DOI: 10.17026/ar/ny33hb
title: Gemeente Arnhem, Plangebied Laarkwartier te Arnhem
title: Inventariserend veldonderzoek (karterende fase)

description: Uit de voorbereiding op het booronderzoek blijkt dat het plangebied in een komgebied met holocene rivierafzettingen ligt. Deze zware klei is afgezet op terrasafzettingen (terras X) en mogelijk de Laag van Wijchen. In de top van het terras en Laag van Wijchen kunnen resten uit het laat-paleolithicum tot en met de bronstijd, maar meer waarschijnlijk mesolithicum-neolithicum aanwezig zijn. Dit is gebaseerd op de ligging van het archeologisch rijksmonument 515769, gelegen op circa 200 m ten westen van het plangebied. Ter plaatse van dit rijksmonument zijn resten van een nederzetting uit het mesolithicum, vroeg-neolithicum en midden-neolithicum aangetroffen gelegen op een door komklei afgedekte zandrug met een breedte van 60 m en een lengte van circa 200 m. Het hoogste punt ligt op 6,50-6,75 +NAP. De archeologische resten, bestaande uit vuursteen, verbrand bot en gebroken kwarts bevinden zich gemiddeld boven de 6 m +NAP. Op dit monument zijn in 2021 een aantal grondboringen gezet, waarbij binnen 3 m -mv (5,8 m +NAP) geen zand is aangetroffen dat gerekend kan worden tot Terras X. Wel zijn onder komklei geul- en oeverafzettingen aangetroffen. Bij een karterend booronderzoek dat in 2018 in het zuidoostelijke deel van het monument is uitgevoerd en bij een archeologische begeleiding op circa 10 m te oosten van het monument zijn tussen 5,5 en 6 m -mv archeologische resten aangetroffen die waarschijnlijk dateren uit het mesolithicum en/of neolithicum.

Ter plaatse van het plangebied wordt het terras verwacht op een diepte van meer dan 3 m -mv (tussen 5,3 en 3,9 m +NAP). Terras X is na de bronstijd of mogelijk eerder afgedekt met relatief langzaam afgezette komafzettingen. Vanwege dit rustige afzettingsmilieu zal er waarschijnlijk weinig erosie van het onderliggende niveau zijn opgetreden. 

Uit het veldonderzoek blijkt, dat met name in het noordelijke deel grote hoeveelheden puin en meer dan een meter dik ophoogzand voor komen. Door de grondslag was het niet altijd mogelijk boringen tot in Terras X door te zetten, maar over het algemeen is een goed beeld verkregen van de bodemopbouw en de diepte van Terras X.

De top van de afzettingen van de Formatie van Kreftenheye ligt tussen 2,7 en 4 m -mv (tussen 6 en 4,7 m +NAP). Ter plaatse van de boringen 47, 48, 49 komt Terras X iets boven de 6 m +NAP. Deze reeks boringen wordt in het zuiden scherp begrenst door een depressie in het terras. In noordelijke richting loopt deze opduiking geleidelijk af. Lokaal wordt het beddingzand afgedekt dooreen aantal decimeters dik, zwak tot sterk zandige klei. De Laag van Wijchen. Ook de Laag van Wijchen kom in een aantal gevallen iets boven de 6 m +NAP. Terras X dan wel de Laag van Wijchen wordt afgedekt door een circa 2 tot 3 m dik komkleipakket, waarin vaak veen of venige tot sterk humeuze kleilaag is ingeschakeld. Deze laag is vaak niet meer dan maximaal 20 cm dik en komt of verschillende dieptes voor. Ook komen meerdere donker gekleurde laklagen en vaak plantenresten in de zwak tot matig siltige klei voor.

In het noordelijke en zuidelijke deel van het plangebied zijn geul- en verlandingsafzettingen aangetroffen. Tevens is ten zuiden van de eerder genoemde boringen 47, 48, 49 een crevasse aangeboord dwars door het plangebied loopt en is in één boring (33) een oeverafzetting aangetroffen. Ter plaatse van deze boring en een nabij gelegen boring is op terras X een dunne humeuze laag aangetroffen die kan duiden op het voorkomen van een vegetatiehorizont, waar bewoning mogelijk is geweest. Op basis van de resten die bij de eerder uitgevoerde archeologische onderzoeken zijn uitgevoerd kan deze zone op basis van de NAP hoogte (&gt;5,5 m +NAP) uitstrekken tot circa 1,2 ha binnen het plangebied. Ook is in het zuidwestelijke deel van het plangebied een relatief hoge opduiking van het terras langs een geul aangetroffen, waar archeologische resten aanwezig kunnen zijn. Deze zone is ongeveer 0,4 ha groot.