DOI: 10.14457/tu.the.2017.1346
title: การสร้างภาพตัวแทนร่างสุขภาพของบุรุษเพศในยุคสังคมบริโภค: กรณีศึกษานิตยสารเมนส์เฮลธ์ ฉบับภาษาไทย

description: การศึกษาในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการประกอบสร้างภาพตัวแทนร่างสุขภาพของบุรุษเพศในยุคสังคมบริโภคในนิตยสารเมนส์เฮลธ์ และเพื่อศึกษาว่าผู้รับสารที่มีความแตกต่างทางเพศสภาพมีการใช้ประโยชน์และความพึงพอใจจากภาพร่างสุขภาพของบุรุษเพศบนปกนิตยสารเมนส์เฮลธ์เหมือนหรือแตกต่างกัน เป็นการศึกษาการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) มุ่งเน้นการศึกษาตัวสาร (message) ด้วยวิธีการวิเคราะห์ตัวบท (Textual Analysis) ที่แสดงถึงภาพตัวแทนร่างสุขภาพของบุรุษเพศ (Representation of Men’s Healthy Body) ของสิ่งพิมพ์ประเภทนิตยสารหัวนอกที่ชื่อ Men’s Health Magazine ฉบับภาษาไทย ผู้วิจัยเลือกศึกษาส่วนปก (cover) ของนิตยสารเมนส์เฮลธ์ ในระหว่างปี พ.ศ. 2553 - 2560 (ค.ศ. 2010 - 2017) โดยเลือกนิตยสารเล่มที่มียอดจำหน่ายสูงสุดของแต่ละปี รวมทั้งหมด 8 ฉบับ และเลือกศึกษาผู้รับสารที่มีความแตกต่างทางเพศสภาพจำนวน 3 กลุ่ม ได้แก่ เพศชาย เพศหญิง เพศที่สาม (กลุ่มชายรักชาย) เป็นเครื่องมือในการเก็บข้อมูลจากการวิเคราะห์ตัวบท  ผู้วิจัยพบว่า ร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์มีลักษณะโดยพิจารณาตามเกณฑ์ดังต่อไปนี้ (1) มิติด้านสุขภาพกาย ร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ มีลักษณะ “หล่อ ผอม ขาว ผมดำรองทรงสั้น สะอาด สุขภาพดี และมีกล้าม” กล่าวคือ เป็นบุรุษเพศที่มีหน้าตาผิวพรรณดี ดูสะอาดสะอ้าน (Good Looking and Healthy Body) เชื้อชาติลูกครึ่ง (Hybrid Race) ไทย-เอเชีย หรือ ไทย-ยุโรป ผิวขาวเรียบเนียน มีความกร้านแดดเล็กน้อยจากกิจกรรมกลางแจ้ง มีผมสีดำ ตัดสั้นรองทรงดูสุภาพทันสมัย สรีระผอม ไม่มีเส้นขนบนร่างกาย สุขภาพแข็งแรง มีมวลกล้ามเนื้อและมัดกล้ามแบบชนชั้นกลาง กล่าวคือ กล้ามเนื้อเฟิร์มและลีน กล้ามมีลักษณะเป็นลอนอ่อน มีกล้ามเนื้อสมบูรณ์ครบทุกส่วนแต่ร่องกล้ามมิได้ลึกเหมือนนักเพาะกาย รูปร่างจึงไม่ได้ดูผิดไปจากสัดส่วนเดิม (Balanced Shape) (2) มิติด้านภูมิหลัง ร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์เป็นผู้ที่มีการศึกษาดี เป็นที่รู้จักกันในสังคมวงกว้าง (Stars and Celebrities) ซึ่งข้อค้นพบนี้แสดงให้เห็นว่าภาพตัวแทนร่างสุขภาพที่ถูกประกอบสร้างขึ้นนั้นจะมีลักษณะชอบธรรม (Legitimized) มากเป็นพิเศษ หากถูกนำเสนอโดยบุคคลที่มีชื่อเสียงและเป็นที่ยอมรับของสังคมในวงกว้าง (3) มิติด้านการแต่งกาย พบว่าเสื้อผ้าเครื่องแต่งกายที่ปรากฏบนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ เป็นสินค้าแบรนด์เนม มีสีสันเรียบๆ เป็นเสื้อผ้าประเภทลำลอง (Mature casual and sporty men’s outfit) สำหรับใส่นอกเวลาทำงาน (Leisure Time) สะท้อนให้เห็นถึงสถานะทางสังคมและเศรษฐกิจแบบชนชั้นกลาง (Middle Class) และวิถีการดำเนินชีวิตแบบสังคมเมือง (Urban Lifestyle) (4) มิติด้านการสื่อสารผ่านเรือนร่าง พบว่าร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์เป็น “ชายแท้ อารมณ์ดี