DOI: 10.17026/dans-xy4-7cqh
title: Eindrapportage archeologisch bureauonderzoek (4824.001) 150 kV kabelverbinding Lutterade en Graetheide

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit de verzamelde aardwetenschappelijke gegevens blijkt dat het plangebied/tracé binnen het Zuid-Limburgse heuvelland ligt en een gunstige ligging had als (tijdelijke) bewoningslocatie voor Jagers-Verzamelaars vanaf het Paleolithicum en voor Landbouwers vanaf het Vroeg-Neolithicum. Specifiek liggen de betreffende lijnelementen voor een groot deel binnen een matig laag gelegen plateauterrasrest, welke ook wel wordt aangeduid als het Tussenterras. Het zuidoostelijke deel van lijnelement B en het uiterst noordelijke deel van lijnelement C liggen binnen een lösswand met hierbinnen nog een droogdal. Het zuidoostelijke deel van lijnelement D ligt binnen een daluitspoelingsrestterras. Lijnelement E en het zuidoostelijke deel van lijnelement F liggen binnen een hoge lössrug, waarmee wordt aangegeven dat het pakket lössafzettingen van aanzienlijke dikte is. Er zijn voornamelijk radebrikgronden tot ontwikkeling gekomen die zowel afgetopt kunnen zijn (door zowel natuurlijke als menselijke invloeden) als bedekt kunnen zijn met colluvium.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De zones van de lösswanden, de zogenaamde gradiëntzones, worden gekenmerkt door zeer intensieve bewoning in alle archeologische tijdvakken, maar met name tijdens de Lineaire Bandkeramische periode, en door de afdekking met colluvium in het dal zijn de archeologische sporen vaak ook relatief goed bewaard gebleven. Vrijwel direct ten zuiden van lijnelement B en ten westen van lijnelement C is een omvangrijk AMK-terrein aangewezen, dat binnen een zone van een lösswand ligt en waar al veel oppervlaktevondsten zijn gedaan van IJzertijd aardewerk en vuurstenen artefacten. Uit de bekende archeologische waarnemingen uit de omgeving van het plangebied blijkt verder dat er veel archeologische resten zijn aangetroffen uit met name het Neolithicum, de IJzertijd Romeinse tijd en de Middeleeuwen en Nieuwe tijd. De aangetroffen archeologische waarnemingen uit het Neolithicum bestaan grotendeels uit vindplaatsen met vuursteenartefacten en Lineair Bandkeramiek. Uit de perioden IJzertijd, Romeinse tijd en de Middeleeuwen bestaan de vindplaatsen vooral uit huis-plaatsen/nederzettingsterreinen, waarbij voornamelijk keramiek is aangetroffen. Resten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd zijn voornamelijk te koppelen aan bekende historische plekken en historische woon-/dorpskernen. &lt;br&gt; &lt;br&gt;Op basis van bovenstaande uitgangspunten heeft het gehele tracé een hoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten van zowel Jagers-Verzamelaars als van Landbouwers. Alleen voor de periode vanaf de vorming van het grootschalige heidegebied van Graetheide (rond de 12e eeuw) is de verwachting laag, op basis van het historisch gebruik van het plangebied/tracé. De archeologische resten worden direct aan het maaiveld of onder een eventueel colluviumdek verwacht (vooral te verwachten in het zuidoostelijke deel van lijnelement B en het uiterst noordelijke deel van lijnelement C). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien er geen colluvium aanwezig is (normale dan wel afgetopte radebrikgronden) is de verwachting dat ondiepe archeologische resten verstoord zijn (zoals vindplaatsen van Jagers-Verzamelaars met ondiepe grondsporen). Dieper ingegraven archeologische grondsporen zijn naar verwachting wel (grotendeels) zijn behouden. Indien er wel colluvium aanwezig, dan zullen archeologische resten en sporen mogelijk beter bewaard zijn gebleven, waarbij de resten vanaf de basis van het colluviumdek kunnen worden verwacht. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies en aanbevolen methode voor het vervolgonderzoek&lt;br&gt;Gezien de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting is binnen het plangebied vervolgonderzoek noodzakelijk om deze te toetsen. Conform de AMZ-cyclus betreft de volgende stap dat er gestart wordt met het uitvoeren van een booronderzoek (zetten van boringen om de 25 meter en langs de hartlijn van het totale tracé), om daarmee de mate van bodemverstoring in kaart te brengen en de dikte van een eventueel colluviumpakket te bepalen. De ervaring leert dat booronderzoek in dit gebied een vertekend beeld kan geven. Uit de praktijk blijkt namelijk dat de lössprofielen soms lastig te interpreteren zijn (bijvoorbeeld doordat de E-horizont verward wordt met colluvium). Daarnaast geldt dat een booronderzoek in de karterende fase alleen een geschikte prospectietechniek is voor het opsporen van sites die zich kenmerken door een archeologische laag of een vondststrooiing met een voldoende hoge dichtheid. Bij andere type sites (met een lage vondstdichtheid (&lt; 40 vondsten/m²) levert een booronderzoek een dusdanig lage opsporingskans op, dat dit geen betrouwbare prospectiemethode is. Ook tijdens het door ARC bv uitgevoerde proefsleuvenonderzoek ten behoeve van de aanleg van de watertransportleiding Susteren-Sweikhuizen, is gebleken dat de spoorzichtbaarheid ter plaatse van de aangetroffen vindplaatsen niet altijd even goed of zelfs slecht was. Door middel van een booronderzoek zullen dergelijke vindplaats zeer moeilijk zo niet onmogelijk op te sporen zijn. Vandaar dat er overwogen kan worden direct een karterend/waarderend proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren, waarbij de voordelen zijn dat: 1) er een beter beeld wordt gegeven in de mate van bodemverstoring en 2) er bovendien direct een goed beeld wordt verkregen voor de aan-/afwezigheid van vindplaatsen binnen het plangebied/tracé.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-08-30