DOI: 10.14457/tu.the.2014.104
title: แนวทางการบริหารจัดการพื้นที่สาธารณะของตลาดน้ำอัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม

description: ตลาดน้ำอัมพวา เป็นตลาดน้ำเพื่อการท่องเที่ยวแห่งหนึ่งที่ได้รับความนิยมจากนักท่องเที่ยว ด้วยความมีเอกลักษณ์ของวิถีชีวิตตามแบบชุมชนริมน้ำ และกิจกรรมการค้าขายรูปแบบตลาดน้ำในพื้นที่ จากข้อมูลพบว่ามีจำนวนนักท่องเที่ยวเข้ามาในพื้นที่ไม่ต่ำกว่า 3,000 คนต่อวัน ในวันหยุดสุดสัปดาห์และวันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือเฉลี่ยปีละประมาณ 468,000 คนต่อปี ทำให้พื้นที่สาธารณะและกิจกรรมในพื้นที่มีความคับคั่งและแออัดในขณะสัญจร งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์ที่จะศึกษา 1) ลักษณะทางกายภาพของพื้นที่สาธารณะ และจำแนกประเภทของพื้นที่สาธารณะที่มีอยู่ในปัจจุบันของตลาดน้ำอัมพวา 2) ศึกษาพฤติกรรมการใช้งาน และความต้องการทางกายภาพของพื้นที่สาธารณะจากกลุ่มนักท่องเที่ยว และ 3) เสนอแนะแนวทางการบริหารจัดการพื้นที่สาธารณะของตลาดน้ำอัมพวา เพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการรองรับนักท่องเที่ยว ลดความแออัดในพื้นที่ และเชื่อมโยงพื้นที่ให้สามารถใช้ประโยชน์ได้มากขึ้นวิธีการศึกษา คือ การเก็บรวบรวมข้อมูลจากการศึกษาเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ข้อมูลจากการสำรวจพื้นที่ตลาดน้ำอัมพวา ทั้งลักษณะกายภาพของพื้นที่ พื้นที่สาธารณะภายในบริเวณ พฤติกรรมการใช้งานพื้นที่สาธารณะของคนในชุมชนและนักท่องเที่ยว รวมถึงการเก็บข้อมูลจากแบบสอบถามกลุ่มตัวอย่างนักท่องเที่ยวชาวไทย ที่เข้ามาท่องเที่ยวในพื้นที่ตลาดน้ำอัมพวา ในด้านพฤติกรรมการใช้งานพื้นที่สาธารณะ ความคิดเห็นต่อสภาพแวดล้อมของพื้นที่สาธารณะในชุมชน และความคิดเห็นต่อการบริหารจัดการพื้นที่ภายในชุมชนด้านต่าง ๆ ได้แก่ ความคิดเห็นด้านทรัพยากรการท่องเที่ยว ด้านทรัพยากรกายภาพ ด้านการจัดเส้นทางการสัญจร ด้านการบริการและสิ่งอำนวยความสะดวก และด้านการจัดการกิจกรรมภายในพื้นที่ตลาดน้ำอัมพวา นำข้อมูลที่ได้มาทำการวิเคราะห์ ดังนี้ 1) วิเคราะห์พื้นที่สาธารณะภายในบริเวณตลาดน้ำอัมพวา และทำการจำแนกพื้นที่สาธารณะเพื่อจัดหาพื้นที่สาธารณะที่มีศักยภาพในการรองรับการท่องเที่ยว 2) วิเคราะห์พฤติกรรมการใช้งานพื้นที่ของนักท่องเที่ยว จุดขึ้นลงรถ เส้นทางการเดินท่องเที่ยว และกิจกรรมในพื้นที่ และ 3) วิเคราะห์ผลข้อมูลจากแบบสอบถาม ทำการเปรียบเทียบพฤติกรรมของกลุ่มตัวอย่างกับความคิดเห็นด้านการบริหารจัดการพื้นที่ภายในชุมชนผลการศึกษาพบว่า ลักษณะทางกายภาพของชุมชนตลาดน้ำอัมพวา มีลักษณะเป็นพื้นที่ประชิดน้ำประชิดบก พื้นที่บริเวณริมสองฝั่งคลองจึงถูกใช้รองรับกิจกรรมการค้าและจำนวนนักท่องเที่ยวมีเข้ามาจากทุกทิศทาง และพบว่ายังมีพื้นที่อื่น ๆ อีกที่มีศักยภาพและความเป็นไปได้ในการบริหารจัดการให้เป็นพื้นที่สาธารณะเพิ่มเติมในการรองรับการท่องเที่ยวและสามารถกระจายคนที่คับคั่งในบริเวณพื้นที่ริมน้ำออกมาอยู่ 4 แห่ง ได้แก่ (1) พื้นที่ลานจอดรถวัดอัมพวันเจติยาราม (2) ลานจอดรถวัดพระยาญาติ (3) พื้นที่ว่างเชิงสะพานริมคลอง และ (4) ลานโรงเจอัมพวา รวมถึงพื้นที่แนวริมเขื่อนและพื้นที่โครงการอัมพวาชัยพัฒนานุรักษ์ที่มีกิจกรรมที่สามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวได้ ผู้วิจัยจึงได้ข้อเสนอแนะแนวทางในการบริหารจัดการทางสัญจรเพื่อลดความแออัดระหว่างเดินท่องเที่ยวภายในตลาดน้ำอัมพวาเป็น 3 แนวทาง ดังนี้ 1) การจัดระเบียบทางเดินริมน้ำ แบ่งพื้นที่ทางเดินสำหรับนักท่องเที่ยวและพื้นที่ขายสินค้าหน้าบ้าน 2) การจัดทำเส้นทางการเดินท่องเที่ยวภายในชุมชน เพื่อบริหารจัดการเส้นทางการเดินและเวลาของนักท่องเที่ยว โดยแบ่งเป็น 2 เส้นทาง คือ (1) เส้นทางท่องเที่ยวย่านการค้าเก่าแก่ และ (2) เส้นทางท่องเที่ยวเพื่อศึกษาวิถีชีวิตและวัฒนธรรมของชุมชน และ 3) จัดหาพื้นที่และออกแบบพื้นที่รองรับนักท่องเที่ยว สร้างเป็นแหล่งท่องเที่ยวและจุดพักผ่อนเพิ่มเติม ได้แก่ พื้นที่ลานจอดรถวัดอัมพวันเจติยาราม ลานจอดรถวัดพระยาญาติ พื้นที่ว่างเชิงสะพานริมคลอง และลานโรงเจอัมพวา โดยจัดให้มีกิจกรรมภายในพื้นที่ ได้แก่ ตลาดสินค้าเกษตรและผลิตภัณฑ์ท้องถิ่น ที่นั่งพักผ่อนหย่อนใจ จุดนัดพบ และเป็นพื้นที่ปฏิสัมพันธ์เพื่อเชื่อมโยงนักท่องเที่ยวไปยังพื้นที่กิจกรรมอื่นภายในบริเวณตลาดน้ำอัมพวาได้