ที่ชอบโชว์กล้าม” พบว่าเป็นบุรุษเพศที่มีการลดทอนลักษณะผู้ชายแบบเก่าที่มีภาพของความขึงขังดุดัน (Macho) ลงไป คือมีสีหน้ายิ้มแย้มเป็นมิตร แต่คงไว้ด้วยความสุขุมนุ่มลึก แววตาสดใส มีพลัง อารมณ์ดี ขี้เล่น ท้าทาย ท่าทางทะมัดทะแมงแข็งแรง มีความเป็นชายอยู่เต็มเปี่ยม (Masculinity) แต่แฝงไปด้วยความสุภาพอ่อนโยน (Gentle and Caring Men) ส่วนการเปิดเผยเรือนร่าง มีการเปลือยท่อนบนเพื่อต้องการอวดกล้ามเนื้อที่ใช้ความพยายามอย่างสูงในการสร้างมา เรียกได้ว่า “เปลือยอกแต่ไม่โป๊เปลือย” ซึ่งนิตยสารเมนส์เฮลธ์ได้ทำการประกอบสร้างภาพร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ให้กับผู้รับสารว่า “ร่างกายของบุรุษเพศ” ที่ปรากฏในนิตยสารสุขภาพ คือ “ร่างกายของบุรุษที่แสดงถึงความมีสุขภาพดี” ซึ่งมีคุณค่าเป็นทุนชนิดหนึ่ง (capital) ที่สามารถแปรเปลี่ยนเป็นทุนทางเศรษฐกิจและทุนทางสังคมได้ โดยนิตยสารได้นำเสนอภาพตัวแทนนายแบบเมนส์เฮลธ์ (Men’s Health Guys) เป็นบุรุษเพศต้นแบบ (ideal men)         ผู้วิจัยค้นพบว่า ปัจจัยเบื้องหลังที่เข้ามากำหนดการสร้างภาพตัวแทนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ ประกอบด้วยปัจจัยหลักสองประการ ได้แก่ ปัจจัยด้านสังคม และ ปัจจัยด้านเศรษฐกิจจากการวิเคราะห์ผู้รับสารที่มีความแตกต่างทางเพศสภาพ (Gender) พบว่า ผู้รับสารเพศชายมีการใช้ประโยชน์และความพึงพอใจจากภาพตัวแทนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ 3 ประการ คือ เพื่อหาต้นแบบร่างสุขภาพในอุดมคติที่ตนอยากได้ (Ideal Healthy Body) เพื่อหาประสบการณ์ด้านความสวยงาม และเพื่อนำข้อมูลไปใช้ในอาชีพ ส่วนผู้รับสารเพศหญิง มีการใช้ประโยชน์และความพึงพอใจจากภาพตัวแทนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ 4 ประการ คือ เพื่อหาประสบการณ์ด้านความสวยงาม (Arts) เพื่อตอบสนองความคิดเพ้อฝันของตน (Women’s Fantasy) เพื่อตอบสนองความสนใจในเรื่องเพศ (Sexual Seduction) และเพื่อนำข้อมูลไปใช้ในอาชีพ และผู้รับสารเพศชาย (กลุ่มชายรักชาย) มีการใช้ประโยชน์และความพึงพอใจจากภาพตัวแทนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ 5 ประการ คือ เพื่อหาต้นแบบร่างสุขภาพในอุดมคติที่ตนอยากได้ คือ เพื่อหาประสบการณ์ด้านความสวยงาม เพื่อตอบสนองความคิดเพ้อฝันของตน (Gay’s Fantasy) เพื่อตอบสนองความสนใจในเรื่องเพศ และเพื่อนำข้อมูลไปใช้ในอาชีพ จากผลการวิจัยพบว่า เพศที่สาม (กลุ่มชายรักชาย) เป็นกลุ่มตัวอย่างที่ได้ใช้ประโยชน์และความพึงพอใจจากภาพตัวแทนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์มากที่สุดในบรรดาผู้รับสารทั้งสามกลุ่ม เนื่องจากเป็นเพศสภาพที่มีส่วนผสมของความเป็นเพศชาย (Masculinity) และความเป็นเพศหญิง (Femininity) รวมอยู่ด้วยกัน (Hybrid Gender)นอกจากเพศภาพ (Gender) ที่เป็นตัวแปรในการกำหนดการใช้ประโยชน์และความพึงพอใจที่มีต่อภาพตัวแทนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์แล้ว ผู้วิจัยยังค้นพบว่า ภูมิหลัง (Background) และความต้องการ (Need) ของผู้รับสาร เป็นตัวแปรสำคัญที่กำหนดให้ผู้รับสารทั้งสามกลุ่มมีการใช้ประโยชน์และความพึงพอใจต่อภาพตัวแทนร่างสุขภาพบุรุษเพศเมนส์เฮลธ์ในรูปแบบที่แตกต่างกัน