DOI: 10.17026/dans-xkh-w7sb
title: 14015082 LWL.WRL.ARC Eindrapportage archeologisch onderzoek natuurvriendelijke oever Middelste Wetering deelgebied De Laar te Herwijnen

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de verzamelde landschappelijke gegevens liggen de noordelijke helft en het zuidelijke deel van het plangebied binnen de oeverwallen van crevassen die ontstaan zijn tijdens de actieve fase van de stroomgordel van Eigen Blok. De stroomgordel van Eigen Blok was actief van circa 3636 tot 2487 voor Chr. (circa 5650 tot 4500 jaar geleden). Mogelijk waren deze oeverwallen voldoende geschikt voor bewoning in de perioden vanaf het Laat-Neolithicum tot en met de IJzertijd. De crevassen zullen vervolgens vanaf naar verwachting de Romeinse tijd zijn afgedekt door een jonger en reliëf vereffend pakket komklei of door veengroei, waardoor de omstandigheden voor bewoning minder/niet geschikt waren. Vanaf deze tijd lag had het gehele plangebied een ligging in een komgebied. Het centraal-zuidelijke deel van het plangebied heeft altijd in een komgebied gelegen en zal door de zeer natte/drassige omstandigheden nooit een gunstige bewoningslocatie zijn geweest. In de omgeving van het plangebied zijn tot op heden alleen archeologische resten aangetroffen die gerelateerd zijn aan het kasteel Leijenburg. Deze heeft circa 200 meter ten zuiden van het plangebied op de zuidflank van de rivier-inversierug gestaan waar ook het zuidelijke deel van het plangebied binnen ligt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de noordelijke helft en het zuidelijke deel van het plangebied is de kans middelhoog op het aantreffen van archeologische resten in principe daterend vanaf het Laat-Neolithicum t/m de IJzertijd. Vanaf waarschijnlijk de Romeinse tijd werden de noordelijke helft en het zuidelijke deel van het plan-gebied steeds minder geschikte bewoningslocatie. Voor de perioden Romeinse tijd, Middeleeuwen en Nieuwe tijd is de kans op het voorkomen van resten voor de noordelijke helft en het zuidelijke deel van het plangebied dan ook laag. Voor het centraal-zuidelijke deel van het plangebied is de kans op het voorkomen van resten laag voor het gehele Holocene pakket.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologische resten uit het Laat-Neolithicum t/m de IJzertijd worden binnen de noordelijke helft en het zuidelijke deel van het plangebied verwacht in de top van de crevasse-/oeverwalafzettingen ge-vormd tijdens de actieve fase van de stroomgordel van Eigen Blok. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat de bodemopbouw vanaf het maaiveld tot gemiddeld 60 cm -mv bestaat uit een pakket matig siltige klei. In het zuidelijke deel van het plangebied is deze kleilaag wat dikker, tot maximaal 90 cm -mv. Onder dit kleipakket bevindt zich een zwak tot sterk kleiig veenpakket, tot gemiddeld 200 cm -mv. In het zuidelijke deel van het plangebied bevindt zich in het veenpakket een laag van grijsbruin gekleurde, kalkloze, venige klei. Onder het veenpakket bevindt zich tot in ieder geval 300 cm -mv, weer een laag, ma-tig tot sterk siltige (zware) klei, waarbij in de top een laklaag/vegetatiehorizont aanwezig is. Zowel in het uiterst noordelijke als zuidelijke deel van het plangebied ligt de top van deze kleilaag iets hoger ten opzichte van NAP. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het onderste aangetroffen kleipakket betreft waarschijnlijk afzettingen die zijn afgezet tijdens het bestaan van de stroomgordel van Eigen Blok en daarbij de diverse crevassen/smalle anastomoserende geulen. Op basis van de textuur en het voorkomen van veel resten riet in de laklaag/vegetatiehorizont, had het plangebied te maken met natte/drassige condities nadat het crevassen, en daarmee de stroomgordel van Eigen Blok, verlaten werden door de Rijn. Het zal waarschijnlijk ook niet lang hebben geduurd voordat veengroei ging plaatsvinden. Wel vond er steeds inspoeling van overstromingsklei (komklei) plaats tijdens hoogwaterperioden/overstromingen. Het naar het noorden toe uitwiggend pakket venige klei in het zuidelijke deel van het plangebied is waarschijnlijk afgezet toen het meandergordelcomplex van Enspijk en Mert actief was, dat verder ten zuidoosten van het plangebied ligt. Met het ontstaan van de Waal, en voordat bedijking plaatsvond, is het bovenste pakket komklei afgezet. Waar het kleiige veenpakket begint binnen 80 cm -mv is sprake van een drechtvaaggrond, anders betreft het aanwezige bodemprofiel een kalkloze poldervaaggrond.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De geplande graafwerkzaamheden reiken tot maximaal 0,9 m -mv, waardoor er alleen verstoringen worden veroorzaakt in afzettingen die op basis van het bureauonderzoek een lage archeologische verwachting hebben op het aantreffen van archeologische resten. Afzettingen die zijn afgezet tijdens het bestaan van de stroomgordel van Eigen Blok zullen niet worden verstoord. Daarnaast dient de worden afgevraagd op de top van de afzettingen die zijn afgezet tijdens het bestaan van de stroom-gordel van Eigen Blok, en daarbij de diverse crevassen/smalle anastomoserende geulen, een geschikt woonniveau vormde. De aanwezigheid van resten riet in de laklaag/vegetatiehorizont duidt wel op natte/drassige condities nadat het geulsysteem, en daarmee de stroomgordel van Eigen Blok, verlaten werd door de Rijn. Wellicht dient de middelhoge verwachting op het aantreffen van resten uit de perioden Laat-Neolithicum t/m de IJzertijd voor de noordelijke helft en het zuidelijke deel van het plangebied op basis van het verkennend booronderzoek al bijgesteld te worden naar laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat de voorgenomen bodemingrepen geen bedreiging vormt voor het archeologisch erfgoed, omdat de verstoringdiepte zich beperkt tot afzettingen die een lage verwachting hebben op archeologische indicatoren. Daarnaast zijn er in het geïnspecteerde opgeboorde materiaal geen archeologische indicatoren aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de aangetroffen bodemopbouw, de daarbij behorende archeologische verwachting voor de aangetroffen klei- en veenpakketten en de verstoringsdiepte ten aanzien van de geplande graafwerkzaamheden, adviseert Econsultancy om, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien er in de toekomst graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden die dieper gaan dan 200 cm -mv, dan wordt geadviseerd om een vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een archeologisch karterend vervolgonderzoek (IVO-K), om daarmee meer zekerheid te krijgen over de aan- of afwezigheid van archeologische resten in de top van de afzettingen die zijn afgezet in de tijd dat de stroomgordel van Eigen Blok actief was en de daarbij behorende crevassen werden gevormd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit selectieadvies is voorgelegd aan het bevoegd gezag in kwestie, Burgemeester en Wethouders van de gemeente Lingewaal en door middel van een selectiebesluit als zodanig bekrachtigd (advies-notitie van de heer drs. H.J. van Oort, Regioarcheoloog regio Rivierenland, kenmerk: RA323, d.d. 8 april 2014). Met bovenstaand selectieadvies wordt ingestemd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Lingewaal (mevrouw B. Kramer) en diens adviseur (de heer drs. H.J. van Oort, Regioarcheoloog regio Rivierenland) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2014-04-25