DOI: 10.14457/tu.the.2014.443
title: การวิเคราะห์ความสำคัญและผลปฏิบัติงาน (importance–performance analysis) เพื่อประเมินปัจจัยที่มีผลต่อการอยู่อาศัยในอาคารชุดพักอาศัย (คอนโดมิเนียม) สำหรับผู้สูงอายุ

description: ปัจจุบันประเทศไทยเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุและมีแนวโน้มที่ผู้สูงอายุจะอาศัยแยกจากลูกหลานและยังมีรายได้จากการทำงานแม้จะเกษียณแล้วก็ตามมากขึ้น ทำให้ผู้สูงอายุสามารถพึ่งพาตนเองได้โดยไม่ต้องอาศัยลูกหลานในเรื่องที่อยู่อาศัยหรือการเงินเช่นในอดีต อย่างไรก็ตามในวัยสูงอายุจะมีการเปลี่ยนแปลงทั้งทางด้านร่างกาย อารมณ์และสังคม จึงเริ่มมีการพัฒนาอาคารชุดพักอาศัย (คอนโดมิเนียม) สำหรับผู้สูงอายุในประเทศไทย จากงานวิจัยในอดีตพบว่ามีหลายปัจจัยที่มีผลต่อการอยู่อาศัยในที่อยู่อาศัยสำหรับผู้สูงอายุ แต่ยังไม่มีการศึกษาว่าแท้จริงแล้วปัจจัยเหล่านั้นมีความสำคัญหรือไม่ในมุมมองของผู้สูงอายุ งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงระดับความสำคัญของปัจจัยต่างๆ ที่มีผลต่อการอยู่อาศัยในคอนโดมิเนียมสำหรับผู้สูงอายุ รวมถึงประเมินผลปฏิบัติงานของสิ่งที่ผู้สูงอายุได้รับจากคอนโดมิเนียมเมื่อผู้สูงอายุเข้าไปอยู่อาศัยแล้วจริง เพื่อเป็นแนวทางให้กับผู้ประกอบการใช้ในการวางแผนเชิงกลยุทธ์และจัดสรรทรัพยากร รวมถึงเพื่อปรับปรุงและพัฒนาคอนโดมิเนียมสำหรับผู้สูงอายุได้อย่างเหมาะสมต่อไป                     ในการศึกษาผู้วิจัยได้เก็บรวบรวมข้อมูลในเดือนมกราคม พ.ศ. 2558 โดยการสัมภาษณ์และเก็บแบบสอบถามจากผู้สูงอายุจำนวน 73 คนที่อาศัยในโครงการ “สวางคนิเวศ” ซึ่งดำเนินการโดยสภากาชาดไทย จากนั้นนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์เพื่อให้ได้ปัจจัยที่มีผลต่อการอยู่อาศัยของผู้สูงอายุด้วยการวิเคราะห์ความสัมพันธ์โดยใช้การวิเคราะห์องค์ประกอบ (Factor Analysis) และศึกษาถึงระดับความสำคัญและประเมินผลปฏิบัติงานของปัจจัยต่างๆ ด้วยเครื่องมือการวิเคราะห์ความสำคัญและผลปฏิบัติงาน (Importance-Performance Analysis – IPA) เพื่อประเมินความพึงพอใจของผู้สูงอายุที่อาศัยในคอนโดมิเนียมสำหรับผู้สูงอายุแล้วจริง           ผลจากการศึกษาพบว่าปัจจัยที่มีผลต่อการอยู่อาศัยในคอนโดมิเนียมสำหรับผู้สูงอายุมีทั้งหมด 6 ปัจจัย ประกอบด้วยคุณภาพในการบริการของเจ้าหน้าที่ การส่งเสริมความสัมพันธ์ทางสังคมผ่านทางกิจกรรมต่างๆ คุณลักษณะของห้องพัก ทำเลที่ตั้งและการเข้าถึงแหล่งบริการภายนอกที่อยู่อาศัย ความเหมาะสมของแสงสว่างและทางเข้าอาคารและบรรยากาศโดยรอบที่อยู่อาศัย โดยปัจจัยด้านคุณภาพในการบริการของเจ้าหน้าที่และบรรยากาศโดยรอบที่อยู่อาศัยมีความสำคัญมากแต่มีผลปฏิบัติงานไม่ดีนัก ทางโครงการจึงควรเร่งหาวิธีการแก้ไขปัญหาดังกล่าว โดยเฉพาะการเตรียมความพร้อมของเจ้าหน้าที่เพื่อให้สามารถช่วยเหลือผู้สูงอายุได้ในทันทีและได้อย่างถูกวิธี รวมถึงเรื่องการกำจัดกลิ่นเหม็นในบริเวณคอนโดมิเนียม ในขณะที่ปัจจัยด้านลักษณะของห้องพักและความเหมาะสมของแสงสว่างและทางเข้าอาคารมีความสำคัญมากและมีผลปฏิบัติงานที่ดีเช่นกัน ทางโครงการจึงควรรักษามาตรฐานที่ดีในเรื่องดังกล่าวไว้และสามารถใช้เป็นจุดขายของโครงการได้ อย่างไรก็ตามแม้ว่าปัจจัยด้านการส่งเสริมความสัมพันธ์ทางสังคมจะมีผลปฏิบัติงานที่ดีและปัจจัยด้านทำเลที่ตั้งและการเข้าถึงแหล่งบริการภายนอกที่อยู่อาศัยที่มีผลปฏิบัติงานไม่ดี ผู้สูงอายุกลับเห็นว่าทั้ง 2 ปัจจัยไม่มีความสำคัญมากนัก ทางโครงการจึงควรลดความสำคัญในเรื่องดังกล่าวลงและนำงบประมาณที่ใช้ในส่วนนี้ไปปรับปรุงในเรื่องคุณภาพในการบริการของเจ้าหน้าที่และบรรยากาศโดยรอบที่อยู่อาศัยแทนซึ่งจะทำให้ผู้สูงอายุเกิดความพึงพอใจมากกว่า นอกจากนี้ผู้ตอบแบบสอบถามส่วนใหญ่เห็นว่าผู้สูงอายุควรอาศัยอยู่ร่วมกับคนในวัยเดียวกันมากกว่าคนต่างวัย เนื่องจากต้องการความสงบและคิดว่าลักษณะการใช้ชีวิต (Lifestyle) แตกต่างกับคนที่อยู่ต่างวัยกัน ในขณะที่บางส่วนเห็นว่าควรอาศัยอยู่ร่วมกับคนต่างวัยเนื่องจากจะช่วยให้กระฉับกระเฉง เปลี่ยนบรรยากาศและสามารถช่วยเหลือกันได้ในยามฉุกเฉิน           จากผลการศึกษาทางโครงการจึงควรเร่งปรับปรุงในเรื่องคุณภาพในการบริการของเจ้าหน้าที่และบรรยากาศโดยรอบที่อยู่อาศัย ซึ่งจะทำให้ผู้อาศัยในโครงการเกิดความพึงพอใจมากขึ้น ในขณะที่ผู้ประกอบการที่จะพัฒนาคอนโดมิเนียมสำหรับผู้สูงอายุควรมีการบริหารจัดการที่ดีในเรื่องการบริการของเจ้าหน้าที่ การออกแบบและเลือกใช้วัสดุภายในห้องพักที่ช่วยให้เกิดความปลอดภัยและการจัดสภาพแวดล้อมต่างๆ ในบริเวณที่อยู่อาศัย รวมถึงการจัดให้มีแสงสว่างและสิ่งอำนวยความสะดวกบริเวณทางเข้าอาคารอย่างเหมาะสม เนื่องจากผู้สูงอายุเห็นว่าสิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องที่สำคัญในการอยู่อาศัยในคอนโดมิเนียมสำหรับผู้สูงอายุ