DOI: 10.17026/dans-29a-82t2
title: Bureauonderzoek en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Espoortstraat 257 te Enschede Gemeente Enschede

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van Envita Almelo een archeologisch bureauonderzoek en een karterend bodemonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Espoortstraat 257 te Enschede, Gemeente Enschede. Het betreft het voornemen om het gebruik van woonzorgcomplex De Merelhof te wijzigen naar reguliere woningen. Ten behoeve van de ontwikkeling wordt een gebouwde parkeervoorziening gerealiseerd waar (nog te slopen)garageboxen aanwezig zijn. Het plangebied heeft een omvang van circa 1.500 m². De exacte verstoringsdiepte is onbekend, maar zal circa 2 meter minus maaiveld bedragen. De archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente Enschede (2005) geeft voor het plangebied een hoge verwachting en het ligt in onderzoeksgebied B. Hiervoor geldt een vrijstelling voor bodemingrepen tot 500 m². Het door Hamaland Advies uitgevoerde onderzoek bestaat uit een KNA conform bureauonderzoek dat aangevuld is met een inventariserend veldonderzoek middels boringen (karterende fase) om de intactheid van de bodemopbouw te toetsen en de aanwezigheid van vindplaatsen vast te stellen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Het bureauonderzoek toont aan dat er zich mogelijk archeologische vindplaatsen vanaf de prehistorie tot en met de Nieuwe Tijd in het plangebied zouden kunnen bevinden. Dit wordt echter niet gestaafd door waarnemingen in de omgeving.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De aanleg van de bebouwing en het erf in 1965 heeft waarschijnlijk voor een aanzienlijke bodemverstoring gezorgd. Onbekend is echter tot hoe diep de bodem daadwerkelijk is verstoord. Onderzoeken rondom het plangebied tonen aan dat de bodem in de bebouwde omgeving niet geheel intact is. Door de afdekkende werking van het meer dan 50cm dikke eerddek zijn archeologische vindplaatsen naar verwachting niet bewaard gebleven. Wat betreft landschappelijke ligging en verwacht oorspronkelijk bodemtype (hoge zwarte enkeerdgrond op een grondmorenewal) geeft het booronderzoek een overeenstemmend beeld met dat wat verwacht werd op basis van het bureauonderzoek.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De bodemopbouw is vrij uniform en bestaat uit een verharding van betonklinkers op straatzand (ophoogzand). Vanaf een diepte van 40 tot 70 cm-mv wordt de oorspronkelijke bodem aangetroffen. Deze bestaat uit een dunne subrecente bouwvoor. In boring 4 is hierin een scherf industrieel aardewerk aangetroffen uit de periode 1850 tot 1900. Onder deze oorspronkelijke bouwvoor bevindt zich een oorspronkelijke eerdlaag die bij alle boringen een geringe bijmenging bevat aan steenkoolfragmenten en baksteenpuin. Deze eerdlaag gaat op een diepte variërend van 85 cm-mv (boring 3) tot 95 cm-mv (boring 5) over in de top van het onderliggende dekzand. Dit dekzandpakket wordt gekenmerkt door roestvlekken als gevolg van een sterk fluctuerende grondwaterstand. De oorzaak hiervan is de aanwezigheid van ondiepe keileem. De keileemlaag bevindt zich op een diepte van variërend van 165 cm-mv (boring 6) tot 200 cm-mv (boring 2 en 5). Het dekzandpakket is dus niet dikker dan 50 tot 70 cm. Het groengrijze keileempakket is slechts 30 cm dik en gaat dan over in grof grind en grove zandige leem. Dit is kenmerkend voor grondmoreneafzettingen. Bij het uitzeven van de afzonderlijke bodemlagen zijn geen relevante archeologische indicatoren aangetroffen. Wel kan op basis van het vondstmateriaal bepaald worden dat de aanwezige eerdlaag in de nieuwe tijd is gevormd. De afdekkende subrecente bouwvoor is in de tweede helft van de 19e eeuw gevormd. Op grond van de resultaten van het karterend booronderzoek kan geconcludeerd worden dat in het plangebied geen aanwijzingen zijn aangetroffen voor een archeologische vindplaats. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Onder het gebouw is niet geboord. Verwacht mag worden dat ook dit pand de gebruikelijke regionale funderingsmethode heeft en op het dekzand is gefundeerd. De fundering onder het gebouw is daarbij tot onder de archeologische waardevolle lagen gerealiseerd. Daarmee zijn vindplaatsen verstoord en/of verwijderd. Op basis van de onderzoeksinspanning, waarbij bij 5 van de 6 boringen een grotendeels intact bodemprofiel is geconstateerd, maar geen archeologisch relevante indicatoren zijn aangetroffen, is er geen reden om archeologische waarden aan te kunnen treffen in het plangebied. Vanwege de afwezigheid van archeologische indicatoren of relevante archeologische niveaus adviseert Hamaland Advies om geen vervolgonderzoek in het plangebied te laten uitvoeren en het plangebied vrij te geven voor ontwikkeling. Er zijn voor de archeologie geen gevolgen vanuit de voorgenomen bodemingrepen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (Gemeente Enschede), die vervolgens een selectiebesluit neemt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;De resultaten en aanbevelingen uit dit rapport zijn op 9 augustus 2014 getoetst en onderschreven door het bevoegd gezag, Gemeente Enschede en diens adviseur, de Regionaal Archeoloog van Twente (drs. J.A.M. Oude Rengerink). Op grond van de beoordeling heeft de regioarcheoloog namens gemeente Enschede geadviseerd om geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de Regioarcheoloog van Twente.&lt;/p&gt;