DOI: 10.17026/ar/h2fclz
title: Rotterdam Pernis Groot- en Klein Rijshoofd riolering. Een bureauonderzoek en een karterend inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen.
title: BOORrapporten 801

description: In opdracht van het cluster Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam heeft het team Onderzoek en Rapportage van Archeologie Rotterdam (BOOR) op 19 maart 2024 een karterend inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het plangebied Pernis Groot- en Klein Rijshoofd riolering (gemeente Rotterdam). Het onderzoek is beperkt gebleven tot een klein deel van het totale plangebied: het onderzoeksgebied Nieuwedijk 6-20a. In totaal zijn hier drie boringen, tot een maximale diepte van 3,12 m - NAP (5,00 m - mv), gezet. Voorafgaand aan het veldonderzoek is voor hetzelfde gebied een bureauonderzoek gedaan. De onderzoeken zijn verricht, omdat verspreid over het plangebied rioleringswerkzaamheden uitgevoerd gaan worden. Enkel binnen het onderzoeksgebied wordt een nieuw riooltracé in ongeroerde grond aangelegd. Op basis van beide onderzoeken kan antwoord gegeven worden op de vraag of archeologische waarden aanwezig kunnen zijn, die bij de werkzaamheden worden aangetast of vernietigd.

Uit het bureauonderzoek komt naar voren dat voor het gehele onderzoeksgebied in principe een lage archeologische verwachting geldt voor vindplaatsen uit het Paleolithicum tot in de Middeleeuwen (tot de 13e eeuw). Dit hangt samen met het ontbreken op de locatie van stratigrafische niveaus met, voor deze periodes, archeologische potentie. Voor vindplaatsen uit de Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) en de Nieuwe tijd geldt echter voor het hele onderzoeksgebied een hoge archeologische verwachting. Dit komt door de ligging van het onderzoeksgebied direct ten westen van het gedempte haventje van Pernis. Het haventje van ‘Pernesse’ wordt al in 1249/1250 genoemd. De oude bewoning van Pernis concentreerde zich onder meer rondom dit haventje. In het onderzoeksgebied kunnen daarom hieraan gerelateerde vindplaatsen in de ondergrond aanwezig zijn.

Uit het veldonderzoek is gebleken dat de ondergrond bestaat uit overstromingsafzettingen behorend tot de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren (voorheen Afzettingen van Duinkerke III). De intacte top van het overstromingsdek, met daarin (een deel van) een oude bouwvoor, bevindt zich op een gemiddelde diepte van 1,90 m - NAP (3,83 m - mv). Op de natuurlijke ondergrond zijn twee antropogene pakketten aangeboord, die vermoedelijk gekoppeld kunnen worden aan de inrichting en het gebruik van het onderzoeksgebied en omgeving vanaf de Late Middeleeuwen. De top van de opgebrachte pakketten bevindt zich op een gemiddelde diepte van respectievelijk 0,81 m - NAP (2,74 m - mv) en 0,08 m - NAP (2,02 m - mv). Het vermoeden bestaat dat het diepst gelegen pakket, met in de top opnieuw een oud loopniveau, enige tijd geleden al is opgebracht. Het afdekkende, meer ‘vieze’ pakket oogt veel jonger en is mogelijk pas aan het eind van de 19e eeuw of zelfs pas in de 20e eeuw opgeworpen. Het onderzoek heeft echter geen inzicht gegeven in de exacte ouderdom van beide niet-natuurlijke pakketten. De bovenste bodemlaag in het onderzoeksgebied bestaat uit pakket bouwzand van gemiddeld 202 cm dik.
Tijdens het karterend inventariserend veldonderzoek zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor de aanwezigheid van een archeologische vindplaats in het onderzoeksgebied. Voor beide opgebrachte pakketten geldt in principe dat de archeologische potentie laag is. Van de twee oude loopniveaus, waargenomen op een minimale diepte van respectievelijk 1,71 m - NAP (3,69 m - mv) en 0,80 m - NAP (2,68 m - mv), is niet duidelijk wat de archeologische potentie is. Gelet op de geplande maximale verstoringsdiepte van 0,10 m + NAP (1,75 m - mv) aan de noordzijde en 0,20 m + NAP (1,88 m - mv) aan de zuidzijde van het onderzoeksgebied, worden deze stratigrafische niveaus in ieder geval niet bedreigd door de voorgenomen grondroerende werkzaamheden.