DOI: 10.17026/dans-x7x-pzqn
title: Rotterdam Havenkwartier Katendrecht. Een bureauonderzoek en een verkennend inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen.
title: BOORrapporten 660

description: &lt;p&gt;In opdracht van Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam heeft het team Onderzoek en Rapportage van Archeologie Rotterdam (BOOR) in januari-februari 2019 een verkennend inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het plangebied Havenkwartier Katendrecht te Rotterdam (in de gelijknamige gemeente). Dit onderzoek, dat beperkt is gebleven tot het binnen het plangebied gelegen onderzoeksgebied, bestond uit het verrichten, beschrijven en analyseren van vier mechanische boringen. Er is geboord vanaf het maaiveld tot maximaal 8,68 m - NAP (12,00 m - mv). Voorafgaand aan het veldonderzoek is voor het gebied een bureauonderzoek uitgevoerd. De onderzoeken zijn verricht, omdat het plangebied heringericht zal worden, waarbij grondroerende werkzaamheden worden uitgevoerd. Op het terrein zal een woningcomplex worden gebouwd dat wordt onderkelderd (gedeeltelijk) en onderheid. Indien archeologische waarden aanwezig zijn, kunnen deze bij de werkzaamheden worden aangetast of vernietigd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek, waarbij onder meer is gekeken naar de historische situatie, de bodemopbouw ter plaatse en de bekende archeologische waarden in de omgeving van het plangebied, komt naar voren dat voor het gehele plangebied een onbekende archeologische verwachting geldt voor vindplaatsen uit de periode Mesolithicum-Bronstijd. In de omgeving van het plangebied zijn namelijk verschillende typen afzettingen van de Formatie van Echteld aangetroffen. Daarnaast geldt voor het gehele plangebied een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de IJzertijd en de Romeinse tijd in de top van het veen (Formatie van Nieuwkoop). Voor vindplaatsen uit de Middeleeuwen (tot in de 12e eeuw) geldt een lage archeologische verwachting. Tot slot geldt voor met name de oostelijke helft van het plangebied een zeer hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen B en Nieuwe tijd. Dit hangt samen met de mogelijke aanwezigheid in de ondergrond van de oostelijke dijk van de Katendrechtsche of Katendrechtse Polder, aangelegd in de periode eind 14e eeuw-begin 15e eeuw. Gerelateerd hieraan kunnen archeologische resten van bebouwing, zoals zichtbaar is op de kadastrale kaart uit 1811-1832, gevonden worden. De verwachte archeologische waarden kunnen aangetroffen worden op (en mogelijk in de top van) de oever- en/of uiterwaardenafzettingen van de Nieuwe Maas (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren en/of Formatie van Echteld).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het verkennend inventariserend veldonderzoek blijkt de diepere ondergrond in het onderzoeksgebied bestaat uit stroomgordelafzettingen (Formatie van Echteld). Mogelijk zijn onderin geul- of beddingafzettingen en bovenin verlandingsafzettingen aangeboord, maar dit is niet zeker. Op grond van niet-archeologische sonderingen wordt de basis van de fossiele geul, vermoedelijk de zogenaamde Muidensche vloedkreek, op een diepte tussen circa 15,0 m en 14,0 m - NAP verwacht. Naar boven toe gaan de kalkrijke afzettingen, op gemiddeld 3,52 m - NAP (6,87 m - mv), geleidelijk tot diffuus over in kalkloze komafzettingen. Deze kunnen gerekend worden tot dezelfde lithostratigrafische eenheid. De intacte top van het gehele pakket van de Formatie van Echteld bevindt zich op gemiddeld 2,92 m - NAP (6,31 m - mv). Hierboven bevindt zich een pakket veen (Formatie van Nieuwkoop) van minimaal 27 cm en maximaal 41 cm