DOI: 10.14457/tu.the.2015.62
title: แนวทางการออกแบบอาคารศูนย์การเรียนรู้และปฏิสัมพันธ์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต

description: การออกแบบอาคารศูนย์การเรียนรู้ เป็นการออกแบบสภาพแวดล้อมการเรียนรู้ที่เน้นการปฏิสัมพันธ์เป็นหลักการสำคัญ เพื่อรับกับแนวคิดการเรียนรู้สมัยใหม่ที่ว่า การบูรณาองค์ความรู้จากผู้เชี่ยวชาญหลากหลายสาขาจะส่งผลให้เกิดนวัตกรรมในการสร้างกระบวนการคิด การแก้ไขปัญหาที่แตกต่างไปจากเดิม มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต เป็นมหาวิทยาลัยที่มีหลักสูตรครอบคลุมทุกศาสตร์ และเป็นที่ตั้งของสถาบันชั้นนำทางเทคโนโลยีประกอบด้วย สถาบันพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (NISTDA) และสถาบันเทคโนโลยีแห่งเอเชีย (AIT) แต่ยังขาดพื้นที่เชื่อมต่อด้านวิชาการจากคณะต่าง ๆ ซึ่งแบ่งขาดจากกัน อาคารศูนย์การเรียนรู้จะสนับสนุนต่อแนวคิดนี้ โดยเปิดโอกาสเป็นศูนย์กลางการแสดงออกและแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ที่หลากหลาย นอกจากนี้ อาคารจะผนวกเพิ่มเติมความต้องการศูนย์วัฒนธรรม ซึ่งเป็นพื้นที่รองรับกิจกรรมเชิงวัฒนธรรม และความต้องการศูนย์นักศึกษา ในการบริการนักศึกษาพร้อมพื้นที่อำนวยความสะดวก เช่น ร้านค้า พื้นที่สันทนาการ อาคารศูนย์การเรียนรู้นี้จึงรองรับศูนย์กลางสามลักษณะไว้ในหลังเดียวกัน เพื่อสนับสนุนกันและกันในการดึงดูดนักศึกษาเข้ามาใช้งานอาคารเพื่อประกอบกิจกรรมได้อย่างครบวงจรวัตถุประสงค์ของงานวิจัยฉบับนี้ จะมุ่งไปในด้านการออกแบบ คือ (1) ศึกษาลักษณะของศูนย์การเรียนรู้ ศูนย์วัฒนธรรม และศูนย์นักศึกษา ในหลักการและแนวทางในการกำหนดทำเลที่ตั้ง ลักษณะกายภาพของที่ตั้ง และพื้นที่ใช้สอย (2) กำหนดรายละเอียดรูปแบบอาคารศูนย์การเรียนรู้ ที่ประกอบด้วยพื้นที่ 3 ส่วน (3) นำเสนอรูปแบบอาคาร โดยผ่านการตรวจสอบจากผู้เชี่ยวชาญที่เกี่ยวข้อง (4) สรุปแนวทางการออกแบบอาคารศูนย์การเรียนรู้ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิตทั้งนี้ งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาคุณลักษณะเฉพาะของการออกแบบสถาปัตยกรรม ด้านทำเลที่ตั้ง กายภาพของที่ตั้ง และพื้นที่ใช้สอย ของอาคารศูนย์การเรียนรู้ภายในพื้นที่ของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต มีขั้นตอนการวิจัยดังนี้ (1) ศึกษาค้นคว้าจากแนวคิด และทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง (2) ทำการรวบรวมแนวคิดและทฤษฎีเพื่อสร้างเป็นเกณฑ์การออกแบบ และใช้วิเคราะห์กรณีศึกษาตัวอย่าง (3) การเก็บข้อมูลจากการสำรวจ แบบสอบถาม และการสัมภาษณ์ (4) ดำเนินการออกแบบโครงการ และจัดทำการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญ (5) สรุปเป็นแนวทางการออกแบบ และข้อเสนอแนะผลการวิจัยพบว่า ปัจจัยในการออกแบบอาคารศูนย์การเรียนรู้ ซึ่งได้แก่ ทำเลที่ตั้ง กายภาพของที่ตั้ง และพื้นที่ใช้สอย จะมีผลที่เป็นนัยสำคัญต่อการดึงดูดและการตัดสินใจเข้าใช้งานอาคาร ทั้งนี้สามารถสรุปเป็นแนวทางในการออกแบบได้ดังนี้1. ที่ตั้งอาคารต้องสามารถเข้าถึงได้ง่าย อยู่บนเส้นทางสัญจรหลักของกลุ่มเป้าหมาย รองรับรูปแบบการเข้าถึงที่หลากหลาย ทั้งการเข้าถึงด้วยรถยนต์ส่วนบุคคล รถรับส่งสาธารณะ มีเส้นทางจักรยานและเส้นทางเดินเท้าที่เหมาะสมน่าใช้งาน2. ให้ความสำคัญในการออกแบบสภาพแวดล้อมที่สัมพันธ์กับอาคารศูนย์การเรียนรู้ ได้แก่ การออกแบบรูปทรงและช่องเปิดอาคารเพื่อให้เกิดการปฏิสัมพันธ์ระหว่างกิจกรรมภายในกับภายนอก การออกแบบภูมิสถาปัตยกรรมเพื่อสร้างบรรยากาศสนับสนุนกิจกรรมรอบ ๆ อาคาร เพื่อดึงดูดเชิญชวนผู้ที่ผ่านไปมาให้รู้สึกถึงความมีชีวิตชีวา ไม่หยุดนิ่ง และการนำเสนอรูปแบบการเข้าถึงที่เหมาะสม ลดปริมาณการใช้รถยนต์ และเพิ่มการสนับสนุนรูปแบบการเข้าถึงด้วยจักรยานและการเดินเท้า3. พื้นที่ใช้สอยสำคัญ ๆ ที่เป็นองค์ประกอบภายในทั้ง 3 ศูนย์หลักนั้น มีรายละเอียด คือ 1) ส่วนศูนย์การเรียนรู้ ประกอบด้วยพื้นที่ปฏิบัติการ พื้นที่พบปะ และพื้นที่นิทรรศการ 2) ส่วนศูนย์วัฒนธรรม ประกอบด้วยพื้นที่ศิลปะวรรณกรรม พื้นที่นันทนาการ และพื้นที่ดนตรีและการแสดง 3) ส่วนศูนย์นักศึกษา ประกอบด้วยพื้นที่ด้านวิชาการ พื้นที่พักผ่อนและอำนวยความสะดวกด้านการใช้ชีวิตประจำวันในมหาวิทยาลัยงานวิจัยนี้แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของอาคารศูนย์การเรียนรู้และปฏิสัมพันธ์ ที่ช่วยพัฒนาไปสู่แนวคิดการเรียนรู้สมัยใหม่ ดังนั้นการออกแบบอาคารที่สามารถดึงดูดนักศึกษาจากต่างคณะสาขาวิชา มาใช้งานร่วมกัน และเกิดเป็นนวัตกรรมทางด้านแนวคิดได้อย่างมีนัยสำคัญ