DOI: 10.17026/dans-xs2-qew8
title: Arnhem Rozet - De Oeverstraat ontwikkeld

description: &lt;p&gt;Tussen 6 en 22 juli 2010 en 8 augustus en 9 september 2011 is het veldwerk uitgevoerd van de opgraving ‘Arnhem Rozet’. De aanleiding voor het onderzoek waren de voorgenomen bouwplannen van de zogeheten Rozet. Dit is een meerlaags gebouw, waarin plek is voor culturele kennis, opleiding en informatie. De bouw van Rozet zal de aanwezige archeologische waarden grotendeels vernietigen. Het onderzoek heeft als doel om de archeologische waarden binnen het plangebied te documenteren en deze gegevens te plaatsen in de context van de ontwikkeling van de stad Arnhem. Het plangebied bevindt zich binnen de historische binnenstad van Arnhem, op de overgang van stuwwalafzettingen naar rivierafzettingen. De vroegste bewoningsfase is gesitueerd op een vermoedelijke oude akkerlaag, die ontstond op de stuwwalafzettingen. Slechts een mogelijke huisplattegrond en een&lt;br&gt;waterkuil zijn direct te koppelen aan nabij gelegen bewoning. De overige sporen getuigen van een vorm van landschapsinrichting, maar het is onduidelijk tot welk doel dit heeft gediend. Na deze periode van landbewerking worden er een reeks van ophogingspakketten aangebracht. In deze pakketten is aardewerk aangetroffen dat dateert in de 13e en 14e eeuw. Dat deze ophogingspakketten in de 14e eeuw&lt;br&gt;gefaseerd zijn aangebracht, was duidelijk te zien aan de haardplaatsen, die op verschillende niveaus in de ophogingspakketten zijn aangetroffen.&lt;br&gt;Een groot aantal ophogingslagen hadden een sterk houtskoolrijke en verbrande, lemige samenstelling en wijzen op één van drie bekende historische stadsbranden in Arnhem die in deze periode hebben plaats&lt;br&gt;gevonden, te weten in 1364, 1419 en 1422. In deze periode waren veel panden nog in vakwerk of hout opgetrokken en erg gevoelig voor brand. Gezien de datering van het aardewerk ligt de eerste stadsbrand, uit 1364, voor de hand. Vanwege de aanwezigheid van haardplaatsen op verschillende stratigrafische niveaus, die bovendien waren afgedekt door deze typische brandlagen, is het zelfs mogelijk dat het plangebied is getroffen door meerdere branden. In de late 14e of het begin van de 15e eeuw werd de stadsmuur aan deze zijde van de stad gebouwd, waarvan een deel in de zuidwestelijke hoek van het plangebied terug werd gevonden. De aangetroffen muur was deels gefundeerd op spaarbogen. De stadsmuur kruiste de loop van de Sint Jansbeek. De Sint Jansbeek kent binnen het plangebied eenzelfde vroege datering als de stadsmuur, in de late 14e of het begin van de 15e eeuw. Met de aanleg van de Sint Jansbeek werden ook de perceelsgrenzen bepaald, vrijwel precies zoals deze&lt;br&gt;op de kadastrale minuut uit het begin van de 19e eeuw staan opgetekend. Dit gebeurde door bakstenen poeren bij de noordelijke kademuur te plaatsen. Hiermee wordt niet alleen inzichtelijk gemaakt op welk moment deze grenzen werden vast gelegd en dat dit een planmatige aanpak betrof, maar ook dat deze grenzen eeuwenlang hebben gefunctioneerd. Nadat de percelen werden toegewezen werd er vermoedelijk vrijwel meteen gebouwd. Dat er met baksteen werd gewerkt is vermoedelijk geen toeval. De standsbrand(en) die hier heeft of hebben gewoed heeft/hebben er waarschijnlijk voor gezorgd dat men het risico op meer branden wilde beperken. Op de verschillende percelen zijn aanwijzingen aangetroffen dat er een ambacht werd uitgeoefend. Zo zijn er een viertal mogelijke ovens aangetroffen en tevens een negental bakstenen bakken, die&lt;br&gt;duidelijk bedoeld waren om water in op te slaan. Een voor de hand liggend beroep van de eigenaar van dit perceel, vanwege de aanwezigheid van zowel de bakken als de mogelijke ovens, is bierbrouwer. Echter, de functie van een oven kan op basis van de vorm (het grondplan) zelden met zekerheid worden vast gesteld. De meeste ovens kunnen aan bakkers of bierbrouwers toegeschreven worden, maar ook textielververs, kaarsenmakers, smeden en zoutzieders maakten gebruik van ovens. Historisch onderzoek en/of botanisch onderzoek is dan nodig om een oven aan een specifiek ambacht toe te kunnen schrijven. Dat is in het geval van de aangetroffen ovens helaas niet mogelijk geweest.&lt;/p&gt;