DOI: 10.17026/dans-xmc-ht23
title: Landgoed Erichem te Erichem

description: &lt;p&gt;KSP Archeologie heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase (IVO-(O)verig); booronderzoek) uitgevoerd voor de locatie aan de Mierlingsestraat, Erichemsewal en Erichemseweg in Erichem (gemeente Buren). Het onderzoek is uitgevoerd voor de aanvraag van een bestemmingsplanwijziging voor de aanleg van het geplande landgoed Erichem met bijbehorende sociale woningbouw.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het doel van het archeologische bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Op basis van de landschappelijke ligging op de Erichem stroomgordel, de nabij gelegen Avezaath-Buren stroomgordel en de archeologische AMK-terreinen, onderzoeksmeldingen en vondstlocaties uit de omgeving is aan het noordwestelijke kwart van het plangebied een onbekend verwachting voor vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het Laat-Paleolithicum tot en met Midden-Neolithicum toegekend. Aangezien de Erichem stroomgordel de pleistocene ondergrond heeft geërodeerd geldt voor het overgrote deel van het plangebied geen verwachting meer voor aan het overgrote deel van het plangebied vuursteenvindplaatsen van jager-verzamelaars uit het Laat-Paleolithicum tot en met Midden-Neolithicum. Aan het overgrote deel van het plangebied is een middelhoge tot hoge verwachting toegekend op het aantreffen van nederzettingsresten vanaf het Laat-Neolithicum tot en met de Late IJzertijd (vroeg). Aan het noordwestelijke kwart van het plangebied is een lage dan wel hoge archeologische verwachting toegekend voor deze periode, afhankelijk of er geen dan wel oeverafzettingen van de Erichem stroomgordel aanwezig zijn. Aan het overgrote deel van het plangebied is een hoge verwachting toegekend voor het aantreffen van nederzettingsresten vanaf de Midden-IJzertijd tot en met de Midden-Romeinse Tijd wat de kom- en oeverafzettingen betreft van de Avezaath-Buren stroomgordel, die zijn afgezet op de Erichem stroomgordel. Aan het noordwestelijke kwart van het plangebied is een lage dan wel hoge archeologische verwachting toegekend voor deze periode, afhankelijk of er geen dan wel oeverafzettingen van de Erichem stroomgordel aanwezig zijn. Aan het overgrote deel van het plangebied is een middelhoge tot hoge verwachting toegekend voor het aantreffen van nederzettingsresten vanaf de Laat-Romeinse Tijd tot en met de Vroege Middeleeuwen in de komafzettingen van de Linge, Lek en Waal gelegen op de kom- en eventueel aanwezige oeverafzettingen van de Avezaath-Buren stroomgordel die zijn afgezet op de oever- en beddingafzettingen van de Erichem stroomgordel. Aan het noordwestelijke kwart van het plangebied is een lage dan wel hoge archeologische verwachting toegekend voor deze periode, afhankelijk of er geen dan wel oeverafzettingen van de Erichem stroomgordel aanwezig zijn. Aan het gehele plangebied is een lage verwachting toegekend voor het aantreffen van archeologische resten vanaf de Late Middeleeuwen en de Nieuwe Tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vervolgens is deze verwachting getoetst door middel van een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Uit het booronderzoek is gebleken dat de aangetroffen bodem aan het maaiveld een poldervaaggrond betreft, die zich gevormd heeft in komafzettingen. Op diepere niveaus zijn laklagen aangetroffen in de komkleien die duiden op een beginnende bodemvorming. Laklagen in komkleigebieden zijn vrij nat en ongeschikt voor bewoning. Op de voor bewoning gunstige locaties, zoals oever- en beddingafzettingen van stroomgordels en crevasseafzettingen zijn geen bodems aangetroffen die een aanwijzing zouden kunnen vormen dat deze gronden geschikt waren voor bewoning. Ook zijn er geen loopniveaus, afvallagen of fosfaatverkleuringen waargenomen in de boringen die