DOI: 10.17026/ar/2mujiq
title: Archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek Lage Zandschel 50 te Kaatsheuvel, Gemeente Loon op Zand

description: Econsultancy heeft in opdracht van Rho Adviseurs voor leefruimte in juli 2022 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennend) door middel van boringen uitgevoerd. Het plangebied is gelegen aan de Lage Zandschel 50 te Kaatsheuvel in de gemeente Loon op Zand.
In het plangebied zal een woning worden gerealiseerd.

Het plangebied ligt op een dekzandrug waar in de omgeving veenvorming plaats vond, waardoor het plangebied mogelijk een aantrekkelijke locatie is voor de jagers en verzamelaars. De archeologische verwachting is daarom middelhoog voor resten uit de perioden Paleolithicum en Mesolithicum. In het Neolithicum is het plangebied geschikt voor agrarisch gebruik maar vondsten uit deze periode ontbreken in de omgeving. Deze periode krijgt daarom een middelhoge verwachting. In de Bronstijd raakt het plangebied, als gevolg van natte omstandigheden, begroeid met veen. Dit veen is waarschijnlijk pas in de Late-Middeleeuwen afgegraven, mogelijk iets later in de Nieuwe tijd. Doordat het gebied te nat is geweest en het veen later is afgegraven, waardoor eventuele resten in en op het veen verdwenen zullen zijn, heeft het plangebied een lage archeologische verwachting voor resten uit de perioden Bronstijd tot en met de Vroege-Middeleeuwen. Het plangebied ligt aan een doorgaande historische weg (Lage Zandschel), die waarschijnlijk gebruikt is als startpunt van de veenontginningen. Daarnaast staat er vanaf het einde van de 19e eeuw bebouwing in het plangebied. Dit zorgt ervoor dat het plangebied een hoge archeologische verwachting heeft voor resten uit de perioden Late-Middeleeuwen - Nieuwe tijd.

De aangetroffen bodemopbouw bestaat uit een podzolbodem in boringen 1, 2, 4, 5 en 6 en een AC-profiel in boring 3. In het noordelijke en oostelijke deel van het plangebied bevindt zich onder het dekzand, op een diepte van circa 110 tot 130 centimeter, een dicht gestoven laat (pleni)glaciaal vennetje. Daaronder bevinden zich leemlagen, fluvioperiglaciale afzettingen van de Formatie van Boxtel. Vanwege het vennetje wat in het plangebied heeft gelegen, is het plangebied een interessante locatie voor de jagers en verzamelaars tijdens het Paleolithicum en Mesolithicum. De middelhoge verwachting van het bureauonderzoek wordt dan ook aangepast naar hoog.
De aanwezigheid van een podzol duid erop dat het plangebied niet is ontgraven/ontgonnen zoals werd verwacht bij de gespecificeerde verwachting in het bureauonderzoek. De ligging op een dekzandrug is een geschikte locatie voor de landbouwers tijdens het Neolithicum tot en met de Vroege-Middeleeuwen. De lage verwachting uit het bureauonderzoek kan dan ook worden aangepast naar hoog. De hoge verwachting voor de Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd blijft gehandhaafd.
Gezien de in dit onderzoek opgestelde archeologische verwachting is binnen het plangebied vervolgonderzoek noodzakelijk om deze te toetsen. Het vervolgonderzoek kan het beste worden uitgevoerd in de vorm van een karterend en waarderend proefsleuvenonderzoek. Bij een proefsleuvenonderzoek dienen verspreid over het plangebied sleuven gegraven te worden met als doel om eventuele archeologische waarden te karteren en waarderen. Voor dit onderzoek dient een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen te zijn opgesteld waarin is vastgelegd waaraan het onderzoek moet voldoen.