DOI: 10.17026/ar/loidxy
title: Plangebied De Hei 59 te Mariahout, gemeente Laarbeek;
title: archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP Rapport 5333

description: &lt;p&gt; Inleiding
In opdracht van Architectenburo Harry vd Heijden heeft RAAP in juli en augustus 2021 een
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied De Hei
59 te Mariahout (gemeente Laarbeek). In het plangebied zullen de bestaande kippenschuren worden
gesloopt (omvang 1680 m² en diepte onbekend) en in de plaats hiervan zal een grote opslag/stalling
t.b.v. akker-tuinbouw worden gerealiseerd (omvang 2540 m² en diepte circa 80 cm -mv) waarbij
eventueel de oprit ook aangepast zal worden. Het onderzoek vond plaats in het kader van een
omgevingsvergunning.
&lt;p&gt; Bureauonderzoek
Op basis van het bureauonderzoek bevindt het plangebied zich op een dekzandrug uit het laat
pleistoceen waarop in de late middeleeuwen of nieuwe tijd een esdek is ontstaan. In de directe
omgeving van het plangebied zijn geen archeologische vindplaatsen bekend. Op basis van de
historische kaarten is gebleken dat het plangebied onderdeel uitmaakt van akkerpercelen die
vermoedelijk relatief laat ontgonnen zijn. Het toponiem van het gebied, namelijk de Boerendonksche
Kampen, refereert naar de late ontginning. De weg waaraan het plangebied ligt, de huidige De Hei, lijkt
op basis van de Meierijkaart uit 1794 toen al te bestaan en betreft mogelijk een oudere historische weg.
Pas in 1967 verscheen voor het eerst bebouwing in het plangebied, namelijk het bestaande huis. In
1978 en 1980 verschenen de twee kippenstallen.
&lt;p&gt; Veldonderzoek
Op basis van het veldonderzoek is gebleken dat het plangebied zich bevindt op een dekzandrug met
daarop een esdek. Op de overgang van het esdek en het dekzand bevindt zich een gebroken
humuspodzol. De top van het esdek bevindt zich vanaf 35 cm -mv en de top van de BC- of C-horizont
vanaf 85 cm -mv. De westelijke kippenstal is vermoedelijk gefundeerd tot 80 cm –mv direct op het
esdek. Daarnaast zijn in de stal mestsleuven aanwezig van circa 50 cm diep en mestkelders van een
onbekende diepte en omvang.
&lt;p&gt; Gespecificeerde archeologische verwachting
 Hoge verwachting van nederzettingsresten en resten van randactiviteiten uit het neolithicum t/m de
late middeleeuwen vanaf 85 cm –mv (top van de BC- of C-horizont).
 Hoge verwachting voor resten van beakkering, greppels en grondstofwinning uit de nieuwe tijd direct
onder de bouwvoor (vanaf 35 cm –mv). Deze resten kunnen (diep) verstoord zijn onder de stallen.
&lt;p&gt; Advies
Op basis van dit onderzoek blijkt dat in het plangebied mogelijk archeologische resten bedreigd worden
door de voorgenomen bodemingrepen. De resten uit de nieuwe tijd betreffen vermoedelijk alleen
grondsporen die te maken hebben met beakkering, greppels en grondstofwinning. Deze resten zijn
archeologisch minder van belang. Daarom wordt geadviseerd om geen rekening met deze resten te
houden bij de planvorming.
&lt;p&gt; Allereerst wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen
van de archeologische resten uit het neolithicum t/m de late middeleeuwen, zodat deze in situ1
behouden kunnen blijven. Dit kan door de toekomstige bodemingrepen te beperken tot maximaal 50 cm
–mv, zodat het niveau van waaraf archeologische sporen te verwachten zijn (de intacte BC- en Chorizont) niet geroerd wordt. Door de werkzaamheden te beperken tot 50 cm –mv zal er een buffer (van
minimaal 25 cm dik) behouden blijven tussen de werkzaamheden en het archeologische niveau.
&lt;p&gt; Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen om het hele plangebied verder archeologisch
te onderzoeken door middel van een proefsleuvenonderzoek. Voorafgaand aan het
proefsleuvenonderzoek dient er een, door het bevoegd gezag goedgekeurd, Programma van Eisen
(PvE) opgesteld te worden.
&lt;p&gt; Daarnaast dient voorafgaand aan het archeologisch proefsleuvenonderzoek de huidige bebouwing (de
stallen) gesloopt te worden. Indien tijdens de sloop gele zanden (vermoedelijk de C-horizont) naar
boven komen dient contact opgenomen te worden met een archeoloog, zodat deze ter plaatse kan
komen om na te gaan of het archeologisch niveau door de sloopwerkzaamheden verstoord wordt.
Indien noodzakelijk kunnen de werkzaamheden van de sloop worden aangepast of wordt begeleidt door
een archeoloog.
&lt;p&gt; Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Laarbeek, deze al
dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.