DOI: 10.17026/ar/klqnzu
title: A-24.0405: Galder, Bouwerij Galder Onder de rook van Galder. De opgraving van een middeleeuws erf aan de Bouwerij in Galder

description: &lt;p&gt;In opdracht van gemeente Alphen-Chaam heeft BAAC een opgraving uitgevoerd in het plangebied Bouwerij te Galder, in de gemeente Alphen-Chaam. Het archeologisch onderzoek heeft plaatsgevonden tussen 11 en 14 november 2024.&lt;br&gt;In het onderzoeksgebied zijn sporen van bewoning, een akkercomplex en infrastructuur gevonden uit de middeleeuwen en de nieuwe tijd. In de ondergrond bevindt zich een dekzandkop, met een natuurlijke laagte in het zuiden. Hier heeft zich een podzolbodem gevormd, dat in de hoogste delen van het terrein vanaf de middeleeuwen is verploegd. In de lage delen is deze bodem nog intact. De aangetroffen vindplaats bestaat uit: n Sporen van bewoning. Een erf uit de 10e of 11e eeuw, bestaande uit een hoofdgebouw en twee bijgebouwen. n Een akkercomplex uit de middeleeuwen en nieuwe tijd. Mogelijk heeft men hier geakkerd vanaf het einde van de Karolingische periode tot kort geleden.&lt;br&gt;n Middeleeuwse infrastructuur: aan de oostzijde van het terrein is een karrenpad gevonden die gecorreleerd kan worden aan de (diepste) middeleeuwse akkerlaag.&lt;br&gt;n Een mogelijke schuur uit de nieuwe tijd.&lt;br&gt;Ondanks dat Galder een klein dorp is, heeft het een rijke geschiedenis en is er informatie over middeleeuws Galder beschikbaar. Niet alleen zijn geschreven bronnen te raadplegen, in het nabije verleden zijn ook geregeld sporen en vondsten uit de middeleeuwen aangetroffen bij naburige archeologische onderzoeken. Direct ten noorden van het terrein, aan de huidige Korenbloem, is ongeveer tien jaar geleden plangebied ‘Bollemeer’ opgegraven. Uit dit onderzoek is duidelijk geworden dat Galder haar wortels kent in de Karolingische tijd. Daarnaast zijn hier ook jongere middeleeuwse huiserven met hoofdgebouwen, schuren en waterputten gevonden uit de 11e en 12e eeuw.&lt;br&gt;Ook de nabijgelegen Sint-Jacobskapel is een relict uit de middeleeuwen, op een figuurlijke steenworp afstand van de opgraving aan de noordrand van de huidige bebouwde kom. Deze is in de late middeleeuwen gebouwd. De resultaten van huidig onderzoek moeten beschouwd worden in het kader van de middeleeuwse nederzetting van Galder.1 Sporen van bewoning, landbouw, opslag en infrastructuur horen bij bewoningssporen die aan de Korenbloem zijn gevonden. De bestaanseconomie van de lokale gemeenschap is dan voornamelijk gefundeerd op het boerenbestaan: men bewerkte land en heeft vee gehouden.&lt;br&gt;Sporen van dat boerenbestaan zijn teruggevonden: Op het terrein is een akkerlaag aanwezig, die vanaf de late middeleeuwen tot in de nieuwe tijd is aangevuld met plaggen om de akkers vruchtbaar te houden. In het centrale deel van het terrein is een laagte aangetroffen dat deels is gevuld met dit soort plaggen. De schopsteken en de humeuze insluitsels die het resultaat zijn van landbewerking zijn in de bodem nog steeds zichtbaar. Vanuit deze laagte zijn de plaggen verspreid over het land. Met deze laatmiddeleeuwse akker ontwikkelt zich in die tijd ook een bewoningskern in het noorden en noordwesten van het huidige Galder. Ook in de eeuwen daarna rijdt men hier plaggen het land op en wordt de akker steeds boller.&lt;br&gt;In de nieuwe tijd verandert er weinig in het plangebied. Het terrein heeft mogelijk nog een schuurtje gekend, maar in welke periode tussen de middeleeuwen en moderne tijd deze te plaatsen is, is onduidelijk. Tot voor kort is het terrein in gebruik gebleven als akker.&lt;/p&gt;