DOI: 10.17026/dans-2c6-qb3m
title: Plangebied Ontsluitingsweg Heeswijk-Dinther Zuid, gemeente Bernheze
title: Een archeologische begeleiding volgens protocol proefsleuven en/of opgraving

description: &lt;p&gt;Inleiding In 2016 heeft RAAP, in opdracht van de gemeente Bernheze, een archeologische begeleiding uitgevoerd tijdens de graafwerkzaamheden in het kader van de aanleg van de nieuwe ontsluitingsweg Heeswijk-Dinther Zuid, ten zuidoosten van Dinther. De archeologische begeleiding is uitgevoerd volgens het Programma van Eisen, dat voor dit onderzoek is opgesteld en door het bevoegd gezag, de gemeente Bernheze, is goedgekeurd. In totaal is circa 12.172 m² onderzocht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten Tijdens de archeologische begeleiding zijn op vier locaties binnen het onderzochte wegtracé (en flankerende sloten) behoudenswaardige archeologische vindplaatsen aangetroffen die binnen het wegtracé zijn opgegraven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 1 werd aangetroffen in het uiterste noorden van het plangebied, ten noorden van de weg Laag Beugt. Deze vindplaats bestaat uit nederzettingssporen (paalkuilen, kuilen, een mogelijke waterput en wat greppels) die gedateerd worden in de 13e-14e eeuw. Een concentratie paalkuilen wijst op het voorkomen van een plattegrond van een gebouw (structuur 1.1). Deze is tussen 10 à 15 m lang en 5,4 à 9 m breed. Onduidelijk is of het hier gaat om een huis of een bijgebouw. Vanwege de beperkte ontgraving kan de vindplaats niet begrensd worden. De begrenzing hangt vermoedelijk samen met de ligging op een dekzandkopje nabij enkele laagtes. Naar alle waarschijnlijkheid dateren nagenoeg alle aanwezige sporen uit dezelfde periode dateren en lijken deel uit te maken van een middeleeuws boerderijerf. Of het erf deel uitmaakt van een grotere nederzetting is onbekend. Vanwege de ligging, in een relatief nat landschapsdeel, zou het hier kunnen gaan om een zogenaamde ontginningsboerderij of kampontginning. Van hieruit werden de hoger gelegen goed ontwaterde gronden ontgonnen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 2 bevindt zich aan weerszijden van de Boterweg, op 260 m ten zuidwesten van vindplaats 1. De sporen binnen deze vindplaats zijn binnen het wegtracé (en flankerende sloten) aanwezig over een afstand van circa 240 m (richting de Aa). Deze vindplaats bestaat uit nederzettingssporen uit meerdere perioden: - De oudste sporen die hier zijn aangetroffen betreffen nederzettingssporen uit de IJzertijd t/m Romeinse tijd. Deze bestaan uit een zestal paalkuilen die waarschijnlijk deel uit maken van een structuur die buiten de onderzochte put verder loopt. De kern van deze vindplaats (IJzertijd t/m Romeinse tijd) wordt buiten het onderzochte tracé verwacht. - De meeste sporen die hier werden aangetroffen betreffen nederzettingssporen, die dateren uit de 12e t/m14e eeuw, met een zwaartepunt in de 13e eeuw. Deze bestaan overwegend uit paalkuilen, en in mindere mate uit (drielagige) kuilen, een waterput of waterkuil, en greppels. De reconstructie van betrouwbare structuren is vanwege het smalle wegtracé en door de aanwezigheid van palenzwermen nagenoeg niet mogelijk. Toch kon de aanwezigheid van (delen van) minimaal twee structuren opgemerkt worden, maar het zijn er ongetwijfeld meer geweest. De exacte aard kan bij structuur 2.1, die minimaal 12 m lang is en gedateerd wordt vóór 1275, niet bepaald worden (huis of bijgebouw). Het is echter wel duidelijk dat het om een rechthoekige plattegrond gaat. Structuur 2.2, die minimaal 12 m lang en 6,8 m breed is, is vermoedelijk een bootvormig huis. De middeleeuwse vindplaats bevindt zich op een relatief hoger landschapsdeel ten noorden van de Aa. De begrenzing kon alleen in het noordoosten (greppelsysteem) en zuidwesten (fossiele beekgeul van de Aa) vastgesteld worden. De vindplaats loopt in het noordwesten en zuidoosten in elk geval verder. In het zuidoosten is een archeologisch monument aanwezig met bewoningsresten uit de Middeleeuwen (AMK monumentnr. 5165). Omdat hier sporen over een grotere afstand aangetroffen zijn en ook buiten de putten nog verwacht worden, overstijgen deze nederzettingsresten het niveau van een erf. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gezien de oppervlakte gaat het hier om een grotere nederzetting die uit meerdere – niet nader te bepalen – erven bestaat en op zijn minst een gehucht vormen. - De jongste resten (Nieuwe tijd) bestaan uit een waterput, dierbegravingen (voornamelijk paarden) en landinrichting (paalkuilen, greppels). Op de plek waar deze zijn aangetroffen werden de resten van het Ridderhof Ten Bogaerde (zogenaamde ‘moated site’) verwacht. Uitbraaksporen zijn niet aangetroffen, maar door de aanwezigheid van de waterput alsook andere vondsten (in greppels, fossiele beek) kunnen deze wel in de onmiddellijke omgeving verwacht worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 3 werd aangetroffen op circa 290 m ten zuid(oost)en van vindplaats 2, nabij de weg Laverdonk. De oudste sporen kunnen geïnterpreteerd worden als sporen in de randzone van een nederzetting uit de Bronstijd t/m Romeinse tijd, waarvan de kern ten westen van het onderzochte tracé wordt verwacht (dekzandrug). De sporen bestaan uit een kuil en een vierpalige spieker (structuur 3.2) van circa 2,3 bij 2,3 m. De jongste sporen die hier werden aangetroffen, dateren uit de Late Middeleeuwen t/m Nieuwe tijd, en betreffen sporen die te maken hebben met de inrichting en het gebruik van het beekdal (greppels, sloten, palenrijen). Een rechthoekige structuur van circa 10 bij 2 m (structuur 3.1), die geïnterpreteerd werd als bijgebouw of stal, had dezelfde oriëntatie als enkele greppels uit de Nieuwe tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 4 bevindt zich in het uiterste zuiden van het plangebied, op circa 300 m ten zuiden van vindplaats 3, eveneens nabij de weg Laverdonk. Ook hier werd een spieker aangetroffen die te situeren valt in de randzone van een nederzetting, waarvan de kern ten zuidwesten van het onderzochte tracé wordt verwacht (dekzandrug). De spieker (structuur 4.1) bestaat uit zes paalkuilen (circa 2,6 bij 2,2 m). Deze werd op basis van een 14C-datering gedateerd in de Late IJzertijd t/m Vroeg Romeinse tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verspreid over plangebied werden greppels, sloten en wat kuilen aangetroffen, die te maken hebben met grondstofwinning en landschapsinrichting (afwaterings- en perceelsgreppels). De greppels en sloten zijn vaak op historisch kaartmateriaal te zien. Deze sporen zijn niet behoudenswaardig.&lt;/p&gt;
description: Date: 2016-07-19