DOI: 10.17026/dans-x8d-pb54
title: Plangebied landgoed Luchtenburg te Ulvenhout, gemeente Alphen-Chaam; archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek.

description: &lt;p&gt;Inleiding&lt;br&gt;In opdracht van Bosgroep Zuid Nederland heeft RAAP in juni 2021 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Landgoed Luchtenburg te Ulvenhout (gemeente Alphen-Chaam). In het plangebied zal hydrologisch herstel plaatsvinden door landbouwgrond om te vormen naar natuur (o.a. vochtig hooiland). Daarbij zullen sloten gedempt of verondiept worden met grond uit de directe omgeving. Tevens zal er op een aantal plekken geplagd worden door enkel de graszoden af te graven. De exacte locaties van de werkzaamheden moeten nog nader bepaald worden. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bureauonderzoek In het plangebied bevinden zich de vroeg-pleistocene afzettingen van de Formatie van Stramproy relatief dicht aan het oppervlak. Daaroverheen bevindt zich dekzand uit het laat pleistoceen. Deze zanden en grinden hebben zich afgezet in een grote terrasafzettingsvlakte, terrasafzettingswelvingen en een dalvormige laagte. Qua bodemopbouw komen in het plangebied veldpodzolgronden, gooreerdgronden, beekeerdgronden, laarpodzolgronden en hoge enkeerdgronden voor. In de omgeving van het plangebied zijn (vuurstenen) afslagen en artefacten uit het vroeg paleolithicum tot en met mesolithicum en aardewerk uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd aangetroffen. Deze vondsten zijn aangetroffen in gebieden waar volgens de bodemkaart esdekken aanwezig zijn. Sinds 1518 is het gebied in gebruik als landgoed. Op het landgoed zijn verschillende gebouwen, vijvers, een omgrachte (moes) tuin, houtwallen, dreven, weilanden en bospercelen aanwezig. Het totale landgoed (aanwezig in het hele plangebied) betreft een rijksmonument. Dit gebied is in 2010 aangekaart als monument door o.a. de gaafheid van het park als geheel. Mogelijk kunnen oudere resten door de aanleg van het landgoed uit 1518 iets verstoord zijn waardoor deze een matige gaafheid zullen hebben.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting - hoge verwachting kampementen uit het paleolithicum en mesolithicum bestaande uit oppervlakkige vuursteen concentraties; - middelhoge tot hoge verwachting nederzettingsresten en resten van randactiviteiten uit het neolithicum tot en met de late middeleeuwen bestaande uit grondsporen en vondsten; - middelhoge verwachting voor resten van randactiviteiten en paleo-ecologisch materiaal bestaande uit grondsporen, vondsten en plantaardig materiaal uit het neolithicum tot en met de late middeleeuwen; - hoge verwachting voor het aantreffen van resten van het landgoed uit 1518 (nieuwe tijd) bestaande uit grondsporen en vondsten; - hoge verwachting voor explosieven uit WOII.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies In de geldende bestemmingsplannen wordt maar een kleine zone aangekaart als dubbelbestemming archeologie. Dit betekent dat voor de overige zones eigenlijk geen archeologisch onderzoek hoeft plaats te vinden. Aangezien de bestemmingsplannen totaal niet overeenkomen met de nieuwe verwachtingskaart en beleidskaart is ervoor gekozen om het hele plangebied d.m.v. een bureauonderzoek te onderzoeken. De onderstaande adviezen komen daarom niet overeen met de zoneringen in het bestemmingsplan.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Allereerst adviseren wij om contact op te nemen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) 1. Het plangebied betreft namelijk onder andere het rijksmonument 530965. In samenspraak met de RCE kan nagegaan worden welke werkzaamheden mogelijk zijn binnen het plangebied of welke maatregelen getroffen dienen te worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De afspraken met de RCE staan boven de volgende archeologische adviezen: Geadviseerd om geen verdiepende graafwerkzaamheden uit te voeren en dus voor het verontdiepen en dempen van de sloten gebruik te maken van aangevoerde grond niet afkomstig uit het plangebied. Mocht men toch verdiepende werkzaamheden wil uitvoeren, dan wordt geadviseerd om dit vooral te laten plaatsvinden in de zone met de laagste archeologische verwachting (blauwe zone). Op basis van de werkzaamheden (omvang, diepte) en de locaties van de werkzaamheden dient verder nagegaan te worden op welke wijze het archeologisch onderzoek uitgevoerd moet worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Daarbij worden de volgende archeologische vervolgonderzoeken geadviseerd:  Voor de gebieden waar historische resten aanwezig zijn (tuin, vijvers, weg, gebouwen of de binnen de bebouwingszone uit de nieuwe tijd) en dieper gegraven wordt dan 0 cm –mv wordt een archeologisch proefsleuvenonderzoek (of begeleiding) geadviseerd.  Voor de locaties waar een hoge of middelhoge verwachting geldt voor landbouwers en een hoge verwachting voor jager-verzamelaars (rode en oranje zone) wordt bij graafwerkzaamheden dieper dan 30 cm –mv een verkennend booronderzoek geadviseerd.  In de lager gelegen en natte zones wordt, wanneer de werkzaamheden dieper gaan dan 30 cm –mv, geadviseerd om deze direct archeologisch te begeleiden (intensief of extensief).  Voor de zones met een verwachting voor explosieven uit de Tweede Wereldoorlog wordt geadviseerd om voorafgaand aan graafwerkzaamheden een OOO bedrijf in te laten schakelen om na te gaan of hier veilig gewerkt kan worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorafgaand aan archeologische gravende onderzoeken (proefsleuven, opgravingen en begeleidingen ) dient een, door het bevoegd gezag, goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) opgesteld te worden. Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Alphen-Chaam, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit. Door de aanwezigheid binnen een rijksmonument dient ook contact opgenomen te worden met de RCE.&lt;/p&gt;
description: Date Submitted: 2022-03-09