DOI: 10.17026/ar/qxoi5q
title: Archeologisch bureauonderzoek perceel tussen Kruitenstraat en Margadantstraat te IJmuiden, gemeente Velsen

description: In november 2021 is een archeologisch
bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied op het perceel tussen de Kruitenstraat en
Margadantstraat te IJmuiden, gemeente Velsen. Het onderzoek is op zorgvuldige wijze uitgevoerd conform
de richtlijnen van de vigerende Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA 4.1).
De aanleiding tot het bureauonderzoek werd gevormd door geplande bodemverstorende werkzaamheden
die een bedreiging vormen voor eventueel aanwezige archeologische waarden.
De geplande werkzaamheden bestaan uit de bouw van zestien bedrijfsunits met kantoor (afbeelding 2).
Het plangebied beslaat ca. 2.800 m2 en ontgravingen zullen maximaal 0,7 m diep reiken. Daarmee wordt
de gemeentelijke vrijstellingsgrens overschreden (archeologisch onderzoek is verplicht is bij bouwplannen
met een oppervlakte groter dan 500 m² en ontgravingen dieper dan 0,6 m -mv).
Om de verharding buiten het geplande gebouw en de vloer binnen het gebouw aan te leggen zal er 0,2 m
onder het bouwkundig peil (4,75 m +NAP) worden ontgraven. Ontgravingen voor het gehele plangebied
zullen dus in ieder geval tot 4,55 m +NAP reiken. Op afbeelding 6 is te zien dat de maaiveldhoogte
varieert tussen 4,20 m +NAP en 4,75 m +NAP (de recente zand- of storthopen te zien op afbeelding 3 niet
meegerekend). Ontgravingen t.b.v. de geplande vloer zullen dus maximaal 0,2 m -mv reiken en
plaatsvinden in de zuidwest- en oosthoek van het plangebied. Het overgrote deel van het plangebied zal
echter tot maximaal 0,35 m boven het huidige maaiveld worden opgehoogd.
Diepere ontgravingen zullen plaatsvinden op de locatie van de geplande funderingsbalken (in groen
aangegeven op afbeelding 9). Hier zal tot 4,05 m +NAP worden ontgraven. Dit houdt in dat ontgravingen
tussen 0,15 m en 0,7 m –mv zullen reiken ter plaatse van de geplande balken. De meest diepe
ontgravingen zullen plaatsvinden in de zuidwesthoek van het plangebied.
Hoewel het plangebied de gemeentelijke oppervlaktegrens ruimschoots overschrijdt, zullen daadwerkelijke
ontgravingen slechts op een beperkte oppervlakte plaatsvinden – het grootste deel van het terrein zal
worden opgehoogd. De gemeentelijke dieptegrens van 0,6 m wordt alleen overschreden op locatie van de
geplande funderingsbalken in het zuidoosten van het plangebied (waar het maaiveld hoger dan 4,65 +NAP
ligt).
Binnen het plangebied kunnen archeologische waarden worden verwacht vanaf het Laat Neolithicum. Tot
en met de Vroege Middeleeuwen was het plangebied te nat voor bewoning. Eventuele archeologische
waarden uit deze perioden zullen dan ook niet uit nederzettingsresten bestaan maar er kan wel
nederzettingsafval of materiaal dat ritueel gedeponeerd is worden aangetroffen (het plangebied bestond
vanaf de Vroege IJzertijd tot aan de Vroege Middeleeuwen uit veenmoeras). De trefkans hierop is laag en
eventuele resten bevinden zich in het Oude Duinlandschap, vermoedelijk onder 3,5 m +NAP. Eventuele
archeologische waarden uit de perioden tot en met de Vroege Middeleeuwen zullen door de geplande
ontwikkelingen dan ook niet verstoord raken.
In het bovenliggende Jonge Duinlandschap kunnen archeologische waarden uit de Late Middeleeuwen en
Nieuwe Tijd worden verwacht. De Breesaapvallei waarbinnen het plangebied is gelegen is namelijk vanaf
de 15e eeuw bewoond nadat de eerste ontginningen plaatsvonden rond 1400. Omdat in de Breesaapvallei
in de 15e eeuw slechts één of enkele huizen stonden, en omdat de bewoning in de vallei op
kaartmateriaal uit de 18e eeuw een stuk meer naar het noordoosten is gelegen, is de kans op het
aantreffen van nederzettingsresten uit de Late Middeleeuwen of Nieuwe Tijd laag.
Archeologische waarden uit de Late Middeleeuwen of Nieuwe Tijd kunnen verwacht worden in de Jonge
Duinen boven 3,5 m +NAP. Omdat de geplande ontgravingen tot 4,05 m +NAP zullen reiken zouden
eventuele archeologische resten verstoord kunnen raken. Op afbeelding 8 is te zien dat het plangebied in
de 20e eeuw verschillende ontwikkelingen heeft meegemaakt. Op de zuidelijke rand en de hele
zuidwestelijke helft van het plangebied lijken spoorwegen te hebben gelopen en in de 21 e eeuw is deze
spoorweg vervangen door een weg die rondom het plangebied loopt. De aanleg van de spoorwegen en de
latere weg zullen de bovengrond in het plangebied waarschijnlijk tot op enige diepte verstoord hebben.
Eventuele archeologische waarden van vóór de Late Middeleeuwen liggen vermoedelijk te diep om
verstoord te raken (de trefkans hierop is laag). Waarden uit de Late Middeleeuwen of Nieuwe Tijd zouden
wel verstoord kunnen raken, de trefkans hierop is echter laag. Hoewel het plangebied 2.800 m2 beslaat,
beslaan de daadwerkelijke ontgravingen een veel kleiner oppervlak (ter hoogte van de funderingsbalken).
Ontgravingen zullen hier tussen 0,15 en 0,7 m -mv reiken, in het zuidwesten van het plangebied zal het
meest ontgraven worden. Ontwikkelingen binnen het plangebied (vooral in de zuidwestelijke helft) in de
20e en 21e eeuw zullen de bovengrond binnen het plangebied al tot enige diepte hebben verstoord.
Omdat binnen het plangebied met de geplande bodemingreep de kans op het aantreffen van
archeologische waarden laag is, de daadwerkelijke ontgravingsoppervlakte en -diepte gering is en omdat
de bovengrond al tot enige diepte verstoord is, wordt geadviseerd het plangebied vrij te geven voor
ontwikkeling.