DOI: 10.17026/ar/1sov96
title: Gemeente Goirle. Plangebied Nieuwkerksedijk-Zuid 50 te Goirle
title: Archeologisch bureauonderzoek

description: BAAC heeft een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd in het plangebied Nieuwkerksedijk-Zuid 50 te Goirle, gemeente Goirle. Aanleiding voor het onderzoek is de renovatie van Golfbaan Landgoed Nieuwkerk.
 
Het plangebied ligt op de overgang van een matig hoog gelegen gebied (terrasafzettingsvlakte en -welvingen) naar het beekdal de Nieuwe of Poppelsche Leij. Op de hogere delen van het landschap zijn veldpodzolen ontstaan, terwijl in de lagere delen sprake was van beekeerdgronden, die vermoedelijk bedekt zijn geweest met veen. Ter hoogte van het centrale deel van het plangebied convergeerden vanaf de westelijke gelegen, hogere delen van het landschap wegen om ten oosten van het plangebied via de Ludensvoort de Poppelsche Leij over te steken. Ook langs de zuidgrens heeft, vermoedelijk een mindere belangrijke, route over de Leij gelopen. 

Al vanaf de 13e eeuw was het gebied (grotendeels) ontgonnen en in bezig van de abdij van Tongerlo. Aangezien het grotendeels een relatief nat gebied was, was het overwegend in gebruik als wei- of hooiland en onbebouwd. Slechts lokaal waren blijkbaar hoger gelegen opduikingen aanwezig die droog genoeg waren om te worden gebruikt als bouwland. De bijbehorende bebouwing van de ontginning bevond zich vanaf ruim 250 m ten zuiden van het plangebied nabij een derde voorde, Steenvoort (later Nieuwerkerk).

In de 19e eeuw is het gebied onteigend en verkocht, waarna het gebied als landgoed is ingericht. Hierdoor is een afwisseling ontstaan van blokvormige kavels met naaldbos gescheiden door lanen. Langs de westgrens van het plangebied is de huidige Nieuwkerksedijk aangelegd. In het plangebied is in de jaren ’30 van de vorige eeuw bij een kruising van lanen een boswachterswoning gebouwd. 

Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog heeft het gebied een tijd nabij de frontlinie gelegen en is er hevig gevochten. Na de oorlog is terrein ontgonnen voor de landbouw. Mogelijk is het terrein hierbij geëgaliseerd om het gebied beter bruikbaar te maken. In 1995 is het gebied in gebruik genomen als golfbaan en is het natuurlijke reliëf aangepast om het hiervoor geschikt te maken. 

Voor de hogere delen van het landschap geldt een middelhoge verwachting voor het laat-paleolithicum-volle middeleeuwen, terwijl voor de lage delen een lage verwachting geldt. Voor de oude weg geldt een middelhoge tot hoge verwachting voor het neolithicum-nieuwe tijd. 

Als gevolg van de graafwerkzaamheden die zullen plaatsvinden voor de aanleg van poelen, watergangen, drainagebuizen e.d. zal de bodem en derhalve eventuele archeologische waarden verstoord raken. Momenteel is het onbekend in hoeverre de bodem nog intact is. Eveneens is het niet duidelijk of in het naar verwachting oorspronkelijk laaggelegen gebied (lage verwachting) nog kopjes aanwezig zijn, aangezien dit door het grondverzet dat heeft plaatsgevonden door de aanleg van de huidige golfbaan wordt verhuld. Derhalve wordt geadviseerd om bij bodemverstoringen in zowel het gebied met een lage als middelhoge verwachting een verkennend booronderzoek uit te voeren om de archeologische verwachting (bodemtype en -intactheid) te toetsen en zo nodig aan te vullen. In het gebied met een hoge verwachting vanwege de aanwezigheid van een oude weg wordt geadviseerd om bodemverstoringen zoveel mogelijk te vermijden. Gezien de aard en ouderdom van de verwachte archeologische waarden heeft een verkennend booronderzoek hier geen toegevoegde waarde. Indien hier toch bodemverstoringen plaatsvinden wordt geadviseerd een proefsleuvenonderzoek uit te voeren om inzicht te krijgen in de ouderdom van de weg en daarmee de voorde. In de gebieden die reeds verstoord zijn (geen archeologische verwachting) wordt geen vervolgonderzoek geadviseerd.