DOI: 10.17026/ar/qmnkgk
title: Leidsewallen te Zoetermeer, gemeente Zoetermeer
title: Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in september en november 2023 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Leidsewallen te Zoetermeer. In een eerder stadium, in juli 2023, is een bureauonderzoek voor deze locatie uitgevoerd door Archeologie Delft. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen herontwikkeling van het gebied. De hiermee samenhangende werkzaamheden bestaan onder meer uit het vervangen van de bestrating, het planten van nieuwe bomen, het verwijderen van enkele bestaande bomen en het aanleggen van nieuwe kolkleidingen en kolken. Afhankelijk van de aard van de werkzaamheden dient rekening te worden gehouden met bodemingrepen van 0,3 tot 1,0 m -mv.

Op basis van het eerder uitgevoerde bureauonderzoek geldt in het plangebied geen verwachting voor het aantreffen van archeologische resten uit het Neolithicum. Het getijdegebied waarin de afzettingen van het Laagcomplex van Delfland (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer) werden gevormd was gedurende het Neolithicum niet geschikt voor bewoning. Verder geldt in het plangebied een lage archeologische verwachting voor de periode Bronstijd tot en met de Vroege Middeleeuwen. Gedurende deze periode was het plangebied onderdeel van een uitgestrekt veenmoeras. 
Bewoning in de omgeving begon toe te nemen met de ontginning van het veen rond Zoetermeer in de 11e/12e eeuw. Deze bewoning concentreerde zich in eerste instantie rond de Dorpsstraat, die als ontginningsas fungeerde, en breidde zich daarna langzaam uit. Gedurende de Nieuwe tijd werden grote delen van het veen afgegraven, met uitzondering van het veen ter plaatse van de doorgaande wegen, bewoningslinten en dorpskernen. Gezien de ligging van het plangebied in de dorpskern van Zoetermeer is het veen ter plaatse van het plangebied waarschijnlijk niet afgegraven. Dit betekent dat archeologische resten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd bewaard kunnen zijn gebleven. Voor het plangebied geldt daarom een hoge archeologische verwachting voor resten uit deze periode.

Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de bodemopbouw van onder naar boven bestaat uit getijdenafzettingen van de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer gevolgd door een pakket (rest)veen in het (noord)westelijke deel van het plangebied en een opgebracht en deels verstoord pakket.
In het restveen, dat onderdeel is van de zogenoemde veenrestdijk, komen fragmenten houtskool, spikkels rode baksteen, mortel en onverbrand bot voor. Dit wijst op gebruik van het terrein in de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd, waarmee de hoge verwachting voor deze periode is bevestigd. In het overige deel van het plangebied is geen veen (meer) aanwezig. Voor dit deel wordt de archeologische verwachting voor de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd bijgesteld naar een lage verwachting.
Voor het aantreffen van resten uit het Neolithicum tot en met Vroege Middeleeuwen bestond een lage verwachting. In het deel van het plangebied waar geen veen aanwezig is, liggen theoretisch gezien de getijdenafzettingen weer aan het oppervlak. In het plangebied ligt echter een deels opgebracht, deels verstoord pakket aan het maaiveld. Dit pakket reikt tot minimaal 1,7 m -mv. De lage verwachting voor het aantreffen van resten uit de periode Neolithicum tot en met Vroege Middeleeuwen is hiermee bevestigd.