DOI: 10.14457/tu.the.2022.101
title: การจัดการสิทธิในสุขภาวะของคนเชื้้อสายลาวในประเทศไทย: มุมมองด้านกฎหมายระหว่างประเทศ

description: วิทยานิพนธ์เล่มนี้เป็นการศึกษาเพื่อให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่คนเชื้อสายลาวที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐไทยและรัฐลาวไม่ว่าโดยการเกิด หรือภายหลังการเกิด ซึ่งมีปัญหาการจัดการสิทธิในการรับรองสุขภาวะ จึงทำให้ประสบปัญหาต่าง ๆในการดำรงชีวิตในหลายลักษณะตามมา ผู้ทำวิทยานิพนธ์ ได้ศึกษาและค้นคว้า อีกทั้งได้ทบทวนหลักคิดว่าด้วยการจัดการสิทธิในการรับรองสุขภาวะที่เป็นที่ยอมรับในสังคมนานารัฐ อันนำไปสู่การสรุปข้อกฎหมายและข้อนโยบายของรัฐไทยและรัฐลาว เพื่อจัดการปัญหาทุกขภาวะอันนำไปสู่สุขภาวะของคนเชื้อสายลาวที่มีจุดเกาะเกี่ยวที่แท้จริงกับรัฐไทยและรัฐลาว ผู้ทำวิทยานิพนธ์ได้ศึกษากรณีศึกษาต่าง ๆที่ร้องทุกข์เข้ามายัง “บางกอกคลินิกนิติธรรมศาสตร์” และแสดงเจตนายินยอมที่จะให้ใช้เป็นกรณีศึกษาเพื่อสร้าง “ต้นแบบองค์ความรู้ในการจัดการปัญหาต่าง ๆหรือสร้างสุขภาวะ” กรณีศึกษามีอยู่ 2 ลักษณะ กล่าวคือ (1) กรณีของคนเชื้อสายที่เกิดในประเทศลาวอาศัยอยู่ในประเทศไทย และ (2) กรณีของคนเชื้อสายลาวที่เกิดและอาศัยอยู่ในไทย จากกรณีศึกษาดังกล่าวทำให้ผู้ทำวิทยานิพนธ์ อาจสรุปสาเหตุที่ทำให้มนุษย์ดังกล่าวประสบปัญหาทุกข์ภาวะ ตลอดจนความเป็นไปได้ในการจัดการสิทธิในการรับรองสุขภาวะดังกล่าว อีกทั้งยังสามรถเสนอประเด็นการพัฒนาข้อกฎหมายและข้อนโยบายในการจัดการสิทธิในการรับรองสุขภาวะของคนเชื้อสายที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐไทยและรัฐลาว ซึ่งทั้งหมดที่กล่าวมานั้นปรากฏในบทที่ 1 ฐานความคิดทางทฤษฎี ผู้ศึกษาวิทยานิพนธ์ค้นพบว่า หลักคิดในการนิยามและการจำแนกคนเชื้อสายลาวที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย ในทางปฏิบัติของนานารัฐเพื่อจำแนกมนุษย์ ที่ปรากฎตัวบนดินแดนของรัฐตน โดยทั่วไปจะใช้บุคคลตามกฎหมายระหว่างประเทศแผนกคดีบุคคล ประกอบด้วยหลักบุคคลและหลักดินแดน เมื่อบุคคลปรากฎตัวในรัฐใดย่อมมีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐนั้น หมายความว่า ย่อมเป็นผู้ทรงสิทธิตามกฎหมายเอกชนบนดินแดนที่ปรากฎตัวรวมทั้งรัฐเจ้าของตัวบุคคลของบุพการีด้วย ดังนั้น รัฐอธิปไตยที่มีจุดเกาะเกี่ยวที่แท้จริงกับมนุษย์ ย่อมมีหน้าที่รับรองตัวบุคคลไม่ว่าโดยการเกิด หรือภายหลังการเกิด โดยการใช้กฎหมายทะเบียนราษฎร ดังนั้น ในรัฐหนึ่งๆ จึงมีทะเบียนคนชาติและทะเบียนคนต่างด้าวเมื่อมนุษย์ที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐตั้งแต่สองรัฐขึ้นไปจึงทำให้มนุษย์ มีสองทะเบียนราษฎรกล่าวคือ มีรัฐเจ้าของตัวบุคคลตั้งแต่สองรัฐขึ้นไป หรือเมื่อไม่รับการรับรองตัวบุคคลโดยรัฐอำนาจอธิปไต จึ่งกลายเป็นคนไร้รัฐไร้สัญชาติ ดังนั้น การปรากฎตัวของคนเชื้อสายในประเทศไทยต่างก็ใช้กฎหมายการทะเบียนราษฎรของรัฐไทยและรัฐลาวในการรับรองสภาพตามธรรมชาติของคนเชื้อสายลาวที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐไทยและรัฐลาว รัฐอาจจะรับรองในฐานะคนชาติหรือต่างด้าว