dik. De top van het veen, op gemiddeld 2,61 m - NAP (5,96 m - mv), is niet intact aangetroffen in het onderzoeksgebied. In boring 4 ontbrak de top in de boorkern. Om inzicht te krijgen in de ouderdom van het veen is een 14C-onderzoek uitgevoerd. Hieruit komt naar voren dat de veengroei in het onderzoeksgebied vanaf de Midden-Bronstijd tot in de Late Bronstijd heeft plaatsgevonden. Dit sluit goed aan bij het gegeven dat er in de Bronstijd sprake was van een omvangrijk veenmoeras in West-Nederland. In boringen 1 en 2 zijn direct op het veen, vanaf gemiddeld 2,23 m - NAP (5,54 m - mv), komafzettingen (Formatie van Echteld) aangeboord, die mogelijk gedurende de Late Middeleeuwen, voor de aanleg van dijken, zijn afgezet in het gebied. Een exacte datering is echter niet bekend. In boring 2 is in de top, tussen 2,64 m en 2,49 m - NAP (5,94-5,79 m - mv), mogelijk een intact oud loopoppervlak waargenomen. De verwachte oever- en/of uiterwaardenafzettingen van de Nieuwe Maas (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren en/of Formatie van Echteld) zijn niet aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Zoals werd verwacht op basis van het bureauonderzoek, is op de natuurlijke ondergrond het dijklichaam van de oostelijke dijk van de Katendrechtsche of Katendrechtse Polder, aangelegd in de periode eind 14e eeuw-begin 15e eeuw, aangeboord (BOOR-vindplaats 12-97). De top van het gemiddeld 130 cm dikke dijklichaam is aangetroffen op een minimale diepte van 0,54 m - NAP (3,84 m - mv). De basis is waargenomen op een maximale diepte van 2,57 m - NAP (6,00 m - mv). In het relatief schone, maar wel sterk gevlekte pakket, zijn puinspikkels, puinfragmentjes en een stukje onverbrand bot aangetroffen. Het vondstmateriaal was echter te gefragmenteerd om gedateerd te kunnen worden. De bovenste bodemlaag in het onderzoeksgebied wordt gevormd door een gemiddeld 455 cm dik opgebracht pakket. Het vondstmateriaal, met name onderin dit pakket aangetroffen, kan waarschijnlijk grotendeels in de 19e eeuw gedateerd worden. Tussen het materiaal bevonden zich verder geen vondsten uit de Late Middeleeuwen. Het vermoeden bestaat dan ook dat de basis van het opgebrachte pakket gerelateerd kan worden aan de negentiende-eeuwse bewoning en het gebruik van het gebied, zoals onder meer zichtbaar is op de kadastrale kaart uit 1811-1832. Intacte bewoningsniveaus zijn niet waargenomen in de boringen, maar de aanwezigheid van opgaande muur- en/of funderingsresten kan op basis van het verkennend inventariserend veldonderzoek niet uitgesloten worden. Grotendeels zal het pakket echter zijn opgebracht en opgespoten bij de aanleg van de Maashaven aan het eind van de 19e eeuw en de daarmee gepaard gaande herinrichting van het gebied.&lt;br&gt;Concluderend kan gesteld worden dat in het plangebied vanaf minimaal 0,54 m - NAP archeologische waarden aanwezig zijn. Gelet op de maximale ontgravingsdiepte van circa 0,35 m - NAP worden deze echter alleen bedreigd door de geplande heiwerkzaamheden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op grond van het bureauonderzoek en het verkennend inventariserend veldonderzoek luidt het (selectie)advies voor het plangebied Havenkwartier Katendrecht te Rotterdam dat er geen voorzieningen hoeven te worden getroffen om archeologische waarden te behouden of te ontzien. Vervolgonderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg wordt niet aanbevolen. Wel zou Archeologie Rotterdam graag de mogelijkheid krijgen om, in overleg, tijdens de graafwerkzaamheden waarnemingen te doen in de bouwput. Dit om onder andere de aan- of afwezigheid van muur- en/of funderingsresten vast te kunnen stellen.&lt;/p&gt;