DOI: 10.17026/dans-x95-szs8
title: Bureauonderzoek en Karterend Booronderzoek Archeologie Plangebied Rijnstraat 3 te Pannerden Gemeente Rijnwaarden

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van Buro Ontwerp & Omgeving een archeologisch bureauonderzoek en karterend booronderzoek uitgevoerd voor het realiseren van een woongebouw aan de Rijnstraat 3 te Pannerden. De oppervlakte van de kavel waarop de nieuwbouw is gepland en het oppervlak van de nieuwe bodemverstoring bedraagt maximaal 1.020m². De exacte verstoringsdiepte is nog onbekend maar bereikt een diepte van meer dan 30cm-mv als gevolg van het principe ‘vorstvrije aanleg van de fundering’. De planontwikkeling bevindt zich in het stadium van aanvraag van de omgevingsvergunning. Volgens het bestemmingsplan Pannerden 2012 heeft de locatie de dubbelbestemming ‘Archeologische Verwachting 1’. Op de archeologische beleidskaart gemeente Rijnwaarden ligt het plangebied in een zone met een hoge verwachting op bekende archeologische resten en/of historische elementen vanaf het maaiveld vanwege de ligging in de historische kern. Hiervoor geldt dat een archeologisch onderzoek nodig is bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100m² en dieper dan 30cm onder het maaiveld plaatsvindt. Het plangebied overschrijdt de vrijstellingsgrens voor onderzoek en daarom is een archeologisch onderzoek noodzakelijk. Het KNA conforme bureauonderzoek en het veldonderzoek (karterende fase) zijn uitgevoerd door Hamaland Advies.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie bureauonderzoek&lt;br&gt;Op grond van de bestudeerde bronnen kan geconcludeerd worden dat het plangebied een hoge trefkans heeft op archeologische resten uit de periode van de prehistorie en van de Middeleeuwen tot en met Nieuwe Tijd. Bouw en sloop van de uit 1957 stammende bebouwing heeft waarschijnlijk voor een bodemverstoring gezorgd. Onbekend is echter tot hoe diep de bodem daadwerkelijk is verstoord. Archeologisch onderzoek ten noordoosten van het plangebied toont aan dat het zand van de rivieroeverwal zich dieper dan 2,30 meter beneden maaiveld bevindt. De Archeologische landschaps- en verwachtingskaart geeft aan dat het pleistocene zand zich tussen de 2 en 3 meter diepte bevindt. Archeologische vindplaatsen uit de prehistorie bevinden zich mogelijk in deze diepere lagen. In de kleilagen net onder de bouwvoor bevinden zich mogelijk vindplaatsen uit de Middeleeuwen-Nieuwe Tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie veldonderzoek&lt;br&gt;De hoge archeologische verwachting uit het bureauonderzoek wordt bevestigd door het uitgevoerde inventariserend veldonderzoek (karterende fase). Op een recente bovenlaag met slooppuin na, is de bodem ongeroerd. Onder de laag met slooppuin bevindt zich een 170 cm dik pakket met oude woongrond. Deze bestaat feitelijk uit twee afzonderlijke cultuurlagen. De oudste cultuurlaag bevat indicatoren uit de Romeinse Tijd en de Vroege Middeleeuwen. De jongste cultuurlaag bevat indicatoren uit de Volle Middeleeuwen. Vanaf een diepte variërend van 155 cm-mv tot maximaal 220 cm-mv bevinden zich de ongeroerde oeverwalafzettingen. Op grond van de resultaten van het karterend booronderzoek kan geconcludeerd worden dat in het plangebied aanwijzingen zijn aangetroffen voor meerdere archeologische vindplaatsen met bewoning uit de periode van de Romeinse Tijd tot en met de Volle Middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Vanwege de aanwezigheid van archeologische indicatoren in 3 van de 5 boringen en de aanwezigheid van intacte oude cultuurlagen met indicatoren van bewoning uit de periode van de Romeinse Tijd tot en met de Volle Middeleeuwen, adviseren wij om een vervolgonderzoek in het plangebied te laten uitvoeren middels een proefsleuvenonderzoek.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het is gebruikelijk om in geval van vlaknederzettingen ten behoeve van een betrouwbare waardestelling, 8-15% van het totale gebied (1.020m2&lt;br&gt;) te onderzoeken door middel van proefsleuven. Dit betekent dat ca. 160m2 van het totale plangebied onderzocht dient te worden met behulp van proefsleuven ten behoeve van een goede waardestelling. Wij adviseren om in totaal 2 proefsleuven van 20 x 4 meter aan te leggen. Zij worden aangelegd op de locaties waar vondsten in de oude cultuurlaag zijn aangetroffen. Het eerste vlak wordt aangelegd in de jongste cultuurlaag op een diepte van circa 75 cm-mv. Het tweede vlak wordt aangelegd in de oudste cultuurlaag op een diepte tussen 125 cm-mv en 180 cm-mv. De locaties van de proefsleuven zijn weergegeven in bijlage 6. Het proefsleuvenonderzoek heeft een waarderend karakter en is bedoeld om de gaafheid, omvang, aard en ouderdom vast te stellen van de aanwezige archeologische waarden. Op basis van de waardestelling zal bepaald moeten worden of sprake is van behoudenswaardige archeologische vindplaatsen of niet. Op grond van de waardering zal het bevoegd gezag een selectiebesluit nemen of vervolgonderzoek door middel van een integrale opgraving van (delen van) het terrein noodzakelijk is of niet. Voorafgaand aan de uitvoering van het proefsleuvenonderzoek dient een archeologisch Programma van Eisen te worden opgesteld, dat ter toetsing wordt voorgelegd aan het bevoegd gezag. Het uitvoeren van een proefsleuvenonderzoek is voorbehouden aan gecertificeerde bedrijven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen. De resultaten van dit onderzoek zullen namelijk eerst moeten worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Rijnwaarden), die vervolgens een selectiebesluit neemt. Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;De resultaten en aanbevelingen uit dit rapport zijn op 11 november 2015 getoetst door het bevoegd gezag, gemeente Rijnwaarden en diens adviseur, de Regionaal Archeoloog van Regio Arnhem (drs. J. Habraken). Het selectieadvies van Hamaland Advies wordt niet onderschreven door de regioarcheoloog. Eerst moet aangetoond worden dat er gebouwd kan worden met behoud in situ o.a. door het ontgravingsniveau aan te passen en het palenplan aan te passen aan de voorwaarden zoals die vermeld zijn in het Handboek Archeologie binnen de regio Arnhem. Indien behoud in situ niet gegarandeerd kan worden, dan pas zal sprake zijn van een proefsleuvenonderzoek, waarvoor voorafgaand aan de graafwerkzaamheden een Programma van Eisen dient te worden opgesteld dat ter goedkeuring wordt aangeboden aan gemeente Rijnwaarden en de Regioarcheoloog.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de verantwoordelijke ambtenaar van de gemeente Rijnwaarden.&lt;/p&gt;