DOI: 10.17026/dans-xdt-v29s
title: Gemeente Ommen, Plangebied Larinksmars en West te Varsen

description: &lt;p&gt;In opdracht van Dienst Landelijk Gebied heeft onderzoeks- en adviesbureau BAAC bv een inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in plangebied Larinksmars en West in het kader van de geplande herinrichting voor natuurontwikkeling. Het plangebied ligt circa 200 m ten westen van de bebouwde kom van Varsen in de gemeente Ommen (provincie Overijssel) en heeft een oppervlakte van circa 32 ha. Het plangebied ligt in het dal van de Vecht en beslaat twee deelgebieden rondom een verlaten meanderbocht. Uit een eerder uitgevoerd bureauonderzoek blijkt dat deelgebied De Ziel een hoge archeologische verwachting heeft. Deelgebied De Ziel is onderzocht middels karterende boringen om de archeologische verwachting aan te vullen en te toetsen. Van deelgebied Vechtmeander is de opbouw nog niet afdoende vastgesteld om een archeologische verwachting uit te spreken. Daarom is dit deelgebied onderzocht middels een beekdalonderzoek (verkennende fase). In hoofdstuk 3 komt eerst het verkennende deel aan de orde (deelgebied Vechtmeander) en in hoofdstuk 4 het karterende deel (deelgebied De Ziel).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij het verkennend booronderzoek zijn zes raaien haaks op de as van de Vecht gezet. Per raai is elke 10 m een (guts)boring gezet. In het totale deelgebied (28 ha) zijn in totaal 162 boringen verricht. Ter plaatse van raaien A t/m D en vrijwel geheel raai F waren door begroeiing geen aanwijzingen zichtbaar voor archeologische resten. Ter plaatse van de noordelijke helft van raai E bestond het landgebruik uit vrijwel kale akkers. De vondstzichtbaarheid was daar goed. Op de hoogtekaart (bijlage 3) komen de reliëfverschillen goed naar voren Op grond van het verkennend booronderzoek is geconcludeerd dat de huidige morfologie van het maaiveld grotendeels is ontstaan door een insnijdende en meanderende Vecht. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Raai B ligt deels op de oeverwal in de buitenbocht van de meander, waarschijnlijk op een rivierterras uit een oudere fase. Het zuidelijke deel van raai A ligt op de oeverwal, waarin zich een vegetatiehorizont heeft ontwikkeld, die grotendeels door diepspitten is verstoord geraakt. Het noordelijk deel van raai A wordt gekenmerkt door komklei. Het grootste deel van raai C en geheel raai D liggen over een hoger gelegen rivierterras, dat mogelijk gedeeltelijk is afgedekt met oeverwalafzettingen. In dit oudere terras zijn nog restgeulen te onderscheiden, die hoger liggen dan de huidige Vechtmeander. Ook hier is de bodem door diepspitten (gedeeltelijk) verstoord geraakt. Het oostelijke deel van raai C ligt op het jongste, lager gelegen terras zonder duidelijke vegetatiehorizont. Raai E en F liggen op de kronkelwaard in de binnenbocht van de meander zonder duidelijke vegetatiehorizont. De meander bewoog tot de kanalisatie van de Vecht richting het noorden en westen en sneed zich dus langzaam in het terras en de oeverwal van de buitenbocht in. Tussen raai B en C bevindt zich echter een buigpunt. Ter hoogte van raai C verplaatste de Vecht zich oostwaarts. Tussen de terrasrand en de jongste fase ligt een restgeul die zeer recent met opvullen is begonnen. Er zijn in het onderzoek geen aanwijzingen gevonden voor voordes.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologische indicatoren zijn aangetroffen in de oeverwal van raai A en B in de verploegde bovenlaag, zoals een fragment van een pijpesteeltje en houtskool- en baksteenspikkels. Gezien de hoge en droge ligging, de archeologische indicatoren en een deels intact bodemprofiel krijgt de oeverwal een specifiek hoge verwachting mee. Het oudere rivierterras in het zuidwesten heeft een hoge en droge ligging en een deels intact bodemprofiel. Omdat geen archeologische indicatoren zijn aangetroffen heeft het gebied een middelhoge verwachting. Het zuidelijk gedeelte van de kronkelwaard ligt relatief hoog in de buurt van AMK-terrein 2496. Bovendien ontbreekt een bouwvoor, waardoor eventuele archeologische resten aan het maaiveld intact zijn gebleven. Daarom krijgt dit gedeelte van de kronkelwaard ook een middelhoge verwachting.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;BAAC bv adviseert de ondergrond in bovenstaande gebieden niet te verstoren. Indien toch bodemverstorende activiteiten plaatsvinden adviseert BAAC bv dat archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk is in de vorm van een karterend booronderzoek tot tenminste de diepte van de geplande ingrepen ten einde de spreiding en gaafheid van eventuele archeologische sporen en/of resten in kaart te brengen. De rest van het gebied heeft vanwege een relatief lage en natte ligging een lage specifieke verwachting meegekregen. Vervolgonderzoek wordt hier niet noodzakelijk geacht. Wel wordt naast gebieden met een (middel)hoge verwachting gewezen op de kans op een bijzondere dataset (bijvoorbeeld afvaldumps, rituele depositie, fuiken of vaartuigen). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij het karterend onderzoek is eerst een extensieve oppervlaktekartering uitgevoerd. Bij het booronderzoek zijn in totaal 81 boringen (diameter van 15 cm) uitgevoerd. De bodemlagen zijn gezeefd (diameter 4 mm) en onderzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. Het landgebruik bestond uit vrijwel kale akkers. Derhalve was de vondstzichtbaarheid goed. De glooiingen in deze kronkelwaard van de Vecht komen op de hoogtekaart (bijlage 3) goed naar voren. Over het algemeen bestaat de ondergrond uit matig tot uiterst siltig, matig fijn tot matig grof zand met dunne leemlagen. De diepte van de bouwvoor varieert tussen de 10 en 30 cm -mv,. Er zijn geen aanwijzingen van een vegetatiehorizont aangetroffen. Er zijn zowel bij het booronderzoek als bij de extensieve oppervlaktekartering geen archeologische indicatoren aangetroffen. De afwezigheid van een vegetatiehorizont is een indicatie dat het gebied nog relatief jong is. Daarnaast staat het gebied bij hoge waterstanden onder water. Daarom is de middelhoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek bijgesteld naar een lage verwachting. Vervolgonderzoek wordt hier derhalve niet noodzakelijk geacht.&lt;/p&gt;