DOI: 10.17026/ar/lawohi
title: Archeologisch bureauonderzoek Opwaardering 380 kV-verbinding Diemen-Beverwijk, gemeente Zaanstad

description: In opdracht van TenneT TSO B.V. heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in de gemeente Zaanstad. Het plangebied betreft de assets (hoogspanningsmasten) van de 380 kV hoogspanningsverbinding tussen Diemen en Beverwijk. Deze verbinding wordt opgewaardeerd. Onderhavige rapportage betreft een archeologisch bureauonderzoek naar het deel van deze verbinding dat zich in de gemeente Zaanstad bevindt. Het betreft de hoogspanningsmasten 5 t/m 36.

In de directe omgeving van het plangebied zijn op opgehoogde huisplaatsen resten van bewoning aangetroffen voornamelijk uit de periode 17e-19e eeuw. Er zijn funderingen van huizen aangetroffen uit deze periode, en gebruiksaardewerk, steengoed, glas en dierlijk bot. Deze bewoning bevindt zich voornamelijk langs de ontginningsassen langs de oever van de Zaan, aan de huidige J.J. Allanstraat en aan de Dorpsstraat bij Assendelft. Soms vind bewoning echter ook plaats op verhoogde huisplaatsen verder van de ontginningsassen. Ook zijn voornamelijk vondsten uit de periode IJzertijd/ Romeinse tijd aangetroffen. 

In de diepere ondergrond is het dekzand aanwezig. In principe kan op dit niveau gewoond zijn in het laat Paleolithicum/ Mesolithicum. Dit niveau bevindt zich echter op ca. 12-16 meter onder het maaiveld. De voorziene ingrepen zullen dit niveau niet bereiken en zijn daarmee niet relevant.

Het gebied is vanaf ca. 6000 v. Chr. lange tijd bedekt geweest met een dik veenpakket, eerst het basisveen, en vervolgens tevens een wad/kweldergebied vanwege inbraken van de zee. Vervolgens is opnieuw veen gevormd. Vanwege de natte omstandigheden is het gebied in deze periode nagenoeg onbewoonbaar geweest. 
Het veen is tijdens een periode van natuurlijke ontwatering kort bewoonbaar geweest van de vroege IJzertijd tot en met de Romeinse tijd. Hierna werd het gebied opnieuw natter, en onbewoonbaar. In de omgeving zijn al vindplaatsen bekend uit deze periode. Er werd in deze periode gewoond op het veen. Dit veen is later mogelijk ontgonnen waardoor vindplaatsen kunnen zijn verdwenen. Daarom is de archeologische verwachting middelhoog. Dit niveau bevindt zich waarschijnlijk onder een recente bouwvoor, en mogelijk nog een pakket recenter veen dat is gevormd tot aan de late Middeleeuwen.

De archeologische verwachting voor de laat Romeinse tijd en vroege Middeleeuwen is zeer laag vanwege de natte omstandigheden van het gebied in deze periode.

Vanaf ca. de 11e eeuw wordt het gebied op grote schaal ontgonnen, hoewel ook in de periode vanaf de 9e eeuw al bewoning aanwezig kan zijn op verhoogde huisplaatsen die overal kunnen voorkomen. De bewoning is vanaf de 13e eeuw vooral geconcentreerd langs de oevers van de Zaan bij Zaandam, en langs de Dorpsstraat in Assendelft. Daarom is de archeologische verwachting voor deze periode aan deze ontginningslinten hoog vanaf de late Middeleeuwen/ Nieuwe tijd en middelhoog op andere locaties. De momenteel aanwezige bewoning zal echter de nodige verstoringen hebben veroorzaakt aan historische bebouwing. 

Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek adviseert Sweco Nederland in het plangebied een inventariserend veldonderzoek uit te voeren in de vorm van een verkennend booronderzoek. Geadviseerd wordt om een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uit te voeren naar locaties die gelegen zijn nabij historische bewoningslinten (nabij mast 18, mast 20 en 21, mast 29), of dijken (mast 5, 6, 11, 13). Deze boringen worden gezet met een tussenafstand van ca. 20 meter. In totaal 80 boringen tot 1,2 meter -mv ter hoogte van de werkwegen en tot 2,2 meter -mv diepte ter hoogte van hoogspanningsmasten. Zie de advieskaart met geplande boringen (bijlage 7) en tabel 4.1 voor de locaties waar vervolgonderzoek noodzakelijk is.

Algemeen
De bevoegde overheid neemt op basis van dit rapport een (selectie)besluit. De mogelijkheid bestaat dat dit besluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.