DOI: 10.17026/ar/fkh1nw
title: Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O Recreatiepark Hoog Vaals

description: Op 15 maart 2018 is door Record Vastgoed aan Geonius Archeologie te Geleen opdracht verleend voor het uitvoeren van een archeologisch onderzoek voor de locatie Eschberg 9 te Vaals in de gemeente Vaals. Het plangebied is op dit moment in gebruik als golfterrein.

Aanleiding tot uitvoering van het onderzoek vormt de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de uitbreiding van recreatiepark Hoog Vaals. Vanwege de ligging van het plangebied in een gebied dat volgens het vigerende bestemmingsplan gedeeltelijk een dubbelbestemming waarde archeologie heeft dient een archeologisch onderzoek uitgevoerd te worden, alvorens de omgevingsvergunning kan worden verkregen. 

Het plangebied is gelegen in het stroomgebied van de voormalige Oostmaas. Volgens de Maasterrassenkaart maakt het plangebied deel uit van een gebied waarin geen Maasterrassen zijn te herkennen. Volgens de geomorfologische kaart van Nederland maakt het zuidwestelijk deel van het plangebied deel uit van een holle weg. Het overgrote deel van het plangebied bestaat uit een lösswand. De oostelijke begrenzing van het plangebied wordt gevormd door een droogdal. Volgens de bodemkaart komen in het westelijk deel van het plangebied daalbrikgronden voor (kaartcode BLh6) ontwikkeld in siltige leem en in het oostelijk deel ooivaaggronden ontwikkeld in siltige leem (kaartcode Ldh6) met roest beginnend dieper dan 80 cm voor colluviaal in hellingvoet of uitspoelingswaaier. Het plangebied ligt op een helling die in noordelijke richting afloopt. Het hoogteverschil bedraagt circa 10 m (circa 170 m+ NAP in het noorden en circa 180 m + NAP in het zuiden).
Voor zover kon worden achterhaald is het plangebied onbebouwd gebleven tot 1996 toen clubgebouwen van de Golfclub Hoog Vaals werden gerealiseerd. In het noordoostelijk deel van het plangebied hebben enkele molenvijvers gelegen die inmiddels zijn gedempt en in de jaren negentig werd in de oostelijke helft van het plangebied de golfbaan aangelegd. Door de aanleg van de molenvijvers, de golfbaan en de gebouwen met infrastructuur zullen bodemverstoringen hebben plaatsgevonden. De mate van verstoring is echter onbekend.
Volgens de gemeentelijke beleidskaart heeft het plangebied een hoge verwachting. Het plangebied maakt geen deel uit van een AMK terrein. Uit het plangebied zijn geen archeologische vindplaatsen bekend. In een straal van 250 m van het plangebied zijn slechts vier vondstlocaties bekend. 
Er geldt een lage verwachting op het voorkomen van vindplaatsen uit het Paleolithicum, Mesolithicum, Neolithicum en Vroeg Middeleeuwen. Over mogelijke vindplaatsen uit de Bronstijd, IJzertijd, Late en Volle Middeleeuwen en Nieuwe tijd kunnen geen uitspraken worden gedaan. Voor de Romeinse tijd geldt een middelhoge verwachting.

Het IVO-O heeft uitgewezen dat er geen sprake is van een intacte bodemopbouw. In het westelijk deel van het plangebied is het bodemprofiel met name verstoord door het natuurlijke erosieproces, gelet op het aanwezige colluviumpakket (185,23 m+NAP). In dit pakket kunnen archeologische waarden verwacht worden, echter zijn deze verspoeld en daarmee zijn in dit pakket aangetroffen vondsten contextloos. Het colluviumpakket vormt een afdekkende laag voor de onderliggende Bt-horizont (184,93 m +NAP). In deze horizont kunnen sporen en vondsten aangetroffen worden vanaf het neolithicum. De dieper ingegraven sporen kunnen worden aangetroffen in de C-horizont. 
In het oostelijk deel werd een ooivaaggrond ontwikkeld in oude secundaire löss verwacht. Vanwege de verwachte ouderdom van de löss kunnen mogelijk twee archeologische niveaus voorkomen. Het eerste niveau wordt meteen onder de bouwvoor verwacht circa 181,26 m +NAP en het tweede op circa 180,86 m +NAP. Op grond van het IVO-O kan voor het overgrote deel van het plangebied de gespecificeerde verwachting worden gehandhaafd. Alleen in de verstoorde delen ter hoogte van de voormalige molenvijvers in het noordelijk deel van het plangebied alsmede in het zuidelijk deel (BP37 t.e.m. BP40) waar sprake is van een verstoorde bodem kan de verwachting worden bijgesteld naar laag voor alle perioden.

Indien de toekomstige bodemingrepen in het westelijk deel van het plangebied zullen reiken tot in de Bt-horizont (vanaf 184,93 m +NAP) kunnen eventueel aanwezige archeologische waarden worden verstoord. In het oostelijk deel kunnen mogelijk aanwezige archeologische waarden meteen onder de bouwvoor worden verstoord vanaf circa 181,26 m +NAP en een tweede niveau vanaf circa 180,86 m +NAP.

Aanbevolen wordt om met de nog nader op te stellen inrichtingsplannen rekening te houden met het archeologisch niveau en door middel van archeologie sparend bouwen te voorkomen dat het archeologisch niveau wordt verstoord. Indien dit niet mogelijk is wordt archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen in de vorm van een IVO-P ter plaatse van de voorgenomen bodemingrepen welke zullen reiken tot het archeologisch niveau.