DOI: 10.17026/ar/w5rh5r
title: Bureauonderzoek
title: Herinrichting Reiner van Ooiplein, Ooij

description: In juli 2022 is in opdracht van de gemeente Berg en Dal door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het Reiner van Ooiplein in Ooij (gemeente Berg en Dal). Aanleiding voor het onderzoek is de aanstaande herinrichting van het plein. De geplande werkzaamheden overtreden de vrijstellingsregels binnen het plangebied, en daarom is archeologisch onderzoek verplicht. Dit bureauonderzoek is de eerste stap daarin.

Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Waar kunnen we wat verwachten? Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied.

Het landschap van het onderhavige plangebied is in sterke mate bepaald door twee opvolgende stroomgordels. Het gaat hierbij om de stroomgordel van Leuth en die van de Waal. De aanwezige oeverafzetting van de stroomgordel van Leuth kan aantrekkelijk zijn geweest voor bewoning vanaf de IJzertijd tot de Romeinse tijd. Echter, aan deze afzetting wordt een lage archeologische verwachting toegekend. Dit heeft te maken met de latere stroomgordel van de Waal, die deze oudere afzettingen heeft verspoeld. Mocht er sprake zijn van archeologische sporen in de oude loop van de Leuth zitten deze mogelijk circa 2 meter onder maaiveld. 

Eventuele bewoning of landgebruik in de oeverafzetting van de Waal (vanaf ongeveer 50 centimeter onder maaiveld) kunnen bewaard zijn gebleven. Afgaande op historische kaarten is er een hoge verwachting op resten met betrekking tot agrarisch landgebruik uit de Nieuwe Tijd. Of dit ook geldt voor de Middeleeuwen is niet zeker, waardoor rekening gehouden met worden met een breder scala aan archeologische complextypen. 

Het is niet zeker of de geplande bodemingrepen archeologische resten kunnen verstoren. Er is in een aanpalend plangebied geboord, waaruit blijkt dat de oeverafzetting voorkomt op 25 cm-mv. Er zijn te weinig boringen gezet bij het plein om er zeker van te zijn dat deze oeverafzetting is vergraven en aangevuld met zand. Dit onderzoek geeft tevens aan dat juist bij de Koningin Julianastraat de oeverafzettingen (Waal) relatief goed bewaard zijn gebleven en zich onder een ca. 50 cm begraven bouwvoor bevinden. Op deze diepte kan dus een intact archeologisch niveau zijn, dat binnen het bereik van de geplande bodem ingrepen ligt en hierdoor kan worden verstoord. 

Of het gebied archeologische waarden bevat is op basis van dit onderzoek niet uit te sluiten. De effecten van de moderne verstoringen (kleiwinning, graafwerkzaamheden, etc.) zijn niet duidelijk. Er dient vastgesteld te worden hoe intact de archeologische bodem is.
Om inzicht te krijgen in de intactheid van het bodemprofiel ten westen van het huidige Eendengat dient er verkennend booronderzoek te worden uitgevoerd. Aangezien de meeste archeologische resten vlak onder de begraven bouwvoor worden verwacht, zullen boringen van ongeveer 2 meter diep (in de bedding van de Leuth) volstaan. Enerzijds doordat de bouwwerkzaamheden niet dieper gaan en anderzijds doordat dit ongeveer het niveau is dat het beddingzand van de Waal zou kunnen worden. Mocht blijken dat er op de geplande verstoringsdiepte geen intacte bodem is gevonden kan alsnog vrijgave worden geadviseerd voor het plangebied. Mocht deze bodem wel aangetroffen worden kan worden volstaan met een begeleiding van de werkzaamheden.