DOI: 10.17026/dans-xsu-82fn
title: Plein 7, Zoelmond. Gemeente Buren Plein 7, Zoelmond. Gemeente Buren. Archeologisch bureauonderzoek & inventariserend veldonderzoek

description: &lt;p&gt;In opdracht van Fam. A. Vette zijn in oktober 2014 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd in verband met de geplande (her)ontwikkeling van het plangebied aan het Plein 7 in Zoelmond, gemeente Buren.&lt;br&gt;Middels een bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld die na het veldonderzoek aangescherpt is: In het plangebied (en eigenlijk het hele terrein van boerderij de Werff) is sprake van verschillende archeologische verwachtingen. Ten eerste is er sprake van een woonheuvel onder boerderij de Werff en het erf eromheen. Deze heuvel bestaat uit een ongeveer 2,0 tot 2,5 m dik pakket ophooglagen, die zijn aangebracht op de oeverwal van de stroomrug van Maurik. Op basis van bekende vondsten en de datering van de naastgelegen stroomrug van de Zoel (zie hieronder), dateert het begin van deze woonheuvel uit het einde van de Vroege Middeleeuwen, zo rond 1000-1050 na Chr.&lt;br&gt;De grond waaruit de heuvel is opgebouwd, is sinds die tijd in fases opgebracht en zal daarom op verschillende niveaus archeologische resten bevatten. Deze resten kunnen bestaan uit de (houten of stenen) funderingen of muren van voorgangers van de huidige boerderij of van bijgebouwen. Ook resten van water- en beerputten en andere kuilen en sporen van het erf rondom de boerderij kunnen in de woongrond op verschillende niveaus voorkomen. De verwachting is dat deze archeologische resten voor zullen komen vanaf direct onder de recent verstoorde lagen (bijvoorbeeld de oprit in boring 4 en de mogelijke kabelsleuf in boring 5) op een diepte van 0,6 tot 0,9 m –mv (4,3 tot 4,7 m NAP). De diepste en waarschijnlijk oudste resten zullen aanwezig zijn op een diepte van 2,0 tot 2,5 m –mv (2,8 tot 3,4 m NAP) in de onderste delen van de woongrond.&lt;br&gt;Het tweede archeologische niveau is de top van de stroomrug van Maurik die voorkomt onder de woonheuvel en in het zuidelijke deel van het plangebied langs het Hoogeinde (boring 2). Deze top bestaat uit oeverwal- en kronkelwaarddek-afzettingen en heeft net als alle oeverwallen en kronkelwaarden een hoge verwachting op archeologische resten. Op basis van de datering van de stroomrug en de eerder gevonden archeologische resten daarop, kunnen archeologische resten voor komen daterend uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe tijd, in die delen waar geen woonheuvel voorkomt of tot het einde van de Vroege Middeleeuwen onder de woonheuvel. Dergelijke resten kunnen bestaan uit nederzettingscomplexen van paalsporen, kuilen en waterputten, maar ook uit andere complexen zoals grafvelden, infrastructuur en landbouw. In die laatste gevallen kunnen de resten bestaan uit sporen van bijvoorbeeld inhumatie/crematiegraven, paalsporen, sloten en akkerlagen.&lt;br&gt;Waarschijnlijk zijn in het plangebied de meeste archeologische waarden uit deze periode verstoord geraakt bij het ophogen met de woongrond. In de boringen ontbreekt de echte toplaag van de oeverwalafzettingen. De afzettingen van de stroomrug van Maurik beginnen nu, onder de woonheuvel, op een diepte van 2,0 tot 2,5 m –mv (2,8 tot 3,4 m NAP) in boringen 4 en 5. In boring 2, buiten de woonheuvel, komt de top van de oeverwalafzettingen voor op een diepte van 0,5 tot 0,9 m –mv (3,7 tot 4,1 m NAP) en zijn de verstoringen waarschijnlijk veel minder omvangrijk.&lt;br&gt;Het derde en laatste archeologische niveau wordt gevormd door de top van de stroomrug van Zoel.&lt;br&gt;Deze rivierloop of crevasse heeft bestaan tussen ongeveer 1000 en 1150 na Chr., maar de restgeul van deze loop is nog steeds aanwezig als sloot direct ten noorden van het plangebied. De Zoel heeft de stroomrug van Maurik geërodeerd en het zand is daarbij hergebruikt in de stroomrug van de Zoel.&lt;br&gt;De top van het beddingzand van deze stroomrug ligt hoger dan die van de stroomrug van Maurik en op het beddingzand komt alleen een kronkelwaarddek voor. Waarschijnlijk is dit kronkelwaarddek aanwezig onder de woonheuvel, ter hoogte van de boerderij van de Werff of de achtertuin daarvan (buiten het plangebied), maar deze stroomrug is in ieder geval aangetroffen in het noordelijke deel van het plangebied, in de boomgaard buiten de woonheuvel (boring 1). Evenals de kronkelwaarddekafzettingen van de stroomrug van Maurik hebben ook de kronkelwaardafzettingen van de Zoel een hoge archeologische verwachting. Op basis van de datering van deze stroomrug en de vondsten verbonden met het archeologisch terrein waarvan het plangebied deel uit maakt kunnen op de stroomrug van de Zoel archeologische waarden voorkomen uit het einde van de Vroege Middeleeuwen (ongeveer 1000 – 1150 na Chr.) tot de Nieuwe tijd. Deze resten kunnen net als bij de stroomrug van Maurik bestaan uit nederzettingscomplexen, resten van infrastructuur of bijvoorbeeld van landbouwactiviteiten. Waarschijnlijk zijn ook deze resten verstoord onder de woonheuvel, maar in het noordelijke deel van het plangebied kunnen deze resten voorkomen onder de bouwvoor, in of direct onder de gebioturbeerde laag. Archeologische resten mogen verwacht worden op een diepte van 0,4 tot 0,8 m –mv (3,8 tot 4,2 m NAP).&lt;br&gt;Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt geadviseerd om archeologisch vervolgonderzoek uit te laten voeren indien er bodemroerende werkzaamheden worden uitgevoerd die dieper reiken dan 0,6 m -mv. Deze waarde komt overeen met de gemiddelde verstoringsdiepte in de boringen. De exacte aard, omvang en diepte van het vervolgonderzoek kan pas worden bepaald als precies bekend is wat voor bodemroerende ingrepen plaats gaan vinden.&lt;/p&gt;