DOI: 10.17026/dans-xfy-88tx
title: Bureauonderzoek Archeologie Plangebied Voormalige Waterkering Waterdijk te Epse, gemeente Lochem

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van Maatschap Schrijver een archeologisch onderzoek uitgevoerd voor de egalisatie van de voormalige waterkering aan de Dortherweg te Epse.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De voormalige waterkering bevindt zich in de zuidwestelijke hoek van het bestaande weideperceel en heeft een oppervlakte van ca. 3.000 m² en een lengte van ca. 100 meter. Met de egalisatie van het hoogteverschil van ruim 2 meter gaan archeologische waarden in de voormalige waterkering (cultuurhistorisch lijnelement) verloren. Mogelijk dat ook verstoringen in het oorspronkelijke maaiveld optreden. De exacte egalisatie werkzaamheden en de diepte van de ingrepen zijn bij het opstellen van dit rapport nog niet bekend, maar zullen naar verwachting dieper gaan dan de vrijstellingsgrens van 30 cm-mv en eventueel ook onder het oorspronkelijke maaiveld gaan.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de archeologische waarden- en verwachtingenkaart van de gemeente Lochem ligt het plangebied in een zone met een hoge archeologische waarde (categorie 5) en in een zone met een middelhoge verwachting (categorie 6). Vanwege de ligging in twee categorieën, geldt de hoogste gemeentelijke eis. Deze is om bij bodemingrepen dieper dan 30 cm-mv en groter dan 250 m², voorafgaand aan de ruimtelijke planvorming, een archeologisch onderzoek plaats te laten vinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Het bureauonderzoek toont aan dat het maaiveldniveau in het plangebied een hoge verwachting heeft op archeologische resten vanaf het Laat-Paleolithicum tot aanleg van de dijk in de Late Middeleeuwen. Het plangebied ligt in het dekzandlandschap met (mogelijk nog een restant van) een middeleeuws eerddek. De dijk van voet tot top zelf is van voor de 15e eeuw en heeft een hoge verwachting voor vondsten vanaf de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd en een middenhoge verwachting voor de Tweede Wereldoorlog.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De dijk is naar verwachting om de oorspronkelijke kavels van de Marke van Epse gelegd en volgt het natuurlijk reliëf van het dekzandlandschap. Daardoor kunnen de haakse bocht in het dijklichaam ten noorden van het plangebied en de bocht in het plangebied worden verklaard. Er zijn geen indicaties dat deze bochten door dijkdoorbraken zijn ontstaan. De oostelijk van het plangebied gelegen bocht is wel veroorzaakt door een dijkdoorbraak. De nu nog aanwezige binnendijkse wielen zijn hiervan de nog aanwezige restanten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied is nooit bebouwd geweest. Sinds de Late Middeleeuwen is het dijklichaam aangelegd waarbij mogelijk ook de bodem op maaiveldniveau tot op onbekende diepte is verstoord. De huidige geplande ontwikkeling, het egaliseren van de dijk, zal archeologische waarden vanaf de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd en de Tweede Wereldoorlog verstoren. Als ook onder het oorspronkelijke maaiveld wordt geëgaliseerd zullen ook archeologische waarden van voor de Late Middeleeuwen worden verstoord.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Hamaland Advies adviseert vanwege de verstoring van het dijklichaam een vervolgonderzoek uit te laten voeren in het plangebied in de vorm van 2 coupures (proefsleuven) over de dijk voordat de egalisatiewerkzaamheden starten. Omdat mogelijk ook oude vindplaatsen verstoord worden door de geplande graafwerkzaamheden, adviseren wij om de proefsleuven door te trekken tot in de natuurlijke C-horizont (top dekzand). Doel van dit onderzoek is de opbouw van het dijklichaam te bestuderen en daarmee tevens de dijk te dateren en eventuele oudere vindplaatsen te inventariseren en waarderen. Het betreft een waardestellend onderzoek waaruit moet blijken of het dijklichaam en eventuele oudere onderliggende vindplaatsen behoudenswaardig zijn of niet. Voor dit proefsleuvenonderzoek dient een Programma van Eisen te worden opgesteld dat ter goedkeuring wordt voorgelegd aan het bevoegd gezag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;Het bevoegd gezag, gemeente Lochem en haar archeologisch adviseur, de regioarcheoloog van de Stedendriehoek (mw. drs. N. Vossen), heeft de resultaten van dit onderzoek getoetst op 27 maart 2018. De opmerkingen zijn verwerkt in de definitieve rapportage (dd. 28-3-2018).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Mw. drs. N. Vossen stemt in met het advies van Hamaland wat betreft de conclusie dat een vervolgonderzoek in de vorm van 2 coupures (proefsleuven) over de dijk noodzakelijk is. Op basis van de uitkomsten van dit waardestellend proefsleuvenonderzoek is het aan gemeente Lochem om te bepalen of ze vergunning wil verlenen voor het vergraven van de Waterdijk of niet. Mw. drs. N. Vossen adviseert de gemeente Lochem om met dit advies in te stemmen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij ontwikkelingen in het plangebied te verkleinen. Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de archeologisch adviseur van de gemeente Lochem (mw. drs. N. Vossen).&lt;/p&gt;