DOI: 10.17026/dans-znn-qp2r
title: Nijkerk sanering water- en gasleidingen (Gemeente Nijkerk, Gld) Een Archeologisch Bureauonderzoek

description: &lt;p&gt;Dit bureauonderzoek is het laatste van een vijftal archeologische bureauonderzoeken uitgevoerd in opdracht van BAM Infra Energie & Water, ten behoeve van de gecombineerde sanering van waterleidingen en gasleidingen in de gemeentes Hilversum, Harderwijk, Barneveld, Nijkerk en Nijkerk. Het voorliggend rapport betreft het deelgebied in de gemeente Nijkerk waarvan het tracé uit negen delen bestaat liggend in en rondom de bebouwde kom van de stad. Nijkerk ligt in de Gelderse Vallei ten westen van de Veluwe. Door de vernatting tijdens het Holoceen kwam het noordelijk deel van de vallei in een veengebied te liggen. Na de vorming van de Zuiderzee werd het landschap onderhevig aan overstromingen. Hierdoor werd het veen weggeslagen en verpoelde het lagere gelegen dekzand. Hoewel er nog geen archeologische vindplaatsen bekend zijn uit de periode steentijd tot middeleeuwen kunnen ze wel aanwezig zijn. Deze kunnen worden aangetroffen op de hogere dekzandruggen en kunnen mogelijk zijn afgedekt door een esdek. Concrete aanwijzingen voor bewoning in Nijkerk dateren uit de 14e en 15e eeuw. Met name in het tracédeel in Oosterstraat worden bewonings- en bebouwingsresten verwacht uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Het tracé doorsnijdt hier historische bebouwing die op de kadastrale kaart uit de 19e eeuw staat weergegeven onder de huidige winkelstraat. Buiten het centrum van Nijkerk doorsnijdt het tracé oude boerderijplaatsen en oude beeklopen. Nabij de boerderijplaatsen kunnen zowel resten worden aangetroffen van 19e eeuwse boerderijen als van oudere voorgangers. Bij de beeklopen kunnen resten worden verwacht van oude voorden en/of bruggen. In het noordelijk deel loopt het tracé over de kade/dijk van de Arkervaart. Archeologisch onderzoek in een aangrenzend terrein heeft aangetoond dat de bodem hier bestaat uit een verstoord ophogingspakket. Hoewel de dijk uit de 18e eeuw dateert, bestaat deze uit een aangebracht verstoord pakket van onder meer stadsafval (zonder context). Daarom is de wetenschappelijke waarde beperkt en worden eventuele vondsten hier als niet behoudenswaardig geacht. De bodem ter plaatse van het bestaande kabeltracé zal verstoord zijn, maar in de delen hierbuiten worden nog intacte bodems verwacht. Hier kunnen nog archeologische resten worden waargenomen en vondsten worden gedaan uit met name de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Onder een mogelijk esdek en in de top van het dekzand kunnen eventueel ook resten worden aangetroffen uit de periode steentijd tot middeleeuwen. Op basis van de resultaten van dit bureauonderzoek geldt voor de delen waar het tracé historische boerderijplaatsen en oude beeklopen doorsnijdt een zeer hoge archeologische verwachting (zie Figuur 10). Het bureauonderzoek wijkt hierin af van de archeologische beleidskaart waar deze delen binnen een zone met een middelmatige verwachting liggen (zie Figuur 3). Aan het noordelijk deel langs de Arkervaart wordt een lagere archeologische verwachting toegekend, omdat hier geen behoudenswaardige archeologische resten meer worden verwacht. Volgens de geomorfologische kaarten is het dekzand hier verspoeld.&lt;/p&gt;