DOI: 10.17026/ar/hukaso
title: Plangebied Dijkversterking TielWaardenburg, dijkvak 10 buitendijks te Ophemert, gemeente West Betuwe
title: Archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 6726

description: &lt;p&gt;
In opdracht van Mekante Diek heeft RAAP in september 2023 een archeologisch vooronderzoek in de 
vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het 
plangebied dijkversterking Tiel-Waardenburg, dijkvak 10 (buitendijks) te Ophemert, in de gemeente 
West Betuwe. Het onderzoek is nodig in verband met werkzaamheden in het kader van de 
voorgenomen bodemingrepen die eventueel aanwezige archeologische waarden in het plangebied 
zouden kunnen verstoren. In deze zone wordt een dik grondpakket opgebracht aangezien de nieuwe 
dijk hier komt te liggen. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
&lt;p&gt;
In het uiterste westen van het plangebied worden resten van de Ottoonse tot laatmiddeleeuwse 
Lambertuskerk verwacht. Het betreft een terrein van hoge archeologische waarde dat naar verwachting 
deels binnendijks en deels buitendijks ligt. Verder is zowel binnen- en als buitendijks sprake van een 
middeleeuws nederzettingsterrein.
&lt;p&gt;
Vanwege het ontbreken van betredingstoestemming en de aanwezigheid van Japanse duizendknoop
kon het booronderzoek in dit deel van het tracé in 2022 nog niet in zijn geheel worden uitgevoerd. In
een nabijgelegen boring zijn twee cultuurlagen aangetroffen, waarna de boring vervolgens stuitte op 
215 cm -mv. In het kader van de huidige planvorming blijken de voorgenomen bodemingrepen 
grootschaliger dan gedacht en zullen de vermeende archeologische waarden in het plangebied mogelijk 
worden verstoord bij het verwijderen van Japanse duizendknoop. Het inventariserend veldonderzoek 
(verkennende fase) heeft tot doel de archeologische verwachting voor het gebied te toetsen door de 
geo(morfo)logische en/of bodemkundige opbouw en eventuele bodemverstoringen in kaart te brengen.
&lt;p&gt;
Tijdens het verkennend booronderzoek zijn 5 van de 6 boringen succesvol uitgevoerd. In alle vijf 
boringen zijn op diverse niveaus fragmenten houtskool, spikkels roodleem en archeologisch puin 
(bakstenen e.d.) aangetroffen. Deze indicatoren zijn met name afkomstig uit een pakket 
oeverafzettingen, maar blijkt in de onderliggende geulafzettingen regelmatig sprake van spikkels 
houtskool en roodleem. Het maaiveld lijkt sinds de rivierkaart van 1924 niet veranderd. In het 
plangebied is onder de bouwvoor sprake van een gevlekt kleipakket met humusvlekken. De laag is in 
vrijwel alle boringen vermengd met spikkels houtskool, baksteen en mortelresten. Alleen in boring 3 en 
6 is vlak onder een zeer dunne, gevlekte bouwvoor direct sprake van archeologische puinresten 
(bakstenen e.d.), mortel, roodleem en brokken houtskool. De precieze aard van deze indicatoren is met 
dit verkennend booronderzoek niet te duiden, maar kan hier eventueel nog sprake zijn van een 
huisterp. 
&lt;p&gt;
Op basis van de resultaten van het verkennend booronderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) 
archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Om de archeologische 
verwachting te toetsen, wordt voor het gehele plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd in de 
vorm van een karterende (en waarderende) fase van een inventariserend veldonderzoek. Gezien de 
lokale prospectiekenmerken is een proefsleuvenonderzoek normaliter de geëigende methode voor 
vervolgonderzoek. In verband met de aanwezigheid van de Japanse duizendknoop wordt een dergelijk 
onderzoek echter bemoeilijkt. Derhalve wordt geadviseerd om tijdens de (eventuele) verwijdering van 
de duizendknoop en de aansluitende verontreiniging van de ondergrond een opgraving: variant 
archeologische begeleiding uit te laten voeren.