DOI: 10.14457/tu.the.2018.1683
title: การใช้เทคโนโลยีในการสอบสวน: ศึกษาการบันทึกคำให้การของผู้ต้องหาในชั้นสอบสวนโดยภาพและเสียง

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาและวิเคราะห์ปัญหาในการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาและการปฏิบัติหน้าที่พนักงานสอบสวน ปัญหาเกี่ยวกับประสิทธิภาพของกระบวนการยุติธรรม และปัญหาการใช้บันทึกคำให้การของผู้ต้องหาเป็นพยานหลักฐานในชั้นพิจารณาคดี อันเนื่องมาจากความเป็นลายลักษณ์อักษรของบันทึกคำให้การของผู้ต้องหาในชั้นสอบสวน ซึ่งมักถูกโต้แย้งได้ง่ายถึงความถูกต้อง ครบถ้วน จึงทำให้เกิดผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือในฐานะพยานหลักฐานที่สำคัญชิ้นหนึ่งในการพิจารณาคดี การสอบคำให้การของผู้ต้องหาเป็นขั้นตอนการสอบสวนหนึ่งที่สำคัญเป็นอย่างยิ่ง เนื่องจากเป็นขั้นของการแสวงหาพยานหลักฐานจากบุคคลที่ถูกกล่าวหาว่าเป็นผู้กระทำความผิดซึ่งเป็นผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับความจริงในคดีมากที่สุด และเป็นชั้นที่มีความใกล้ชิดกับระยะเวลาเกิดเหตุมากที่สุด ดังนั้นคำให้การของผู้ต้องนั้นจึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะนำไปสู่พยานหลักฐานในคดีได้เป็นอย่างดี แต่การแสวงหาข้อเท็จจริงจากตัวผู้ต้องหานั้นต้องกระทำตามกฎหมายมิใช้การใช้อำนาจโดยอำเภอใจเพื่อมุ่งหวังผลแห่งคดีเท่านั้น ดังนั้นกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาและรัฐธรรมนูญแห่งราชอาญาจักรไทยจึงได้มีทั้งแนวคิดและหลักการ รวมไปถึงบทบัญญัติที่ให้การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาในการค้นหาความจริงในคดี โดยได้กำหนดขั้นตอนของการสอบคำให้การผู้ต้องหาเอาไว้อย่างชัดเจน ซึ่งทั้งขั้นตอนและวิธีการปฏิบัติ ให้มีความสอดคล้องกับหลักการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพของผู้ถูกกล่าวหาและการค้นหาความจริงในระดับสากล เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่คู่ความทุกฝ่าย แต่อย่างไรตามบทบัญญัติเหล่านี้มักเกิดปัญญาในการบังคับใช้ให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ เนื่องมาจากการบันทึกคำให้การของผู้ต้องหาที่ต้องปรากฏขั้นตอนและหน้าที่ตามกฎหมายที่พนักงานสอบสวนต้องปฏิบัตินั้น กลับถูกบันทึกเป็นลายลักษณ์อักษรในเอกสาร จึงทำให้เกิดช่องว่างให้เกิดการกระทำที่มิชอบต่อผู้ต้องหาเพื่อให้ผู้ต้องหารับสารภาพ หรือเป็นการที่ผู้ต้องหากล่าวอ้างว่าข้อความที่ปรากฏในบันทึกเกิดจากพนักงานสอบสวนเป็นผู้เขียนขึ้นเอง ซึ่งทำให้การคุ้มครองสิทธิต่าง ๆ ของผู้ต้องหานั้นไม่สามารถบังคับใช้ได้จริง หรือไม่สามารถบังคับใช้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ อีกทั้งยังส่งผลถึงการพิจารณาคดีของศาลที่ต้องพิจารณาคำให้การของผู้ต้องหาที่เป็นพยานหลักฐานสำคัญโดยการอ่านจากเอกสาร จึงทำให้มักเกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับความน่าเชื่อถือของบันทึกคำให้การ อีกทั้งบันทึกคำให้การของผู้ต้องหาในแม้พนักงานสอบสวนจะเป็นผู้จัดทำไปตามหน้าที่ตามกฎหมาย แต่ปัจจุบันบันทึกคำให้การของผู้ต้องหากลับมีสถานะเป็นเพียงพยานบอกเล่าที่มีความบกพร่องในความน่าเชื่อถือซึ่งเป็นพยานที่ต้องห้ามรับฟังอย่างไรก็ดีในต่างประเทศได้มีแนวคิดในการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการอำนวยความสะดวกและการควบคุมอำนาจของพนักงานสอบสวน เช่นในประเทศสหรัฐอเมริกา และประเทศอังกฤษ โดยมีการออกบทบัญญัติให้พนักงานสอบสวนต้องบันทึกการสอบคำให้การของผู้ต้องหาเป็นภาพและเสียงหรือเป็นเสียง ซึ่งทำให้เกิดประสิทธิของกระบวนการยุติธรรมอย่างแท้จริงทั้งในแง่ของการคุ้มครองผู้ต้องหา การควบคุมอำนาจเจ้าหน้าที่รัฐ และการใช้บันทึกคำให้การเป็นพยานหลักฐานในชั้นพิจารณาคดี โดยก่อให้เกิดประโยชน์ต่อกระบวนการยุติธรรมเป็นอย่างมากดังนั้นจึงเห็นควรให้มีการเปลี่ยนแปลงการจัดทำบันทึกคำให้การของผู้ต้องหาในชั้นสอบสวน โดยให้มีการกำหนดบทบัญญัติในการบันทึกคำให้การต้องบันทำเป็นภาพและเสียง ซึ่งในบันทึกต้องปรากฏการปฏิบัติหน้าที่ต้องพนักงานสอบสวนตามวิธีการและขั้นตอนที่กฎหมายกำหนดอย่างครบถ้วน เช่น การแจ้งข้อกล่าวหาแก่ผู้ต้องหา การแจ้งสิทธิตามกฎหมายให้ผู้ต้องหาทราบ เป็นต้น เพื่อใช้ในการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพของผู้ต้องหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ เป็นการละการควบคุมตรวจสอบการปฏิบัติหน้าที่ของพนักงานสอบสวน รวมไปถึงการเพิ่มความน่าเชื่อถือของบันทึกคำให้การในฐานะพยานหลักฐานในการพิจารณาคดีของศาลด้วย