DOI: 10.14457/tu.the.2018.1377
title: การพัฒนาสมรรถนะของบุคลากรเพื่อรองรับระบบราชการ 4.0

description: การศึกษาวิจัยเรื่องการพัฒนาสมรรถนะของบุคลากรเพื่อรองรับระบบราชการ 4.0 ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสมรรถนะของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน และสมรรถนะตามคุณลักษณะของระบบราชการ 4.0 2) ศึกษาความแตกต่างของสมรรถนะของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่เป็นอยู่ปัจจุบันและสมรรถนะของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่คาดหวัง 3) ศึกษาความแตกต่างของสมรรถนะของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นตามคุณลักษณะของระบบราชการ 4.0 ที่เป็นอยู่ปัจจุบันและสมรรถนะตามคุณลักษณะของระบบราชการ 4.0 ที่คาดหวัง และ 4) ให้ข้อเสนอแนะในการพัฒนาสมรรถนะบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น โดยเป็นการวิจัยแบบผสมทั้งเชิงปริมาณ (Quantitative research) โดยใช้แบบสอบถามสมรรถนะของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่ปฏิบัติงานในส่วนกลาง จำนวน 226 คน เพื่อให้บุคลากรประเมินตนเองถึงระดับสมรรถนะที่เป็นอยู่ปัจจุบันและระดับสมรรถนะที่คาดหวังจากเกณฑ์การประเมินสมรรถนะ 2 ส่วน ได้แก่ ส่วนที่ 1 คือ สมรรถนะหลัก 7 ด้านของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น และส่วนที่ 2 คือ สมรรถนะตามคุณลักษณะของระบบราชการ 4.0 นอกจากนี้แล้ว มีการศึกษาเชิงคุณภาพ (Qualitative research) โดยการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้บริหารระดับสูงกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น จำนวน 4 คน เก็บข้อมูลระหว่างเดือนตุลาคม 2561 - กุมภาพันธ์ 2562 วิเคราะห์ข้อมูลโดยการหาค่าเฉลี่ย ร้อยละ ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์ช่องว่าง (Gap Analysis) ผลการศึกษา ระดับสมรรถนะของบุคลากรของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น พบว่า ในสมรรถนะหลัก 7 ด้านของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่เป็นอยู่ปัจจุบันและที่บุคลากรคาดหวัง มีคะแนนเฉลี่ยสมรรถนะที่บุคลากรต้องการได้รับการพัฒนาโดยรวมทุกด้านอยู่ในระดับน้อยที่สุด ในขณะเดียวกัน สมรรถนะตามคุณลักษณะของระบบราชการ 4.0 ของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นที่เป็นอยู่ปัจจุบันและที่บุคลากรคาดหวัง มีคะแนนเฉลี่ยสมรรถนะที่ต้องการได้รับการพัฒนาโดยรวมทุกด้านอยู่ในระดับน้อยที่สุดเช่นกัน ทั้งนี้ ผู้ศึกษาได้จัดกลุ่มลำดับความสำคัญของการพัฒนาสมรรถนะของบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นออกเป็น 3 กลุ่ม คือ กลุ่มที่ 1 ระดับมาก กลุ่มที่ 2 ระดับปานกลาง และกลุ่มที่ 3 ระดับน้อย โดยนำคะแนนที่ได้จากการวิเคราะห์ช่องว่าง (Gap Analysis) ของสมรรถนะที่เป็นอยู่ปัจจุบัน และสมรรถนะที่คาดหวัง นำมาเรียงลำดับมากไปหาน้อย เพื่อให้กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นได้ทราบว่าสมรรถนะใดควรให้ความสำคัญในการนำไปพัฒนาบุคลากรก่อน-หลัง ตามความเหมาะสม จากการศึกษา พบว่า กลุ่มที่ 1สมรรถนะที่บุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นต้องการได้รับการพัฒนาระดับมาก คือ สมรรถนะเกี่ยวกับความรู้พื้นฐานที่จำเป็นต่อการปฏิบัติงาน อาทิเช่น กฎหมาย มาตรฐานการปฏิบัติงานของหน่วยงาน และทักษะในการนำเสนองาน เป็นต้น ส่วนสมรรถนะตามคุณลักษณะระบบราชการ 4.0 ที่บุคลากรต้องการพัฒนา คือ ด้านการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี และการคิดสร้างสรรค์ กลุ่มที่ 2 สมรรถนะที่บุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นต้องการได้รับการพัฒนาระดับปานกลาง คือ สมรรถนะหลักด้านความเข้าใจองค์กรและระบบราชการ ขณะที่สมรรถนะตามคุณลักษณะตามระบบราชการ 4.0 ที่บุคลากรต้องการ คือ ด้านความฉลาดและรู้จักคิดริเริ่ม ซึ่งในกลุ่มที่ 2 นี้ หน่วยงานควรให้ความสำคัญกับการจัดการความรู้ภายในหน่วยงานให้บุคลากรที่มีประสบการณ์มากกว่าถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ที่สั่งสมให้แก่บุคลากรรุ่นใหม่ได้เรียนรู้ และการจัดกิจกรรมสันทนาการเพื่อกระชับความสัมพันธ์ที่ดีภายในหน่วยงาน และกลุ่มที่ 3 สมรรถนะที่บุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นต้องการได้รับการพัฒนาระดับน้อย คือ สมรรถนะหลักด้านการสั่งสมความเชี่ยวชาญในอาชีพ และการยึดมั่นในความถูกต้องและจริยธรรม และสำหรับสมรรถนะตามคุณลักษณะระบบราชการ 4.0 คือ การเปิดกว้างและเชื่อมโยงทุกฝ่าย ซึ่งในกลุ่มที่ 3 นี้ บุคลากรทุกระดับต้องการได้รับการพัฒนาในเรื่องเกี่ยวกับการประยุกต์เทคโนโลยีและระบบสารสนเทศที่หน่วยงานมีอยู่ให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ในการทำงานและสนับสนุนความต้องการของผู้รับบริการได้ ข้อเสนอแนะสำหรับการศึกษาครั้งนี้ กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นควรมีแนวทางในการพัฒนาบุคลากรเพื่อรองรับระบบราชการ 4.0 ดังนี้ 1) กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นควรมีแผนพัฒนาบุคลากรของกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นซึ่งระบุถึงการใช้รูปแบบการศึกษาที่เป็นทางการ (formal education) เพื่อตอบสนองเส้นทางความก้าวหน้าในอาชีพของบุคลากร 2) มีระบบการประเมิน (assessment) ข้อมูลบุคลากรกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นเป็นรายบุคคลที่เป็นมาตรฐาน เพื่อใช้ประกอบในการตัดสินใจในการประเมินเงินเดือน เลื่อนระดับ หรือเสนอแนวทางพัฒนาบุคลากร 3) การพัฒนาผ่านประสบการณ์ทำงาน (job experiences) อาทิ การหมุนเวียนงาน การส่งเสริมให้เติบโตก้าวหน้า มอบหมายงานพิเศษ 4) การพัฒนาผ่านทักษสัมพันธ์ (interpersonal relationships) อาทิ การวางระบบพี่เลี้ยงแบบเป็นทางการ การสอนงาน (coaching) ที่มีการวางระบบที่เป็นทางการ โดยรวมแล้ว กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่นควรจัดให้มีแผนพัฒนารายบุคคล (individual Development Plan: IDP) เพื่อสร้างกลไกการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง