DOI: 10.17026/dans-x9u-9tj6
title: Archeologisch bureau- en booronderzoek "Centrale As Noord 2" nabij de Koailoane te Dokkum en De Westereen, gemeente Dongeradeel (FR)

description: &lt;p&gt;De aanleiding tot het hier beschreven archeologisch inventariserend veldonderzoek (IVO) zijn de plannen om een nieuwe weg tussen Dokkum en Sumar aan te leggen, ‘De Centrale As Noord 2’. Binnen dit project zal ook sprake zijn van natuurontwikkeling. Het hier beschreven archeologisch bureau- en booronderzoek heeft betrekking op twee locaties: nabij de Koailoane te Dokkum en ten noordwesten van De Westereen, waar natuurontwikkeling zal plaatsvinden. Omdat deze plannen met bodemverstorende ingrepen gepaard gaan, is er een archeologisch vooronderzoek noodzakelijk. Dit onderzoek wordt uitgevoerd conform de&lt;br&gt;Wet op de archeologische monumentenzorg. Heijmans Wegen B.V. heeft MUG Ingenieursbureau, afdeling Archeologie, opdracht gegeven het onderzoek uit te voeren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorafgaand aan het veldwerk is in 2013 een bureauonderzoek verricht. Het booronderzoek is in 2014 uitgevoerd. Het onderzoek is uitgevoerd conform de eisen van de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA), versies 3.2 en 3.3, en de richtlijnen van de provinciaal archeoloog. In overleg met de provinciaal archeoloog is voor dit project een lagere boordichtheid gehanteerd dan in de FAMKE is voorgeschreven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat er voor het onderzoeksgebied aan de Koailoane rekening gehouden moet worden met een intacte dekzandondergrond waarin resten uit de steentijd aanwezig kunnen zijn. Ook kunnen hier resten van jongere perioden verwacht worden. Voor deze verwachting is uitgegaan van een intacte dekzandondergrond. Een booronderzoek zal moeten uitwijzen of de zandondergrond intact is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Naar aanleiding van het booronderzoek kan geconcludeerd worden dat de bodemopbouw aan de Koailoane niet meer intact is. Het dekzand gaat via een vergraven bodemlaag over in de bouwvoor. In één boring is nog een B-horizont in het dekzand aanwezig en in vier boringen zijn de resten van een vergraven B-horizont herkenbaar. Binnen het onderzoeksgebied is vermoedelijk van oorsprong een podzolbodem aanwezig geweest, maar deze is nu vergraven en grotendeels opgenomen in de bouwvoor.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wij bevelen aan geen verder archeologisch onderzoek binnen het onderzoeksgebied aan de Koailoane uit te voeren; de bodemopbouw is niet meer intact.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het onderzoeksgebied bij De Westereen geldt op grond van het bureauonderzoek een hoge verwachting op resten uit de periode steentijd-bronstijd. Binnen het onderzoeksgebied is een vuursteenvindplaats aanwezig. Vuursteenresten kunnen zich in de top van de dekzandondergrond bevinden. In de loop van de bronstijd is het dekzand met veen overgroeid en onaantrekkelijk geworden voor bewoning. In de middeleeuwen is het veengebied ontgonnen. In het veen kunnen rituele deposities verwacht worden en sporen uit de tijd vanaf de ontginning (middeleeuwen). In het oostelijke deel van het onderzoeksgebied zijn petgaten aanwezig. Deze petgaten beslaan een oppervlak van circa 8 ha en zijn dichtgegroeid waardoor er nu sprake is van drijftillen en moerasbos. Hierdoor is dit deel van het onderzoeksgebied niet toegankelijk. De historische kaarten laten zien dat er landbouwkundige ingrepen hebben plaatsgevonden waarbij ontsluitingswegen zijn verdwenen en percelen zijn vergroot. Deze ingrepen kunnen voor bodemverstoringen gezorgd hebben. Men is voornemens om binnen dit onderzoeksgebied sloten te verbreden en een slenk aan te leggen. Een booronderzoek zal ook hier duidelijk moeten maken of de bodemopbouw intact is en of er bodemlagen met archeologische potenties aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat er binnen het onderzoeksgebied bij De Westereen geen duidelijk zandkoppen aanwezig zijn. Wel zijn er duidelijke laagtes aanwezig. Binnen het overgrote deel van het onderzoeksgebied is sprake van een podzolbodem. Binnen de gebieden met een podzolbodem is de bodem (grotendeels) intact en kunnen archeologische vindplaatsen aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de gebieden rond de boringen 35, 36, 40, 109, 117 en 125, waar sprake is van een overgang van hogere gronden naar lagere gronden en binnen de vuursteenvindplaats bevelen wij aan om geen grondwerk dieper dan 25 cm onder het maaiveld uit te voeren (zie bijlage 4). Indien dit niet mogelijk is, bevelen wij aan op de bovengenoemde locaties een megabooronderzoek uit te voeren waarbij de top van het dekzand bemonsterd wordt en wordt gezeefd over een zeef met een maaswijdte van 4 mm, om zo eventueel aanwezige archeologische indicatoren op te sporen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wij bevelen aan om op de locaties waar diepe bodemingrepen gaan plaatsvinden, zoals de slenk en de te verbreden sloten, nader onderzoek uit te voeren als deze bodemingrepen binnen zones met A- en E-horizonten liggen. Dit onderzoek bestaat uit het verdichten van het boorgrid van 3 naar 6 boringen per ha en indien noodzakelijk van 6 naar 12 boringen per ha. Indien er ook bij een boordichtheid van 12 boringen per ha sprake is van een intacte bodem worden op de locaties van de laatste boringen megaboringen gezet om na te gaan of er sprake is van een vuursteenvindplaats.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de al bekende vuursteenvindplaats zijn megaboringen in een kruisraai gezet. In de zeefresiduen is in boring 1138 een bewerkte vuursteensplinter aanwezig en in boring 1130 een mogelijk bewerkte vuursteensplinter. Wij bevelen een verdere verdichting van het boorgrid aan om de vuursteenvindplaats uit te karteren. De boringen worden hierbij rond de locatie waar vuursteen is aangetroffen, boring 1138, in een 10 m grid gezet. De boringen worden als megaboring uitgevoerd en de bemonsterde bodemlaag wordt in het veld gezeefd om na te gaan of er vuursteen is aangeboord. Als er vuursteen in de zeefresiduen aanwezig is wordt deze stap herhaald tot de vuursteenvindplaats is uitgekarteerd, totdat er geen vuursteen meer in de boringen wordt aangetroffen en de grenzen van de vuursteenvindplaats kunnen worden vastgesteld.&lt;/p&gt;
description: Date Submitted: 2015-09-17