DOI: 10.14457/tu.the.2017.1247
title: ปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการจัดการการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน: ศึกษากรณีการจัดการการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดป่าตอง

description: ปัจจุบันปัญหาการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดป่าตองเป็นประเด็นที่มีความสำคัญอย่างมากเนื่องมาจากสภาพการณ์ที่เกิดขึ้นในพื้นที่และประเด็นด้านกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยวัตถุประสงค์หลักของการศึกษาในครั้งนี้คือ การจะทำอย่างไรให้เกิดการบริหารจัดการระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรชายหาดและการใช้ประโยชน์ของประชาชนในท้องถิ่นสามารถดำเนินการควบคู่กันไปได้ โดยศึกษาถึงสภาพปัญหาที่เกิดขึ้นในพื้นที่ชายหาดป่าตอง แนวความคิดด้านการบริหารจัดการชายหาด ตัวอย่างการบริหารจัดการของต่างประเทศ กฎหมายที่เกี่ยวข้อง แล้ววิเคราะห์และเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาที่เหมาะสม ด้วยการศึกษาข้อมูลด้านเอกสารและการสัมภาษณ์ตัวแทนกลุ่มผู้ที่เกี่ยวข้องกับชายหาดป่าตอง ผลการศึกษาพบว่า สภาพปัญหากฎหมายเกี่ยวกับการจัดการการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดป่าตองเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนในปัจจุบันนั้น มีปัญหาสำคัญที่เป็นความขัดแย้งระหว่างหน่วยงานของรัฐที่มีอำนาจหน้าที่ในการบริหารจัดการชายหาดกับประชาชนในชุมชนท้องถิ่นที่ประกอบกิจการการให้บริการเตียงชายหาดและร้านค้าขนาดเล็กในพื้นที่ชายหาดป่าตองอยู่เดิม โดยหน่วยงานของรัฐได้มีมาตรการในการรื้อถอนและขอคืนพื้นที่บริเวณชายหาดทั้งหมด ทำให้เกิดความเดือดร้อนแก่ผู้ประกอบการท้องถิ่นดังกล่าว แม้ต่อมาจะมีการประชุมหารือระหว่างกันเพื่อหาแนวทางการแก้ไขปัญหา แต่แนวทางที่จะแก้ไขปัญหาอย่างถูกต้องตามกฎหมายและเป็นไปอย่างยั่งยืนก็ยังไม่สามารถหาข้อยุติได้ ด้วยสภาพปัญหาดังกล่าวยังไม่มีกฎหมายที่ให้อำนาจหน่วยงานของรัฐสามารถดำเนินการในการบริหารจัดการในเรื่องการอนุญาตให้ประกอบกิจการในพื้นที่ชายหาดได้ จึงจำเป็นที่จะต้องอาศัยการพิจารณาแก้ไขปรับปรุงกฎหมายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการส่งเสริมและการบริหารจัดการพื้นที่ชายหาดสำหรับใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดป่าตองเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนของหน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้องโดยคงไว้ซึ่งวัตถุประสงค์ของการอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมชายหาดควบคู่ไปกับการใช้ประโยชน์จากชายหาดอย่างยั่งยืน โดยจากการศึกษาตัวอย่างการจัดการชายหาดในรัฐนิวเซาท์เวลส์ เครือรัฐออสเตรเลีย และมลรัฐเซาท์แคโรไลนา สหรัฐอเมริกา พบว่า การบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดจะดำเนินการโดยการกำหนดเขตพื้นที่บริเวณชายหาดที่สามารถเข้าใช้ประโยชน์ได้ แล้วจึงกำหนดมาตรการอนุญาต มาตรการควบคุม และมาตรการลงโทษ แก่ผู้เข้าใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดนอกจากนี้ ผลการศึกษาในส่วนของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 ที่กำหนดเกี่ยวกับการอนุรักษ์และรักษา รวมถึงการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม นโยบายในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง และกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการบริหารจัดการพื้นที่ชายหาดป่าตองที่มีอยู่ด้วยกันหลายฉบับ โดยพบว่า ประเทศไทยได้กำหนดแนวทาง วิธีการ และมาตรการในการควบคุมดูแลการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดไว้อย่างจำกัด เนื่องจากชายหาดเป็นสาธารณสมบัติของแผ่นดินที่ประชาชนใช้ร่วมกันการบริหารจัดการจึงต้องคำนึงถึงประโยชน์และการจำกัดสิทธิของการเข้าใช้ประโยชน์โดยประชาชนส่วนรวม ส่งผลให้เกิดปัญหาในการเข้าใช้ประโยชน์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยว และสร้างความขัดแย้งให้เกิดขึ้นในพื้นที่ ดังนั้น ผู้เขียนจึงมีความเห็นเสนอให้มีการแก้ไขปรับปรุงด้านนโยบาย กฎหมาย และอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานของรัฐ ดังนี้1. การปรับปรุงนโยบายในการปกป้องชายหาด โดยการกำหนดนโนบายในการปกป้องความสมบูรณ์และฟื้นฟูจากภาวะเสื่อมโทรมของตัวชายหาดป่าตอง ควบคู่กับการประสานประโยชน์ของชุมชนท้องถิ่น โดยในการปกป้องชายหาดป่าตองจากการดำเนินกิจกรรมที่อาจส่งผลกระทบต่อความสมบูรณ์ของระบบนิเวศและทัศนียภาพ ทั้งนี้ รัฐจะต้องเปิดโอกาสให้ชุมชนท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจกำหนดมาตรการปกป้องชายหาดป่าตอง โดยพิจารณาถึงขีดจำกัดและศักยภาพในการฟื้นตัวของระบบนิเวศทางธรรมชาติเป็นสำคัญ2. การแก้ไขปรับปรุงด้านกฎหมาย 3 ด้าน คือ การแก้ไขปรับปรุงด้านกฎหมายในส่วนของการกำหนดนิยามของชายหาด การแก้ไขปรับปรุงด้านกฎหมายในส่วนของการกำหนดพื้นที่ชายฝั่งให้สอดคล้องกับลักษณะทางกายภาพของพื้นที่ และการแก้ไขปรับปรุงกฎหมายด้านมาตรการเกี่ยวกับการบริหารจัดการพื้นที่ชายหาดป่าตอง3. การปรับเปลี่ยนหน่วยงานที่รับผิดชอบและเพิ่มเติมอำนาจหน้าที่ของหน่วยงานในการบริหารจัดการการใช้ประโยชน์ในพื้นที่ชายหาดป่าตองให้เหมาะสมกับการพัฒนาเพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน