DOI: 10.17026/ar/4zgagi
title: Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Prinsenweg, Wassenaar Gemeente Wassenaar

description: IDDS Archeologie heeft in oktober 2024 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd in de Prinsenweg in Wassenaar, gemeente Wassenaar. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. 
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op beekeerdgronden op een ingesloten strandvlakte. De beekeerdgronden bestaan uit een deels opgestoven, deels opgebrachte zandlaag op veen. Waar zich op de strandvlakte kleine duinruggetjes bevinden is de zandlaag lokaal 30 tot 70 cm dik. Geologisch ligt het plangebied met het zuidwestelijke deel op Hollandveen op de laag van Voorburg en met het noordoostelijke deel in een strandvlakte die bedekt is met een complexe opeenvolging van veen, klei en ingeblazen zand. Het veen is ontstaan door de natte situatie in de laaggelegen strandvlakte, de klei is afkomstig van overstromingen vanuit de Oude Rijn (gelegen ten noorden van het plangebied) en het zand van verstuivingen vanaf de strandwallen en duinen ten westen van deze strandvlakte. 
Omdat bewoning zich waarschijnlijk op de strandwallen en de flanken daarvan concentreerde, is er naar verhouding een lagere archeologische verwachting voor de strandvlakte tussen de strandwallen. Echter liggen er binnen de strandvlakte ten oosten van Wassenaar kleine ruggetjes, waarvoor de verwachting weer hoger is. Op basis hiervan worden archeologische niveaus verwacht in de top van dit zand, in het bijzonder ter plekke van eventuele zandruggetjes. Deze niveaus kunnen, op basis van de dateringen van de strandwallen aan weerszijden van de vlakte, archeologische resten bevatten vanaf het Neolithicum.
Uit het historisch kaartmateriaal en de kadastrale gegevens blijkt dat het plangebied pas vanaf circa 1925 als weg in gebruik is. Hiervoor is het land gebruikt als weiland. Verstoringen worden lokaal geschat op circa 1,0 m -mv ter plaatse van de huidige kabels en leidingen, daarbuiten wordt uitgegaan van ca. 0,3 -mv. 
Het plangebied is (op het zuidwestelijke puntje na) geheel gelegen in een gebied dat als ‘Operatieterrein’ Valkenburg bekend staat, waar in de Tweede Wereldoorlog rond Valkenburg in 1940 is gevochten. Hoewel het niet uit te sluiten is dat losse vondsten van deze gevechtshandelingen in het plangebied aangetroffen kunnen worden, kan worden gesteld dat de archeologische verwachting op het aantreffen van resten van dit terrein als laag kan worden ingeschat.
Uit het veldonderzoek blijkt dat de archeologische verwachting uit het bureauonderzoek deels correct is. Het plangebied ligt in een strandvlakte en in die strandvlakte komen duinen voor. Deze duinen zijn echter hoger dan verwacht en nergens bedekt met veen. Veen is alleen aangetroffen in de laagtes tussen de duinen of in de delen van de strandvlakte waar geen duinen voorkomen. Deze delen hebben een lage archeologische verwachting. De duinenrij die voorkomt onder een groot deel van de Prinsenweg is door een overstroming vanuit de noordelijk gelegen Oude Rijn afgetopt en na deze erosie is een dunne kleilaag afgezet. Op de kleilaag is een dunne zandlaag aanwezig waarin een bouwvoor is ontstaan. Omdat de datering van de overstroming onbekend is, is het moeilijk om een archeologische verwachting te bepalen voor de top van de duinenrij. Als de overstroming hoort bij de laatste overstroming van de Oude Rijn in 1165 na Chr. dan is de archeologische verwachting laag voor de periode Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd, aangezien het terrein sinds de Middeleeuwen waarschijnlijk alleen gebruikt is als gras- en weiland. Als de overstroming ouder is dan kan de duinenrij een middelhoge tot hoge archeologische verwachting hebben. In die top worden dan archeologische waarden verwacht uit de IJzertijd, Romeinse tijd en/of Middeleeuwen. Deze resten worden verwacht tussen -1,0 en -0,4 m NAP. 
Van de verstoringen door bijvoorbeeld kabels en leidingen blijkt uit het veldonderzoek dat deze veelal beperkt zijn gebleven tot het ophoogpakket van minimaal 0,9 m dik.
Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek adviseert IDDS Archeologie om vervolgonderzoek uit te laten voeren indien er werkzaamheden gepland zijn die dieper reiken dan -0,4 m NAP. Dit geldt alleen voor het deel van de Prinsenweg dat ligt op de duinenrij (Figuur 17) en alleen indien deze werkzaamheden plaatsvinden buiten de bestaande ligging van leidingen (die al op deze diepte zijn aangelegd). De vorm van aanvullend onderzoek moet worden bepaald op basis van de soort ingreep, daarover is op voorhand weinig te zeggen.