DOI: 10.17026/dans-x58-vzeb
title: Plangebied Busbaan station Beverwijk, gemeenten Beverwijk en Velsen

description: &lt;p&gt;Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek en cultuurhistorische inventarisatie uitgevoerd voor een plangebied rondom het station in Beverwijk, gemeente Velsen en Beverwijk (kaart 1; afbeelding 1). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;De opdrachtgever heeft van de provincie Noord-Holland een offerteaanvraag ontvangen voor het opstellen van een referentieontwerp en UAV-GC contract in verband met de aanleg van een busbaan (in twee delen) rondom station Beverwijk. Onderdeel van de scope is het laten uitvoeren van diverse onderzoeken, waaronder archeologisch bureauonderzoek. Daarnaast dient beoordeeld te worden of met het project cultuurhistorische waarden aangetast worden. Het plangebied bestaat uit twee delen, het noordoostelijk deel met een oppervlakte van circa 0,7 hectare en het zuidwestelijk deel met een oppervlakte van 8,1 hectare. Het plangebied ligt binnen twee gemeentes, namelijk Beverwijk en Velsen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Deze rapportage omvat de analyse van de verzamelde gegevens uit het door Vestigia uitgevoerde bureauonderzoek. Deze archeologische en cultuurhistorische inventarisatie kan een belangrijk instrument zijn in de uitwisseling van cultuurhistorische kennis met ontwerpers en ontwikkelaars van het gebied. Tevens stelt het de gemeente in staat om een goed onderbouwd oordeel te kunnen vellen over de (cultuurhistorische) kwaliteit van het plangebied. &lt;br&gt;Zover als mogelijk beschrijven we in het rapport de effecten van geplande bouwplannen op de aanwezige cultuurhistorische waarden, en geven we aanbevelingen over hoe bij de geplande werkzaamheden de cultuurhistorische waarden het beste kunnen worden ingepast en gerespecteerd. Verder wordt er een advies gegeven over eventuele vervolgstappen in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Omdat de bouw- en inrichtingsplannen op het moment van schrijven van dit rapport nog niet in detail bekend zijn, omvat dit rapport geen volledige cultuurhistorische effectrapportage. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat binnen het plangebied plaatselijk de oorspronkelijke duinen in de recente tijd zijn afgetopt voor de winning van bouwzand. Hierdoor zijn er van de laatste fases van de duingroei geen archeologische waarden meer terug te vinden. Het is echter niet precies bekend waar aftopping heeft plaatsgevonden. Oudere overstoven duinafzettingen kunnen daarom wel worden aangetroffen; deze oudere afzettingen hebben een datering vanaf de Bronstijd tot en met de Nieuwe Tijd. Dergelijke oude duinafzettingen kunnen met name in het zuiden van het plangebied worden aangetroffen. Het zuidelijke deel van het plangebied valt grotendeels binnen AMK-terrein 14910. Het betreft een terrein met sporen van bewoning en resten van complete cultuurlandschappen uit de Bronstijd tot en met de Nieuwe Tijd. Hier kunnen direct onder het maaiveld mogelijk al relevante sporen en vondsten worden aangetroffen; wel heeft de aanleg van het voormalige rangeerterrein en de Velsertraverse mogelijk voor verstoringen van het bodemprofiel veroorzaakt. Ten zuiden van de Velsertraverse heeft mogelijk geen recente verstoring van het bodemprofiel plaatsgevonden. Het is mogelijk dat in het uiterste zuidwesten van het plangebied, ter hoogte van de Wijkerstraatweg, nog resten van de historische Velserweg in de bodem aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het plangebied ter hoogte van het stationsplein geldt dat het zich bevindt zich op de overgangszone van de strandwallen in het noordwesten en de oeverzone van de voormalige Wijkermeer in het oosten. Het is waarschijnlijk dat ter hoogte van het huidige station de bovenste twee meter bestaat uit in de 20e eeuw opgebracht zand, zoals blijkt uit eerder rondom het Stationsplein uitgevoerd onderzoek. Daaronder bevinden zich aanplempingslagen, vermoedelijk van stadsafval van Beverwijk. Ter hoogte van de weg Wijckermolen dient rekening te worden gehouden met ondergrondse cultuurhistorische waarden die samenhangen met het vroegere belang van deze havenomgeving binnen de kern van Beverwijk, met name in de periode 17e (de aanleg van de Pijp) tot en met begin 20e eeuw. Hierbij moet worden gedacht aan sporen van scheepshellingen, molens, havendammen en sluizen. Deze kunnen zich, daar waar de grond door (sub) recente grondroerende werkzaamheden niet verstoord is, binnen enkele decimeters onder de oppervlakte bevinden. Mogelijk bevinden zich resten hier ook archeologische resten die samenhangen met de aanwezigheid net buiten het plangebied van de Molen De Hoop, die een oorsprong in de Nieuwe Tijd A heeft.