DOI: 10.17026/ar/sjhuro
title: Archeologisch onderzoek trace Zonnepark Masterveldweg, gemeente Winterswijk. Inventariserend veldonderzoek d.m.v. karterende boringen

description: In opdracht van A. Hak B.V. heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch inventariserend veldonderzoek (karterende fase) uitgevoerd naar de locatie tracé Zonnepark Masterveldweg te Winterswijk, gemeente Winterswijk (zie bijlage 1). De aanleiding voor dit onderzoek is de aanleg van middenspanningstracé. Het tracé heeft een lengte van ongeveer8 kilometer. De werkzaamheden hebben een minimale verstoringsdiepte van 1,3 m -mv en 2 meter breed en een maximale verstoringsdiepte van 1,5 meter -mv en 2,5 meter breed. Voor dit tracé is reeds een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd en een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen.

Voor het plangebied geldt een hoge verwachting voor archeologische resten uit het Laat-Paleolithicum tot de Late Middeleeuwen voor dekzandruggen en -koppen wanneer deze zijn afgedekt met een plaggendek. Zonder plaggendek geldt er een middelhoge verwachting voor bovengenoemde archeologische perioden op dekzandruggen en -koppen. Tijdens de verkennende fase van het inventariserend onderzoek zijn in het centrale deel van het tracé esdekken aangetroffen en een intacte podzolbodem in het Laagpakket van Wierden. Op basis van de verkennende boringen is geadviseerd karterende boringen te zetten op deze delen van het tracé.

Het veldwerk voor de karterende fase is verricht tussen 19 en 26 oktober. Hierbij zijn
82 handmatige grondboringen verricht met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 15 cm. De boringen zijn uitgevoerd tot 0,3 m in de C-horizont en/of tot een maximale diepte van 1,5 m beneden maaiveld. De boringen zijn gezet in een lijnsegment om de 10 m. De opgeboorde grond is onderzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren, zoals verbrand of bewerkt vuursteen, houtskool, verbrand bot en aardewerk. Verder is gekeken naar bodemverkleuringen die zouden kunnen wijzen op mogelijke oude loopvlakken- en/of cultuurlagen. Relevante lagen zijn gezeefd op een 3 mm zeef. Het veldwerk is uitgevoerd conform het goedgekeurde Plan van Aanpak. Een deel van het tracé is verstoord tot een diepte waarop geen archeologische resten meer worden verwacht. Het gaat om deeltracés 1, 2, 5, 6 en 7.

Tijdens het veldonderzoek is een plaggendek aangetroffen aan de Huppelseweg in de deeltracés 3 en 4. De dikte van een dergelijk plaggendek kan in het plangebied zo’n 80 cm bedragen. De oorspronkelijke podzolbodem is tot in de B-horizont en vaak tot in de C-horizont vergraven of deels opgenomen in het plaggendek. Het plaggendek bevat enkel kleine houtskoolfragmenten en baksteenspikkels als archeologische indicatoren. De aanwezigheid van het plaggendek wijst op een agrarisch gebruik van het landschap tijdens de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Er zijn op basis van het veldonderzoek geen aanwijzingen voor bewoning uit die periode binnen het tracé. Op plaatsen langs het tracé waar geen esdekken (meer) voorkomen, is de bodem vergraven door leidingstraten of wegcunetten of is de bodem verploegd door (sub)recent agrarisch gebruik.
Tijdens de verkennende fase is er in een boring een intacte podzol aangetroffen onder een plaggendek vanaf circa 0,6 m -mv (boring 19 in de verkennende fase). Tijdens het karterende onderzoek is in de directe nabijheid een bodemopbouw aangetroffen van een esdek met brokjes E- en B- horizont aanwezig tot 1,3 m -mv en een plaggendek boven een afgetopte podzolbodem. Deze oorspronkelijke bodem is waarschijnlijk plaatselijk verstoord door ingrepen die te maken hebben met het essenlandschap. Voor afwatering werden esgreppels gegraven langs de essen. Dit kan verklaren waarom er zo plaatselijk verstoringen aanwezig zijn direct naast een intact podzolprofiel.

Er geldt een archeologische verwachting voor esdekken (agrarische activiteit) uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Onder dergelijke esdekken kunnen zich oude podzolbodems manifesteren waarvoor een archeologische verwachting gold voor alle vroegere perioden, van Paleolithicum t/m Vroege Middeleeuwen. Aangezien er sprake is van een deels aanwezige podzol geldt de verwachting voor archeologische resten uit de periode Paleolithicum t/m Vroege Middeleeuwen nog voor diepere grondsporen. Buiten de essen kan de archeologische verwachting voor de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd naar beneden toe worden bijgesteld naar laag. Enkel de esdekken ter hoogte van de Waliënseweg en de Huppelseweg kennen nog een archeologische verwachting voor resten en sporen van agrarische activiteit uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd.

Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt voor het plangebied geen vervolgonderzoek aanbevolen. De voorgenomen bodemingrepen kunnen zonder archeologisch voorbehoud worden uitgevoerd.

Op de werkzaamheden is de wettelijke meldingsplicht bij toevalsvondsten van toepassing (Erfgoedwet, art. 5.10): Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Het gaat dan bijvoorbeeld om archeologische vondsten, oud muurwerk, een beerput of een waterput. Ook wordt geadviseerd om de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Winterswijk (mevrouw Sarah Simmelink) hierover direct te informeren.

De adviseur van de bevoegde overheid (Omgevingsdienst Achterhoek) heeft het advies
deels overgenomen: geen vervolgonderzoek noodzakelijk in deeltracés 1, 2, 5, 6 en 7. Voor
deeltracés 3 en 4 wordt vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een opgraving
(variant archeologische begeleiding). Dit advies is gebaseerd op de ligging van een deels
intacte afgedekte podzol langs een archeologisch monument (deeltracé 3) en een deels
intacte afgedekte podzol langs een erf met hoge archeologische verwachting (deeltracé 4).