DOI: 10.14457/tu.the.2015.489
title: บทบาทการสื่อสารคำคมคัตโตะและบ่นบ่นผ่านสื่อสังคมออนไลน์เฟซบุ๊ก

description: งานวิจัยเรื่อง “บทบาทการสื่อสารคำคมคัตโตะและบ่นบ่นผ่านสื่อสังคมออนไลน์เฟซบุ๊ก” มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาเพื่อศึกษารูปแบบและประเภทของคำคมคัตโตะและบ่นบ่นที่ปรากฏในสื่อสังคมออนไลน์เฟซบุ๊ก เพื่อศึกษาการอ่านความหมายและการใช้ประโยชน์จากคำคมคัตโตะและบ่นบ่นที่ปรากฏในสื่อสังคมออนไลน์เฟซบุ๊กของผู้รับสาร และเพื่อศึกษาบทบาทคำคมของคัตโตะและบ่นบ่นที่ปรากฏในสื่อสังคมออนไลน์เฟซบุ๊กรูปแบบของงานวิจัยชิ้นนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (qualitative research) ผู้วิจัยใช้เทคนิคการสัมภาษณ์เชิงลึก (in-depth interview) โดยใช้แบบสัมภาษณ์แบบกึ่งมีโครงสร้าง (semi-structured Interview) กับผู้ส่งสารและผู้รับสาร รวมถึงการวิเคราะห์เนื้อหา (textual analysis) และถึงศึกษาตำรา งานวิจัย และเอกสารที่เกี่ยวข้อง (documentary research) กลุ่มตัวอย่างได้จากการสุ่มแบบไม่อาศัยความน่าจะเป็น (non-probability sampling) แบบเจาะจง (purposive sampling) แบ่งออกเป็น 4 กลุ่ม คือ นักเรียน นักศึกษา วัยเริ่มทำงาน และวัยทำงาน และสำหรับคำคมได้เก็บข้อมูลคำคมจากเฟซบุ๊กแฟนเพจของคัตโตะและบ่นบ่น จำนวนทั้งสิ้น 116 ชุด ผู้วิจัยใช้แนวคิดการกระทำเชิงการสื่อสาร แนวคิดเรื่องการโน้มเอียงเชิงเวลาและการโน้มเอียงเชิงพื้นที่ ทฤษฎีหน้าที่นิยม และทฤษฎีการใช้ประโยชน์และความพึงพอใจเป็นแนวทางหลักในการศึกษาผลการวิจัยพบว่ารูปแบบของคำคมคัตโตะและบ่นบ่นมีองค์ประกอบโดยรวมเหมือนกันเกือบทุกข้อ คือ พื้นหลัง แบบอักษร สัญลักษณ์ ส่วนที่แตกต่างกันก็คือ คำคมคัตโตะจะไม่มีภาพประกอบ และการแสดงช่องทางการติดตามเหมือนกับคำคมบ่นบ่น นอกจากนั้นความแตกต่างของทั้ง 2 เพจจะเป็นรายละเอียดปลีกย่อยของแต่ละองค์ประกอบ ทั้งนี้เพราะผู้เขียนต้องการสร้างเอกลักษณ์ของตนเอง และภูมิหลังด้านอาชีพก็ส่งผลถึงรูปแบบของคำคมด้วย ส่วนประเภทของคำคมคัตโตะและบ่นบ่นที่แบ่งตามการกระทำเชิงภาษาตามทัศนะของฮาเบอร์มาสนั้น พบว่าอยู่ในประเภท avowals มากที่สุด จำนวน 66 ชุด รองลงมาคือประเภท constatives จำนวน 30 ชุด และประเภท regulatives ที่มีชุดคำคมอยู่ในประเภทนี้น้อยที่สุด คือ 20 ชุดด้านการอ่านความหมายคำคมคัตโตะและบ่นบ่นที่ปรากฏในสื่อสังคมออนไลน์เฟซบุ๊กของผู้รับสาร พบว่าส่วนใหญ่มีความคิดเห็นที่เป็นไปในทางเดียวกับผู้เขียน แต่ก็ยังคงมีการแสดงความคิดเห็นที่แตกต่างกันไปตามแต่ประสบการณ์ อายุ เพศ อาชีพ และการอบรมบ่มเพาะของแต่ละบุคคล ส่วนการนำคำคมไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันของผู้รับสาร พบว่าตัวแปรด้านประสบการณ์ อายุ เพศ อาชีพ และการอบรมบ่มเพาะของแต่ละบุคคล เป็นตัวแปรหลักที่ส่งผลต่อการนำไปใช้และเป็นการใช้ประโยชน์ที่สอดคล้องกับสื่อใหม่ อาทิ ใช้แทนการสื่อสารด้วยคำพูดหรือการพิมพ์ด้วยตนเองลงในสื่อสังคมออนไลน์ ใช้เพื่อสร้างภาพลักษณ์ในโลกเสมือน และเพื่อเตือนตนเองโดยการตั้งเป็นภาพ cover facebook และ lineด้านบทบาทคำคมพบว่าผู้ส่งสารได้มีความคาดหวังบทบาทในการสื่อสารคำคมตรงกับที่ผู้รับสารนั้นได้รับประโยชน์ ดังนี้ 1) เป็นประสบการณ์ทางอ้อม 2) เป็นพื้นที่ระบายความรู้สึก 3) ให้ข้อคิดในการดำเนินชีวิต 4) ให้กำลังใจ 5) แทนความรู้สึก 6) ความบันเทิง นอกจากนั้นยังมีบทบาทที่ผู้รับสารได้รับนอกเหนือจากความคาดหวังของผู้ส่งสาร คือ 1) เป็นแนวทางในการดำเนินชีวิต 2) ย้อนเรื่องราวที่เคยเกิดขึ้น 3) สั่งสอน 4) ฉุกคิด 5) ส่งเสริมในด้านของการสั่งสอนกับสื่อเดิม อย่างไรก็ตามผู้วิจัยได้พบการไม่ทำหน้าที่ของคำคม (non-function) คือ กลุ่มตัวอย่างที่อ่านแล้วไม่มีความคิดเห็น เพิกเฉย เพราะไม่ตรงกับความสนใจส่วนตัว อีกทั้งยังพบว่าคำคมในสื่อสังคมออนไลน์สามารถเป็นทางเลือกอีกทางหนึ่งในการเปิดรับคำคมที่สอดคล้องกับชีวิตประจำวันของผู้รับสาร แต่ไม่เทียบเท่า (not equivalent) กับคำคมในอดีตที่ยังคงมีความศักดิ์สิทธิ์ ผู้คนจดจำและยอมรับกันในวงกว้าง เพราะคำคมในสื่อสังคมออนไลน์เฟซบุ๊กนั้นมีความถี่ในสื่อสาร เน้นให้เนื้อหาทันสมัย เน้นขยายพื้นที่ในวงกว้าง