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er bevinden zich geen gewaardeerde of beschermde bovengrondse cultuurhistorisch waarden binnen het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies vervolgonderzoek archeologie&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek adviseert Vestigia Cultuurhistorie & Archeologie &lt;br&gt;- Aanvullend archeologisch onderzoek uit te voeren binnen het AMK-terrein 14910. Dit betreft een omvangrijk terrein met een complexe gelaagdheid aan archeologische resten. Daarom dient binnen de contouren van dit AMK-terrein eerste een verkennend booronderzoek uit te worden gevoerd. Daarna kunnen eventuele vervolgstappen bepaald worden, afhankelijk van de mate van intactheid van de bodem, en de locatie en aard van de ingrepen. Binnen de contouren van het AMK-terrein kunnen ter hoogte van de Wijkerstraatweg resten van de historische Velserweg in de ondergrond aanwezig zijn.&lt;br&gt;- Aanvullend archeologisch onderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uit te voeren in de gebieden buiten het AMK-terrein (zie Kaart 3), in het noorden van het zuidelijke deelgebied en in het gehele noordelijke deelgebied. Dit dient om de archeologische verwachting te toetsen, en te bepalen of en waar nog intacte bodemprofielen (met name van duinafzettingen) aanwezig zijn, en of er ondergrondse cultuurhistorische waarden aanwezig zijn die samenhangen met de havenactiviteiten uit de periode 17e tot en met begin 20e eeuw. Het is met name van belang te bepalen waar de grens tussen het water en de kade lag. Op basis van dit verkennend booronderzoek kunnen eventuele vervolgstappen bepaald worden, afhankelijk van de locatie en aard van de ingrepen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Over het gehele plangebied dient een verkennend booronderzoek plaats te vinden. Echter, mogelijk kunnen delen van het plangebied afvallen voor vervolgonderzoek wanneer de inrichtingsplannen nader zijn uitgewerkt. Er is geen aanvullend archeologisch onderzoek nodig in delen van het plangebied waar al archeologisch veldwerk is verricht en waarvoor de gemeente heeft bepaald dat er geen vervolgstappen nodig zijn in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Omdat de publicaties van enkele (boor)projecten binnen het plangebied nog op zich laten wachten, en in deze fase nog niet bekend is of de gemeenten de adviezen in deze rapporten zullen overnemen, zal in overleg met de gemeente(n) moeten worden bepaald om welke vrijgegeven gebieden het gaat.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het booronderzoek dient te worden uitgevoerd conform de betreffende protocollen in de KNA 4.1. en te voldoen aan alle daarin vermelde eisen en specificaties. Voorafgaande aan de uitvoering van het booronderzoek dient eerst een Plan van Aanpak op te worden opgesteld waarin de voorgenomen ingrepen en het definitieve tracé voor de busbaan worden vergeleken met beschikbare gegevens uit de al uitgevoerde booronderzoeken binnen het plangebied en met het de resultaten van het huidige onderzoek. Dit PVA dient vooraf ter beoordeling aan de gemeenten Beverwijk en Velsen te worden voorgelegd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij grondroerende werkzaamheden aan de weg Wijckermolen dient ter plaatse van de voormalige molen De Hoop rekening te worden gehouden met resten die samenhangen met de aanwezigheid van deze molen. De Molen zelf bevond zich buiten het huidige plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het is aan het bevoegd gezag, de gemeenten Velsen en Beverwijk, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Velsen en Beverwijk en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies mitigerende maatregelen cultuurhistorie&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vestigia Cultuurhistorie & Archeologie adviseert geen mitigerende maatregelen om negatieve effecten van de nieuwbouwplannen op de cultuurhistorie te vermijden, te beperken, op te vangen of te compenseren, omdat er zich geen gewaardeerde of beschermde bovengrondse cultuurhistorisch waarden binnen het plangebied bevinden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wel dient binnen de grenzen van de gemeente Velsen bij het bepalen van een voorkeursalternatief voor de uitvoering van de busbaan rekening te worden gehouden met de welstandscriteria zoals die gelden voor een gebied Weide, sport en recreatie. Voor de Velsertraverse geldt een hoger (plus) welstandsniveau dan in de rest van het plangebied binnen de grenzen van de gemeente Velsen.&lt;/p&gt;