DOI: 10.17026/ar/rglmje
title: Plangebied Bypass Marckenburgerwetering te Schalkwijk, gemeente Houten; archeologisch vooronderzoek:
title: een inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 5749

description: In opdracht van Hoogheemraadschap de Stichtse Rijnlanden heeft RAAP in december 2021 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een inventariserend veldonderzoek (verkennend
booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Bypass Marckenburgerwetering te Schalkwijk in de gemeente Houten. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning. Op basis van het bureauonderzoek van Leuvering (2019) blijkt voor het plangebied een hoge verwachting te gelden voor eventueel aanwezige crevasses van de Vuylkop stroomgordel of Houten stroomgordel. Voor oeverwallen of crevasseafzettingen van deze stroomgordels geldt een hoge
verwachting voor archeologische resten uit de ijzertijd en Romeinse tijd. Ook werden er op basis van het bureauonderzoek mogelijk afzettingen verwacht van oudere stroomgordels. Voor die afzettingen geldt een hoge verwachting voor het neolithicum en bronstijd. In het noorden grenst het plangebied aan een AMK-terrein: het kasteelterrein Marckenburg. Hiervoor geldt een hoge verwachting voor late middeleeuwen-nieuwe tijd.
Om deze verwachting te toetsen is een zuidwest -noordoost georiënteerde boorraai gezet met in totaal 41 boringen om de 30 meter. De boringen zijn gezet tot 3 m –mv. Op basis van het veldonderzoek blijkt dat in het overgrote deel van het plangebied oever - en geulafzettingen aanwezig. Enkel in de zuidwestelijkste boringen 1 en 2 is enkel komklei en veen aanwezig binnen 3 m –mv. Van boring 3 t/m boring 41 is er verspreid over het plangebied een bodemopbouw aanwezig van een verstoorde of verrommelde bovenlaag op komklei op een bovenste oeverpakket op komklei met laklagen en plaatselijk een dunne laag veen op diepere oever en geulafzettingen. Rondom boringen 29 t/m 33 zijn
geen indicaties aangetroffen voor archeologische resten die te maken hebben met het kasteelterrein Marckenbrug aan de overzijde van de sloot en fietspad.
De hoge verwachting voor archeologische resten vanaf het neolithicum t/m de Romeinse tijd kan gehandhaafd blijven voor het overgrote deel van het plangebied (van boring 3 t/m boring 41). Archeologische resten uit de ijzertijd en Romeinse tijd kunnen voorkomen in de top van oeverafzettingen of laklagen vanaf 0,4 m –mv (0,9 m +NAP). Archeologische resten uit het neolithicum of bronstijd zijn mogelijk in de top van oeverafzettingen, laklagen of inversieruggen vanaf 1,7 m –mv (0,4 m –NAP). De hoge verwachting voor resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd die te maken hebben met kasteelterrein Marckenburg kan naar beneden worden bijgesteld naar laag. Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Het gaat daarbij om het gebied rondom
boringen 3 t/m 41. Daarom wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring wordt voorkomen. Dat kan door de werkzaamheden niet dieper uit te voeren dan 0,4 m –mv (0,9 +NAP).
Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen. Daarom wordt aanbevolen om een waarderend onderzoek uit te voeren. Dit onderzoek dient meer inzicht te geven in de aard, omvang, datering, diepteligging, gaafheid, conservering en waarde van deze archeologische resten. Dit onderzoek kan bestaan uit een proefsleuvenonderzoek of opgraving (variant archeologische begeleiding). Bij een dergelijk onderzoek worden de graafwerkzaamheden begeleid door een KNA Archeoloog. Alvorens dergelijk onderzoek kan worden uitgevoerd, moet een
Programma van Eisen zijn voorgelegd en zijn goedgekeurd door het bevoegd gezag, in dezen gemeente Houten. In het overige deel van het plangebied (tussen boringen 1 en 2) wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is
conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).