DOI: 10.17026/ar/jlsujc
title: Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek (booronderzoek), karterende fase: Zanddijk-Vremanstraat te Mariënvelde. Gemeente Oost Gelre.

description: KSP Archeologie heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, karterende fase uitgevoerd voor de locatie op de hoek van de Zanddijk en Vremanstraat te Mariënvelde (gemeente Oost-Gelre). Het onderzoek is uitgevoerd voor de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de aanleg van een poel.

Het landschap in de omgeving van het plangebied wordt gekenmerkt door kleine dekzandkopjes- en welvingen met tussenliggende lagere delen. Op de gemeentelijke, archeologische verwachtingskaart is aan de dekzandkopjes- en welvingen in principe een middelhoge of hoge archeologische verwachting toegekend. Aan het plangebied is op deze kaart een lage verwachting toegekend, maar uit het AHN-kaartbeeld is af te leiden dat binnen het centrale deel van het plangebied een hogere welving ligt. Op basis hiervan is de archeologische verwachting voor het centrale deel van het plangebied naar middelhoog bijgesteld voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum. Voor de rest van het plangebied is de lage verwachting gehandhaafd. Het potentiële archeologische niveau voor vuursteenvindplaatsen wordt onder de bouwvoor in de oorspronkelijke podzolbodem verwacht (vanaf ca. 30 cm beneden maaiveld). 

In een groot deel van het plangebied zijn geen bodemingrepen gepland en wordt het archeologisch bodemarchief niet bedreigd. In het oostelijke deel van het plangebied wordt een poel aangelegd waarvoor graafwerkzaamheden nodig zijn van 47 tot 167 cm. Door deze graafwerkzaamheden kunnen archeologische resten verloren gaan. Daarom is de archeologische verwachting hier getoetst met een booronderzoek. Uit het booronderzoek is gebleken dat de podzolbodem in het oostelijke deel van het plangebied waar de poel wordt aangelegd, geheel is verdwenen. Op basis hiervan is de middelhoge verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum voor het westelijke deel van het onderzoeksgebied naar laag bijgesteld. Voor het oostelijke deel blijft de lage verwachting gehandhaafd.

In de loop van het Mesolithicum werd het plangebied onderdeel van een veenmoeras en vormde geen geschikte bewoningslocatie. Op basis hiervan is aan het plangebied een lage verwachting toegekend voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Dit is in overeenstemming met de gemeentelijke, archeologische verwachtingskaart. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit deze periode voor het onderzoeksgebied bij te stellen.

Uit de historische ontwikkeling blijkt dat het plangebied in de Middeleeuwen onderdeel was van een vochtig veen(heide)gebied dat in de 19e eeuw is ontgonnen in de vorm van individuele kampont¬ginningen. Het plangebied ligt ter plaatse van een kampontginning van de boerderij aan de huidige Zanddijk 20. Deze boerderij staat op de kadastrale kaart uit het begin van de 19e eeuw. Het 19e eeuwse (en tevens huidige) erf maakt geen onderdeel uit van het plangebied. Op de gemeentelijke, archeologische kaart is rondom het erf een bufferzone van 100 m aangegeven met een verwachting op eventuele middeleeuwse en vroegnieuwetijdse voorgangers. Op basis van het historisch kaartmateriaal worden binnen deze bufferzone geen sporen van oudere voorgangers verwacht. Op het huidige erf kunnen wel sporen worden aanwezig zijn van de oorspronkelijke boerderij uit de 19e eeuw, maar die ligt buiten het plangebied. 

Op grond van de aangetroffen bodemverstoringen in het onderzoeksgebied en daarmee lage archeologische verwachting wordt geadviseerd om de archeologische dubbelbestemming te laten vervallen en geen archeologisch vervolgonderzoek uit te voeren voor de aanleg van de poel.