DOI: 10.17026/dans-xtx-taz6
title: Tholen Koningin Julianastraat Tholen Koningin Julianastraat. Gemeente Tholen. Inventariserend Veldonderzoek door middel van verkennende boringen

description: &lt;p&gt;In 2022 heeft Econsultancy een Archeologisch Bureauonderzoek en een Inventariserend Veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. Het voorliggend onderzoek betreft een door Artefact! Advies en Onderzoek in Erfgoed uitgevoerd aanvullend inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (IVO-O, verkennende fase).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De interpretatie, de gaafheid en de archeologische waarde van de, tijdens het eerder uitgevoerde booronderzoek vastgestelde, geologische niveaus staan ter discussie waardoor de noodzaak tot, en de aard en omvang van, het eventuele vervolgonderzoek in vraag wordt gesteld. Het doel van het huidige onderzoek is het toetsen van het in het bureauonderzoek opgestelde, archeologische verwachtingsmodel en het trachten te reconstrueren van de landschappelijke vormingsgeschiedenis van het gebied. Op die manier worden de resultaten van het eerder uitgevoerde booronderzoek geverifieerd, verfijnd en aangevuld. Daarnaast zijn de boordata van het eerder uitgevoerde onderzoek geherinterpreteerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorafgaand aan het aanvullende booronderzoek zijn de boordata van het vooronderzoek geherinterpreteerd. Hierbij waren onder voorbehoud vier geulen onderscheiden die in verschillende perioden zijn gevormd. Bij het aanvullend verkennend booronderzoek zijn drie raaien met boringen zo georiënteerd dat die de veronderstelde geulen zo veel mogelijk loodrecht snijden. In totaal zijn 23 boringen tot maximaal 5,o m -mv gezet. Tot deze diepte komen van oud naar jong de volgende afzettingen voor: • Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer (‘Wormer-afzettingen’); • Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket (‘Hollandveen’); • Kreekrak Formatie (‘Kreekrak-afzettingen’); • Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren (‘Walcheren-afzettingen’).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De Wormer-afzettingen komen voor vanaf circa 3,0 à 3,5 m -NAP. In de Wormer-afzettingen komen geen gerijpte of door bodemvorming ontkalkte lagen voor. Er zijn geen aanwijzingen dat er ooit een begaanbaar oppervlak was. De archeologische verwachting is laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de Wormer-afzettingen ontstond veen, het Hollandveen. Tijdens de vorming was ook een geul actief, een Kreekrak-geul. Het was een zoetwatergeul. De afzettingen ervan behoren tot de Kreekrak Formatie. Afzettingen die op de oever dicht bij de actieve geul zijn afgezet bestaan uit klei en sterk kleiig veen. Op de overgang naar de verder van de geul afgelegen kom werd sterk kleiig veen gevormd. In de kom ontwikkelde zich mineraalarm veen. Door het centrale deel van het plangebied loopt van zuid naar noord de opgevulde Kreekrak-geul. Die vulling en de beddingafzettngen bestaan uit lagen humeuze klei en zand en uit veen. Een deel van die veenlagen bestaan geheel uit verspoelde plantenresten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de top van het pakket met het Hollandveen en de Kreekrak-afzettingen heeft bodemvorming met veraarding van het veen plaatsgehad. Nu resteert weinig van die veraarde toplaag door latere erosie bij de vorming van het pakket Walcheren-afzettingen. Vooral in het zuidelijke deel was er veel en diepe erosie. De zones met de meest intacte top liggen in het noordwestelijke en midden-noordelijke deel van het plangebied. Bij de vorming van de Walcheren-afzettingen lag een geul deels op de plaats van de Kreekrakgeul. Dat moet toen nog een laagte hebben gevormd, waardoor dat de voorkeur had voor de nieuwe geul. Een andere en grotere geul lag in de zuidoostelijke hoek van het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De meest intacte delen van het pakket met het Hollandveen en de Kreekrak-oeverafzettingen liggen op hetzelfde niveau als bekende vindplaatsen uit de IJzertijd en Romeinse tijd in de omgeving, namelijk rond 1,7 m -NAP. Voor die delen geldt een middelhoge archeologische verwachting voor sporen van bewoning of andere activiteiten vanaf circa 1,4 m -NAP. Voor de zone waar de Kreekrak-geul lag, geldt een lage verwachting voor watergebonden puntvondsten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De Walcheren-afzettingen zijn vermoedelijk gevormd vanaf de Vroege Middeleeuwen D en in ieder geval in de Late Middeleeuwen A. Dit kan worden geconcludeerd bij vergelijking met OSL-gedateerde sedimenten uit een nabij gelegen onderzoeksgebied. Binnen het pakket Walcheren-afzettingen zijn er geen archeologische niveaus aan te wijzen. In de top kunnen vanaf de onderkant van de bouwvoor eventuele archeologische resten voorkomen vanaf de indijking van de Dalemsepolder aan het einde van de 14e eeuw. Twee zones zijn te onderscheiden. Het overgrote deel van het plangebied behoort tot de zone met een lage verwachting voor archeologische resten uit de Late Middeleeuwen B en Nieuwe Tijd. Het gaat vooral om sporen van landgebruik als greppels. Directe aanwijzingen voor laatmiddeleeuwse resten van bewoning in de ondergrond ontbreken hier, maar een aanwezigheid kan niet worden uitgesloten. Aan het maaiveld zijn alleen mestvondsten waargenomen met een datering vanaf het midden van de 17e eeuw. De tweede zone ligt in het meest noordelijke deel. Hier ligt onder de bouwvoor een antropogeen geroerd pakket. Dat pakket reikt tot circa 0,5 à 0,7 m -mv. Het pakket is gevormd vanaf de late middeleeuwen B (vanaf het einde van de 14e eeuw) en hangt samen met de ligging op de plaats van de voormalige dijk of in de nabijheid ervan. De archeologische verwachting voor intacte archeologische waarden die te maken hebben met de dijk, bewoning en landgebruik is middelhoog. Die resten komen voor direct onder de bouwvoor, vanaf circa 0,4 m -mv.&lt;/p&gt;