DOI: 10.17026/dans-xcx-kdrq
title: 15065761 APE.WIJ.ARC Eindrapportage archeologisch vooronderzoek Grevenhout 21 (Landal Rabbit Hill) te Nieuw-Milligen (Uddel)

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied binnen het lagere deel van de overgang van de Oost-Veluwse stuwwal naar het lager gelegen tongbekken ten westen van de lijn Elspeet-Uddel-Nieuw Millingen ligt. Tevens is dit gebied afgedekt met een laag dekzand. Het plangebied zal in principe vanaf het Laat-Paleolithicum geschikt zijn geweest als (tijdelijke) nederzettingslocatie. Vanaf het Neolithicum zal het plangebied geschikt zijn geweest voor permanente bewoning en vormde een uitvalsbasis voor het verbouwen van gewassen in de directe omgeving op de topografische hogere gelegen gebieden (vooral de landschapseenheid van de hogere dekzandruggen en -koppen, waar het westelijke en centrale deel van het plangebied in ligt) en het laten grazen van vee binnen de lager gelegen terreindelen ten westen van het plangebied (voorkomen van graslanden vooral in de directe omgeving van de vennetjes/meertjes). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het centrale en zuidoostelijke deel van het plangebied is volgens de geomorfologische kaart van de gemeente Apeldoorn overdekt geraakt met stuifzand. Deze verstuivingen ontstonden al vanaf het begin van de Late-Middeleeuwen door menselijk toedoen. De meeste zandverstuivingen zijn echter pas na de Late-Middeleeuwen ontstaan. Door herbebossing zijn deze stuifzanden vastgelegd. Het plangebied, deel uitmakend van een zandverstuivinggebied, zal daarna niet meer geschikt zijn ge-weest voor agrarische doeleinden. Geraadpleegd historisch kaartmateriaal geeft geen aanwijzingen dat binnen het plangebied historische bebouwing uit de Nieuwe tijd heeft gestaan.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de omgeving van het plangebied zijn het aantal waarnemingen van archeologische resten vrij beperkt. Er is een melding van een mogelijk urnenveld uit de Bronstijd of IJzertijd en twee meldingen van een stenen werktuig en aardewerk uit het Neolithicum of de Bronstijd. Het aantal in ARCHIS aangemelde onderzoeken is echter vrij beperkt in de omgeving van het plangebied. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied heeft een middelhoge tot hoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten uit alle archeologische perioden vanaf het Laat-Paleolithicum tot het moment dat zandverstuiving optrad, wellicht al in de Volle-Middeleeuwen. In het westelijke deel van het plangebied worden archeologische resten aan het maaiveld en in en/of direct onder de bouwvoor verwacht. In het centrale en zuidoostelijke deel van het plangebied worden archeologische resten onder het pakket stuifzand verwacht. Hieronder kan zich een intacte en goed geconserveerde paleo-bodem met archeologische resten bevinden. De diepte waarop deze paleo-bodem zich kan bevinden is afhankelijk van de dikte van het stuifzandpakket. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;De resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) bevestigt de ligging van een afdekkende laag stuifzand in het centrale en zuidoostelijke deel van het plangebied, zoals weergegeven op de geomorfologische kaart van de gemeente Apeldoorn. In het bovenste deel van het stuifzanddek is een A-, een zwakke B- en een overgangs-BC-horizont herkenbaar (initiële fase van podzolisatie). Wellicht betreft het stuifzand dat is afgezet op de overgang van de Vroege- naar de Late-Middeleeuwen (Volle-Middeleeuwen). De dikte van het stuifzandpakket varieert tussen minimaal 95 cm en maximaal 210 cm in het centrale deel van het plangebied. Het stuifzand bedekt vervolgens een intact holtpodzolprofiel (begraven bodem), in de vorm van een Ahb-, een Bws- en naar onder toe eindigend in de BC-horizont. Dit betreft het bodemprofiel dat zich gevormd heeft in dekzandafzettingen (C-horizont). De diepteligging van de overgang van de BC- naar de C-horizont varieert op basis van de gezette boringen tussen minimaal 170 cm -mv en maximaal tot 280 cm -mv, maar ligt ten opzichte van NAP op vrijwel dezelfde diepte. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen een groot deel van het zuidoostelijke deel van het plangebied is het stuifzand weggegraven, ten behoeve van de aanleg van de huidige (dienst)woning, de bijbehorende garage/schuur en het omliggende grasveld. Hier is sprake van een recente geroerde/verstoorde bovengrond (eerste 50 cm), met hieronder nog wel een intact restant van een holtpodzolprofiel, vanaf de Bws-horizont.