DOI: 10.17026/ar/42fg8t
title: Plangebied vervanging kabels en leidingen Haarlem centrum (2024) te Haarlem, gemeente Haarlem.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek.
title: RAAP RAPPORT 7308

description: &lt;p&gt;
In opdracht van Alliander heeft RAAP in juli en augustus 2024 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in verband met het vervangen van kabels en leidingen in het centrum van Haarlem. Het doel daarvan is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting aan de hand van verzamelde
informatie over bekende en verwachte archeologische resten. Deze onderzoeksfase betreft de eerste fase binnen het traject van archeologisch vooronderzoek dat als einddoel heeft de archeologische waarde van het terrein, dan wel de archeologische vindplaats vast te stellen.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
 In het algemeen kan gesteld worden dat in de zone van de oude strandwal sprake is van een hoge verwachting op het aantreffen van resten van bewoning vanaf het Neolithicum tot aan de stichting van de stad Haarlem. Deze verwachting geldt ook daar waar het duin het veen heeft overstoven, maar buiten deze zone, in het veen, geldt deze verwachting niet. Dit niveau zal bij de werkzaamheden overigens
niet worden bereikt vanwege de relatief geringe ontgravingsdiepte van 80- cm.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
 Vanaf de Middeleeuwen kunnen in algemene zin resten van bewoning van de stad Haarlem worden aangetroffen, mar voor enkele tracédelen geldt een meer specifieke verwachting voor resten die aan de middeleeuwse stadskern van Haarlem kunnen worden gerelateerd. Hier worden resten verwacht van de
voormalige stadsmuur, oudere historische bebouwing, (voormalige) grachten en/of begraafplaatsen.
Het betreft de volgende tracés:
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
o Voor het deel van het tracé van het Kenaupark tot aan de Wilhelminastraat geldt dat dit langs of ter plaatse van de voormalige westelijke stadsmuur van Haarlem wordt aangelegd.
o Vanaf de Zuiderstraat loopt dit tracé ter hoogte van de voormalige westelijke stadsgracht. 
o Ter plaatse van de Gedempte Voldergracht, de Parklaan en Nieuwe Gracht worden voormalige grachten met eventueel kademuren verwacht. Overigens blijkt uit eerder onderzoek dat het bij de gedempte grachten met name zal gaan om een dik zandpakket als gevolg van de demping, met op grotere diepte de oorspronkelijke grachtbodem (De Groot, 2011).
o Op enkele plekken worden (mogelijk) resten van oudere bebouwing verwacht. Dit betreft de aftakking naar het oosten vanaf de Gedempte Voldersgracht, het kleine
stukje in de Nobelstraat, het tracé in de Vrouwestraat (waar eerder ook muurresten
gevonden zijn: De Groot, 2022a) en twee tracés in de Lange Herenstraat. Hier staat
op de kaart uit 1822 geen historische bebouwing aangegeven. Maar bij archeologische begeleiding van het plaatse van ondergrondse afvalcontainers werden wel uitbraaksleuven gevonden van historische bebouwing (De Groot, 2014).
o Op drie locaties kunnen mogelijk nog menselijke begravingen verwacht worden, namelijk in de Zuiderstraat (t.h.v. de Gasthuisstraat), ter hoogte van de Bakenesserkerk in de Vrouwestraat (al heeft eerder onderzoek daar geen menselijke begravingen opgeleverd: De Groot, 2022a en Mol, 2024) en de Doelstraat (t.h.v. de Grote Houtstraat).
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Op basis van de resultaten van het onderzoek (§ 4.1) blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Daarom wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming een vervolgstap uit het proces van de Archeologische monumentenzorg (AMZ) te nemen.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Er wordt geadviseerd om voor de delen met een specifieke archeologische verwachting een onderzoek in te stellen in de vorm van een opgraving, variant archeologische begeleiding (voor nadere toelichting van deze keuze: zie § 4.2). Hoewel de kans groot is dat in geroerde grond wordt gewerkt, wordt de
begeleiding in alle te begeleiden delen in eerste instantie gestart volgens het regime actieve archeologische begeleiding uit het meest recente PvE (De Groot, 2023a). Indien blijkt dat gewerkt wordt in geroerde grond en/of geen sprake is van archeologische resten kan de begeleiding -in overleg met en na akkoord van het bevoegd gezag- worden afgeschaald naar een passieve archeologische begeleiding of kan de begeleiding geheel vervallen.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Archeologische begeleiding dient plaats te vinden op basis van een door de overheid goedgekeurd Programma van Eisen. Voor de in dit bureauonderzoek behandelde tracés dient een nieuw PvE te worden opgesteld.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Binnen de overige tracédelen (groen op figuur 8) wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden echter toch onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de
Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).