DOI: 10.14457/tu.the.2016.830
title: มาตรการในการควบคุมการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังของรัฐบาลผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจ

description: การดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจในประเทศไทยเป็นกลไกสำคัญในการดำเนินนโยบายของรัฐบาล เนื่องจากช่วยลดปัญหาข้อจำกัดด้านงบประมาณ เพิ่มความคล่องตัวและความยืดหยุ่นในการดำเนินนโยบายของรัฐบาล และกระตุ้นเศรษฐกิจได้ตรงตามเป้าหมาย แต่ก็มีข้อเสีย คือ ทำให้เกิดปัญหาภาระทางการคลังแก่รัฐบาล และการไม่สะท้อนถึงฐานะการคลังที่แท้จริงของภาครัฐบาล  อย่างไรก็ดี ควรมีการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจอยู่เพื่อเป็นช่องทางให้รัฐบาลสามารถดำเนินนโยบายที่สำคัญได้ภายใต้ข้อจำกัดด้านงบประมาณและช่วยเพิ่มความคล่องตัวและความยืดหยุ่นในการดำเนินนโยบายของรัฐบาล แต่ควรปรับปรุงมาตรการควบคุมการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจของประเทศไทยในปัจจุบันให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้นดังนั้น ผู้เขียนจึงมุ่งศึกษาถึงแนวความคิดพื้นฐานเกี่ยวกับการควบคุมกิจกรรมกึ่งการคลัง มาตรการที่ควบคุมการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจในประเทศไทย มาตรการที่ควบคุมการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังในต่างประเทศ และปัญหาของการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังของรัฐบาลผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจของประเทศไทย เพื่อนำผลจากการศึกษามาใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุงมาตรการในการควบคุมการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังของรัฐบาลผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจในประเทศไทยให้มีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และสอดคล้องกับหลักวินัยทางการคลัง จากการศึกษาพบว่ามีปัญหาของการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังของรัฐบาลผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจสามประการ คือ ปัญหาภาระทางการคลังที่เกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจ ปัญหาความไม่โปร่งใสของการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจ และปัญหาความไม่มีประสิทธิภาพของมาตรการทางกฎหมายที่ควบคุมการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจของประเทศไทย ได้แก่ ความไม่มีประสิทธิภาพของมาตรการควบคุมการใช้จ่ายเงินนอกงบประมาณของสถาบันการเงินเฉพาะกิจในการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลัง ความไม่มีประสิทธิภาพของมาตรการชดเชยค่าใช้จ่ายหรือความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังให้แก่สถาบันการเงินเฉพาะกิจ และความไม่มีประสิทธิภาพของมาตรการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังและภาระทางการคลังที่เกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจจากปัญหาดังกล่าว ผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะว่ากฎหมายว่าด้วยวินัยการเงินการคลังของรัฐที่จะต้องตราขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ควรมีบทบัญญัติที่กำหนดขอบเขตของการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจ กำหนดกรอบภาระทางการคลังในการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลัง กำหนดให้กระทรวงการคลังเป็นหน่วยงานกลางที่ทำหน้าที่จัดทำและเผยแพร่ข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจ กำหนดให้การจัดทำบัญชีการคลังภาคสาธารณะของรัฐบาลครอบคลุมถึงรายรับและรายจ่ายที่เกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจ และกำหนดให้รัฐบาลมีหน้าที่ชดเชยค่าใช้จ่ายและความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจ และพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่จะต้องตราขึ้นตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ควรมีบทบัญญัติที่กำหนดให้คณะกรรมการการเลือกตั้งเปิดเผยประมาณค่าใช้จ่ายตามนโยบายที่พรรคการเมืองได้มีการหาเสียงก่อนวันเลือกตั้ง  นอกจากนี้ ควรมีการปรับปรุงบทนิยามคำว่า “หนี้สาธารณะ” ตามพระราชบัญญัติการบริหารหนี้สาธารณะ พ.ศ. 2548 ให้รวมถึงภาระหนี้ที่เกิดขึ้นการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังผ่านสถาบันการเงินเฉพาะกิจโดยกระทรวงการคลังมิได้ค้ำประกัน ปรับปรุงพระราชบัญญัติวิธีการงบประมาณ พ.ศ. 2502 เพื่อกำหนดให้รัฐบาลเสนอแผนการใช้จ่ายเงินนอกงบประมาณในการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังต่อรัฐสภาเพื่อพิจารณาอนุมัติพร้อมกับงบประมาณประจำปี และปรับปรุงกฎหมายจัดตั้งสถาบันการเงินเฉพาะกิจเพื่อกำหนดให้สถาบันการเงินเฉพาะกิจมีหน้าที่จัดทำบันทึกข้อตกลงในการชดเชยค่าใช้จ่ายและความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังร่วมกับหน่วยงานภาครัฐที่กำหนดนโยบายและเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลังและภาระทางการคลังที่เกิดขึ้นจากการดำเนินกิจกรรมกึ่งการคลัง