DOI: 10.17026/ar/ci7spf
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de herinrichting van het plangebied ‘Poort Buijtenland van Rhoon’ aan de Rhoonse Baan te Rhoon, gemeente Albrandswaard

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (karterende fase) uitgevoerd voor een plangebied aan de Rhoonse Baan te Rhoon, gemeente Albrandswaard (kaart 1; afbeelding 1) : plangebied ‘Poort Buijtenland van Rhoon’. Het plangebied betreft het gebied ten zuiden van de Rhoonse Baan, ten noorden van de Buisleidingenstraat en ten westen van de Vinexlocatie Portland. Het totale oppervlak bedraagt ongeveer 6 ha Het gebied is onbebouwd. Het bestaat uit grasland, bomen en er lopen enkele weggetjes doorheen. De gemiddelde hoogte van het maaiveld (gehele plangebied) bedraagt 0,79 m + NAP. Het plangebied heeft momenteel een natuurbestemming, maar het wijzigingsplan ‘Poort Buijtenland van Rhoon’ moet de bouw van grootschalige recreatieve bebouwing mogelijk maken. Het plangebied zal in totaal drie recreatieve erven gaan huisvesten. Een hiervan komt (gedeeltelijk) te liggen binnen het gebied waarvoor een eis tot vervolgonderzoek ligt indien verstoringen dieper reiken dan 1 meter onder het maaiveld. Bij een aantal van de geplande ingrepen wordt deze marge inderdaad overschreden. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient daarom in kaart te worden gebracht of door de geplande ingrepen mogelijk archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen kunnen deze mogelijk tot in het archeologisch relevante niveau reiken. Binnen het plangebied ligt de zogenaamde vindplaats 5, die is geidentificeerd op basis van eerder archeologisch onderzoek (Schiltmans en Jansen (2003) en Schiltmans (2003). De vindplaats heeft (vermoedelijk) een laatmiddeleeuwse datering. De in de boringen aangetroffen fragmenten roodleem, houtskool en een ‘vuile’ laag duiden misschien op een akkercomplex of een loopniveau. De indicatoren bevonden zich in de kleiige top van het Hollandveen, direct onder het 14e -eeuwse overstromingsdek. Naast deze vindplaats werd in de boringen een opduiking van de Afzettingen van Calais ontdekt: mogelijk een Calais-oeverwal. Dit is feitelijk een puur landschappelijk element, maar wel een die een verhoogde verwachting voor het aantreffen van prehistorische archeologie geeft. Eerder werd door Archeologie Rotterdam (BOOR) geadviseerd dat als binnen een straal van 50 m van de vindplaats dieper dan 1,0 m beneden maaiveld zou worden verstoord, een vervolgonderzoek noodzakelijk zou zijn. Binnen dit gebied zullen nu o.a. watergangen gegraven worden en is nieuwbouw geprojecteerd. Het geadviseerde vervolgonderzoek is derhalve noodzakelijk. De adviseur van het bevoegd gezag, Archeologie Rotterdam (BOOR) heeft een (aanvullend) bureauonderzoek uitgevoerd dat in het Programma van Eisen ‘Poort Buijtenland van Rhoon’ is verwerkt (BOOR PvE d.d. 6 juli 2022). Het inventariserend veldonderzoek door middel van karterende boringen is uitgevoerd op 14 en 15 september 2022. Vanwege een hoge wal in het noorden van het gebied en de dichte vegetatie moesten meerdere boorpunten verplaatst worden. De verdere werkwijze is conform het PvE verricht. Uit het booronderzoek is gebleken dat de ondergrond van het plangebied uit een pakket sterk tot uiterst siltige klei bestaat. Dit pakket is ongerijpt en wordt gerekend tot het Laagpakket van Wormer. De top van het kleipakket varieert van 3,75 tot 5 m -mv (3,65 tot 5,5 m -NAP). Boven het Laagpakket van Wormer bevindt zich een mineraalarm veenpakket (Hollandveen). Dit wordt afgedekt door een marien gelaagd klei- en zandpakket; het overstromingsdek van het Laagpakket van Walcheren. De top hiervan bestaat uit kwelderklei en in de top van het pakket is een 10 tot 65 cm dikke bouwvoor gevormd. Het geheel wordt afgedekt door een 25 tot 160 cm dik recent opgebracht klei- en zandpakket. Omdat de top van het Laagpakket van Wormer ongerijpt is wordt dit niveau niet als potentieel archeologisch niveau beschouwd. Omdat de top van het Hollandveen geërodeerd is zal een eventuele archeologische vindplaats op dit niveau verstoord zijn geraakt. De eerder gevonden archeologische indicatoren zijn waarschijnlijk door verspoeling aangevoerd. Advies. Tijdens het veldonderzoek zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor een intacte archeologische vindplaats; op basis van de bodemopbouw en het ontbreken van archeologische indicatoren kan de archeologische verwachting worden bijgesteld naar ‘laag’. Vestigia Cultuurhistorie & Archeologie adviseert dan ook voor het plangebied geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). De monsters die zijn genomen kunnen gedeselecteerd worden. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Albrandswaard, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Albrandswaard, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. Het bevoegd gezag, mevr. Dr. A.V. Schoonhoven van Archeologie Rotterdam (BOOR) heeft per brief kenmerk AS22/11369-22/0021370 d.d. 18 oktober 2022 aangegeven in te kunnen stemmen met het rapport. Tevens wordt aangegeven: “Het advies aan de gemeente Albrandswaard is om de in het rapport geformuleerde aanbeveling, namelijk om in het plangebied geen vervolgonderzoek uit te laten voeren, over te nemen als besluit. Dit advies is gebaseerd op het ontbreken van archeologische indicatoren in de boringen en de verschillen in hoogte van het (deels aangetaste) veen. Zoals Vestigia benadrukt in het rapport, dient er altijd rekening te worden gehouden met zogenaamde toevalsvondsten bij de geplande bouw- en verdere inrichtingswerkzaamheden in het plangebied. Hiervan dient men op basis van de Erfgoedwet 2016 het bevoegd gezag te informeren.”