DOI: 10.17026/ar/cdnj4i
title: Bureauonderzoek archeologie S-458 Mauritiushaven

description: Hynetwork Services B.V. (hierna HNS) – een dochteronderneming van de N.V. Nederlandse Gasunie (Hierna
Gasunie) – heeft het voornemen een ondergronds leidingnetwerk met bijbehorende (bovengrondse)
voorzieningen voor het transport van waterstof te ontwikkelen in het Noordzeekanaalgebied (hierna NZKG): het project Waterstofnetwerk Noordzeekanaalgebied. Om de ontwikkeling van Waterstofnetwerk NZKG mogelijk te maken moet onder andere een milieueffectrapportage (hierna m.e.r.) worden uitgevoerd. Voor het waterstofnetwerk wordt ingezet op het zoveel mogelijk hergebruik van bestaande hogedruk
aardgastransportleidingen. In deelgebied II ligt een bestaande leiding die hergebruikt wordt. Deze bestaande
gastransportleiding verbindt binnen het Noordzeekanaalgebied de waterstofleidingen in deelgebied I en III met elkaar en heeft een centrale ligging om het landelijk waterstofnetwerk te kunnen realiseren. Deze leiding wordt hiervoor tussen het compressorstation Beverwijk en de afsluiterlocatie Spaarndam uit gebruik genomen voor het transport van aardgas. Ter hoogte van afsluiterlocatie Driehuis Oost is voor deze aanpassing over een lengte van circa 250 meter een nieuwe gastransportleiding nodig. Bij de aansluitpunten van de nieuwe
waterstofleiding op de bestaande leiding komen afsluiters. Het plangebied ligt aan de IJ op het voormalig eiland Ruigoord. In grote lijnen zien we een transformatie van
een getijdensysteem (pré-Oer-IJ) naar een estuarium (Oer-IJ) en uiteindelijk naar een binnenzee (Het IJ). Deze veranderingen werden in eerste instantie veroorzaakt door de stijgende zeespiegel en de vorming van
strandwallen die de kust afsloten. De opeenvolging van getijdengeulen, estuariene afzettingen, veenvorming en opslibbing met klei en gyttja wijst op een dynamische bodemopbouw met mogelijke conservering van
archeologische resten in oude sedimentlagen. Door de continue transformatie van het landschap en het gebruik door mensen vanaf het neolithicum tot in de middeleeuwen, is de kans groot dat er resten van menselijke
activiteit aanwezig zijn, zoals sporen van ontginning, nederzettingen of infrastructuur. Dit wordt versterkt door het gegeven dat het eiland ontstaan is op een strandwal. Archeologische sporen van bewoning, zoals potscherven uit de 11e eeuw, en latere bewoningsfasen, waaronder gebouwen, sloten en dijken, zijn aannemelijk. Deze bevinden zich mogelijk in goed geconserveerde
sedimentlagen, vooral rond de oude dijkstructuren en de Wadsloot. Dieper gelegen sedimentlagen die niet door moderne verstoringen zijn aangetast, zoals die rond de oorspronkelijke strandwal en waterlopen (bijvoorbeeld de Wadsloot en Bansloot), kunnen archeologische resten bevatten. De aanwezigheid van specifieke structuren, zoals woonerven, oude aanmeerplaatsen en dijken die op historische kaarten zichtbaar zijn, laten ook duidelijke aanknopingspunten zien dat er bewoning op het eiland is geweest. Overstromingen en erosie kunnen wel
archeologische resten hebben weggeslagen, vooral in laaggelegen delen van het eiland. Daarnaast hebben
agrarische activiteiten misschien tot verstoringen in de bovenste bodemlagen geleid. Vanwege de middelhoge tot hoge archeologische verwachting adviseert Antea Group om een vervolgonderzoek uit te voeren voor het huidige plangebied. Dit vervolgonderzoek dient te bestaan uit een veldonderzoek d.m.v. boringen, karterende fase. Deze methode is uiterst geschikt om de gespecificeerde verwachting te toetsen c.q. de aan- of afwezigheid sites aan te tonen. Aangezien er in het bureauonderzoek is aangetoond dat er een dijk in het plangebied heeft gelopen, de voormalige Wadsloot naast het plangebied was gesitueerd en het plangebied grenst aan een nieuwetijds woonerf, is de kans aanwezig dat deze sites (en wellicht ook nog onbekende) globaal in kaart kunnen worden gebracht aan de hand van deze methode. Ook kan de opbouw van de bodem worden onderzocht.