DOI: 10.14457/tu.the.2016.986
title: การสละประโยชน์แห่งอายุความ

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาถึงหลักกฎหมายเรื่องการสละประโยชน์แห่งอายุความตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/24 เนื่องจากข้อความในบทบัญญัติดังกล่าวยังมีข้อความไม่ชัดเจนก่อให้เกิดการใช้การตีความที่แตกต่างกันและมีข้อความบางส่วนที่ซ้อนทับกับบทบัญญัติเรื่องการรับสภาพความรับผิด ดังที่ปรากฏให้เห็นได้ทั้งจากแนวความคิดของนักวิชาการและจากคำพิพากษาของศาล โดยผู้เขียนได้ทำการศึกษาวิเคราะห์ประเด็นปัญหาต่าง ๆ เกี่ยวกับหลักกฎหมายเรื่องการสละประโยชน์แห่งอายุความ เพื่อค้นหาแนวทางการใช้การตีความที่เหมาะสม รวมถึงเสนอแก้ไขปรับปรุงบทบัญญัติกฎหมายในประเด็นปัญหาหลายประการ ดังต่อไปนี้ประการแรก เรื่องหลักเกณฑ์การสละประโยชน์แห่งอายุความ จากการศึกษาพบว่า ลูกหนี้สามารถแสดงเจตนาสละประโยชน์แห่งอายุความโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยายก็ได้ แต่เนื่องจากการสละประโยชน์แห่งอายุความส่งผลให้ลูกหนี้ต้องเสียสิทธิตามกฎหมายอายุความไป การกระทำของลูกหนี้จึงต้องชัดเจน ไม่คลุมเครือ หรือไม่สามารถตีความเจตนาไปในทางอื่นได้อีก นอกจากเป็นการสละประโยชน์แห่งอายุความ นอกจากนี้ หากสิทธิเรียกร้องที่ขาดอายุความเป็นสิทธิที่สามารถแบ่งแยกการชำระหนี้ได้ การสละประโยชน์แห่งอายุความก็สามารถกระทำแต่เพียงบางส่วนได้ โดยลูกหนี้ต้องรู้ว่าตนเองกำลังแสดงเจตนาสละประโยชน์แห่งอายุความอยู่ และการสละประโยชน์แห่งอายุความไม่มีแบบในการแสดงเจตนา ลูกหนี้สามารถแสดงเจตนาด้วยการกระทำ วาจา หรือลายลักษณ์อักษรก็ได้ประการที่สอง เรื่องการนับอายุความภายหลังการสละประโยชน์แห่งอายุความ จากการศึกษาพบว่าการสละประโยชน์แห่งอายุความไม่ส่งผลกระทบต่อกำหนดอายุความที่ได้นับมาแล้ว อายุความเคยครบกำหนดอยู่อย่างไรจะยังคงครบกำหนดต่อไปอยู่อย่างนั้น และการสละประโยชน์แห่งอายุความตามกฎหมายไทยไม่ได้ส่งผลให้สิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้ฟื้นกลับมาสมบูรณ์อีกครั้งและต้องมีการเริ่มนับอายุความใหม่อย่างกฎหมายหลุยส์เซียนา เนื่องจากการครบกำหนดอายุความตามกฎหมายไทยไม่ได้ส่งผลให้สิทธิเรียกร้องของเจ้าหนี้ต้องระงับไปแต่อย่างใด และเมื่อเปรียบเทียบกับหลักกฎหมายปิดปากของกฎหมายอังกฤษ หากลูกหนี้กระทำการใดจนถูกกฎหมายปิดปากไม่ให้อ้างอายุความ ลูกหนี้ย่อมจะถูกกฎหมายปิดปากไม่ให้อ้างอายุความไปตลอด