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het westelijke deel van het plangebied komt geen afdekkende laag stuifzand voor. De bodemopbouw bestaat hier ook uit een gemiddeld 45 cm dikke, relatief recent verstoorde bovengrond/bouwvoor. Deze verstoringen zijn waarschijnlijk veroorzaakt toen dit deel van het plangebied in agrarisch gebruik was in de eerst helft van de 20e eeuw, dit op basis van het geraadpleegde historisch kaartmateriaal. Tussen gemiddeld 45 en 90 cm -mv is echter nog wel een intact restant van een holtpodzolprofiel aanwezig, vanaf (een deel van) de Bws- en naar onder toe eindigend in de BC-horizont. De oorspronkelijke holtpodzolbodem heeft zich gevormd in dekzandafzettingen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologische sporen, indien aanwezig, zullen intact aanwezig en meest duidelijk zichtbaar zijn op de overgang van de BC- naar de C-horizont. Daar waar geen stuifzand ligt, ligt deze overgang op een diepte van gemiddeld 90 cm -mv. Daar waar een stuifzanddek voorkomt is de diepteligging van deze overgang variabel ten opzichte van het huidige maaiveld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat voor het gehele plangebied de middelhoge tot hoge archeologische verwachting behouden blijft voor de perioden Laat-Paleolithicum, tot het moment dat zandverstuiving optrad, wellicht al in de Volle-Middeleeuwen. De boringen bevestigen dat het plangebied tot een zandverstuivinggebied behoort. Vanaf het moment dat er ter plaatse van het plangebied zandverstuivingen optreden is de archeologische verwachting laag voor de perioden vanaf de Volle Middeleeuwen, en blijft op basis van de resultaten van het booronderzoek voor deze archeologische perioden dan ook laag. Daar waar stuifzand is aangetroffen bedekt deze het archeologisch niveau met een hoge verwachting voor de perioden Laat-Paleolithicum t/m in ieder geval de Vroege-Middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het bureau- en veldonderzoek adviseert Econsultancy om binnen het gehele plangebied een vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Het plangebied behoudt namelijk, op basis van de intacte bodemopbouw in de top van de (met stuifzand afgedekte) dekzandafzettingen, zijn middelhoge tot hoge archeologische verwachting voor de perioden Laat-Paleolithicum tot het moment dat zandverstuiving optrad, wellicht al in de Volle-Middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de periode vanaf het voorjaar van 2013 tot het voorjaar van 2015 is voor een deel van een recreatiepark te Hoenderloo, eveneens gelegen binnen het gemeentegebied van Apeldoorn, een vergelijkbaar archeologisch vooronderzoek (bureau- en verkennend booronderzoek) en een aanvullend onderzoek uitgevoerd . Het aanvullend onderzoek betrof een voor deze locatie toegespitste vorm van een archeologische extensieve begeleiding, waarbij naast inspectie van ook karterende boringen zijn gezet binnen de blootgelegde bouwvlakken. De uitvoering van dit aanvullend onderzoek heeft uitgewezen dat een inspectie van de bouwvlakken van de recreatiewoningen die ter plaatse van het recreatiepark zijn gebouwd, als weinig zinvol werd beschouwd. De bouwvlakken waren veelal door de graafwerkzaamheden van de kraan losgereden, waardoor aan het vlak aanwezige archeologische resten en/of sporen eigenlijk niet te onderscheiden waren. De megaboringen die binnen elk bouwvlak zijn gezet, hebben de meeste informatie opgeleverd over of het archeologisch niveau (het niveau waarop je archeologische resten en/of sporen verwacht) wel of niet meer aanwezig was. Tevens was er door het zetten van meerdere megaboringen per bouwvlak sprake van een hoge dekkingsgraad (een dichtheid tot wel 833 boringen per hectare), waarmee vuursteenvindplaatsen tot aan het type kleine variant met een lage vondstdichtheid en nederzettingen met overwegend aardewerk konden worden opgespoord, conform de Leidraad inventariserend veldonderzoek, deel karterend booronderzoek (typen A1, A3, A4, A6, A7, C1 en C4). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor onderhavig plangebied wordt daarom geadviseerd om een vervolgonderzoek/aanvullend onderzoek te laten uitvoeren dat nog binnen de inventariserende fase van de AMZ-cyclus valt. Dit houdt in dat binnen de geplande bouwvlakken van de 5 nieuw te bouwen recreatiewoningen (zie bijlage 4) een aantal karterende boringen (diameter 15 cm) te laten zetten, waarna het opgeboorde materiaal gezeefd met behulp van een zeef met een maaswijdte van 4 mm. Door middel van een karterend booronderzoek kan een inventarisatie worden gemaakt van eventueel aanwezige archeologische vondsten en/of sporen binnen de geplande bouwvlakken, en zo ja, om hiermee een eerste indruk te verkrijgen van de kwaliteit (gaafheid en conservering), aard, datering, omvang en diepteligging hiervan. Voorgesteld wordt om binnen elk geplande bouwvlak 4 karterende boringen te laten zetten. Voor het karterend booronderzoek dient een gespecificeerd Plan van Aanpak (PvA) te worden opgesteld.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-08-15