DOI: 10.17026/dans-zs7-6e3u
title: Gemeente Gilze en Rijen. EVZ Boomkikker, deelgebied Toxandria. Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: &lt;p&gt;BAAC heeft een verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het&lt;br&gt;onderzoeksterrein Ecologische Verbindingszone (EVZ) Boomkikker in Molenschot,&lt;br&gt;gemeente Gilze en Rijen. Aanleiding voor dit onderzoek is de geplande aanleg&lt;br&gt;van verdiepte corridors en poelen ter verbetering van het habitat van de&lt;br&gt;boomkikker (en andere flora en fauna) in een gebied waar de boomkikker in het&lt;br&gt;verleden op meerdere locaties aangetroffen is. Het archeologisch&lt;br&gt;onderzoeksterrein is opgesplitst in drie deelgebieden: deelgebied Toxandria,&lt;br&gt;deelgebied De Heiningen en deelgebied Molenschotse Heide. Dit&lt;br&gt;onderzoeksrapport behandelt de resultaten van het archeologische verkennende&lt;br&gt;booronderzoek in het deelgebied Toxandria.&lt;br&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat voor het zuidelijke en centrale deel van het&lt;br&gt;deelgebied Toxandria een hoge verwachting geldt op het aantreffen van&lt;br&gt;archeologische resten uit de steentijd tot en met de nieuwe tijd (complextypen:&lt;br&gt;jacht-/verzamelaarskampement; huisplaats, historische erven, nederzetting,&lt;br&gt;begravingen). Er dient gezien de nabije ligging van een oud bewoningslint&lt;br&gt;specifiek rekening te worden gehouden met de aanwezigheid van (randen van)&lt;br&gt;erven en paden uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd, maar ook oudere&lt;br&gt;nederzettingen alsmede steentijdresten vallen niet uit te sluiten. Circa 40% van&lt;br&gt;het onderzoeksterrein binnen deelgebied Toxandria blijkt in het verleden&lt;br&gt;ontgrond te zijn. Voor dit gebied geldt een lage archeologische verwachting en&lt;br&gt;dit gebied hoeft dan ook niet nader te worden onderzocht. Het noordoostelijke&lt;br&gt;deel van het deelgebied Toxandria ligt in een (her)verstoven heidegebied met&lt;br&gt;stuifzandduinen. Dit gedeelte heeft een hoge verwachting toebedeeld gekregen&lt;br&gt;voor resten uit de steentijd en bronstijd, en een middelhoge verwachting voor&lt;br&gt;resten uit de ijzertijd t/m volle middeleeuwen. De middelhoge verwachting is&lt;br&gt;gebaseerd op de minder gunstige vestigingslocatie voor de sedentair levende&lt;br&gt;boer in een voormalig heidegebied.&lt;br&gt;Uit het veldonderzoek blijkt dat het deelgebied Toxandria ingeklemd ligt tussen&lt;br&gt;een verstoven dekzandgebied in het noordoosten en het bovenstroomse deel van&lt;br&gt;het beekdal van de Bovenlei in het zuiden. In het tussengelegen gebied komen&lt;br&gt;dekzandruggen-/welvingen voor, die gefaseerd zijn afgedekt door een humeus&lt;br&gt;dek/plaggendek. In de noordoostelijke zone van deelgebied Toxandria komen&lt;br&gt;vlakvaaggronden voor, die zich hebben ontwikkeld in verstoven lage landduinen.&lt;br&gt;Het onderliggende dekzand is hier tot in de C-horizont verstoven en bevat geen&lt;br&gt;prehistorische ploeg- of cultuurlagen. In het dekzand worden derhalve geen&lt;br&gt;archeologische resten meer in verwacht. In het stuifzand heeft lokaal podzolisatie&lt;br&gt;op kunnen treden. Hier zijn echter ook geen (pre)historische ploeg- of&lt;br&gt;cultuurlagen aangetroffen. Ook in dit niveau worden geen archeologische resten&lt;br&gt;meer verwacht.&lt;br&gt;De boringen 29, 30 en 31 liggen op de flank van een dekzandruggetje ten zuiden&lt;br&gt;van de Goorbergseweg. Boring 29 laat een grotendeels afgetopte podzolbodem&lt;br&gt;zien, terwijl in de andere twee boringen een intacte podzolbodem is&lt;br&gt;aangetroffen. Gezien de aanwezigheid van intacte podzolbodems in dekzand&lt;br&gt;bestaat er rondom de boringen 30 en 31 een hoge kans op het aantreffen van&lt;br&gt;jacht-/verzamelaarskampjes uit de steentijd of de bronstijd. Dergelijke resten worden vanaf 15 cm –mv verwacht. Rondom boring 29 geldt voor alle perioden&lt;br&gt;een lage archeologische verwachting.