DOI: 10.17026/ar/xkw1qo
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de sloop en nieuwbouw van plangebied Spoorlaan te Oss, gemeente Oss

description: Vestigia Archeologie en Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) uitgevoerd ten behoeve van de geplande sloop en nieuwbouw aan de spoorlaan 60 te Oss, in de gemeente Oss (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied is momenteel deels bebouwd en verhard en heeft een oppervlakte van ca. 0,85 ha. Men is voornemens bestaande bebouwing te slopen waarna er nieuwbouw zal worden gerealiseerd. De nieuwbouw omvat stadvilla’s, waar het merendeel van de grondbewerking tot circa 0,8 m onder het maaiveld zal zijn, en twee appartementencomplexen die vanwege de ondergrondse ruimte voor bergingen tot ongeveer 3,0 m onder het maaiveld zullen worden uitgegraven. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient in kaart gebracht te worden of zich binnen het plangebied behoudenswaardige archeologische waarden (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Gezien de aard en voorgenomen diepte van de ingrepen kunnen deze naar verwachting tot in het relevante archeologisch niveau reiken. Op basis van het bureauonderzoek is geconcludeerd dat de pleistocene dekzandgronden in het plangebied een lage kans bieden op de aanwezigheid van vondsten en sporen uit de steentijden en Bronstijd, een grote kans op sporen uit de IJzertijd, Romeinse Tijd en Volle Middeleeuwen, en wederom een lage kans op sporen en vondsten uit de Vroege Middeleeuwen A-C, Late Middeleeuwen B en Nieuwe Tijd. Aangezien de bestaande bebouwing op staal is gefundeerd heeft dit geen grote nadelige invloed op eventueel aanwezige archeologische sporen en vondsten. Over het algemeen is dit een verstoring tot ongeveer 0,8 m diep en bij veel laagbouw tot ruwweg 1970 zijn alleen de sleuven voor de fundering uitgegraven en niet een volledige bouwkuip over het gehele te bebouwen oppervlak. Dus in combinatie met een dikke enkeerdbodem zal dit weinig verstoring zijn voor eventueel aanwezige archeologische resten. Enkele woningen hebben een kelder, en daar zullen geen sporen en vondsten bewaard zijn gebleven. Onder een voormalige sauna is een parkeerkelder aangelegd en dit is een aanzienlijke verstoring van ca. 1.000 m2 in het plangebied. Om deze verwachting te toetsen is op 13 december 2021 een inventariserend veldonderzoek door middel van 16 verkennende boringen uitgevoerd. Met dit booronderzoek is vastgesteld dat binnen het plangebied zones aanwezig zijn waarin het cruciale deel van de bodemopbouw voor de conservering van archeologische sporen en vondsten bewaard zijn gebleven: hierin is de onderzijde van het plaggen- of esdek bewaard met zelfs een restant van de B-horizont van de voormalige podzolbodem. De overige boorstaten tonen een verstoord en vermengd plaggendek dat reikt tot in de top van het gele pleistocene dekzand tot wel meer dan 0,5 m diep daarin. Vooral langs de westzijde van het plangebied is de bodem tot diep in het pleistocene zand verstoord. Daar zullen geen waardevolle archeologische resten bewaard zijn gebleven. Desalniettemin kan worden geconcludeerd dat iets minder dan de helft van het plangebied de kans biedt op het aantreffen van waardevolle archeologische resten. Advies. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert om met behulp van proefsleuven (IVO-P) het relatief onverstoorde deel van het plangebied te inventariseren op de aanwezigheid van archeologische sporen en vondsten en om daarvan de waarde te bepalen.
Dit proefsleuvenonderzoek kan het best plaatsvinden wanneer de te slopen gebouwen ook daadwerkelijk zijn gesloopt en alle verharding is verwijderd. Ondergrondse architectonische resten kunnen het best in combinatie met het proefsleuvenonderzoek worden verwijderd, om zo min mogelijk schade te berokkenen aan de bodemopbouw met daarin eventueel aanwezige archeologische resten. Gezien de verwachting, is ons advies om indien eventueel waardevolle archeologische resten aanwezig zijn op basis van een tussentijdse evaluatie het PvE aan te vullen tot een DO (opgraving) en aanvullend de doorstart te maken. Dit resulteert in drie voordelen: het beperkt de doorlooptijd van het AMZ-onderzoek, alle verzamelde archeologische gegevens komen in een standaardrapport en database omdat IVO-P en DO zijn gecombineerd en de sloop van ondergrondse architectonische resten vind zoveel mogelijk plaats in combinatie met het veldwerk van het AMZ-onderzoek. Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Oss, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk om voorafgaande aan de werkzaamheden een werkprotocol toevalsvondsten op te stellen. De uitvoerder van het grondwerk wordt daarmee geïnstrueerd wat te doen bij een dergelijke vondst. Het is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Oss, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.