ทั้งโดยการเกิดและภายหลังการเกิด ดังนั้นการเพิ่มชื่อในทะเบียนราษฎรของรัฐจึงมีความจำเป็นในการขจัดความไร้รัฐนำไปสู่ความเป็นไปได้ในการจัดการสิทธิในสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวในประเทศไทยซึ่งประเด็นต่าง ๆจะปรากฏในบทที่ 2 วิทยานิพนธ์เล่มนี้มุ่งไปศึกษา “พันธกรณีของรัฐเจ้าของตัวบุคคลในการรับรองสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย” ข้อค้นพบจากการศึกษา ก็คือ รัฐไทย และรัฐลาวมีพันธกรณีตามกฎหมายระหว่างประเทศ ทั้งที่ “ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร” และ “เป็นลายลักษณ์อักษร” ที่ผูกพันทั้งรัฐไทยและรัฐลาว ในการรับรองสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐไทยและรัฐลาว โดยเฉพาะในกรณีที่ทั้งรัฐไทยและรัฐลาวมีสถานะเป็น “รัฐเจ้าของตัวบุคคล (Personal State)”ของคนเชื้อสายลาวดังกล่าว การรับรองสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยโดยหลักกฎหมายระหว่างประเทส “ไม่เป็นลายลักษณ์อักษร” อาจมีหลายแนวคิดในจัดการสิทธิในการรับรองสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวในประเทศไทย วิทยานิพนธ์เล่มนี้มุ่งไปศึกษา “ความเป็นไปได้ในการรับรองสิทธิในสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย” ดังนั้น จึงกลับมาทบทวนสาเหตุที่ทำให้มนุษย์ที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐไทยและรัฐลาวหรือรัฐที่สาม ที่มีความเป็นไปได้ในการรับรองสิทธิในสุขภาวะตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันทั้งที่เกิดในไทยและเกิดในลาวซึ่งอาศัยอยู่ในประเทศไทย โดยจะนำเสนอหลักกฎหมายที่จะใช้ในการจัดการสิทธิในสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยการรับรองสถานะบุคคลในสถานการณ์ทั่วไปตามกฎหมายเอกชนและการจัดการการรับรองสถานะบุคคลในสถานการณ์ทั่วไปตามกฎหมายมหาชน นอกนี้ยังมีการจัดการสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐานซึ่งเป็นไปตามธรรมชาติของมนุษย์ สำหรับมนุษย์ที่อาศัยอยู่ในประเทศไทยมักมีปัญหาสิทธิมนุษยชน 5 เรื่อง เช่น ศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ การศึกษา สุขภาพ การเดินทาง การก่อตั้งครอบครัว อีกทั้งยังต้องจัดการสิทธิในการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อให้มนุษย์ได้ทำงาน ประกอบธุรกิจ รวมทั้งการถือครองทรัพย์สิน และความสามารถ ในการทำนิติกรรมสัญญา มนุษย์ที่มีจุดเกาะเกี่ยวกับรัฐไทยและรัฐลาวหรือรัฐที่สาม ที่มีความเป็นไปได้ในการรับรองสิทธิในสุขภาวะในการมีส่วนร่วมไม่ว่าจะเป็นการมีส่วนร่วมทางนิติบัญญัติ การมีส่วนร่วมทางบริหาร และส่วนร่วมทางตุลาการ นอกจากนั้น ต้องได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายไม่ว่าจะเป็นกระบวนการยุติธรรมทางศาลหรือกระบวนการยุติธรรมนอกศาล ซึ่งทั้งหมดนี้ปรากฎในบทที่ 4 วิทยานิพนธ์เล่มนี้จบการศึกษาด้วยการเสนอในบทสรุปและข้อเสนอแนะถึง “ท่าทีของประเทศไทย ประเทศสาธารณะรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวและประชาคมระหว่างประเทศในการรับรองสุขภาวะของคนเชื้อสายลาวที่อาศัยอยู่ในประเทศไทย”