DOI: 10.17026/ar/gb4ugv
title: DFR Bunnik - Veenendaal te Bunnik, Driebergen-Rijsenburg, Doorn, Leersum, Amerongen en Veenendaal, gemeenten Bunnik, Utrechtse Heuvelrug en Rhenen
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in juni en september 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie DFR Bunnik - Veenendaal te Bunnik, Driebergen-Rijsenburg, Doorn, Leersum, Amerongen en Veenendaal. Op basis van de landschappelijke ligging, op de flank van de Utrechtse Heuvelrug, moet in het plangebied (alle deelgebieden) rekening worden gehouden met de mogelijke aanwezigheid van archeologische resten uit de periode vanaf het Laat Paleolithicum. Resten uit de periode Laat Paleolithicum t/m Bronstijd zijn tot op heden in de omgeving van het plangebied niet bekend. De oudste aanwijzingen voor bewoning betreffen nederzettingssporen uit de Midden- en Late IJzertijd. Indien aanwezig zullen resten uit de IJzertijd, Romeinse tijd en Vroege Middeleeuwen zich vermoedelijk manifesteren als een cultuurlaag. Het archeologisch niveau van voor de Late Middeleeuwen bevindt zich in de top van het dekzand. Voor het hele plangebied geldt dat sporen uit de Tweede Wereldoorlog aanwezig kunnen zijn. Voor het gehele plangebied geldt dat te verwachten resten reeds verstoord kunnen zijn door de huidige infrastructuur. In aanvulling op bovenstaande verwachting geldt voor de deelgebieden bovendien het volgende: Deelgebied 1: Voor het uiterste westen dient op basis van de aanwezigheid van de restgeul van de Kromme Rijn rekening te worden gehouden met de aanwezigheid van vindplaatsen uit de IJzertijd tot en met de Middeleeuwen. Circa halverwege het deelgebied, ten zuiden van de A12, is een bekende vindplaats uit de IJzertijd aanwezig. Deze is aangetroffen op de rand van het lager gelegen dekzandgebied. Ter plaatse van de historische kern Driebergen - Rijsenburg geldt een verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Mogelijk zijn deze deels verstoord door de huidige infrastructuur. Deelgebied 2: volgt de voet van de stuwwal en loopt door landelijk gebied. Het doorkruist een gebied rijk aan archeologische vondsten. Ten noorden van het deelgebied (op de kam van de stuwwal) bevinden zich diverse grafheuvels. Ter plaatse van de weg zijn handgevormde aardwerkfragmenten en vuursteen aangetroffen. De huidige weg volgt de middeleeuwse weg Via Regia, die uit de 10e eeuw dateert. Deelgebied 3: Ook dit deelgebied volgt de voet van de stuwwal. Hier bestaat de bodem grotendeels uit enkeerdgronden. Sporen kunnen onder een plaggendek, naar verwachting op minimaal 50 cm –mv, aanwezig zijn. Sporen van landgebruik uit de Late Middeleeuwen en de Nieuwe tijd worden in het plaggendek verwacht. Op basis van relatief veel vondsten in de directe omgeving, geldt voor dit deelgebied een hoge verwachting voor de periode Neolithicum tot en met de Late Middeleeuwen. Voor de historische kernen van Leersum en Amerongen geldt een verwachting op het voorkomen van resten uit de Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd. Deelgebied 4: volgt de voet van de stuwwal, doorsnijdt de stuwwal ter plaatse van een laag gelegen deel (droogdal) en gaat vervolgens verder door gordeldekzandgebied. Voor het hoogste deel van de stuwwal geldt een specifieke verwachting voor resten uit de periode Neolithicum – Bronstijd. Het kan gaan om grafheuvels en resten behorende tot de klokbekercultuur. Het westelijk deel van het deelgebied doorkruist een lager deel van de stuwwal (droogdal). Ook hier worden op basis van eerdere vondsten grafheuvels verwacht. Ter plaatse van een groot deel van het plangebied zullen geen grondroerende werkzaamheden plaatsvinden of blijven deze beperkt tot het bestaande wegcunet. Hier is geen aanvullend onderzoek noodzakelijk. Ter plaatse van wegvak 27 (deelgebied 1) zijn werkzaamheden voorzien