DOI: 10.14457/tu.the.2022.414
title: การวิเคราะห์ปัจจัยด้านทัศนคติต่อการตัดสินใจใช้งานพื้นที่กึ่งสาธารณะของศูนย์การค้าในย่านศูนย์กลางธุรกิจของกรุงเทพมหานคร

description: จากปัญหาความแออัดของผู้คน และการขาดแคลนพื้นที่สาธารณะที่ประชาชนสามารถใช้ประโยชน์ได้จริงโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเขตศูนย์กลางธุรกิจของกรุงเทพมหานคร ถึงแม้จะมีการใช้ข้อกำหนดที่สร้างแรงจูงใจให้กับผู้ประกอบการภาคเอกชนในการเพิ่มพื้นที่สาธารณะ แต่พื้นที่เหล่านั้นยังไม่อาจตอบสนองให้เกิดกิจกรรมที่ผู้คนต้องการใช้งานอย่างแท้จริง ซึ่งศูนย์การค้าเป็นอาคารสาธารณะประเภทหนึ่งที่มีการให้บริการพื้นที่สาธารณะทั้งภายในและภายนอกอาคาร และเป็นอสังหาริมทรัพย์ประเภทหนึ่งที่มีการกระจายตัวอยู่มากในกรุงเทพมหานคร ดังนั้นการพัฒนา หรือปรับปรุงพื้นที่ว่างบริเวณศูนย์การค้าสำหรับภาคเอกชนอาจช่วยลดความขาดแคลนพื้นที่สาธารณะได้ โดยในการศึกษานี้ใช้พื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะแบบเปิดโล่งบริเวณอาคารศูนย์การค้าเซ็นทรัลเวิลด์ และ ศูนย์การค้าสามย่านมิตรทาวน์เป็นกรณีศึกษา การค้นคว้าอิสระนี้มีจุงมุ่งหมายเพื่อศึกษาทัศนคติต่อปัจจัยด้านต่างๆ เกี่ยวกับพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะแบบเปิดโล่งของศูนย์การค้า ได้แก่ การเข้าถึง การจัดพื้นที่นั่ง การผสมผสานพื้นที่ อุณหภูมิ/สภาพอากาศ ความสวยงาม ความปลอดภัย และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม ที่ส่งผลต่อการตัดสินใจใช้งานพื้นที่ จากการสำรวจลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ ลักษณะประชากร ลักษณะพฤติกรรมการใช้งานพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะ ทัศนคติต่อปัจจัยด้านต่างๆ ของพื้นที่ ความพึงพอใจ และการตัดสินใจใช้งานพื้นที่ โดยอาศัยแบบสอบถามเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากนั้นจึงทำการศึกษาความสัมพันธ์ของลักษณะประชากรและพฤติกรรมการใช้งานพื้นที่ด้วยการทดสอบความสัมพันธ์ไคสแควส์ (Chi-Square Test) และศึกษาอิทธิพลของปัจจัยด้านทัศนคติต่อการตัดสินใจใช้งานพื้นที่ด้วยการทดสอบการถดถอยพหุคูณ (Regression Analysis) ในการศึกษานี้ใช้วิธีการเก็บข้อมูลโดยการกระจายแบบสอบถามแบบสุ่มบนช่องทางออนไลน์ได้แก่ Facebook Line และ Twitter รวมถึงช่องทางออฟไลน์จากการสัมภาษณ์ผู้ใช้งานภายในพื้นที่กรณีศึกษาผ่านแบบสอบถาม รวมมีกลุ่มตัวอย่างทั้งสิ้นจำนวน 406 ตัวอย่าง ส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง มีอายุอยู่ในช่วง 18-30 ปี ประกอบอาชีพเป็นนักเรียน นักศึกษา และพนักงานเอกชน จากการศึกษาพบว่า พฤติกรรมการใช้งานพื้นที่มีความสัมพันธ์กับลักษณะประชากร โดยกิจกรรมที่เกิดขึ้นในพื้นที่มากที่สุดคือ การนั่งเล่น/พักผ่อน ถัดมาเป็นการพบปะสังสรรค์ ซึ่งส่วนใหญ่ประชากรมักจะใช้งานพื้นที่นี้กับเพื่อน รองลงมาคือกลุ่มคนที่มาใช้งานพื้นที่คนเดียว มักจะเดินทางมาใช้งานพื้นที่ด้วยรถไฟฟ้า มีความถี่การใช้งานพื้นที่ที่ 1-2 ครั้ง/เดือน และใช้เวลาอยู่ในพื้นที่ประมาณ 30-60 นาทีซึ่งช่วงเวลาที่ประชากรนิยมมาใช้พื้นที่ส่วนใหญ่อยู่ในช่วง 16.00-20.00 น. และจากการศึกษาอิทธิพลของปัจจัยด้านทัศนคติ พบว่าปัจจัยด้านความสะดวกสบาย และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อความพึงพอใจอันนำไปสู่การตัดสินใจใช้งานพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะแบบเปิดโล่ง ซึ่งปัจจุบันพื้นที่ว่างกึ่งสาธารณะรอบอาคารศูนย์การค้าจะมีลักษณะเป็นลานโล่งกว้าง มีพื้นที่นั่งและพื้นที่สีเขียวล้อมรอบพื้นที่เพียงเล็กน้อย การปรับปรุงพื้นที่ให้ตอบสนองกับความต้องการของประชากรมากขึ้นควรมีการเพิ่มพื้นที่สีเขียวที่ให้ร่มเงา พื้นที่นั่งเพื่อพักผ่อนหรือที่นั่งรับประทานอาหาร และให้มีสิ่งอำนวยความสะดวกในพื้นที่หรือบริเวณใกล้เคียงที่สามารถเข้าถึงได้ง่าย เช่น ร้านค้า ร้านอาหาร ห้องน้ำ รวมถึงการจัดสรรพื้นที่ และบริหารจัดการที่สนับสนุนให้เกิดกิจกรรมต่างๆ เช่น การออกกำลังกาย การแสดงศิลปะหรือดนตรี การนั่งทำงาน/อ่านหนังสือ ที่มีปลั๊กไฟ และ Wi-Fi เพื่อการค้นคว้าข้อมูลและชาร์จแบตเตอรี่ จัดพื้นที่สำหรับสูบบุหรี่ให้เป็นสัดส่วน เพิ่มถังขยะหรือวางไว้ในจุดที่มองเห็นได้ง่าย บริหารจัดการให้มีกิจกรรมหรืองานอีเว้นเกิดขึ้นหมุนเวียนภายในพื้นที่อยู่เสมอ