DOI: 10.17026/dans-266-hqxr
title: B 30 t/m 36 (even), Ottoland (gemeente Molenwaard)

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in november 2017 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie B 30 t/m 36 (even) in Ottoland, gemeente Molenwaard. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen sloop van de op de locatie aanwezige bijgebouwen en aansluitend de nieuwbouw van woningen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat het plangebied gelegen is in de Alblasserwaard, een komgebied dat zich tussen de Lek, de Merwede en de Noord uitstrekt. Voordat de rivieren in de Late Middeleeuwen van doorgaande dijken werden voorzien, hadden deze vrij spel en veranderden hun loop voortdurend. Eén van de rivierlopen in het onderzoeksgebied was de Vuilendamse stroomgordel. Deze ontstond in het Vroeg-Neolithicum en was watervoerend tot het Laat-Neolithicum. Op de oever- en beddingafzettingen, die zich op circa 6 m –mv zullen bevinden, kunnen resten van kleine jachtkampementen uit het Neolithicum aanwezig zijn. Vanwege de diepteligging zal dit niveau slechts beperkt, door heipalen, verstoord worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wegens vernatting en grootschalige veenvorming die zich vanaf de Bronstijd voltrok, moet worden aangenomen dat de bewoningsmogelijkheden in het onderzoeksgebied gaandeweg sterk afnamen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit veranderde in de Late Middeleeuwen toen de natuurlijke afwatering verbeterde en als gevolg van de aanleg van dijken de kans op overstroming afnam. Uit historische informatie is bekend dat het gebied in deze periode gefaseerd werd ontgonnen en dat de bewoning zich concentreerde langs zogenoemde ontginningsassen. Eén van deze ontginningsassen betreft de oevers van de direct ten noorden van het plangebied gelegen Graafstroom, een in de tweede helft van de 13e eeuw gegraven waterloop. Op AHN-beelden is ter plaatse van het plangebied een ronde verhoging te zien, wat de aanwezigheid van een huisterp doet vermoeden. Daarom wordt rekening gehouden met een archeologische vindplaats uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd. Deze zal zich manifesteren als ophogingslagen met hierin fragmenten baksteen en huishoudelijk afval zoals aardewerk, dierlijk bot en dergelijke. Ook resten van funderingen en muurresten kunnen voorkomen. Onder de ophoging kunnen bovendien sporen van eerdere ontginningen en bewoning, zoals greppels en kuilen voorkomen. De huidige boerderij dateert uit het begin van de 18e eeuw.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Mogelijk zijn in de direct hieromheen gelegen zone resten van bijgebouwen aanwezig. In het noordoosten van het plangebied bevindt zich een omgracht terrein. Mogelijk heeft hier ooit een gebouw gestaan, maar dit wordt op 19e en 20e-eeuwse kaarten niet afgebeeld en zou dus in de voorafgaande periode gesloopt moeten zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Teneinde deze verwachting te toetsen en waar nodig aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Tijdens dit onderzoek is vastgesteld dat de natuurlijke ondergrond uit kleiig bosveen en rietveen (Hollandveen Laagpakket binnen de Formatie van Nieuwkoop) bestaat, met op ca. 300 cm –mv een dunne laag komklei (Formatie van Echteld). In het zuiden van het plangebied bevindt zich een laag komklei op het veen. Deze afzettingen zijn kenmerkend voor drassige rivierkommen. Nabij de huidige boerderij is op het veen een baksteenhoudend klei-/veenpakket aangetroffen, dat verband houdt met de aanwezige huisterp.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen dit pakket worden bewoningsresten uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd verwacht. Nabij het kippenhok in het noordoosten is een grote hoeveelheid baksteenfragmenten aangetroffen en is de boring gestuit op baksteen. Mogelijk bevinden zich hier eveneens oude bewoningsresten in de ondergrond. De ronde gracht of sloot die hier aanwezig is, lijkt er echter op te wijzen dat hier ooit bebouwing gestaan heeft. Ten westen van de huidige oprit is een laag slootbagger opgebracht op het veen. Bovendien zijn hier enkele schuren aanwezig, waardoor de bodem naar verwachting tot 80 cm –mv verstoord is. Om deze redenen worden op deze locatie geen archeologische vindplaatsen meer verwacht. Ook in het zuiden van het plangebied worden geen archeologische resten meer verwacht. Hier zijn geen ophogingslagen aangetroffen. De aangetroffen natuurlijke lagen/pakketten wijzen op ongunstige bewoningsomstandigheden. In geen van de boringen zijn afzettingen gerelateerd de Vuilendamse stroomgordel aangetroffen. Indien aanwezig zullen deze zich dieper dan 4 m –mv bevinden.&lt;/p&gt;