DOI: 10.14457/tu.the.2020.711
title: การหยุดเติมเสียงในภาษาไทย: ลักษณะทางกลสัทศาสตร์และอิทธิพลของอายุและหัวข้อเรื่อง

description: งานวิจัยนี้ศึกษาและเปรียบเทียบการหยุดเติมเสียงประเภทพยางค์เดี่ยวในภาษาไทยใน 3 แง่มุม คือ การใช้ (จำนวนการปรากฏ รูปการปรากฏ และรูปแบบของการหยุดเติมเสียง) ค่าระยะเวลา และลักษณะทางกลสัทศาสตร์ (ค่าความถี่มูลฐาน (F0) และค่าความถี่ฟอร์เมินต์ที่ 1 และ 2 (F1 และ F2)) โดยพิจารณาปัจจัยด้านอายุและความซับซ้อนของหัวข้อเรื่อง กลุ่มตัวอย่างเป็นคนไทย เพศหญิง จำนวน 31 คน แบ่งออกเป็น 2 กลุ่มตามช่วงอายุ คือ กลุ่มอายุ 25 – 35 ปี จำนวน 16 คน และ 55 – 65 ปี จำนวน 15 คน และวิเคราะห์ข้อมูลจากเสียงพูด (ประมาณ 593 ไฟล์เสียง) ของกลุ่มตัวอย่างในการพูดเดี่ยว (monologue) อธิบายรายละเอียดจากคลิปที่ได้ชม (ความยาวเสียงพูดประมาณคลิปละ 1 – 2 นาทีต่อคน) และการอ่านรายการคำพยางค์โดดในกรอบประโยคผลการศึกษาในภาพรวมพบว่า กลุ่มตัวอย่างมีแนวโน้มจะใช้การหยุดเติมเสียงทั่วไป (เช่น ‘เอ่อ’ ‘อืม’) มากกว่าการหยุดเติมเสียงแบบไทย (เช่น ‘ก็’ ‘แบบ’) โดยคำเติมช่วงเงียบที่กลุ่มตัวอย่างใช้มากที่สุด 3 ลำดับแรกคือ ‘เอ่อ’ ‘อ่า’ และ ‘ก็’ ส่วนองค์ประกอบในการหยุดเติมเสียงมี 4 รูปแบบ คือ 1) ช่วงเงียบ (silence)-คำเติมช่วงเงียบ (pause filler) 2) คำเติมช่วงเงียบ-ช่วงเงียบ 3) ช่วงเงียบ-คำเติมช่วงเงียบ-ช่วงเงียบ และ 4) คำเติมช่วงเงียบที่ปรากฏลำพัง โดยรูปแบบที่ 3 ปรากฏมากที่สุด ทั้งนี้ค่าระยะเวลาเฉลี่ยของคำเติมช่วงเงียบที่ปรากฏในแต่ละรูปแบบมีความแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยคำเติมช่วงเงียบมีค่าระยะเวลาเพิ่มมากขึ้นเมื่อปรากฎร่วมไปกับช่วงเงียบ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในรูปแบบที่ 3ผลการเปรียบเทียบค่าระยะเวลาและลักษณะทางกลสัทศาสตร์ของเสียงสระในคำเดียวกันที่ปรากฏในการหยุดเติมเสียงในการพูดเดี่ยวและคำพยางค์โดดจากการอ่านรายการคำพบว่า ค่าระยะเวลาเฉลี่ยของเสียงสระในการหยุดเติมเสียงมีค่ามากกว่าคำพยางค์โดดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ส่วนค่าเฉลี่ยของค่า F0 F1 และ F2 ของการหยุดเติมเสียงและคำพยางค์โดดไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาการเคลื่อนที่ของ F0 พบว่า การเคลื่อนที่ของ F0 ของการหยุดเติมเสียงมีความราบเรียบ (flat) มากกว่าคำพยางค์โดด อีกทั้งค่าเฉลี่ยของค่า F1 และ F2 ของการหยุดเติมเสียงมีแนวโน้มที่จะมุ่งเข้าสู่ศูนย์กลางของพื้นที่สระมากกว่าคำพยางค์โดด และเป็นที่น่าสังเกตว่าการหยุดเติมเสียงที่ปรากฏมากที่สุด (เช่น ‘เอ่อ’ ‘อ่า’ ‘ก็’ ‘อืม’) จะประกอบด้วยสระกลาง (central vowel) หรือสระหลัง (back vowel) ด้านอิทธิพลของปัจจัยด้านอายุพบว่า ทั้งกลุ่มอายุ 25 – 35 ปี และ 55 – 65 ปี มีลักษณะการใช้การหยุดเติมเสียงหลากหลายคำและหลากหลายรูปแบบใกล้เคียงกัน แต่กลุ่มอายุ 25 – 35 ปี มีแนวโน้มของความถี่การปรากฏของการหยุดเติมเสียงสูงกว่ากลุ่มอายุ 55 – 65 ปี ทั้งนี้เมื่อเปรียบเทียบค่าระยะเวลาและลักษณะทางกลสัทศาสตร์ของเสียงสระที่ปรากฏในการหยุดเติมเสียงของทั้งสองกลุ่มพบว่า ค่าเฉลี่ยของค่าระยะเวลาและค่า F2 ของทั้งสองกลุ่มไม่แตกต่างกัน ในขณะที่ค่าเฉลี่ยของค่า F0 และ F1 ของกลุ่มอายุ 25 – 35 ปี มีแนวโน้มที่จะสูงกว่ากลุ่มอายุ 55 – 65 ปี อย่างมีนัยสำคัญด้านความซับซ้อนของหัวข้อพบว่า ผู้พูดมีความถี่การปรากฏของการหยุดเติมเสียงสูงกว่าเมื่อพูดในหัวข้อที่มีความซับซ้อนน้อยกว่าอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาการพูดติดขัดรูปแบบอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น การหยุดแบบเงียบ การกล่าวซ้ำ การปรับแก้ ฯลฯ พบว่า อัตราการพูดติดขัด (disfluency rate) อาจจะเพิ่มขึ้นเมื่อผู้พูดต้องพูดในหัวข้อที่มีความซับซ้อนมากกว่าผลการศึกษาแสดงให้เห็นรูปแบบที่ชัดเจนและน่าสนใจของการหยุดเติมเสียงในภาษาไทยและได้อภิปรายเปรียบเทียบกับผลการศึกษาในภาษาอื่น ๆ ซึ่งสามารถนำไปใช้เป็นแนวทางในการศึกษาการหยุดเติมเสียงของคนไทยในกลุ่มอื่น ๆ เช่น กลุ่มผู้ที่มีภาวะบกพร่องทางการใช้ภาษา และนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาระบบการรู้จำเสียงพูดภาษาไทย