DOI: 10.14457/tu.the.2017.1271
title: การฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้ที่เป็นวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาเกี่ยวกับการฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้ที่เป็นวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (SMEs) โดยเน้นการศึกษาแนวคิดและหลักกฎหมายที่เกี่ยวข้อง วิเคราะห์ปัญหาและเสนอแนะแนวทางการแก้ไขปัญหาของการฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้ประเภทดังกล่าวในประเด็นต่าง ๆ 3 ประเด็น คือ 1) ปัญหาคำนิยามของลูกหนี้ SMEs 2) ปัญหาการไม่มีกระบวนการฟื้นฟูกิจการที่เหมาะสมสำหรับลูกหนี้ SMEs และ 3) ปัญหาในกระบวนการฟื้นฟูกิจการตามหมวด 3/2 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 เพื่อพิจารณาว่ากระบวนการฟื้นฟูกิจการในรูปแบบใดที่เหมาะสมกับลูกหนี้ประเภทดังกล่าวจากการศึกษาในประเด็นต่าง ๆ พบว่า1) ในประเด็นเรื่องคำนิยามของลูกหนี้ SMEs กฎหมายของประเทศไทยมีความซ้ำซ้อนในการกำหนดคำนิยามของลูกหนี้ กล่าวคือ นิยามตามมาตรา 4 แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม พ.ศ. 2543 กำหนดว่า ลูกหนี้ SMEs ต้องมีจำนวนการจ้างงานหรือมูลค่าสินทรัพย์ถาวรตามที่กฎหมายกำหนด และนิยามตามมาตรา 90/91 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 กำหนดว่า ลูกหนี้ SMEs ต้องประกอบธุรกิจที่มีลักษณะเป็น SMEs ตามกฎหมายว่าด้วยการส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมที่ขึ้นทะเบียนหรือจดทะเบียนตามกฎหมาย นอกจากนี้ ลูกหนี้ต้องมีจำนวนหนี้ตามที่มาตรา 90/92 กำหนด หากลูกหนี้ไม่เป็นไปตามนิยามและเงื่อนไขดังกล่าว จะไม่สามารถเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการได้ จึงควรแก้ไขกฎหมายให้มีคำนิยามและเงื่อนไขที่ง่าย เพื่อให้ลูกหนี้สามารถเข้าสู่กระบวนการได้โดยง่าย ตัวอย่างเช่น คำนิยามของลูกหนี้ตามแนวทางการร่างกฎหมายฟื้นฟูกิจการของ American Bankruptcy Institute (ABI) กำหนดเพียงว่าเป็นบริษัทที่มีสินทรัพย์หรือหนี้สินไม่เกินจำนวนที่กำหนดไว้ และคำนิยามตามกฎหมายของประเทศญี่ปุ่นและสาธารณรัฐเกาหลี กำหนดเพียงว่าเป็นบุคคลธรรมดาหรือบริษัทซึ่งมีจำนวนหนี้ไม่เกินที่กฎหมายกำหนด2) ในประเด็นเรื่องกระบวนการฟื้นฟูกิจการที่เหมาะสมสำหรับลูกหนี้ SMEs กฎหมายของประเทศไทย ลูกหนี้ SMEs จะเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการได้เฉพาะลูกหนี้ที่ตกลงเกี่ยวกับแผนกับเจ้าหนี้ได้เท่านั้น ลูกหนี้ที่ไม่อาจตกลงเกี่ยวกับแผนกับเจ้าหนี้จะไม่สามารถเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการได้ และถึงแม้ลูกหนี้จะสามารถเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการได้ แต่กฎหมายไม่มีมาตรการที่อำนวยความสะดวกในการชำระบัญชีลูกหนี้ จึงควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายให้มีกระบวนการฟื้นฟูกิจการสำหรับกรณีที่ลูกหนี้ไม่สามารถตกลงเกี่ยวกับแผนกับเจ้าหนี้ได้ และแก้ไขกฎหมายให้ศาลมีอำนาจพิทักษ์ทรัพย์ของลูกหนี้ตามหมวด 3/2 ได้ ตัวอย่างเช่น กฎหมายของประเทศญี่ปุ่นมีกระบวนการฟื้นฟูกิจการในรูปแบบต่าง ๆ สำหรับลูกหนี้ SMEs และรายงานการประชุมของ UNCITRAL ได้กำหนดให้ต้องคำนึงถึงการอำนวยความสะดวกในการชำระบัญชีของลูกหนี้ด้วย3) ในประเด็นเรื่องกระบวนการฟื้นฟูกิจการตามหมวด 3/2 แห่งพระราชบัญญัติล้มละลาย พ.ศ. 2483 กฎหมายของประเทศไทยได้นำกระบวนการฟื้นฟูกิจการแบบเร่งรัดของสหรัฐอเมริกามาปรับใช้ โดยนำมาเพียงส่วนที่ลูกหนี้ต้องยื่นแผนพร้อมคำร้องขอให้เริ่มคดี ทำให้ลูกหนี้ไม่อาจเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการได้เนื่องจากปัญหาต่าง ๆ ได้แก่ แนวคิดในการฟื้นฟูกิจการ ช่องว่างในขั้นตอนก่อนนำคดีเข้าสู่กระบวนพิจารณา ความซ้ำซ้อนของหลักเกณฑ์ในการเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการดังกล่าว และลักษณะของเจ้าของกิจการและเจ้าหนี้ จึงควรแก้ไขกฎหมายโดยเพิ่มกระบวนการฟื้นฟูกิจการสำหรับลูกหนี้ที่ไม่สามารถตกลงเกี่ยวกับแผนกับเจ้าหนี้ได้ โดยมีกระบวนการที่ง่าย รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ซึ่งศาลอาจมีการแต่งตั้งบุคคลขึ้นเป็นผู้ที่ให้ความช่วยเหลือลูกหนี้ในการดำเนินการต่าง ๆ และกฎหมายควรเปิดโอกาสให้เจ้าของวิสาหกิจฟื้นฟูกิจการพร้อมกับกิจการของตน เพื่อแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในกระบวนการฟื้นฟูกิจการตามหมวด 3/2 ตัวอย่างเช่น แนวทางการร่างกฎหมายฟื้นฟูกิจการของ ABI กฎหมายของประเทศญี่ปุ่นและสาธารณรัฐเกาหลี มีกระบวนการฟื้นฟูกิจการในรูปแบบต่าง ๆ สำหรับลูกหนี้ SMEs มีนิยามและเงื่อนไขที่ง่ายในการเข้าสู่กระบวนการฟื้นฟูกิจการ มีตัวแทนในการฟื้นฟูกิจการเป็นผู้ที่ช่วยเหลือลูกหนี้ในการดำเนินการต่าง ๆ และมีแนวทางปฏิบัติของศาลที่แก้ไขปัญหาที่เกิดจากลักษณะของเจ้าของกิจการและเจ้าหนี้