DOI: 10.17026/ar/r8gnqx
title: Plangebied Vianen Noord en West te Vianen, Gemeente Vijfheerenlanden
title: archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: RAAP-RAPPORT 6359

description: &lt;/p&gt;
In opdracht van Circet Nederland Veenendaal heeft RAAP in februari 2023 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Vianen Noord en West te Vianen in de Gemeente Vijfheerenlanden. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
• Vanaf 8 m -mv geldt een onbekende verwachting voor de aanwezigheid van resten van tijdelijke kampementen van jagers-verzamelaars uit de steentijd. Dit niveau wordt door de geplande ingrepen niet geraakt.
• Vanaf het niveau van het maaiveld tot circa 5 m -NAP geldt ter plaatse van de stroomgordels in de bodem een hoge verwachting voor de aanwezigheid van resten van bewoning door landbouwers uit de periode vanaf het vroeg neolithicum tot recent.
• In het zuidoosten van het plangebied, rond de A2 en de westelijke Parallelweg, is een zone aanwezig waar resten van de inrichting van het landschap voor militaire doeleinden kunnen worden verwacht.
• In een groot deel van het plangebied is waarschijnlijk sprake van een ophoogpakket van 30 tot 50 cm dik.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. Dit – en de uitvoering van vervolgonderzoek – is te voorkomen door de geplande ingrepen zoveel als mogelijk uit te voeren op plekken waar de bodem reeds is verstoord ten behoeve van kabels en leidingen.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Daar waar ingrepen niet in bestaande kabel- en leiding tracés vallen maar in ongeroerde grond en waar het verplaatsen van ingrepen niet mogelijk is, wordt geadviseerd om in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Om de gespecificeerde verwachting te toetsen, wordt op basis van de huidige plannen vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een karterende fase van inventariserend veldonderzoek in de zones met een archeologische dubbelbestemming. Delen van het plangebied waar reeds archeologisch veldonderzoek is uitgevoerd en waar een duidelijk advies om geen verder vervolgonderzoek te laten uitvoeren uit voortkwam, worden van dit advies uitgezonderd.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Doel van het vervolgonderzoek is in eerste instantie de opbouw van de bodem te bepalen, eventuele verstoringen vast te stellen en in onverstoorde bodem archeologische resten op te sporen.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Gezien de omvang van de geplande ontgravingen, de omvang van de aanwezige verstoringen en het feit dat ze op de openbare weg plaats vinden, adviseren wij dit karterend onderzoek uit te voeren in de vorm van een archeologische begeleiding binnen de grenzen van de civieltechnische ontgravingen.Daarbij wordt in eerste instantie bepaald of zich archeologische resten in de bodem bevinden (karteren). Worden deze aangetroffen dan wordt bepaald of ze de moeite van het documenteren en veiligstellen waard zijn (waarderen) om vervolgens opgegraven te worden waar dat zo blijkt te zijn.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Aangezien de sleuven naar verwachting slechts ongeveer 30 cm breed zijn en 60 cm diep –dus voor een groot deel binnen het aanwezige ophoogpakket kunnen vallen – en daardoor nauwelijks mogelijkheden tot het doen van waarnemingen bieden, en omdat de persingen en gestuurde boringen in het geheel geen waarnemingsmogelijkheden bieden, wordt geadviseerd de begeleidingen alleen uit te voeren ter plaatse van de in- en uittredepunten van de gestuurde boringen die in ongeroerde grond (buiten een 1 m brede strook aan weerszijden van bestaande kabels en leidingen) worden uitgevoerd. Het gaat daarbij in principe om 153 gestuurde boringen, waarvan 119 binnen een dubbelbestemming vallen en 34 óf niet binnen een dubbelbestemming vallen, óf binnen een reeds volledig onderzocht gebied waar geen verder onderzoek noodzakelijk is.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
De ontgravingen door deze in- en uittredepunten bieden wél goede waarnemingsmogelijkheden. Van de 119 gestuurde boringen met een advies voor vervolgonderzoek, kan dus tijdens de uitvoering nog blijken dat de bodem reeds verstoord is, en verder onderzoek onnodig.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Daarnaast wordt geadviseerd om álle gegraven ingrepen archeologisch te laten begeleiden, óók daar waar geen vervolgonderzoek is geadviseerd en zelfs in verstoorde grond, in zones van 50 m rond een kerk, klooster of bekende graflocatie, waar een kans bestaat op de aanwezigheid van menselijke resten in de bodem. Wanneer deze worden aangetroffen, kunnen ze worden gedocumenteerd en geborgen, ook wanneer ze niet meer in context liggen (en de kans daarop is groot) en in archeologische zin mogelijk relatief weinig tot geen inhoudelijke kennis opleveren. Het is echter niet wenselijk aangetroffen menselijke resten niet ordentelijk te bergen. Zo wordt ook voorkomen dat menselijke resten gaan ‘zwerven’ en mogelijk in een later stadium leiden tot onnodig forensisch onderzoek.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Bij archeologische begeleiding loopt een archeoloog of archeologisch team mee tijdens de civiele werkzaamheden. Doorgaans wordt in de planning van deze werkzaamheden rekening gehouden met enige flexibiliteit, zodat de werkzaamheden – bijvoorbeeld op een andere locatie – kunnen doorgaan als de archeologen op de ene plek aangetroffen vondsten aan het waarderen of documenteren zijn. Archeologische begeleiding vindt plaats op basis van een door de overheid goedgekeurd Programma van Eisen.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
In het overige deel van het plangebied – waar dus geen dubbelbestemming geldt, of waar als resultaat van archeologische veldonderzoeken in het verleden verder archeologisch onderzoek onnodig werd geacht – wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen, behoudens de begeleiding op plekken waar menselijk botmateriaal kan worden aangetroffen.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de Gemeente Vijfheerenlanden, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
&lt;/p&gt;