DOI: 10.17026/dans-z6e-acra
title: Arnhem. Plangebied Gelders Archief en Prinsenhof A te Arnhem. Archeologisch bureauonderzoek

description: &lt;p&gt;In opdracht van de provincie Gelderland heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC bv een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Gelders Archief en Prinsenhof A te Arnhem. Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied deel uitmaakt van het rivierengebied aan de voet van een stuwwal, nabij de monding van de Sint Jansbeek. De pleistocene afzettingen bevinden zich op een diepte van minstens 5 à 6 m –mv. Vanaf de late ijzertijd stroomde door het plangebied een loop van de Rijn. Door de rivier zullen eventueel oudere afzettingen en mogelijke archeologische niveaus geërodeerd zijn. De rivier heeft het plangebied in de vroege middeleeuwen B verlaten, waardoor het plangebied bewoonbaar werd. Uit de omgeving zijn inderdaad aanwijzingen voor bewoning vanaf zesde of zevende eeuw. Het plangebied valt in ieder geval grotendeels binnen de dertiende-eeuwse stadsmuren. Het zuidoostelijke deel van het plangebied wordt doorsneden door de dertiende- en vijftiende-eeuwse stadsmuren met bijbehorende grachten en mogelijk een deel van de zeventiende-eeuwse verdedigingswallen. Het noordoostelijke deel van het plangebied valt binnen het bebouwd gebied. In of nabij dit gebied lagen vanaf het begin van de veertiende eeuw het Hof van Gelre en vanaf het begin van de zeventiende eeuw het Hof van Nassau. Op basis van kaartmateriaal blijkt dat het plangebied in ieder geval vanaf het midden van de zestiende eeuw deel uitmaakte van een gebied met bebouwing en tuinen. Dit gebied werd doorsneden door de Sint Jansbeek, die meerdere keren is verlegd. In het begin van de negentiende eeuw zijn de vestingwerken opgeheven, waarna de grachten zijn gedempt. Het gebied in en rond het plangebied is opnieuw ingericht, waarbij de bebouwing sterk is uitgebreid. In de Tweede Wereldoorlog is het gebied zwaar gebombardeerd, waarbij de bebouwing sterk is beschadigd en er ook minstens twee explosies in het plangebied hebben plaatsgevonden. Na de Tweede Wereldoorlog zijn de restanten gesloopt en is het plangebied geëgaliseerd. In de jaren erna is het plangebied geleidelijk bebouwd geraakt. In het westelijke deel is het Gelders Archief gebouwd en in het oostelijke deel eerst de Prinsenhofschool en later het kantorencomplex Prinsenhof A. Door de bebouwing is het plangebied tot 12,5 m +NAP à 5,5 m +NAP verstoord. Aangezien de top van de vestingmuren en funderingsresten van de negentiendeeeuwse bebouwing in 2014 bij het naastgelegen onderzoek op een hoogte van 10,1 à 10,7 m +NAP is aangetroffen, betekent dit dat er een zeer reëel kans is dat de archeologische waarden in het grootste deel van het plangebied nog grotendeels intact aanwezig zijn. Derhalve wordt aan het plangebied grotendeels een hoge verwachting toegekend voor archeologische waarden (nederzettingsresten, vestingwerken e.d.) uit de periode vanaf de vroege middeleeuwen B, die plaatselijk op basis van de aanwezige verstoringen wordt bijbesteld naar laag. Op basis hiervan wordt een vervolgonderzoek in de vorm van proefsleuven aanbevolen. In de gebieden met een lage verwachting dient, op advies van de gemeente Arnhem, een korte veldtoets plaats te vinden, waarbij tijdens de sloop/ontgravingen een archeoloog de situatie ter plekke archeologisch beoordeelt.&lt;/p&gt;