DOI: 10.17026/dans-x7s-b536
title: Everdenberg Oost Inventariserend veldonderzoek (proefsleuven). Everdenberg Oost Oosterhout

description: &lt;p&gt;In opdracht van CroonenBuro5 heeft Antea Group eind maart tot en met begin april 2016 eenarcheologisch inventariserend veldonderzoek middels proefsleuven uitgevoerd. Aanleiding voorhet proefsleuvenonderzoek is de voorgenomen aanleg van een ontsluitingsweg vanaf hetindustrieterrein Everdenberg Oost naar de Heistraat. Samen met het archeologisch onderzoekten behoeve van de N629 vormt onderhavig archeologisch onderzoek een nieuwe kijk op eenrecent onderzochte microregio in het overgangsgebied van de middeleeuwse Maas en hetzuidelijke dekzand. Dergelijke onderzoeken in microregio’s maken het mogelijk om, mits correctgeïnterpreteerd, uit te stijgen boven het niveau van een vindplaats die is onderzocht in het kadervan een ruimtelijke herontwikkeling van een gebied.Met een beter begrip van de ondergrond en de vindplaatsen binnen de microregio’s kunnen nietalleen de gespecificeerde verwachtingsmodellen scherper en aantoonbaar geformuleerd worden,maar neemt ook onze kennis van de bewoningsgeschiedenis toe.In dit opzicht is de microregio van de Everdenberg goed vergelijkbaar met het recente onderzoekrondom Haven-8 te Waalwijk.VooronderzoekEr is in het kader van de herontwikkeling van het gebied rondom het toponiem Everdenberg inhet verleden al een eerste archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd door Oranjewoud (thansAntea Group). Dit onderzoek besloeg een groter gebied dan het plangebied van het onderhavigeonderzoek en werd begrensd door de A27 in het westen, de gemeentegrens met Dongen in hetoosten, de Provincialeweg in het noorden en het Wilhelminakanaaal in het zuiden. Het resultaatvan het bureauonderzoek was een voor het toenmalig bestemmingsplan opgesteldearcheologische advieskaart die vervolgens werd overgenomen op de gemeente dekkendegemeentelijke archeologische beleidskaart.Het plangebied maakt deel uit van een dekzandgebied met daarin terrasvlakten, terraswelvingenen een klein beekdal. Uit het kaartbeeld van het AHN blijkt dat er aan de noordwestzijde sprake isvan een mogelijk hogere rug. Hiervoor geldt een hoge trefkans op archeologische resten. Ook isvastgesteld dat delen van het plangebied in het verleden zijn ontgrond of ontzand. Indien dit hetgeval is moet de verwachtingswaarde hiervoor bijgesteld worden naar laag. Op basis vanvondsten uit verleden, zowel in als uit de directe omgeving van het plangebied, geldt eenverwachting voor archeologische resten uit de Late Middeleeuwen en nieuwe tijd. Resten uit hetMesolithicum evenals uit de IJzertijd kunnen niet worden uitgesloten.Resultaten proefsleuvenonderzoekHet plangebied kenmerkt zich door een bodemopbouw bestaand uit een AC-profiel. Op eenaantal plaatsen is er ook sprake van een mixlaag met materiaal uit de A- en C-horizont. Alleen terplaatse van profiel 7-2 is sprake van een dun donkerbruin /zwart laagje met daaronder eenuitspoeling. Dit is mogelijk een oude A-horizont. De A-horizont bestaat uit matig fijn, zwak totmatig humeus, zwak tot matig siltig zand; de C-horizont bestaat uit matig fijn, zwak tot matigsiltig zand. Hieruit mag worden afgeleid dat het sporenniveau dat aanwezig is geweest in deoorspronkelijke top van de C-Horizont niet overal binnen de Everdenberg bewaard is gebleven.Op een aantal plaatsen mag verondersteld worden dat de sporen, indien aanwezig, in ieder gevalbeschadigd of al compleet opgenomen zijn in de bovenliggende A-Horizont. Dit kan echter alleendoor middel van gravend onderzoek