DOI: 10.14457/tu.the.2024.244
title: ค่าเสียหายเชิงลงโทษ: ศึกษากรณีผู้ให้บริการสาธารณสุขกระทำทุรเวชปฏิบัติ

description: ค่าเสียหายเชิงลงโทษถูกนำมาใช้ในพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2551 ในบทบัญญัติมาตรา 42 ผู้ประกอบธุรกิจที่ถูกฟ้องเป็นคดีผู้บริโภคจึงอาจถูกกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษได้ เนื่องจากค่าเสียหายเชิงลงโทษถูกนำมาใช้โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อการลงโทษและป้องปรามการกระทำความผิดในลักษณะเดียวกันอีกในอนาคต เนื่องจากเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภคฯ เป็นไปเพื่อการคุ้มครองผู้บริโภคไม่ให้ถูกเอารัดเอาเปรียบจากผู้ประกอบธุรกิจ โดยเอื้อประโยชน์แก่ผู้บริโภคในแง่วิธีพิจารณาความ พยานหลักฐาน ฯลฯ ซึ่งเป็นประโยชน์แก่ผู้บริโภคมากกว่าการใช้วิธีพิจารณาความแพ่ง ซึ่งการนำค่าเสียหายเชิงลงโทษมาใช้ในคดีผู้บริโภคจึงเป็นหลักการที่ดีหลักการหนึ่งในการนำมาใช้เพื่อลงโทษผู้ประกอบธุรกิจที่กระทำการโดยมีพฤติการณ์ร้ายแรงกว่าปกติ หากผู้ประกอบธุรกิจกระทำการอันมีลักษณะตามที่บัญญัติไว้ในมาตรา 42 ก็อาจถูกกำหนดให้ชดใช้ค่าเสียหายเชิงลงโทษ ซึ่งมากไปกว่าค่าเสียหายที่แท้จริงได้ โดยคดีละเมิดที่เกิดจากการให้บริการสาธารณสุขในโรงพยาบาลของรัฐ ถูกตีความว่าคดีดังกล่าวเป็นคดีผู้บริโภค ดังนั้นค่าเสียหายเชิงลงโทษจึงอาจถูกกำหนดขึ้นในคดีประเภทดังกล่าวด้วยเช่นเดียวกัน อย่างไรก็ดีการให้บริการสาธารณสุขเป็นการให้บริการสาธารณะซึ่งผู้ให้บริการเรียกเก็บค่าบริการ เป็นไปเพื่อให้บริการสาธารณะของรัฐดำเนินการต่อไปได้ มิได้เป็นไปเพื่อแสวงหากำไรหรือผลประโยชน์ในทางธุรกิจ เช่นเดียวกับวัตถุประสงค์ของการประกอบธุรกิจที่ผู้ประกอบธุรกิจมุ่งแสวงหากำไรจากการประกอบธุรกิจ การนำค่าเสียหายเชิงลงโทษมาใช้กับความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการให้บริการสาธารณสุขจึงเป็นประเด็นปัญหาว่า เป็นไปตามเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัตินี้แล้วหรือไม่ หรือหากนำมาใช้กับคดีประเภทดังกล่าวควรมีหลักเกณฑ์หรือวิธีการที่แตกต่างไปจากคดีผู้บริโภคประเภทอื่น ๆ หรือไม่ ประกอบกับบทบัญญัติมาตรา 42 ไม่ได้มีการบัญญัติหลักเกณฑ์ในการกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษไว้อย่างชัดเจน ซึ่งอาจส่งต่อการตีความของศาลในการใช้ดุลพินิจในกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษ จากการศึกษาพบว่า ในการนำค่าเสียหายมาปรับใช้มิได้พิจารณาจากประเภทคดี แต่พิจารณาจากพฤติการณ์ความร้ายแรง หรือความน่าตำหนิในการกระทำความผิดของผู้กระทำ โดยในบางประเทศหรือบางมลรัฐอาจกำหนดยกเว้นไม่นำค่าเสียหายเชิงลงโทษมาใช้กับคดีทางการแพทย์ขึ้นอยู่กับกฎหมายของประเทศนั้น ๆ ซึ่งในเรื่องหลักเกณฑ์การกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษพบว่า หลักเกณฑ์ตามบทบัญญัติมาตรา 42 แห่งพราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ยังมีข้อบกพร่องบางประการ เมื่อนำมาพิจารณาเข้ากับกรณีที่เกิดความเสียหายในทางการแพทย์ซึ่งมีความซับซ้อน และมีปัจจัยที่เข้ามาเกี่ยวข้องหลายประการ อาจส่งผลให้เกิดความไม่เป็นธรรม ประกอบกับการคิดค่าเสียหายที่แท้จริงหรือค่าเสียหายเชิงชดเชยในระบบกฎหมายไทยมีแนวโน้มที่ศาลจะกำหนดค่าเสียต่ำกว่าความเสียหายที่แท้จริง ซึ่งการที่ค่าเสียหายเชิงชดเชยไม่สามารถสะท้อนความเสีหยายที่เกิดขึ้นจริงได้ ย่อมส่งผลกระทบต่อการกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษด้วยเช่นเดียวกัน เนื่องจากการกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษถูกกำหนดขึ้นโดยยึดโยงกับค่าเสียหายที่แท้จริง หากค่าเสียหายที่แท้จริงไม่สามารถสะท้อนความเสียหายทีเกิดขึ้นจริงได้ การนำค่าเสียหายเชิงลงโทษมาใช้อาจไม่ได้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ที่มุ่งลงโทษผู้กระทำความผิดหรือป้องปรามการกระทำความผิดแต่กลับกลายเป็นการนำค่าเสียหายเชิงลงโทษมาชดเชยเยียวยาให้ผู้เสียหายกลับคืนสู่ฐานะเดิมเท่านั้น ดังนั้นเพื่อให้การกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษมีความชัดเจนมากยิ่งขึ้นและเป็นไปในแนวทางเดียวกัน อาจต้องมีการกำหนดหลักเกณฑ์หรือวิธีการในการกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษ รวมถึงแก้ไขอัตราขั้นสูงในการกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษซึ่งยังมีช่องว่างในการกำหนดค่าเสียหาย โดยในประเทศอังกฤษและประเทศสหรัฐอเมริกาได้มีแบบแผนในการกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษ และมีแนวคิดในการนำหลักการทางเศรษฐศาสตร์ว่าด้วยการคิดค่าเสียหายที่เหมาะสม มาปรับใช้เพื่อให้การกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษอยู่ในระดับที่เหมาะสม ซึ่งแนวคิดว่าด้วยหลักการทางเศรษฐศาสตร์เป็นหลักการที่มีความเป็นสากล มิได้ใช้ได้เฉพาะระบบกฎหมายใดระบบกฎหมายหนึ่ง จึงอาจนำมาปรับใช้ในคดีละเมิดที่เกิดจากผู้ให้บริการสาธารณสุขทำละเมิดโดยประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรงได้