DOI: 10.14457/tu.the.2016.607
title: การใช้ systematic analysis เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการตรวจทางโลหิตวิทยาด้วยเครื่องอัตโนมัติในการบริการของโรงพยาบาล

description: การตรวจ complete blood count (CBC) ใช้ในการแสดงถึงความเปลี่ยนแปลงร่างกาย และสภาวะการเกิดโรคเบื้องต้นดังนั้นจึงมีการตรวจ CBC เป็นจำนวนมากในทุกทุกปีวิธีการตรวจในปัจจุบันจะใช้เครื่องตรวจเลือดอัตโนมัติซึ่งพบว่ามีหลายยี่ห้อและรุ่นที่มีหลักการและคุณสมบัติของเครื่องแตกต่างกัน การบริการผู้ป่วยด้วย CBC คำนึงถึงประสิทธิภาพสองประการได้แก่ ความถูกต้องและความรวดเร็วในการตรวจวัดซึ่งมีความแปรผันตามปัจจัยที่เกี่ยวข้องของแต่ละห้องปฏิบัติการนั้น ได้แก่ ผู้ป่วย (จำนวน, ชนิดโรค, กลุ่มอายุ), เทคโนโลยีที่ใช้และระบบงาน (ชนิดและจำนวนเครื่องอัตโนมัติ, การกำหนดเครื่องอัตโนมัติในการให้บริการ, มาตรการการตรวจซ้ำของผลตรวจด้วยเครื่องอัตโนมัติหรือตรวจสอบซ้ำด้วยเสมียร์เลือด) และผู้ปฏิบัติงาน (จำนวนและการจัดคนในช่วงเวลา) หากสามารถตรวจวัดประสิทธิภาพของระบบ CBC ที่เกิดจากผลกระทบของปัจจัยต่างต่างได้แล้ว ก็จะมีประโยชน์ต่อการปรับปรุงระบบให้มีประสิทธิภาพสูงสุดได้ในปัจจุบันการตรวจวัดประสิทธิภาพของระบบ CBC ยังไม่มีผู้รายงานถึงดัชนีชี้วัดโดยตรง มีเพียงการตรวจวัดบางส่วนได้แก่การเปรียบเทียบค่าและจำนวนตัวอย่างที่ตรวจได้ระหว่างเครื่องอัตโนมัติที่แตกต่างรุ่นหรือยี่ห้อ กรณีนี้ช่วยในการตัดสินใจในการเลือกใช้เครื่องอัตโนมัติสำหรับห้องปฏิบัติการนั้น หรือ ประสิทธิภาพในแง่เวลาตรวจที่ลดลงเมื่อกำหนดมาตรการลดการตรวจซ้ำด้วยเสมียร์เลือด การปรับประสิทธิภาพของระบบ CBC ในห้องปฏิบัติการที่มีการบริการ CBC อยู่แล้วให้มีประสิทธิภาพสูงสุดนั้นมีความจำเป็นในเบื้องต้นที่จะต้องหาสาเหตุของปัจจัยที่มีผลกระทบให้ได้เสียก่อน จึงจะสามารถปรับปรุงได้อย่างถูกต้องทำให้ประหยัดทั้งงบประมาณในการดำเนินการ และผลตรวจยังให้ความถูกต้องตามมาตรฐานทางการแพทย์ดังนั้นในงานวิจัยนี้ได้เสนอวิธีการตรวจวัดประสิทธิภาพระบบการตรวจ CBC  ขึ้นโดยพิจารณาถึงความถี่และความถูกต้องของการตรวจซ้ำโดยเครื่องอัตโนมัติโดยการนำerror index มาคำนวณร้อยละการแทนกันไม่ได้ของข้อมูลที่ได้จากการตรวจซ้ำของห้องปฏิบัติการหน่วยโลหิตวิทยา คณะแพทยศาสตร์วชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช เป็นโมเดล แล้ววิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลกระทบได้แก่ ปริมาณภาระงาน, การจัดคู่เครื่องอัตโนมัติที่ใช้ทำซ้ำในแต่ละช่วงเวลากลุ่มอายุผู้ป่วยช่วงค่าผลตรวจและชนิดของflagตัวอย่างใช้ผลตรวจซ้ำด้วยเครื่องอัตโนมัติจำนวน 894 รายระยะเวลา 9 เดือนจากการศึกษาพบว่าจำนวนการตรวจซ้ำของตัวอย่างมีความสัมพันธ์แบบผกผันกับปริมาณภาระงาน (p = 0.042, r = -0.958), ในการศึกษาคู่เครื่องอัตโนมัติจำนวน 4 คู่พบว่าไม่มีความแตกต่างของจำนวนตรวจซ้ำและร้อยละการแทนกันไม่ได้,ในกลุ่มอายุ 0 - 2 ปี ร้อยละการแทนกันไม่ได้ของค่า HCT (64.2%) และ MCV (88.8%) สูงกว่ากลุ่มอายุ &gt; 2 ปี HCT (43.7%) และ MCV (55.4%) อย่างมีนัยสำคัญ (p = 0.0001), เมื่อแบ่งข้อมูลเป็นช่วงค่าสูง, ช่วงค่าปกติและช่วงค่าต่ำโดยใช้เกณฑ์ห้องปฏิบัติการที่ระดับความเชื่อมั่น 95 เปอร์เซ็นต์ จะพบการแทนกันไม่ได้ของข้อมูลที่ช่วงค่าต่ำของ RBC และ HCT ในเพศชายเมื่อใช้เกณฑ์ห้องปฏิบัติการซึ่งสอดคล้องในทิศทางเดียวกับเกณฑ์ NCCLS ในการศึกษาชนิด flag ที่สัมพันธ์กับร้อยละการแทนกันไม่ได้ของผลที่ระดับความเชื่อมั่น 95 เปอร์เซ็นต์พบ flag ของเครื่อง Coulter LH 750 คือ “H&H Check Failed” พบที่ค่าสูง “Dimorphic Reds”, “Giant Platelet” พบที่ค่าปกติและพบได้ในคนละกลุ่ม ส่วน“UWBC” , “Red Cell Agglutination” พบที่ค่าต่ำและพบได้ในคนละกลุ่ม ในขณะที่ flag ที่ได้จากเครื่อง SYSMEX รุ่น XT 2000i และรุ่น XT 4000i คือ “PLT Abn Distribution” , “Fragment?” พบได้ในทุกกลุ่ม และ “Microcytosis” พบที่ค่าต่ำกว่าปกติ จากผลการวิจัยสรุปได้ว่า error index จากผลการตรวจซ้ำสามารถนำมาแสดงประสิทธิภาพของระบบ CBC โดยสามารถแสดงได้ว่าปัจจัยใดของระบบการตรวจ CBC มีผลกระทบต่อการแปรผันของผลตรวจได้ ทั้งนี้เพื่อนำมากำหนดมาตรการปรับปรุงปัจจัยให้เหมาะสมในการเพิ่มประสิทธิภาพของระบบ CBC ในหน่วยงานให้เหมาะสมต่อไป