DOI: 10.14457/tu.the.2017.1046
title: แนวทางการจัดการเรียนรู้เรื่องยาเสพติดในบริบทชาติพันธุ์ม้ง: กรณีศึกษา โรงเรียนบ้านปางแก ตำบลทุ่งช้าง อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน

description: การศึกษาเรื่อง แนวทางการจัดการเรียนรู้เรื่องยาเสพติดในบริบทชาติพันธุ์ม้ง: กรณีศึกษาโรงเรียนบ้านปางแก ตำบลทุ่งช้าง อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน มีวัตถุประสงค์ในการศึกษา เพื่อศึกษาบริบทชุมชนชาติพันธุ์ม้งที่เกี่ยวกับยาเสพติดของบ้านปางแก ตำบลทุ่งช้าง อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน และเพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาการจัดการเรียนการสอนที่เกี่ยวกับยาเสพติดของโรงเรียนบ้านปางแกที่เหมาะกับบริบทชุมชน ซึ่งในการศึกษาครั้งนี้ผู้ศึกษาได้ลงพื้นที่ภาคสนาม        ณ บ้านปางแก หมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งช้าง อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน และได้ปฏิบัติงานร่วมกับโรงเรียน บ้านปางแก ตำบลทุ่งช้าง อำเภอทุ่งช้าง จังหวัดน่าน เป็นระยะเวลา 7 เดือน ตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน 2560 – เดือนพฤษภาคม 2561 ทั้งนี้ผู้ศึกษาได้ใช้วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลด้วยวิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก     การสังเกตแบบมีส่วนร่วมและไม่มีส่วนร่วม และศึกษาจากเอกสารที่เกี่ยวข้อง โดยผู้ศึกษาได้ศึกษาบริบทของพื้นที่บ้านปางแกและโรงเรียนบ้านปางแก เพื่อทำความเข้าใจถึงวิถีชีวิตบริบทชุมชนและการจัดการเรียนการสอนของโรงเรียนบ้านปางแกผลการศึกษาในครั้งนี้ พบว่า ยาเสพติดไม่ใช่เพียงสิ่งที่ผิดกฎหมายหรือมีความหมายในด้านลบอย่างที่สังคมภายนอกชุมชนบ้านปางแกเข้าใจ แต่เป็นเรื่องของความสัมพันธ์ระหว่างเรื่องของยาเสพติดกับวิถีชีวิตความเป็นอยู่ของผู้คน ซึ่งมีปัจจัยที่ก่อให้ปัญหายาเสพติดภายในชุมชน     ชาติพันธุ์ม้งบ้านปางแกมีอยู่ 5 ปัจจัย ได้แก่ การตีความ ความสัมพันธ์ของคนในชุมชน ความเชื่อพิธีกรรม สิ่งแวดล้อม และผู้นำชุมชนล้วนแต่มีความสอดคล้องกันไปหมด และการแก้ปัญหายาเสพติดที่เกิดขึ้นในชุมชนจึงเป็นสิ่งที่ต้องแก้ในระดับสังคมวัฒนธรรม โดยอาจเริ่มจากการทำความเข้าใจทัศนคติ วิถีชีวิตและคุณค่าที่คนในชุมชนให้กับยาเสพติดเสียก่อน รวมทั้งศึกษาวิธีการแก้ปัญหาจากมุมมองของคนใน หาวิธีจัดการบนพื้นฐานการเคารพในความแตกต่างมากกว่าที่จะเป็นการใช้มาตรการที่รุนแรงหรือการประณามในลักษณะที่เป็นการตีตราหรือสร้างมายาคติโดยขาดความเข้าใจที่แท้จริงจากมุมมองผู้มีอำนาจและคนภายนอก ซึ่งจะมีผลต่อการดำเนินชีวิต จิตใจ และอนาคตของผู้ที่ได้รับผลกระทบอย่างชาวม้งด้วยสำหรับการจัดการเรียนรู้เรื่องยาเสพติดของโรงเรียนบ้านปางแก พบว่า หลักสูตรแกนกลางและหลักสูตรท้องถิ่นซึ่งถูกออกแบบโดยภาครัฐมีการมองข้ามบริบทของชุมชนไปโดยเฉพาะประเด็นในการแก้ไขปัญหาชุมชนที่เกิดขึ้นอยู่รอบๆ โรงเรียนซึ่งเป็นพื้นที่ในการดำเนินชีวิต และเติบโตของนักเรียนด้วย กล่าวคือ หลักสูตรที่ทางส่วนกลางทำเป็นนโยบายในการจัดการเรียนการสอนให้กับนักเรียนในพื้นที่ต่างๆ ทั่วประเทศเป็นหลักสูตรที่ไม่ได้เกิดจากการความเข้าใจในความแตกต่างของบริบทแต่ละพื้นที่ ซึ่งความเป็นจริงนั้นแต่ละพื้นที่นั้นมีความหลากหลายมาก เช่น ความหลากหลายทางชาติพันธุ์ วัฒนธรรม วิถีชีวิต ความคิด ทัศนคติ และปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน แต่รัฐกลับมอบหลักสูตรแกนกลางแบบพิมพ์เขียวในการให้การศึกษากับนักเรียนที่อยู่ในบริบทสังคมที่แตกต่างกัน เหตุนี้การศึกษาแบบบนลงล่างจึงไม่อาจที่จะตอบโจทย์หรือแก้ปัญหาต่างๆ ในชุมชนได้อย่างตรงจุดได้ โดยเฉพาะปัญหาเรื่องยาเสพติดที่เกิดขึ้นในชุมชนนั้นรัฐขาดความเข้าใจในการที่จะแก้ปัญหา โรงเรียนที่ตั้งอยู่บนที่พื้นนั้นจึงกลายเป็นความหวัง ทั้งนี้การแก้ปัญหาเกี่ยวกับหลักสูตรการจัดการเรียนการสอนเรื่องยาเสพติดต้องใช้ระยะเวลาปรับปรุงนาน แต่สิ่งที่โรงเรียนสามารถบริหารจัดการเองได้คือ กิจกรรมเสริมหลักสูตรที่สอดคล้องกับบริบทของชาติพันธุ์ม้งบนพื้นฐานของการมีส่วนร่วมระหว่างโรงเรียนกับชุมชนเพื่อตอบสนองความต้องการในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นในชุมชน