DOI: 10.17026/ar/3pwsy9
title: Bureau- en booronderzoek Beneluxweg te Zuidbroek, gemeente Midden-Groningen (GR)

description: Advies
MUG Ingenieursbureau b.v. adviseert om geen vervolgonderzoek uit te voeren. De hoge archeologische verwachting geldt specifiek voor de afzettingen onder de Dollardklei. Door het huidige onderzoek wordt deze verwachting bekrachtigd. Aangezien de Dollardkleiafzettingen in de boringen tot een diepte van minimaal 1,65 m-mv reiken, wordt hier geadviseerd om bodemingrepen tot een diepte van 1,35 m-mv toe te staan. Tegen de geplande bodemingrepen, die een maximale diepte van 0,65 m-mv hebben, zijn dan ook geen bezwaren.

Onderzoek
Aanleiding tot het hier beschreven archeologische bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen zijn de plannen voor de bouw van een bedrijfspand. De geplande ingrepen hebben een maximale diepte van 0,65 m-mv. Door deze werkzaamheden worden mogelijk archeologische resten bedreigd. Conform de Erfgoedwet is het onderzoeksgebied eerst onderzocht op de aanwezigheid van archeologische waarden.

Uit het bureauonderzoek komt naar voren dat het onderzoeksgebied op de overgang van hogere pleistocene zandgronden naar een zeekleigebied ligt. Op de geomorfologische kaart is het onderzoeksgebied gekarteerd in een vlakte van getij-afzettingen van Dollardklei. Onder deze afzettingen is vanaf een diepte van 40 tot 80 cm-mv pleistoceen dekzand aanwezig, waarin zich een humuspodzol kan hebben ontwikkeld. In de wijdere omgeving van het onderzoeksgebied zijn vondsten uit de periode van het mesolithicum tot en met de vroege ijzertijd aangetroffen. Vermoedelijk werd het gebied in de daaropvolgende periode vanwege het optrekkende hoogveen verlaten. Vanaf de late middeleeuwen werden de veengebieden ontgonnen en raakte ook de omgeving van Zuidbroek weer bewoond. Uit de directe omgeving van het onderzoeksgebied zijn bewoningssporen bekend die vermoedelijk dateren uit de tweede helft van de 12e eeuw. Aan het begin van de 16e eeuw vonden er vanuit de Dollard grote overstromingen plaats en werd in de omgeving van het onderzoeksgebied een pakket Dollardklei afgezet. De directe omgeving van het onderzoeksgebied werd toen verlaten. Op historisch kaartmateriaal is alleen nog bewoning ter plekke van de huidige dorpskern zichtbaar. De directe omgeving van het onderzoeksgebied werd in gebruik genomen als agrarisch gebied. Voor de bodemlagen onder de Dollardklei geldt in het onderzoeksgebied een hoge archeologische verwachting.

Uit het booronderzoek komt naar voren dat onder een recent opgebracht kleipakket van minstens 90 cm dik en een verrommelde kleilaag van boven naar onder Dollardklei, veen en dekzand aanwezig zijn. In het pleistocene dekzand is een zwak tot matig ontwikkelde humuspodzol aanwezig. Dit wil zeggen dat het gebied in de prehistorie voldoende droog moet zijn geweest om in de top van het dekzand archeologische resten te kunnen verwachten. Op het grotendeels ontgonnen veenpakket kunnen daarnaast resten uit de late middeleeuwen aanwezig zijn. In twee boringen zijn op de overgang van de Dollardklei naar het veen keramiekresten gevonden. Het fragment uit boring 1 is echter ondetermineerbaar en de twee fragmenten uit boring 4 blijken afkomstig van een drainagebuis. In de boringen zijn geen aanwijzingen voor de aanwezigheid van kleiwinningsputten aangetroffen.

Het bevoegd gezag, gemeente Midden-Groningen, heeft het bovenstaande advies goedgekeurd. De 
provincie Groningen, de eigenaar van de vondsten, gaat akkoord met het voorstel het verzamelde vondstmateriaal niet te deponeren.

Het voorliggende onderzoek is met de grootst mogelijke zorg uitgevoerd. Indien onverhoopt toch archeologische waarden aanwezig blijken te zijn binnen de vrijgegeven gebieden, wijzen wij op de wettelijke meldingsplicht hiervan (artikel 5.10 van de Erfgoedwet) om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: “Degene die anders dan bij het verrichten van opgravingen een vondst doet waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een archeologische vondst betreft, meldt dit zo spoedig mogelijk bij Onze Minister”. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, in casu de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (vondstmelding via ARCHIS). De melding kan ook bij de provincie of gemeente gedaan worden (zie colofon voor contactgegevens).