DOI: 10.17026/ar/wr1b3o
title: Compensatiegebied Zandhagedis te Ede, gemeente Ede.
title: Archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).
title: RAAP-RAPPORT 7728

description: &lt;p&gt;In opdracht van de gemeente Ede heeft RAAP in maart 2025 een archeologisch vooronderzoek in de 
vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor de aanleg 
van een compensatiegebied voor de zandhagedis.
&lt;p&gt;Het plangebied ligt grotendeels binnen een afspoelingswaaier met een intact dun pakket dekzand Aan 
deze landschappelijke eenheid is een hoge archeologische verwachting toegekend. Een klein deel van 
het plangebied snijdt een zone met erosiewaaiers en stuifzand. Aan deze zone is een middelhoge 
archeologische verwachting toegekend.
&lt;p&gt;Binnen het zuidelijke deel van het plangebied staan in ARCHIS reeds vondsten bekend uit de perioden 
mesolithicum-neolithicum, neolithicum-bronstijd, bronstijd-ijzertijd en middeleeuwen. Daarnaast is bij 
een onlangs uitgevoerde inspectie van de ontgraving van stobbenlocaties binnen deze zone 
prehistorisch aardewerk en vuursteen en mogelijk prehistorische sporen.
&lt;p&gt;Op historische kaarten is te zien dat het plangebied tot ver in de negentiende eeuw nog bestond uit 
heidegronden en deze situatie blijft grotendeels gehandhaafd tot in de twintigste eeuw. In de eerste 
helft van de twintigste eeuw wordt het terrein geleidelijk volledig in gebruik genomen als bos. Pas in de 
jaren 1970 wordt het onderhavige plangebied vrijgemaakt en gehouden ten behoeve van de 
hoogspanningsleidingen.
&lt;p&gt;Het booronderzoek toont aan dat binnen het plangebied grootschalige egalisatie heeft plaatsgevonden, 
mogelijk deels bij de aanplant van het bos in de eerste helft van de twintigste eeuw, maar zeer 
waarschijnlijk (ook) bij het rooien en vrijhouden van het bos onder de hoogspanningsleidingen. In het 
zuidelijke deel heeft deze egalisatie mogelijk in mindere mate plaatsgevonden, daar aan de basis van 
de bouwvoor oudere akkerlagen kunnen worden herkend. In hoeverre deze daadwerkelijk kunnen 
worden toegeschreven prehistorische akkers (Celtic fields) of wellicht toch jonger zijn moet echter op 
basis van het onderhavige onderzoek in het midden worden gelaten.
&lt;p&gt;Het plangebied is gelegen in een archeologisch relevant gebied, waar al vanaf de steentijd ac tiviteiten 
zullen hebben plaatsgevonden. Bij egalisatiewerkzaamheden in de twintigste eeuw zal de top van het 
archeologische niveau echter al grotendeels zijn verdwenen. De vondstlaag, maar ook ondiepere 
sporen zullen niet meer aanwezig zijn.
&lt;p&gt;De aanwezigheid van diepere en mogelijk solitair gelegen sporen (zoals graven) is echter niet uit te 
sluiten. Deze sporen worden bedreigd indien graafwerkzaamheden reiken tot in de ongeroerde 
natuurlijke ondergrond, daarom wordt geadviseerd dergelijke werkzaamheden zo veel mogelijk te 
vermijden. Indien dit niet mogelijk is (bijvoorbeeld bij het graven van poelen) wordt geadviseerd 
eventuele archeologische resten voortijdig in kaart te brengen middels een archeologisch 
proefsleuvenonderzoek. Eventueel zou een dergelijk onderzoek in overleg met het bevoegd gezag 
kunnen worden gecombineerd met de civieltechnische werkzaamheden in de vorm van een 
archeologische begeleiding.