DOI: 10.17026/dans-xtm-pvs8
title: Archeologisch verkennend en karterend booronderzoek ten behoeve van een persleiding tussen Ureterp en Drachten, gemeente Opsterland (FR)

description: &lt;p&gt;Aanleiding tot het hier beschreven verkennend en karterend archeologisch booronderzoek zijn de plannen van Wetterskip Fryslân voor de aanleg van een persleiding, van het rioolgemaal van Ureterp naar Drachten, in gemeenten Opsterland en Smallingerland. De aanleg van de nieuwe rioolpersleiding zal met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan. Door deze werkzaamheden worden mogelijk archeologische resten bedreigd. Conform de Wet op de archeologische monumentenzorg dient eerst in kaart gebracht te worden wat de trefkans op archeologische waarden in het gebied is. Voorafgaand aan het booronderzoek heeft een bureauonderzoek plaatsgevonden, waarin geadviseerd werd een deels verkennend en deels karterend booronderzoek uit te voeren. Dit booronderzoek omvat alleen het gebied van gemeente Opsterland.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het onderzoeksgebied zijn in totaal 80 boringen gezet. De bodemopbouw in het onderzoeksgebied bestaat voor het overgrote deel uit een bouwvoor en/of omgewerkte laag, veelal van minder dan 0,5 m dikte, gevolgd door de dekzand C-horizont of keileem. Op de dekzandrug in het zuiden, die ook op het AHN en de geomorfologische kaart is te zien, is in enkele boringen een podzolprofiel in de top van het dekzand aanwezig. Tot aan het beekdal ten noorden van deze zandrug is sprake van BC-horizonten. De zone met podzol B- en E- horizonten is door middel van extra boringen uitgekarteerd en de boringen zijn bemonsterd. Het gaat om een beperkte zone, waar boringen met podzolbodem voorkomen naast boringen met verstoorde bodem. In de boringen en in de zeefmonsters zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Daarnaast was in slechs één boring in het noorden van het tracé (boring 7) eveneens een podzolprofiel in de top van het dekzand aanwezig. Op basis van het bureauonderzoek werden over een groter deel van het gebied podzolbodems verwacht. Aangezien uit de boringen blijkt dat het gebied geëgaliseerd is en het dekzand is afgetopt, zijn hier de podzolbodems, indien deze aanwezig zijn geweest, door agrarische activiteiten verdwenen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Beide takken van het beekdal van de Drait zijn in de boringen te herkennen. Bij de noordelijke tak is het beekdal opgevuld met een homogeen en niet-gelaagd pakket veen en is geen sprake van daadwerkelijke beekvullingen. Bij de zuidelijke tak is sprake van een dikker en gelaagd pakket veen. Hierbij gaat het wel om beekvullingen. Ook deze zone is uitgekarteerd om de oeverzone in kaart te brengen. De oeverzone was geëgaliseerd, waardoor archeologische resten hier niet meer te verwachten zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het noorden van het gebied, waar resten van historische bebouwing langs de gedempte Feart konden worden verwacht, is de bodem sterk verstoord wegens de aanleg van een recente weg, fietspad, viaduct, sloot en kabels en leidingen. Binnen het leidingtracé worden daarom geen sporen van historische bewoning meer verwacht.&lt;br&gt;Tijdens het onderzoek zijn in de boringen, in de gezeefde boormonsters en tijdens de oppervlakte karteringen geen archeologische indicatoren gevonden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De archeologische verwachting is op basis van de resultaten van het booronderzoek voor het hele onderzoeksgebied laag. De archeologisch relevante lagen zijn in het overgrote deel van het onderzoeksgebied verstoord. De mogelijk kansrijke zones (op de dekzandrug in het zuiden van het tracé en binnen de zuidelijke tak van het beekdal van de Drait) zijn uitgekarteerd en ook voor deze gebieden moet de archeologische verwachting worden bijgesteld naar een lage verwachting. Bij de zuidelijke tak van de Drait kunnen in de intacte beekvullingen onder de verstoorde toplaag toevalsvondsten niet worden uitgesloten, maar gezien de geringe omvang van de verstoring (een tracé van maximaal 4 m breed en 2 m diep) is de kans op het aantreffen hiervan zeer klein. Op basis van bovenstaande onderzoeksresultaten werd door MUG Ingenieursbureau geadviseerd geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gemeente Opsterland gaat niet mee in het door MUG Ingenieursbureau gegeven advies. De gemeente acht de kans op toevalsvondsten binnen de beperkte verstoring van de aan te leggen leiding te groot om te negeren. In de intacte beekvullingen in het zuidelijke deel van de Drait kan men watergerelateerde vondsten zoals visfuiken, steigers en vaartuigen verwachten. Daarnaast kunnen toevalsvondsten worden gedaan, waarbij men moet denken aan stenen en bronzen bijlen en andere offervondsten (daterend uit de periode vanaf de steentijd tot in de vroege middeleeuwen) die veelvuldig in rivierdalen werden gedeponeerd. Vooral ter plaatse van vroegere voorden (doorwaadbare plaatsen) of houten daloversteken (bruggen) kan men dergelijke vondsten tegenkomen. Deze vondsten en structuren zijn (zeer) gering in omvang, waardoor de aan- of afwezigheid niet met een booronderzoek is vast te stellen.&lt;br&gt;Gemeente Opsterland heeft daarom het besluit genomen om ter plaatse van de beekdalafzettingen bij de zuidelijke tak van de Drait een archeologische begeleiding te laten uitvoeren. Het gaat over het deel tussen boringen 59 en 67, dat een lengte heeft van circa 275 m (zie bijlage 4).&lt;/p&gt;
description: Date Submitted: 2015-10-29