DOI: 10.17026/dans-z6b-w62m
title: Eindrapportage archeologisch onderzoek Op den Dam 17 te Azewijn

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit de verzamelde aardwetenschappelijke gegevens blijkt het plangebied binnen een terrasvlakte ligt die vermoedelijk afgedekt is met een (dunne) laag dekzand. Op basis van de Bodemkaart van Nederland komt hier hierboven tevens nog een laag Vroeg-Holocene rivierklei (oude rivierklei, 2e Laag van Wijchen) en/of Laat-Holocene klei (Formatie van Echteld) voor. Ten opzichte van de omliggende ri-vierkom-/terrasvlakte waar geen dekzand voorkomt, vormde het plangebied een beter geschikte (tij-delijke) bewoningslocatie. In de tijd van de Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum en Mesolithicum) en Vroege-Landbouwers (Neolithicum-Bronstijd) zal als (tijdelijke) nederzettingslocatie echter de meeste voorkeur zijn uitgegaan naar de ten westen gelegen gordeldekzandruggen, op de overgang naar het stuwwallengebied van Montferland, en de nog iets hoger gelegen, met dekzand bedekte plateau-achtige terrasresten ten noordoosten van het plangebied, waar de dorpskern van Azewijn op ligt. Op de hoge, zandige terrassen of plateaus was landbouw en bewoning mogelijk zonder kans op overstromingen. Op basis van historisch kaartmateriaal ligt het plangebied in een gebied dat vooral een agrarisch gebruik kende. De historische dorpskern van Azewijn lag verder ten noordoosten. Binnen en nabij deze dorpskern zijn archeologische vooronderzoeken uitgevoerd waarbij middeleeuwse archeologische resten zijn aangetroffen. In de directe omgeving zijn geen archeologische vindplaatsen bekend, maar zijn ook weinig archeologische onderzoeken uitgevoerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van bovenstaande uitgangspunten kunnen er in het plangebied archeologische resten voor-komen uit alle archeologische perioden vanaf het Laat-Paleolithicum. De kans op het voorkomen van resten wordt middelhoog geacht, conform de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Montferland. Archeologische resten uit de periode Laat-Paleolithicum t/m IJzertijd worden verwacht in de top van de dekzandafzettingen of in top van de Vroeg-Holocene rivierklei (indien aanwezig). Res-ten uit de perioden Romeinse tijd t/m Nieuwe tijd worden verwacht in de top van de Laat-Holocene rivierklei, indien aanwezig (aan het maaiveld en in en/of direct onder de bouwvoor). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien binnen het plangebied een dun Laat-Holoceen kleipakket (&lt; 30 cm dik) voorkomt en er sprake is van een archeologische vindplaats in de vorm van een basis-/extractiekamp (Jagers-Verzamelaars) en/of een nederzettingscomplex of huisplaats (Landbouwers), dan wordt er vanuit gegaan dat deze zich bij het booronderzoek voornamelijk manifesteert door middel van de nog aanwezige, resistente mobilia (vondstmateriaal) in de huidige bouwvoor. Een belangrijk deel van de mobiele vondsten zal door degradatieprocessen verdwenen zijn, zodat de vondstdichtheid lager is geworden. Bij een dermate dik Laat-Holoceen kleipakket zullen bovengenoemde archeologische vindplaatsen uit de perio-den Laat-Paleolithicum t/m IJzertijd hun matig/hoge vondstdichtheid hebben behouden en voorkomen in een duidelijke cultuurlaag, al dan niet met een sporenniveau. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Water- en drenkkuilen moeten gezien worden als puntlocaties en hebben dus een zeer beperkte ruimtelijke spreiding, maar zullen diep doorlopen in de dekzand- en/of de Pleistocene rivierafzettingen. Afvaldumps kunnen een grotere spreiding hebben, waarin veel materiaalsoorten kunnen voor-komen (afval van aardewerk, metaal, bot, hout, verbrandingsresten (houtskool)) met een hoge tot zeer hoge dichtheid en is herkenbaar als een duidelijke cultuurlaag. In hoeverre organische resten nog aanwezig zijn is afhankelijk van de diepteligging en heersende grondwaterstanden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase direct gecombineerd met de karterende fase) blijkt dat de bodemopbouw in het zuidwestelijk gelegen terreindeel (boringen 1 t/m 3) vanaf het maaiveld tot circa 10 cm -mv bestaat uit cunet-/stabilisatiezand. Hieronder komt tot gemiddeld 45 cm -mv, maximaal tot 75 cm -mv, een geroerde/verstoorde laag voor en bestaat uit donkerbruingrijs gekleurde, sterk siltige tot zwak zandige klei met plaatselijk een bijmenging van recent baksteen en puin. De onverstoorde bodem begint met de onderste helft van de Holocene dek-laag tussen gemiddeld 45 en 70 cm -mv, in de vorm van donkerbruingrijs tot bruingrijs gekleurde, sterk siltige tot zwak zandige klei (1C-horizont). Vanaf 70 cm -mv komen gleyvlekken voor in het pakket sterk zandige klei, tussen 70 en 100 cm (1Cg-horizont, Laag van Wijchen) en in de top van de vlechtende rivierterasafzettingen (2Cg-horizont). Vanaf gemiddeld 130 cm -mv bevindt zich de permanent gereduceerde zone (2Cr-horizont).