DOI: 10.14457/tu.the.2022.123
title: การจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าที่ประกอบด้วยการจัดเรียงตัวหนังสือหรือตัวเลข

description: เครื่องหมายการค้าถูกจัดว่าเป็นทรัพย์สินทางปัญญาประเภทหนึ่ง มีหน้าที่ในการแสดงว่าสินค้าตามเครื่องหมายการค้าของตนนั้นแตกต่างจากผู้อื่น เพื่อให้สินค้าของตนเป็นที่จดจำอยู่ในใจของผู้บริโภคและสามารถแยกความแตกต่างของสินค้าหรือบริการของตนออกจากสินค้าของผู้ประกอบการรายอื่นได้ ผู้ประกอบการซึ่งเป็นเจ้าของเครื่องหมายการค้าอาจได้รับการคุ้มครองสิทธิตามกฎหมายอย่างเต็มที่ โดยการยื่นคำขอจดทะเบียนเครื่องหมายต่อนายทะเบียนเครื่องหมายการค้าและคณะกรรมการเครื่องหมายการค้าที่กรมทรัพย์สินทางปัญญา และศาลทรัพย์สินทางปัญญาและการค้าระหว่างประเทศจะเป็นศาลที่มีอำนาจพิจารณาบรรดาข้อพิพาทที่เกิดขึ้น ทั้งนี้ เครื่องหมายการค้าที่สามารถจดทะเบียนได้ตามพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 จะต้องเป็นเครื่องหมายการค้าที่มีลักษณะบ่งเฉพาะ ตามมาตรา 7 วรรคแรก ซึ่งถือเป็นหลักการพื้นฐานของกฎหมายเครื่องหมายการค้าในสากล โดยลักษณะดังกล่าวจะสอดคล้องสัมพันธ์กับหน้าที่หลักของเครื่องหมายการค้า โดยมาตรา 7 วรรคสอง ได้บัญญัติถึงเครื่องหมายที่กฎหมายให้มีข้อสันนิษฐานอย่างเด็ดขาดว่าเป็นเครื่องหมายที่มีลักษณะบ่งเฉพาะ ทั้งนี้หากเครื่องหมายการค้าใดไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะ นายทะเบียนก็จะปฏิเสธการรับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าของผู้จดทะเบียนรายนั้น วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มุ่งศึกษาความหมายและแนวคิดของการพิจารณารับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ในประเด็นและสภาพปัญหาเกี่ยวกับการใช้การตีความในเรื่องลักษณะบ่งเฉพาะของเครื่องหมายการค้าที่เป็นตัวหนังสือหรือตัวเลขที่มีการจัดเรียง ตามมาตรา 7 วรรคแรกและวรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534 โดยเฉพาะประเด็นปัญหาความไม่ชัดเจนของการใช้ดุลพินิจและการตีความในการพิจารณาเครื่องหมายการค้าที่มีลักษณะบ่งเฉพาะ เพื่อหลีกเลี่ยงการถูกปฏิเสธไม่รับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า จากการศึกษาพบว่า เกิดปัญหาในทางปฏิบัติแก่ผู้ยื่นจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า เนื่องจากนายทะเบียนเครื่องหมายการค้าและคณะกรรมการเครื่องหมายการค้า ยังไม่มีแนวทางการพิจารณาที่ชัดเจนในการรับจดเครื่องหมายตัวหนังสือและตัวเลขที่มีการจัดเรียง ตามบทบัญญัติตามมาตรา 7 วรรคสอง (4) “ตัวหนังสือหรือตัวเลขที่ประดิษฐ์ขึ้น” ปัญหาที่ควรพิจารณาคือ เครื่องหมายการค้าที่ยื่นขอจดทะเบียนจะถูกพิจารณาตามมาตรา 7 วรรคแรกหรือวรรคสองเป็นอันดับแรก หากพบว่าเครื่องหมายการค้ามีลักษณะบ่งเฉพาะเนื่องจากประชาชนแยกแยะสินค้าของตนจากสินค้าของบุคคลอื่นได้จะสามารถจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าได้หรือไม่ และถ้าหากเครื่องหมายการค้าของบุคคลใดที่นำมาจดทะเบียนไม่มีลักษณะดังที่กฎหมายระบุไว้ตามมาตรา 7 วรรคสอง จะถือว่าเป็นเครื่องหมายการค้าที่ไม่มีลักษณะบ่งเฉพาะเสมอหรือไม่ เนื่องจากนายทะเบียนเครื่องหมายการค้าและคณะกรรมการเครื่องหมายการค้านำมาตรา 7 วรรคสอง มาพิจารณาในการปฏิเสธการรับจดทะเบียนเครื่องหมาย ในขณะที่ศาลมีแนวทางการพิจารณาที่แตกต่างออกไป มีความสอดคล้องกับแนวทางการใช้การตีความกฎหมายของต่างประเทศ อันได้แก่ ประเทศอังกฤษ ประเทศออสเตรเลีย และประเทศญี่ปุ่น มากกว่า นอกจากนี้ การบัญญัติกฎหมายเครื่องหมายการค้ามาตรา 7 วรรคสอง ที่แตกต่างจากต่างประเทศถูกนำมาใช้ประกอบการปฏิเสธการรับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ทำให้เครื่องหมายการค้าจำนวนมากมิได้รับการพิจารณาให้รับการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ทั้งนี้ แม้ว่าในปัจจุบันได้มีการแก้ไขปรับปรุงคู่มือการพิจารณารับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้า ฉบับปี พ.ศ. 2565 แล้ว แต่ยังคงเกิดปัญหาในการพิจารณา เนื่องจากคู่มือฉบับดังกล่าวนั้นใช้เป็นหลักเกณฑ์สำหรับการปฏิบัติงานของนายทะเบียนและอำนาจในการใช้ดุลพินิจและการตีความนั้นยังคงขึ้นอยู่กับตัวของนายทะเบียนนั้นเอง ดังนั้น เพื่อให้นายทะเบียนเครื่องหมายการค้า คณะกรรมการเครื่องหมายการค้า และศาล สามารถมีหลักเกณฑ์ในการพิจารณาได้อย่างมีมาตรฐานเดียวกันและเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมและเกิดความชัดเจนในการพิจารณา จึงควรแก้ไขมาตรา 7 แห่งพระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ.2534 โดยเฉพาะในส่วนของมาตรา 7 วรรคสอง เพื่อความแน่นอนในการพิจารณารับจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าที่มีลักษณะบ่งเฉพาะ