DOI: 10.17026/dans-xwc-x262
title: Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de bestemmingsplanwijziging aan de Edelhertweg te Lelystad, gemeente Lelystad

description: &lt;p&gt;Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de voorgenomen bestemmingsplanwijziging aan de Edelhertweg te Lelystad, gemeente Lelystad (kaart 1, afbeelding 1). Het plangebied bestaat uit twee deelgebieden, namelijk Edelhertweg 1 (ca. 13 hectare) en Edelhertweg 14 (ca. 6 hectare). Binnen de plangebieden wordt voorzien in de uitbreiding van het bestaande universiteitsterrein van de Wageningen Universiteit. Ten tijde van onderhavig onderzoek is de exacte aard en diepte van de verstoringen onbekend. Gezien de aard van de ingrepen (uitbreiding universiteitsgebouwen) zal de bestemmingsplanwijziging gepaard gaan met diepe ingrepen, waaronder heien. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek is gebleken dat binnen het plangebied een onverstoorde dekzandrug verwacht wordt op een diepte 8,8 tot 9,9 m -NAP (4,5 tot 5,6 m beneden maaiveld). Hier kunnen archeologische waarden uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Mesolithicum worden aangetroffen. De dekzandrug lag hoger dan het omringende landschap en was in deze periode een aantrekkelijke locatie voor bewoning en menselijke activiteit. De archeologische verwachting voor deze periode is daarom hoog. De archeologische sporen en resten kunnen bestaan uit paalkuilen, haardkuilen, houtskoolconcentraties, (vuur)stenen werktuigen en productieafval en aardewerk. De omvang van dergelijke vindplaatsen kan uiteenlopen van enkele honderden vierkante meters tot enkele hectaren (verspreid over de hoger gelegen langgerekte dekzandrug waarbinnen het plangebied zich bevindt). Uit latere periodes is de archeologische verwachting laag omdat het plangebied verdronk. In de bovenste lagen binnen het plangebied (de Zuiderzee-, Flevo- en Almere-afzettingen) kunnen van vlak onder tot ca. 2 m beneden maaiveld scheepswrakken of -wrakresten worden aangetroffen. Hoewel altijd een kans bestaat om hele scheepswrakken aan te treffen (met een lengte tot enkele tientallen meters) of losse scheepsonderdelen zoals masten, roeren, boorden, maar ook gebruiksvoorwerpen, is de archeologische verwachting hiervan voor wat betreft de planlocatie niet hoger dan elders in Flevoland (middelhoog). In de praktijk worden scheepswrakken of losse onderdelen van schepen voornamelijk bij toeval tijdens grondverzet gevonden omdat ze met de gebruikelijke archeologische opsporingstechnieken zoals booronderzoeken nog niet van te voren kostenefficiënt in kaart zijn te brengen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies Als het gaat om de mogelijke risico’s ten aanzien van de verstoring door nieuwbouw van archeologisch relevante lagen in ondergrond, is het vooral van belang te letten op de diepte tot waar verschillende soorten van bodemingrepen reiken. Veel reguliere bodemingrepen voor bijvoorbeeld ontsluitingswegen, kabels, leidingen en rioleringen, waterpartijen en openbaar groen zullen bijvoorbeeld niet tot 4,5 m–mv reiken en daarom ook geen bedreiging voor eventuele archeologie vormen. Dat geldt echter eventueel wel voor op palen gefundeerde woningen en andere gebouwen. Ook kan het opbrengen van grondlichamen van meer dan 2 m hoogte tot zetting van relevante lagen in de ondergrond leiden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Om de archeologische verwachting te toetsen, en om te bepalen of er (nader) archeologisch vervolgonderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie om binnen het plangebied op de locaties waar diepe ingrepen vanwege nieuwbouw gaan plaatsvinden een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uit te voeren. Met diepe ingrepen wordt bedoeld alle werkzaamheden waarbij grondlichamen van meer dan 2 m worden opgebracht en waar nieuwbouw woningbouw of andere bebouwing op heipalen wordt gerealiseerd en deze dieper dan 4,5 m-mv worden geslagen (en dus het mogelijk de intacte dekzandrug zouden kunnen raken). Dit onderzoek wordt uitgevoerd door te boren met behulp van een edelmanboor (diameter 7 cm) in een verkennend grid van ca. 6 boringen per hectare. Deze boringen dienen te worden gezet tot een diepte van minimaal 5,6 meter, of tot 25 cm tot in de top van de onverstoorde dekzandrug. Dit onderzoek kan helpen vastleggen wat de contouren van de dekzandrug zijn en of er een intact afgedekt bodemprofiel aanwezig is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het verdient de voorkeur om voorafgaand aan het verkennende booronderzoek eerst in kaart te brengen waar daadwerkelijk ingrepen gaan plaatsvinden, en daar het Plan van Aanpak met boorplan op aan te passen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Een gericht inventariserend booronderzoek naar scheepswrakken is gezien de kleine kans op het aantreffen van scheepswrakken niet aan de orde omdat deze met een dergelijk booronderzoek niet kostenefficiënt zijn op te sporen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het bevoegd gezag, de gemeente Lelystad, dient op basis van de uitkomsten van dit rapport en het bovenstaand advies van Vestigia een selectie besluit te nemen (wel/niet vervolg, en zo ja, in welke vorm). Wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Lelystad1, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.&lt;/p&gt;