DOI: 10.14457/tu.the.2016.753
title: ความรับผิดทางอาญาของเจ้าของหรือผู้ครอบครองยานพาหนะรับจ้างขนส่งคนโดยสาร

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ตั้งอยู่บนพื้นฐานว่ารถยนต์รับจ้างขนส่งคนโดยสารเป็นทรัพย์ที่มีสภาพอันตรายในตัวเอง สภาพอันตรายเกิดจากอาการกลไกของรถ ทั้งยังถูกเสริมด้วยขนาดของรถและคนจำนวนมากที่โดยสารไปกับรถ ซึ่งหากเกิดอุบัติเหตุขึ้นแล้วย่อมนำมาซึ่งผลเสียหายร้ายแรงได้ ดังนั้น บุคคลที่ได้รับสิทธิในการนำรถมาใช้รับจ้างขนส่งคนโดยสารเพื่อประโยชน์แก่ตนจึงต้องมีหน้าที่ใช้ความระมัดระวังอย่างสูงตามวิสัยของผู้ประกอบอาชีพรับจ้างขนส่งคนโดยสารและตามพฤติการณ์ที่เกี่ยวข้องกับทรัพย์ที่มีสภาพอันตรายนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดผลเสียหายที่ร้ายแรงดังกล่าวขึ้น การฝ่าฝืนหน้าที่ระมัดระวังอันเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของสังคมส่วนรวมนี้ย่อมสมควรถูกกำหนดเป็นความรับผิดทางอาญาได้                 จากการศึกษาพบว่ากฎหมายไทยกำหนดความผิดและลงโทษผู้ขับขี่รถยนต์เป็นสำคัญ  แต่ในความเป็นจริง นอกเหนือจากความประมาทของผู้ขับขี่เองแล้ว ความประมาทของผู้ประกอบการในการบริหารจัดการธุรกิจการขนส่งก็เป็นอีกส่วนสำคัญที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุขึ้น แม้พระราชบัญญัติการขนส่งทางบกจะได้กล่าวถึงหน้าที่และความรับผิดของผู้ประกอบการขนส่งอยู่บ้าง แต่ก็ยังขาดความชัดเจน ไม่ครอบคลุมถึงสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นจริง และกำหนดโทษที่ไม่มีประสิทธิภาพในการป้องกันความผิด ส่วนความรับผิดตามประมวลกฎหมายอาญาที่น่าจะนำมาปรับใช้ได้ ก็ยังพบอุปสรรคในการนำมาปรับใช้อยู่ จึงอาจเป็นสาเหตุหนึ่งที่ทำให้การแก้ไขปัญหาอุบัติเหตุรถโดยสารของไทยไม่ประสบความสำเร็จนัก ซึ่งหากเปรียบเทียบกับกฎหมายแห่งชาติว่าด้วยยานพาหนะขนาดใหญ่ (Heavy Vehicle National Law) ของประเทศออสเตรเลียแล้วพบว่ากฎหมายได้กำหนดหน้าที่และความรับผิดของผู้ประกอบการขนส่งโดยรถขนาดใหญ่ไว้โดยละเอียดชัดเจน ครอบคลุมทั้งหน้าที่ในการดูแลสภาพของรถที่ใช้ในการขนส่งและหน้าที่ในการควบคุมดูแลพฤติกรรมของคนขับรถ โดยเฉพาะเรื่องเกี่ยวกับการใช้ความเร็วและความเหนื่อยล้าในการทำงาน (อันเป็นสาเหตุสำคัญของอุบัติเหตุรถโดยสารในประเทศไทย) ด้วย กฎหมายกำหนดให้บุคคลที่การกระทำของเขามีอิทธิพลหรือสามารถควบคุมโดยตรงให้มีการปฏิบัติตามข้อกำหนดของกฎหมายเกี่ยวกับการขนส่งได้ (บุคคลในห่วงโซ่แห่งความรับผิดชอบ) ให้ต้องมีความรับผิดชอบร่วมกันในการป้องกันไม่ให้เกิดการกระทำความผิดขึ้น โดยกำหนดเป็นหน้าที่พื้นฐานให้เขาต้องทำให้มั่นใจเท่าที่สามารถปฏิบัติได้ตามสมควรว่ากิจกรรมการขนส่งของตนมีความปลอดภัย ทั้งนี้ก็เพื่อสร้างจิตสำนึกในความรับผิดชอบ (accountability) ขึ้นแก่บุคคลดังกล่าว ซึ่งนับเป็นแนวคิดที่มีความเหมาะสมอย่างมากในการนำมาปรับปรุงกฎหมายของไทยเพื่อวัตถุประสงค์ในการป้องกันไม่ให้เกิดความผิดจากการใช้รถโดยสารที่มักจะสร้างผลเสียหายที่ร้ายแรงแก่สังคม นอกจากนี้ กฎหมายยังได้กำหนดมาตรการลงโทษต่าง ๆ ไว้อย่างเหมาะสมด้วย                 ดังนั้น ผู้เขียนจึงเสนอแนะให้มีการกำหนดหน้าที่และความรับผิดทางอาญาแก่เจ้าของหรือผู้ครอบครองรถยนต์รับจ้างขนส่งคนโดยสารไว้ให้ชัดเจนเป็นการเฉพาะในพระราชบัญญัติการขนส่งทางบก โดยกำหนดให้ “...ผู้ประกอบการรับจ้างขนส่งคนโดยสารมีหน้าที่ต้องทำให้มั่นใจได้ว่ากิจกรรมการขนส่งของตนมีความปลอดภัยตามมาตรฐานที่ได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติ (การขนส่งทางบก) นี้ และกฎหมายอื่นที่ออกตามความในพระราชบัญญัติฉบับนี้...” ทั้งหน้าที่เกี่ยวกับการดูแลสภาพรถโดยสารและหน้าที่ในการดูแลควบคุมพฤติกรรมของคนขับรถโดยสาร โดยกำหนดความผิดและโทษจากการฝ่าฝืนหน้าที่นี้ไว้ให้เหมาะสมด้วย นอกจากนี้ ผู้เขียนยังได้พิจารณาและมีข้อเสนอแนะอื่น ๆ เพิ่มเติมไว้เพื่อให้การปรับใช้ความผิดตามประมวลกฎหมายอาญาที่เกี่ยวข้องกับการใช้รถรับจ้างขนส่งคนโดยสารมีประสิทธิภาพขึ้นด้วย