DOI: 10.17026/dans-zrj-rmvw
title: Archeologisch vooronderzoek waterbodems ter hoogte van zandlocatie Q5K, Noordzee. Ruimtelijk advies op basis van bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek opwater door middel van side scan sonar

description: &lt;p&gt;Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologische&lt;br&gt;bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek waterbodems opwater uitgevoerd voor het onderzoeksvlak zandwinlocatie Q5K op de Noordzee. Rijkswaterstaat is voornemens zandwinning op deze locatie mogelijk te maken. In voorbereiding hierop zijn door Rijkswaterstaat geofysische data ingewonnen, waaronder side scan sonar data. Deze data zijn door AquaVision geanalyseerd op het voorkomen van anomalieën op de waterbodem. De resultaten van deze analyse zijn gedeeld met Vestigia.&lt;br&gt;Vestigia heeft deze anomalieën beoordeeld op hun mogelijke archeologische relevantie.&lt;br&gt;Het onderzoeksvlak zandwinlocatie Q5K ligt op de Noordzee, op het Nederlands Continentaal Plat in blok Q5, binnen de Territoriale Zee van Nederland (12-mijls zone). De zandwinlocatie ligt circa 10 kilometer&lt;br&gt;uit de kust bij Bergen op Zee. Het onderzoeksvlak van de zandwinlocatie heeft een oppervlak van ca. 390 hectare. Zandwinning zal plaatsvinden tot een diepte van maximaal 6 meter onder de zeebodem. Bij de zandwinning zouden eventuele archeologische resten op en in de zeebodem in het geding kunnen zijn.&lt;br&gt;Ter hoogte van het onderzoeksvlak zandwinlocatie Q5K kunnen verspoelde prehistorische resten verwacht worden uit het Mesolithicum en resten uit het Laat-Paleolithicum, in de vorm van vuurstenen werktuigen en productieafval en werktuigen gemaakt uit dierlijk bot of gewei. deze resten kunnen niet met behulp van geofysische methoden worden opgespoord. De kans op het aantreffen van behoudenswaardige, intacte bewoningslocaties of activiteitenzones uit deze periode wordt zeer laag geacht. De maximale zandwindiepte bedraagt 6 meter onder de waterbodem. De bovenste 6 meter van het bodemprofiel onder de waterbodem bestaat naar verwachting uit zand behorende toe de Southern Bight Formatie.&lt;br&gt;Daarnaast kunnen binnen het onderzoeksvlak zandwinlocatie Q5K scheepsresten verwacht worden uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd in de vorm van houten of metalen wrakken en wrakresten, ankers,&lt;br&gt;kanonnen, touwen, kettingen, lading, ballast, scheepsinventarisatie en persoonlijke bezittingen van opvarenden. In principe kunnen in de Noordzee ook oudere scheepsresten worden aangetroffen, in ieder&lt;br&gt;geval vanaf de Bronstijd. Vanwege de ouderdom van deze resten, het dynamische karakter van de Noordzee en het intensieve gebruik van de Noordzee in recente tijden, is de kans op het aantreffen van dergelijke oudere (houten) scheepsresten in min of meer intacte en daarmee behoudenswaardige staat betrekkelijk gering.&lt;br&gt;Tenslotte kunnen binnen het onderzoeksvlak zandwinlocatie Q5K wrakken en wrakresten van vliegtuigen worden verwacht die zijn neergestort gedurende de Tweede Wereldoorlog.&lt;br&gt;In totaal zijn binnen het onderzoeksvlak zandwinlocatie Q5K 27 anomalieën waargenomen (kaart 5). Een overzicht van de anomalieën is opgenomen in de contactenlijst in bijlage 3 en in de afbeeldingenrapportage in bijlage 4. Op basis van de beschikbare gegevens kan aan vier anomalieën (contacten) een archeologische verwachting toegekend (tabel 4). Bij contact 15 gaat het om een mogelijk anker met ankerketting (afbeeldingen 7 en 8). Vermoedelijk is dit object van recente datum, maar dat kan in dit stadium niet met zekerheid worden vastgesteld. Bij contact 20 lijkt sprake te zijn van een slijpgeul en&lt;br&gt;mogelijk een touw (afbeeldingen 9 en 10). Een slijpgeul duidt op de aanwezigheid van een bodemvreemd object en de aanwezigheid van touw kan een aanwijzing zijn voor de aanwezigheid van scheepsresten. Bij&lt;br&gt;contacten 22 en 24 zou sprake kunnen zijn van wrakresten (afbeeldingen 11 en 12). Daarnaast zijn er twee anomalieën die niet nader geïdentificeerd konden worden en waaraan daarom geen archeologische&lt;br&gt;verwachting is toegekend. Voorbeelden hiervan zijn opgenomen in afbeeldingen 13 tot en met 16.&lt;/p&gt;