DOI: 10.14457/tu.the.2018.1075
title: การเข้าถึงบริการการฝากครรภ์และการคลอดของแรงงานข้ามชาติพม่า โรงพยาบาลแห่งหนึ่งในจังหวัดปทุมธานี

description: ปัจจุบันมีแรงงานข้ามชาติเข้ามาทํางานในประเทศไทยเป็นจํานวนมาก โดยเฉพาะแรงงานจากประเทศพม่า กว่าครึ่งหนึ่งเป็นแรงงานสตรีที่มีอายุอยู่ในช่วงวัยเจริญพันธุ์ ความเสี่ยงด้านสุขภาพที่สําคัญของผู้หญิงวัยนี้คือ การตั้งครรภ์และการคลอดบุตร เมื่อเข้ามาเป็นแรงงานข้ามชาติสิ่งที่ผู้หญิงตั้งครรภ์ต้องเผชิญ คือ ความยากลําบากในการเข้าถึงบริการการฝากครรภ์และการคลอดท่ามกลางความแตกต่างทางสังคม และวัฒนธรรมในประเทศปลายทาง การวิจัยครั้งนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาสถานการณ์การเข้าถึงบริการการฝากครรภ์และการคลอดของแรงงานข้ามชาติพม่า รวมถึงศึกษาปัจจัยกําหนดสุขภาพทางสังคม และการสนับสนุนทางสังคมที่มีผลต่อการเข้าถึงบริการการฝากครรภ์และการคลอดของหญิงตั้งครรภ์แรงงานข้ามชาติพม่า โดยใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลโดยการสัมภาษณ์เชิงลึก ร่วมกับการสังเกตแบบมีส่วนร่วม ผู้ให้ข้อมูลหลักในการศึกษาครั้งนี้มี 2 กลุ่ม คือ หญิงตั้งครรภ์แรงงานข้ามชาติพม่าที่มาใช้บริการฝากครรภ์และมาคลอดที่โรงพยาบาลพื้นที่ศึกษา จํานวน 20 คน และบุคลากรทางการแพทย์ที่มีประสบการณ์ในการให้บริการการฝากครรภ์ หรือมีประสบการณ์การให้บริการการคลอดแก่หญิงตั้งครรภ์แรงงานข้ามชาติพม่า จํานวน 6 คนประกอบด้วย สูตินรีแพทย์ 2 คน พยาบาลแผนกฝากครรภ์ 2 คน และพยาบาลห้องคลอด 2 คน วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์แก่นสาระ ผลการศึกษาพบว่า หญิงตั้งครรภ์แรงงานข้ามชาติพม่ามาฝากครรภ์ครั้งแรกเมื่ออายุครรภ์มากกว่า 12 สัปดาห์จํานวนครั้งของการมาฝากครรภ์ 3-10 ครั้ง ทุกคนให้ความสําคัญกับการมาตรวจครรภ์ตามนัดทุกครั้ง เหตุผลของการมาฝากครรภ์ช้าที่ถูกกล่าวถึงมากที่สุด ได้แก่ ไม่ทราบว่าจะต้องมาฝากครรภ์ก่อนอายุครรภ์ 12 สัปดาห์ ได้รับคําแนะนําจากบุคคลใกล้ชิดให้เริ่มฝากครรภ์เมื่ออายุครรภ์ 4-5 เดือน ไม่ทราบประโยชน์และไม่เห็นความสําคัญของการฝากครรภ์มีอุปสรรคด้านการสื่อสารภาษาไทย และมองว่าการฝากครรภ์เป็นเพียงเพื่อให้โรงพยาบาลรับทําคลอดให้เท่านั้น ในขณะที่การเข้าถึงบริการการคลอดพบว่า หญิงตั้งครรภ์แรงงานข้ามชาติพม่าจะมารับการตรวจที่โรงพยาบาลเมื่อมีอาการเจ็บครรภ์ มีน้ำเดิน หรือมีเลือดออกทางช่องคลอดเท่านั้น โดยไม่มีหญิงตั้งครรภ์รายใดกล่าวถึงอาการผิดปกติของภาวะครรภ์เป็นพิษหรือลูกดิ้นน้อยลงเลย สําหรับมุมมองของบุคลากรทางการแพทย์มองว่าหญิงตั้งครรภ์แรงงานพม่ามักจะมารับการตรวจที่โรงพยาบาลล่าช้าเมื่อมีอาการผิดปกติทําให้ไม่ได้รับการดูแลรักษาอย่างทันท่วงที ส่วนปัจจัยทางสังคมที่มีความสัมพันธ์กับการเข้าถึงบริการฝากครรภ์และการคลอดของแรงงานข้ามชาติพม่า ได้แก่ นโยบายสุขภาพแรงงานข้ามชาติระบบการให้บริการสุขภาพของโรงพยาบาล ที่ตั้งของโรงพยาบาลอยู่ใกล้ที่พักอาศัยของแรงงาน ความสะดวกในการเดินทาง และได้รับการสนับสนุนทางสังคมจากบุคคลใกล้ชิด ในขณะที่อุปสรรคสําคัญของการเข้าถึงบริการฝากครรภ์และการคลอด ได้แก่ ความแตกต่างทางวัฒนธรรม ภาษา และการสื่อสารระหว่างแรงงานข้ามชาติพม่ากับผู้ให้บริการสุขภาพ สิทธิการรักษาพยาบาล รายได้ และลักษณะการทํางานการศึกษาครั้งนี้มีข้อเสนอแนะว่าโรงพยาบาลควรมีการพัฒนารูปแบบการให้บริการการฝากครรภ์และการคลอดสําหรับแรงงานข้ามชาติพม่า เช่น พัฒนาเอกสารการให้คําแนะนํา หรือมีสื่อการสอนเป็นภาษาพม่า ควรมีการจ้างล่ามแปลภาษาพม่าสําหรับให้ข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพขณะตั้งครรภ์ และจัดกิจกรรมให้ความรู้แก่หญิงตั้งครรภ์เกี่ยวกับการเตรียมความพร้อมสําหรับการคลอด ส่วนข้อเสนอแนะต่อแรงงานข้ามชาติควรให้ความสําคัญกับการซื้อบัตรประกันสุขภาพ ควรปรับทัศนคติต่อสถานบริการสุขภาพที่ตนมีสิทธิการรักษา และเมื่อมารับบริการการคลอดควรเตรียมเอกสารเพื่อยืนยันตัวตนของหญิงตั้งครรภ์และสามีให้ครบถ้วน เช่น หนังสือเดินทาง บัตรประจําตัวแรงงาน หรือเอกสารอื่นๆ ที่ออกให้โดยหน่วยงานราชการ เพื่อความสะดวกในการออกหนังสือรับรองการเกิดให้กับเด็กที่เกิดกับแรงงานข้ามชาติ