DOI: 10.17026/ar/hfoyeb
title: Plangebied Zanderij Zuid 3 te Castricum, gemeente Castricum; actualisatie archeologisch vooronderzoek
title: een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP RAPPORT 5864

description: In opdracht van C. Nelis bouw en ontwikkeling heeft RAAP in november 2020 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Zanderij Zuid 3 te Castricum in de gemeente Castricum (Leuvering, 2021). Op grond van het advies dat op basis van dat onderzoek werd geformuleerd zijn er enkele wijzigingen in de ontwikkeling van het gebied doorgevoerd, om de archeologische waarden in het
plangebied te ontzien. Naar aanleiding is genoemd rapport geactualiseerd en wordt een nieuw advies uitgebracht uitgaande van de gewijzigde plannen. Het onderzoeksgebied van deze actualisatie is dezelfde als die van het in 2020 uitgevoerde onderzoek. Er is in het kader van de actualisatie geen aanvullend veldonderzoek uitgevoerd. Op grond van eerder uitgevoerde onderzoeken ten westen en ten zuiden van het plangebied geldt binnen het plangebied de verwachting dat er in de ondergrond intact Oud Duinzand aanwezig is, waarin mogelijk een cultuurlaag aanwezig is (naar verwachting tussen 0 en -1 m NAP), waarin archeologische resten vanaf de ijzertijd aanwezig kunnen zijn. De resultaten van het veldonderzoek sluiten goed aan op hetgeen op grond van de eerdere onderzoeken in de omgeving werd verwacht. Er blijkt inderdaad intact (Oud) Duinzand in de ondergrond aanwezig te zijn. Dit duinzand dekt een door het Oer-ij gevormd getijdenlandschap af. In een groot aantal boringen is een humeuze, vaak kalkloze zandlaag aangetroffen die zich in het onderste deel van het duinzand of direct op de getijdenafzettingen van het Oer -ij bevindt. Deze humeuze laag wordt geïnterpreteerd als een mogelijke cultuurlaag ( figuur ). De top van deze mogelijke cultuurlaag ligt steeds binnen de range 0,2 tot -0,5 m NAP, wat goed overeenkomt met de ten westen van het plangebied door Hollandia Archeologen en MUG ingenieursbureau aangetroffen cultuurlaag. Of de cultuurlaag binnen het huidige plangebied in de getijdenafzettingen van het Oer -IJ of binnen het pakket duinzand is gevormd, is op grond van de resultaten van de boringen niet altijd met zekerheid te zeggen. Indien er geen dunne kleilaagjes in de zandige getijdenafzettingen aanwezig zijn lijken ze sterk op het afdekkende duinzand. Het aardewerk dat in boring 15 in de cultuurlaag is aangetroffen dateert in de periode late ijzertijd – Romeinse tijd, wat er op wijst dat de cultuurlaag op die plek in de
getijdenafzettingen is gevormd, aangezien het plangebied pas later is overstoven met duinzand. Naast het aardewerk in boring 15 is in boring 2 en 9 houtskool en in boring 8 verbrande leem aangetroffen. 
Op grond van deze resultaten wordt de kans groot geacht dat er op de percelen ten noorden van de kaasfabriek een vindplaats aanwezig is. Ook in de meeste boringen tussen de Zanderijweg en de Oude Schulpweg is de mogelijke cultuurlaag aangetroffen. Ondanks het feit dat er hier geen indicatoren zijn aangetroffen in de boringen kan niet worden uitgesloten dat zich ook hier archeologische resten in de ondergrond bevinden. Op het grote graslandperceel ten zuiden van de oude kaasfabriek is in de boringen geen humeuze laag aangetroffen, afgezien van boring 40 en 41. De ondergrond is ter plaatse van dit perceel over het algemeen ook dieper verstoord dan in de rest van het plangebied; gemiddeld tot zo’n 1 m beneden maaiveld. De reden voor deze diepere verstoring wordt uit de boringen niet duidelijk en ook historische kaarten geven hier geen duidelijke verklaring voor. Naast de aan de cultuurlaag gerelateerde mogelijke archeologische resten dient binnen het plangebied rekening gehouden te worden met resten en sporen uit de Tweede Wereldoorlog. Het plangebied wordt aan de westzijde namelijk begrensd door een tankmuur. Dit maakt het aannemelijk dat er binnen het plangebied, met name langs de westelijke rand, sporen uit de Tweede Wereldoorlog in de ondergrond aanwezig zijn. Op basis van de resultaten van het veldonderzoek en de actualisatie van het rapport naar aanleiding van de aangepaste plannen blijkt dat in het plangebied geen archeologische resten bedreigd worden. Het plan is in de periode tussen het verschijnen van het oorspronkelijke rapport van het veldonderzoek (Leuvering, 2021) en deze actualisatie zodanig aangepast dat het archeologisch niveau binnen het plangebied wordt ontzien. Daarom wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) noodzakelijk geacht. Echter, indien binnen het plangebied in de toekomst werkzaamheden gaan plaatsvinden die dieper reiken dan het vastgestelde archeologisch niveau (de cultuurlaag met archeologische indicatoren), wordt wel vervolgonderzoek geadviseerd. Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Castricum, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.