DOI: 10.17026/dans-zg8-bm3j
title: Voorste Heistraat

description: &lt;p&gt;Op basis van de onderzoeksresultaten kan worden geconcludeerd dat bij de realisering van de plannen mogelijk archeologische waarden zullen worden verstoord. In deze paragraaf worden de conclusies gegeven in de vorm van de antwoorden op de onderzoeksvragen (zie § 1.4). 1. Welke gegevens met betrekking tot archeologische waarden zijn reeds over het plangebied bekend? Uit het plangebied staan geen archeologische monumenten of vindplaatsen geregistreerd. Ook zijn binnen een straal van 1000 m geen vindplaatsen bekend. 2. Wat is - op basis van het bureauonderzoek - de gespecificeerde verwachting ten aanzien van nog onbekende archeologische waarden in het plangebied? Aard en ouderdom: vanwege het ontbreken van een gradiëntzone gold voor aanvang van het veldwerk voor het plangebied een lage archeologische verwachting voor vindplaatsen van jager-verzamelaars (Paleolithicum-Mesolithicum). Op basis van de goede landbouwkundige eigenschappen van de bodem en de ligging van het plangebied in het oude ontginningsgebied ‘De Heide’ werden wel vindplaatsen van landbouwers (Neolithicum t/m Nieuwe tijd) verwacht. Diepteligging: archeologische resten tot aan de Middeleeuwen werden voornamelijk vanaf de basis van het opgebrachte cultuurdek verwacht. Resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd zouden eventueel ook al in het cultuurdek kunnen voorkomen. Gaafheid: recente ingrepen (aanleg drainagebuis en diepploegen) hebben er mogelijk voor gezorgd dat eventuele archeologische resten (deels) verstoord/ vernietigd zijn. 3. Hoe ziet de geomorfologische/bodemkundige opbouw van het plangebied eruit? De afzettingen in het plangebied bestaan uit matig fijn, zwak siltig dekzand. Het gebied is goed ontwaterd. In overeenstemming met wat op basis van het bureauonderzoek werd verwacht, is tijdens het veldwerk een hoge zwarte enkeerdgrond aangetroffen. Ondanks de vele werkzaamheden die in het verleden hebben plaatsgevonden (aanleg drainagesysteem, diepploegen), is het oorspronkelijke bodemprofiel (podzolprofiel) in het oostelijke deel van het plangebied redelijk goed bewaard gebleven. Onder het esdek zijn de restanten van het oorspronkelijke bodemprofiel (B- en BC-horizont) aangetroffen. De bodem in het westelijke deel van het plangebied is tot op grote diepte verstoord. 4. Zijn in het plangebied archeologische waarden aanwezig die (mogelijk) bedreigd worden door de geplande inrichting? Tijdens het karterend booronderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Gezien het voorbehoud op essen betekent dit echter niet dat er geen vindplaats in het gebied aanwezig is. Met name vindplaatsen van landbouwers kunnen tijdens het karterend booronderzoek ‘gemist’ zijn. 5. Indien vindplaatsen worden aangetroffen: wat is de diepteligging, dikte en stratigrafische positie van de archeologische laag waarin de archeologische indicatoren zijn aangetroffen? Niet van toepassing. 6. Is de bodemopbouw in het plangebied zodanig intact dat archeologisch vervolgonderzoek zinvol is? De bodem in het westelijke deel van het plangebied is zodanig verstoord dat eventuele vindplaatsen waarschijnlijk grotendeels vernietigd zijn. Archeologisch vervolgonderzoek is hier dan ook niet zinvol. De bodem in het oostelijke deel van het plangebied is beter bewaard gebleven. Voor de verschillende typen vindplaatsen houdt dit concreet in: 1) vindplaatsen van jager-verzamelaars zullen grotendeels vernietigd zijn, aangezien de top van het oorspronkelijke bodemprofiel, waarin deze zich bevinden, verdwenen is; 2) vindplaatsen van landbouwers, die over het algemeen dieper ingegraven grondsporen bevatten, kunnen goed behouden zijn. In de praktijk wordt het archeologisch vlak vaak in de top van de C-horizont aangelegd, omdat grondsporen hier het beste leesbaar zijn. Aangezien de C-horizont in vrijwel het gehele oostelijke deel van het plangebied intact is, kan archeologisch vervolgonderzoek dan ook zeker aanvullende informatie opleveren. 6. Is in het plangebied vervolgonderzoek noodzakelijk en welke methoden zouden hierbij kunnen worden ingezet? Ja: zie § 5.2. 5.2 Aanbevelingen Het plangebied ligt in het oude ontginningsgebied ‘De Heide’ dat in ieder geval vanaf 1791 continu in gebruik in geweest (akkercomplexje van circa 50 ha) en mogelijk al in de loop van de Middeleeuwen in cultuur is gebracht. Het gebied is goed ontwaterd en de gronden zijn van nature waarschijnlijk relatief vruchtbaar. Op basis hiervan geldt voor het gebied een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen van landbouwers. Hoewel tijdens het veldwerk geen vindplaatsen zijn aangetroffen, kan het niet worden uitgesloten dat er toch (relatief intacte) vindplaatsen van landbouwers in het plangebied aanwezig zijn. Dit zou met name in het oostelijke deel van het plangebied - waar relatief intacte bodemprofielen zijn aangetroffen - het geval kunnen zijn. Vandaar dat wordt aanbevolen om in dit deel van het plangebied aanvullend archeologisch onderzoek te laten verrichten (figuur 4). Geadviseerd wordt om dit vervolgonderzoek te laten plaatsvinden in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (inventariserend veldonderzoek, waarderende fase; bijlage 3). Eventueel kan het proefsleuvenonderzoek worden vervangen door archeologische begeleiding van de werkzaamheden in de bouwput conform het protocol proefsleuven. Dit houdt in dat de bouwput gelijk wordt gesteld aan het archeologisch vlak. Het werk van de archeologen mag hierbij echter niet worden belemmerd. Een archeologische begeleiding zou de doorlooptijd van het vervolgonderzoek aanzienlijk bespoedigen; er kan immers gelijk met de voorbereidende werkzaamheden ten behoeve van de realisatie van de stal worden begonnen. Gezien de omvang van de bouwput moet de opdrachtgever er echter rekening mee houden dat de kosten bij een archeologische begeleiding mogelijk hoger uitvallen. Zowel het proefsleuvenonderzoek, als de archeologische begeleiding dienen plaats te vinden op basis van een goedgekeurd Programma van Eisen (PvE). Dit PvE dient voor aanvang van het onderzoek te worden opgesteld door een senior-archeoloog. Bovendien kan op beide onderzoeken, indien daartoe aanleiding is, een archeologische opgraving volgen. Bij voorkeur vindt dit onderzoek aansluitend plaats. Gezien de verstoringen wordt voor het westelijke deel van het plangebied geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. 5.3 Tot slot Bij bodemverstorende activiteiten dient de uitvoerder te allen tijde alert te zijn op het voorkomen van archeologische resten. Bij aantreffen hiervan, dient, conform de Monumentenwet (2007), melding te worden gemaakt bij de bevoegde overheid (gemeente Oirschot) of het meldpunt archeologische bodemvondsten van de provincie. Leden van de ‘Heemkunde Kring Den Beerschen Aard’ hebben aangegeven graag geïnformeerd te worden bij aanvang van eventueel vervolgonderzoek.&lt;/p&gt;