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het centraal gelegen terreindeel (boringen 4 t/m 6) komt een vergelijkbare opeenvolging van bo-demhorizonten voor. Ter plaatse heeft de verstoring door moderne bodemingrepen zich waarschijnlijk beperkt tot de oorspronkelijke bouwvoor, voordat de kuilsilo’s werden aangelegd (graafwerkzaamheden beperkt tot de Ap-horizont, eerste 30 cm).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het oostelijk geleden terreindeel (boringen 7 t/m 9) is direct vanaf het maaiveld sterk zandige klei aangetroffen, waarbij wordt vermoed dat het gaat om een gebroken grond (zwak humeuze 1Ap-horizont met hieronder een 1Cp-horizont). Deze laag dient dan ook gezien te worden als antropogene laag. Vanaf gemiddeld 80 cm -mv betreft de onverstoorde bodem direct rivierterrasafzettingen (2Cg-/2Cr-horizont). Alleen in het noordelijke deel van dit terreindeel lijkt hiertussen een dunne laag dekzand voor te komen (3Cg-horizont). In de dekzandafzettingen is geen (restant) van een begraven podzolbodem waargenomen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het merendeel van het plangebied is het Holocene kleipakket van voldoende dikte dat het oorspronkelijke bodemprofiel een kalkloze poldervaaggrond betreft, overeenkomend met de gegevens uit de Bodemkaart van Nederland.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er is in het geroerde deel van de bodemopbouw antropogeen materiaal aangetroffen dat eveneens tijdens de uitvoering van de veldwerkzaamheden al zichtbaar was. Het antropogeen materiaal bestaat uit (sub)recent daterende resten/fragmenten, voornamelijk in de vorm van baksteen en puin. Het betreft materiaal dat gebruikt is als halfverhardings-/stabilisatielaag voor de kuilsilo’s. Ook in het oostelijk gelegen terreindeel zijn aan het maaiveld eveneens alleen resten baksteen en puin aangetroffen. In de onverstoorde bodem zijn tot 30 cm in de top van de rivierterrasafzettingen (2Cg-/2Cr-horizont) geen archeologische indicatoren aangetroffen. Ook fosfaatvlekken, welke een aanwijzing kunnen zijn voor de aanwezigheid van een door de mens gevormde cultuurlaag, of indicatoren die kunnen wijzen op een oudere woongrond, zijn niet waargenomen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat er op basis van de resultaten van het gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek er geen aanwijzing zijn om resten van puntlocaties van zeer kleine omvang (complextype 0), restanten van een basis-/extractiekamp (Jagers-Verzamelaars), een nederzettings-complex of huisplaats (Landbouwers) (complextype 3b/3c) of afvaldumps (complextype 3a) nog binnen het plangebied te verwachten. Er zijn voor de archeologie geen gevolgen vanuit de voorgenomen bodemingrepen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch vooronderzoek adviseert Econsultancy om, binnen het kader van de AMZ-cyclus, geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Er is sprake van een gedeeltelijk verstoord bodemprofiel in het zuidwestelijk en centraal gelegen terreindeel (archeologische niveaus in de bovenste helft van het Holocene komkleipakket) dan wel geheel verstoord bo-demprofiel in oostelijk gelegen terreindeel (archeologische niveaus zowel in het Holocene komkleipakket, Wijchen Laag als in de top van de vlechtende rivierterrasafzettingen) door moderne bodemingrepen (bouw kuilsilo’s en grondverbeteringswerkzaamheden door middel van het vermengen van de afdekkende Holocene kleilaag met het onderliggende rivierzand/dekzand). Tevens heeft de geleverde onderzoeksinspanning, in de vorm van een gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek, geen archeologische indicatoren opgeleverd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit selectieadvies is voorgelegd aan het bevoegd gezag in kwestie, Burgemeester en Wethouders van de gemeente Montferland en door middel van een selectiebesluit als zodanig bekrachtigd (beoordeling archeologisch rapport door mevrouw A. Lugtigheid-Hendriks, Omgevingsdienst Achterhoek, d.d. 31 januari 2014, zaaknummer S2014-00059). Met bovenstaand selectieadvies wordt ingestemd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 53 Monumentenwet 1988) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waar-van hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoor-delijk ambtenaar van de gemeente Montferland (mevrouw ing. A.M. Zonneveld) en diens adviseur (de heer drs. M. Kocken, Regionaal Archeoloog regio Achterhoek) hiervan per direct in kennis te stellen&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2014-02-06