DOI: 10.17026/ar/xzcodk
title: Inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen MS-tracé zonnepark De Bergen te Terheijden, gemeente Drimmelen

description: In de periode augustus-oktober 2021 is in opdracht van Enexis door Antea Group een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase, uitgevoerd. De aanleiding voor het archeologisch booronderzoek is het voornemen van Enexis om een middenspanningskabel aan te leggen tussen een beoogd zonnepark (“De Bergen) nabij de Groenedijk/Terheijdenseweg in Breda, en de Raadhuisstraat in Terheijden. De aanleg van de kabel vindt grotendeels plaats in open ontgraving. De voorgenomen sleufbreedte is 0,5 m en de voorgenomen sleufdiepte is 1 m. Uit het eerder uitgevoerde archeologisch bureauonderzoek bleek dat het tracé voor een groot gedeelte op relatief hoog gelegen terrasafzettingsrest-heuvels ligt, die zijn afgedekt met dekzand uit het weichselien. Daarom geldt er voor een groot gedeelte van het plangebied een middelhoge archeologische verwachting voor de periode laat-paleolithicum tot en met de nieuwe tijd. De verwachte diepteligging van het archeologisch niveau uit deze periode is dan op of in de top van het dekzand, onder een eventueel aanwezig esdek. Bij de aanlegwerkzaamheden voor de middenspanningskabel kunnen eventueel in de ondergrond aanwezige archeologische waarden worden verstoord. Daarom werd er voor een aantal delen van het plangebied, gelegen binnen de gemeente Drimmelen, een inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase, geadviseerd.
Het doel van een archeologisch inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase, is het toetsen van de archeologische verwachting die bij het bureauonderzoek is opgesteld. Dit wordt gedaan door in het veld de bodemopbouw en eventuele (recente) bodemverstoringen in kaart te brengen, en zodoende door de kansrijke en kansarme zones wat betreft archeologie te toetsen. Op de plaatsen waar het tracé dichtbij bestaande kabels en leidingen ligt was het risico te groot dat de kabels en leidingen bij de archeologische boringen geraakt zouden worden. Daarom is in overleg met de regioarcheologen besloten om voor een aantal tracédelen gebruik te maken van bodemprofielbeschrijving die al waren opgesteld bij het verkennend bodem- en asbestonderzoek (tevens uitgevoerd door Antea Group). Voorafgaand aan het onderzoek is een plan van aanpak (PvA) opgesteld1 dat akkoord is bevonden door de adviseur van de bevoegde overheid, de regioarcheologen van Programmabureau West-Brabant (RWB). Conclusies. De meeste bodems in het plangebied bestaan uit een humeuze bovengrond, die soms (recentelijk) geroerd is, op zand. In enkele gevallen kwamen er ondieper in het bodemprofiel roestvlekken voor, wat betekent dat de bodem plaatselijk (te) nat kan zijn. In enkele bodemprofielen kwam bovendien veen voor. Bij de boringen die specifiek m.b.t. archeologie zijn uitgevoerd is de indruk dat bij de (recentelijke) bodemverstoringen de top van de originele Bh-horizont (typerend voor laarpodzolgronden) of C-horizont ook is geroerd, waardoor er geen intacte archeologisch niveaus zijn gevonden. Toch zijn er wel mogelijk intacte bodemprofielen gevonden (al dan niet begraven onder een recente ophooglaag), waarbij het mogelijk is dat het potentieel archeologische niveau bij deze boorpunten binnen de voorgenomen sleufdiepte valt (1 m diep), of binnen een ‘veiligheidsbuffer’ van 40 cm onder de sleufdiepte (dus binnen 1,4 m beneden maaiveld). Bij boorpunt 025 en 029 zouden er archeologische lagen in het bodemprofiel aanwezig kunnen zijn. Deze boorpunten liggen dicht nabij de Raadhuisstraat/Hoofdstraat, wat een historische straat is in Terheijden. Nabij deze boorpunten is bij een eerder uitgevoerd archeologisch proefsleuvenonderzoek een (begraven) weg met karrensporen aangetroffen, die zouden kunnen dateren vanaf de volle-middeleeuwen (late-middeleeuwen A).3 Uit dit proefsleuvenonderzoek volgde het advies om ter plaatse van boorpunt 025 en 029 een archeologische begeleiding uit te voeren bij bodemingrepen die dieper dan 0,3 m -mv zouden reiken. Advies. De tracédelen die bij het inventariserend veldonderzoek d.m.v. boringen onderzocht zijn hebben een totale lengte van ca. 2110 m. Op basis van de resultaten uit het veldonderzoek zijn de tracédelen gecategoriseerd in drie adviezen (zie de kaartenbijlage): - Archeologisch vervolgonderzoek (totale tracélengte: ca. 585 m); - Archeologisch vervolgonderzoek indien niet gegarandeerd kan worden dat de graafwerkzaamheden binnen 1 m -mv plaatsvinden (totale tracélengte: ca. 868 m);
- Vrijgave vanwege recente bodemverstoringen (totale tracélengte: ca. 657 m).
Voor de locaties waar de bodemopbouw mogelijk intact is, en waar tevens het potentieel archeologische niveau ondieper ligt dan 100 cm beneden maaiveld, wordt een archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen in de vorm van een proefsleuvenonderzoek of een archeologische begeleiding (in Tabel 1 en in de kaartenbijlage aangeduid als ‘Archeologisch vervolgonderzoek’). Voor de locaties waar de bodemopbouw mogelijk intact is, en waar tevens het potentieel archeologische niveau tussen 100 en 140 cm beneden maaiveld, gelden twee adviezen:
1. Als de opdrachtgever kan garanderen dat de voorgenomen bodemingrepen binnen 100 cm beneden maaiveld zullen plaatsvinden (bijv. door het gebruik van een laserwaterpas), dan wordt geadviseerd de boorpunten waar een mogelijk archeologisch niveau tussen 100 en 140 cm beneden maaiveld aanwezig is, vrij te geven. 2. Als de opdrachtgever niet kan garanderen dat de voorgenomen bodemingrepen binnen 100 cm beneden maaiveld zullen plaatsvinden (maar mogelijk ook dieper), dan wordt ter plaatse van de boorpunten waar een mogelijk archeologisch niveau tussen 100 en 140 cm beneden maaiveld aanwezig is, een archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen in de vorm van een proefsleuvenonderzoek of een archeologische begeleiding (in Tabel 1 en in de kaartenbijlage aangeduid als ‘Archeologisch vlak tussen 1 en 1,4 m -mv’). Ook voor de tracédelen waarvan de ligging op 07-10-2021 was gewijzigd wordt een archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd, en archeologisch vervolgonderzoek indien niet gegarandeerd kan worden dat de graafwerkzaamheden binnen 1 m -mv plaatsvinden. De rest van het plangebied wordt vrijgegeven omdat de bodemopbouw verstoord is tot voorbij een eventueel aanwezig archeologisch niveau en er geen intacte archeologische niveaus (meer) aanwezig zijn.