waarvan de exacte omvang nog niet duidelijk is. De werkzaamheden staan echter gepland in een zone waar een lage of middelmatige archeologische verwachting geldt op basis van de beleidskaart van de gemeente Bunnik. Ter plaatse van de zone met een lage verwachting is archeologisch onderzoek niet noodzakelijk. Ter plaatse van de zone met een gematigde verwachting is archeologisch onderzoek noodzakelijk bij een oppervlakte groter dan 5000 m2. Omdat naar verwachting de omvang van de werkzaamheden kleiner is wordt aanvullend onderzoek niet noodzakelijk geacht. Ter plaatse van de volgende wegvakken zijn werkzaamheden voorzien en wordt verkennend booronderzoek geadviseerd:
Deelgebied 1
Wegvakken 30 en 31 doorkruizen een zone waar gordeldekzandwelvingen aanwezig zijn en een brede verwachting voor resten uit het Laat Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen geldt. Ook is hier een bekende vindplaats uit de IJzertijd aanwezig. Het nader te onderzoeken tracé heeft een lengte van circa 1.150 m. Het inventariserend veldonderzoek bestond uit een verkennend booronderzoek. Uit het booronderzoek is gebleken dat de natuurlijke ondergrond bestaat uit dekzand (Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden). In de top van de afzettingen zijn geen aanwijzingen voor bodemvorming aanwezig. Boven dit pakket is een menglaag (AC-horizont) aanwezig. Het bovenste pakket bestaat uit een omgewerkt en deels opgebracht pakket. De top van de C-horizont varieert qua diepteligging tussen 65 en maximaal 260 cm -mv (3,48 en 1,14 m + NAP). Gezien deze grote variatie wordt geconcludeerd dat de bodem ter plaatse van een groot deel van het plangebied is omgewerkt tot in de C-horizont. Bij eerder gravend onderzoek, waar een vindplaats uit de IJzertijd is aangetroffen, lag de top van de C-horizont beduidend hoger dan ter plaatse van dezelfde zone in het huidige onderzoek. Hieruit kan worden geconcludeerd dat er sprake is van lokale diepe verstoringen of dat de bodem is verstoord na afloop van de eerdere archeologische onderzoeken, tussen 2004/2012 en het heden. Tussen boringen 15-18, 27 en 28 fluctueert de diepteligging van de top van C-horizont minder wat erop zou kunnen wijzen dat de top van de C-horizont intact is. Hier zouden nog grondsporen aanwezig kunnen zijn. Hetzelfde geldt voor de zone tussen boringen 6 en 14. Deze boringen zijn echter ten zuiden van het geplande tracé gezet. Ter plaatse van het geplande tracé zijn kabels en leidingen aanwezig waarvan wordt aangenomen dat deze het relevante archeologisch niveau hebben verstoord. De archeologische verwachting kan ter plaatse van wegvakken 30 en 31 worden aangepast naar laag voor alle perioden. Tussen boringen 15-18, 27 en 28 geldt een verwachting voor archeologische resten. Aangezien de verstoring hier niet dieper zal reiken dan 70 cm -mv worden de mogelijk aanwezige archeologische waarden niet verstoord door de toekomstige planontwikkeling. 
Deelgebied 2
Wegvak 57 volgt de voet van de stuwwal (sandr). Hier geldt ook een brede verwachting voor resten uit het Laat Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen. Er zullen geen werkzaamheden plaatsvinden dieper dan 30 cm -mv. Deze ontwikkeling is niet onderzoeksplichtig, daarom is besloten om af te zien van booronderzoek ter plaatse van deze wegvakken.
Deelgebied 3
Wegvak 83. Het oppervlak van de werkzaamheden is beperkt, aanvullend onderzoek wordt niet noodzakelijk geacht.
Deelgebied 4
Wegvakken 90 en 91 bevinden zich in een gebied waar gordeldekzandwelvingen aanwezig zijn en een brede verwachting voor resten uit het Laat Paleolithicum tot en met de Vroege Middeleeuwen geldt. Er zullen geen werkzaamheden plaatsvinden dieper dan 30 cm -mv. Deze ontwikkeling is niet onderzoeksplichtig, daarom is besloten om af te zien van het booronderzoek ter plaatse van deze wegvakken.