DOI: 10.14457/tu.the.2016.806
title: ข้อจำกัดอำนาจในการตรากฎหมายนิรโทษกรรม

description: การนิรโทษกรรมเป็นเครื่องมือทางกฎหมายซึ่งมีผลทำให้ผู้กระทำผิดพ้นจากการเป็นผู้กระทำผิด โดยถือว่าเป็นการลบล้างความผิดที่ผู้นั้นได้กระทำมาก่อนที่มีการนิรโทษกรรม ทำให้ไม่มีการดำเนินคดีและลงโทษแก่ผู้ที่ได้รับการนิรโทษกรรม ทั้งนี้ การนิรโทษกรรมได้ปรากฏมาตั้งแต่สมัยกรีกและคงมีอยู่ในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม สภาพสังคมและการปกครองตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันที่เปลี่ยนแปลงไปก็ได้มีผลต่อแนวความคิดเกี่ยวกับการนิรโทษกรรมด้วยโดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องขอบเขตของการนิรโทษกรรม วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาเกี่ยวกับการจำกัดขอบเขตในการนิรโทษกรรม เพื่อให้ทราบถึงข้อจำกัดอำนาจในการตรากฎหมายนิรโทษกรรมในประเทศไทยจากการศึกษาพบว่า แต่เดิมการนิรโทษกรรมเป็นเรื่องที่ผู้ปกครองมีอำนาจที่จะไม่เอาผิดแก่ผู้กระทำผิดด้วยการสั่งให้ลืมการกระทำผิดที่เกิดขึ้นมาแล้ว เพื่อรักษาความสงบและสร้างความปรองดองในสังคม การนิรโทษกรรมในสมัยก่อนจึงยังไม่มีข้อจำกัดใด ๆ แต่ผลจากสงครามโลกครั้งที่สองที่มีพลเมืองเสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ก่อให้เกิดแนวคิดว่าจะไม่ยอมให้มีการปล่อยตัวผู้ที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงไปโดยไม่มีการลงโทษ เพราะเห็นว่าการดำเนินคดีอาญาและการลงโทษเป็นการคุ้มครองสิทธิของปัจเจกชน และป้องกันไม่ให้มีการละเมิดสิทธิมนุษยชนอีกในอนาคต ด้วยเหตุนี้ สนธิสัญญาสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศหลายฉบับ เช่น กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง อนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี อนุสัญญาสิทธิมนุษยชนอเมริกัน เป็นต้น ซึ่งเป็นบ่อเกิดกฎหมายระหว่างประเทศรูปแบบหนึ่ง จึงได้กำหนดหน้าที่ให้รัฐภาคีแห่งสนธิสัญญาต้องดำเนินคดีอาญาแก่ผู้ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงไว้ ส่งผลให้เป็นการจำกัดขอบเขตการนิรโทษกรรม ว่า ไม่สามารถนิรโทษกรรมความผิดที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงได้ ประกอบกับรัฐธรรมนูญของแต่ละประเทศซึ่งเป็นกฎหมายสูงสุดก็ได้ประกันสิทธิเสรีภาพของประชาชนไว้ ทำให้การนิรโทษกรรมไม่อาจจะทำอย่างไรก็ได้โดยไม่มีข้อจำกัด แต่จะต้องคำนึงถึงสิทธิมนุษยชน และสิทธิทางรัฐธรรมนูญด้วยสำหรับประเทศไทยเป็นภาคีของกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี ซึ่งกำหนดหน้าที่ให้รัฐภาคีต้องดำเนินคดีอาญาแก่ผู้ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรง ส่งผลให้ประเทศไทยในฐานะรัฐภาคีต้องมีความผูกพันตามพันธกรณีแห่งสนธิสัญญาดังกล่าว จึงไม่สามารถตรากฎหมายนิรโทษกรรมที่นิรโทษกรรมในความผิดที่เป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงได้ ดังนั้น หากจะมีการตรากฎหมายนิรโทษกรรมขึ้นบังคับใช้ในประเทศไทย องค์กรที่เกี่ยวข้องในการตรากฎหมายควรจะต้องคำนึงถึงพันธกรณีตามสนธิสัญญาระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นภาคีอยู่ด้วย นอกจากนี้ รัฐธรรมนูญยังมีบทบัญญัติรับรองสิทธิในชีวิตร่างกายไว้ กฎหมายนิรโทษกรรมที่มีเนื้อหานิรโทษกรรมแก่เจ้าหน้าที่รัฐในความผิดที่ละเมิดสิทธิในชีวิตร่างกายของปัจเจกชนจึงขัดกับรัฐธรรมนูญ การที่รัฐโดยองค์กรฝ่ายนิติบัญญัติได้ตรากฎหมายนิรโทษกรรมมาไม่เอาผิดแก่เจ้าหน้าที่รัฐ ย่อมทำให้สิทธิในชีวิตร่างกายไม่มีผลบังคับอย่างแท้จริง อีกทั้งการนิรโทษกรรมตนเองก็ไม่เป็นที่ยอมรับเพราะขัดกับหลักที่ว่าผู้กระทำความผิดย่อมไม่อาจเป็นผู้ตัดสินความผิดที่ตนเองได้กระทำลงอีกด้วย วิทยานิพนธ์นี้จึงได้เสนอว่าหากมีการขอให้ตรวจสอบความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของกฎหมายนิรโทษกรรม โดยเฉพาะอย่างยิ่งในด้านเนื้อหาของกฎหมายนิรโทษกรรม ศาลรัฐธรรมนูญสามารถนำสนธิสัญญาสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศที่ประเทศไทยเป็นภาคี เช่น กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และอนุสัญญาต่อต้านการทรมานและการประติบัติหรือการลงโทษอื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี มาช่วยในการตีความสิทธิทางรัฐธรรมนูญเพื่อวินิจฉัยว่ากฎหมายนิรโทษกรรมมีเนื้อหานิรโทษกรรมในความผิดที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนอย่างร้ายแรงขัดรัฐธรรมนูญได้ด้วย ซึ่งเป็นการตีความสิทธิทางรัฐธรรมนูญไปในทางมุ่งคุ้มครองสิทธิให้มีผลบังคับจริง และให้สอดคล้องกับสนธิสัญญาสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศที่ไทยเป็นภาคี