DOI: 10.17026/ar/abii7c
title: Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Pastoor van Haarenstraat 44 te Mariaheide (gemeente Meierijstad)

description: Op 4 juli 2023 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de Pastoor van Haarenstraat 44 te Mariaheide (gemeente Meierijstad). 
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit onderzoek betreft een bestemmingsplanwijziging ten behoeve van nieuwbouw voor verpleegplaatsen voor mensen met een intensieve zorgvraag. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend. 
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de voormalige gemeente Veghel (2009) in een zone met een middelhoge archeologische verwachting. Binnen het bestemmingsplan Kom Mariaheide (2011) geldt de dubbelbestemming Waarde – Archeologie.

Volgens de Archeolandschappelijke eenhedenkaart ligt het plangebied op een dekzandwelving. Het plangebied ligt op basis van het AHN relatief hoog maar ver verwijderd van watervoorzieningen. In de (directe) omgeving van het plangebied tot op heden geen vuursteenvondsten bekend. Om deze redenen wordt een middelhoge verwachting toegekend voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum. 
De ligging van het plangebied in een hoger gelegen deel van een dekzandwelving, maar op grote afstand van watervoorzieningen, zal voor latere landbouwende samenlevingen niet direct een aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Men zal zich voornamelijk op de hooggelegen dekzandruggen nabij watervoorzieningen hebben gevestigd, zoals die aanwezig zijn ten oosten van het plangebied. Voor het plangebied geldt daarom een middelhoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de ijzertijd als voor nederzettingsresten uit de Romeinse tijd en de vroege middeleeuwen. 
Het plangebied ligt aan de Pastoor van Haarenstraat. Deze straat vormde de verbindingsweg tussen Uden en Veghel. Aan deze weg ontstond medio 19e eeuw de heideontginning Mariaheide. Het plangebied bestond sinds tenminste begin 19e eeuw uit weiland. Vanaf het begin van de 20e eeuw maakt het plangebied deel uit van de tuin/erf van het in 1912 gestichte Sint Nicolaasklooster. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een middelhoge verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd. 
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw in het plangebied bestaat uit (deels) intacte hoge zwarte enkeerdgronden. Op basis van het bureauonderzoeken werd dit bodemtype ook verwacht. Hierdoor is de kans groot dat archeologische resten in de ondergrond kunnen worden aangetroffen. De in het vooronderzoek opgestelde archeologische verwachting (middelhoog voor laat-paleolithicum - nieuwe tijd) blijft dan ook gehandhaafd.
De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen een negatieve impact hebben op het verwachte aanwezige archeologische niveau. Op basis van de bodemkundige gesteldheid kunnen onder de humushoudende bovengrond (0 - 45 centimeter beneden maaiveld) archeologische resten aanwezig zijn. 
Wanneer er graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden, dan kunnen eventueel aanwezige archeologische resten verloren gaat. Op basis hiervan wordt voor het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd.