DOI: 10.17026/ar/kjipsv
title: Archeologisch bureauonderzoek N377 (Coevorderweg – Hoofdweg) te Slagharen - De Krim, gemeente Hardenberg (OV)

description: Laagland Archeologie heeft in mei 2025 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de N377 (Coevorderweg – Hoofdweg) te Slagharen - De Krim. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom geplande onderhoudswerkzaamheden aan de N377. Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
De geplande ingrepen betreffen grotendeels het vervangen van bestaande asfaltlagen. De bodemingrepen die hiermee gepaard gaan zijn te verwaarlozen. Op een aantal locaties moet de fundering van de weg worden vervangen of verzwaard. Hier kan sprake zijn van diepere bodemverstoring. Waarschijnlijk is ter plaatse van de weg al sprake van diepgaande bodemverstoring. Het westelijke deel tot aan het Ommerkanaal ligt voor een belangrijk deel op de locatie van een gedempt kanaal. Los daarvan is aannemelijk dat tijdens de aanleg van de huidige weg, het plaatsen van leidingen en bekabeling en latere werkzaamheden al diepgaande bodemverstoring is opgetreden. Daarvoor lag dit traject geheel in een veenontginningsgebied. Tijdens de ontginning van het gebied zijn grote delen van het veen verdwenen. Tijdens of na de ontginning kon daarbij het onderliggende dekzand worden vergraven. Uit een aantal archeologische booronderzoeken binnen het onderzoeksgebied blijkt in de meeste gevallen sprake van een tot in de C-horizont verstoord bodemprofiel. Er zijn echter ook intacte bodemhorizonten aangetroffen.
Aan het begin van het Holoceen lag het traject in een gebied met brede rivierdalen, dekzandvlakten en gestuwde afzettingen. Tussen circa 3850 en 2750 voor Chr. (Midden-Neolithicum – Laat-Neolithicum) raakte het gehele plantraject waarschijnlijk bedekt met veen. Bewoning was vanaf dat moment nagenoeg onmogelijk. Het veen heeft zich tot ver in de Nieuwe Tijd kunnen handhaven. Tegenwoordig doorsnijdt het plantraject een complex van dekzandwelvingen (westelijk deel) en een veenkoloniale ontginningsvlakte. Ter hoogte van De Krim komen grondmorenewelvingen voor. Op de bodemkaart komen gebieden voor waar dekzand nu nagenoeg aan het maaiveld ligt (voornamelijk veldpodzolgronden), maar er zijn ook gebieden waar dekzand wat dieper onder het maaiveld ligt. Van ondiep naar diep betreft dit achtereenvolgens laarpodzolgronden, podzolgronden met een (veenkoloniaal) dek, gooreerdgronden en moerige of veengronden op zand zonder podzol. Dit geeft een globaal beeld van de onderliggende dekzandmorfologie in het onderzoeksgebied.
Vanaf ongeveer 1830-1860 werd het gebied op grote schaal ontgonnen met de aanleg van de Lutter Hoofdwijk. Dit kanaal vormde de ontginningsas van waaruit het gebied werd ontgonnen. Op een oude kaart uit 1832 zijn al ontwateringssloten door het veengebied aangegeven, wat aangeeft dat het gebied op dat moment al in ontginning was genomen. De oude bebouwde kom van Slagharen en De Krim dateren ook uit die periode


Binnen het onderzoeksgebied kunnen resten uit de periode Laat-Paleolithicum – Vroeg-Neolithicum worden verwacht op locaties waar het dekzand wat hoger ligt. Binnen het onderzoeksgebied kunnen er nog resten uit deze periode worden verwacht (middelhoge verwachting), maar specifiek op de locatie van de huidige weg mag aangenomen worden dat er door latere bodemverstoringen geen resten uit deze periode meer resteren. 
Resten uit de periode Midden-Neolithicum – Late Middeleeuwen worden niet verwacht. Voorts kunnen resten uit de Nieuwe Tijd worden verwacht, een en ander samenhangend met de ontginningsgeschiedenis van het gebied. 
Aangezien mag worden verwacht dat ter plaatse van de N377 al sprake is van een diep verstoord bodemprofiel en relevante archeologische vindplaatsen hier vooral bestaan uit resten met een oppervlakkige ligging, mag aangenomen worden dat geen resten meer bewaard zijn gebleven. We adviseren daarom geen vervolgonderzoek. 
Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de provincie Overijssel. De provincie wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, mevr. S. Wentink
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).