DOI: 10.17026/dans-z3u-j6yq
title: Eindrapportage archeologisch vooronderzoek (10212.002) Stationsweg Oost 194c te Woudenberg

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een lage verwachting op het voorkomen van archeologische resten uit de perioden Laat-Paleolithicum t/m de Vroege-Middeleeuwen en een middelhoge verwachting voor de perioden Late-Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Tevens heeft het plangebied een middelhoge verwachting specifiek voor resten uit de Tweede Wereldoorlog. Landschappelijk gezien heeft het plangebied een ligging op de lagere flank van een dekzandrug/-welving dan wel binnen een dekzandvlakte/-laagte, waar van nature sprake zal zijn geweest van natte tot zeer natte omstandigheden. Daarmee vormde het plangebied geen geschikte (tijdelijke) bewoningslocatie voor Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum t/m Midden-Neolithicum) als voor Landbouwers (vanaf het Laat-Neolithicum). Grote gebieden binnen de Gelderse Vallei vormde tevens zeer natte hoogveengebieden, waar menselijke activiteiten zeer spaarzaam waren dan wel ontweken werden. Pas nadat grootschalige veenwinning en de navolgende ontginning hadden plaatsgevonden, waarbij ingrepen in de waterhuishouding (aanleg sloten/watergangen) werden uitgevoerd, zullen de bewoningscondities binnen het plangebied enigszins zijn verbeterd. De meeste voorkeur zal echter nog steeds zijn uitgegaan naar de hoger gelegen dekzandruggen/koppen die in de directe omgeving van het plangebied ook voorkomen. Op basis van gedetailleerd historisch kaartmateriaal is het plangebied de laatste 200 jaar alleen in agrarisch gebruik geweest. De huidige bedrijfsinrichting is pas in 2008 gerealiseerd. Wel ligt het plangebied binnen zowel de bufferzone van de Grebbelinie, welke vanaf het begin van de 19e eeuw is aangelegd, als de bufferzone van de Pantherstellung die in 1944 door de Duitse bezetter is aangelegd (vooral aanpassingen/uitbreidingen van de bestaande Grebbelinie). Op basis van vrij gedetailleerde bronnen worden binnen het plangebied geen militaire elementen/structuren verwacht, echter de aanwezigheid van losse resten van militaria kan niet worden uitgesloten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, gecombineerd verkennende en karterende fase) blijkt dat het plangebied een intensieve (agrarische) bewerking heeft gekend. Onder de puinverharding/halfverharding, vanaf circa 40 tot 120 cm -mv, komt een vrij dik pakket humeus en onderin veelal uiterst siltig zandpakket voor. Het betreft een plaggendek dat waarschijnlijk merendeels bestaat uit opgebrachte grasplaggen, toen het terrein nog een agrarisch gebruik kende (Aap-horizont). De laag tussen gemiddeld 120 en 140 cm -mv betreft een laag waarbij het plaggendek vermengd is met de oorspronkelijke top van de natuurlijke dekzandafzettingen. Zowel in het onderste deel van het humeuze zandpakket als de vermengde laag komen brokken veen voor. Dit wijst op een overgebleven restant veen dat ten gevolgde van agrarische bewerking (ploegwerkzaamheden) vermengd is geraakt met zowel de opgebrachte grasplaggen als de top van het dekzand. De onverstoorde bodemopbouw betreft direct de C-horizont, in de vorm van dekzandafzettingen. Waarschijnlijk betrof het natuurlijk bodemprofiel binnen het plangebied een veenbodem, voordat de veenontginningen plaatsvonden. Het huidige bodemprofiel betreft een hoge enkeerdgrond, welke op basis van het bureauonderzoek in eerste instantie niet werd verwacht. Het betreft echter geen enkeerdgrond zoals die op de hoger gelegen dekzandruggen/-koppen worden verwacht (de oude akkergrond/kampgronden, waar onder het plaggendek de van nature gevormde podzolbodem nog (deels) intact aanwezig kan zijn en eventueel hierin aanwezige archeologische resten en/of sporen beter zijn bewaard/geconserveerd). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op grond van de verkennende fase van het booronderzoek blijkt dat binnen het plangebied het archeologisch potentiële vondst- als sporenniveau in de oorspronkelijke top van de dekzandafzettingen gedeeltelijk zo niet geheel is verstoord. Eventuele resten die in het pakket hoogveen hebben gelegen, zullen eveneens volledig zijn verwijderd/vergraven. Een dieper recent verstoorde bodem waargenomen bij één van de gezette boring, is vermoedelijk het gevolg van het rooien van een boom/uit de grond trekken van een boomkluit.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De karterende fase van het booronderzoek heeft alleen enkele resten/fragmenten beton- en baksteenpuin opgeleverd. Deze zijn zeer waarschijnlijk afkomstig van de bovenliggende halfverhardingslaag of betreffen (deels) bemestingsresten die door het intensieve agrarisch gebruik in de omgewerkte/verploegde bodem zijn opgenomen (vooral 19e-/20e-eeuws sloopafval). Deze resten betreffen geen indicatoren die duiden op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats. Daarnaast zijn er geen lagen aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een oude antropogene lagen (oude akkerlagen/cultuurlagen), met een datering ouder dan de periode van grootschalige ontginning van het gebied. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat er op basis van de resultaten van het booronderzoek geen aanwijzing zijn om nog restanten van een archeologische vindplaats te verwachten binnen het plangebied. Er zijn dus geen gevolgen voor de voorgenomen bodemingrepen. De op basis van het bureauonderzoek opgestelde gespecificeerde archeologische verwachting, waarbij nog een middelhoge verwachting gold op het aantreffen van archeologische indicatoren daterend vanaf de Late-Middeleeuwen, kan dan ook worden bijgesteld naar een lage verwachting. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van het ontbreken van aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische waarden adviseert Econsultancy om, ten aanzien van de geplande bodemingrepen, in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ), geen vervolgonderzoek te laten plaatsvinden. Ten behoeve van veenwinning en navolgend intensief agrarisch gebruik is de oorspronkelijke bodemopbouw dermate verstoord dat archeologische resten dan niet meer in situ verwacht (archeologisch potentiële sporen-/vondstniveau zijn sterk aangetast dan wel volledig verwijderd). Daarnaast zijn er geen archeologisch relevante indicatoren aangetroffen tijdens het onderzoek. Een archeologische vindplaats wordt binnen het plangebied niet meer verwacht.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er is geprobeerd een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethode. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Econsultancy wil de opdrachtgever er daarom ook op wijzen dat, mochten tijdens de geplande werkzaamheden toch archeologische waarden worden aangetroffen, er conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016 een meldingsplicht geldt bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed). Het verdient aanbeveling ook de deskundige namens de bevoegde overheid (mevrouw L. Bruning) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-08-23