DOI: 10.17026/ar/tiukcs
title: Gemeente Heemstede. Plangebied Oude Slot te Heemstede.
title: Archeologisch bureauonderzoek.
title: BAAC-rapport V-24.0407a

description: Uit het bureauonderzoek blijkt dat in de ondergrond van het plangebied (op 2,8 à 3,5 m -mv of 2,8 à 3,5 m -NAP) een strandvlakte ligt aan de voet van de strandwal Heemstede-Spaarnwoude. De oudere afzettingen zijn geërodeerd voorafgaand aan de vorming van de strandvlakte. Op basis hiervan wordt aan het plangebied geen verwachting toegekend voor vindplaatsen van jager-verzamelaars uit het paleolithicum tot neolithicum. De strandvlakte is tijdens het neolithicum ontstaan en is daarna afgedekt met ongeveer 1 m veen (top op circa 1,2 à 2,8 m -mv of 2,5 m -NAP). Het veen is later deels afgedekt met ingewaaid duinzand van een variabele dikte. Voor landbouwers uit het neolithicum tot en met de late middeleeuwen A geldt een lage verwachting voor nederzettingsresten, graven e.d., vanwege de ligging van het plangebied in een natte omgeving. Uiteraard kunnen uit deze periode wel aan natte context gerelateerde archeologische waarden aanwezig zijn. Voor de latere periodes geldt een hoge archeologische verwachting en een hoge archeologische waarde voor de hoofdburcht.

Door het zuidoostelijke deel van het plangebied stroomde het Spaarne. Op de oever van het Spaarne is tussen 1280 en 1290 kasteel Heemstede gebouwd. In het midden van de 16e eeuw is aan de oostzijde een voorburcht met bebouwing gerealiseerd en een (formele) tuin. De tuin is in de loop van de eeuwen uitgebreid. Zowel de hoofdburcht als de voorburcht zijn opgehoogd. De dikte van het ophoogpakket varieert tussen de 100 en 250 cm. 

In het begin van de 19e eeuw is het kasteel afgebroken. Maar de funderingen zijn nog aanwezig en deze zijn in het midden van de 20e eeuw archeologisch onderzocht. De hoofdburcht met kasteelgracht, waar zich de funderingsresten bevinden en dat is aangewezen als AMK-terrein, heeft een hoge archeologische waarde. De kasteelgrachten zijn gedempt en later opnieuw uitgegraven. Het is echter niet noodzakelijk dat alle oudere grachtvullingen, beschoeiingen e.d. zijn verdwenen. Een deel van de bebouwing op de voorburcht is nog aanwezig en van enkele andere bijgebouwen zijn de locaties bekend. Voor de voorburcht en de overige bebouwing geldt een hoge verwachting voor resten uit de nieuwe tijd. In de Tweede Wereldoorlog bevond zich direct ten noordwesten van het plangebied afweergeschut, hiervoor geldt een middelhoge verwachting. 

De omringende tuin is in de tweede helft van de 20e eeuw gebruikt als sportterrein met bijbehorende bebouwing. De grachten zijn daarbij gedempt en later weer (deels op een andere locatie) uitgegraven. Het uitgraven van de grachten en waterlopen tijdens recente herinrichtingen van het terrein heeft de bodem naar verwachting diep verstoord. Ter plaatse van de grachten en waterlopen buiten het AMK-terrein geldt derhalve een lage verwachting voor archeologische resten .

Gezien de archeologische waarde én verwachting van het terrein wordt geadviseerd om bodemingrepen, met name in het gebied met een archeologische waarden en hoge verwachting, zoveel mogelijk te vermijden. Indien dit niet mogelijk is, wordt geadviseerd een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te voeren om de archeologische verwachting te toetsen en waar mogelijk aan te vullen. BAAC adviseert om, zodra de daadwerkelijke plannen bekend zijn, af te wegen of en op welke wijze onderzoek noodzakelijk is.