DOI: 10.7925/drs1.duchas_4428389
title: Cnoc an Stolaire

description: A collection of folklore and local history stories from Cnoc an Stolaire (school) (Knockastoller, Co. Donegal), collected as part of the Schools' Folklore Scheme, 1937-1938 under the supervision of teacher Seosamh Ó Gallchobhair.
description: Fad ó shoin bhí gabha 'na chomhnuidhe suas i mbárr ghaoth barra. Ní raibh aige ach é féin agus a mhathair, bhí an mhathair ag eirghe aosta agus d'iarr sí air a ghabhail amach agus bean a phósadh. -- Bhí fear 7 bean ann fad o shoin 7 bhí mac aca air bh'ainm do Tarlach. Duine gan radh abhí i dTarlach. -- Bhí sean lanamhain 'na gcomhnuidhe ar an Tearmonn fadó shoin, a raibh mac amháin aca. Nuair abhí an t-athair ar leabaidh an bháis d'iarr sé ar a mhnaoi a chuid a thabhairt go maith do'n gasur sa chruth as go mbéadh sé ábalta crann a tharraingt as an rúta. -- Fadó shoin nuair abhí géarleanamhaint ag muinntir na Sasana ar na sagairt in Éirinn 7 a chaitheadh na sagairt a bheith ar shiubhal i bhfolach, bhí fear na chomhnuidhe leis fhéin thoir ar na Crois Bhealaigh. -- Bhí lanamhain 'na gcomnuidhe thoir i nBan-Na-Leaca fado shoin a raibh mac amháin aca. Nuair abhí sé ocht mbliana déag d'imthigh le leis go h-Albain. -- Fadó shoin ba le muinntir an Choitín oileán Ghabhla. -- Bhí fear ann uair amháin ar bh'ainm do Mághnus Bán, bhí sé ceithre sgór go leith blianta 7 é chomh díreach le feag 7 chomh gasta le geallamháin. -- Bhí beirt fhear ann uair amháin ar bh'ainm daobhtha Domhnall Mór 7 Domhnall Beag. Lá amháin d'imthigh Domhnall Mór a' chuartú oibre 7 ní dheachaidh sé ibhfad gur casadh fear uasal air. -- Bhí fear meadhon-aosta ann fadó shoin a raibh asal 7 carr aige. -- Cúpla scór bliain o shoin ní raibh moran beithidhigh 7 carreanna ag muinntir Ghaoith-Dobhair 7 ba ghnáthach leó a gcuid mónadh uilig a tharraingt na bhaile le hasalaibh 7 dhá chliabh ortha. -- Fado shoin bhí sean leanamhain na gcomhnuidhe i nGaoth Dobhair, a raibh mac amhain aca, ar b'ainm do Séimidh. -- Tomhaiseanna -- Pisreogaí -- Bhí fear 7 bean ann uair amháin a raibh triúr mac aca. Lá amháin d'iarr an t-athair ar an mhac aba shinne dul amach 'na coilleadh 7 crann a bhaint 7 é a thabhairt na bhaile. -- Bhí fear ann uair amháin dar bhainm Micí Bán 7 bhí sé na chomhnuidhe ar an Chaiseal. -- Comharthaí na hAimsire -- Seanurnaí -- Urnaithe le Rá i ndiaidh Dul a Luí -- Bhí Éamonn A' Dúbhgain as Oilean Chruite ag dul a dh'áirneál oidhche amháin. -- Bhí rí 7 báinríoghan ann uair amháin araibh beirt mhac aca darbh ainm daobhtha Tadhg 7 Brian, 7 níl fhios goidé an meas abhí acu ar na mic sin. -- Rugadh 7 tógadh Liam O Brian i mBaile Mhuine i gCo Aontroma. -- Bhí fear 7 bean na gcomhnuidhe ar an Mhacaire Loisge uair amháin a raibh Mághnus 7 Bríghid mar ainm ortha. -- Ainmneacha Áiteacha -- Tomhaistaí -- Pisreogaí / Gallchobhair, Seosamh Ó -- Fado shoin nuair nach raibh traentaí na reath, ba ghnathach le muinntir Ghaoith Dóbhair dul go Doire le na gcuid earraidhe a cheannacht. -- Fadó shoin ba ghnáthach le Naomh Cholmcille theacht na paraiste seó ó am go h-am. -- Bhí seanbhean ann uair amháin 7 bhí gárradh mór cnódhanna aici bheadh cuid gasuraí an bhaile ag goid na gcnódhanna uirthí 7 ní bhéadh sí leath shásta. -- Ainmneacha Áiteacha -- Pisreogaí -- Fado shoin ariamh thainig trí chailleach buidhe isteach 'na phobal seó 7 bhain siad fútha ins an áit a dtugtar Teach-Na-Mná-Mire i Machaire Chlochair air. -- Bhí sean-dhuine sa pharoiste seó roinnt blianta o shoin darbh ainm do Din Airtín. -- Scéaltaí Grinn -- Leitir Mhic an Bhaird -- D'imthigh Seumas Mac Suibhne as a bhaile seo go Merioca a shaothradh a choda fad o shoin agus dalta go leor da chineal, táisg nó tuairisge ní bhfuaireas uaidh go ceann fada na dhiaidh sin. -- Cailleach Órus -- Seán an Gaiscíoch -- Rí Fraoich -- Fathach -- Mícheal na gCleas -- Cailín Aimsire -- Liam an Dealáin (Willy the Wisp) -- Bean an Ghréasáin
description: Supported by funding from the Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht (Ireland), University College Dublin, and the National Folklore Foundation (Fondúireacht Bhéaloideas Éireann), 2014-2016.