DOI: 10.17026/ar/9dzyi7
title: Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O drie bufferlocaties te Voerendaal
title: Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen drie bufferlocaties te Voerendaal, gemeente Voerendaal

description: In opdracht van Waterschap Limburg heeft Geonius Archeologie in oktober 2023 een archeologisch bureauonderzoek en IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen uitgevoerd voor drie buffers ten zuiden van Voerendaal. Het betreft de buffer Winterhagerweg (deelgebied 1), buffer Midweg (deelgebied 2) en buffer Barrier (deelgebied 3). Aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de uitbreiding van de drie waterbuffers. De exacte locatie van de graafwerkzaamheden was ten tijde van het schrijven van dit rapport nog niet bekend.

Volgens de geomorfologische kaart ligt deelgebied 1 grotendeels in een droogdal en deels op een afbraakwand. 
Deelgebied 2 ligt op een afbraakwand en deelgebied 3 ligt op de grens van een afbraakwand en een daluitspoelingswaaier. In het zuidoosten van deelgebied 3 ligt een droogdal. Volgens de bodemkaart komen in alle drie de deelgebieden ooivaaggronden met roest voor (Ldh6) alsmede kalksteenhellinggrond (AHk).
Historisch gezien is deelgebied 1 voor een lange periode in gebruik geweest als boomgaard. Deelgebied 2 en 3 zijn voor zover bekend in gebruik geweest als bouwland. In de jaren ’90 van de vorige eeuw is in deelgebied 1 een waterbuffer aangelegd. De waterbuffers aan de Midweg en Barrier zijn 10 tot 15 jaar later aangelegd. Bij het graven van deze buffers is de bodem tot ongeveer 3 m -mv ontgraven. Eventuele archeologische waarden zullen hierbij zijn verdwenen. Deelgebied 3 kruist zeer waarschijnlijk met de Via Belgica, een Romeinse weg die liep van Boulogne-sur-Mer tot aan Keulen.

Op basis van het bureauonderzoek hebben de deelgebieden een lage verwachting op het voorkomen van archeologische resten uit het laat-paleolithicum, mesolithicum, neolithicum, bronstijd, ijzertijd, middeleeuwen en nieuwe tijd, een middelhoge voor de deelgebieden 1 en 2 op het voorkomen van archeologisch resten uit de Romeinse tijd en een hoge voor deelgebied 3 aangezien hier resten van de Via Belgica worden verwacht.

Het booronderzoek heeft uitgewezen dat de bodem sterk is geërodeerd. Conform verwachting is in geen enkele boring een duidelijke Bt-horizont waargenomen. Slechts bij vier van de twintig boringen werd nog een dun restant van een inspoelingslaag (BC-horizont) waargenomen. Eventuele archeologische waarden zullen zijn geërodeerd en niet meer in situ liggen. Bij de meeste boringen werd een colluviumpakket waargenomen, dat op basis van de inclusies kan worden gedateerd in de nieuwe tijd. Enkel bij de hoger gelegen, zuidelijke boringen werd geen colluvium waargenomen. In boring 16 werden brokjes Romeins baksteen waargenomen. Hier ligt mogelijk een Romeinse vindplaats, wellicht de Via Belgica.

Op basis van het booronderzoek kan de gespecificeerde verwachting worden bijgesteld naar laag voor alle perioden. Een uitzondering geldt voor deelgebied 3, waar ter hoogte van boring 16 mogelijk sprake is van een Romeinse vindplaats, de Via Belgica. 
Aanbevolen wordt om in het noordelijk deel van deelgebied 3 geen graafwerkzaamheden uit te voeren omdat hier mogelijk de resten van de Via Belgica voorkomen. Indien hier toch wordt gegraven, wordt vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een Inventariserend Veldonderzoek Proefsleuven (IVO-P) variant archeologische begeleiding. In deelgebied 1 en 2 wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen. Hier zullen naar verwachting geen archeologische waarden worden verstoord.