DOI: 10.17026/dans-2bw-yfcf
title: Een archeologisch inventariserend veldonderzoek (IVO) door middel van proefsleuven op het terrein van de Thedemaborg te Nietap, gemeente Noordenveld (Dr.)

description: &lt;p&gt;Door het ontbreken van een ter zake kundig ambtenaar wordt de rol van bevoegd gezag overgenomen door provincie Drenthe, vertegenwoordigd door dr. W. A. B. van der Sanden (Drents Plateau)&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten uit de proefsleuven kunnen de onderzoeksvragen uit het PvE als volgt worden beantwoord:&lt;br&gt;1 Bevinden zich op beide terreinen ook funderingsresten en/of uitbraaksleuven die te associeren zijn met een hoofdgebouw en/of bijgebouwen? Zo, ja, wat is de mate van conservering van deze resten en kan op basis van de resten worden vastgesteld welk terreindeel als hoofdterrein kan worden beschouwd?&lt;br&gt;Alleen op het westelijke terrein zijn resten gevonden die kunnen worden geassocieerd met de borg en bijgebouwen. Deze resten bestaan uit onder meer uit funderingen en uitbraaksleuven. Van sporen 11 en 15 in proefsleuf 3 wordt vermoed dat deze toebehoord hebben aan een bruggenhoofd of poortgebouw, gezien de vorm en de diepe fundering deels in een gracht. Naast resten van bebouwing zijn ook diverse grachten aangetroffen, al dan niet met resten van houten beschoeiing. De conservering van de sporen en structuren is goed, aangezien na de sloop van de borg het gehele terrein is opgehoogd.&lt;br&gt;Deze ophogingslaag heeft de restanten van het borgterrein afgedekt. De resten die op het borgterrein zijn aangetroffen dateren uit de 15e – 16e eeuw, wat impliceert dat de vermoedelijke datering van de borg – tweede helft van de 15e eeuw – door dit onderzoek kan worden ondersteund.&lt;br&gt;Op het oostelijke terreindeel zijn geen restanten van de borg aangetroffen, maar wel ontginningsgreppels en ontwateringssloten. De twee grachten die hier zijn gevonden, hebben te maken met de terreinindeling uit het begin van de 17e eeuw, waarbij de grachten die nu nog zichtbaar zijn op het onderzoeksgebied eveneens deel van uitmaken. Het feitelijke borgterrein bevindt zich dus inderdaad aan de westkant van het onderzoeksgebied, zoals al door Grontmij en RAAP bv werd vermoed. De kaart uit 1750 (Versfelt 2004) en het minuutplan uit 1832 laten dus duidelijk de situatie na het slechten van de borg zien; de veronderstelde oprijlaan heeft niets met de inrichting van het terrein tijdens de borgperiode te maken, maar is van later datum.&lt;br&gt;2 Bevatten de terreinen naast bouwresten ook sporen die inzicht kunnen verschaffen in de terreininrichting? Hier valt met name te denken aan resten van tuinmuren, paden, beeldfunderingen, tuinperken, een waterput, een vijver en/of andere waterpartijen en dergelijke?&lt;br&gt;Op basis van de resten die in de proefsleuven op beide terreinen zijn aangetroffen, kan worden gesteld dat het oostelijk terreindeel vanaf het begin van de 17e eeuw dienst moet hebben gedaan als tuin. Naast ontginningsgreppels en ontwateringssloten zijn hier echter – nog – geen aanwijzingen voor de precieze (tuin)inrichting aangetroffen. Op het westelijke terreindeel is een laatmiddeleeuwse sloot gevonden die niet kan worden geassocieerd met de borg; deze heeft vermoedelijk deel uitgemaakt van een ouder erf.&lt;br&gt;3 Bevatten de terreinen ook een of meerdere binnengrachten?&lt;br&gt;Het borgterrein bevat minimaal een binnengracht, waarin het bruggenhoofd of poortgebouw deels lag.&lt;br&gt;4 Zijn afzonderlijke bouw- en/of inrichtingsfasen te onderscheiden?&lt;br&gt;Aan de hand van de sporen en structuren kan worden gesteld dat er minimaal drie bouw- of inrichtingsfasen op het onderzoeksgebied aanwezig zijn. Voor de bouw van de borg in het midden van de 15e eeuw is het borgterrein in de Late Middeleeuwen mogelijk eerder bewoond geweest, getuige de NO-ZW georienteerde sloot waarin kogelpotaardewerk is aangetroffen. De orientatie van de aangetroffen gebouwen en grachten op het borgterrein is ONO-WZW, terwijl in het begin van de 17e eeuw het gehele terrein is heringericht en de ori¨entatie van de grachten N-Z werd. In deze fase werd ook het voorterrein bij het borgcomplex getrokken.&lt;br&gt;5 Welke mate van waardering kan aan het totale terrein worden toegekend?&lt;br&gt;Wanneer naar de waardering van beide terreindelen afzonderlijk wordt gekeken dan is het westelijke deel behoudenswaardig en het oostelijke niet. Op het westelijke deel bevinden zich resten van de borg en bijgebouwen, een poortgebouw en grachten, die dateren uit de 15e – 16e eeuw. De vondst van onder meer kogelpotaardewerk laat zien dat het borgterrein al voor de bouw van de borg in gebruik was, mogelijk als erf. Het oostelijk deel van het terrein, het voorterrein, is vanaf het begin van de 17e eeuw bij het borgcomplex betrokken. Hier zijn weinig archeologische sporen en vondsten aangetroffen: dit terrein is nooit bebouwd geweest en deed toen dienst als tuin, getuige de ontginningsgreppels en afwateringsloten die hier zijn aangetroffen. Beide terreindelen maakten echter vanaf het begin van de 17e eeuw deel uit van een borgcomplex en kunnen daarom niet los van elkaar kan worden gezien: het is een eenheid. Bovendien vormt de borg Thedema de basis van het ontstaan van het huidige Nietap. Op grond van deze gegevens kan het gehele onderzoeksgebied als behoudenswaardig worden gezien, aangezien er moet worden gekeken naar beide terreindelen als een geheel.&lt;/p&gt;
description: Issued: 18 december 2009