DOI: 10.17026/ar/71vrpm
title: Breda Ettensebaan Bagven Gemeente Breda Inventariserend veldonderzoek d.m.v. proefsleuven & Archeologische opgraving

description: IVO-P perceel P2971
In december 2019 is een IVO-P uitgevoerd op een perceel ten noorden van het
Bagven Park, om hierbij de archeologische waarde van het terrein te toetsen. Er is
hier geen sprake van een behoudenswaardige vindplaats. De bodem was ter
plaatse sterk verstoord door recente bodemingrepen. In de onverstoorde delen zijn
enkele sporen aangetroffen die in de late middeleeuwen B tot nieuwe tijd B
dateren en in relatie gebracht kunnen worden met het voormalige gehucht
Bagven. Deze sporen (kuil en greppel) bevinden zich op de voormalige akkers langs
de Bagvensestraat.
De vraagstelling van dit onderzoek betreft het toetsen van de archeologische
verwachting zoals verwoord in het PvE. Het veldonderzoek richt zich op het
opsporen van alle vindplaatsen en vondstcomplexen die in het plangebied aanwezig kunnen zijn. Uit het onderzoek is gebleken dat er slechts enkele sporen met een datering na de late middeleeuwen B aanwezig zijn en dat een groot deel van het plangebied recentelijk verstoord is.

AO perceel P2618
In de periode van november en december van 2019 heeft op het perceel P2618
aan de Ettensebaan te Breda een Archeologische opgraving plaatsgevonden. Dit
onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding van het advies dat volgde op het inventariserend proefsleuvenonderzoek dat hier in 2016 is uitgevoerd. Tijdens het IVO-P in 2016 is bevestigd dat er in het plangebied sprake is van een vindplaats uit de ijzertijd – Romeinse tijd, zoals al eerder binnen de aangrenzende en overlappende HSL vindplaats Bagven werd aangetroffen. Er bleek ook sprake te zijn van menselijke aanwezigheid in het gebied tijdens het laat-paleolithicum, door de vondst van een haardkuil. Eerder onderzoek in de omgeving van het gebied leverde al vuursteenvondsten uit het laat-paleolithicum – mesolithicum op. Ook zijn er sporen en vondsten met een datering in de midden bronstijd A aangetroffen. En verspreid over het plangebied werden er greppels, paalkuilen en kuilen daterend van de late middeleeuwen B tot en met de nieuwe tijd C gedocumenteerd.
Tijdens de AO was het mogelijk deze vindplaatsen beter in kaart te brengen.
Verspreid over het plangebied zijn er sporen en vondsten aangetroffen, die dateren
van de midden bronstijd tot in de ijzertijd en Romeinse tijd. Het gaat om sporen die
gedateerd zijn aan de hand van aardewerkfragmenten en/of een C14 analyse.
Sporen (paalsporen en kuilen) met een gelijkaardige vulling kunnen ook in deze
ruime periode gedateerd worden en soms aan sporen met een meer nauwkeurige
datering gerelateerd worden. Binnen de opgegraven delen van het plangebied zijn
minstens negen 4- of 6-palige spiekers aanwezig, maar duidelijke huisplattegronden
ontbreken. In het westen van het plangebied is een palenzwerm (80 paalsporen)
gedocumenteerd, waar mogelijk sprake is geweest van een huisplaats. Een
brandkuil werd aan de hand van een C14-analyse in de midden bronstijd B
gedateerd.
Eerder onderzoek heeft aangetoond dat er structuren uit de midden bronstijd - vroege ijzertijd binnen vindplaatsen op het HSL-tracé aanwezig zijn (Vinkenburg, Westrik en Mr. Bierensweg), maar meer dan een kilometer ten noorden van het plangebied. Slechts enkele aardewerkfragmenten met een datering in de late bronstijd zijn aangetroffen binnen de HSL vindplaats Bagven in een kuil met een datering in de vroeg tot midden Romeinse tijd. De resultaten van het IVO-P 2016 en het huidige onderzoek tonen aan dat de bewoning in de midden bronstijd tot de midden ijzertijd ook meer zuidelijk heeft plaatsgevonden.
Ten noord(west)en van het plangebied zijn tijdens eerder archeologisch onderzoek meerdere erven geïdentificeerd met een datering in de midden ijzertijd en late ijzertijd. De kleine hoeveelheid aardewerk fragmenten die is aangetroffen in de sporen verspreid over het plangebied is als cluster gedateerd in de midden ijzertijd, waarbij er vermoedeljk sprake is van één gebruiksperiode. Afgezien van enkele sporen en vondsten binnen het plangebied, die dateren in de midden bronstijd, zullen de meeste sporen en structuren in de (midden) ijzertijd dateren. Behalve de mogelijke huisplaats (gevormd door een palenzwerm) in het westen van het plangebied zijn er geen huizen aanwezig in het plangebied, terwijl er wel talrijke graanschuurtjes zijn aangetroffen. Huizen werden bij voorkeur gebouwd op de hogere delen van het landschap, terwijl in de laagtes vooral waterputten en kuilen werden aangelegd (Berkvens 2004, p.95). Spiekers werden zowel op de erven als in de nabijheid van akkers gebouwd. Zou dat kunnen betekenen dat er ter hoogte van het plangebied, een lage dekzandrug op de overgang tussen beekdal en hoge dekzandrug, sprake is geweest van een akkergebied en dat de bewoning zich concentreerde aan de randen richting de hoge dekzandrug?
Opmerkelijk zijn de verschillende koolstofdateringen van houtskoolrijke sporen in het plangebied met een uitkomst in het laat paleolithicum - vroeg mesolithicum. Tijdens het IVO-P in 2016 werden een brandkuil en een paalspoor in deze periode gedateerd, tijdens het AO werd nog eens een paalspoor in het vroeg mesolithicum geplaatst. Eerder onderzoek in de omgeving van het gebied leverde ook al vuursteenvondsten uit het laat paleolithicum – mesolithicum op. Voor de jagers en verzamelaars in het laat paleolithicum – mesolithicum zal tijdens de warmere perioden het hele landschap van westelijk Noord-Brabant geschikt zijn geweest voor het ontplooien van activiteiten, gezien hun vermoedelijk nomadische stijl van leven. Activiteiten van jagers en verzamelaars kunnen dus in principe overal verwacht worden. Meestal wordt aangenomen dat de beschikbaarheid van drinkwater van groot belang is geweest voor zowel de mens zelf, als voor het wild waarop men joeg. Overgangszones tussen laag/nat en hoog/droog met een hoge biodiversiteit aan bomen en planten en met goed zicht over het te bejagen wild zullen landschappelijk gezien de voorkeur hebben gehad (Deeben et al. 2005; Ball en Van Heeringen 2016). In dat opzicht zal de locatie in het plangebied op de overgang van hoog naar laag nabij het beekdal van de Bagvense Loop-Kruisloop zeer geschikt zijn geweest.