DOI: 10.17026/ar/yxnlsm
title: Heimansstraat 25 en 27 te Zandvoort, gemeente Zandvoort
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in juli 2024 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Heimansstraat 25 en 27 te Zandvoort. In oktober 2024 is na beoordeling van het bureauonderzoek door Archeologie Haarlem een doorstart gemaakt naar een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. De aanleiding voor de onderzoeken is de realisering van het project ‘Ontwikkeling Heimanshof’. Dit behelst de bouw van woningen op het terrein van voormalige manege Rückert en het terrein van scouting Stella Maris-St. Willibrordus. De invulling van het project is nog niet vastgesteld. Omdat sprake is van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA) is een vergunning nodig.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Het plangebied is gelegen in het noordhollandse kustgebied waar vanaf het begin van het Holoceen strandwallen zijn gevormd, waarvan de afzettingen tot het Laagpakket van Zandvoort van de Formatie van Naaldwijk worden gerekend. Na de vorming van de strandwallen vond door verstuiving duinvorming plaats. De afzettingen, in het verleden ook wel ‘Oud duinzand’ genoemd, worden ook gerekend tot het Laagpakket van Zandvoort. Op basis van geologische boringen die in de nabije omgeving zijn gedaan bevindt de top van het Laagpakket van Zandvoort (strandwal en eventueel Oude Duinen) zich waarschijnlijk op ca. 2,0 tot 4,1 m +NAP. 
Vanaf de Late Middeleeuwen zijn door verstuiving de zogenaamde ‘Jonge Duinen’ gevormd. Deze duinen worden gekenmerkt door relatief sterk reliëf en zijn doorgaans opgebouwd uit kalkrijk zand (Laagpakket van Schoorl, Formatie van Naaldwijk). Hierbij dient opgemerkt te worden dat de verschillende fasen van duinvorming in boringen niet altijd duidelijk van elkaar zijn te onderscheiden. De hoge paraboolvormige duinen zijn vermoedelijk tussen 1300 en 1600, waarin het landschap grotendeels zijn huidige vorm kreeg, ontstaan en bedekken het door de wind aangetaste en genivelleerde oude duinlandschap. 

Bewoning was waarschijnlijk mogelijk vanaf ongeveer de Brons- of IJzertijd, maar door de continue verstuivingen/duinvorming kunnen vindplaatsen en vondsten verplaatst of geërodeerd zijn, of juist in situ bewaard door afdekking. Mogelijke leefniveaus kunnen worden herkent als een ontkalkt traject of een begraven bodem, al dan niet met archeologische indicatoren. Indien aanwezig kunnen ze direct aan het maaiveld voorkomen of op grotere diepte, afhankelijk van de mate van overstuiving en de dikte van opgebrachte antropogene pakketten. Voor het aantreffen van resten uit de prehistorie, Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen geldt een hoge verwachting. 

Voor wat betreft de Middeleeuwen en een groot deel van de Nieuwe tijd heeft het plangebied in de duinen gelegen. Op basis van oude kaarten moet worden aangenomen dat in het midden van de 19e eeuw een deel van het plangebied als (aardappel)akker in gebruik werd genomen. Daarvan kan door bemesting mogelijk plaatselijk een andere bodemopbouw worden aangetroffen dan in de rest van het gebied. Het plangebied is gelegen binnen de Atlantikwall, maar er zijn geen concrete aanwijzingen voor de aanwezigheid van structuren of sporen uit de Tweede Wereldoorlog. De huidige inrichting krijgt het gebied in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw. Voor de perioden Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd geldt een middelhoge verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten. 

Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit volgt dat de ondergrond wordt gevormd door duinafzettingen bestaande uit kalkrijk, humusarm, matig fijn zand. De afzettingen bestaan op grond van hoogteligging (ten opzichte van NAP) vermoedelijk hoofdzakelijk uit Oude duinafzettingen (Laagpakket van Zandvoort).. In één boring is tussen 160 en 140 cm -mv (circa 1,95 tot 2,15 m +NAP) een overstoven bodem aangetroffen. Een overstoven bodem wordt in beginsel als een archeologisch relevant niveau beschouwd. Vanwege het feit dat een dergelijk niveau in slechts één boring (boring 2) is aangetroffen en in de overige boringen ontbreekt, wordt aan deze laag geen archeologische betekenis toegeschreven.

In het oostelijk deel van het plangebied (boringen 6 t/m 8) is tot een diepte van 110 tot 310 cm -mv sprake van (sub)recent omgewerkte of opgebrachte pakketten. Mogelijk is hier sprake van een met grond opgevulde laagte in het duingebied. In het overige deel van het plangebied beperken de verstoringen zich tot een bouwvoor van 10 tot 65 cm dikte. Ter plaatse van de funderingen van de aanwezige bebouwing moet echter rekening worden gehouden met diepere verstoringen.