DOI: 10.17026/ar/dvjspl
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van een waterbassin en kas aan de Middenweg 591A te Heerhugowaard, gemeente Dijk en Waard
title: Ruimtelijk advies op basis van Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase)

description: In opdracht van Iribov BV heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd in het kader van de geplande aanleg van een kas, waterbassin en een laaddock aan de Middenweg 591a te Heerhugowaard, gemeente Dijk en Waard (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 3,2 ha en is momenteel grotendeels in agrarisch gebruik. De nieuwbouw van de kas (ca. 2,6 ha) zal slechts een beperkte bodemverstoring met zich meebrengen. Voor het waterbassin (ca. 2.500 m2) zullen de ingrepen tot ca. 30-80 cm -mv bedragen; voor het laaddock (ca. 250 m2) tot ca. 1,2 m -mv.

Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kaart te worden gebracht of er binnen het plangebied mogelijk archeologische waarden in het geding zijn. Gezien de aard van de verwachte ingrepen zullen deze mogelijk tot in het relevante archeologische niveau reiken. 

In het kader van deze ontwikkeling heeft Vestigia recentelijk een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Uit het bureauonderzoek bleek dat binnen het plangebied een archeologische verwachting bestaat op het aantreffen van resten uit de Bronstijd, indien sprake is van een kreekrug binnen het plangebied. Daarnaast kunnen mogelijk resten uit de (Late) Middeleeuwen voorkomen indien het plangebied inderdaad tot en met de 14e eeuw droog heeft gelegen. Deze resten kunnen mogelijk verspoeld zijn door het ontstaan van de Waard, maar als dit niet het geval is kunnen deze resten vanaf ca. 60 cm onder maaiveld voorkomen. Tenslotte kunnen mogelijk nog resten uit de Nieuwe tijd vanaf de drooglegging worden verwacht. Deze worden vooral langs de weg verwacht. Voor de nieuwbouw van de kas is geen vervolgonderzoek geadviseerd. Het waterbassin en het laaddock zullen mogelijk wel door het archeologische niveau worden aangelegd (ca. 80 – 120 cm respectievelijk). Samen overschrijden ze de maximale vierkante meters (ca. 2750 m2). Voor deze zones is geadviseerd een verkennend booronderzoek uit te voeren om een mogelijk archeologisch niveau te kunnen vaststellen of uit te sluiten. 

Om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen, is op 26 april 2023 een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) uitgevoerd. Tijdens dit onderzoek zijn 7 boringen gezet tot een diepte van 4 meter beneden maaiveld. Binnen het plangebied zijn onder een omgewerkte bouwvoor wadafzettingen aangetroffen. In drie van de zeven boringen bevonden zich nog oeverafzettingen van het waddensysteem, waarvoor eveneens de top was opgenomen in de bouwvoor. Deze oeverafzettingen hadden geen kenmerken van bodemvorming, lak- of cultuurlagen. De kreek-/getij-inversierug die zich tot binnen het plangebied had kunnen uitstrekken, is niet aangetroffen; deze is waarschijnlijk verspoeld of heeft verder westelijk gelegen. 
Tijdens het veldonderzoek zijn geen begraven bodems of andere indicatoren aangetroffen die kunnen wijzen op een mogelijke intacte archeologische vindplaats. Vanwege de afwezigheid van potentieel archeologische niveaus kan de archeologische verwachting worden bijgesteld naar laag. 

Advies
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek bestond een archeologische verwachting op het aantreffen van resten uit de Bronstijd en mogelijk resten uit de (Late) Middeleeuwen. Op basis van de aangetroffen bodemopbouw kan de archeologische verwachting binnen het plangebied echter worden bijgesteld naar laag. In het kader van de voorgenomen ontwikkeling worden vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) dan ook niet noodzakelijk geacht. 

Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Dijk en Waard, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen of verder laten verlopen van het onderzoeksproces. Dit besluit kan afwijken van het bovenstaande advies.

Ook wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het onderzochte gebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Dijk en Waard, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE). 

Naschrift
Op 31 mei 2023 heeft mevr. L. Groeneweg, beleidsmedewerker ruimte-erfgoed van de gemeente Dijk en Waard per e-mail laten weten het -behoudens een kleine tekstuele aanpassing die in deze versie is verwerkt- eens te zijn met het geformuleerde advies om het plangebied vrij te geven: “De conclusies van Vestigia en het advies van NMF worden overgenomen. Conform dit advies zijn er geen verdere stappen in de Archeologische Monumentenzorg cyclus meer benodigd. Het onderzochte gebied wordt daarmee vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen. Onverminderd blijft van kracht dat indien in het plangebied bij toekomstig graafwerk toch archeologische vondsten worden gedaan of archeologische grondsporen worden aangetroffen, u hiervan direct melding dient te doen bij de minister conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11. Wij adviseren dit te doen bij de gemeente Dijk en Waard.”