DOI: 10.17026/dans-243-fqj7
title: Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase Bijlweg te Lelystad

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting bureauonderzoek&lt;br&gt;Het plangebied bevindt zich binnen het Provinciaal Archeologisch en Aardkundige Kerngebied (PArK) Rivierduinen Swifterbant. Dit is een gebied waar in de ondergrond rivierduinen voorkomen. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de begrenzing van dit gebied gebaseerd is op de bestaande topografie, waarbij de Houtribweg als zuidelijke grens is aangehouden. Tijdens booronderzoek langs deze Houtribweg (direct ten zuiden van het plangebied) zijn geen rivierduinafzettingen aangetroffen. Bovendien bevindt het Pleistocene zand (waarvan niet duidelijk is of dit dekzand of rivierduinafzettingen betreft) zich op basis van boringen uit het Dinoloket direct ten noordwesten van het plangebied op minstens 10,3 m –NAP, een diepte die vergelijkbaar is met het voorkomen van het dekzand in het gebied direct ten zuiden van het plangebied. Het is daarom niet zeker of binnen het huidige plangebied daadwerkelijk rivierduinen in de ondergrond voorkomen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de top van het dekzand, of eventueel aanwezige rivierduinafzettingen, kunnen resten voorkomen uit de periode Paleolithicum – Neolithicum, hoewel vooral resten vanaf het Mesolithicum (6.600 v. Chr.) verwacht worden. Voor resten uit het Paleo- en Mesolithicum betreffen dit resten van jagers-verzamelaars. Uit het Neolithicum kunnen zowel resten van jagers-verzamelaars als resten van landbouwers voorkomen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het dekzand wordt afgedekt door een laag Basisveen, met hierop eventueel getijdeafzettingen van het Laagpakket van Wormer, die vanaf 5.000 v. Chr. zijn afgezet. Vanaf 4.300 ontstond een kreken-systeem. Op deze kreken werd tussen 4.300 en 4.000 v. Chr. gewoond. Tijdens eerder booronder-zoek ten zuiden van het plangebied zijn dergelijke oevers niet aangetroffen en op basis van eerdere onderzoeken bevinden deze zich overwegend ten noorden van Swifterbant. Omdat de oevers vaak vrij smal waren (5 tot 15 m), kunnen ze echter binnen het plangebied niet uitgesloten worden. In de top van de oeverafzettingen (vanaf ca. 5 m –mv) worden resten verwacht uit het Midden- en Laat-Neolithicum. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf het Midden-Neolithicum trad vernatting op van de omgeving van het plangebied en vond hoogstwaarschijnlijk geen bewoning meer plaats. Vanaf ca. 1500 v. Chr. lag het gebied in het Flevo-meer en later in het Almere, de Zuiderzee en het IJsselmeer. Vandaar dat geen bewoningsresten van na het Neolithicum verwacht worden. Wel kunnen resten van scheepswrakken uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd voorkomen. Deze bevinden zich naar verwachting in de Almere-Laag en bovenliggende Zuiderzee-afzettingen, tot ca. 2 m –mv. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Tijdens het booronderzoek is vastgesteld dat de pleistocene ondergrond uit zwak siltig, lichtgrijs, verspoeld zand bestaat, dat op ca. 6 m –mv is aangetroffen. Vermoedelijk betreft dit een pakket dekzand. Gezien de verspoeling en afwezigheid van een podzolprofiel, lijkt sprake te zijn van een relatief laaggelegen dekzandvlakte. Dergelijke locaties waren in het verleden weinig interessant voor bewoning. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de meeste boringen wordt dit dekzand afgedekt door een veenpakket dat, op basis van de ligging beneden de dekafzettingen van het Wormer Laagpakket, als Basisveen Laag geïnterpreteerd is. De top hiervan bevindt zich op ca. 5 m –mv. Hierboven bevindt zich meestal een pakket dekzafzettingen van het Wormer Laagpakket (ongerijpte, matig tot sterk siltige klei), met hierboven weer een veen-pakket (Hollandveen Laagpakket), waarvan de top zich op gemiddeld ca. 4 m –mv bevindt. Hierboven bevindt zich de Flevomeer Laag (amorf, sterk kleiig veen), waarvan de top op ca. 250 cm –mv ligt. Hierboven bevindt zich zeer fijn zand van de Almere Laag. De bovenste ca. 40 cm bestaat uit een recente bouwvoor, waarin de Zuiderzee Laag en IJsselmeer Laag vermengd zijn geraakt. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In boring 3 is vanaf 550 cm –mv een zandpakket aangetroffen dat vermoedelijk een getijdegeul van het Wormer Laagpakket betreft. Hierop is een houtbrok aanwezig. Vermoedelijk betreft dit een in de getijdegeul verspoelde boomtak, maar het kan niet geheel uitgesloten worden dat het hier om een scheepswrak gaat dat is weggezakt tot onder de Flevomeer Laag. In boring 8 is op 480 cm –mv eveneens een houtfragment aangetroffen, onderin het Hollandveen Laagpakket, direct boven het Wormer Laagpakket. Vermoedelijk betreft het hier eveneens een (mogelijk verspoeld) fragment van een boom, maar ook hier kan een scheepswrak niet geheel uitgesloten worden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gezien het aantreffen van een getijdegeul valt niet uit te sluiten dat zich nog oeverafzettingen in de ondergrond bevinden. Over het algemeen waren de oevers langs getijdegeulen in Oostelijk Flevoland relatief smal (5 tot 15 m), waardoor ze tijdens booronderzoek makkelijk gemist kunnen worden. Het hoogteverschil met de dekafzettingen bedraagt meestal slechts enkele decimeters. Aangezien deze dekafzettingen in boring 5 vanaf 445 cm –mv voorkomen, kan geconcludeerd worden dat een eventuele oeverwal vanaf ca. 4 m –mv verwacht kan worden. Dergelijke oeverwallen vormden in het Neolithicum vaak gunstige vestigingslocaties. Hierbij dient echter wel opgemerkt te worden dat de top geërodeerd kan zijn tijdens de vorming van de Flevomeer Laag, waardoor eventuele vindplaatsen reeds verdwenen kunnen zijn.&lt;/p&gt;