DOI: 10.17026/ar/kgz2mq
title: Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase Trompkade Groningen, gemeente Groningen
title: Antea Group Archeologie 2025/172

description: In mei 2025 is in opdracht van Enexis Netbeheer B.V. door Antea Group een archeologisch bureauonderzoek en
inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen (verkennende fase) uitgevoerd voor het plangebied Trompkade
in Groningen (gemeente Groningen). Aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen aanleg van nieuwe
elektriciteits-laagspanningskabels en gaslagedrukleidingen aan de Trompkade en Veemarktstraat. Het
onderzoek vindt plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
Het plangebied ligt aan de zuidzijde van de historische vestingwerken van Groningen en daarmee enigszins in de
luwte van de stedelijke ontwikkeling. Het Schuitendiep vormde echter wel een strook waarlangs al ten minste in
de 17e eeuw bewoning ontstond alsook nijverheid en pre-industriële activiteit. In de vroege 19e eeuw ligt ter
plaatse van het plangebied een scheepstimmerwerf, die dan gelegen is binnen de tweede waterlinie, waartoe
ook de Griffe behoorde, die langs de zuidkant van het plangebied heeft gelopen. Pas na de Vestingwet 1874
werd het plangebied opgenomen in de stad.
In het plangebied, gelegen in het trottoir, waren verstoringen door de eerdere aanleg van nutsvoorzieningen of
andersoortige werkzaamheden te verwachten, zoals (sub)recente ophoging of egalisatie en dempingslagen uit
de 18e en 19e eeuw. Uit andere onderzoeken in de nabije omgeving blijkt dat deze pakketten dikker kunnen zijn
dan 1 m (de verstoringsdiepte van het huidig plan). Centraal in het onderzoek stond daarom ook de vraag of
archeologische resten binnen de verstoringsdiepte van 1,0 m kunnen worden verwacht.
Uit het booronderzoek blijkt dat er sprake is van een laag cunetzand van circa 1,1-1,3 m dikte in het gehele
gebied. In de meeste gevallen is dit pakket relatief schoon, met soms wat recent bouwpuin. Onder dit recente
cunetzand ligt een zandige ophogingslaag, die is geïnterpreteerd als egalisatielaag. Deze zandlaag is humeus
gevlekt met soms brokken klei. De laag kan afkomstig zijn van het slechten van de laat-17e eeuwse vestingwal,
maar het kan ook van elders aangevoerd materiaal betreffen. Deze laag is zeer waarschijnlijk aangebracht in de
late 19e eeuw bij het bouwrijp maken van het gebied. In de meest noordoostelijke boringen zijn onder de
recente ophogingslagen aanwijzingen aangetroffen voor een demping (boring 05) en van een zandige, kalkrijke
geulvulling (boring 06). Laatstgenoemde laag lijkt een natuurlijke mariene afzetting te zijn, overeenkomstig met
getijde(geul)afzetting. In het Hunzedal is klei afgezet dat tijdens de stormvloeden in de geul is opgestuwd: in de
geulen zal tegelijkertijd dit geulzand zijn afgezet. De afzettingsfase moet worden verwacht in de periode tussen
1400 en 1634: rond de laatste datum is dit deel van het Schuitendiep richting het noordoosten afgebogen om
bij de nieuwe waterpoort (Drenckelaarspijpen) uit te komen. Dit deel van het Schuitendiep is toen gedempt.
Minder aannemelijk, maar niet onmogelijk, is de verklaring dat marien zand is gebruikt om dit deel van het
Schuitendiep te dempen.
Het onderzoek heeft aangetoond dat er binnen het plangebied, in elk geval binnen de voorgenomen graafdiepte
van 1 m- mv geen archeologische vindplaatsen aanwezig zijn noch kunnen worden verwacht. De voorgenomen
ingreep vindt geheel plaats in recent opgebrachte (en omgewerkte) grondpakketten.
Antea Group adviseert het plangebied vrij te geven ten gunste van de voorgenomen ontwikkeling. Dit is een
selectie advies. Het nemen van een selectiebesluit is voorbehouden aan het bevoegd gezag, in deze de
gemeente Groningen.