met zekerheid worden vastgesteld.Tijdens de proefsleuffase zijn in totaal 61 grondsporen aangetroffen. Drieënveertig daarvan zijnaangetroffen in werkput 2. Het merendeel betreft kuilen, drie sporen zijn mogelijk te duiden alspaalkuil. In de overige werkputten zijn 15 greppels, 2 sloten en een laagte aangetroffen.ConclusieUit het uitgevoerde onderzoek kan worden geconcludeerd dat er in het nu onderzochteplangebied sprake is van twee archeologische vindplaatsen. De eerste betreft een cluster kuilendie waarschijnlijk deel uitmaken van een achtererf van bewoning aan de Heistraat uit de 17e of18e eeuw. Dit verklaart tegelijkertijd ook de verhoogde ligging in het landschap die al in de AHNfase werd vastgesteld. Het gaat hier niet om een natuurlijke verhoging in het landschap maar omeen lintbebouwing waarbij de erven langs de weg zijn opgehoogd door bouw en verbouwingenen waarbij de achtererven door ophoging uitsteken boven de gronden die een agrarischgrondgebruik hebben gekend. Deze vindplaats is als behoudenswaardig beoordeeld door AnteaGroup maar door wijziging in de ruimtelijke plannen wordt deze alsnog niet bedreigd en kan dezevooralsnog in situ bewaard blijven, mits de gemeente Oosterhout hiertoe in de planologischebescherming kan voorzien.De tweede archeologische vindplaats bestaat uit de resten van landinrichting uit de latemiddeleeuwen en nieuwe tijd en is als niet behoudenswaardig beoordeeld.Bij gebrek aan daterend vondstmateriaal kan deze datering helaas niet scherper.De locatie voor een potentieel derde mogelijke vindplaats binnen de herontwikkeling vanEverdenberg werd in het zuiden van het plangebied verondersteld. Dit deel van het plangebiedbleek echter gedurende de proefsleuffase en enkele archeologische boringen reeds geroerd totvoorbij het archeologische niveau.Juist dit deel van het gebied rondom de Everdenberg kent deaanzet naar een verhoging van het natuurlijk landschap. Als daar echter archeologische sporen inde ondergrond aanwezig zouden zijn geweest dan is dat nu in ieder geval niet meer vast testellen. Tijdens het archeologisch onderzoek in 2016 bleek namelijk dat de ondergrond van hetzuidelijk deel ontgrond is geweest en dat er van een oorspronkelijke top van de C-Horizont geensprake meer is. Dat op deze plaats tot in de jaren zeventig van de vorige eeuw sprake is geweestvan een aanzienlijke verhoging in het landschap werd gedurende het veldwerk van onderhavigonderzoek door diverse bewoners en gebruikers bevestigd.AdviesOp basis van de waardering van de aangetroffen sporen en vondsten adviseert Antea Group hetplangebied ter plaatse van het aangetroffen erf (vindplaats 1) niet vrij te geven voor devoorgenomen ontwikkeling. Indien een behoud in situ ten gevolge van de voorziene aanleg vaneen ontsluitingsweg op deze plaats niet mogelijk is, dient er te worden overgegaan naar eenbehoud ex situ middels een opgraving.Het overige deel van het plangebied kan bij gebrek van een behoudenswaardige archeologischevindplaats worden vrijgegeven voor wat betreft archeologie. De proefsleuven uit het PvE waarvoor geen betredingstoestemming werd verkregen of waar ondergrondse infra aanwezig is(gasleiding) kunnen middels extrapolatie van de aangetroffen geomorfologische enarcheologische situatie uit de overige proefsleuven ook worden vrijgegeven.De verwachtingswaarde van het gehele plangebied kan derhalve worden bijgesteld naar laagwaarmee de dubbelbestemming Waarde Archeologie van het onderzochte deel conform PvEvervalt. Bovenstaande is een advies ter beoordeling aan de bevoegde overheid, in deze de gemeenteOosterhout.&lt;/p&gt;