DOI: 10.17026/dans-zcw-gkwt
title: Archeologisch onderzoek bij De Klameare te Workum, gemeente Súdwest-Fryslân (FR)

description: &lt;p&gt;Aanleiding tot het hier beschreven onderzoek, bestaande uit een proefsleuvenonderzoek, een archeologische begeleiding, protocol opgraven en een booronderzoek, zijn de plannen voor de aanleg van een insteekhaven van gemeente Súdwest-Fryslân op de locatie van het huidige cultureel centrum De Klameare aan Skil 6a te Workum. Voor de herontwikkeling van het gebied zal De Klameare gesloopt worden. De onderhoudsdiepte van de aan te leggen watergang zal 2,30 m bedragen, waartoe het plangebied vanaf het maaiveld circa 3,50 m diep wordt ontgraven. Omdat deze plannen met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan, is een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk. Dit onderzoek wordt uitgevoerd conform de Wet op de Archeologische Monumentenzorg. Gemeente Súdwest-Fryslân heeft MUG Ingenieursbureau, afdeling Archeologie, opdracht gegeven de onderzoeken uit te voeren. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het archeologische veldonderzoek heeft plaatsgevonden op 23 en 24 maart 2015. Op het onderzoeks-gebied zijn drie werkputten aangelegd, werkputten 1a, 1b en 2. Gelijktijdig met het proefsleuvenonderzoek is een milieukundige sanering uitgevoerd. De saneringslocaties zijn archeologisch begeleid, onder protocol opgraven. Op verzoek van de opdrachtgever is aansluitend aan deze onderzoeken een aantal grondboringen geplaatst. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versie 3.3, en de richtlijnen in het PvE en de aanvulling/wijziging op het PvE. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het onderzoeksgebied ligt aan de Skil 6a te Workum, gemeente Súdwest-Fryslân, en is momenteel bebouwd. Om de bebouwing van cultureel centrum De Klameare heen bevindt zich bestrating (fietstenstalling, voetpaden) en een groenstrook. De totale oppervlakte van het onderzoeksgebied is circa 4000 m2.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Volgens het verwachtingsmodel zijn binnen het onderzoeksgebied mogelijk terplagen met sporen van bewoning uit de middeleeuwen en nieuwe tijd aanwezig. Een gracht en funderingen uit de nieuwe tijd zijn binnen het onderzoeksgebied naar alle verwachting aanwezig, aangezien hiervoor reeds aanwijzingen zijn gevonden (historische kaarten, gegevens Archis, uitgevoerd booronderzoek). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De bij het onderzoek aangetroffen vindplaatsen bestaan inderdaad uit een gracht en uit resten van bebouwing die dateren uit de nieuwe tijd. Op de natuurlijke kleilaag bevindt zich in werkput 1a een opgebrachte laag waarin zich restanten van de eerdere bebouwing bevinden. In werkput 2 bevindt zich op de natuurlijke kleilaag eerst een puinlaag met hierboven een opgebrachte laag. Deze doorlopende puinlaag kan worden gerelateerd aan de vroegere bebouwing ter plaatse die in de 19e-eeuw gesloopt is. De gracht, die in werkput 1b werd gevonden, is ingegraven tot in de natuurlijke kleibodem. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De gracht moet in ieder geval tussen de eerste helft van de 19e-eeuw - maar mogelijk eerder - en de tweede helft van de 20e-eeuw in gebruik zijn geweest. Het spinhuis, dat op de locatie van werkput 2 heeft gelegen, dateert van vóór of uit het begin van de 19e-eeuw en is aan het eind van de eerste helft van de 19e-eeuw gesloopt. Een tweede gebouw waarvan in werkput 1a restanten zijn gevonden is tussen 1832 en 1850 gebouwd en is vóór 1962 gesloopt. De gracht en de resten van bebouwing in werkput 1a zijn behoudenswaardig. Van de bebouwing van het spinhuis is niets meer in situ aanwezig; deze locatie is dan ook niet behoudenswaardig.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens het onderzoek is een relatief geringe hoeveelheid vondstmateriaal verzameld. Het materiaal is met name afkomstig uit de gracht. Al het vondstmateriaal is te dateren in de nieuwe of nieuwste tijd (nieuwe tijd C) en bestaat uit aardewerk, bouwmateriaal, metaal en hout.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten van het onderzoek wordt aanbevolen de noordwesthoek van het onderzoeksgebied, de locatie van het voormalige spinhuis, vrij te geven. Hier bevinden zich geen archeologische waarden meer in de bodem. Aan de noord- en oostkant van de huidige bebouwing van De Klameare bevinden zich wel archeologische waarden in de bodem, namelijk de gracht en resten van het gebouw dat vanaf het eind van de eerste helft van de 19e-eeuw op het terrein heeft gestaan. De verwachting is dat van deze oudere bebouwing alleen nog resten kunnen worden aangetroffen buiten de bestaande bebouwing van De Klameare, maar zeker is dit niet. Aanbevolen wordt het terreindeel waar het 19e-eeuwse gebouw volgens de historische kaarten heeft gestaan te onderzoeken door middel van een archeologische begeleiding, protocol opgraven. Dit houdt in dat zowel tijdens de sloop van De Klameare dient te worden begeleid als tijdens de geplande werkzaamheden rondom de huidige bebouwing. Aangezien resten van de gracht ook onder De Klameare kunnen worden verwacht, dient de sloop van de noordzijde van het gebouw en de ontgravingen die plaatsvinden in het verlengde van de historisch bekende gracht eveneens onder archeologische begeleiding, protocol opgraven, te worden uitgevoerd.&lt;/p&gt;