DOI: 10.17026/ar/ypiqne
title: Archeologisch bureauonderzoek Bentheimerstraat te Oldenzaal, gemeente Oldenzaal (OV)

description: Laagland Archeologie heeft in december 2024 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Bentheimerstraat te Oldenzaal. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de herinrichting van de Bentheimerstraat.
et bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002. Het plangebied ligt in het Overijssels-Gelders zandgebied. Uit geraadpleegde bodemkundige kaarten blijkt dat het plangebied op de westflank van een stuwwal ligt. Verder kon worden afgesteld dat in en rondom het plangebied nooit veengroei heeft plaatsgevonden gedurende het Holoceen. Op het AHN is te zien dat het meest oostelijke deel van het plangebied ruim 7 m hoger ligt dan het meest westelijke deel van het plangebied.
Bodemkundig is het plangebied niet gekarteerd. Wel is in oktober 2024 een bodemkundig milieuonderzoek uitgevoerd binnen het plangebied. In 11 is een overwegend bruin/bruingrijs gekleurd pakket waargenomen waarin zich vaak baksteenresten en kolengruis bevindt. Mogelijk betreft dit een wat verrommeld plaggendek (enkeerdgrond). Verder is in 20 van de 37 milieukundige boringen een kleipakket aangetroffen dat als keizand/keileem pakket kan worden geïnterpreteerd. De meeste boringen waarin keileem is aangetroffen bevinden zich in de oostelijke helft van het plangebied. Verder ligt het keileem in het oostelijke deel van het plangebied hoger. Dit komt overeen met de ligging van de stuwwal die in oostelijke richting omhoog loopt.
In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten uit de Bronstijd – Nieuwe Tijd bekend. 
De Bentheimerstraat is in ieder geval tot in de Late Middeleeuwen terug te voeren. Tegen de noordzijde van het plangebied ligt een bos/landgoed dat in latere tijden de naam De Hulst zal dragen. Op de eerste kadastrale kaart (circa 1832) ligt in het zuidelijke deel van het plangebied nog een klein deel in bouwland. Verder kan worden gesteld dat de percelering van de bouwlanden rondom het plangebied klein is. Dit wijst vaak op oude landbouwgronden qua ontginning teruggaan tot inde Vroege of Volle Middeleeuwen, maar mogelijk zelfs in de IJzertijd. Rond 1908 word het bosgebied tegen de noordzijde van het plangebied aangegeven als buiten sociëteit. Rond 1970 wordt in het zuidelijke deel een extra weg aangelegd die aansluit op de Bentheimerstraat (Fonteinstraat,) ook is een waterpartij aangelegd in het zuidelijke deel van het plangebied. Rond 1976 wordt bij de kruising van de Bentheimerstraat met de Alleweg nog een extra straat toegevoegd (Richter Bosstraat)

Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek geldt een middelhoge verwachting voor de periode Paleolithicum – Vroeg Neolithicum. Voor de periode Laat Neolithicum – Vroege Middeleeuwen geldt een hoge verwachting en voor de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd geldt een middelhoge verwachting. De verwachting voor Late Middeleeuwen – Nieuwe Tijd heeft met name betrekking op de ligging van de Bentheimerstraat (al sinds 1787 weergegeven op historische kaarten). 
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek worden archeologische resten verwacht. De geplande bodemingrepen zullen deze resten zeer waarschijnlijk aantasten. We adviseren daarom vervolgonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. 
Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Oldenzaal. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevr. dr. E. Kaptijn.
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).