออกเป็น 2 ส่วน คือพื้นที่พัทยาเหนือ – กลาง และพื้นที่พัทยากลาง - ใต้ผลการศึกษาชี้ว่าปัจจัยเชิงกายภาพที่สำคัญที่ส่งเสริมการเดินเท้าท่องเที่ยวประกอบด้วย 4 ปัจจัย ได้แก่ 1) การมีระบบขนส่งมวลชนสีเขียว 2) จำนวนประตูเปิดสู่ถนนสาธารณะ 3) การใช้ประโยชน์อาคารแบบผสมผสาน และ 4) การมีระยะบล็อกเมืองที่เหมาะสมต่อการเดินเท้า ซึ่งพื้นที่พัทยากลาง – ใต้ มีองค์ประกอบเชิงกายภาพสอดคล้องกับปัจจัยดังกล่าวมากกว่าพื้นที่พัทยาเหนือ –กลาง และข้อสรุปดังกล่าวสามารถนำมาใช้เป็นแนวทางในการกำหนดลักษณะของจุดดึงดูด เช่น การกำหนดการใช้ประโยชน์อาคารที่เหมาะสมต่อการเดินเท้าท่องเที่ยว ส่วนด้านองค์ประกอบเชิงสัณฐานผลการวิเคราะห์จาก Space Syntax ชี้ว่าเมืองพัทยามีคุณลักษณะเฉพาะเชิงพื้นที่เป็นเมืองชายขอบ (Edge City) ที่ติดทะเล ตัวเมืองพยายามดึงความหนาแน่นของเส้นทางการสัญจรหลักในระดับหนึ่ง (ทางหลวงหมายเลข 3) โดยบริเวณที่มีค่า Integration สูงมักอยู่ในตำแหน่งที่เป็นโครงข่ายการสัญจรหลักและสัมพันธ์กับการใช้ประโยชน์อาคารเป็นพื้นที่ค้าขายหรือศูนย์การค้า นอกจากนี้ผลการวิเคราะห์ยังชี้นำการวางตำแหน่งสถานีหยุดรถราง (Tram Stop) ของโครงการระบบขนส่งมวลชนแบบราง (Pattaya Tram) ในอนาคตได้ผลของงานวิจัยนี้สามารถใช้เป็นทางเลือกหนึ่งในการเสนอแนวทางการออกแบบและพัฒนาเส้นทางเดินเท้าท่องเที่ยวในเมืองพัทยาภายใต้ทฤษฎีการสัญจรอย่างอิสระ ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อทั้งภาครัฐในด้านการเสนอแนะแนวทางการวางสถานีหยุดรถรางในโครงการระบบขนส่งมวลชนแบบราง และผู้ประกอบการเอกชนที่ต้องการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ในเมืองพัทยาโดยยังคำนึงถึงการเดินเท้าท่องเที่ยว ในพื้นที่ตัวอย่างได้เสนอให้ตัดถนนย่อยในแนวขวางของพื้นที่เพื่อลดขนาดบล็อกเมืองให้เหมาะสมต่อการเดินเท้า และเสนอแนะให้มีการสร้างอาคารที่มีการใช้ประโยชน์อาคารแบบผสมผสานโดยให้พื้นที่ชั้นล่างเป็นพื้นที่สำหรับการค้าขาย และพื้นที่ชั้นบนเป็นการใช้สอยเชิงพาณิชย์เพื่อผลประโยชน์ด้านรายได้จากการพัฒนาพื้นที่ในอนาคต