DOI: 10.14457/tu.the.2018.1315
title: ปัญหาการกำกับดูแลการสอบสวนอุบติเหตุในการขนส่ง

description: วิทยานิพนธ์เล่มนี้มุ่งศึกษาเรื่องการกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งเพื่อให้ข้อเสนอแนะด้านความปลอดภัยและป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุอย่างเดียวกันซ้ำอีกในอนาคต เพราะอุบัติเหตุในการขนส่งเป็นสาระสำคัญที่อาจทำให้คนโดยสารหรือของเดินทางไปไม่ถึงจุดหมายปลายทาง ทำให้เกิดความเสียหายแก่ชีวิต ร่างกาย ทรัพย์สินและสิ่งแวดล้อม ประกอบกับทรัพย์สินในการขนส่งระหว่างประเทศในปัจจุบันมีมูลค่าสูงและมีการขนส่งผู้โดยสารมากขึ้น การสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งจึงต้องค้นหาสาเหตุที่แท้จริงและสภาพการณ์ที่อาจเป็นอันตราย เพื่อแสวงหาสาเหตุอันเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดอุบัติเหตุขึ้นโดยต้องวิเคราะห์ว่าใคร ? อะไร ? ที่ไหน ? เมื่อใด ? ทำไม ? อย่างไร ? เพื่อหาแนวทางหรือมาตรการป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์อย่างเดียวกันซ้ำอีกในอนาคต การสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งจึงแตกต่างจากการสอบสวนอุบัติเหตุในรูปแบบอื่นที่มีวัตถุประสงค์เพียงมุ่งพิจารณาว่าเกิดอะไรขึ้น ใครเป็นผู้กระทำความผิดและจะนำตัวผู้กระทำความผิดนั้นมาลงโทษได้อย่างไร ดังนี้ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่ง หน่วยงานกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุ เจ้าหน้าที่สอบสวนและกระบวนการสอบสวน จึงต้องมีลักษณะเฉพาะกล่าวคือ หน่วยงานกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุและเจ้าหน้าที่สอบสวนต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน ปฏิบัติงานด้วยความโปร่งใส เป็นกลาง เป็นอิสระจากอำนาจกำกับดูแลการบริหารจัดการการขนส่งแต่ละรูปแบบ ไม่มีส่วนได้เสียกับการประกอบกิจการขนส่ง ต้องทำการสอบสวน วิเคราะห์และสรุปผลโดยเร็วด้วยความละเอียดรอบคอบ และในกระบวนการสอบสวนต้องมีการรายงานอุบัติเหตุ การพิทักษ์ยานพาหนะที่ประสบอุบัติเหตุ การไต่สวนและการแสวงหาพยานหลักฐาน การสอบสวนทางวิทยาศาสตร์ การให้ความช่วยเหลือผู้เสียหายและครอบครัวของผู้เสียหาย การจัดทำรายงานการสอบสวน การให้ความคุ้มครองข้อมูลในการสอบสวน การเผยแพร่ผลการสอบสวนและข้อเสนอแนะด้านความปลอดภัยตลอดจนมาตรการบังคับในการปฏิบัติตามข้อเสนอแนะด้านความปลอดภัย เพื่อให้ผลการสอบสวนอุบัติเหตุมีความน่าเชื่อถือ มีประสิทธิภาพ แสดงให้เห็นถึงสภาพของอุบัติเหตุและสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุ ตลอดจนแนวทางการป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุอย่างเดียวกันซ้ำอีกในอนาคต จากการศึกษาพบว่า หลายประเทศกำหนดหลักเกณฑ์การกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งขึ้นโดยเฉพาะและได้รับการยอมรับว่าเป็นผู้นำด้านการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่ง เช่น สหรัฐอเมริกาและประเทศแคนาดา โดยสหรัฐอเมริกากำหนดให้การกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งอยู่ภายใต้การดำเนินงานของคณะกรรมการความปลอดภัยในการขนส่งแห่งชาติ ซึ่งเป็นหน่วยงานอิสระ มีหน้าที่กำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งทางอากาศ การขนส่งทางทะเล การขนส่งทางถนน การขนส่งทางรถไฟ ทางท่อและวัสดุอันตราย