ด้วยเหตุนี้ เมื่อลูกหนี้สละประโยชน์แห่งอายุความไปแล้วจึงไม่น่าจะมีการเริ่มนับอายุความใหม่ประการที่สาม เรื่องการซ้อนทับกันระหว่างการสละประโยชน์แห่งอายุความกับการรับสภาพความรับผิด จากการศึกษาพบว่ากฎหมายไทยนำข้อความในบทบัญญัติเรื่องการสละประโยชน์แห่งอายุความมาจากประเทศหนึ่ง แต่กลับนำข้อความในบทบัญญัติเรื่องการรับสภาพความรับผิดมาจากอีกประเทศหนึ่งจึงทำให้เกิดปัญหาการซ้อนทับกันของข้อความในบทบัญญัติทั้งสอง ซึ่งอาจแก้ไขได้ด้วยการปรับใช้บทบัญญัติทั้งสองอย่างเป็นลำดับตามอย่างกฎหมายเยอรมันซึ่งมีบทบัญญัติทั้งสองอยู่ในประมวลกฎหมายฉบับเดียวกันเช่นเดียวกับกฎหมายไทยแต่มีข้อความที่ไม่ซ้อนทับกัน โดยปรับใช้บทบัญญัติเรื่องการรับสภาพความรับผิดก่อน เมื่อไม่สามารถปรับให้เข้ากับบทบัญญัติเรื่องการรับสภาพความรับผิดได้จึงค่อยมาปรับใช้บทบัญญัติเรื่องการสละประโยชน์แห่งอายุความประการที่สี่ เรื่องความจำเป็นของบทบัญญัติเรื่องการสละประโยชน์แห่งอายุความ จากการศึกษาพบว่าแม้จะไม่มีบทบัญญัติมาตรา 193/24 แต่หากลูกหนี้ไปกระทำการอันมีลักษณะเป็นการสละประโยชน์แห่งอายุความ ก็ยังมีความจำเป็นที่จะต้องกลับไปปรับใช้หลักสุจริตเช่นเดิม การบัญญัติมาตรา 193/24 ไว้จึงก่อให้เกิดประโยชน์มากกว่าเพราะสามารถกำหนดข้อห้ามไม่ให้มีการสละประโยชน์แห่งอายุความก่อนที่อายุความจะครบกำหนดเพื่อคุ้มครองประโยชน์ของลูกหนี้ได้ และยังสามารถกำหนดผลทางกฎหมายได้ว่าการสละประโยชน์แห่งอายุความไม่มีผลถึงบุคคลภายนอก นอกจากนี้ หากเป็นที่ชัดเจนแล้วว่าการกระทำใดของลูกหนี้เป็นการสละประโยชน์แห่งอายุความก็สามารถนำมาบัญญัติไว้ให้ชัดเจนได้อีกด้วย บทบัญญัติเรื่องการสละประโยชน์แห่งอายุความจึงมีความจำเป็นที่จะต้องบัญญัติไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไทยต่อไปโดยผู้เขียนเสนอให้บัญญัติหลักเกณฑ์การสละประโยชน์แห่งอายุความไว้ให้ชัดเจนว่าลูกหนี้สามารถแสดงเจตนาโดยชัดแจ้งหรือโดยปริยายก็ได้ โดยต้องเป็นผลมาจากการกระทำอันปราศจากข้อสงสัยแสดงให้เห็นเป็นปริยายว่าลูกหนี้ต้องการละทิ้งสิทธิที่ได้รับมาตามกฎหมายอายุความ และเสนอการใช้การตีความโดยให้ตีความว่าไม่มีแบบในการแสดงเจตนาและลูกหนี้สามารถสละประโยชน์แห่งอายุความแต่เพียงบางส่วนได้ โดยเมื่อได้ทำการสละประโยชน์แห่งอายุความไปแล้วจะไม่มีการเริ่มนับอายุความใหม่ และเสนอให้ปรับใช้บทบัญญัติเรื่องการรับสภาพความรับผิดก่อนจึงค่อยมาปรับใช้บทบัญญัติเรื่องการสละประโยชน์แห่งอายุความ