DOI: 10.17026/dans-xng-5tsf
title: Bureauonderzoek, Bouwdossieronderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied hoek Stadsplein-Molenpoortstraat te ‘s-Heerenberg, Gemeente Montferland

description: &lt;p&gt;Hamaland Advies heeft in opdracht van de heer J. Italiaander van Italiaander Bouwkundig Ingenieursbureau, ten behoeve van de omgevingsvergunning een archeologisch bureauonderzoek, bouwdossieronderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het bouwblok aan de hoek Stadsplein-Molenpoortstraat (adressen Molenpoortstraat 29 t/m 33 en Stadsplein 76 t/m 81) te ‘s-Heerenberg. De bestaande winkels en woningen zullen worden gesloopt om plaats te maken voor 17 appartementen met winkelruimten en parkeerplaatsen met een totaal perceeloppervlakte van 1.577 m². De diepte van de fundering, en daarmee de nieuwe bodemverstoring, bedraagt ca 80 cm-mv1. De toekomstige gebruiker is momenteel nog onbekend Het plangebied bevindt zich op de archeologische waarden- en verwachtingskaart in een zone met een bekend archeologisch monument (AWG 2) en een bekende archeologische vindplaats (AWG 3). Vanwege de ligging in twee gebieden, geldt de hoogste eis. Het gemeentelijk beleid hiervoor is dat bij bodemingrepen groter dan 50 m² dieper dan 30 cm-mv of dieper dan de bekende bodemverstoring vroegtijdig inventariserend archeologisch onderzoek, conform KNA en Norm Archeologisch Vooronderzoek gemeenten Regio Achterhoek (vigerende versies) vereist is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Het bureauonderzoek toont aan dat er een hoge trefkans is op archeologische waarden in het plangebied vanaf de Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd en een middelhoge verwachting op resten uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met de IJzertijd. Tevens is er een lage verwachting op archeologische resten uit de Tweede Wereldoorlog. De potentiële archeologische niveaus liggen onder de bouwvoor vanaf ca. 30-50 cm-mv, in de ophooglagen van meer dan 50 cm en het dekzand op 1,5-2,0 m-mv. Er is een gerede kans op een gehele of gedeeltelijke bodemverstoring van 1,5-2,4m-mv, tot onder het archeologisch waardevol niveau. De aanwezigheid van een dikke ophooglaag (stadsophoging) heeft onderliggende archeologische vindplaatsen mogelijk kunnen beschermen. Uit het booronderzoek blijkt onder de subrecente ophogingslagen vanaf 40 cm-mv sprake is van een stadsophogingspakket dat zich gevormd heeft vanaf de late Middeleeuwen tot in de 19e eeuw. Hieronder is vanaf 140 cm-mv sprake van een dunne laatmiddeleeuwse eerdlaag die tussen 170-195 cm-mv geleidelijk over gaat in het dekzand van de Formatie van Boxtel. Eventuele sporen bevinden uit de late Middeleeuwen en de perioden daarvoor bevinden zich in de top van de C-horizont.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Voor het onbebouwde deel: Op grond van de aangetroffen eerdlaag, het niveau vanaf waar sporen worden verwacht, in een groot deel van het plangebied blijft de hoge verwachting voor vindplaatsen uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd voor het plangebied gehandhaafd. De sporen van deze vindplaatsen bevinden zich naar verwachting in de eerdlaag en in de top van het dekzand vanaf een diepte van 170 cm-mv tot een maximale diepte van 250 cm-mv. Er is boven de eerdlaag sprake van een dik pakket stadsophogingsmateriaal dat een beschermende werking heeft op eventuele vindplaatsen die aanwezig zijn binnen het plangebied. Hoewel in dit pakket wel sporen aangetroffen kunnen worden, wordt de kans hierop klein geacht vanwege de ligging net buiten de stadsmuur in een gebied dat in gebruik was als tuin. In de stadsophoging zijn geen indicaties voor bebouwing zoals muurwerk, waterputten of oud straatwerk aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het bebouwde deel: Bouwdossieronderzoek bevestigt de verstoring onder de bestaande bebouwing over een oppervlak van circa 228 m² en een diepte van 2,0-2,4 m-mv voor de kelder van Molenpoortstraat 29 en 31 en een verstoring over een oppervlak van 39 m2 en een diepte van 1,5 m-mv voor de kantoorruimte achter Molenpoortstraat 31. Voor de overige bebouwde delen van het plangebied zijn geen bouwdossiers beschikbaar bij de gemeente Montferland. Er mag vanuit gegaan worden dat de funderingen van de woningen minimaal tot 80 cm-mv (vorstvrij) zijn aangelegd. Indien bodemingrepen beperkt blijven tot 80 cm-mv worden geen archeologische niveaus geraakt. Onder de bebouwing is vermoedelijk sprake van dezelfde stadsophoging die buiten de bestaande is aangetroffen tot een diepte van 170 cm-mv.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Daarom wordt geadviseerd om de archeologische verwachting voor zowel het bebouwde als het onbebouwde deel van het plangebied tot 140 cm-mv bij te stellen naar laag. Omdat de geplande bodemingrepen beperkt blijven tot 80 cm-mv en hiermee vermoedelijk geen vindplaatsen worden bedreigd, adviseren wij om het plangebied vrij te geven mits niet dieper wordt gegraven dan maximaal 120 cm-mv (diepte top eerdlaag plus een bufferzone van 20 cm). Voor de sloop van de keldermuren en -wanden wordt geadviseerd omdat op zo’n dergelijke wijze te doen dat verdere verstoring van de bodem nihil is. Dit kan bijvoorbeeld door het rechtstandig uittrekken van de keldermuren. De onderzijde van de keldervloer ligt vermoedelijk ingegraven in de top van de Chorizont. De kans dat hier nog intacte sporen aanwezig zijn is zeer klein. Desalniettemin dient ook hier op zodanige wijze de sloop plaats te vinden dat er een minimale bodemverstoring op treedt. Hamaland Advies benadrukt dat indien toch een archeologische vindplaats wordt aangetroffen de werkzaamheden direct dienen te worden stil gelegd en het bevoegd gezag geïnformeerd dient te worden. Vanwege de ligging in de nabijheid van de stadsmuur en de kans op het aantreffen van losse elementen (afvalkuilen, greppels, plantbedden, e.d.) die verband houden met het gebruik van het plangebied als tuin wordt wel geadviseerd om leden van de Heemkundekring Bergh mee te laten kijken tijdens het ontgraven van de bouwput.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;De resultaten en aanbevelingen uit deze rapportage zijn op 14 februari 2018 getoetst en worden, behoudens enkele opmerkingen die in deze definitieve versie van de rapportage zijn opgenomen, onderschreven door het bevoegd gezag, gemeente Montferland (Mevr. A. Zonneveld). Het plangebied kan worden vrijgegeven voor de geplande ontwikkeling mits er geen ontgraving plaatsvindt dieper dan 120 cm-mv. Daarnaast dient de sloop van de kelders op zodanige wijze te worden uitgevoerd dat een minimale verstoring van de bodem plaatsvindt. Tot slot wordt geadviseerd om leden van de Heemkundekring Bergh mee te laten kijken tijdens de ontgraving van de bouwput.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Bovenstaand advies vormt een zogenaamd selectieadvies. Met nadruk wijst Hamaland Advies erop dat dit selectieadvies nog niet betekent dat reeds bodemverstorende activiteiten of daarop voorbereidende activiteiten kunnen worden ondernomen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (Erfgoedwet 1-7-2016, art. 5.10 en 5.11) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: ‘Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij onze minister’. Deze aangifte dient te gebeuren bij de RCE te Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Montferland (e-mail:a.zonneveld@montferland.info) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;