DOI: 10.17026/ar/xm7xud
title: Rotterdam Europoort Markweg Waterstoffabriek. Een verkennend inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen.
title: BOORrapporten 787

description: In opdracht van Eneco heeft het team Onderzoek en Rapportage van Archeologie Rotterdam (BOOR) in de periode september-november 2023 een verkennend inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het plangebied Markweg Waterstoffabriek te Europoort (gemeente Rotterdam). Dit onderzoek bestond uit het verrichten, beschrijven en analyseren van negen mechanische boringen. Er is geboord vanaf het maaiveld tot maximaal 23,51 m - NAP (29,00 m - mv). In mei 2023 was voor het gebied al een bureauonderzoek gedaan (Corver 2023). De onderzoeken zijn verricht, omdat op de locatie een electrolyzer (waterstoffabriek) zal worden gerealiseerd. Hierbij zullen omvangrijke grondroerende (hei)werkzaamheden worden uitgevoerd. Op basis van beide onderzoeken kan antwoord gegeven worden op de vraag of archeologische waarden aanwezig kunnen zijn, die bij de werkzaamheden worden aangetast of vernietigd.

Uit het bureauonderzoek was naar voren gekomen dat in de diepere ondergrond van het plangebied vermoedelijk rivierduinafzettingen aanwezig zijn. Uit bestudeerde niet-archeologische sonderingen bleek namelijk dat op verschillende locaties in het gebied een hoger gelegen zandpakket aanwezig is. De hoogteligging van de top van het zand varieert van minimaal 26,0 m - NAP tot maximaal 19,3 m - NAP. Het vermoeden bestond dat het hier ging om zogenaamde rivierduinen. Juist op deze eolische afzettingen, die gerekend kunnen worden tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen, kunnen archeologische resten uit de steentijd aangetroffen worden. Daarom gold voorafgaand aan het veldwerk met name voor vindplaatsen uit het Vroeg en Midden-Mesolithicum een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting. Vindplaatsen uit deze periodes kunnen in theorie ook aangetroffen worden op eventueel aanwezige oeverafzettingen van de Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen. Ook in vegetatiehorizonten (algemeen voorkomend in komafzettingen van dezelfde Laag van Wijchen) kunnen archeologische resten aanwezig zijn. Tot nu toe zijn echter in het Maasmondgebied geen vindplaatsen op het niveau van de Laag van Wijchen bekend.

Uit het verkennend inventariserend veldonderzoek is gebleken dat de diepere ondergrond in het plangebied bestaat uit beddingafzettingen van de Formatie van Kreftenheye. De top van de pleistocene afzettingen is aangetroffen op gemiddeld 20,57 m - NAP. Hierboven zijn vroegholocene overstromingsafzettingen (komafzettingen) van de Formatie van Kreftenheye, Laag van Wijchen (vanaf gemiddeld 19,58 m - NAP) en een dunne veenlaag van de Formatie van Nieuwkoop, Basisveen Laag (vanaf gemiddeld 19,45 m - NAP) waargenomen. In een aantal boringen is direct op het veen, vanaf gemiddeld 19,39 m - NAP, een dunne kleilaag aangeboord. Het betreft hier waarschijnlijk zoetwatergetijdenafzettingen van de Formatie van Echteld, Terbregge Laagpakket. Hierboven bevindt zich een metersdik pakket geulafzettingen. Deze veelal gelaagde zandige afzettingen zijn afgezet door grote mariene geulen, die zich tot grote diepte hebben ingesneden in de ondergrond. De geulafzettingen, met de top op gemiddeld 0,43 m - NAP, kunnen voornamelijk gerekend worden tot de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren. In een aantal boringen lijken in de basis, vanaf gemiddeld 18,41 m - NAP, oudere geulafzettingen aanwezig te zijn. Deze sterk gelamineerde afzettingen kunnen vermoedelijk toegeschreven worden aan (een restant van) het Laagpakket van Wormer van dezelfde Formatie van Naaldwijk. De natuurlijk ondergrond wordt afgedekt door een opgespoten pakket van gemiddeld 605 cm dik.
De verwachte rivierduinafzettingen van de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Delwijnen zijn niet aangetroffen tijdens het veldonderzoek. Het in de sondeerstaten waargenomen zandpakket (met er onder een kleilaag) moet geïnterpreteerd worden als geulafzettingen van de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer en/of Laagpakket van Walcheren. Andere stratigrafische niveaus met archeologische potentie zijn eveneens niet aangeboord. Ook zijn in het plangebied geen aanwijzingen aangetroffen voor de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen. Geconcludeerd kan worden dat de kans klein is dat bij de voorgenomen werkzaamheden in het plangebied archeologische resten verstoord zullen worden.

Op grond van het verkennend inventariserend veldonderzoek luidt het (selectie)advies voor het plangebied Markweg Waterstoffabriek te Europoort (gemeente Rotterdam) dat er geen voorzieningen hoeven te worden getroffen om archeologische waarden te behouden of te ontzien. Vervolgonderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg wordt niet aanbevolen. Er dient wel altijd rekening gehouden te worden met zogenaamde toevalsvondsten in het plangebied. Ook kunnen in theorie scheepswrakken of andere aan schepen gerelateerde resten in de ondergrond aanwezig zijn.