DOI: 10.17026/dans-xh2-b3vq
title: Workum, Werenfriduskerk (Gemeente Súdwest- Fryslân, Fr.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Karterend Veldonderzoek (IVO-O)

description: &lt;p&gt;Op 21 september 2021 is in delen van het plangebied St. Werenfriduskerk te Workum, Súdwest-Fryslân, een karterend archeologisch booronderzoek uitgevoerd. De aanleiding voor het onderzoek is de geplande herinrichting van vier delen van het plangebied. Het doel van het onderzoek is om vast te stellen wat de kans is op de aanwezigheid van archeologische waarden. Het karterend onderzoek bestaat uit een bureauonderzoek en een veldonderzoek (IVO-O). Bij het bureauonderzoek zijn bronnen geraadpleegd op het gebied van fysische geografie, archeologie en historische geografie. Bij het veldonderzoek zijn zes grondboringen uitgevoerd. Het terrein bevindt zich in de historische kern van Workum (AMK-nummer 9901). Volgens het gespecificeerd verwachtingsmodel zijn eventueel aanwezige dekzandkoppen in de ondergrond van het plangebied tot en met het midden van het neolithicum (zie Appendix IV voor de archeologische periodes) bewoonbaar geweest. Resten uit de periode ijzertijd tot en met de middeleeuwen kunnen in en op de top van het Hollandveen aanwezig zijn. Na de volle middeleeuwen is het veen bedekt geraakt met kwelderafzettingen. Daterend vanaf deze periode tot en met de nieuwe tijd kunnen in deze afzettingen archeologische resten aanwezig zijn van eerdere gebouwen zoals de voorganger van de huidige kerk. Omdat het kerkhof elders ligt, worden geen resten van begravingen verwacht. Om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen zijn in het plangebied zes verkennende gutsboringen uitgevoerd in een dichtheid van ongeveer tien boringen per hectare. Uit de resultaten van het booronderzoek blijkt dat in het plangebied binnen 3 meter -NAP (= 2,25 – 2,75 meter beneden maaiveld) geen dekzandkoppen aanwezig zijn. In de ondergrond is een pakket Hollandveen aangetroffen waarvan de top tussen 2 en 1,5 meter -NAP ligt (= vanaf 1,50 – 2,00 meter beneden maaiveld). Dit hoogteverschil is vrijwel zeker veroorzaakt door erosie van de top van het veen. Het geërodeerde veen is her-afgezet als brokken en lagen in de boven het veen gelegen kwelderklei. De top van deze kwelderklei is op de meeste boorpunten opgenomen in een vergraven pakket van met puin vermengde klei. Dit kleipakket is zeer waarschijnlijk ontstaan tijdens de sloop van de voorganger van de huidige kerk. Ten westen van de huidige kerk is op één boorpunt ondoordringbaar baksteen aangetroffen. Mogelijk betekent dit dat nog funderingsresten van de oorspronkelijke kerk in de ondergrond aanwezig zijn. Langs de zuidrand van het plangebied is op één boorpunt een pakket humeuze klei zonder puin aangetroffen. Hierin komen wel houtskooldeeltjes en brokjes leem voor. Mogelijk betreft het hier een stedelijk ophogingspakket zoals dit tijdens eerder onderzoek ook aan de overzijde van de weg is aangetroffen. Voor het achterterrein is uit de bureaustudie geen bebouwing of menselijk gebruik bekend tot de bouw van de huidige kerk. Bovendien bleek in de boringen dat de bodem hier slechts verstoord is met vergraven klei en wat puin, in veel mindere mate dan dichter bij de kerk. Op basis hiervan kan de verwachting voor dit deel omlaag worden bijgesteld.&lt;/p&gt;