DOI: 10.17026/dans-2ah-kcu3
title: Middenspanningsroute Bomhofsplas te Zwolle (gem. Zwolle)

description: &lt;p&gt;Het plangebied bevindt zich binnen oerstroomdal van de Overijsselse Vecht, dat in de voorlaatste ijstijd, het Saalien (ca. 370.000 tot 130.000 jaar geleden) is ontstaan. Na het Saalien was het oerstroomdal van de Vecht een ca. 10 km breed dal dat grofweg het gebied vanaf de huidige Vecht in het zuiden, tot en met de huidige Reest in het noorden besloeg. Naarmate het droger werd, concentreerde de waterafvoer zich in een kleinere stroom die langs de zuidrand van het oerstroomdal liep. Deze stroom schuurde een nieuw, veel kleiner dal uit, wat de basis voor het huidige Vechtdal werd. Aan het begin van het Holoceen (huidige geologische periode, vanaf 11.600 jaar geleden) trad opwarming van het klimaat op. De Vecht kreeg vanaf deze periode een meanderend karakter. Mede doordat de dekzandruggen plaatselijk de ontwatering blokkeerden en vanwege de stijgende grondwaterspiegel, heersten veelal vochtige omstandigheden. In de lagere delen van het landschap werd veen gevormd. Dit veen breidde zich, vooral vanaf het Laat-Neolithicum tot in de IJzertijd steeds verder uit waardoor het grootste deel van de gemeente Zwolle met veen bedekt raakte, met uitzondering van enkele hoger gelegen dekzandruggen en rivierduinen. Op basis van de paleogeografische kaarten was het plangebied vanaf circa 500 v. Chr. bedekt geraakt met veen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de vondstmeldingen komt naar voren dat het onderzoeksgebied een lange bewoningsgeschiedenis kent. Al vanaf het Midden Paleolithicum zijn archeologische vondsten waargenomen. Vondsten uit het Mesolithicum zijn niet herkend maar uit de daaropvolgende periode het Neolithicum en Bronstijd weer wel. Ook zijn vondsten uit de Romeinse tijd waargenomen. De vondsten uit de Vroeg en Midden Nieuwe tijd behoren bij het AMK-terrein binnen het onderzoeksgebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De hogere dekzandopduikingen in de vlakte van ten dele verspoelde dekzanden waren vermoedelijk reeds vanaf het Midden-Paleolithicum – Mesolithicum interessante bewoningslocaties. Ook uit het Neolithicum zijn bewoningssporen aangetroffen. In het Neolithicum, en ook in de daaropvolgende perioden (Bronstijd – Romeinse tijd) hadden de zandruggen direct langs de rivier de voorkeur voor bewoning. Vanaf het Neolithicum raakte een groot deel van de gemeente Zwolle met veen bedekt, waardoor grote delen ongunstig voor bewoning waren. Zo ook in het plangebied. Vanaf het eind van de Romeinse tijd lijkt een sterke afname in bevolking op te treden. Vanaf de Late-Middeleeuwen is begonnen met grootschalige ontginning van het veengebied. De bewoning verspreidde zich over een groter gebied naar de lagere delen van de dekzandruggen en de kleinere en meer geïsoleerde dekzandruggen en koppen. De plekken waar in de prehistorie bewoning mogelijk was, worden vanaf de Middeleeuwen door de ontginningen in gebruik genomen als landbouwgrond, waardoor de zogenaamde essen ontstaan met een dik esdek. Deze ligt mogelijk in het noorden van locatie 1. &lt;br&gt;Op basis van het beschikbare gedetailleerde historische kaartmateriaal lijkt het plangebied tot in de 18e eeuw in onontgonnen gebied te liggen. Ten oosten van locatie 1 ligt het Lichtmiskanaal. Dit kanaal is gegraven in 1830 – 1835 van Dedemsvaart tot de Vecht (in Overijssel). Op de historische kaart van 1900 bestaat het gebied ter hoogte van locatie 2 uit een gebied met hooislagen. Ook is de spoorlijn in deze periode al aanwezig. Het plangebied ligt in deze periode nog ver buiten Zwolle. In 1975 wordt zand gewonnen mogelijk ten behoeve van de aanleg van de A28 en de demping van het kanaal Lichtmis en ontstaat de Bomhofplas. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de waarderingskaart van de gemeente Zwolle wordt in de zones met 0% of 10% gebieden weergegeven, waar geen archeologische resten meer worden verwacht. Het betreft hier lagergelegen gebieden in een vlakte van ten dele verspoelde dekzanden. Op de hoger gelegen delen binnen dit landschap, die wel nog voor kunnen komen en bestaan uit dekzandopduikingen, kunnen echter nog wel bewoningsresten aanwezig zijn. Uit vondstmeldingen uit de omgeving blijkt dit ook het geval te zijn. Vondsten vanaf het Midden Paleolithicum worden in het onderzoeksgebied aangetroffen. Vanaf het Neolithicum raakt het gebied overdekt met veen. Bewoning in het onderzoeksgebied is dan over het algemeen niet meer mogelijk. Vondsten uit deze periode aangetroffen in het onderzoeksgebied liggen over het algemeen op hoger gelegen rivierduinen. Deze worden in het plangebied niet verwacht. Vervolgens is het veen door ontginning in de Nieuwe tijd grotendeels verdwenen. De bodem werd op de dekzandruggen vruchtbaar gemaakt met schapenmest en heideplaggen waardoor essen of enken zijn ontstaan. Een afdekkende esdek kan circa 50 tot 100 cm dik zijn. In het noorden van locatie 1 lijkt een esdek te liggen. Eventueel onderliggend dekzand kan hier nog intact zijn. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek kan de lage verwachting naar middelhoog worden bijgesteld voor de periode Paleolithicum - Mesolithicum. Voor de resterende perioden blijft de verwachting laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten westen van het plangebied ligt een linie genaamd de IJsselstellung uit WOII. Het plangebied en dan met name locatie 1 ligt dicht bij de stelling. Resten van deze linie kunnen in het plangebied worden verwacht. Deze kunnen te maken hebben met resten van gevechts- en waarnemingsposities voor infanterie, opstelllingen voor geschut, loopgraven, mangaten, versperringen en barakken en dergelijke. Deze kunnen niet door middel van een archeologisch booronderzoek worden opgespoord.&lt;/p&gt;