DOI: 10.17026/ar/j88ffw
title: Gemeente Haarlem. Plangebied Kleverlaan 11 te Haarlem
title: Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: BAAC heeft een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd in het plangebied Kleverlaan 11 te Haarlem, gemeente Haarlem. Aanleiding voor het onderzoek is de geplande verbouwing van een bestaand gebouw. Het bestaande gebouw wordt ontdaan van de gevel en krijgt een nieuw uiterlijk en indeling. Daarnaast wordt er een serre aangebouwd. Deze serre treedt buiten de bestaande voetprint. De werkzaamheden, waarbij de bodem tot een maximale diepte van 60 à 80 cm -mv zal worden verstoord, omslaan een gebied van circa 70 m2. Realisatie van de plannen kan leiden tot aantasting of vernietiging van mogelijk aanwezige archeologische waarden. 

Uit het bureauonderzoek is gebleken dat het plangebied deel uitmaakt van de westelijke kustzone van Nederland, die onder invloed van de zeespiegelstijging gedurende de loop van het Holoceen is ontstaan. Vanaf circa 5000 jaar BP tot circa 2500 jaar BP is een serie parallel aan elkaar gelegen strandwallen gevormd, waarop zich de zogenaamde Oude Duinen hebben gevormd. Het plangebied bevindt zich op de strandwal van Haarlem, welke zich rond 4800 jaar BP heeft gevormd. Bij eerder onderzoek is naar voren gekomen dat het gebied zich in een overgangszone van de lager gelegen strandvlaktes in het westen naar de hoger gelegen strandwal in het oosten bevindt. Op de natuurlijke afzettingen zijn sporen gevonden van beakkering uit het laat-neolithicum B. Tegen het begin van de late bronstijd werd het terrein te nat voor bewoning en kon in de lager gelegen delen een dik veenpakket ontstaan. Het plangebied en omgeving bleef vervolgens lange tijd onbewoond. Pas in de 13e eeuw kwam het gebied weer in gebruik. Destijds was de ligging in een natter gebied uitstekend geschikt voor de bouw van een omgracht kasteelterrein (kasteel Huis ter Kleef). Het plangebied bevindt zich in een AMK-terrein (gebied van zeer hoge waarde) vanwege de aanwezigheid van het Huis ter Kleef. Nabij het plangebied heeft een kaatsbaan gelegen, die later is verbouwd tot boerderij. 
Gedurende de loop van de 20ste eeuw zijn verschillende panden gebouwd, waaronder het ‘Witte gebouw’. Bij de bouw van dit pand is de bodem deels afgegraven wat tot verstoringen heeft geleid. Deze verstoringen zijn tijdens een archeologische begeleiding uit 2018 waargenomen. De kans bestaat derhalve dat de bodem ter plaatse van het plangebied is verstoord.

Landschappelijk gezien kunnen er binnen het plangebied in de top van de strandwal/duinafzettingen sporen voorkomen vanaf het vroeg neolithicum B tot het moment dat het landschap vanaf de late bronstijd te nat werd voor bewoning. Er zijn in de directe omgeving al sporen gevonden van beakkering uit het laat-neolithicum B. Voor landbouwers uit het neolithicum tot de late bronstijd geldt derhalve een middelhoge verwachting. Voor het plangebied en omgeving is bekend dat het vanaf de 13e eeuw weer in gebruik is genomen, in dit geval voor de bouw van het kasteel Huis ter Kleef. Vandaar dat voor het plangebied een hoge verwachting geldt op het voorkomen van sporen uit de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd.

Uit het veldonderzoek blijkt dat de bodemopbouw conform de verwachting uit strandwal- /Oude duinafzettingen bestaat, afgedekt met een in dikte variërend archeologisch relevante ophooglaag (late middeleeuwen/nieuwe tijd) en een recente ophooglaag. De verwachte verstoringsdiepte ter plaatse van het plangebied zal maximaal 80 cm -mv bedragen. Dit betekent dat de top van de strandwal- /Oude duinafzettingen, welke een archeologisch relevante bodemlaag vormen, ruim buiten bereik van de verwachte verstoringen blijven, aangezien deze laag op een diepte van circa 150 cm -mv is aangetroffen.
Ter plaatse van het plangebied is het verwachte archeologisch relevante ophoogpakket uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd op variabele diepten aangetroffen. Ter plaatse van de boringen 2 en 4, het dichtst bij de huidige bebouwing gelegen, bevindt de top van deze archeologisch relevante ophooglaag zich op een diepte van respectievelijk 130 en 110 cm -mv. Hier zullen de geplande graafwerkzaamheden derhalve geen invloed hebben op deze archeologisch relevante bodemlaag. Ter plaatse van boring 1 bevindt de top van de archeologisch relevante ophooglaag zich echter binnen de toekomstige verstoringsdiepte. BAAC adviseert derhalve om een vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een archeologische begeleiding (protocol opgraving). 

Bovenstaand advies is voorgelegd aan de bevoegde overheid (gemeente Haarlem) in het kader van de vergunningsaanvraag. De bevoegde overheid heeft het rapport goedgekeurd, maar is van mening dat het vervolgonderzoek niet in de vorm van een archeologische begeleiding dient te worden uitgevoerd, maar in de vorm van een archeologische opgraving.