DOI: 10.17026/ar/5xgqsg
title: Dr. J. van der Haarlaan 2-7, Mijdrecht (gemeente De Ronde Venen)
title: Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in april en mei 2024 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Doctor J. van der Haarlaan 2 t/m 7 in Mijdrecht, gemeente De Ronde Venen. Dit onderzoek volgt op een in de periode december 2023 tot en met februari 2024 uitgevoerd bureauonderzoek naar de kans op de aanwezigheid van archeologische waarden in twee deelgebieden (A en B) binnen het bestaande sportpark. De aanleiding voor de onderzoeken is de realisatie van woningbouwproject ‘De Meijert’. Dit behelst de sloop van een deel van de tennisbanen en -hal en de bouw van woningen op de vrijgekomen gronden. Om deze ontwikkeling juridisch-planologisch mogelijk te maken is vooruitlopend op een omgevingsvergunning een nieuw bestemmingsplan nodig.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat in de diepere ondergrond van het plangebied (circa 5,0 m -mv) een pleistoceen dekzandlandschap aanwezig is. Voor de hogere delen van dit landschap geldt een middelhoge tot hoge verwachting voor het aantreffen van vindplaatsen uit het Mesolithicum, voor de lagere delen een lage verwachting voor het aantreffen van vindplaatsen uit genoemde periode. 

Het pleistocene dekzandlandschap is afgedekt door circa 0,5 m dik pakket veen (Basisveen Laag, Formatie van Nieuwkoop) gevolgd door een circa 4,0 m dik pakket mariene getijdenafzettingen (Laagpakket van Wormer, Formatie van Naaldwijk). Aan geul- en oeverafzettingen van kreeksystemen die hierin voorkomen wordt een middelhoge tot hoge verwachting voor het aantreffen van vindplaatsen uit het Neolithicum toegeschreven. Deze verwachting hangt samen met de aanname dat kreekruggen en oeverwallen van actieve kreken, vanwege hun hogere ligging in het toenmalige wad-/kwelderlandschap, geschikt waren voor bewoning. 

Vanaf het Laat-Neolithicum drong de zee niet meer door tot in het onderzoeksgebied en begon een periode van uitgebreide veengroei (Hollandveen Laagpakket, Formatie van Nieuwkoop) die tot na het begin van de jaartelling doorging. Mogelijk was het onderzoeksgebied in deze periode te nat voor permanente bewoning, maar werd het wel door de mens bezocht en gebruikt voor bijvoorbeeld voor rituele deposities of andere doeleinden. Het veen is echter als gevolg van grootschalige veenwinning vanaf de 15e eeuw, waarbij het veen tot onder de grondwaterspiegel werd afgegraven, niet meer aanwezig. De zogenoemde natte verveningen leidden tot het ontstaan van grote wateroppervlakten, die in tweede helft de 19e eeuw gefaseerd werden drooggemalen. Zo ontstond in 1864 Polder de derde Bedijking waarbinnen onderhavig plangebied ligt. Op grond van de ligging in een voormalige veenplas zijn geen in situ archeologische resten uit de periode Bronstijd tot en met Middeleeuwen te verwachten. Resten uit de Nieuwe tijd kunnen wel aanwezig zijn en zullen uit voormalige sloten daterend vanaf de tweede helft van de 19e eeuw bestaan.

Gezien het vroegere agrarische gebruik en de huidige inrichting van het plangebied moet rekening worden gehouden met verstoringen. Profielen van in het plangebied verrichte milieukundige boringen wijzen uit dat bij de aanleg van het sportcomplex in 1981 de bovenste 50 à 60 cm van de bodem is verstoord.

Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hierbij is vastgesteld dat de diepe ondergrond, beneden respectievelijk 540 cm -mv (9,60 m -NAP) in boring 4 en 5,25 cm -mv (10,10 m -NAP) in boring 7, uit kalkloos zeer fijn zand bestaat. Dit betreft dekzand en behoort tot het Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel. Het dekzand wordt afgedekt door een 45 tot 80 cm dik pakket zwak tot sterk kleiig veen, de Basisveen Laag van de Formatie van Nieuwkoop. Hierop rust een opeenvolging van ongerijpte tot bijna gerijpte kalkrijke, zwak gelamineerde kleiafzettingen gevolgd door kalkrijke, half gerijpte tot bijna gerijpte, sterk gelamineerde kleiafzettingen. De kleien worden respectievelijk als wadafzettingen en kreekafzettingen geïnterpreteerd en vormen het Laagpakket van Wormer van de Formatie van Naaldwijk. De kreekafzettingen gaan vanaf 45 tot 90 cm -mv (4,95 tot 5,85 m -NAP) over in een (sub)recent bewerkt of ten dele opgebracht pakket dat samenhangt met de huidige inrichting van het plangebied als sportpark.

De top van het dekzand wordt in beginsel als een potentieel mesolithisch niveau beschouwd. Op basis van het ontbreken van (resten van) een podzolbodem is mogelijk sprake geweest van een lager deel van het dekzandlandschap, waarin natte omstandigheden heersten. De onbekende verwachting voor het aantreffen van resten uit het Mesolithicum kan daarom naar een lage verwachting worden bijgesteld. Hierbij moet echter wel worden aangetekend dat dit niveau in slechts twee boringen is onderzocht.
De top van de kreekafzettingen wordt in beginsel als een potentieel neolithisch niveau beschouwd. In geen van de boringen is echter in de top van de kreekafzettingen een vegetatiehorizont aangetroffen. Evenmin is sprake van een gerijpte of ontkalkte top. Indien een dergelijk niveau voor de aanleg van de droogmakerij aanwezig was, is dit waarschijnlijk door (sub)recente bodemingrepen opgenomen in de bovengrond. Hoewel het vanwege het huidige gebruik in delen van het plangebied niet mogelijk was om boringen te verrichten, is het niet aannemelijk dat de mate van verstoring van het bodemprofiel ter plaatse van de tennisbanen en -hal substantieel zal afwijken van de onderzochte terreindelen. De middelhoge tot hoge verwachting voor het aantreffen van resten uit Neolithicum kan eveneens naar een lage verwachting worden bijgesteld.