een aanwijzing kunnen zijn dat er een vindplaats in de buurt aanwezig is. Uit een eerder door Econsultancy uitgevoerde begeleiding in de directe omgeving van het plangebied, blijkt dat in de directe omgeving van het plangebied geen archeologische vindplaats wordt verwacht. Op grond daarvan en het door KSP uitgevoerde onderzoek wordt de kans klein geacht dat er binnen het plangebied een archeologische vindplaats aanwezig is. Uitzondering hierop betreft vindplaatsen van jagers-verzamelaars uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Midden-Neolithicum voor het noordwestelijke kwart (komgebied) van het plangebied ten noordwesten van de Erichem stroomgordel. Hiervoor wordt de onbekende verwachting gehandhaafd, aangezien deze afzettingen op 6,0-7,0 m -mv worden verwacht en tijdens het booronderzoek (maximaal tot 4,0 m -mv) niet zijn bereikt en ook buiten de ontgravingsdiepte vallen van de aan te leggen waterpartijen. Voor de in het bureauonderzoek opgestelde specifieke verwachtingen om vindplaatsen aan te treffen vanaf het Laat-Neolithicum tot en met de Midden-Romeinse Tijd, gekoppeld aan de actieve sedimentatiefasen van de stroomgordels van Erichem en Avezaath-Buren, betekent dit dat deze bijgesteld kunnen worden naar laag. Dit geldt ook voor vindplaatsen vanaf de Laat-Romeinse tijd tot en met de Vroege Middeleeuwen toen deze stroomgordels niet meer actief waren. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit de Volle Middeleeuwen tot en met de Nieuwe tijd bij te stellen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de voor bewoning gunstige locaties, oever- en beddingafzettingen van stroomgordels en crevasseafzettingen zijn geen bodems aangetroffen die een aanwijzing zouden kunnen vormen dat deze gronden geschikt waren voor bewoning. Ook zijn er geen loopniveaus, afvallagen of fosfaatverkleuringen waargenomen in de boringen die een aanwijzing kunnen zijn dat er een vindplaats in de buurt aanwezig is. Uit het onderzoek van Diependaal et al. (2013) blijkt dat de verwachte vindplaats ruim buiten de grenzen van huidige plangebied van het landgoed ligt. Op grond van bovenstaande wordt de kans dat een vindplaats binnen het plangebied aanwezig is laag ingeschat. Daarom adviseert KSP Archeologie geen archeologisch vervolgonderzoek.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het bevoegd gezag heeft het advies deels overgenomen. Er zijn twee zones die naar aanleiding van dit onderzoek verder vrijgesteld kunnen worden van aanvullend archeologisch onderzoek: 1. Het noordelijke deel van het landgoed. Dat is de lijn ten noorden van boringen 6, 15 en 33. Het veldonderzoek bevestigt de bestaande paleografische modellen en de zanddieptekaart. In het komdek van de Linge worden geen vindplaatsen verwacht. 2. De zuidoostelijke zone (perceel Buren Q566) met 14 sociale woningen direct ten zuiden van de Mierlingsestraat. De oeverzone begint op een diepte van ca 1 m –mv. Bewoningssporen zijn hier in principe niet te verwachten. Deze worden gelet op het onderzoek van Econsultancy uit 2013 eerder noordwestelijker verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het bevoegd gezag heeft besloten, in samenspraak met de initiatiefnemer, de ontwikkelaar en de uitvoerder van het onderzoek om een aanvullend booronderzoek voor het zuidelijke deel van het landgoed uit te laten voeren. Enerzijds gaat het onderzoek verder in op het verloop en de ontwikkeling van de crevassegeul, anderzijds kunnen vragen over aan- dan wel afwezigheid van vindplaatsen in het gebied beter worden beantwoord. Met dit aanvullende onderzoek kan gemeente Buren een uitspraak doen over de omgang met archeologie in dit gebied en over eventuele behoudenswaardige vindplaatsen uit de periode Laat- Neolithicum Romeinse tijd. Voor het aanvullend booronderzoek dient een plan van aanpak opgesteld te worden.&lt;/p&gt;