DOI: 10.14457/tu.the.2022.981
title: แนวทางการพัฒนารีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (wellness resort) เพื่อยกระดับสู่การเป็นเมืองจุดหมายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพระดับโลก (world class wellness destination)

description: จากแผนพัฒนาประเทศไทยให้เป็นศูนย์กลางสุขภาพนานาชาติ (Medical Hub) โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อยกระดับประเทศสู่การเป็น World Class Medical and Wellness Destination อันเป็นผลจากแนวโน้มที่เกิดขึ้นทั่วโลก นอกจากนี้แผนการพัฒนาประเทศยังมุ่งเน้นไปที่กลุ่มนักท่องเที่ยวคุณภาพ ที่มีศักยภาพในการใช้จ่ายสูง ซึ่งที่พักเป็นปัจจัยสำคัญของการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ โดยที่พักประเภทรีสอร์ทสามารถรองรับความต้องการของนักท่องเที่ยวเชิงสุขภาพในการเข้าพักและทำกิจกรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพของตนได้ในสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม และอยู่ท่ามกลางธรรมชาติ แต่ทางภาครัฐบาลยังขาดแนวทางการพัฒนาที่พักเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Resort) เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายที่ต้องการยกระดับประเทศสู่การเป็น World Class Medical and Wellness Destination ที่ชัดเจน โดยงานวิจัยนี้ศึกษาองค์ประกอบและลักษณะของรีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพระดับโลก (World Class Wellness Resort) มีวัตถุประสงค์คือ 1) เพื่อศึกษารายละเอียด (Programming) องค์ประกอบ ลักษณะทางกายภาพ สัดส่วนพื้นที่ และพื้นที่กิจกรรมเพื่อสุขภาพ กรณีศึกษารีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพระดับโลก (World Class Wellness Resort) ที่ได้รับรางวัลสาขา Wellness Retreat จำนวน 3 โครงการ 2) เพื่อศึกษารายละเอียด (Programming) องค์ประกอบ ลักษณะทางกายภาพ สัดส่วนพื้นที่ และพื้นที่กิจกรรมเพื่อสุขภาพ กรณีศึกษารีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Resort) ในจังหวัดภูเก็ต ซึ่งมีศักยภาพในการเป็นจุดหมายการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพระดับโลก จำนวน 5 โครงการ และ 3) นำเสนอแนวทางการพัฒนาดโครงการรีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Resort) โดยผู้วิจัยได้ศึกษาข้อมูลจากการทบทวนวรรณกรรมในประเด็นต่างๆ เพื่อเป็นเกณฑ์ในการสัมภาษณ์ เก็บข้อมูลวิเคราะห์รายละเอียดโครงการกรณีศึกษา และสรุปผลเป็นปัจจัยเชิงพื้นที่และแนวทางการพัฒนาโครงการรีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ (Wellness Resort) สู่การเป็นรีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพระดับโลก (World Class Wellness Resort) จากการศึกษาพบว่า โครงการรีสอร์ทเพื่อการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพระดับโลก (World Class Wellness Resort) มีองค์ประกอบที่สำคัญ ได้แก่ ผู้พัฒนาโครงการ ทำเลที่ตั้งและพื้นที่กิจกรรมเพื่อสุขภาพ ซึ่งส่งผลต่อการออกแบบและการบริหารจัดการโครงการ โดยโครงการควรตั้งอยู่ในพื้นที่แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ ที่มีความพิเศษเฉพาะตัว หรือมีคุณสมบัติในการรักษา ฟื้นฟู หรือส่งเสริมสุขภาพร่างกายและจิตใจ อยู่ห่างจากแหล่งพื้นที่ชุมชนหรือแหล่งที่อยู่อาศัย ส่งเสริมให้โครงการมีความเงียบสงบ การวางผังสามารถพบได้ 2 ลักษณะ ได้แก่ 1) ในกรณีที่โครงการตั้งอยู่แหล่งพื้นที่ธรรมชาติ การวางผังโครงการจะเป็นกลุ่มอาคารโดยมีเส้นทางหลักที่สามารถเชื่อมต่อกับพื้นที่ธรรมชาติได้โดยตรง และแยกกลุ่มอาคารพื้นที่กิจกรรมเพื่อสุขภาพให้สะดวกต่อการเข้าถึง และ 2) ในกรณีที่โครงการตั้งอยู่แหล่งพื้นที่เมือง หรือย่านที่อยู่อาศัย วางผังโครงการเป็นกลุ่มอาคารแบบปิดล้อมรอบด้านพื้นที่โครงการเพื่อสร้างความเป็นส่วนตัวของนักท่องเที่ยวที่เข้าพัก ทำให้เกิดพื้นที่ตรงกลางซึ่งมักเป็นพื้นที่ส่วนกลางภายนอกอาคาร และมีเส้นทางสัญจรหลักเข้าถึงพื้นที่ได้โดยตรง โดยพื้นที่กิจกรรมเพื่อสุขภาพมีตำแหน่งอยู่บริเวณด้านหน้าใกล้กับทางเข้าของโครงการ สามารถรองรับนักท่องเที่ยวขาจร และไม่เกิดการรบกวนนักท่องเที่ยวที่เข้ามาพักในโครงการ พื้นที่กิจกรรมเพื่อสุขภาพควรมีสัดส่วนโดยเฉลี่ยคิดเป็นร้อยละ 26 ของพื้นที่โครงการ การออกแบบควรคำนึงถึงความยั่งยืนทั้งสิ่งแวดล้อมและนักท่องเที่ยว โครงการควรจัดให้มีพื้นที่กิจกรรมเพื่อสุขภาพให้ครอบคลุมทุกประเภท ทั้งพื้นที่เพื่อการทำกิจกรรม พื้นที่ผ่อนคลาย พื้นที่ทรีตเมนต์ พื้นที่ที่เหมาะสําหรับลักษณะการอาบ พื้นที่กิจกรรมวารีบำบัด และพื้นที่กิจกรรมแพทย์และแพทย์ทางเลือก ซึ่งกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการแพทย์ จะอยู่ในระดับ Preventive เป็นการส่งเสริมและป้องกันสุขภาพ ไม่ใช่การรักษา ผู้พัฒนาควรมีความเชี่ยวชาญด้านการแพทย์ รวมถึงมีบุคลากรที่เป็นแพทย์ ผู้เชี่ยวชาญ หรือนักบำบัดภายในโครงการ เพื่อคุณภาพและประสิทธิภาพในด้านบริการ