DOI: 10.17026/ar/a0ruuv
title: Eindrapportage archeologisch vooronderzoek (15407.002) Middelkampseweg (ong.) te Gameren

description: Gespecificeerde archeologische verwachting
Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een middelmatige verwachting voor de perioden Vroeg-Neolithicum t/m Bronstijd en het noordwestelijke deel van het plangebied een middelmatige verwachting voor de perioden IJzertijd – Vroeg-Romeinse tijd. Deze verwachting is gebaseerd op de veronderstelde ligging van het plangebied binnen de dieper gelegen Brakel stroomgordel, welke actief was gedurende het Vroeg-/Midden-Neolithicum. Gedurende de perioden Vroeg-Neolithicum t/m Bronstijd vormde rivierduinen nog de hoogst gelegen delen van het landschap en vormde dan ook de meest aantrekkelijke (tijdelijke) nederzettingslocaties voor jagers-verzamelaars en landbouwers. Vanaf de Late-Bronstijd ontstond de ten noorden gelegen Gameren stroomgordel en gedurende de actieve fase van deze stroomgordel hebben crevassedoorbraken plaatsgevonden, waarbij de verwachting geldt dat het noordwestelijke deel van het plangebied binnen een dergelijke crevasse ligt. In vergelijking met komgebied zullen crevasses beter geschikt zijn geweest voor bewoning, maar ook hier geldt dat terreinen binnen de Gameren stroomgordel als de naastgelegen oeverwalzone veel beter geschikt waren. Na de Vroeg-Romeinse tijd kreeg het plangebied steeds meer een landschappelijke ligging binnen een komachtig en vrij nat gebied (met sedimentatie van komafzettingen), op grotere afstand van de destijds actie Waal stroomgordel, en werd daarmee steeds minder geschikt, zo niet ongeschikt voor bewoning. Ook vanuit geraadpleegd historisch kaartmateriaal is er geen aanleiding dat er binnen dan wel in de directe omgeving van het plangebied historische erven hebben gelegen of dat er sprake is van oude woongronden. Tevens hebben reeds uitgevoerde archeologische onderzoeken in de directe omgeving van het plangebied tot op heden niet geresulteerd in het aantreffen van archeologische resten en/of sporen.

Resultaten inventariserend veldonderzoek
De in het veld vastgestelde paleo-geografische opbouw komt redelijk goed overeen met de bevindingen van het bureauonderzoek. Vanaf het maaiveld tot gemiddeld 70 cm -mv komen kalkloze, zwaar getextureerde komafzettingen voor die gesedimenteerd zullen zijn na de actieve fase van de Gameren stroomgordel en waarschijnlijk vooral tijdens de actieve fase van de verder ten noorden gelegen Waal stroomgordel (voordat deze werd bedijkt). Hieronder zijn binnen een groot deel van het plangebied kalkarme tot kalkrijke crevasseafzettingen aangetroffen van enkele decimeters dik, tot circa 110 cm -mv. Alleen in het meest westelijke deel van het plangebied is het pakket voor crevasse-afzettingen, is de lithologische opbouw vrij complex/chaotisch en de variatie zeer groot. Het gaat om een crevassecomplex, met een opvulling van een crevassegeul in het meest westelijke deel plangebied en verder in het merendeel van het plangebied een vrij dunne waaier van crevasseafzettingen (een zogenaamde crevasse-splay). Het ontbreken van duidelijke indicaties van bodemvorming in de top van de crevasse-afzettingen (geen duidelijk ontwikkelde vegetatiehorizonten, als mogelijk voormalig loopniveau) geeft aan dat het plangebied voor enige periode een landschappelijke ligging heeft gehad die voldoende geschikt was voor bewoning. Onder de crevasseafzettingen komen weer zwaar getextureerde komafzettingen voor. In het uiterst noordwestelijke en oostelijke deel van het plangebied komen tot in ieder geval 2 m -mv alleen maar zwaar getextureerde komafzettingen voor. Deze terreindelen liggen dan ook buiten het crevassecomplex. 
 
Twee dieper doorgezette boringen (met een 3 cm guts) laten zien dat kalkloze, zwaar getextureerde komafzettingen doorlopen tot circa 320 cm -mv. Hieronder is tot 400 cm -mv (einddiepte boringen) kalkrijke oever-/stroomgordelafzettingen aangetroffen die gesedimenteerd zullen zijn tijdens de actieve fase van de Brakel stroomgordel. Ook hier zijn in de (top van de) oeverafzettingen geen ontwikkelde vegetatiehorizonten (als potentieel oud loopniveau) aangetroffen, wat aangeeft dat na de actieve fase van de Brakel stroomgordel er weer vrij snel sedimentatie van zwaar getextureerde komafzettingen plaatsvond. 

Conclusie
Voor de perioden tijdens en na de actieve fase van de Gameren stroomgordel, vanaf de Late-Brons-tijd, wordt geconcludeerd dat het plangebied een ongunstige ligging heeft gehad voor menselijke (bewonings)activiteiten en dat de middelmatige verwachting bijgesteld dient te worden naar een lage verwachting. Ook voor de perioden Vroeg-Neolithicum t/m (Midden-)Bronstijd wordt geconcludeerd dat de middelmatige verwachting bijgesteld dient te worden naar een lage verwachting. Daarbij geldt dat ten behoeve van de geplande ontwikkeling bodemingrepen niet zullen reiken tot aan dan wel in de top van de oever-/stroomgordelafzettingen van de Brakel stroomgordel.

Advies
Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek adviseert Econsultancy om, ten aanzien van de geplande ontwikkeling, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. De aangetroffen bodemopbouw, in ieder geval tot de maximale diepte tot waar bodemverstorende ingrepen zijn gepland (bovenste twee meter), vertoond geen aanwijzingen die erop duiden dat het plangebied voor enige periode een landschappelijke ligging heeft gehad welke voldoende gunstig was voor het ontplooien van menselijke (bewonings)activiteiten.

Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethode. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, dan dient hiervan melding te worden gemaakt conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016 bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed).
description: Econsultancy Archeologisch Rapport