DOI: 10.14457/tu.the.2016.1586
title: จริยธรรมและการใช้เฟซบุ๊กรายงานข่าวเกี่ยวกับผู้ต้องหา

description: การวิจัยเรื่อง จริยธรรมและการใช้เฟซบุ๊กรายงานข่าวเกี่ยวกับผู้ต้องหา มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษานโยบายในการรายงานข่าวเกี่ยวกับผู้ต้องหาของสำนักข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊ก การรายงานข่าวเกี่ยวกับผู้ต้องหาของผู้สื่อข่าวออนไลน์ และช่างภาพออนไลน์ ความคิดเห็นเกี่ยวกับการรายงานข่าวเกี่ยวกับผู้ต้องหาบนแฟนเพจเฟซบุ๊กของบรรณาธิการข่าวออนไลน์ ผู้สื่อข่าวออนไลน์ และช่างภาพออนไลน์ การร่วมแก้ไขปัญหาการละเมิดผู้ต้องหาในการรายงานข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊ก ของหน่วย งานรัฐ และเอกชนที่เกี่ยวข้อง และความคิดเห็นเกี่ยวกับการรายงานข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊ก ของหน่วยงานรัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องการวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Quantitative Research) โดยใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth interview) กับสื่อมวลชนผู้ที่เกี่ยวข้องในการทำข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊ก และนักวิชาการและสมาคมวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง ทั้งหมด 7 คน ผลการศึกษาพบว่า สำนักข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊กจะนำเสนอภาพข่าวและเนื้อข่าวเกี่ยวกับผู้ต้องหาตามหลักเกณฑ์การคุ้มครองสิทธิทางกฎหมาย โดยข่าวที่ได้รับพิจารณานั้นจะนำเสนอทุกเรื่องที่เป็นข่าว โดยเลือกข่าวจากความสนใจของประชาชน ถ้าข่าวไหนอยู่ในกระแสก็จะถูกนำเสนอ โดยมีมีองค์ประกอบสำคัญของข่าว คือ เป็นเรื่องที่ส่งผลกระทบต่อประชาชนส่วนใหญ่ เหตุการณ์มีเงื่อนงำลึกลับซับซ้อน สะเทือนอารมณ์ผู้อ่าน และเป็นเรื่องที่ประชาชนให้ความสนใจในขณะนั้น ทั้งนี้จะไม่เปิดเผยข้อมูลทั้งหมดของผู้ต้องหา แต่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ข่าวนั้น ๆ เช่น ถ้าตำรวจเปิดเผยชื่อทั้งหมดมาในสำนวน ก็จะใช้เนื้อหาตามสำนวนของตำรวจในการอ้างอิงและนำเสนอ โดยภาพข่าวผู้ต้องหาที่นำเสนอเป็นภาพที่มีความคมชัด สามารถสื่อความหมาย และเป็นภาพที่สามารถดึงดูดความสนใจจากผู้อ่าน การนำเสนอจะมีการเปิดเผยหน้าของผู้ต้องหาในข่าว เพราะเลือกจากภาพแถลงข่าวที่ตำรวจเปิดเผยหน้าผู้ต้องหาอยู่แล้ว ซึ่งสามารถนำเสนอได้ เพราะเป็นผู้ต้องหาไม่ใช่ผู้ต้องสงสัย แต่ถ้าพยายามปิดหรือไม่ต้องการเปิดเผยใบหน้า จะเบลอหน้าผู้ต้องหาให้ อีกทั้งค่อนข้างมั่นใจว่า หลักฐานที่ตำรวจสั่งฟ้องค่อนข้างแน่นหนา มีความชัดเจนของคดีว่ากระทำผิด ก็จะนำเสนอภาพข่าวของผู้ต้องหาที่เห็นใบหน้าชัดเจน