DOI: 10.17026/ar/zbk0rh
title: Archeologisch onderzoek Waardsedijk 106 te Oudewater
title: Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O Waardsedijk 106 te Oudewater, gemeente Oudewater

description: In opdracht van Hervormde Gemeente Oudewater-Hekendorp heeft Geonius Archeologie in augustus 2021 een archeologisch bureauonderzoek en IVO-O verkennende fase door middel van boringen uitgevoerd voor het plangebied Waardsedijk 106 te Oudewater in de gelijknamige gemeente.
Aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de uitbreiding van een begraafplaats.
Het plangebied is gelegen op een laaggelegen rivierkomvlakte waarin zich drechtvaaggronden met profielverloop 1 hebben ontwikkeld. De rivierkomvlakte bevindt zich tussen twee hoger gelegen stroomruggen van de Lange Linschoten (ten noorden) en de Hollandse IJssel (ten zuid(oost)en) in.
Uit een analyse van historisch kaartmateriaal is gebleken dat het plangebied in het verleden onbebouwd is gebleven, maar wel onderdeel uit heeft gemaakt van verschillende fasen van de vestingwerken van Oudewater (Middeleeuwen-1575 en 1740 en later). In de tussenliggende perioden lijkt het plangebied net buiten de
omgrachting van Oudewater te hebben gelegen en in gebruik te zijn geweest als grasland. Vanaf de 20e eeuw is het plangebied hoofdzakelijk in gebruik geweest als grasland, boomgaard en volkstuintjes.
In de directe omgeving van het plangebied zijn vele archeologische vindplaatsen bekend, allen daterend uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. De vindplaatsen houden verband met bewoning in de oude stadskern van Oudewater of met de vestingwerken van de stad. Het plangebied ligt net buiten de oude stadskern van
Oudewater, maar heeft wel onderdeel uitgemaakt van de vestingwerken.
Op basis van de landschappelijke ligging, bekende archeologische waarden en een analyse van historisch kaartmateriaal is een lage verwachting opgesteld voor nederzettingsresten uit alle perioden. Wel geldt voor het plangebied een hoge verwachting op het voorkomen van archeologische waarden gerelateerd aan
vestingwerken uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd en op archeologie gerelateerd aan natte contexten.
Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat er een of twee gedempte grachten in het plangebied aanwezig zijn, vermoedelijk die van de eerste fase. Verder bestaat een deel, misschien een smalle strook, uit een deels natuurlijke opbouw van oeverafzettingen op veen. De top van de oeverafzettingen is echter wel oudtijds
omgewerkt door het toenmalige gebruik van het gebied. Bij de laatste grootschalige aanpassing aan de verdedigingswerken is een kleipakket over de gedempte grachten en de zone met deels intacte natuurlijke bodem aangebracht.
In het plangebied worden ook na het veldonderzoek vooral resten verwacht uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd die te maken hebben met de verdedigingswerken. Archeologisch onderzoek kan zinvolle informatie opleveren over de loop van de gracht(en), het opgeworpen eiland en het (militair) gebruik van het gebied door de eeuwen heen. Archeologische resten kunnen direct vanaf de bouwvoor voorkomen. De grachten reiken tot (minstens) circa 3,5 m -mv. Ten behoeve van de aanleg van de begraafplaats zal een ophogingspakket aangebracht worden van 4,5 m, hierdoor zal het huidige maaiveld niet geroerd worden door de aanleg van toekomstige graven en wordt archeologisch vervolgonderzoek niet noodzakelijk geacht. Vervolgonderzoek wordt alleen noodzakelijk geacht indien het huidige maaiveld verstoord zal worden.
Dit rapport werd verzonden aan de opdrachtgever om het ter toetsing voor te leggen aan de bevoegde overheid.
Hier werd in de tussenliggende periode geen reactie op ontvangen. Aangezien de tweejaarstermijn, zoals vastgelegd in de KNA, gaat verstrijken, is besloten om dit rapport definitief te maken zonder het selectiebesluit toe te voegen.