DOI: 10.17026/dans-x39-tw6m
title: Hooijkaasterrein te Schoonhoven

description: &lt;p&gt;Vanwege de begrensde diepte en wateroverlast heeft het onderzoek weinig informatie opgeleverd over de middeleeuwse periode. Afgezien van een fragment verbrande klei uit een boring, dat van 13e eeuws aardewerk afkomstig kan zijn, gaat het oudste (in secundaire context) aangetroffen vondstmateriaal niet verder terug dan rond 1300 na Chr. de periode waarin het terrein in gebruik werd genomen door de stad en het klooster werd opgericht. Ook het beeld dat historisch kaartmateriaal geeft van de ontwikkeling van de bebouwing in de periode na het klooster lijkt bevestigd te worden door de resultaten van het onderzoek.&lt;br&gt;Over het hele terrein lijkt de top van de stratigrafie uit de kloosterperiode niet boven 0,85 en 1,00 meter + NAP te verwachten. Alleen in werkput 3 ligt de aangehouden, maximale ontgravingsdiepte onder dit niveau, namelijk op 0,75 m + NAP. In deze werkput langs de Molenstraat zijn boven het aangegeven verstoringsniveau overtuigend middeleeuwse lagen aangetoond. Het hier aangetroffen loop- woon- of vloerniveau, dat in of na de 15e eeuw dateert, hangt vermoedelijk samen met een gebouw dat hier, of in de nabijheid heeft gestaan. Daarmee samenhangende, duidelijk in de kloostertijd te dateren muurresten of resten van constructies zijn binnen de beperkte ontsluiting van de kijkgaten niet aangetroffen, maar kunnen daarbuiten bewaard zijn gebleven. Muur spoor 49 is het enige muurwerk waarvan een datering in (het einde van) de kloosterperiode niet uitgesloten kan worden. De muur heeft mogelijk deel uit gemaakt van een in 1580/1613 en 1649 afgebeeld gebouw, dat eventueel ook direct na de ontmanteling van het klooster kan zijn gebouwd. Voor zover blootgelegd is deze muurrest plaatselijk boven 1,00 m + NAP bewaard gebleven (tot 1,15 à 1,20 m + NAP). In de zuidelijke helft van de strook langs de Molenstraat zijn geen archeologische resten te verwachten vanwege verstoring door de aanleg van een fabriekskelder in de 20e eeuw. &lt;br&gt;Ter weerszijden van het klooster ligt het verstoringsniveau op of boven de top van het middeleeuwse lagenpakket. Langs de oostzijde van Het Klooster is de afwezigheid van middeleeuwse lagen boven 1,05 m + NAP in de zuidelijke helft aangetoond; daaronder en in de noordelijke helft onder 1,30 m + NAP waarschijnlijk.&lt;br&gt;Pas onder 0,85 m + NAP is te rekenen met stratigrafie uit de kloosterperiode.&lt;br&gt;In deelgebied 2 ten westen van Het Klooster zijn alleen in de 4 tot 6 meter vanaf de straat direct onder het niveau van 1,00 m + NAP middeleeuwse lagen en bebouwingsresten uit de eerste helft van de 17e eeuw aangetroffen.&lt;br&gt;Na de Kloosterperiode hebben verschillende delen van het terrein een verschillende ophogings- en bebouwingsgeschiedenis gekend. Van een grootscheepse ophoging en ontwikkeling van het terrein in één keer lijkt geen sprake. Wel lijkt een ontwikkelings- en bebouwingsfase in de eerste helft van de 17e eeuw gevolgd te worden door een periode in de 2e helft van de 17e tot de 18e eeuw. waarin de bestaande bebouwing met de nok evenwijdig aan de beide straten vervangen wordt voor een meer dichte, stedelijke bebouwingsstructuur langs de Molenstraat en een meer open achtergebied met tuinen langs Het Klooster. Ter weerszijden van Het Klooster verrees in de eerste helft van de 17e eeuw bebouwing, met de nok evenwijdig aan de straat. Daarbij is aan de oostzijde van de straat tot ca. 1,60 m + NAP opgehoogd, waarbij aan de zuidzijde in één keer een pakket vrij schone grond opgebracht werd terwijl aan de noordzijde meer met compost en afval vermengde grond gebruikt lijkt te zijn. Ten westen van Het Klooster is langs de straat ter plaatse van de bebouwing tot 1,30 m + NAP kleigrond gedeponeerd, vermengd middeleeuws puin en beer.&lt;br&gt;De ophoging kan oorspronkelijk hoger geweest zijn, en door latere egalisatie bij tuinaanleg zijn afgetopt. Op het resterende terrein tot aan de Zevender zijn in de tweede helft van de 17e eeuw verschillende stortingen van humeuze afvalgrond en puin gedeponeerd tot een hoogte van 1,30 m + NAP., terwijl de bebouwing plaatsmaakte voor tuinen. De bebouwing ten oosten van de straat is tussen 1650 en ca. 1800 vervangen en aangevuld met een nieuw gebouw. Terwijl Het Klooster in deze periode meer het karakter van een dun bebouwd achtergebied met tuinen kreeg, heeft langs de Molenstraat bebouwing van vóór 1613 met de nok evenwijdig aan de straat tussen 1650 en de late 18e of vroege 19e eeuw plaats moeten maken voor een aaneengesloten rij haaks op de straat georiënteerde huizen. Daarbij is de strook opgehoogd met afbraakpuin tot 1,60 m + NAP. Pas in de loop van de 19e eeuw ontstaat ook langs de oostzijde van Het Klooster een dichtere bebouwing.&lt;/p&gt;