DOI: 10.17026/dans-zcx-gg66
title: Hoofdstraat West 37 te Uithuizen (gem. Het Hogeland)

description: &lt;p&gt;Het plangebied ligt in het centrum van Uithuizen op het zogeheten Hoogeland van Groningen. Het Hoogeland bestaat uit meerdere hoog opgeslibde, boogvormige kwelderwallen. Dit is een relatief jong gebied, dat zich voornamelijk gedurende het Holoceen circa 11.000 jaar geleden, heeft gevormd en ontwikkeld. Op de geomorfologische kaart is te zien dat het plangebied op een kwelderwal ligt (code 3K31). Onduidelijk is of het plangebied gesitueerd is op een wierde omdat het plangebied en dorp niet zijn gekarteerd. Direct ten westen van het plangebied ligt een wierde: Oldörp (code: T). Volgens de archeologische beleidskaart van de gemeente Eemsmond ligt het plangebied op een wierde en omvat het een archeologisch waardevol gebied 2 (WR-a2). Daarnaast is het gesitueerd binnen de historische kern van Uithuizen. Het noordelijk deel van het plangebied is gesitueerd binnen een geregistreerd AMK-terrein (nr. 7490). Beide kenmerken liggen eveneens binnen een waardevol gebied.&lt;br&gt;Op een inkomstenlijst van de abdij Werden betreffende goederen in Friesland wordt het dorp Uithuizen voor het eerst vermeld als "Uthusen". Tussen 400 en 600 na Chr. werd op de oost-west gelegen schoorwal, waarop ook Baflo, Warffum en Usquert zijn gesitueerd, een weide opgeworpen die Brunwerd genoemd werd (Oldörp). Na verloop van tijd bleek deze wierde voor de bewoners te weinig ruimte te bieden. De randbewoning die toen ontstond kreeg de naam "Uthusen" waarmee dan het latere dorp Uithuizen wordt bedoeld. Op het kadastrale minuutplan uit 1811 - 1832 is de wierde Uithuizen dicht bebouwd en strekt de bebouwing zich iets uit langs de uitvalswegen Schoolstraat en Hoofdstraat, waaraan ook het plangebied ligt. Op basis van het bureauonderzoek kan worden geconcludeerd dat in het plangebied een lage archeologische verwachting geldt voor de periode Laat Paleolithicum tot het Neolithicum. Een lage verwachting geldt eveneens voor de periode Neolithicum – IJzertijd. Het gebied was in deze periode waarschijnlijk te nat voor bewoning. Vanaf waarschijnlijk rond 100 n. Chr., is in het gebied bewoning mogelijk. In de 1e of 2e eeuw na Chr. is de wierde Oldörp op de in het gebied opgeslibde kwelderwal opgeworpen. Het dorp Uthuson, zoals Uithuizen rond 1000 genoemd werd, dient te worden opgevat als satellietbebouwing (de uiterst gelegen huizen) van de wierde Oldörp. Het dorp Uithuizen is in de 9de of 10de eeuw gesticht op de kwelderwal en omvat volgens de historische bronnen eveneens een wierde. &lt;br&gt;Op basis van de hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten vanaf de Middeleeuwen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied. Voor het verkennende booronderzoek is uitgegaan van 6 boringen per hectare, waarbij het minimumaantal van 6 boringen geldt voor plangebieden kleiner dan 1 hectare.&lt;br&gt;Uit het booronderzoek komt naar voren dat in het plangebied recent opgebrachte lagen op vuile stadslagen op kwelderafzettingen liggen. Tijdens het veldonderzoek zijn geen ophogingslagen behorende bij een wierde aangetroffen. De vuile stadslagen bevatten recent puin en recent keramiek, waaronder porselein te dateren in de 20e eeuw. Middeleeuwse vondsten of ophogingslagen en vondsten uit de Vroege Nieuwe tijd zijn tijdens het veldonderzoek niet aangetroffen. De vuile stadslagen lijken recentelijk verstoord en zijn op basis van het vondstmateriaal of ontbreken van ouder vondstmateriaal waarschijnlijk te dateren vanaf de 18e eeuw. Gesteld kan worden dat in het plangebied geen sprake is van een middeleeuwse wierde. Het plangebied valt op basis van het booronderzoek buiten AMK-terrein 15175, de dorpswierde van Uithuizen. Wel kan gesteld worden dat de vuile stadslagen horen bij de historische kern van Uithuizen. Het plangebied ligt dus wel binnen de historische kern. &lt;br&gt;Op basis van de resultaten van het hier gerapporteerde onderzoek wordt aanbevolen in het plangebied een vervolgonderzoek uit te voeren. Het plangebied ligt binnen de historische kern van Uithuizen en bevat vuile stadslagen. Hierin kunnen nog archeologische resten voorkomen uit de Nieuwe tijd. Geadviseerd wordt gelijktijdig met het verwijderen van de funderingen van de bestaande bebouwing en het uitgraven van de bouwkuip ten behoeve van de nieuwbouw een opgraving (variant archeologische begeleiding) uit te voeren. Tijdens dit onderzoek kunnen de aanwezige archeologische resten gedocumenteerd worden. Voor een opgraving (variant archeologische begeleiding) is een goedgekeurd Programma van Eisen (PvE) nodig.&lt;/p&gt;