DOI: 10.17026/ar/sykpsm
title: Archeologisch bureauonderzoek Groot Gravenkwartier te Almelo, gemeente Almelo (OV)

description: In verband met de ruimtelijke procedure rondom de herontwikkeling van het Groot Gravenkwartier in de historische kern van Almelo heeft Laagland Archeologie een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het betreffende plangebied.
Het onderzoek is uitgevoerd conform het SIKB KNA protocol 4002.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Op basis van het bureauonderzoek ligt het plangebied waarschijnlijk op een relatief hoger gelegen dekzandwelving of dekzandrug in de buurt van verschillende beekdalen. Gezien de relatief hoge ligging in de buurt van een beekdal is de locatie bij uitstek geschikt voor bewoning vanaf de Steentijd tot in de Vroege Middeleeuwen. Bij waarnemingen in de omgeving van het plangebied ontbreken vondsten uit deze perioden. Voor deze periode geldt een middelhoge verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten. 
Op basis van historische bronnen lijkt Almelo te zijn ontstaan in de 11e eeuw, al dateert de eerste vermelding uit de 13e eeuw. Het plangebied ligt binnen de omgrachte, middeleeuwse kern van Almelo aan de middeleeuwse hoofdlandroute, die ter plekke van de Grotestraat langs de oostzijde daarvan liep. Vanaf de 14e of 15e eeuw is hierlangs in de oosthelft van het plangebied relatief dichte bebouwing van stedelijke aard te verwachten, die vanaf 1545 vastgelegd is op historische kaarten. Langs de noord- en westzijde van het plangebied lag de laatmiddeleeuwse stadsgracht ter plekke van de Hagengracht, die blijkens historische kaarten tussen 1545 en 1780 moet zijn gedempt. Aan deze westzijde van het plangebied lagen tot in de late 19e eeuw grotendeels onbebouwde achtererven waar bijgebouwen, waterputten en beerputten, kuilen en dergelijke kunnen worden verwacht. Tussen de late 19e eeuw en ca. 1960 wordt het plangebied aan de zijde van de Hagengracht volgebouwd. Binnen het plangebied is er een hoge verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. 
Op basis van geraadpleegde bouwtekeningen is een klein gedeelte van het plangebied door moderne kelders naar verwachting tot zover in de c-horizont verstoord, dat niet of nauwelijks archeologische resten te verwachten zijn. De omvang van oudere, mogelijk historische kelders lijkt beperkt. Daarbuiten is de mate van verstoring door recente bebouwing en andere bodemingrepen onduidelijk. Voor het grootste deel van het plangebied is de aanwezigheid van archeologisch relevant bodemarchief op voorhand niet uit te sluiten
Laagland Archeologie adviseert vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek met een mogelijke doorstart naar een opgraving. 
De implementatie van dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Almelo. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, O. Satijn. Het advies laat onverlet de meldingsplicht voor archeologische resten bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10).