DOI: 10.14457/tu.the.2017.753
title: พฤติกรรมการเลือกซื้อและปัจจัยทางการตลาดต่อการใช้สมุนไพรไทยแปรรูปเพื่อบำรุงข้อและกระดูก

description: จากการพัฒนาและก้าวหน้าของวิทยาการในโลกปัจจุบันที่เดินหน้าไปอย่างรวดเร็ว พร้อมกับการเติบโตของประชากรที่ลดลง หลาย ๆ ประเทศจึงประสบกับปัญหาประชากรกำลังก้าวเข้าสู่ประชากรสูงวัย สิ่งที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ของประเทศไทยในปี 2050 คือประเทศไทยจะเป็นสังคมผู้สูงวัยอย่างสมบูรณ์ ประชากรทั่วไปจึงมีการการดูแลสุขภาพเพื่อป้องกันไม่ให้โรคร้ายเมื่อถึงวัยชรา ด้วยการทานชีวจิต อาหารเสริมสุขภาพ การดูแลสุขภาพด้วยสมุนไพร และการดูแลด้วยแพทย์ทางเลือก ส่วนแบ่งทางการตลาดที่น่าสนใจและเติบโตอย่างต่อเนื่องคือการดูแลสุขภาพเพื่อบำรุงข้อและกระดูก จากศักยภาพในเติบโตของตลาดกลุ่มนี้จึงมีผลิตภัณฑ์การดูแลสุขภาพเพื่อบำรุงข้อและกระดูกออกมาอย่างแพร่หลายงานวิจัยนี้มุ่งเน้นปัจจัยเชิงพฤติกรรมที่มีอิทธิพลต่อผู้บริโภคและปัจจัยทางการตลาดต่อการเลือกซื้อสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูปเพื่อการบำรุงข้อและกระดูก เพื่อเข้าใจความต้องการที่แท้จริงของผู้บริโภคและนำไปเป็นแนวคิดต่อยอดเพื่อพัฒนาสินค้าสมุนไพรไทยแปรรูปแบบเครื่องดื่มบำรุงสำเร็จรูปด้วยนวัตกรรมจากสารสกัดจากสมุนไพรขมิ้นชันและเพชรสังฆาตที่จะนำตอบสนองผู้บริโภคที่ต้องการบำรุงข้อและกระดูก โดยผู้ซื้อเป็นกลุ่มวัยทำงานและผู้สูงอายุที่เป็นต้องการดูแลสุขภาพของข้อและกระดูก หรือผู้ป่วยที่ปวดข้อเป็นโรคข้อเสื่อมและข้ออักเสบ การศึกษาครั้งนี้ได้มุ่งเน้นกลุ่มตัวอย่างออกเป็น 3 กลุ่ม ตามรูปแบบการใช้ชีวิตที่แตกต่างกันออกไป (1) ผู้ที่ซื้อของจากร้านสะดวกซื้อ (2) ผู้ที่ซื้อผลิตภัณฑ์สมุนไพรแปรรูปตามร้านสมุนไพรไทยแปรรูป (3) ผู้ที่ซื้อของจากร้านขายยาและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารในโรงพยาบาล แบ่งพฤติกรรมการเลือกซื้อ 1. ซื้อเพื่อใคร 2. วิธีการซื้อ 3. ช่วงเวลาที่ซื้อ 4. สถานที่ซื้อ 5. รูปแบบที่ซื้อ สัมพันธ์กับส่วนประสมทางการตลาด 1. ผลิตภัณฑ์ 2. ราคา 3. ช่องทางการจัดจำหน่าย 4. การส่งเสริมการตลาด ผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยเชิงพฤติกรรมตัดสินใจซื้อสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูปเพื่อการบำรุงข้อและกระดูก มีความแตกต่างกันแบ่งตามอายุ รายได้ครัวเรือนและรูปแบบการซื้อซึ่งมีผลต่อส่วนประสมทางการตลาดในด้านของผลิตภัณฑ์ ช่องทางการจัดจำหน่ายและราคา สำหรับในส่วนของลักษณะทางประชากรศาสตร์ พบว่าผู้บริโภคที่มีอาชีพ และรายได้เฉลี่ยของครอบครัวต่อเดือนที่แตกต่างกัน จะมีระดับตัดสินใจซื้อสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูปเพื่อการบำรุงข้อและกระดูกที่แตกต่างกัน โดยผู้ที่มีรายได้ครัวเรือนน้อยกว่า 50,000 บาทต่อเดือนจะเลือก ใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรทั้งที่ไม่ผ่านการแปรรูปและผ่านการแปรรูปอย่างง่าย ลักษณะของผลิตภัณฑ์ที่รับประทานเป็นสมุนไพรอบแห้งหรือสมุนไพรบด โดยที่จะไม่ค่อยรู้จักสมุนไพรแปรรูปนวัตกรรมแบบเครื่องดื่มที่บำรุงข้อและกระดูก ส่วนผู้ที่มีรายได้ครัวเรือนระดับปานกลางอยู่ในช่วง 50,000 ถึง 200,000 บาทต่อเดือนการศึกษาสูงกว่าปริญญาตรีจะเลือกใช้ผลิตภัณฑ์สมุนไพรทางทั้งที่ไม่ผ่านการแปรรูปและผ่านการแปรรูปอย่างง่าย ลักษณะของผลิตภัณฑ์ที่รับประทานเป็นสมุนไพรที่ผ่านการสกัด ที่มีคุณภาพเทียบเคียงกับอาหารเสริมที่ทั่วไป ให้ความคิดเห็นต่อราคาของสมุนไพรแปรรูปนวัตกรรมแบบเครื่องดื่มว่าค่อนข้างมีความน่าเชื่อถือจากฉลากและบรรจุภัณฑ์ โดยมีค่าเฉลี่ยของระดับการตัดสินใจซื้อสินค้าซื้อสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูปเพื่อการบำรุงข้อและกระดูกที่ไม่แตกต่างกันอยู่ที่ขวดละประมาณ 50 ถึง 100 บาท ในขณะที่ผู้ป่วยที่เป็นโรคข้ออักเสบที่ต้องรักษากับแพทย์เป็นประจำและรับยาตามที่แพทย์สั่งยังมีความไม่มั่นใจต่อการใช้ผลิตภัณฑ์อาหารเสริมและสมุนไพรแปรรูปทุกรูปแบบในการบำรุงข้ออักเสบและกระดูก เนื่องจากกลัวว่าจะเกิดผลข้างเคียงต่อการรักษาและทำให้ยาที่รับประทานในปัจจุบันมีประสิทธิภาพลดลง มีการตัดสินใจซื้อสินค้าซื้อสมุนไพรที่ผ่านการแปรรูปเพื่อการบำรุงข้อและกระดูกในระดับที่ไม่แตกต่างกัน