DOI: 10.17026/ar/dhmisq
title: Halderberge Oud Gastel Oudendijk 58-60 Een nieuwetijds huiserf aan de Oudendijk 58-60 te Oud Gastel (gemeente Halderberge)

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft een Archeologische Opgraving uitgevoerd voor het plangebied Oudendijk 58-60. De opgraving was noodzakelijk vanwege de voorgenomen herontwikkeling van het plangebied met verschillende bouwkavels voor vrijstaande woningen. Vooronderzoek had aangetoond dat binnen het plangebied archeologische waarden aanwezig zijn. In de besluitvorming is een onderzoekszone met een oppervlakte van 614m2 geselecteerd die opgegraven diende te worden. In dit rapport worden de bevindingen van de opgraving gepresenteerd.&lt;br&gt;De opgraving leverde sporen en vondsten op uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Vroegere sporen of vondsten ontbreken. De Oudendijk, waar het plangebied aan ligt, wordt in het midden van de 16e eeuw aangelegd als waterscheiding. Van de dijk zelf zijn geen sporen gevonden, wel van een sloot die de dijk flankeerde. Aan de hand van een aantal aardewerkvondsten kan de sloot in ieder geval in de 17e eeuw gedateerd worden. Maar het is aannemelijk dat de sloot tegelijkertijd met de dijk werd aangelegd. Op dat moment was het plangebied mogelijk al in gebruik als akkerland. Enkele aardewerkscherven uit de akkerlaag (15e – 16e eeuw) zouden hierop kunnen wijzen.&lt;br&gt;In de 18e eeuw raakt het onderzoeksgebied bebouwd. Wanneer dit exact plaatsvond is niet precies vast te stellen, maar waarschijnlijk is dit al in het midden van de 18e eeuw het geval (afgeleid uit de kaart van Hattinga, 1746).&lt;br&gt;De kadastrale kaart uit 1811-1832 geeft een goed beeld van hoe de bebouwing aan het begin van de 19e eeuw eruit gezien zal hebben. Parallel aan de Oudendijk lag een rechthoekig hoofdgebouw (woonhuis) met iets ten noorden ervan twee kleinere bijgebouwen. Het woonhuis was op een rechthoekig perceel gevestigd, maar vermoedelijk hoorde ook het naastgelegen perceel (ten noorden) tot het erf. Hierop stond namelijk één van de bijgebouwen. Ook is uit de historische kaarten bekend dat het woonhuis met bijgebouwen in 1874 gesloopt is en vervangen door een nieuw woonerf ten zuiden ervan. Dit nieuwe woonerf valt grotendeels buiten het huidige onderzoeksterrein.&lt;br&gt;Van het woonhuis en de bijgebouwen uit de 18e eeuw zijn alleen de diepere bouwconstructies zoals een kelder en een putje of stortkoker bewaard gebleven. In het zuidelijk deel van het gebouw resteren nog enkele palenrijen van een binnenindeling en muuruitbraaksporen. Projectie van de sporenkaart op de kadastrale kaart laat zien dat zowel het hoofdgebouw als de beide bijgebouwen nagenoeg volledig binnen de opgravingszone vallen. Dat er van de muren, funderingen of afbraak geen sporen meer zijn achtergebleven, kan verklaard worden door de funderingswijze die op de zandgronden gangbaar is. Muurwerk werd vaak tot de top van het dekzand gefundeerd voor een stabiele ondergrond. Waarschijnlijk is de bodem na de sloop van de gebouwen omgewerkt tot in de top van het dekzand (verploegd of geëgaliseerd), waardoor het merendeel van de bouwsporen verdwenen is. Vondstmateriaal in en rondom de boerderij is schaars. Enkele beperkte aardewerkvondsten dateren in deze periode van de 18e/19e eeuw.&lt;br&gt;Rondom de plaats waar de bebouwing gestaan heeft, zijn verschillende sporen gevonden, variërend van paalsporen en kuilen tot aan twee mogelijke moesbedden. Specifieke structuren van gebouwen kunnen niet uit deze sporen herleid worden, desondanks kunnen de sporen wel tot de inrichting van het erf herleid worden.&lt;br&gt;Na de sloop van het woonerf in 1874 wordt dit in zuidelijke richting verplaatst. Een groot deel van dit nieuwe erf valt buiten de opgraving. Desondanks zijn er ook binnen de onderzoekszone sporen van dit erf gevonden. Zo kan een waterput aan dit erf uit 1875 toegeschreven worden en zijn enkele grotere verstoringen toe te schrijven aan de sloop ervan in de recente tijd.&lt;/p&gt;