DOI: 10.14457/tu.the.2016.1609
title: การใช้ตัวชี้วัดทางสิ่งแวดล้อมและสุขภาพสำหรับคาดการณ์อัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจของเด็กที่อาศัยในตำบลหน้าพระลาน จังหวัดสระบุรี

description: การศึกษาครั้งนี้เป็นการศึกษาย้อนหลังโดยใช้ข้อมูลเฝ้าระวังทางสิ่งแวดล้อม (ฝุ่นละอองขนาดเล็กกว่า10 ไมครอน ) และตัวชี้วัดทางสุขภาพ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อคาดการณ์อัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ และวัตถุประสงค์รองเพื่อ (1) ชี้บ่งตัวชี้วัด 2 กลุ่มที่มีสัมพันธ์กับอัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ ได้แก่ ตัวชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อมและตัวชี้วัดด้านสุขภาพ (รวมตัวชี้วัดส่วนบุคคล  และ (2) เปรียบเทียบประสิทธิภาพของแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียม (ANN) กับแบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจ (Decision tree) สำหรับการคาดการณ์อัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจที่สัมพันธ์กับตัวชี้วัด 2 กลุ่ม    การศึกษาแบ่งเป็น 2 ระยะ ระยะที่ 1 เป็นการวิเคราะห์ข้อมูลโดยข้อมูลที่ใชัในการศึกษาเป็นข้อมูลทุติยภูมิของ 9 ตัวแปรที่เป็นตัวแทนของตัวชี้วัดด้านสิ่งแวดล้อม 3 ตัวแปรซึ่งเก็บรวบรวมจากรายงานสถานการณ์คุณภาพอากาศและเสียงประเทศไทย สำนักจัดการคุณภาพอากาศและเสียง กรมควบคุมมลพิษ และสำนักงานโยธาธิการและผังเมืองจังหวัดสระบุรี  ด้านสุขภาพ 5 ตัวแปร เก็บรวบรวมจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลในสังกัดอำเภอเฉลิมพระเกียรติ  ระหว่างปี 2553 - 2557  และหนึ่งตัวแปรที่ได้จากการทบทวนงานวิจัย จากนั้นวิเคราะห์ข้อมูลตามหลักการทำงานของแบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจและแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียมด้วยโปรแกรม Rapid Miner version 6.2 ทั้งนี้จำนวนข้อมูลกลุ่มตัวอย่างที่นำเข้าแบบจำลองมีทั้งหมด 300 ระยะที่ 2 เป็นการนำผลการศึกษาไปปรึกษาหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อหาแนวทางในการจัดการต่อไป  ผลการศึกษาพบว่าสามารถใช้ตัวแปร 5 ตัวแปรจากทั้งหมด 9 ตัวแปร ประกอบด้วย ช่วงฤดูกาล,  ระยะห่างจาก รพ.สต. ถึงสถานีตรวจวัด, จำนวนเด็กที่เข้าใช้บริการ,  เปอร์เซนต์น้ำหนัก/ส่วนสูง และค่าความเข้มข้นของฝุ่นละอองขนาด 10 ไมครอนในการคาดการณ์อัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจในกลุ่มตัวอย่างตามแบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจและแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียมมีค่าความสัมพันธ์ 0.625 +/-0.155  และ 0.632 +/-0.118 ตามลำดับ    ผลการทดสอบประสิทธิภาพแบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจและแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียม มีค่าความถูกต้อง 86.33% +/-5.67  และ 86.33% +/- 3.79% ตามลำดับ และสามารถคาดการณ์อัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจ  ได้ 2 ระดับ  ระดับแรกคือ ระดับอัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจระดับต่ำ  ในแบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจ ค่า Recall หรือค่า Sensitivity 94.62%, ค่า Precision  87.92%, ค่าความเชื่อมั่น 74.3%+/-0.354  และแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียม ค่า Recall หรือค่า Sensitivity 92.38%, ค่า Precision 89.57% และค่าความเชื่อมั่น 77.2%+/-0.390 ระดับที่สอง อัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจระดับปานกลาง ในแบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจและแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียม  ค่า Recall หรือค่า Sensitivity 62.34%, ค่า Precision 80.00% ค่าความเชื่อมั่น 25.7%+/-3.54% และ ค่า Recall หรือค่า Sensitivity 68.83%, ค่า Precision 75.71%+/-3.90% และค่าความเชื่อมั่น 22.8%+/-3.90% ตามลำดับ   ผลการปรึกษาหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อหาแนวทางในการจัดการ ประกอบด้วย จัดทำระบบการเก็บรวบรวมข้อมูล  รวมทั้งเพิ่มประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมและลักษณะของสิ่งคุกคามที่เด็กอาจจะได้รับสัมผัสในสมุดทะเบียนประวัติประจำตัวของเด็กเชื่อมโยงกับโรงเรียนในพื้นที่จัดกิจกรรม, เพิ่มช่องทางการสื่อสาร และปรับเปลี่ยนภาษาที่ใช้ในการสื่อสารความเสี่ยงไปยังประชาชนให้ง่ายต่อการเข้าถึง  และส่งเสริมโครงการด้านสุขภาพ, ภาวะโภชนาการและประเมินการเจริญเติบโตของเด็ก ระหว่างเด็กเล็กอายุ 1-5 ปี และเด็กโต อายุ 6-11 ปี เพื่อเปรียบเทียบการเปลี่ยนแปลงและการก่อให้เกิดโรค  ดังนั้นสรุปได้ว่าเมื่อวิเคราะห์ด้วยแบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจและแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียม สามารถชี้บ่งและคัดเลือกตัวแปรที่สัมพันธ์และไม่สัมพันธ์กับอัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจได้ นอกจากนี้ยังสามารถใช้ในการคาดการณ์อัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจของกลุ่มตัวอย่างได้เฉพาะเมื่ออัตราป่วยโรคระบบทางเดินหายใจอยู่ในระดับต่ำ ประการสุดท้าย แบบจำลองต้นไม้ตัดสินใจและแบบจำลองโครงข่ายประสาทเทียมสามารถใช้ในการคาดการณ์อัตราป่วยได้และเป็นไปในทิศทางเดียวกัน