DOI: 10.14457/tu.the.2018.1316
title: ปัญหาการจัดเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาตามหลักแหล่งเงินได้

description: มีการกล่าวกันว่าภาษีอากรจะติดตามบุคคลที่เกิดมาจนกว่าจะตาย เพราะภาษีอากรเป็นเครื่องมือของรัฐที่ใช้ในการบริหารงานและคุ้มครองความปลอดภัยในร่างกายและทรัพย์สินของบุคคลในรัฐ การหารายได้ของรัฐส่วนหนึ่งมาจากการจัดเก็บภาษีอากรโดยอาศัยความยินยอมของประชาชนในรัฐนั้น ๆ ซึ่งการจัดเก็บภาษีอากรอาจจัดเก็บตามหลักความสามารถในการชำระภาษีอากร หรือ จากการบริโภค หรือ จากมูลค่าของทรัพย์สิน ก็ได้ อำนาจในการจัดเก็บภาษีเงินได้ของแต่ละรัฐ จะต้องอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับตัวบุคคลผู้มีเงินได้ หรือแหล่งเงินได้ และเมื่อรัฐเห็นว่ารัฐมีอำนาจเรียกเก็บภาษีเงินได้แล้ว รัฐก็จะออกกฎหมายโดยผ่านตัวแทนของประชาชนเพื่อเรียกเก็บภาษีเงินได้จากบุคคลที่มีเงินได้ หรือจากบุคคลที่ได้อาศัยอยู่ในรัฐ รวมถึงจากบุคคลที่มีสัญชาติของรัฐนั้น อำนาจรัฐในการจัดเก็บภาษีเงินได้ตามหลักแหล่งเงินได้ หรือหลักถิ่นที่อยู่ หรือหลักสัญชาติ ซึ่งอยู่ภายใต้หลักความยินยอม กล่าวคือหากรัฐประสงค์จะเก็บภาษีเงินได้ในลักษณะใด ก็จะออกกฎหมายเรียกเก็บภาษีเงินได้นั้น หากไม่มีกฎหมายให้เสียภาษีเงินได้แล้ว ก็ไม่มีหน้าที่เสียภาษีเงินได้นั้นให้กับรัฐนั้นภาษีเงินได้ที่รัฐเรียกเก็บภาษีเงินได้จากบุคคลโดยอาศัยความสัมพันธ์ระหว่างรัฐ กับแหล่งเงินได้ เป็นเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจโดยประเทศไทยได้มีการจัดเก็บภาษีเงินได้โดยได้รับความยินยอมจากสภาผู้แทนราษฎร โดยอาศัยหลักแหล่งเงินได้ และหรือ หลักถิ่นที่อยู่มานานแล้ว ตามประมวลรัษฎากร พ.ศ.2481ก่อนแก้ไขประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 8) พ.ศ.2494 ได้กำหนดให้ผู้ที่อยู่ในสยามซึ่งมีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 ในปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว ต้องเสียภาษีเงินได้ตามมาตรา 41 วรรคหนึ่ง และได้กำหนดให้เสียภาษีตามหลักแหล่งเงินได้ตามมาตรา 41 วรรคสอง โดยได้กำหนดให้ผู้ที่มิได้อยู่ในสยาม ถ้ามีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 ที่ได้ในสยาม ต้องเสียภาษีเงินได้ และได้ให้คำนิยามของคำว่า “ผู้อยู่ในประเทศสยาม” ในมาตรา 41 วรรคสาม ว่า ผู้ใดอยู่ในสยามชั่วระยะเวลาหนึ่งหรือหลายระยะรวมเวลาทั้งหมดถึง 6 เดือนในปีภาษีปีใด ให้ถือว่าผู้นั้นเป็นผู้อยู่ในสยามต่อมาได้ออกพระราชบัญญัติแก้ไขประมวลรัษฎากร (ฉบับที่ 8) พุทธศักราช 2494 กำหนดหลักแหล่งเงินได้ที่ต้องเสียภาษีให้กับประเทศไทยใหม่ และได้ใช้มาจนถึงปัจจุบัน ดังนี้มาตรา 41 ผู้มีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 ในปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว เนื่องจากหน้าที่งาน หรือกิจการที่ทำในประเทศไทย หรือเนื่องจากกิจการของนายจ้างในประเทศไทย หรือเนื่องจากทรัพย์สินที่อยู่ในประเทศไทย ต้องเสียภาษีตามบทบัญญัติในส่วนนี้ไม่ว่าเงินได้นั้นจะจ่ายในหรือนอกประเทศผู้อยู่ในประเทศไทยมีเงินได้พึงประเมินตามมาตรา 40 ในปีภาษีที่ล่วงมาแล้ว เนื่องจากหน้าที่งานหรือกิจการที่ทำในต่างประเทศ หรือเนื่องจากทรัพย์สินที่อยู่ในต่างประเทศต้องเสียภาษีเงินได้ตามบทบัญญัติในส่วนนี้เมื่อนำเงินได้พึงประเมินนั้นเข้ามาในประเทศไทยผู้ใดอยู่ในประเทศไทยชั่วระยะเวลาหนึ่งหรือหลายระยะรวมเวลาทั้งหมดถึงหนึ่งร้อยแปดสิบวันในปีภาษีปีใด ให้ถือว่าผู้นั้นเป็นผู้อยู่ในประเทศไทยปัจจุบันการติดต่อค้าขายหรือให้บริการกับต่างประเทศมีปริมาณเพิ่มขึ้นอย่างมาก และมีการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่มาให้บริการ ซึ่งกิจกรรมทางเศรษฐกิจได้กระทำในต่างประเทศ จึงเกิดประเด็นว่ากิจกรรมนั้นจะสามารถจัดเก็บภาษีเงินได้ ได้หรือไม่ ตัวอย่างที่น่าสนใจ เช่น การที่บริษัทในประเทศไทยได้ส่งพนักงานไปทำงานที่บริษัทในเครือต่างประเทศและรัฐต่างประเทศได้จัดเก็บภาษีเงินได้อันเนื่องจากหน้าที่งานที่ได้ทำในต่างประเทศแล้ว พนักงานท่านนั้นต้องเสียภาษีเงินได้ให้กับประเทศไทยหรือไม่ รวมถึงการที่บริษัทไทยได้ส่งพนักงานไปปฏิบัติงานในสาขาของบริษัทไทย จะเป็นแหล่งเงินได้ที่ต้องเสียภาษีเงินได้ให้กับประเทศไทยหรือไม่ นอกจากนี้ยังรวมถึงกรณีที่บริษัทในประเทศไทยมีการจ่ายเงินได้ค่านายหน้าให้กับผู้รับที่เป็นบุคคลธรรมดาที่ไม่เคยเข้ามาในประเทศไทย ต้องเสียภาษีเงินได้ให้กับประเทศไทยหรือไม่ และกรณีชาวต่างประเทศเข้ามาทำงานในประเทศไทยตามคำสั่งของนายจ้างต่างประเทศที่ไม่มีอนุสัญญาภาษีซ้อนกับประเทศไทยต้องเสียภาษีเงินได้ให้กับประเทศไทยหรือไม่ ทำให้ผู้จ่ายเงินได้จำเป็นต้องศึกษากฎหมายภายในของประเทศว่ากิจกรรมนั้นบริษัทผู้จ่ายเงินได้ต้องหักภาษีเงินได้ หรือไม่ นอกจากนั้นแล้วผู้จ่ายเงินได้อาจจำเป็นต้องศึกษากฎหมายภาษีเงินได้ระหว่างประเทศที่ประเทศไทยที่ได้ทำสัญญากับต่างประเทศอีกด้วย เพื่อให้การเสียภาษีเงินได้เป็นไปด้วยความถูกต้องและครบถ้วน สารนิพนธ์ฉบับนี้ เป็นการศึกษาวิจัยจากเอกสาร (Document Research) ซึ่งเป็นการค้นคว้าและวิเคราะห์จากเอกสารเกี่ยวกับกฎหมายภาษีอากรทั้งของไทยและต่างประเทศ และจากการเสวนาแลกเปลี่ยนกับผู้ทรงความรู้และผู้ที่สนใจในเรื่องกฎหมายภาษีอากร รวมถึงการนำองค์ความรู้ที่ได้จากประสบการณ์ (Experiential Research) จากการประกอบวิชาชีพบัญชีที่เกี่ยวข้องกับภาษีเงินได้ และจากการศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองเพื่อตอบคำถามที่ผู้เขียนได้ตั้งประเด็นไว้ และเพื่อให้ผู้สนใจศึกษาสารนิพนธ์นี้ได้พัฒนาองค์ความรู้ต่อไปในอนาคต