DOI: 10.17026/dans-xj3-9ana
title: Natuurpoorten Bosch en Duin en De Rustende Jager Gemeente Tilburg, Natuurpoorten Bosch en Duin, Udenhout, De Rustende Jager, Biezenmortel

description: &lt;p&gt;BAAC heeft een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd in het plangebied Natuurpoorten te Udenhout, gemeente Tilburg. Het plangebied is opgedeeld in twee deelgebieden, deelgebied 1 Bosch en Duin en deelgebied 2 De Rustende Jager. Aanleiding voor het onderzoek is de realisatie van ‘natuurpoorten’ door de aanleg van extra parkeerplaatsen, het uitbreiden van wegen en het plaatsen van paaltjes.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek is gebleken dat beide deelgebieden op een dekzandwelving met onderliggende fluvioperiglaciale afzettingen (leem) liggen. De bodem in het plangebied bestaat uit hoge zwarte enkeerdgronden. Deze bodems zijn opgebouwd uit een minstens 50 cm dik plaggendek dat zich vanaf de 14e/15e eeuw heeft ontwikkeld door continue plaggenbemesting. In beide deelgebieden zijn geen archeologische vondsten bekend. Beide deelgebieden zijn gelegen aan een oude (middeleeuwse) doorgaande weg (Oude Bossche Baan). De percelen in de omgeving van deze weg zijn vanaf de 13e eeuw ontgonnen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek geldt er voor beide deelgebieden een hoge archeologische verwachting. Specifiek is de verwachting voor archeologische resten uit het laat-paleolithicum en mesolithicum middelhoog. Resten uit deze periodes worden verwacht vanaf 40 cm -mv (top onverstoord dekzand). Verder bestaat er vanwege het beschermende karakter van het plaggendek een hoge kans op het aantreffen van archeologische (nederzettings)resten en aanverwanten uit het neolithicum tot en met de middeleeuwen. Dergelijke resten worden in de top van het dekzand verwacht direct onder het plaggendek. Nederzettingsresten uit de nieuwe tijd worden gezien de aanwezigheid van een plaggendek en het ontbreken van bebouwing op oud kaartmateriaal niet verwacht. Wel worden uit de nieuwe tijd mogelijk oude karrenpaden en ontginningssporen verwacht. Deze worden direct onder de huidige bouwvoor/ophoogdek verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In deelgebied 1 Bosch en Duin bestaat de ondergrond uit verspoeld lemig sediment (fluvioperiglaciale afzettingen) dat is afgedekt door (verspoeld) dekzand. In het westelijke deel van dit deelgebied zijn op een dekzandkop-/welving (deels) intacte podzols aangetroffen. Het dekzand is ter hoogte van deze dekzandkop-/welving afgedekt door een humeus plaggendek. De minimale dikte van het plaggendek is 40 cm. In het middelste deel van het plangebied dat lager in het landschap ligt op een verspoelde dekzandvlakte zijn geen podzols aanwezig. De verklaring voor het ontbreken van een podzolbodem is tweeledig; 1) in het oostelijke deel blijkt de bovenlaag veelal verstoord te zijn en 2) door de lage ligging en de aanwezigheid van slecht waterdoorlatende leem is er sprake van een zeer hoge schijngrondwaterstand die tot aan het maaiveld reikt.&lt;br&gt;Op de (flanken van de) dekzandkop zijn in molshopen diverse aardewerkscherven uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd aangetroffen. Verder zijn in de basis van het plaggendek houtskoolspikkels waargenomen. In het plaggendek zijn verder nog enkele fragmenten aardewerk en bouwpuintjes aangetroffen. De aanwezigheid van vondstmateriaal in en onder het plaggendek en de aanwezigheid van houtskool in de top van het dekzand lijkt te duiden op een vindplaats.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de aanwezigheid van een intact plaggendek met onderliggende dekzandkop kan de middelhoge tot hoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor het westelijke deel van het deelgebied gehandhaafd blijven. De hoge verwachting blijft ook gehandhaafd in het het oostelijke deel vanwege de hoge ligging van het dekzand. Het laaggelegen middendeel heeft naar aanleiding van het veldonderzoek een lage verwachting voor alle perioden toebedeeld gekregen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In deelgebied 2 bestaat de ondergrond uit dekzand afgewisseld met fluvioperiglaciale afzettingen (leem, grind). Bovenop het (oudere) dekzand of de fluvioperiglaciale afzettingen komt lokaal weer een laag dekzand voor, waarin zich een podzolbodem heeft ontwikkeld. De podzolbodems zijn hoofdzakelijk aanwezig in het zuiden van het plangebied. Ter hoogte van een toekomstige toegangsweg in het zuiden en westen van het deelgebied is sprake van hoger gelegen dekzandwelving dat is afgedekt door een plaggendek van 40 cm dik. In het overige deel van het plangebied is de bovenste laag verstoord of verploegd. Er zijn houtskoolspikkels aangetroffen in de top van het dekzand in het oosten en zuiden van het deelgebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de aanwezigheid van een intact plaggendek met onderliggende dekzandwelving kan de middelhoge tot hoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek voor het zuidelijke deel van het deelgebied gehandhaafd blijven. Het centrale gedeelte rond op de huidige parkeerplaats en het oostelijke deel hebben een hoge archeologische verwachting gekregen vanwege de aanwezigheid van intacte podzolbodem. Het zuidelijke deel van het oostelijke deel heeft naar aanleiding van het veldonderzoek een lage verwachting voor alle perioden toebedeeld gekregen vanwege de diepe verstoring van de bodem. In het midden en het noordoosten van het deelgebied waar (restanten van een) podzols zijn aangetroffen geldt eveneens een hoge verwachting, maar dan specifiek op het aantreffen van resten van jacht-verzamelaarskampjes uit het laat-paleolithicum tot en met het neolithicum.&lt;br&gt;De archeologische verwachting voor het zuidoostelijke deel van het deelgebied is naar beneden bijgesteld van wege de diep reikende verstoringen tot in de C-horizont van het dekzand en de relatief natte omstandigheden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;BAAC adviseert om bij bodemverstorende activiteiten die dieper reiken dan 20 cm -mv een vervolgonderzoek door middel van een proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren. Dit geldt voor alle gebieden met een hoge verwachting De gebieden met een lage archeologische verwachting adviseert BAAC archeologisch gezien vrij te geven. Voor deze gebieden adviseert BAAC geen nader archeologisch vervolgonderzoek uit te laten voeren.&lt;/p&gt;