&lt;br&gt;De centrale zone van deelgebied Toxandria wordt gekenmerkt door deels&lt;br&gt;verstoorde bodemprofielen en deels door “intacte” bodems bestaande uit hoge&lt;br&gt;zwarte enkeerdgronden. De enkeerdgronden hebben zich ontwikkeld op een&lt;br&gt;dekzandrug. Op basis van de aanwezigheid van een goed conserverend, al dan&lt;br&gt;niet verstoord humeus dek, gelegen op een dekzandrug geldt voor de centrale&lt;br&gt;zone een middelhoge verwachting op het aantreffen van intacte nederzettingen,&lt;br&gt;huisplattegronden en aanverwanten vanaf het neolithicum tot en met de&lt;br&gt;middeleeuwen. Intacte resten behorende bij jagers/verzamelaars uit de steentijd&lt;br&gt;worden in dit gedeelte van het plangebied niet specifiek meer verwacht vanwege&lt;br&gt;aftopping van de dekzandrug.&lt;br&gt;Op de overgang van de centrale naar de zuidelijke zone van het deelgebied&lt;br&gt;Toxandria bevond zich aan het begin van de 19e eeuw een oude weg. Langs deze&lt;br&gt;weg worden huisplattegronden, boerenerven en aanverwante complextypen&lt;br&gt;verwacht uit de nieuwe tijd A en B. Resten uit de nieuwe tijd A en B worden&lt;br&gt;direct onder de huidige bouwvoor verwacht vanaf circa 30 cm –mv. Eventuele&lt;br&gt;middeleeuwse voorlopers zullen zich vermoedelijk onder het humeuze&lt;br&gt;(plaggen)dek bevinden vanaf circa 55 cm –mv.&lt;br&gt;Het zuidelijke deel van de onderzoekslocatie bevindt zich in een gradiëntzone.&lt;br&gt;Met name op de flanken van de dekzandrug is de onderliggende humus- of&lt;br&gt;moderpodzolbodem nog grotendeels intact, waardoor hier de kans op het&lt;br&gt;aantreffen van intacte archeologische resten uit de steentijd hoger zal zijn dan&lt;br&gt;hoger op de deels afgetopte dekzandrug. De (flank van de) dekzandrug wordt&lt;br&gt;afgedekt door een 55 tot 75 cm dik humeus (plaggen)dek. Voor dit gedeelte&lt;br&gt;geldt een hoge verwachting voor alle perioden tot en met de nieuwe tijd B. In de&lt;br&gt;zuidoostelijke hoek van het deelgebied Toxandria komen pleistocene of holocene&lt;br&gt;alluviale (beek)afzettingen van de Bovenlei voor. Voor dit gedeelte van het&lt;br&gt;plangebied geldt een middelhoge archeologische verwachting voor alle perioden&lt;br&gt;tot en met de nieuwe tijd B. Verder komt hier een aaneengesloten strook met&lt;br&gt;diepere verstoringen voor. Deze strook heeft een lage verwachting toebedeeld&lt;br&gt;gekregen.&lt;br&gt;BAAC adviseert om graafwerkzaamheden in de gebieden met een middelhoge of&lt;br&gt;hoge archeologische verwachting zo veel mogelijk te vermijden. Indien dit niet&lt;br&gt;mogelijk is adviseert BAAC om het gebied met een hoge verwachting op&lt;br&gt;jachtkampjes uit de steentijd of bronstijd nader te onderzoeken door middel van&lt;br&gt;een karterend booronderzoek dat geschikt is om steentijdvindplaatsen in een&lt;br&gt;zandgebied op te sporen. Voor de gebieden met een brede (middel)hoge&lt;br&gt;verwachting op het aantreffen van resten uit de steentijd alsmede uit de&lt;br&gt;(pre)historie adviseert BAAC een gravend vervolgonderzoek uit te laten voeren&lt;br&gt;door middel van proefsleuven indien de bodem dieper verstoord wordt dan 30 à&lt;br&gt;40 cm –mv. Voor de gebieden met een lage archeologische verwachting adviseert&lt;br&gt;BAAC geen nader vervolgonderzoek uit te laten voeren. Het door BAAC&lt;br&gt;opgestelde advies is als selectiebesluit in z’n geheel overgenomen door het&lt;br&gt;bevoegd gezag.&lt;/p&gt;