DOI: 10.14457/tu.the.2016.1214
title: ประสิทธิผลของการนำนโยบายการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยกรุงเทพมหานครไปปฏิบัติ: กรณีศึกษา พื้นที่ปากคลองตลาด

description: การศึกษาเรื่อง “ประสิทธิผลของการนำนโยบายการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยกรุงเทพมหานครไปปฏิบัติ กรณีศึกษาพื้นที่ปากคลองตลาด” เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ โดยการศึกษาข้อมูลจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง เก็บข้อมูลโดยใช้วิธีการสังเกต และการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก ซึ่งวัตถุประสงค์ของการศึกษา 1) เพื่อศึกษาปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อหาบเร่แผงลอย กรุงเทพมหานครกรณีศึกษาพื้นที่ปากคลองตลาด 2) เพื่อศึกษาประสิทธิผลของการนำนโยบายหาบเร่แผงลอยกรุงเทพมหานครไปปฏิบัติ กรณีศึกษาพื้นที่ปากคลองตลาด วิเคราะห์ปัญหาหรืออุปสรรคในการดำเนินมาตรการดังกล่าว และเพื่อจัดทำข้อเสนอแนะให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น โดยผลที่ได้จากการศึกษา พบว่าปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อความสำเร็จ และความล้มเหลวจากการนำนโยบายไปสู่ภาคปฏิบัติ ประกอบด้วย(1) ความชัดเจนและสอดคล้องกับสภาพปัญหาและวัตถุประสงค์ของนโยบาย โดยปัญหาหาบเร่แผงลอยในพื้นที่เขตปากคลองตลาดนั้นมีปัญหายุ่งยากซับซ้อนในการบริหารจัดการมีผลกระทบโดยตรงกับประชาชนส่วนใหญ่ ผู้มีสิทธิในการใช้ประโยชน์ต่อทางสาธารณะ ทางเท้า และพื้นผิวจราจร นโยบายการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยมีวัตถุประสงค์และเป้าหมายที่ชัดเจน ต้องการสร้างความเป็นระเบียบเรียบร้อย บริหารจัดการทั้งบุคลากรและงบประมาณที่มีประสิทธิภาพ เป็นพื้นที่ต้นแบบ ก่อให้เกิดภาพลักษณ์ที่ดีต่อกรุงเทพมหานคร การคำนึงถึงชื่อเสียงเกียรติภูมิของประเทศในภาพรวม(2) ความพร้อมและสมรรถนะของหน่วยงาน พบว่าทางเจ้าของพื้นที่ สำนักงานเขตพระนครนั้นมีความพร้อมในทุกด้านในการปฏิบัติงานตามนโยบาย ทั้งบุคลากร วัสดุอุปกรณ์ และงบประมาณ ซึ่งทางกรุงเทพมหานครได้ให้ความสนับสนุนอย่างเต็มที่ จึงทำให้การดำเนินงานตามนโยบายนี้เป็นไปอย่างคล่องตัวและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น(3) มาตรการในการบังคับใช้ตามกฎหมาย พบว่าการบริหารจัดการนโยบายดังกล่าวมีขั้นตอนการดำเนินงานอย่างเป็นขั้นเป็นตอน มีการกำหนดแนวทางและเป้าหมายไว้อย่างชัดเจน ทั้งยังมีการกำหนดมาตรการมารองรับสำหรับสถานการณ์ฉุกเฉิน (4) ปัจจัยทางสภาพสังคมและเศรษฐกิจ พบว่าพื้นที่บริเวณปากคลองตลาดมีความสะอาดเรียบร้อยมากยิ่งขึ้น การดำเนินนโยบายดังกล่าวนำมาซึ่งการพัฒนาทางด้านสังคม ชุมชนความเป็นอยู่ในบริเวณดังกล่าวให้ดีขึ้น อีกทั้งในระยะสั้นกรุงเทพมหานครได้กำหนดพื้นที่ค้าขายในจุดผ่อนผันอย่างชัดเจน และมีโครงการเปิดตลาดปากคลองในพื้นที่ใหม่ที่เหมาะสมในระยะยาว มีการประชาสัมพันธ์ให้ประชาชนทั่วไปได้รับรู้เพื่อเป็นการสนับสนุนโครงการให้ประสบความสำเร็จในอนาคต (5) การยอมรับและต่อต้านจากกลุ่มผู้ค้าหาบเร่แผงลอยและประชาชนทั่วไป พบว่าประชาชนในแต่ละกลุ่มได้มีการยอมรับ หรือต่อต้านการดำเนินนโยบายจัดระเบียบทางเท้าที่แตกต่างกัน ในระยะแรกของการดำเนินการกลุ่มผู้ค้าหาบเร่แผงลอยส่วนใหญ่ที่เคยค้าขาย มีผลประโยชน์ในบริเวณนี้มาเป็นเวลานาน ไม่เห็นด้วยและต่อต้านกับนโยบายดังกล่าว กรุงเทพมหานครต้องปรับเปลี่ยนกลยุทธ์เพื่อดำเนินการในหลากหลายรูปแบบ ในขณะที่กลุ่มประชาชนทั่วไปส่วนใหญ่เห็นด้วยกับการดำเนินงานตามนโยบายนี้ เพราะเห็นถึงประโยชน์ที่ชุมชนจะได้รับในระยะยาว(6) การมีส่วนร่วมของภาคประชาชน พบว่าการดำเนินนโยบายครั้งมีการเปิดโอกาสให้ประชาชนได้เข้ามามีส่วนร่วมในการให้ข้อมูลข่าวสารและมีการร่วมแสดงความคิดเห็น โดยผ่านช่องทางการสื่อสารประชาสัมพันธ์ผ่านสื่อต่างๆ และมีการจัดการประชุมกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสียจากนโยบายดังกล่าว ความจริงใจ ความไว้เนื้อเชื่อใจซึ่งกันและกัน ความโปร่งใสและภาวะผู้นำของผู้บริหารทุกระดับของกรุงเทพมหานคร ซึ่งการมีส่วนร่วมของประชาชนนั้นเป็นตัวแปรที่สำคัญและมีผลต่อความสำเร็จอย่างมากต่อการแปลงนโยบายไปสู่ภาคปฏิบัติสรุปผลการดำเนินนโยบายการบริหารจัดการ ระเบียบหาบเร่แผงลอยกรุงเทพมหานครพื้นที่ปากคลองตลาด จากการศึกษาพบว่า ผลการดำเนินการตามนโยบายจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยนั้นได้บรรลุเป้าหมายและวัตถุประสงค์ของนโยบายที่ได้กำหนดไว้ กล่าวคือผลของการดำเนินนโยบายในครั้งนี้สามารถเคลื่อนย้ายผู้ค้าออกจากพื้นที่ได้ทั้งหมด ทำให้เกิดความเป็นระเบียบเรียบร้อยของพื้นที่ มีสภาพแวดล้อมที่สะอาดสวยงาม และประชาชนได้ใช้ประโยชน์จากพื้นที่สาธารณะได้อย่างเหมาะสม ทางกรุงเทพมหานครได้จัดพื้นที่สำหรับแก้ปัญหากลุ่มผู้ค้า ทั้งระยะสั้นที่เป็นพื้นที่ในจุดผ่อนผันและโครงการปากคลองตลาดในพื้นที่จัดสรรให้ใหม่ในระยะยาว จากผลของการศึกษา ผู้วิจัยมีข้อเสนอแนะ ต่อนโยบายการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยกรุงเทพมหานครไปปฏิบัติกรณีศึกษาพื้นที่ปากคลองตลาด เพื่อให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น กล่าวคือ 1) การแก้ปัญหาโดยภาครัฐอย่างยั่งยืนจากต้นตอของปัญหาคือการกระจายความเจริญในทุกด้านไปสู่พื้นที่หลักในภูมิภาคให้มากขึ้นเพื่อลด และป้องกันการอพยพของประชาชนที่เข้ามาแสวงหาโอกาสในเมืองหลวง 2) การบูรณาการความร่วมมือกับทุกภาคส่วนให้มากขึ้น อาทิ ผู้ประกอบการเจ้าของอาคารในพื้นที่ ผู้ค้าหาบเร่แผงลอย สมาคมผู้ประกอบการการค้าปลีกค้าส่ง หน่วยงานภาครัฐที่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมด และประชาชน เพื่อให้ทุกภาคส่วนได้มีส่วนร่วมกันอย่างจริงจังในการรับรู้ปัญหา และการแก้ไขปัญหาร่วมกัน อย่างเข้าใจ เสมอภาคและเป็นธรรม มีการเปิดการรับฟังสาธารณะมากขึ้น มีการติดตามตรวจสอบและประเมินผลโครงการในระยะยาวอย่างโปร่งใส จะสามารถทำให้การนำนโยบายไปปฏิบัติได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผลมากยิ่งขึ้น เพื่อเป็นต้นแบบให้กับพื้นที่อื่นๆต่อไป