DOI: 10.14457/tu.the.2019.583
title: ผลของคำรับสารภาพต่อการพิจารณาตัดสินคดี

description: คำให้การรับสารภาพมีความสำคัญต่อการบริหารงานกระบวนการยุติธรรมทางอาญาของไทยเป็นอย่างมากตั้งแต่อดีตกาล แต่ปัจจุบันยังไม่มีการศึกษาวิจัย อภิปราย และทบทวนหลักกฎหมายและแนวคำวินิจฉัยของศาลไทยเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวอย่างเป็นระบบมากเท่าที่ควร โดยงานวิจัยชิ้นนี้เป็นความพยายามในศึกษาถึงประวัติศาสตร์ความเป็นมาของกฎหมายลักษณะพยาน และการวิเคราะห์เชิงวิพากษ์ (critical analysis) หลักกฎหมายและแนวคำวินิจฉัยของศาลไทยโดยศึกษากรณีที่จำเลยให้การรับสารภาพต่อศาล (plead guilty) รวมถึงกฎหมายที่เกี่ยวเนื่องกับคำรับสารภาพ (law of confession) โดยศึกษาเชิงเปรียบเทียบกับกลุ่มประเทศคอมมอนลอว์ (Common law) คือ ประเทศสหรัฐอเมริกาและอังกฤษ ที่มีพัฒนาการในทางปฏิบัติในการให้ศาลพิจารณาพิพากษาคดีที่จำเลยให้การรับสารภาพได้โดยไม่จำต้องมีการสืบพยานมาเป็นเวลาหลายทศวรรษและมีการแก้ไขกฎหมายกับแนวปฏิบัติเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวอย่างต่อเนื่อง รวมทั้งศึกษาเปรียบเทียบกับกลุ่มประเทศที่ใช้ประมวลกฎหมาย (Civil law) คือ ประเทศฝรั่งเศสและเยอรมนีซึ่งเป็นระบบที่เป็นมาตรฐานในเรื่องของกระบวนการยุติธรรมทางอาญาในระดับที่เป็นแม่แบบสำหรับการศึกษาเปรียบเทียบกับประเทศอื่นๆ ผลในทางกระบวนพิจารณาของการให้การรับสารภาพ ในประเทศสหรัฐอเมริกา อังกฤษ และประเทศคอมมอนลอว์อื่นๆ มีข้อที่น่าสนใจอย่างยิ่ง กล่าวคือเมื่อจำเลยให้การรับสารภาพแล้ว ไม่ว่าคดีจะมีอัตราโทษเท่าใด ศาลจะมีคำพิพากษาลงโทษจำเลยโดยไม่จำต้องมีการสืบพยาน ทั้งนี้โดยเฉพาะในประเทศสหรัฐอเมริกานั้น หากศาลตรวจสอบและเห็นว่าคำให้การรับสารภาพนั้นถูกต้องครบถ้วนตามกฎหมาย กล่าวคือครบถ้วนตามเงื่อนไขซึ่งสามารถเกิดขึ้นได้สองกรณี คือให้การรับสารภาพเอง หรือให้การรับสารภาพอันเกิดจากการเจรจาต่อรอง (Plea Bargaining) หลักสำคัญในการวินิจฉัยว่าคำให้การรับสารภาพนั้นชอบด้วยกฎหมายหรือไม่ คือต้องเป็นการให้การรับสารภาพโดยสมัครใจ (voluntarily) และเข้าใจถึงการให้การรับสารภาพของตน ทั้งต้องไม่ละเมิดหลัก (due process) อันถือได้ว่าเป็นหลักประกันสิทธิและเสรีภาพของผู้ถูกกล่าวหา หากมีการละเมิดหลักเกณฑ์ดังกล่าวข้างต้นจะทำให้ศาลไม่มีอำนาจกำหนดโทษจำเลยโดยไม่มีการพิจารณาคดี โดยศาลถือว่าคำรับสารภาพจะไม่ได้รับการเชื่อถือทั้งหมดแม้ว่าจะเป็นความจริงก็ตาม หรือในทางกลับกันหากองค์ประกอบครบถ้วนตามเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนดศาลต้องมีคำพิพากษากำหนดโทษ โดยไม่มีดุลพินิจในการสั่งให้มีการสืบพยาน แต่ตามกฎหมายไทยหากเป็นคดีอาญาทั่วไปตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 176 วรรคแรก กำหนดว่าเป็นดุลพินิจของศาลที่อาจให้มีการสืบพยานในคดีที่จำเลยให้การรับสารภาพก็ได้ หากศาลเห็นควรมีคำพิพากษาในทันที คดีก็จะเข้าสู่ขั้นตอนของการกำหนดโทษต่อไปจากการศึกษาวิเคราะห์ในทางปฏิบัติแนวคำวินิจฉัยคำพิพากษาศาลฎีกาของไทย พบว่ายังไม่มีความชัดเจนว่าศาลมีหลักในการพิจารณาตัดสินคดีอย่างไรว่าควรเชื่อถือหรือไม่เชื่อถือคำให้การรับสารภาพ เพราะบางกรณีถึงแม้จำเลยให้การรับสารภาพแต่ศาลก็พิพากษายกฟ้อง (เช่น คำพิพากษาฎีกาที่ 376/2533) อย่างไรก็ตามมีข้อสังเกตว่าบ้างกรณีแม้จำเลยให้การรับสารภาพ แต่ปรากกฎข้อเท็จจริงในรายงานสืบเสาะของพนักงานคุมประพฤติที่ขัดแย้งกับคำให้การรับสารภาพอันเป็นเหตุให้ศาลสงสัยความถูกต้องของการให้การรับสารภาพ แต่ศาลก็เลือกที่จะเชื่อคำให้การรับสารภาพและพิจารณาคดีตัดสินลงโทษจำเลยไปทั้งที่ยังมีข้อเคลือบแคลงสงสัยอยู่ (เช่น คำพิพากษาฎีกาที่ 2849/2559) ผู้เขียนหวังเป็นอย่างยิ่งว่าผู้มีหน้าที่ใช้กฎหมายในทางปฏิบัติจะใช้กฎหมายและตีความกฎหมายเพื่อผดุงความยุติธรรมให้บังเกิดขึ้นในสังคมต่อไปมิใช่ว่ากฎหมายให้อำนาจศาลในการค้นหาความจริงอย่างเต็มที่แล้ว แต่ในทางปฏิบัติผู้พิพากษามักจำกัดบทบาทของตนเอง ดังนั้น ผู้มีหน้าที่ใช้กฎหมายในทางปฏิบัติต้องตระหนักรู้อยู่เสมอว่าถ้าเรื่องใดกฎหมายให้ใช้อำนาจตามแบบอย่างระบบกล่าวหาศาลก็ต้องปฏิบัติวางตัวเป็นกลางตามแบบอย่างของระบบกล่าวหา กลับกันถ้าเรื่องใดกฎหมายให้ใช้อำนาจตามแบบระบบไต่สวนศาลจะไปวางตัวเป็นกลางตามแบบอย่างของระบบกล่าวหาย่อมเป็นการไม่ถูกต้องและไม่สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของผู้ร่างกฎหมายอันถือได้ว่าเป็นการบังคับใช้กฎหมายในทางปฏิบัติให้ผิดแผกแตกต่างไปจากจากเจตนารมณ์ของกฎหมายซึ่งในความเห็นของผู้เขียนนับว่าเป็นเรื่องอันตรายอย่างยิ่งเพราะจะส่งผลกระทบต่อกระบวนการยุติธรรมทั้งระบบ