DOI: 10.14457/tu.the.2016.661
title: ปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสด

description: รัฐในทุกวันนี้มีภารกิจมากกว่าเดิมหลายประการ ทั้งภารกิจด้านความมั่นคง ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ การศึกษา การสาธารณสุข และภารกิจอื่น ๆ อีกนานับประการ ส่งผลให้รัฐต้องหารายได้ให้เพียงพอต่อรายจ่ายที่มากขึ้นจึงเป็นเหตุผลสำคัญที่รัฐต้องจัดเก็บภาษีจากประชาชน เมื่อรัฐมีความจำเป็นที่จะต้องจัดเก็บภาษีให้มากขึ้นวิธีการขึ้นอัตราภาษีย่อมส่งผลต่อบรรยากาศการลงทุนของประเทศโดยรวม ส่วนวิธีการขยายฐานภาษีด้วยการเก็บภาษีชนิดใหม่ย่อมทำให้เกิดความไม่พอใจต่อประชาชน วิธีการที่ดีที่สุดที่จะทำให้รัฐมีรายได้เพียงพอต่อรายจ่ายและไม่ส่งผลให้ประชาชนเกิดความรู้สึกในด้านลบคือการใช้มาตรการและบทกฎหมายทางภาษีที่มีอยู่ทำการเก็บภาษีให้ได้อย่างเต็มประสิทธิภาพมากที่สุด แต่อุปสรรคสำคัญคือแนวคิดของประชาชนภายในรัฐที่ไม่ว่าจะเป็นผู้มีเงินได้มากหรือน้อยก็ตาม ต่างต้องการเสียภาษีให้น้อยที่สุดหรือไม่เสียเลย จึงหลีกเลี่ยงการเสียภาษีด้วยการไม่ยื่นรายการหรือยื่นรายการแต่รายงานเงินได้ต่ำกว่าความเป็นจริง โดยเฉพาะผู้ประกอบธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสด เช่น ธุรกิจร้านอาหาร ธุรกิจเสริมความงาม ธุรกิจค้าปลีก เป็นต้น เพราะธุรกิจเหล่านี้ยากต่อการที่เจ้าหน้าที่จะตรวจสอบได้ว่าผู้นั้นมีเงินได้ที่แท้จริงเป็นจำนวนเท่าใด          จากการศึกษา พบว่า ประมวลรัษฎากรนั้นมีมาตรการที่ใช้จัดเก็บภาษีเงินได้จากผู้ประกอบธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสดอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นการกำหนดให้ผู้มีเงินได้ต้องประเมินตนเองและยื่นรายการต่อกรมสรรพากรเพื่อเสียภาษีเงินได้ การให้อำนาจเจ้าพนักงานประเมินในการประเมินและตรวจสอบการเสียภาษีของผู้มีเงินได้ หรือแม้กระทั่งการกำหนดให้มีการหักภาษี ณ ที่จ่าย แต่อย่างไรก็ตาม มาตรการเหล่านี้มีปัญหาในการบังคับใช้เพื่อจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสดหลายประการ ได้แก่ ปัญหาการประเมินของเจ้าพนักงานที่ถูกจำกัดด้วยระยะเวลาในการออกหมายเรียกไต่สวนหรือการถูกจำกัดกรอบในการประเมินที่จะต้องประเมินตามรายการที่ผู้มีเงินได้ยื่นไว้เท่านั้น ปัญหาการขาดเกณฑ์มาตรฐานเพื่อใช้ในการตรวจสอบและเป็นกรอบในการประเมินภาษีของเจ้าพนักงานประเมิน ปัญหาของการหักภาษี ณ ที่จ่าย ซึ่งภาระหน้าที่ตกเป็นของผู้จ่ายที่จะต้องหักภาษีและนำส่งต่อกรมสรรพากรโดยที่ไม่ได้มีมาตรการจูงใจให้ผู้จ่ายหักภาษีและนำส่งเลยแม้แต่น้อย ปัญหาจากความไม่เหมาะสมของเบี้ยปรับและเงินเพิ่มตามประมวลรัษฎากร รวมถึงปัญหาการจัดเก็บภาษีแบบสันนิษฐานเงินได้ทั้งปัญหาจากการบังคับใช้และปัญหาที่เจ้าพนักงานประเมินถูกจำกัดวิธีคำนวณ ปัญหาดังที่กล่าวมาข้างต้นเป็นปัญหาที่สมควรจะต้องมีการแก้ไขประมวลรัษฎากรและควรจัดให้มีมาตรการอื่น ๆ ในการป้องกันและตรวจสอบการเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสด          วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ จึงมุ่งศึกษาบทบัญญัติแห่งกฎหมายและมาตรการที่ควรนำมาปรับใช้เพื่อแก้ไขปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสด โดยศึกษากฎหมายภาษีและมาตรการที่ใช้ในการเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสดของประเทศออสเตรเลียและประเทศเกาหลีใต้ ซึ่งพบว่ามีแนวทางในการแก้ไขปัญหาที่ควรนำมาปรับใช้กับประเทศไทย เพื่อให้รัฐสามารถเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาได้อย่างมีประสิทธิภาพจึงเสนอแนะให้แก้ไขบทบัญญัติแห่งประมวลรัษฎากรที่เกี่ยวกับการการประเมินภาษี หลักเกณฑ์ในการออกใบรับ เพิ่มความชัดเจนในการตรวจสอบและติดตามด้วยการกำหนดประเภทธุรกิจที่มีโอกาสดำเนินธุรกิจด้วยการรับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสด กำหนดมาตรการจูงใจเพื่อให้ผู้ซื้อสินค้าและบริการเรียกใบกำกับภาษีหรือใบรับทุกครั้งจากผู้ประกอบธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสดและจูงใจให้ผู้ประกอบธุรกิจออกใบกำกับภาษีหรือใบรับให้แก่ผู้ซื้อสินค้าและบริการ และจัดทำเกณฑ์มาตรฐานเพื่อใช้ในการตรวจสอบภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาจากธุรกิจที่รับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสด