DOI: 10.17026/dans-zqw-qw68
title: A-19.0084 Valburg, Molenhoekplein

description: &lt;p&gt;In opdracht van Gemeente Overbetuwe heeft BAAC een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in plangebied Molenhoekplein te Valburg gemeente Overbetuwe. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van een sporthal en kantine in het plangebied waarbij een gerede kans bestaat dat archeologische waarden vernietigd zullen worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied Molenhoekplein in Valburg ligt op of in de nabijheid van de flank van (begraven) rivierduinafzettingen. Hier zijn twee proefsleuven aangelegd. De bodemkundige situatie verschilt in de proefsleuven, wat verklaard zou kunnen worden doordat de top van het rivierduinzand naar het zuidwesten schuin afloopt. Werkput 1 ligt hoger op de rivierduin, waardoor het vlak is aangelegd op het rivierduinzand (8,20m +NAP). Werkput 2 ligt lager op de rivierduin waar door een meanderend riviersysteem lagen komklei zijn afgezet. Hier is het vlak aangelegd bovenin deze komklei, waar sporen zichtbaar waren (8,26 m +NAP). De onderliggende afzettingen zijn waargenomen in verdiepte profielen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn sporen en vondsten uit verschillende perioden aangetroffen. Op basis hiervan zijn vier vindplaatsen vastgesteld. Omdat de aangetroffen (paal)kuilen nauwelijks vondstmateriaal bevatte en het meeste materiaal afkomstig was uit de greppels en bodemlagen, is de datering van de sporen onzeker.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 1 betreft een laklaag die in de verdiepte profielen van werkput 2 is aangetroffen. Deze laag bevindt zich in werkput 2 op ongeveer 150 cm –mv (7,65+NAP), is circa 30 cm dik, heeft een (donker) blauwgrijze kleur en wordt op basis van de dikte, kleur en stratigrafische correlatie geïnterpreteerd als de laag van Wijchen. Bij de aanleg van de verdiepte profielen is een scherf handgevormd aardewerk met een bronstijd/ijzertijd datering in deze laag aangetroffen. Het advies van BAAC is om vindplaats 1 te beschermen middels behoud in situ en indien dit niet mogelijk is door behoud ex situ door middel van een opgraving. De vindplaats is (nog) niet te begrenzen, maar het is wel bekend dat het betreffende niveau zich op circa 7,65 +NAP bevindt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 2 bestaat uit de (onderkant van) paalkuilen, kuilen en enkele greppels met een mogelijke (laat-) Romeinse datering. In werkput 1 zijn een aantal kuilen en paalkuilen aangetroffen, waarvan de datering onzeker is. Op basis van een fragment aardewerk in één van de paalkuilen wordt voorlopig een Romeinse datering aangehouden. In deze werkput zijn ook twee greppels aangetroffen die op basis van aangetroffen aardewerk uit de Romeinse tijd kunnen dateren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In werkput 2 is in twee van de profielen (meest zuidelijk) boven de (ijzertijd) laklaag een komafzetting aangetroffen waarin Romeins vondstmateriaal is aangetroffen. Het advies van BAAC is om vindplaats 1 te beschermen middels behoud in situ en indien dit niet mogelijk is door behoud ex situ door middel van een opgraving. De te behouden vindplaats is (nog) niet te begrenzen, maar het is wel duidelijk dat de sporen zich aan de oostzijde van het plangebied bevinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 3 bestaat slechts uit één spoor, aangetroffen in het zuiden van werkput 2. In dit spoor zijn twee fragmenten aardewerk aangetroffen met dateringen in de 13e eeuw en 750-900. Beide dateringen zijn onzeker (zie 3.3). Omdat de vindplaats slechts uit één spoor bestaat, is het advies van BAAC om vindplaats 3 vrij te geven (geen vervolgonderzoek). Sporen uit dezelfde periode die bij de opgraving van vindplaats 1 en 2 worden aangetroffen, dienen wel te worden onderzocht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vindplaats 4 bestaat uit greppels uit de late middeleeuwen/ nieuwe tijd, die waarschijnlijk onderdeel zijn van een percellering en een rij paalkuilen uit de nieuwe tijd die ook binnen dit patroon lijken te passen. Omdat tijdens het proefsleuvenonderzoek de aanwezigheid en oriëntatie van de greppels al is vastgelegd en verder nauwelijks sporen zijn aangetroffen, is het advies van BAAC om vindplaats 4 vrij te geven (geen vervolgonderzoek). Sporen uit dezelfde periode die bij de opgraving van vindplaats 1 tot en met 3 worden aangetroffen, dienen wel te worden onderzocht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies/strategie voor vervolgonderzoek Uit de uitwerking van de onderzoeksresultaten is gebleken dat de behoudenswaardige vindplaatsen 1 en 2 op basis van het proefsleuvenonderzoek niet zijn te begrenzen. De belangrijkste oorzaak hiervan is het sterke verloop van de flank van de rivierduin binnen het plangebied (zie 3.1) en de hoge grondwaterstand die de aanleg van diepere vlakken onmogelijk maakt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In principe zou het hele plangebied als behoudenswaardig aangemerkt kunnen worden vanwege de intacte bodemopbouw met vondsten uit verschillende perioden en de aanwezigheid van sporen. Op basis van de twee gegraven proefsleuven is echter nog veel onduidelijk over de bodemopbouw, de aanwezigheid van de laklaag en het verloop van het niveau waarop Romeinse sporen aangetroffen kunnen worden. Uitgangspunt is dat in ieder geval het oostelijke deel van het plangebied (rondom werkput 1) in aanmerking komt voor een opgraving. Gezien de overlast van water dat al op het niveau van de sporen tijdens het proefsleuvenonderzoek is ervaren, is het aan te bevelen vervolgonderzoek met bronbemaling uit te voeren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorgesteld wordt om tijdens een vervolgonderzoek als eerste een dwarssleuf over de proefsleuven en de hele breedte van het plangebied aan te leggen, met als doel het in kaart brengen (dmv profielkolommen) van de helling van de flank van de rivierduin en de daarop aanwezige vegetatiehorizont. Tevens kan deze sleuf uitsluitsel geven over de verstoring van de vindplaats door de gesloopte bebouwing ten oosten van werkput 1. In verband met de beoogde diepte van verdiepte profielen (veiligheid) en een betere leesbaarheid van het archeologisch vlak, wordt uitgegaan van een sleuf met een minimale breedte van 4m.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Aan de hand van deze gegevens wordt ter plaatse, in overleg met de (adviseur van) de bevoegde overheid, een beslissing genomen over de vervolgstrategie. Als voorlopige minimale begrenzing van de op te graven zone geldt boorpunt 3 uit het vooronderzoek ten westen van werkput 1 (zie 3.1) en de locatie van de mogelijke verstoring door het woonhuis ten oosten van werkput 1.&lt;/p&gt;