DOI: 10.14457/stou.the.2019.102
title: ปัจจัยที่มีผลกำไรสุทธิและความเสี่ยงของสหกรณ์ในประเทศไทย

description: การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) ลักษณะทั่วไปของสหกรณ์ (2) ปัจจัยที่มีผลต่อกำไรสุทธิของสหกรณ์ (3) ความเสี่ยงทางการเงินของสหกรณ์ในประเทศไทย ยกเว้นชุมนุม การศึกษารวบรวมข้อมูลสหกรณ์ จํานวน 5,728 สหกรณ์ จากกรมตรวจบัญชีสหกรณ์กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตั้งแต่เดือนตุลาคม พ.ศ. 2553 ถึงเดือนตุลาคม 2562 รวมระยะเวลา 9 ปี โดยแบ่งสหกรณ์เป็น 7 ประเภท การอธิบายลักษณะทั่วไปของสหกรณ์ จะใช้การวิเคราะห์สถิติเชิงพรรณนา และการศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อกำไรสุทธิของสหกรณ์จะใช้วิธีการวิเคราะห์แบบ Random Effects Regression รวมถึงใช้แบบจําลองความล้มเหลวทางการเงินของ Altman Z - Score ศึกษาความเสี่ยงทางการเงินของสหกรณ์ ผลการศึกษาพบว่า (1) สหกรณ์ในประเทศไทยมีสินทรัพย์เฉลี่ย จํานวน 25,348,913.53 ล้านบาท หนี้สินเฉลี่ย จำนวน 13,984,670.22 ล้านบาท ทุนเฉลี่ย จำนวน 11,364,243.31 ล้านบาท ปริมาณธุรกิจเฉลี่ย จำนวน 20,191,918.75 ล้านบาท และกำไรสุทธิเฉลี่ย จำนวน 780,726.85 ล้านบาท โดยสหกรณ์มีอัตราส่วนผลตอบแทนผู้ถือหุ้น อัตราส่วนหนี้สินต่อทุน อัตราส่วนสภาพคล่อง อัตราส่วนผลตอบแทนจากสินทรัพย์ของสหกรณ์ เท่ากับ 0.17 เท่า 2,06 เท่า 0.99 เท่า และ 0.04 เท่า ตามลำดับ (2) ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ในเชิงบวกกับกำไรสุทธิ ได้แก่ ทุนเรือนหุ้น หนี้สินรวม ทุนของสหกรณ์ ปริมาณธุรกิจรับฝากเงินและปริมาณธุรกิจให้เงินกู้ และปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ในเชิงลบกับกำไรสุทธิ คือ ค่าใช้จ่ายรวม ที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติ 0.05 (3) สหกรณ์อยู่ในเกณฑ์ที่จะไม่ประสบปัญหาความเสี่ยงทางการเงิน คือ สหกรณ์ประมง สหกรณ์อยู่ในเกณฑ์ที่จะประสบปัญหาความเสี่ยงทางการเงิน คือ สหกรณ์การเกษตร สหกรณ์นิคมสหกรณ์บริการ สหกรณ์ออมทรัพย์และสหกรณ์เครดิตยูเนี่ยน โดยมีสหกรณ์ที่ไม่สามารถบอกได้แน่ชัดว่าประสบปัญหาความเสี่ยงทางการเงิน คือ สหกรณ์ร้านค้า || The purposes of this research were to study (1) the general characteristics of cooperatives (2) the factors affecting the net profits of cooperatives and (3) the financial risk of cooperatives in Thailand, excluding the cooperative federation.The study collected data of 5,728 cooperatives, between October 2010 and October 2019, 9 years in total, from the Cooperative Auditing Department, Ministry of Agriculture and Cooperatives, which were divided into 7 types of cooperatives. To explain the general characteristics of cooperatives, the descriptive statistics were utilized, while to study the factors affecting the net profit of cooperatives, the Random Effects Regression model was applied. Also, the financial failure model of Altman’s Z - Score was used to examine the financial risk of cooperatives.The results of the study showed that (1) the cooperatives in Thailand had the average asset of 25,348,913.53 million baht, the average debt of 13,984,670.22 million baht, the average equity of 11,364,243.31 million baht, the average business volume of 20,191,918.75 million baht, and the average net profit of 780,726.85 million baht. Also, the cooperatives’ return on the equity ratio, the debt to equity ratio, the liquidity ratio, and the return on assets were 0.17, 2.06, 0.99 and 0.04, respectively; (2) the factors that had a positive relationship with the net profit were capital stock, total liability, cooperative capital, and business volume of deposit and loan. Concerning factor that had a negative relationship with the net profit, at a statistically significant level of 0.05, it was the total expenses; (3) the cooperative under the financial riskless condition was the fishery cooperative, while the cooperatives under the financial risk condition were the agricultural cooperative, the land settlement cooperative, the service cooperative, the saving cooperative, and the credit union cooperative. Regarding cooperative under the undeterminable risk condition, it was the consumer cooperative.