DOI: 10.17026/ar/rphzyo
title: Archeologisch bureauonderzoek Molenerf te Uithuizen, gemeente Het Hogeland (GR)

description: Laagland Archeologie heeft in maart 2023 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Molenerf te Uithuizen. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van een deel van de huidige bebouwing, gevolgd door de nieuwbouw van een drietal bedrijfspanden. &lt;br&gt;
Het onderzoek is uitgevoerd conform protocol SIKB KNA 4002. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd. Het plangebied ligt op een langgerekte kwelderwal die hier rond 100 na Chr. aanwezig was en zich de navolgende eeuwen nog verder ontwikkelde. Het plangebied grenst aan de oude historische kern van Uithuizen, die in ieder geval tot 1000 na Chr. is terug te voeren. Uithuizen is waarschijnlijk ontstaan aan de rand van een wierde nog wat verder ten westen. Ongeveer 130 m O ligt een borgterrein dat is terug te voeren tot de 14e eeuw. De noordwesthoek van het plangebied was in ieder geval rond 1748-1767 bebouwd. Die bebouwing hangt vermoedelijk samen met het haventje van het Boterdiep, dat in de 17e eeuw is aangelegd. Die bebouwing is daarmee vermoedelijk niet ouder dan de 17e eeuw. Rond 1832 was meer bebouwing aanwezig, waaronder een in 1819 gebouwde windmolen met diverse woningen en bedrijfsgebouwen. De nieuwbouwlocaties zijn momenteel grotendeels bebouwd. De huidige bebouwing dateert uit circa 1990 of later. In de afgelopen eeuw hebben de diverse nieuwbouwlocaties eerdere bouw- en sloopfasen gekend; op basis daarvan is met een verstoord bodemprofiel te rekenen. &lt;br&gt;
Op de kwelderwal in het plangebied is bewoning te verwachten vanaf de Romeinse tijd en mogelijk ook de IJzertijd (vlaknederzettingen). Op basis van de geraadpleegde bronnen worden in het plangebied geen dorps- of huiswierden verwacht. Resten van vlaknederzettingen komen vooral tot uiting in de aanwezigheid van zogenoemde ‘vuile lagen’ in de kwelderafzettingen. Daarnaast kan enig aardewerk, houtskool en dergelijke aanwezig zijn. Deze bevinden zich naar verwachting vlak onder het maaiveld of tot een diepte van maximaal ruwweg 150 cm daaronder. &lt;br&gt;
In het plangebied kunnen voorts resten van bebouwing uit de Nieuwe Tijd aanwezig zijn. Dit betreft resten van funderingen, uitbraaksleuven en dergelijke. Ook kunnen resten van oude kademuren en dergelijke worden verwacht in het meest westelijke deel van het plangebied. Resten hiervan zijn tijdens een eerdere archeologische begeleiding aangetroffen. Naar verwachting is de bodem op de nieuwbouwlocaties tot grote diepte verstoord als gevolg van de huidige bebouwing en de diverse voorgangers en daarmee samenhangende bouw- en sloopwerkzaamheden op deze locaties. De kans dat op de nieuwbouwlocaties nog intacte resten bewaard zijn gebleven wordt klein geacht. We adviseren daarom geen nader archeologisch onderzoek uit te voeren.
De gemeente Het Hogeland wijkt af van bovenstaand advies. De gemeente wenst (verkennend) booronderzoek. Als reden daartoe geeft men aan: uit algemene ervaring blijkt dat recente bebouwing niet altijd een indicator is van verstoorde archeologie, integendeel. Daarnaast wordt met het nieuwe plan op onbebouwde delen nieuwbouw voorzien.