DOI: 10.14457/tu.the.2020.1084
title: เปรียบเทียบวาระการดำรงตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้านตามพระราชบัญญัติการปกครองท้องที่ พ.ศ.2457: กรณีศึกษา ในพื้นที่อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา

description: การศึกษาเปรียบเทียบวาระการดำรงตำแหน่งของ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ตามพระราชบัญญัติการปกครองท้องที่ พ.ศ.2457 กรณีศึกษา ในพื้นที่อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา เป็นการศึกษาเปรียบเทียบวาระในการดำรงตำแหน่งของผู้ใหญ่บ้านภายใต้พระราชบัญญัติปกครองท้องที่ พ.ศ.2457 ด้วย มาตรา 14 (1) ที่ได้กำหนดให้ ผู้ใหญ่บ้านต้องพ้นจากตำแหน่งเมื่อมีอายุครบหกสิบปี อย่างไรก็ตามในอดีตได้มีการเปลี่ยนแปลงแก้ไขคุณสมบัติเกี่ยวกับอายุในการดำรงตำแหน่งของผู้ใหญ่บ้าน จากเดิมที่วาระคราวละ 5 ปี เป็นอยู่ในตำแหน่งถึงอายุไม่เกินหกสิบปีบริบูรณ์ และใช้มาจนถึงปัจจุบัน วัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเปรียบเทียบวาระการดำรงตำแหน่งของ กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ตามพระราชบัญญัติการปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 ว่าวาระที่มีความแตกต่างกันมีข้อดีและข้อเสียอย่างไร เพื่อศึกษาถึงบทบาท อำนาจ หน้าที่ รวมทั้งพัฒนาการของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และศึกษาถึงแนวโน้มบทบาท และอำนาจหน้าที่ของกำนันและผู้ใหญ่บ้าน ในอนาคต ผู้ศึกษาใช้วิธีการศึกษาเชิงคุณภาพ โดยเก็บข้อมูล 2 รูปแบบ คือ การศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้องและการสัมภาษณ์พูดคุยกับบุคคลที่เกี่ยวข้องผลการศึกษาพบว่า 1. การศึกษาและเก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่างและงานเอกสารที่เกี่ยวข้อง ค้นพบว่า กลุ่มตัวอย่างทุกกลุ่มยกเว้น กลุ่มผู้ที่ดำรงตำแหน่งหรือเคยดำรงตำแหน่งกำนัน ผู้ใหญ่บ้านทั้งก่อนและหลังการแก้ไขพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ พ.ศ. 2457 ความความเห็นไปในทิศทางเดียวกัน กล่าวคือ วาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี ย่อมมีผลดีกว่า วาระการดำรงตำแหน่งถึง 60 ปี เนื่องจากการการดำรงตำแหน่งในระยะยาวส่งผลให้ประสิทธิภาพการทำงานถดถอยลง ตอบสนองต่อความต้องการของปะชาชนในพื้นที่ ตลอดจนขาดความกระตือรือร้นในการแก้ไขปัญหาในพื้นที่ 2. กรอบระยะเวลาการดำรงตำแหน่งของกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน จากการเก็บข้อมูลโดยกลุ่มบุคคลที่เกี่ยวข้องสำหรับหัวข้อดังกล่าวมีความคิดเห็นต่อประเด็นดังกล่าวไปในทิศทางเดียวกัน กล่าวคือ วาระในการดำรงตำแหน่งที่มีความแตกต่างกันย่อมส่งผลให้เกิดการป้องกันการเข้ามาแสวงหาผลประโยชน์ในฐานะผู้มีอิทธิพลในพื้นที่ตลอดจนเป็นปัจจัยหนึ่งที่เอื้อประโยชน์และก่อให้เกิดการเป็นผู้มีอิทธิพลในพื้นที่ได้ 3. วาระการดำรงตำแหน่งของผู้ใหญ่บ้านในมุมมองของความต่อเนี่องและไม่ต่อเนื่องมีผลต่อการนำนโยบายจากภาครัฐไปปฏิบัติงานให้เกิดประสิทธิภาพในพื้นที่หรือไม่อย่างไรประชาชนในพื้นที่ได้รับผลกระทบ หรือประโยชน์ใด ๆ บ้างจากวาระการดำรงตำแหน่งของผู้ใหญ่บ้าน จากการสำรวจและทำการสัมภาษณ์กลุ่มตัวอย่าง พบว่ามีความเห็นไปในแนวทางเดียวกันต่อวาระการดำรงตำแหน่งของผู้ใหญ่บ้านในมุมมองของความต่อเนี่องและไม่ต่อเนื่องมีผลต่อการนำนโยบายจากภาครัฐไปปฏิบัติงานหรือไม่อย่างไรนั้น ส่วนใหญ่มีความคิดเห็นว่า วาระการดำรงตำแหน่งอยู่จนครบ 60 ปี ย่อมส่งผลดีกว่าในความต่อเนื่องของการปฏิบัติงานให้เกิดประสิทธิภาพในพื้นที่ ตลอดจนประโยชน์ที่ประชาชนจะได้รับจากความต่อเนื่องกับการดำรงตำแหน่งในระยะยาว4. หัวข้อวาระการดำรงตำแหน่งของกำนันผู้ใหญ่บ้านที่มีความแตกต่างกันเป็นสาเหตุหนึ่งที่ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งภายในพื้นที่ ตำบล หมู่บ้าน หรือไม่อย่างไร นั้น ค้นพบคำตอบไปในทิศทางเดียวกันทั้ง 4 กลุ่มตัวอย่าง กล่าวคือ วาระการดำรงตำแหน่งที่มีความแตกต่างกันระหว่าง วาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี กับวาระการดำรงตำแหน่งจนอายุ 60 ปี ไม่ได้เป็นปัจจัยและสาเหตุหลัก ๆ ของความขัดแย้งในพื้นที่ แต่อย่างใด โดยจากข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ปรากฏว่า ความขัดแย้งเป็นเรื่องปกติภายในสังคมการเมืองหนึ่ง ๆ เท่าที่ควร ซึ่งวาระการดำรงตำแหน่งจนครบอายุ 60 ปีเป็นกลไกหนึ่ง ที่เป็นตัวชะลอความขัดแย้งที่จะเกิดขึ้นภายในท้องที่ ท้องถิ่นเพียงเท่านั้น 5. วาระการดำรงตำแหน่ง ณ ปัจจุบันแนวโน้มในอนาคตของกำนันผู้ใหญ่บ้านนั้น จากการศึกษาค้นคว้าในหัวข้อดังกล่าว จากกลุ่มตัวอย่างทั้ง 4 กลุ่มตัวอย่างในเขตพื้นที่อำเภอวังน้อย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ปรากฏว่ามีทิศทางเกี่ยวกับวาระการดำรงตำแหน่งของกำนันผู้ใหญ่บ้าน และแนวโน้มที่จะเกิดขึ้นเป็นไปในแนมทางเดียวกันดังนี้ ในด้านวาระการดำรงตำแหน่งของกำนันผู้ใหญ่บ้าน ณ. ปัจจุบัน มีความต้องการให้เปลี่ยนแปลงกลับไปใช้รูปแบบเดิม กล่าวคือใช้วาระการดำรงตำแหน่ง 5 ปี ดังเดิม โดยให้ความเห็นว่าเป็นการลดการผูกขาดอำนาจของผู้ดำรงตำแหน่งดังกล่าวอันจะส่งผลให้เกิดการสั่งสมอิทธิพลในพื้นที่ ตลอดจนถึงขาดการยึดโยดกับประชาชนและขัดกับหลักการปกครองในรูปแบบประชาธิปไตยและไม่สอดคล้องกับวัฒนธรรมการเมืองแบบมีส่วนร่วมของประชาชน