DOI: 10.17026/ar/fgkkvp
title: Bureauonderzoek Klooslaan 18 te Groningen (gemeente Groningen)
title: Antea Group Archeologie 2024/286

description: Antea Group projectnummer 493386

In mei en juni 2024 is in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd, om een archeologische verwachting op te stellen voor een plangebied van Klooslaan 18 en omgeving te Groningen. Hier worden nieuwe laagspanningskabels aangelegd. Het betreft een tracé van circa 480 meter, geheel in open ontgraving. De sleuven worden tussen de 0,5 en 1 meter breed en hebben een diepte van 0,6 meter beneden maaiveld. Het totale oppervlak in open ontgraving bedraagt derhalve (in het geval van volledig 1 meter breed) circa 480 m2.

Het gehele projectgebied valt in het bestemmingsplan ‘de Wijert’ van de gemeente Groningen. Hier valt slechts 40 meter van het tracé in de dubbelbestemming met Waarde Archeologie. Voor dit deel van het tracé is een omgevingsvergunning en nader onderzoek wel noodzakelijk, omdat de vrijstellingsgrenzen worden overschreden. Dit deel van het tracé is dan ook het archeologisch plangebied. Voor de overige 440 meter is nader archeologisch onderzoek en een omgevingsvergunning niet vereist. De archeologische verwachting voor dit gebied is dan ook laag. Om een specifieke archeologische verwachting en advies op te stellen voor de locatie binnen de Waarde Archeologie, is dit bureauonderzoek uitgevoerd.

Het archeologisch plangebied ligt vermoedelijk net op de westelijke flank van de Hondsrug, met zeer nabij de overgangszone richting de Drentse A. De rest van het projectgebied ligt op afzettingen van de Drentse A. Binnen het onderzoeksgebied zelf is weinig eerder archeologisch onderzoek uitgevoerd, maar op basis van bodemkundige en landschappelijke gegevens is duidelijk dat in het oosten dekzand kan worden verwacht (Hondsrug) en in het westen klei met veen (afzettingen van de Drentse A). In het noordoostelijke deel van het onderzoeksgebied, wat zeer zeker op de flank van de Hondsrug ligt, heeft eerder archeologisch onderzoek aangetoond dat hier resten uit het neolithicum en de ijzertijd/Romeinse tijd aanwezig zijn. Binnen het archeologisch plangebied is de archeologische verwachting dan ook hoog voor het aantreffen van resten uit deze perioden. Deze resten bestaan vermoedelijk uit resten van agrarische activiteiten, mogelijk ook bewoningsresten. Bodemkundige gegevens en een archeologisch booronderzoek nabij het archeologisch plangebied laten zien dat tot een diepte van 1 meter beneden maaiveld een verstoord pakket (bouwvoor en/of opgebracht pakket) aanwezig is. Er is dus een zeer grote kans dat eventuele archeologische resten uit deze perioden zich buiten de ontgravingsdiepte bevinden.

Voor het overige deel van het projectgebied geldt dat de archeologische verwachting laag is. Hier is de omgeving vermoedelijk te nat geweest voor bewoning (dal Drentse A).

In latere perioden kent het gehele projectgebied een agrarisch karakter. Aan de hand van historisch kaartmateriaal wordt in ieder geval duidelijk dat vanaf de middeleeuwen het projectgebied zich op akkers en weilanden bevindt. Er komt pas eind van de 20e eeuw bebouwing. In grote delen van de wijk is een pakket grond opgebracht voorafgaand aan de woningbouw. Deze nieuwbouw, samen met de eerdere aanleg van kabels en leidingen, heeft zeer waarschijnlijk al voor bodemverstoring binnen het gehele projectgebied gezorgd. Aan de hand van een KLIC-oriëntatieverzoek werd dan ook duidelijk dat nagenoeg het gehele tracé overlapt met een bestaand kabelbed. In het oostelijke deel van het projectgebied, tevens het archeologisch plangebied, geldt wel dat een klein deel niet overlapt met een bestaand kabelbed. Hier kan mogelijk nog een intacte bodem aanwezig zijn.

Advies Antea Group Aan de hand van bekende archeologische gegevens, landschappelijke kenmerken en de gemeentelijke Cultuurhistorische Waardenkaart wordt duidelijk dat voor het oostelijk deel van het projectgebied de archeologische verwachting hoog is. Dit is het deel dat tevens in de dubbelbestemming Waarde Archeologie 1 valt, vanwege de ligging op de westelijke flank van de Hondsrug. Bodemkundige gegevens nabij dit deel laten zien dat tot een diepte van 1 meter beneden het maaiveld een verstoord pakket aanwezig is. Er is een zeer grote kans dat de archeologische resten zich buiten de ontgravingsdiepte bevinden. Voor het overige deel van het tracé geldt een lage archeologische verwachting. Met in achtneming hiervan is dan ook het volgende advies opgesteld.

Advies tot vrijgave Voor het gehele tracé wordt vrijgave geadviseerd. Enerzijds zullen namelijk kabels worden aangelegd in gebiedsdelen waar de archeologische verwachting laag is op basis van landschapsontwikkeling en eerdere onderzoeken, maar ook vanwege nieuwbouwwerkzaamheden in de 20e eeuw. Anderzijds in een gebiedsdeel waar de archeologische verwachting wel hoger is, liggen de verwachte archeologische resten dieper dan de geplande werkzaamheden. Daardoor is de kans op het aantreffen van een verstoorde bodem zeer groot binnen het gehele plangebied.

Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk of provinciaal archeoloog kan ook.