DOI: 10.14457/tu.the.2022.487
title: การศึกษาเปรียบเทียบคุณภาพและกระบวนการสร้างประมวลศัพท์เฉพาะทางด้านการบริการผู้โดยสารภาคพื้นในการแปลศัพท์การบินเฉพาะด้านระหว่างผู้ใช้ความชำนาญในหัวข้อผู้ใช้คลังข้อมูลภาษาเฉพาะทางและผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปล

description: เมื่อประมวลศัพท์เป็นหนึ่งในทรัพยากรการแปลที่มีประสิทธิภาพโดยสามารถช่วยให้องค์ความรู้อย่างลึกซึ้งแก่นักแปลในความรู้สาขาวิชาที่ไม่ถนัดได้ ทำให้นักแปลสามารถถ่ายทอดความหมายจากภาษาหนึ่งไปสู่อีกภาษาหนึ่งได้อย่างครบถ้วนมากยิ่งขึ้น ยิ่งในยุคสมัยปัจจุบันที่เทคโนโลยีการแปลเข้ามาบทบาทช่วยในการแปลมากยิ่งขึ้นกว่าในสมัยก่อน นักแปลจึงต้องตระหนักถึงการพัฒนาเทคโนโลยีด้านการแปลที่มีส่วนช่วยให้การทำงานแปลสามารถเก็บข้อมูลไว้ประมวลผลเพื่อเป็นประโยชน์ในการแปลครั้งต่อไปได้การศึกษาเปรียบเทียบคุณภาพและกระบวนการสร้างประมวลศัพท์เฉพาะทางด้านการบริการผู้โดยสารภาคพื้น ในการแปลศัพท์การบินเฉพาะด้านระหว่าง ผู้ใช้ความชำนาญในหัวข้อ ผู้ใช้คลังข้อมูลภาษา และผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปล จึงเกิดขึ้นโดยใช้ชุดความรู้จากหัวข้อ การบริการผู้โดยสารภาคพื้น เป็นเนื้อหาหลักในการทดลองจัดทำประมวลศัพท์เนื่องจากเป็นองค์ประกอบหลักของงานบริการที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมการบินอันเป็นที่รู้จักและเกี่ยวข้องในชีวิตประจำวันของผู้คนส่วนใหญ่ในสังคมปัจจุบัน และเนื่องจากการบินนับเป็นศาสตร์อีกแขนงหนึ่งที่เป็นความรู้เฉพาะทาง การทดลองจัดทำประมวลศัพท์ประกอบด้วยผู้ร่วมทดลองกลุ่มละ 3 ราย รวมผู้ร่วมทดลอง 9 ราย และทำการประเมินผลประมวลศัพท์จากผู้เชี่ยวชาญด้านการบินจำนวน 2 ราย ผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาอังกฤษจำนวน 2 ราย รวมผู้เชี่ยวชาญ 4 ราย ผลที่ได้นำมาวิเคราะห์คุณภาพจากการใช้ทรัพยากรในการจัดทำประมวลศัพท์ที่แตกต่างกันในเนื้อหาที่กำหนดไว้ 5 ประเด็นคือ ความสอดคล้องของมโนทัศน์ ความเป็นศัพท์เฉพาะ ความถูกต้องของคำแปล ความเป็นธรรมชาติของการใช้งานคำปรากฏร่วม และความถูกต้องของข้อมูลทางไวยากรณ์ เพื่อแสดงให้เห็นถึงข้อแตกต่างของแต่ละปัจจัยที่ก่อให้เกิดผลของการทำประมวลศัพท์โดยใช้ทรัพยากรที่แตกต่างกัน นอกจากนี้ผู้วิจัยยังได้ศึกษาถึงกระบวนการจัดทำประมวลศัพท์จากกลุ่มผู้ร่วมทดลองที่ใช้ทรัพยากรจัดทำประมวลศัพท์ที่แตกต่างกันจากวิธีการสังเกต บันทึกผล แล้วนำข้อมูลมาอภิปรายผลผลการศึกษาพบว่า การเปรียบเทียบคุณภาพของประมวลศัพท์ 5 ประเด็นจากผู้กลุ่มผู้ร่วมทดลอง ได้ผลการประเมินจากผู้เชี่ยวชาญดังนี้ 1) ผลประเมินด้านมโนทัศน์ แบ่งเป็น ผลประเมินด้านมโนทัศน์ที่สำคัญต่อ และผลประเมินด้านความเชื่อมโยงและสอดคล้องกันระหว่างคำศัพท์ พบว่ากลุ่มผู้ใช้ความชำนาญในหัวข้อกำหนดมโนทัศน์ได้ดีที่สุด ในขณะที่กลุ่มผู้ใช้คลังข้อมูลภาษาเฉพาะทางและกลุ่มผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปลสามารถทำได้ในระดับดีเช่นกัน 2) ผลประเมินด้านความเป็นศัพท์เฉพาะ พบว่ากลุ่มผู้ใช้ความชำนาญในหัวข้อและกลุ่มผู้ใช้คลังข้อมูลภาษาจะได้รับคะแนนจากผู้เชี่ยวชาญในระดับเห็นด้วย กลุ่มผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปลแม้จะอยู่ในระดับผู้เชี่ยวชาญเห็นว่าเป็นคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องแต่ยังไม่เป็นศัพท์เฉพาะเป็นส่วนใหญ่ แต่ผลคะแนนไม่ได้แตกต่างจากกลุ่มผู้ใช้คลังข้อมูลภาษามากนัก 3) ผลประเมินด้านความถูกต้องของคำแปล พบว่าผู้ร่วมทดลองทุกกลุ่มได้รับคะแนนประเมินอยู่ในระดับผู้เชี่ยวชาญเห็นด้วยกับคำแปล 4) ผลประเมินด้านความเป็นธรรมชาติการใช้งานคำปรากฏร่วม พบว่าผู้ร่วมทดลองทุกกลุ่มได้รับคะแนนประเมินในระดับผู้เชี่ยวชาญเห็นด้วยมาก เป็นคำปรากฏร่วมที่ใช้กันโดยทั่วไป 5) ผลการประเมินด้านความถูกต้องของข้อมูลทางไวยากรณ์ พบผู้ร่วมทดลองทุกกลุ่มได้รับคะแนนประเมินในระดับผู้เชี่ยวชาญเห็นด้วยต่อข้อมูลทางไวยากรณ์ที่แต่ละกลุ่มนำเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลด้านกระบวนการจัดทำประมวลศัพท์จากการสังเกตและจดบันทึกของผู้วิจันใน 4 ประเด็น ดังนี้ 1) การประมวลผลข้อมูล กลุ่มผู้ใช้ความชำนาญในหัวข้อไม่ได้ใช้เอกสารอ้างอิงเพิ่มเติม กลุ่มผู้ใช้คลังข้อมูลภาษาเฉพาะทางมีการหาข้อมูลเพิ่มเติมจากเว็บไซต์สายการบินเช่นเดียวกับกลุ่มผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปล กลุ่มผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปลยังอ่านข้อมูลเพิ่มเติมจากบททดลองแปลที่ใส่ไว้ในโปรแกรม Memsource 2) การใช้ประโยชน์จากแหล่งข้อมูลที่เลือก พบกลุ่มผู้ใช้ความชำนาญในหัวข้อไม่มีการใช้เอกสารจากการทำงานเพิ่มเติม กลุ่มผู้ใช้คลังภาษาเฉพาะทางและกลุ่มผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปลทำการศึกษาจากเว็บไซต์สายการบินเพิ่มเติม 3) การสกัดศัพท์ กลุ่มผู้ใช้ความชำนาญในหัวข้อทำการคัดเลือกคำศัพท์จากประสบการณ์แยกตามมโนทัศน์ที่กำหนดไว้ก่อน กลุ่มผู้ใช้คลังข้อมูลภาษาเฉพาะทางสกัดคำศัพท์จากคลังข้อมูลภาษาที่ผู้วิจัยบรรจุไว้โปรแกรม Antcon โดยเลือกคำจากคำที่มีความถี่สูง กลุ่มผู้ใช้เครื่องมือช่วยแปลสกัดคำศัพท์จากฐานข้อมูลศัพท์ (Term-Base: TB) ในระหว่างทำการทดลองแปลจากบทแปลที่ผู้วิจัยจัดทำขึ้นผลการศึกษาทั้งคุณภาพและกระบวนจัดทำประมวลศัพท์จากการใช้ทรัพยากรที่แตกต่างกัน พบว่าทั้ง การใช้ความรู้จากประสบการณ์ในการทำงาน การใช้คลังข้อมูลภาษาเฉพาะทางที่มีคุณภาพ และการใช้ประโยชน์จากฐานข้อมูลศัพท์ผ่านโปรแกรมช่วยแปล ทุกปัจจัยต่างส่งเสริมให้เกิดการสร้างประมวลศัพท์ที่มีคุณภาพได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการใช้ประโยชน์จากคลังข้อมูลภาษาเฉพาะทางที่มีส่วนช่วยส่งเสริมความสามารถของนักแปลให้ทำงานได้รวดเร็วและแม่นยำมากยิ่งขึ้น ไม่เฉพาะความหมายของคำศัพท์ แต่ยังมีข้อมูลแวดล้อมด้านอื่น ๆ อาทิ คำปรากฏร่วมที่มักพบร่วมกับคำศัพท์ หลักไวยากรณ์จากประโยคตัวอย่างที่ปรากฏในคลังข้อมูลภาษา เหล่านี้ล้วนเป็นประโยชน์ต่อนักแปลในยุครีบเร่งเช่นในปัจจุบัน