ด้านนักวิชาการชี้ว่าการนำเสนอข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊กนั้นมีผลกระทบต่อผู้ต้องหา กล่าวคือ หากการรายงานข่าวไม่เป็นไปตามหลักจริยธรรมและจรรยาบรรณสื่อ จะส่งผลกระทบผู้ต้องหาและครอบครัว ไม่ได้รับความเป็นธรรม แต่ต้องตกเป็นเชลยของสังคม เช่น การแสดงความคิดเห็นได้อย่างไม่จำกัดบนแฟนเพจเฟซบุ๊ก การแชร์ข้อมูลออกไปอย่างไม่จำกัด และการกดสติ๊กเกอร์แสดงอารมณ์ความรู้สึกกับข่าวนั้น ๆ เป็นการใช้โซเชียลมีเดียเป็นเครื่องมือที่ทำให้ผู้ต้องหาต้องตกเป็นเหยื่อ ถูกละเมิดซ้ำจากสื่อ และมีผลกระทบต่อความรู้สึกของคนในครอบครัวอย่างไม่รู้ลืม เพราะข่าวบนโซเชียลมีเดียจะยังคงค้างและอยู่ถาวรบนโลกอินเทอร์เน็ตหากไม่มีการลบข้อมูลจากต้นทาง นอกจากนี้เมื่อผู้ต้องหาเป็นผู้บริสุทธิ์หรือที่เรียกว่าแพะ ต้องมีชีวิตที่แบกตราบาปไว้ และถูกสังคมรังเกียจว่าเป็นคนไม่ดี ทั้งที่ความจริงกระบวนยุติธรรมได้ตรวจสอบแล้วว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ แต่ครั้งแรกที่เป็นข่าวว่ากระทำผิดนั้นเป็นข่าวใหญ่โตเป็นที่รู้กันทั่ว แต่วันที่พ้นมลทินนั้นกลับเป็นข่าวในพื้นที่เล็ก ๆ คนก็รู้กันไม่ทั่ว ก็ทำให้ตราบาปนั้นยังอยู่ติดตัว ส่วนฟังก์ชัน การไลค์ การแชร์ และแสดงความคิดเห็น ในการรายงานข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊กนั้น มีผลกระทบเช่นกัน คนปัจจุบันที่ชอบอ่านแบบรวดเร็ว อ่านไม่จบ ก็จะใช้อารมณ์ในการตัดสินวิพากษ์วิจารณ์ ประณาม หรือซ้ำเติม สุดท้ายก็กลายเป็น “ศาลเตี้ยออนไลน์” ซึ่งกว่าผู้ต้องหาจะสามารถยืนยันความบริสุทธิ์ได้ ก็ถูกตัดสินจากโลกออนไลน์ไปแล้วว่าผิด ก็ส่งผลไปยังสังคมโลกแห่งความจริง และได้รับผลกระทบอย่างมากมายทั้งสุขภาพจิต ครอบครัว การงาน และสังคม การรายงานข่าวบนแฟนเพจเฟซบุ๊กที่เกี่ยวกับผู้ต้องหาในปัจจุบัน มีการละเมิดผู้ต้องหามากขึ้น โดยมีปัจจัยที่ทำให้เกิดการละเมิดผู้ต้องหา คือ เกิดจากสื่อมวลชนเพิกเฉยต่อจริยธรรมในการรายงานข่าวบนสื่อโซเชียลมีเดีย เมื่อกระทำการผิดจริยธรรม แอดมินแฟนเพจข่าวนั้น จะสร้างกระแสข่าวอื่นมากลบข่าวความผิดของตน ซึ่งข่าวบนโซเชียลมีเดียสามารถดึงดูดให้ผู้อ่านสนใจข่าวใหม่ ๆ ได้อยู่ตลอด กว่าจะเอาผิดในเรื่องจริยธรรมกับองค์กรสื่อนั้นก็ไม่ได้อยู่ในความสนใจของผู้อ่านแล้ว เหตุการณ์จะวกกลับมาเหมือนเดิม คือกระทำผิดซ้ำ ๆ บางสำนักข่าวจึงกล้าที่จะทำข่าวผิดจริยธรรมละเมิดผู้ต้องหา ยอมถูกวิพากษ์ วิจารณ์สักพัก เพราะคุ้มกับการได้เรตติ้งที่สูง และไม่กระทบรายได้ และมีปัจจัยมาจากผู้รับสารให้การสนับสนุนสื่อมวลชนที่ละเมิดจริยธรรม มีข้อสังเกตจากเรตติ้ง (Rating) ของสื่อลักษณะนี้ที่มีความนิยมสูงขึ้นเรื่อย ๆ มีคนกดไลค์ กดติดตามมากขึ้น เมื่อเทียบองค์กรสื่ออื่น ๆ ที่อยู่ในกรอบจริยธรรม