DOI: 10.17026/ar/xaft8i
title: Bureauonderzoek Kasteel Sint-Maartensdijk
title: Antea Group Archeologie 2021/51

description: Resultaten
Het kasteel van Sint Maartensdijk is in de periode 1965-1968 gedurende enkele campagnes door de toenmalige Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek onderzocht. Daarbij zochten de archeologen destijds telkens naar de historische hoofdburcht, hetgeen ze in de laatste
campagne in 1968 ook lukt. Als resultaat van drie afzonderlijke campagnes legde men de resten bloot van een hoofdburcht, voorburcht en een tot dan toe onbekende stoeterij aan de westzijde van beide kasteeleilanden. Ook de verbindende houten bruggen werden als fundering of
bruggenhoofd teruggevonden. Zeker de stoeterij en de voorburcht werden archeologie sparend onderzocht: het gravend onderzoek beperkte zich tot het volgen van het muurwerk en alleen af en toe werd een grotere coupure gemaakt. Veel van de archeologische informatie over
bouwwijze en constructie wijze liggen daarmee nog in de bodem ter plaatse besloten.

Op het terrein van de hoofdburcht werd actiever gegraven maar ook hier geldt dat met name de buitenschil aan de bovenzijde is vrij gelegd en dat alleen ter plaatse van de oudste woontoren één of twee vlakken zijn aangelegd. Het muurwerk dat daarmee schuilgaat onder de jongste
muurdelen ligt daarmee ook nog steeds in situ en bevat ongetwijfeld nieuwe informatie over de ontwikkeling van het kasteelterrein en haar bewoners. Na afronding van de veldfase in 1968
heeft de ROB een eerste opgravingsplattegrond met fasering laten verschijnen en zijn er her en der enkele korte berichtjes verschenen. Het vondstmateriaal is daarna opgeslagen in het
provinciaal depot voor bodemvondsten te Middelburg. Vandaaruit werd het in de periode 2004-2005 ontsloten in samenwerking met de Kastelenstichting Holland en Zeeland, hetgeen in 2010 leidde tot een tentoonstelling in de Meestoof en een publicatie met diverse artikelen over het kasteel, haar vondsten en bewoners.

In 2003 werd door de firma Archeomedia een afzonderlijk onderzoek uitgevoerd ten behoeve
van de parkeerplaats van de Maartenshof. Met archeologische boringen maar ook met non-
invasieve onderzoeksmethoden werd daarbij het terrein van de stoeterij nader in beeld gebracht. Op basis van de resultaten van het onderzoek van Archeomedia is vervolgens de herontwikkeling van de Maartenshof mede vormgegeven en werd de parkeerplaats van het complex deels
uitgebreid over het stoeterijterrein.

Advies
Op basis van bovenstaande informatiebronnen kan voor nu gesteld worden dat herontwikkeling, afhankelijk van omvang en diepte van de voorgenomen ingrepen, binnen het plangebied mogelijk is. Daarbij zal dan per bouwplan gekeken moeten worden naar de uiteindelijke locatie. Daarbij
geeft Antea Group als aanbeveling om hierbij zowel de hoofdburcht als de voorburcht te ontzien omdat het archeologisch niveau hier feitelijk direct onder maaiveld begint en de ondergrond rijk is aan archeologische resten (funderingen, grachtvulling en stortkoker concentraties
vondstmateriaal). Het archeologisch gravend onderzoek zal bij beide delen van het kasteelterrein kostbaar worden en daarmee wellicht de exploitatie niet haalbaar. Herontwikkeling op het
terrein van de stoeterij lijkt minder onderzoeksintensief maar ook hier geldt dat hier, in
overeenstemming met het vigerend gemeentelijk beleid, een archeologische onderzoekplicht op ligt. Omdat de stoeterij relatief kort in gebruik is geweest en vermoedelijk als geheel in één fase is opgetrokken in een minder intensieve bebouwing dan de beide kasteeleilanden, lijkt een
gravend onderzoek op deze locatie operationeel eenvoudiger uitvoerbaar. Daarbij geven we als Antea Group mee als overweging dat het voor het begrip van de ontwikkeling van de stoeterij
vanuit inhoudelijke argumenten wenselijk is om de stoeterij als een geheel te onderzoeken en
niet als afzonderlijke onderzoeken per deelplan(gebied).