DOI: 10.14457/tu.the.2020.754
title: กรณีศึกษาความรับผิดทางละเมิดทางการแพทย์ในคำพิพากษาศาลฎีกาที่ ๒๑๒๓ /๒๕๖๒

description: ปัจจุบันอาชีพแพทย์เป็นอาชีพที่ต้องเผชิญกับความเสี่ยงเกี่ยวกับความผิดพลาดในการทำงาน เนื่องจากผู้ป่วยและญาติของผู้ป่วยเองต่างมีความคาดหวังในการรักษาของแพทย์ไว้สูง แต่หลายครั้งที่การรักษาของแพทย์อาจเกิดความผิดพลาดและทำให้ผู้ป่วยได้รับความเสียหายจากการรักษา ไม่ว่าจะเป็นการวินิจฉัยโรคที่ผิดพลาด การลงมือรักษา ตลอดจนการให้คำแนะนำภายหลังรักษาเสร็จ จนนำมาซึ่งข้อพิพาทระหว่างแพทย์กับฝ่ายผู้ป่วย ซึ่งการค้นคว้าอิสระนี้ได้หยิบยกคำพิพากษาที่น่าสนใจและมุ่งศึกษาถึงปัญหาของคำพิพากษาฎีกาที่ 2123/2562 โดยคำพิพากษานี้มีข้อเท็จจริงว่า ผู้ตายได้ไปพบแพทย์เนื่องจากอาการปวดท้องอย่างหนักเป็นเวลาหลายวัน แต่แพทย์กลับวินิจฉัยโรคและรักษาผิดพลาดจนเป็นเหตุให้ผู้ตายต้องเจ็บป่วยด้วยอาการทุกขเวทนาและหลังจากการผ่าตัดในครั้งแรกเป็นเวลาเดือนเศษ ผู้ตายกลับเข้ามารักษาที่โรงพยาบาลอีกครั้งหนึ่งด้วยภาวะฉุกเฉินและถึงแก่ความตาย โจทก์ทั้งสี่ ซึ่งเป็น สามี บุตรทั้งสอง และ มารดาของผู้ตาย จึงฟ้องว่าแพทย์ทำการรักษาผู้ตายด้วยความประมาทเลินเล่อและเรียกร้องค่าเสียหายเพราะความตาย แต่ศาลฎีกาตัดสินว่าค่าเสียหายเพราะความตายนั้นไม่อาจเรียกร้องได้ เนื่องจากไม่อยู่ภายใต้บังคับของประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 446การค้นคว้าอิสระนี้จึงมีประเด็นสำคัญที่ต้องนำมาพิจารณาทั้งหมด 3 ประการด้วยกัน ได้แก่ การพิจารณาความรับผิดของแพทย์ที่ประกอบวิชาชีพโดยประมาท ค่าสินไหมทดแทนเพื่อการละเมิดทางการแพทย์ในกรณีความเสียหายทางจิตใจ โดยศึกษาเปรียบเทียบกับประเทศสหรัฐอเมริกาประเทศญี่ปุ่น และประเทศเยอรมนี เพื่อให้ทราบถึงการเยียวยาความเสียหายกรณีเกิดเหตุละเมิดและ บุคคลผู้มีสิทธิได้รับการเยียวยากรณีผู้ถูกกระทำละเมิดถึงแก่ความตาย และหลักเกณฑ์ในการดำเนินกระบวนพิจารณาคดีของศาลในคดีผู้บริโภคทั้งนี้จากการศึกษากฎหมายของประเทศไทย พบว่าหลักเกณฑ์ในการพิจารณาการกระทำโดยประมาทและมาตราฐานความระมัดระวังของแพทย์นั้นยังไม่มีกฎหมายบัญญัติไว้โดยเฉพาะ แต่ได้นำหลักทั่วไปในเรื่องการกระทำโดยประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 59 วรรคสี่ มาพิจารณาทำให้การวินิจฉัยการกระทำโดยประมาทและมาตราฐานความระมัดระวังของแพทย์นั้นเกิดปัญหาข้อกฎหมายที่ขาดความชัดเจนและแน่นอน สำหรับการรักษาของแพทย์ที่มีการรักษาผู้ป่วยเป็นการต่อเนื่องกันนั้นเป็นเรื่องยากที่จะพิสูจน์ข้อเท็จจริงได้ว่าแท้จริงแล้วการกระทำละเมิดที่ก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นนั้นเกิดจากใครเป็นผู้กระทำหรือเกิดจากสภาพร่างกายของผู้ป่วยเองนอกจากนี้คดีฟ้องร้องทางการแพทย์ที่เกี่ยวกับการกระทำโดยประมาทถือเป็นคดีผู้บริโภค ทำให้ต้องนำพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ.2551 มาปรับใช้ ซึ่งหลักเกณฑ์ที่บัญญัติไว้ในพระราชบัญญัตินี้ยังไม่ครอบคลุมถึงการรักษาโดยประมาทของแพทย์ในบางกรณีสำหรับการเยียวยาความเสียหายจากการรักษาโดยประมาทเลินเล่อของแพทย์นั้น เนื่องจากกฎหมายไทยไม่ได้มีการบัญญัติเอาไว้เฉพาะ จึงต้องนำประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยเรื่องละเมิดมาปรับใช้ ทำให้การเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนความกฎหมายละเมิดยังมีปัญหาในประเด็นเรื่องการเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงิน ตามาตรา 446 ทำให้การเยียวยาความเสียหายแก่ผู้ป่วยหรือฝ่ายผู้ป่วยเป็นไปได้อย่างจำกัดเป็นผลให้ผู้เสียหายไม่ได้รับการเยียวยาความเสียหายตามที่เกิดขึ้นจริง แต่อย่างไรก็ตามในปัจจุบันกฎหมายไทยเริ่มมีการยอมรับค่าสินไหมทดแทนเพื่อความเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินมากขึ้น ดังจะเห็นได้จากที่พระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 ได้บัญญัติถึงค่าเสียหายสำหรับความเสียหายต่อจิตใจและมีการเยียวยาในกรณีที่ผู้เสียหายถึงแก่ความตาย โดยให้บุคคลที่ใกล้ชิดสามารถได้รับค่าเสียหายสำหรับความเสียหายต่อจิตใจได้ ดังนั้น ผู้เขียนจึงขอเสนอให้กำหนดคำนิยามถึงค่าเสียหายอย่างอื่นอันมิใช่ตัวเงินไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ในลักษณะละเมิด และเนื่องจากคดีฟ้องร้องทางการแพทย์ที่เป็นคดีเกี่ยวกับผู้บริโภค ซึ่งโดยเจตนารมณ์ของพระราชบัญญัตินี้ก็เพื่อให้ผู้บริโภคได้รับการเยียวยาความเสียหายด้วยความสะดวก รวดเร็ว และไม่ยุ่งยาก จึงเห็นควรให้แก้ไขพระราชบัญญัติวิธีพิจารณาคดีผู้บริโภค พ.ศ.2551 โดยเพิ่มหลักเกณฑ์ในการที่ให้ศาลเรียกพยานผู้เชี่ยวชาญมาเป็นพยานและ กำหนดให้ภาระการพิสูจน์เป็นของผู้วิชาชีพสำหรับเรื่องที่อยู่ในความดูแลของผู้มีวิชาชีพ และเนื่องจากการฟ้องร้องเข้ามานั้นผู้บริโภคผู้ซึ่งไม่ได้มีความรู้ทางด้านกฎหมายมากนักอาจจะทำให้เรียกค่าเสียหายมาไม่ถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดไว้ จึงเห็นควรให้ศาลสามารถกำหนดประเภทของค่าเสียหายให้ถูกต้องได้ เพื่อแก้ปัญหาทางกฎหมายที่เกี่ยวกับความรับผิดทางละเมิดในทางการแพทย์ที่เกิดขึ้นในประเทศไทยได้อย่างเหมาะสมและทำให้ผู้เสียหายได้รับการเยียวยาอย่างแท้จริง เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ผู้ให้บริการทางการแพทย์ที่จะไม่ต้องรับผิดไปเสียหมดทุกเรื่อง มิเช่นนั้นอาจทำให้บุคคลกรทางการแพทย์เกิดความกลัวในการที่จะรักษาผู้ป่วย และในทางตรงกันข้ามก็เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการเยียวยาที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น และสำหรับการพิจารณาการกระทำละเมิดของแพทย์ซึ่งทำการรักษาผู้ป่วยต่อเนื่องกันหลายหน เห็นควรให้มีการศึกษาเพิ่มเติมต่อไปถึงกลไกการรับผิดที่ปราศจากความรับผิด โดยใช้ระบบไกล่เกลี่ยเข้ามาแทนการสู้คดีในชั้นศาลระหว่างแพทย์กับผู้ป่วย