DOI: 10.17026/dans-zmg-mz3k
title: De Boedelhof te Eefde, Gemeente Lochem. Archeologisch vooronderzoek: proefsleuven

description: &lt;p&gt;In opdracht van Van Campen Planontwikkeling B.V. heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in november 2006 een archeologisch proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in verband met de herinrichting van het kasteelterrein De Boedelhof te Eefde (gemeente Lochem). Het primaire doel van dit onderzoek was het toetsen en aanvullen van de gespecificeerde archeologische verwachting voor het onderzochte gebied, waarbij het in eerste instantie ging om het (al dan niet) vaststellen van de aanwezigheid van archeologische resten. Voorts diende het onderzoek zich te richten op de kwaliteit (gaafheid en conservering), aard, datering, omvang, begrenzing, diepteligging en vondstdichtheid van eventueel aanwezige resten. Tijdens het onderzoek zijn twee proefsleuven aangelegd. Eén sleuf is aangelegd ten westen van de vermoede locatie van het Huis De Boedelhof. Daarbij zijn twee voormalige grachten en een ouder greppelsysteem aangetroffen. Het greppel- systeem dateert mogelijk al uit de late 12e of 13e eeuw. De tweede sleuf is aangelegd over het noordelijk deel van het huiseiland; de mogelijke locatie van de oudste fase van het kasteel. In deze sleuf is een deel van de kasteelgracht blootgelegd en zijn, op een diepte van ruim 15 m, muurresten aangetroffen. De muurresten lijken te dateren uit verschillende perioden. Een van de muren is waarschijnlijk de fundering van de keermuur. De fundering is gemetseld in een afwisselend schuin en strekkend patroon. De fundering is 105 m breed en heeft acht lagen dieper een vertanding. Onder de eerste vertanding is een tweede waargenomen. De fundering vertoont een helling naar het zuiden (hellingshoek 656°). Waarschijnlijk is de muur onder grote druk en de natte ondergrond verzakt. De fundering is opgebouwd met rode bakstenen van 24/25 x 11/12 x 6 cm en een tienlagenmaat van 64 cm. In de uitbraaksleuf boven de fundering is vondst- materiaal (aardewerk en glas) uit de 17e eeuw aangetroffen. Op grond van het steenformaat is een datering in de 16e of 17e eeuw mogelijk. Haaks op de fundering van de keermuur is een deel van een tweede fundering aan- getroffen. Deze fundering was opgebouwd met een veel groter formaat baksteen, zogenaamde kloostermoppen (30? X 145/165 x 8 cm). De fundering was opgebouwd met breuksteen en bestond nog uit vier lagen. Op grond van het verschil in steen- formaat zou deze fundering ouder moeten zijn (mogelijk al late 13e eeuw). Het is ook mogelijk dat de kloostermoppen hergebruikt zijn en dat beide muurresten uit dezelfde periode stammen. In dat geval betreffen de funderingen de resten van het kasteel uit de 16e eeuw (eerste vermelding van het Huis De Boedelhof dateert uit 1580) of de herbouwfase uit 1638 na de verwoesting in 1583. Het beeld van het verloop van het grachtenstelsel is enigszins scherper gesteld. Het dubbele grachtensysteem is alleen aan de westzijde vastgesteld. Op deze plaats is de buitengracht, zoals ook opgetekend op de kadastrale minuut van 1832, ruim 10 m breed. De binnengracht, aan de westzijde slechts deels blootgelegd, is ongeveer 15 tot 17 m breed. Aan de oostzijde is een enkele, even brede gracht aangetroffen. Uit het bureauonderzoek is bekend dat de grachten in ieder geval in 1832 nog open lagen. Het vondstmateriaal uit de grachten dateert uit de periode tweede helft 17e eeuw tot rond 1800, en enkele scherven en zandstenen bouwfragmenten uit de 14e en 15e/16e eeuw. De vindplaats is volgens de in de KNA gespecificeerde criteria behoudenswaardig. Indien de vindplaats niet in situ behouden kan blijven, dient bij toekomstig grond- verzet rekening worden gehouden met archeologisch vervolgonderzoek. Aanbevolen wordt een deel van het terrein door middel van een opgraving vlak- dekkend te onderzoeken. Het op te graven deel betreft het deel van het plangebied waar de wadi’s gepland zijn; dit gebied komt overeen met het voormalige huiseiland en omringende grachten (ongeveer 60 x 60 m; zie figuur 7). De vijf bouwkavels voor de nieuwe huisplaatsen (bungalows) zijn voornamelijk gelegen over het vermoede grachtensysteem en net buiten de voormalige adellijke woonlocatie. Omdat nog veel onduidelijkheid bestaat over de ligging van alle grachten en de inrichting van het gehele kasteelterrein, dus buiten de locatie van de voormalige Boedelhof, wordt aanbevolen deze zones door middel van proef- sleuven nader te onderzoeken of de graafwerkzaamheden op de vijf bouwkavels archeologisch te begeleiden.&lt;/p&gt;