DOI: 10.17026/ar/aynuht
title: (24328.003) Eindrapportage archeologisch bureauonderzoek Hogeweide 115 in Doetinchem

description: Gespecificeerde archeologische verwachting
Uit de verzamelde aardwetenschappelijke gegevens blijkt dat het plangebied binnen het Jonge Dryas Terras/Terras X ligt, waar een tak van de Rijn nog tot in het Vroeg-Holoceen actief was en doorheen meanderde. Daarna hoorde het tot het overstromingsgebied tijdens hoogwaterperioden van de Rijn. Het plangebied heeft in een nat/moerasachtig gebied gelegen, waar doorheen nog diverse watervoerende restgeulen aanwezig waren. Over het algemeen zal het plangebied niet echt een gunstige bewoningspositie hebben ingenomen. De archeologische waarden- en verwachtingskaart van de gemeente Doetinchem geeft wel specifiek aan dat het noordwestelijke en centrale deel van het plangebied binnen een laaggelegen terrasvlakte ligt en het zuidoostelijke deel van het plangebied binnen een hoge rivierterrasrest. Dit relatief hoog gelegen rivierterrasrest had in de tijd van de jagers-verzamelaars (einde Laat-Paleolithicum en Mesolithicum) wellicht een voldoende gunstige ligging als tijdelijke nederzettingslocatie en vanaf het Neolithicum voor permanente bewoning door landbouwers. Vandaar dat voor het zuidoostelijke deel van het plangebied nog een hoge verwachting geldt voor de perioden Laat-Paleolithicum t/m Middeleeuwen en voor het noordwestelijke en centrale deel van het plangebied een lage verwachting. De meeste voorkeur als (tijdelijke) bewoningslocatie zal wel zijn uitgegaan naar de nabijgelegen hoge rivierduinen, slechts enkele honderden meters ten oosten van het plangebied. Dit blijkt ook uit eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek, waar op locaties een landschappelijke ligging op een rivierduin/in het rivierduinengebied archeologische resten en sporen zijn aangetroffen daterend uit de IJzertijd, Vroege-Middeleeuwen en Late-Middeleeuwen.

Archeologische resten uit de perioden (Laat-)Paleolithicum - Midden-Neolithicum worden verwacht in de top van de vlechtende rivierterrasafzettingen (rivierzand, waarvan verwacht wordt deze binnen 1 m -mv al te zullen aantreffen) en in de bovenliggende laag Vroeg-Holocene overstromingsafzettingen (zandige rivierklei)/Laag van Wijchen (oude rivierklei). Vanaf het Laat-Neolithicum worden archeologische resten verwacht in de top van de Vroeg-Holocene zandige rivierklei (Wijchen Laag) dan wel in de afdekkende Laat-Holocene overstromingsklei. De archeologische resten zullen hoofdzakelijk bestaan uit aardewerk- en/of vuursteenstrooiïngen. Een plaggendek wordt niet verwacht binnen het plangebied, waardoor in situ gelegen archeologische resten in principe al kunnen voorkomen direct onder de huidige bouwvoor of mogelijk onder een recente ophooglaag. Voor de periode Nieuwe tijd geldt in het algemeen een lage verwachting. Vanuit geraadpleegd historisch kaartmateriaal zijn er geen aanwijzingen dat het plangebied tot een historisch (boeren)erf heeft behoort.

Voor resten en sporen uit de Tweede wereldoorlog geldt wel een zeer hoge verwachting. Een militaire luchtfoto genomen op 24 december 1944 geeft aan dat binnen de begrenzing van het plangebied Duitse loopgraven hebben gelopen. De posities van deze loopgraven binnen het plangebied liggen grotendeels binnen huidige onbebouwde terreindelen. In de nabijheid van het plangebied hebben ook mitrailleursnesten gelegen en er hebben geschutsopstellingen gestaan. Sporen van loopgraven met mogelijk hierin achtergelaten resten/gebruiksvoorwerpen worden nog verwacht en zullen zichtbaar zijn/kunnen worden aangetroffen in de bovenste meter/anderhalve meter van de bodemopbouw.

Conclusie en advies
Het bureauonderzoek toont aan dat er zich in het plangebied mogelijk nog archeologische waarden kunnen bevinden. Er geldt, uitgaande van de archeologische waarden- en verwachtingskaart en daarmee de archeologische beleidskaart van de gemeente Doetinchem, voor het zuidoostelijke deel van het plangebied nog een hoge verwachting voor de perioden Laat-Paleolithicum t/m Middeleeuwen en voor het noordwestelijke en centrale deel van het plangebied een lage verwachting voor deze perioden. Voor de perioden Nieuwe tijd geldt in het algemeen een lage verwachting. Wel geldt een zeer hoge verwachting op het voorkomen van resten en sporen uit de Tweede wereldoorlog. Een militaire luchtfoto genomen op 24 december 1944 laat specifiek zien dat dat er binnen de begrenzing van het plangebied Duitse loopgraven hebben gelopen, een noordwest-zuidoost gerichte loopgraaf door de uiterst zuidwestelijke strook van het plangebied en een zuidwest-noordoost gerichte loopgraaf door het centrale deel van het plangebied. De posities van deze loopgraven binnen het plangebied liggen grotendeels binnen huidige onbebouwde terreindelen. Op grond van de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting is binnen het plangebied vervolgonderzoek noodzakelijk om deze te toetsen.

Op basis van de te verwachten sporen van Duitse loopgraven, is het advies een vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een waardestellend proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Daarmee kan het plangebied ook meteen onderzocht worden op de aanwezigheid van eventueel andere aanwezige vindplaatstypen/complextypen uit de perioden Laat-Paleolithicum t/m Middeleeuwen. Voor dit onderzoek zal voorafgaand een Programma van Eisen (PvE) moeten worden opgesteld, waarin beschreven staat op welke wijze het onderzoek uitgevoerd dient te worden, en dient dan te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Doetinchem).
description: Econsultancy Archeologisch Rapport