DOI: 10.17026/ar/lpyhwv
title: Lekdijk 2, Tienhoven aan de Lek (gemeente Vijfheerenlanden)
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in maart en april 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Lekdijk 2 in Tienhoven aan de Lek, gemeente Vijfheerenlanden. De aanleiding is de legalisering van een garage en overkapping, waarvoor een omgevingsvergunning nodig was, en de voorgenomen bouw van een zwembad.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Het plangebied is op de stroomrug van de Lek gesitueerd. Deze rivier ontstond in de Romeinse tijd en ontwikkelde zich in de daaropvolgende periode tot de hoofdstroom van de Rijn. In de 9e/10e eeuw nam door veranderingen in het mondingsgebied de afvoer toe. Hierdoor verbeterde de ontwatering van de aangrenzende veengebieden, waardoor ontginning en bewoning mogelijk werd. 

Vanaf de 10e-13e eeuw werden de veengebieden van de Vijfheerenlanden vanaf de oeverwallen van de grote rivieren gefaseerd ontgonnen. De hiermee gepaard gaande bewoning beperkte zich in de beginfase tot de oeverwallen van de Lek, wat leidde tot het ontstaan van het huidige bebouwingslint langs de Lekdijk. Aanwijzingen voor bewoning in de periode vóór de Late Middeleeuwen zijn in de Vijfheerenlanden tot dusver schaars. Gezien de landschappelijke en historische ontwikkeling van het gebied is de kans op het aantreffen van oudere resten klein, omdat het gebied te nat was voor bewoning. Uitzonderingen vormen de oude stroomgordels en rivierduincomplexen. Deze zijn echter niet in het plangebied te verwachten.

Op grond van de ligging aan de Lekdijk moet in het plangebied rekening worden gehouden met bewoningssporen vanaf de 10e/13e eeuw. Deze zullen gezien de voorhanden zijnde oude kaarten op of rond de locatie van de bestaande boerderij geconcentreerd zijn en zich mogelijk (deels) tot in het plangebied voortzetten. Eventueel aanwezige bewoningssporen zullen bestaan uit ophogingslagen met allerlei vondstmateriaal (zoals baksteen, aardewerk, glas, hout en dierlijk bot), afvalkuilen en sporen van bebouwing zoals muurresten, resten van vloeren en uitbraaksleuven, erfafscheidingen en perceelsgreppels. Deze zullen zich direct onder een (sub)recente ophoging tot in de top van de oeverafzettingen bevinden. 

Op basis van de huidige inrichting moet rekening worden gehouden met plaatselijke verstoringen als gevolg van de aanleg van bebouwing vanaf jaren vijftig van de vorige eeuw, het graven van kabel- en leidingsleuven en het aanbrengen van verharding. Diepe verstoringen zijn niet te verwachten.

Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Daarbij is vastgesteld dat de diepere ondergrond van het plangebied wordt gevormd door beddingafzettingen bestaande uit zeer fijn tot matig grof zand. De bovenkant hiervan varieert van 80 tot 230 cm -mv (0,70 m +NAP tot 0,65 m -NAP). De beddingafzettingen worden afgedekt door een 35 tot 145 cm dik pakket oeverafzettingen bestaande uit zwak zandige tot sterk siltige klei. Beide afzettingen houden verband met de actieve fase van de stroomgordel van de Lek en behoren tot de Formatie van Echteld. De bovenste 45 tot 75 cm van het bodemprofiel bestaat uit een bouwvoor, ophoogzand en/of verharding in de vorm van betonplaten en -tegels.

In geen van de boringen is in de aanwezige oeverafzettingen een vegetatiehorizont aangetroffen. Ook zijn geen lagen of vondsten aangetroffen die op de aanwezigheid van sporen gerelateerd aan een laat- of postmiddeleeuws erf duiden. Dergelijke sporen moeten waarschijnlijk ten noorden van het plangebied, waar op oude kaarten bebouwing is afgebeeld en zich de historische boerderij bevindt, gezocht worden. De lage verwachting voor archeologische resten uit de periode Romeinse tijd tot en met Vroege Middeleeuwen dient daarom te worden gehandhaafd. De hoge verwachting voor resten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd dient naar een lage verwachting te worden bijgesteld.