DOI: 10.14457/tu.the.2022.1002
title: แนวทางการปรับปรุงพื้นที่ส่วนกลางโครงการอาคารชุดเอื้ออาทรเพื่อตอบสนองต่อสังคมผู้สูงอายุ

description: ในปัจจุบันประเทศไทยกำลังเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์และแนวโน้มลักษณะการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียวมีการเพิ่มสูงขึ้นและประชากรสูงอายุส่วนใหญ่มีรายได้ที่ต่ำการย้ายที่อยู่อาศัยหรือการปรับปรุงที่พักอาศัยเองซึ่งเป็นปัจจัยหลักจึงทำได้ยาก พื้นที่ส่วนกลางสำหรับสังคมสูงอายุที่อยู่คนเดียวจึงมีความสำคัญอย่างมากในการดำรงชีวิตและส่งเสริมคุณภาพชีวิตที่ดีของผู้สูงอายุรายได้น้อยขณะที่ทางภาครัฐหรือการเคหะแห่งชาติที่มีวัตถุประสงค์ในการรองรับที่อยู่อาศัย ปรับปรุง และส่งเสริมระบบสาธารณูปการตลอดมาจึงทำให้มีโครงการที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อยจำนวนมากและตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาสังคมผู้อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อยได้การเติบโตตามช่วงอายุทำให้พื้นที่ส่วนกลางเดิมไม่สามารถรองรับการเปลี่ยนแปลงนี้ได้โดยงานวิจัยนี้ต้องการศึกษาองค์ประกอบกายภาพของพื้นที่ ความต้องการใช้งานและการให้ความสำคัญกับพื้นที่ส่วนกลางภายนอกอาคารของผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อยในโครงการบ้านเอื้ออาทรเพื่อประกอบการวิเคราะห์แนวทางการปรับปรุงพื้นที่ส่วนกลางภายในโครงการบ้านเอื้ออาทรเพื่อตอบสนองต่อสังคมสูงอายุ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 4 ประการ คือ (1) ศึกษาองค์ประกอบกายภาพพื้นที่ส่วนกลางของโครงการที่อยู่อาศัยภาครัฐสำหรับผู้มีรายได้น้อยในปัจจุบัน (2) ศึกษาความต้องการในการใช้พื้นที่ส่วนกลางของผู้สูงอายุที่มีรายได้น้อยที่อยู่อาศัยในโครงการ (3) วิเคราะห์สภาพกายภาพของพื้นที่ส่วนกลางสำหรับผู้สูงอายุในโครงการที่อยู่อาศัยผู้มีรายได้น้อย (4) เสนอแนวทางการปรับปรุงองค์ประกอบกายภาพของพื้นที่ส่วนกลางโครงการภาครัฐที่ตอบสนองต่อความต้องใช้ของผู้อยู่อาศัยที่สูงอายุที่มีรายได้น้อย งานวิจัยนี้ศึกษาข้อมูลจากเกณฑ์การคัดเลือกพื้นที่โครงการเอื้ออาทรที่อยู่ในเขตที่มีประชากรผู้สูงอายุที่มีอายุมากกว่า 60 ปี มากที่สุดในกรุงเทพมหานคร และเป็นจังหวัดที่มีจำนวนประชากรผู้สูงอายุมากที่สุดในประเทศโดยคัดเลือกจากโครงการที่มีอายุ 10 ปีขึ้นไป จำนวนโครงการที่ก่อสร้างในช่วงเวลาที่มีการก่อสร้างมากที่สุดของโครงการเอื้ออาทร และประเภทที่อยู่อาศัยอาคารชุด ที่มีจำนวนมากที่สุดของโครงการเอื้ออาทร ได้จำนวน 3 โครงการ โดยใช้วิธีการสำรวจและสัมภาษณ์ผู้สูงอายุกลุ่มตัวอย่างที่มีอายุ 60 ปีขึ้นไปที่อาศัยอยู่ภายในพื้นที่โครงการ ทั้งหมด 30 คน ซึ่งเป็นข้อมูลเกี่ยวกับความต้องการ ความพึงพอใจ พฤติกรรมการใช้งานและการให้ลำดับความสำคัญของพื้นที่ส่วนกลางทั้ง 3 โครงการกรณีศึกษา จากการศึกษาพบว่า โครงการอาคารชุดเอื้ออาทรสามารถแบ่งพื้นที่ส่วนกลางได้ 4 ประเภท ได้แก่ (1) พื้นที่ส่วนกลางสำหรับกิจกรรมด้านร่างกาย (Activity Area) (2) พื้นที่ส่วนกลางสำหรับสวนหย่อม (Garden Area) (3) พื้นที่ส่วนกลางสำหรับจัดประโยชน์ชุมชนและหารายได้ (Community Area) และ (4) พื้นที่ส่วนกลางสำหรับเชื่อมต่อกิจกรรม (Connecting Area) ซึ่งพื้นที่ส่วนกลางทั้ง 4 ประเภทมีความสามารถในการรองรับรูปแบบกิจกรรมที่แตกต่างกัน ซึ่งผู้สูงอายุส่วนใหญ่ที่อยู่อาศัยในโครงการกรณีศึกษาในปัจจุบันยังคงมีการทำงานประกอบอาชีพ แนวทางในการปรับปรุงพื้นที่ส่วนกลางเดิมภายในโครงการจึงต้องปรับปรุงองค์ประกอบกายภาพพื้นที่ส่วนกลางประเภทที่ผู้สูงอายุใช้งานทุกวัน และประเภทพื้นที่ที่ตอบสนองความต้องการของผู้สุงอายุเป็นลำดับแรก ให้สามารถยืดระยะเวลาในการทำกิจวัตรประจำวันให้ใช้งานพื้นที่ส่วนกลางได้ยาวนานที่สุด พร้อมทั้งตอบสนองความต้องการพื้นที่ส่วนกลางเพิ่มเติมซึ่งไม่มีอยู่ในโครงการในปัจจุบัน และเสนอแนวทางการจัดวางพื้นที่ส่วนกลางที่ตอบสนองความต้องการทำกิจกรรมของผู้สูงอายุตั้งแต่พื้นที่ส่วนกลางที่อยู่ใกล้ผู้สูงอายุมากที่สุดสู่พื้นที่ส่วนกลางที่สามารถรองรับการทำกิจกรรมร่วมกันของสังคมผู้สูงอายุภายในโครงการกรณีศึกษาโครงการอาคารชุดเอื้ออาทรต่อไปในอนาคต