DOI: 10.14457/tu.the.2019.268
title: โปรแกรมการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชนโดยใช้ฐานแนวคิดการบำบัดโดยการแสดงออก (expressive therapy): กรณีศึกษาสภาเด็กและเยาวชนจังหวัดสุรินทร์

description: การศึกษาเรื่อง “โปรแกรมการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชนโดยใช้ฐานแนวคิดการบำบัดโดยการแสดงออก (Expressive Therapy): กรณีศึกษาสภาเด็กและเยาวชนจังหวัดสุรินทร์” เป็นการวิจัยเชิงทดลองขั้นต้น (Pre-Experimental Research) มีวัตถุประสงค์ 2 ประการ คือ 1) เพื่อทดลองใช้โปรแกรมการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชนโดยใช้ฐานแนวคิดการบำบัดโดยการแสดงออกในการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชน 2) เพื่อศึกษาผลการใช้โปรแกรมการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชนโดยใช้ฐานแนวคิดการบำบัดโดยการแสดงออกในการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชน เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ 1) โปรแกรมการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชน โดยใช้ฐานแนวคิดการบำบัดโดยการแสดงออก (Expressive Therapy) โดยใช้กระบวนการกลุ่มสังคมบำบัด จำนวน 6 ครั้ง และ 2) เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบบันทึกข้อมูลทั่วไป แบบประเมินสมรรถภาพทางสังคม และแบบประเมินการดูแลสุขภาพจิตตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยโปรแกรม SPSS โดยการใช้สถิติ Wilcoxon Signed Ranks test กำหนดนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 กลุ่มตัวอย่าง คือ เด็กและเยาวชนที่เป็นสมาชิกสภาเด็กและเยาวชนในจังหวัดสุรินทร์ อายุ 15-20 ปี จำนวน 10 คน โดยการเลือกแบบเฉพาะเจาะจง (Purposive Sampling) ซึ่งกลุ่มตัวอย่างให้ความร่วมมือในการเข้าร่วมกิจกรรมเป็นอย่างดี มีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกัน ได้มีโอกาสพิจารณาตนเอง ฝึกทักษะต่างๆ รู้จักเลือกวิธีการแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นได้อย่างเหมาะสมและมีโอกาสฝึกซ้อมแนวทางที่เลือกนั้น ผลการศึกษาสรุปได้ ดังนี้1. หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ เด็กและเยาวชนมีสมรรถภาพทางสังคม (M = 4.03) สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมฯ (M = 3.16) การเปรียบเทียบคะแนนสมรรถภาพทางสังคมก่อนและ หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ โดยการใช้สถิติ Wilcoxon Signed Ranks test พบว่า ค่า Z เท่ากับ 2.803 ค่า Asymp. Sig. (2-tailed) เท่ากับ 0.005 แสดงว่าภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ เด็กและเยาวชน มีสมรรถภาพทางสังคมเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ2. หลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ เด็กและเยาวชนมีคะแนนการดูแลสุขภาพจิตตนเอง (M = 58.90) สูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมฯ (M = 46) ผลการเปรียบเทียบคะแนนการดูแลสุขภาพจิตตนเองของกลุ่มตัวอย่างระหว่างก่อนและหลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ โดยการใช้สถิติ Wilcoxon Signed Ranks test พบว่าค่า Z เท่ากับ 2.842 ค่า Asymp. Sig. (2-tailed) เท่ากับ 0.004 แสดงว่าภายหลังเข้าร่วมโปรแกรมฯ เด็กและเยาวชนมีการดูแลสุขภาพจิตตนเองเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ข้อเสนอแนะจากการศึกษา คือ นักสังคมสงเคราะห์ควรนำประสบการณ์จากการปฏิบัติงาน ความเชี่ยวชาญ หรือจากการศึกษาเพิ่มเติม มาพัฒนาให้เกิดเป็นนวัตกรรม โปรแกรมการบำบัดทางจิตสังคม เพื่อเป็นเครื่องมือและยกระดับคุณภาพการปฏิบัติงานต่อไป โดยควรวิเคราะห์ผู้ใช้บริการ และพิจารณาออกแบบโปรแกรม ให้มีความเหมาะสมกับธรรมชาติ สอดคล้องกับวิถีชีวิตและวิถีชุมชนของกลุ่มเป้าหมาย นอกจากนี้ควรมีการขยายผลการพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชนมากยิ่งขึ้น โดยนำโปรแกรมไปใช้กับสภาเด็กและเยาวชนจังหวัดอื่นต่อไป นำโปรแกรมฯ ไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติงานเพื่อพัฒนาสมรรถภาพทางสังคมเด็กและเยาวชนในกลุ่มเป้าหมายที่หลากหลายมากยิ่งขึ้น และมีข้อเสนอแนะต่อการวิจัยครั้งต่อไป ควรมีการศึกษาติดตามผลของโปรแกรมต่อเนื่องภายหลังกิจกรรมในระยะ 1-3 เดือน เพื่อดูความคงอยู่ของผลการโปรแกรมฯ และควรใช้การวิจัยเชิงทดลองเต็มรูปแบบ (True Experiment) หรือการวิจัยกึ่งทดลอง (Quasi-Experiment) ให้ผู้วิจัยสามารถเปรียบเทียบผลของโปรแกรมฯ ซึ่งจะเห็นผลการวิจัยได้อย่างชัดเจนยิ่งขึ้น