DOI: 10.17026/ar/lmxg83
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de herontwikkeling van het plangebied Brandersbuurt te Schiedam, gemeente Schiedam

description: Vestigia Archeologie en Cultuurhistorie heeft een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd ten behoeve van de geplande herontwikkeling van een plangebied in de Brandersbuurt te Schiedam (kaart 1, afbeelding 1). Het plangebied met adres Noordmolenstraat 17 bevindt zich in het historische centrum van Schiedam, en wordt aan de westzijde begrensd door de Noordmolenstraat, en aan de zuidzijde door het Raam. Het plangebied is momenteel bebouwd en verhard en heeft een totaaloppervlak van ca. 1761 m2. 

Doel van het archeologisch vooronderzoek was vast te stellen of er in het plangebied sprake is (of kan zijn) van archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden. Hiertoe is eerst door Archeologie Rotterdam (BOOR) een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Het bureauonderzoek is door Archeologie Rotterdam verwerkt in een Programma van Eisen voor een booronderzoek. Volgens het bureauonderzoek zijn er stratigrafische niveaus met archeologische potentie aanwezig tussen 0 m en mogelijk 4 m - mv uit de Late IJzertijd, Romeinse tijd, Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Vervolgens is een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd om het archeologisch verwachtingsmodel te toetsen. Op basis van dit onderzoek is een advies geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), protocol 4003 inventariserend veldonderzoek.

Tijdens het booronderzoek was het niet mogelijk om door de aanwezige verhardingslagen te komen. Alle boringen buiten de bestaande bebouwing moesten worden gestaakt binnen 2 m -mv. Op basis van bouwtekeningen is op de plaats van de bestaande bebouwing de bodem tenminste tot een diepte van 1,2 m -mv, en plaatselijk tot 2,5-3 m -mv verstoord. Hierbij zullen alle eventuele archeologische waarden verstoord zijn geraakt. Gezien de voorgeschiedenis van het plangebied als onderdeel van de bebouwde kom van Schiedam met opeenvolgende bewoningsperioden zullen eventuele archeologische waarden waarschijnlijk zijn verstoord, en kan de archeologische verwachting naar beneden worden bijgesteld tot een lage archeologische verwachting. Voor een klein deel dat buiten de contour (+insteekbuffer) van de huidige bebouwing valt (het binnenterrein) kan dit niet met zekerheid worden gesteld vanwege het staken van de boringen. 

Advies
Binnen de geplande verstoringsdiepte (1,2 m-mv) geldt voor nagenoeg het gehele plangebied, i.e. binnen de contouren van de huidige bebouwing (+insteekbuffer), een lage archeologische verwachting. Voor een deel van de binnenplaats, dat geen onderdeel van de bebouwing + buffer uitmaakt, kon de archeologische verwachting niet worden getoetst vanwege het staken van de boringen. Dit deelgebied is echter te klein (en smal) om archeologisch vervolgonderzoek te rechtvaardigen en te kunnen effectueren. 

Gezien de voorgenomen ontwikkeling, met beperkte ontgravingsdiepte, worden vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) dan ook niet noodzakelijk geacht. De graafwerkzaamheden met betrekking tot de huidige plannen zullen ten opzichte van de archeologische verwachting zeer waarschijnlijk geen noemenswaardige schade toebrengen aan het bodemarchief. Wel dient dat de verstoring van de diepere ondergrond veroorzaakt door de heipalen zo beperkt mogelijk te blijven, vanwege de dieper gelegen mogelijk relevante archeologische niveaus, onder het niveau van de bestaande kelder, mogelijk tot 4 m-mv. Hiervoor gelden de richtlijnen voor archeologievriendelijk bouwen zoals door de RCE zijn opgesteld : 

1. Minimalisering van het aantal palen om bodemverstoringen te beperken.
2. Uitgaande van de oppervlakte van palen, verstoren palen maximaal 2% van de oppervlakte van het bouwvlak van het huis.
3. Afstand tussen de palen(rijen) gerekend van rand tot rand bedraagt minimaal 4 m.
4. Typen palen gebruiken die de bodem zo weinig mogelijk verstoren.
a. bij voorkeur grondvervangende palen in stevige (zandige) bodems.
b. grondverdringende palen kunnen eventueel in slappe klei- of veenbodems.
c. grondverdringende schroefpalen en groutinjectiepalen altijd vermijden.
5. Methode van inbrengen van palen gebruiken die de bodem zo weinig mogelijk verstoort. 

Indien dit niet mogelijk is kunnen vervolgstappen in het kader van de AMZ-cyclus noodzakelijk zijn. 

Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Schiedam, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces.

Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Schiedam, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.