DOI: 10.17026/dans-xnd-8qte
title: Plangebieden Wijk en Aalburg, gemeente Aalburg; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en karterend booronderzoek.

description: &lt;p&gt;In juli 2015 voerde RAAP Archeologisch Adviesbureau in opdracht van de gemeente Aalburg een bureauonderzoek en karterend booronderzoek uit verspreid over 16 deelgebieden in Wijk en Aalburg, waar een bestemmingswijziging gepland is met het oog op (toekomstige) bouwmogelijkheden.&lt;br&gt;Het onderzoek diende om per deelgebied inzicht te krijgen in de landschappelijke context en de archeologische potentie. Dit om te kunnen bepalen of de geplande ingrepen bedreigend zijn voor archeologische resten.&lt;br&gt;De plangebieden zijn onderdeel van het rivierengebied in het noorden van de provincie Noord-Brabant. De basis van dit landschap bestaat uit zandige, grindrijke sedimenten die door de (voorgangers van) Maas en Waal tijdens de laatste ijstijd zijn afgezet. In de loop van het warmere Holoceen (circa 10.000 jaar geleden) veranderde de uitgestrekte grindvlakte in een systeem van zandige stroomgordels met tussenliggende kleiige komgebieden waarin uitgestrekte moerassen ontstonden. Dit laat zich ook afl eiden uit de bodemkundige situatie die in de plangebieden bestaat uit een afwisseling van ooivaaggronden in lichte zavel, poldervaaggronden in lichte zavel en poldervaaggronden in lichte klei. De voortgaande sedimentatie en veengroei zorgden er voor dat verlaten stroomgordels na verloop van tijd werden afgedekt. Daardoor gaan onder het huidige maaiveld plaatselijk (meerdere) stroomgordels schuil.&lt;br&gt;Het dynamische rivierenlandschap heeft vanwege de vruchtbare rivierafzettingen altijd een sterke aantrekkingskracht gehad op de mens, zowel op de jager-verzamelaars als later op de landbouwers.&lt;br&gt;In de Bronstijd was er zelfs al sprake van een echt agrarisch landschap. Bewoningssporen van prehistorische landbouwers zijn in het gebied vooral gekoppeld aan de stroomgordels. Langdurige plaatsvaste bewoning resulteerde plaatselijk in ophoping van archeologische resten en het ontstaan van zogenaamde ‘woerden’ (oude woongronden), die ook in Wijk en Aalburg voorkomen.&lt;br&gt;Vanaf de Middeleeuwen kreeg de mens een onomkeerbare invloed op de vorm van het landschap. Om de voortdurende dreiging van overstroming tegen te gaan, werden al vanaf de 11e eeuw dijken aangelegd, waarmee een eind kwam aan de voortdurende sedimentatie in het gebied. Bekende archeologische vindplaatsen in het gebied betreffen vooral bewoningssporen en dateren hoofdzakelijk uit de Late Middeleeuwen en de Romeinse tijd. Op basis van de op de beleidskaart weergegeven archeologische waarden wordt verwacht dat in 13 van de 16 deelgebieden archeologische resten schuilgaan. Het betreft vooral bewoningssporen uit de periode van de landbouwers (Neolithicum t/m Middeleeuwen /Nieuwe tijd). De sporen zijn veelal ingebed in (enigszins) afgedekte stroomgordels en kennen daarom naar verwachting een hoge gaafheid.&lt;br&gt;Om de archeologische verwachting te toetsen en eventuele vindplaatsen op te sporen, is in de 13 deelgebieden een karterend booronderzoek uitgevoerd. Over het algemeen komen de resultaten daarvan redelijk goed overeen met hetgeen op basis van het bureauonderzoek verwacht werd. Doorgaans is tussen 0 en 150 cm -Mv een stroomgordel aangetroffen, veelal met kenmerken die wijzen op de aanwezigheid van bewoningssporen, zoals een oude woongrond en fragmenten aardewerk. Dat laatste geeft overigens een goede indicatie van de datering van de te verwachten archeologische resten. In hoofdzaak is uit de boringen materiaal verzameld daterend uit de Late Middeleeuwen. De resultaten van het onderzoek zijn ook grafi sch weergegeven in een atlas (bijlage 2).&lt;br&gt;In zeven van de 13 deelgebieden is de verwachte landschappelijke en archeologische context deels of volledig bevestigd. Hier zijn tijdens het booronderzoek aanwijzingen aangetroffen die de aanwezigheid van bewoningssporen doen vermoeden. In de overige zes onderzochte deelgebieden kon op basis van het booronderzoek de verwachting naar beneden worden bijgesteld en worden geen (uitgesproken) archeologische resten meer verwacht.&lt;br&gt;Het onderzoek heeft daarmee de verwachte archeologische potentie van het gebied grotendeels bevestigd. De onderzoeksresultaten hebben echter ook afwijkingen en nieuwe inzichten opgeleverd.&lt;br&gt;Zo is gebleken dat de begrenzingen van de stroomgordels zoals vastgesteld op de gemeentelijke archeologiekaart zowel in horizontale als verticale zin kunnen afwijken van de werkelijke situatie.&lt;br&gt;Ook is gebleken dat de oeverwallen langs de afgedamde Maas archeologische potentie hebben.&lt;br&gt;Verder is gebleken dat de ligging in historische bewoningskernen een goede indicator vormt voor de aanwezigheid van bewoningssporen op plekken waar dat op basis van de landschappelijke kenmerken niet direct verwacht zou worden. Een verklaring hiervoor is dat na de middeleeuwse bedijking van het gebied de door de mens zelf aangelegde elementen, zoals dijken en kades, het landschappelijk substraat als het ware ‘overruleden’.&lt;br&gt;Op basis van de onderzoeksresultaten is geadviseerd om bodemingrepen dieper dan de diepte van het archeologisch niveau te voorkomen door (waar mogelijk) de plannen aan te passen. Indien dit niet mogelijk is, wordt aanvullend onderzoek nodig geacht.&lt;/p&gt;
description: Date: 2015-06-15