DOI: 10.17026/dans-xgn-tctx
title: Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, karterend booronderzoek Achtersloot 33C te IJsselstein

description: &lt;p&gt;Synthegra heeft in opdracht van Helveld B.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor een terrein aan de Achtersloot 33C in IJsselstein. Aansluitend werd een Plan van Aanpak opgesteld voor een karterend booronderzoek. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen nieuwbouw van een woning. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Volgens de IKAW en de Cultuurhistorische Atlas van de provincie Utrecht geldt een hoge archeologische verwachting. Op de verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente IJsselstein heeft het plangebied een middelhoge archeologische verwachting voor de periode neolithicum – bronstijd, en een hoge archeologische verwachting voor de middeleeuwen en de nieuwe tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resten uit het laat-paleolithicum en het mesolithicum, die bestaan uit tijdelijke kampementen van jagers-verzamelaars worden verwacht op de top van de pleistocene afzettingen, die binnen het plangebied op circa 7 m –NAP ligt. Dit komt overeen met circa 8 m beneden maaiveld. Door de grote diepteligging is het niet precies bekend hoe het landschap er tijdens deze periode uitzag. Daarom wordt aan het plangebied een onbekende verwachting toegekend voor vuursteenvindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf het laat-neolithicum werd de stroomgordel van Buitenzorg actief, gevolgd door de stroomgordel van Veghel, die vanaf de late bronstijd tot en met de vroege ijzertijd actief was. Eerstgenoemde stroomgordel heeft binnen het plangebied oeverafzettingen nagelaten, waarin theoretisch gezien archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Deze afzettingen, die vooral bewoonbaar waren in de periode 3070-1570 v. Chr., bevinden zich op een diepte van 1,1 m –NAP. Hoewel het bodemprofiel op deze diepte vermoedelijk geheel intact is, wordt aan het plangebied middelhoge verwachting toegekend voor archeologische resten van het neolithicum tot en met de ijzertijd, omdat vindplaatsen uit deze periode een kleine omvang hebben, en de trefkans daarmee lager is. De stroomgordel van Vegchel lijkt de opvolger van die van Buitenzorg te zijn geweest; deze liep iets verder oostelijk en de oeverwallen waren vooral in de bronstijd, ijzertijd en de Romeinse periode bewoonbaar. Op 285 m. ten oosten van het plangebied werden boven deze afzettingen meerdere Romeinse vondsten gedaan, waaronder een bronzen fibula en diverse fragmenten aardewerk. Het feit dat er in die periode al in de geul gegraven is, zou er op kunnen duiden dat er sprake was van bewoning in de omgeving. Het plangebied lag in deze tijd echter net buiten het gebied dat goed bewoonbaar was, waardoor de archeologische verwachting voor deze periode eveneens op middelhoog gesteld wordt. Vanaf de Romeinse tijd was de Hollandse IJssel actief. Deze rivier heeft iets ten oosten van het plangebied oeverafzettingen afgezet, die aan of vlak onder het maaiveld liggen. De oeverwal die hierbij werd gevormd slibde steeds verder op tot het moment dat de rivier werd afgedamd in 1285 n. Chr. Gedurende deze periode waren de omstandigheden gunstig voor bewoning. Bovendien diende de Achtersloot al sinds de 11e eeuw als ontginningsbasis voor de ontginningen die plaatsvonden, en is de kans aanwezig dat zich hier oude ontginningshoeven en omringende erven bevinden. De archeologische verwachting voor de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd is dan ook hoog. Ter plekken van het plangebied kunnen restanten van historische bebouwing verwacht worden als ook sporen van ontginning. Welke invloed het gebruik van het terrein als boomgaard heeft gehad op het bodemprofiel, is echter niet duidelijk. Een karterend booronderzoek zal uitwijzen in hoeverre dit profiel intact is. &lt;/p&gt;&lt;p&gt; &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen het plangebied komen diverse bodemlagen voor met archeologische indicatoren die wijzen op gebruik van de grond vanaf het Romeinse tijd tot en met de nieuwe tijd. Tijdens het booronderzoek zijn enkele archeologische indicatoren aangetroffen, die wijzen op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Deze zijn aangetrofen op een diepte vanaf 2 m –mv (ca. 1,2 – NAP, boring 4) tot direct onder de bouwvoor in de overige boringen (ca. 0,25 m-mv). In het algemeen bevatten de lagen direct onder de bouwvoor tot circa 1 m -Mv (circa 50 cm -NAP) in alle gevallen fragmenten houtskool, baksteenpuin en humusvlekken en in sommige gevallen resten kalkmortel (boringen 1 en 2) en fosfaat (boringen 1, 2, 3 en 5). Door de goede zichtbaarheid is tijdens het booronderzoek een oppervlaktekartering uitgevoerd. Het aan het maaiveld en in de huidige bouwvoor verzamelde materiaal omvat enkele vondsten die wijzen op een mogelijke archeologische vindplaats in of nabij het plangebied. Het betreffen een mogelijk randfragment uit de Romeinse tijd en een wandfragment glazuurd, roodbakkend aardewerk die mogelijk dateert in late middeleeuwen - nieuwe tijd. Op basis van deze resultaten wordt de verwachting die is opgesteld in het bureauonderzoek voor de perioden Romeinse Tijd-Vroege Middeleeuwen en de perioden Late Middeleeuwen- Nieuwe Tijd gehandhaaft. Tevens wordt de verwachting voor Neolithicum-IJzertijd ook gehandhaaft. Mogelijk liggen intacte archeologisch resten uit deze perioden dieper dan er tijdens het veldonderzoek geboord is.&lt;/p&gt;