DOI: 10.17026/ar/7mfoly
title: Archeologisch onderzoek uitbreiding transformatorstation en netuitbreiding te Geertruidenberg, gemeente Geertruidenberg
title: Bureauonderzoek

description: In opdracht van TenneT B.V. heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd naar de locatie TenneT te Geertruidenberg, gemeente Geertruidenberg. De aanleiding voor dit onderzoek is het plaatsen van een extra vermogenstransformator op het nieuw te realiseren veld 26. Om de transformatoren op veld 25 (in aanbouw) en 26 te koppelen aan het bestaande 150 kV station Geertruidenberg (GT380), zijn twee nieuwe 150 kV kabelverbindingen noodzakelijk met een lengte van circa 1 kilometer. Daarnaast is het voornemen om op GT150 twee nieuwe kabelvelden te realiseren. 

Het plangebied ligt in de Archeoregio Zeeuws Kleigebied maar er is sprake van een uitloper van een grote dekzandrug in de noordelijke helft van het plangebied. Uit eerder onderzoek is gebleken dat er een kleine kans is op het aantreffen van archeologische resten uit het Laat Paleolithicum tot en met het Neolithicum. Gezien de vernatting van het landschap is het mogelijk dat de regio in het Neolithicum echter al minder aantrekkelijk werd voor bewoning. Eventuele oudere resten zullen zich vermoedelijk op de oude dekzandrug in de noordwestelijke deel van het plangebied hebben bevonden, maar zijn vermoedelijk grotendeels verspoeld in latere periodes, en worden niet meer in situ verwacht. Er zijn ook geen aanwijzingen voor menselijke bewoning van de Bronstijd t/m de Vroege Middeleeuwen, al kunnen losse vondsten uit deze periodes niet worden uitgesloten.

In het gebied rond GT380 en langs de weg Peuzelaar geldt een hoge trefkans op het aantreffen van archeologische resten tot de vroege 15e eeuw. Hier heeft volgens eerder onderzoek een omgrachte hofstede (Huis Drimmelen?) gelegen met iets ten noorden ervan de Sint-Joostkapel. Er zijn historische aanwijzingen dat hier mogelijk ook een klooster is gesticht. Tijdens de Sint-Elisabethsvloeden van 1421 en 1422 is het gebied echter grotendeels onder water komen te staan en lijkt het te zijn verlaten. Op kaarten uit de 16e eeuw wordt alleen de latere Stadsweg afgebeeld samen met een aftakking (Kleine Peuzelaar) richting het noorden, maar is geen sprake meer van bebouwing. Beide oude wegen zijn meer dan 450 jaar in gebruik gebleven en nu nog deels in het landschap herkenbaar. De archeologische verwachting voor de Nieuwe Tijd wordt hoog geacht voor beide oude wegen. Vanaf de vroege 19e eeuw was er pas weer sprake van bebouwing langs de oude Stadsweg, nu Peuzelaar genoemd, en de archeologische verwachting op andere bewoningsresten uit deze periode is laag.

In het deelgebied Tracéstudie zijn veenlagen afgezet, vermoedelijk vanaf het Neolithicum. Hierboven zijn mogelijk overstromingslagen (kleilagen) van de stormvloeden uit de Middeleeuwen zichtbaar, maar vanaf de 16e eeuw is het gebied ook enkele malen als inundatiegebied gebruikt. In de zuidelijke helft van dit deelgebied en in deelgebied GT150 worden met name vondsten uit de Nieuwe Tijd verwacht die samenhangen met de vóór 1593 opgeworpen schans Steelvliet, die later Steelhoven en Koeschans werd genoemd. In het oosten van deelgebied Tracéstudie en langs de oude Stadsweg/Peuzelaar worden archeologische resten verwacht die samenhangen met andere, in 1593 aangelegde vestingwerken en de iets latere Middelschans. Uit historische bronnen is bekend dat de (latere) Koeschans zowel in 1593 als in 1793 belegerd werd, en op het Actueel Hoogtebestand Nederland zijn mogelijk structuren te zien die samenhangen met de verdediging en/of belegering van deze schans. Op basis van historisch kaartmateriaal kan worden vermoed dat zich ten noordwesten van de Peuzelaar ook gevechtshandelingen hebben afgespeeld, maar de exacte locatie hiervan is moeilijk te achterhalen. 

Omdat in deze fase van de planontwikkeling de exacte aard, omvang en diepte van de mogelijke bodemingrepen nog niet bekend zijn is, wordt hier een generiek advies opgesteld voor de deelgebieden. 

Voor het deelgebied tracéstudie wordt geadviseerd een inventariserend veldonderzoek uit te voeren in de vorm van een verkennend booronderzoek daar waar graafwerkzaamheden zullen plaatsvinden in het deelgebied tracéstudie. Het aantal boringen en de diepte van de boringen moet nader worden vastgelegd in een op te sletten Plan van Aanpak zodra de exacte plannen bekend zijn. 

Voor het gebied van GT380 wordt een verkennend booronderzoek geadviseerd bij verstoringen dieper dan 2,5 meter onder maaiveld (conform het advies uit het eerder uitgevoerde booronderzoek door Antea Group). 

Voor het gebied GT150 wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd omdat het binnen de vrijstellingsgrenzen van het bestemmingsplan valt en bovendien boven een ophogingspakket van circa 4 m dik gelegen is. 

Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden toch onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de minister verplicht (vondstmelding via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.