DOI: 10.17026/ar/p7actw
title: IJzertijdsporen en resten van historisch erf Plattenburg in plangebied Ecozone Presikhaaf te Arnhem
title: Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven en een archeologische opgraving

description: ADC ArcheoProjecten heeft een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven en een archeologische opgraving uitgevoerd in plangebied Ecozone Presikhaaf te Arnhem. De aanleiding voor het onderzoek was de geplande aanleg van een ecologische zone met een watergang voor de berging van hemelwater. Met de aanleg van de watergang zou de bodem tot diep in de C-horizont worden verstoord en dit vormde een ernstige bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische vindplaatsen. Het proefsleuvenonderzoek had tot doel vast te stellen of er een archeologische vindplaats in het plangebied aanwezig was en bij het aantreffen daarvan een waardering te geven over de behoudenswaardigheid ervan. Van de negen in het PvE voorgestelde proefsleuven is sleuf 1 komen te vervallen vanwege de ligging in een bestaande sloot en om dezelfde reden is sleuf 9 verplaatst. Proefsleuf 9 is ook verkleind tot een kijkgat vanwege de vele verstoringen die in de aangrenzende sleuven 7 en 8 zijn aangetroffen. In proefsleuf 4 en 5 was een duidelijke concentratie sporen aanwezig met vondsten uit de 18e en 19e eeuw en in de nabij gelegen sleuven 3 en 6 zijn enkele paalkuilen en greppels gevonden. Op basis van de locatie en datering kunnen deze sporen en vondsten vrijwel zeker worden toegeschreven aan een historisch bekend erf genaamd ‘Plattenburg’, terug te vinden op een kaart uit 1767. In proefsleuf 2 werd een concentratie paalkuilen aangetroffen waarvan enkele handgevormd aardewerk uit de IJzertijd bevatten. Omdat de beide vindplaatsen met de aanleg van de ecologische zone ernstig zouden worden beschadigd, heeft het bevoegd gezag bepaald dat de informatie van deze archeologische vindplaatsen door middel van een vlakdekkende opgraving moest worden veilig gesteld. De opgraving van de vindplaats met sporen van een historisch erf besloeg een gebied van ca. 178 m lang van proefsleuf 3 tot en met 6 en een breedte die varieerde van 13 tot 20 m. In totaal is de contour van de geplande waterberging hier over een oppervlak van 2.794 m2 opgegraven. De
opgravingsput van de ijzertijdvindplaats ter hoogte van proefsleuf 2 was in totaal 397 m2 groot. De oudste sporen in het plangebied kunnen op basis van twee aardewerkscherven in de Midden-Bronstijd worden gedateerd, maar het betreft slechts twee kuilen die ca. 50 m uit elkaar liggen. Meer aanwijzingen zijn er voor bewoning in de Vroege IJzertijd. Verspreid over de opgraving zijn kleine concentraties kuilen en paalkuilen aangetroffen die op basis van aardewerkfragmenten in deze periode kunnen worden gedateerd. Op een enkele spieker na zijn hier echter geen structuren of gebouwplattegronden in herkend. In één kuil is in twintig scherven een complete bodem van een pot gevonden uit de Romeinse tijd. Net als voor de twee kuilen uit de Midden-Bronstijd geldt ook voor deze periode dat meer vondstmateriaal ontbreekt en ook niet in jongere of recente contexten is aangetroffen. Ook uit de Volle Middeleeuwen is slechts één kuil met een scherf Pingsdorfaardewerk aanwezig. Uit de Late Middeleeuwen dateren op basis van aardewerkvondsten tenminste twee greppels. Deze greppels zijn oost-west georiënteerd en hangen mogelijk samen met de ontginning of verkaveling van het gebied, maar kunnen ook een voormalige weg hebben geflankeerd die zich ten zuiden van erf Plattenburg heeft bevonden. Uit een aangrenzende greppel komt aardewerk uit de 16e of vroege 17e eeuw, maar sporen en vondsten uit deze periode lijken verder vrijwel geheel te ontbreken. De grootste concentratie sporen en vondsten kan op basis van vooral aardewerk maar ook glas en pijpaardewerk in de 18e en 19e eeuw worden geplaatst. De locatie en datering komen overeen met een historisch bekend erf genaamd ‘Plattenburg’ of ‘Groote Plattenburg’ en is al terug te vinden op een kaart van Meyerinck uit 1767. Sporen van funderingen of uitbraaksporen van muren zijn niet aangetroffen, maar uit de plot op de kadastrale minuut van ca. 1832 blijkt dat de bebouwing zich iets verder naar het noorden en noordwesten heeft bevonden, in ieder geval in de vroege 19e eeuw. Wel zijn er drie (bak)stenen waterputten, palenrijen, greppels en een groot aantal kuilen en paalkuilen aangetroffen. In de concentraties paalkuilen zijn echter geen plattegronden van hoofd- of bijgebouwen herkend. Verschillende palenrijen en greppels zijn mede dankzij de plot op de kadastrale minuut als perceelsgrens aan te merken. Bijzonder aan twee van de waterputten was dat voor de fundering op planken hout was hergebruikt dat mogelijk afkomstig was uit een hijsinstallatie. Dit soort installaties was gesitueerd op de bovenverdieping van woningen, pakhuizen en schuren om waren omhoog te takelen. Twee planken zijn gedateerd in de laat 16e eeuw of vroeg 17e eeuw en zijn geïmporteerd uit het zuiden van Noorwegen.