เพื่อวิเคราะห์หาสาเหตุของการเกิดอุบัติเหตุและให้ข้อเสนอแนะเรื่องความปลอดภัยเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุอย่างเดียวกันในอนาคต ตามประมวลกฎหมายสหรัฐอเมริกาบรรพที่ 49 ลักษณะที่ 11 ว่าด้วยคณะกรรมการความปลอดภัยในการขนส่งแห่งชาติ ส่วนการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งของประเทศแคนาดาอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะกรรมการความปลอดภัยด้านการขนส่งแห่งประเทศแคนาดา เป็นหน่วยงานอิสระ มีหน้าที่กำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุที่เกิดขึ้นในการขนส่งทางอากาศ การขนส่งทางทะเล การขนส่งทางรางและการขนส่งทางท่อ ซึ่งจัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติคณะกรรมการความปลอดภัยและการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งแห่งประเทศแคนาดา ในขณะที่ประเทศไทยไม่มีการแบ่งแยกหน่วยงานอิสระให้ทำหน้าที่กำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งอย่างชัดเจน และไม่มีกฎหมายเฉพาะกำหนดหลักเกณฑ์การสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งอย่างครอบคลุม เมื่อมีอุบัติเหตุเกิดขึ้นกับการขนส่งรูปแบบใดการสอบสวนอุบัติเหตุจะเป็นอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานกำกับดูแลการประกอบกิจการการขนส่งรูปแบบนั้น ๆ หรือเจ้าหน้าที่ตำรวจเป็นสำคัญ การสอบสวนอุบัติเหตุส่วนใหญ่จึงเป็นการสอบสวนเพื่อหาตัวผู้กระทำความผิดมาลงโทษไม่ใช่การสอบสวนเพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงของอุบัติเหตุและให้ข้อเสนอแนะเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดเหตุการณ์อย่างเดียวกันซ้ำอีกในอนาคต การสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งของประเทศไทยในปัจจุบันจึงยังมีข้อบกพร่องหลายประการ เช่น หน่วยงานสอบสวนอุบัติเหตุไม่มีความเป็นอิสระจากอำนาจกำกับดูแลการประกอบกิจการขนส่ง อาจขาดความโปร่งใสเป็นธรรม เกิดความล่าช้าและมีข้อขัดข้องเรื่องการประสานงานในการสอบสวนเนื่องจากบุคลากรในชุดสอบสวนเฉพาะกิจมาจากหลายหน่วยงาน ไม่มีการเปิดเผยข้อมูลผลการสอบสวนและข้อเสนอแนะด้านความปลอดภัยแก่สาธารณชน ไม่มีหลักเกณฑ์การสอบสวนที่ชัดเจน เก็บรวบรวมข้อมูลอุบัติเหตุอย่างกระจัดกระจายไม่สามารถนำข้อมูลมาประมวลหรือสังเคราะห์ร่วมกันได้และข้อมูลบางส่วนถูกนำไปอ้างอิงและใช้งานอย่างสับสน ทำให้ผลการสอบสวนขาดความน่าเชื่อถือ ไม่สามารถนำมาใช้เพื่อยกระดับความปลอดภัยในการขนส่งได้เท่าที่ควรเพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว ประเทศไทยควรยึดถือแนวทางการกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งของต่างประเทศมาเป็นแบบอย่างในการบัญญัติหลักเกณฑ์การสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งและจัดตั้งหน่วยงานกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งให้เป็นหน่วยงานอิสระ มีอำนาจหน้าที่ในการกำกับดูแลการสอบสวนอุบัติเหตุในการขนส่งทุกรูปแบบ เพื่อให้อุบัติเหตุได้รับการสอบสวนอย่างถูกต้อง เหมาะสม รวดเร็ว จากหน่วยงานที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญเฉพาะด้าน สามารถนำผลการสอบสวนและข้อเสนอแนะไปใช้เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดอุบัติเหตุทำนองเดียวกันในอนาคต ซึ่งจะช่วยลดปัญหาข้อบกพร่องเรื่องความปลอดภัยในการขนส่ง ลดความเสียหายทั้งในกรณีขนส่งภายในประเทศและขนส่งระหว่างประเทศและทำให้การประกอบกิจการขนส่งของประเทศไทยก้าวหน้ามากขึ้น