DOI: 10.17026/dans-zg8-8a4t
title: Het Gravenhof te Zierikzee

description: &lt;p&gt;Het Gravenhof in Zierikzee is voor de gemeente Schouwen-Duiveland een locatie van groot belang. Gedurende drie eeuwen (ca. 1250-1550) waren de historische gebeurtenissen in en rondom de stad Zierikzee heel nauw verbonden met de politieke beslissingen die vanuit dit grafelijke kasteel werden uiteengezet. Nochtans beschikken we uit de geschiedkundige bronnen over bijzonder weinig gegevens omtrent het Gravenhof. Zowel de data betreffende de locatie, het aanzicht, de stichtings- als afbraakdatum zijn gecorrumpeerd of tegenstrijdig met de beschikbare cartografische informatie.Uit een bureauonderzoek en aanvullend karterend veldonderzoek door middel van boringen en elektrische weerstandsmetingen werd afgeleid dat er zich in het plangebied ‘Karnemelksvaart’ nog archeologische restanten van het Gravenhof kunnen bevinden. In het westen van de onderzoekslocatie werd de vermoedelijke slotgracht aangeboord, terwijl andere boringen en metingen leken te wijzen op de aanwezigheid van puin of structurele resten in de bodem. Vervolgens werd geadviseerd om het terrein verder te onderzoeken door een inventariserend archeologisch veldonderzoek in de vorm van proefsleuven (IVO-P) uit te laten voeren, aansluitend op de sloop tot maaiveldniveau van de woningen langs de Karnemelksvaart.Uiteindelijk ging het proefsleuvenonderzoek, zoals uitgevoerd door ADC ArcheoProjecten, vooraf aan de sloop. Bij dit onderzoek werd de beschikbare informatie getoetst aan de nieuwe resultaten. Tijdens dit onderzoek werd voldoende informatie verzameld om antwoord te geven op de in het PvE vooropgestelde onderzoeksvragen. Dat daarmee de historie van de locatie verre van bekend is, mag duidelijk zijn. Het huidige onderzoek roept immers heel wat nieuwe vraagstellingen op. Dit is echter een vereiste om in de toekomst tot een ruimere kennis inzake deze archeologische site te komen.De resultaten uit het IVO-P kunnen grosso modo onderverdeeld worden in drie duidelijk te onderscheiden bewoningsfasen. De oudste sporen en vondsten kunnen in verband gebracht worden met de ambacht van zoutwinning waarmee Zierikzee is groot geworden. Meer bepaald werden verspreid over het terrein diverse kuilen aangesneden die getuigen van veensteken voor de moernering; nergens bleek het onderliggende Hollandveen nog intact in de bodem aanwezig te zijn. Aan de hand van losse vondsten uit de bovenliggende verrommelde zavel- en kleilagen, mogen we deze periode dateren in dee 10 -13e eeuw. Daarmee behoren ze tot de oudste sporen die binnen de oude kern van Zierikzee zijn teruggevonden.Sporen die we aan het Gravenhof zelf kunnen toeschrijven, bestaan uit de westelijke gracht van het slot, eventuele uitbraaksleuven en schaarse overblijfselen van muurwerk. Op basis van het gedateerdeaardewerk en op basis van historische gegevens kan een stichtingsdatum halverwege de 13e eeuwverdedigd worden. Het grafelijke slot werd uiterlijk drie eeuwen later grondig afgebroken (eerste helft 16 eeuw), de grachten gedempt en het terrein geëgaliseerd.eSinds de 2helft van de 16e eeuw bestaat het onderzoeksgebied uit braakliggend terrein en een aantal tuinen die horen bij de nieuwe woningen die in eerste instantie langs de Balie/Marktveld en de Weststraat worden gebouwd. Langs de huidige straat Karnemelksvaart werd een kanaaltje gegraven (de Karnemelksvaart dus). Hier kwam pas bebouwing nadat de vaart in 1918 werd gedempt.&lt;/p&gt;