DOI: 10.17026/ar/uxoiaf
title: Archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek door middel van boringen Dopersweg (ong.) te Eede (gemeente Sluis). AM22356

description: &lt;p&gt;Op 6 oktober 2022 is door Aeres In opdracht van J.J. Staelens een archeologisch bureau- en verkennend veldonderzoek, d.m.v.
boringen uitgevoerd op de locatie Dopersweg (ong.) te Eede (gemeente Sluis).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Het doel van het archeologische bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel
voor de locatie. Het doel van het aansluitende verkennend booronderzoek (IVO-O verkennende fase middels grondboringen) is:&lt;/p&gt;&lt;ol&gt;
&lt;li&gt;het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het bureauonderzoek. &lt;/li&gt;&lt;li&gt;

inzicht te krijgen in de vormeenheden van het landschap die van invloed zijn op de locatiekeuze in het verleden. &lt;/li&gt;&lt;li&gt; 
het uitsluiten
van kansarme zones en het selecteren van kansrijke zones voor de volgende vormen van onderzoek waarbij ook &lt;/li&gt;&lt;li&gt;
 (extra)
informatie verkrijgen over bekende en/of verwachte archeologische waarden in een onderzoeksgebied (plangebied). Dit omvat
de aan- of afwezigheid, de datering, de aard / complextype, de omvang, de diepteligging, gaafheid en conservering (mogelijk te
relateren aan grondwaterpeil), locatie, uiterlijke kenmerken (artefacten en type indicatoren) en mogelijke verstoringen van de
archeologische waarden vast te stellen.&lt;/ol&gt;&lt;p&gt;
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek is de voorgenomen inrichting van de locatie. Men is voornemens
een erfverharding ten behoeve van bedrijfsvoering aan te leggen. De diepte van de toekomstige verstoring is ten tijde van dit
onderzoek niet bekend, maar uitgaande van een draagkrachtig aanlegvlak en de aanleg van kabels en leidingen, zal de bodem
naar verwachting tot ten minste 0,6 meter onder maaiveld worden verstoord.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Sluis (2016) in een zone met
Beleidscategorie 4: hoge archeologische verwachting. Binnen het bestemmingsplan Sluis, Parapluplan archeologie (vastgesteld
2019) geldt de dubbelbestemming Waarde – Archeologie 2. Voor deze zone geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met
een oppervlakte groter dan 500 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 40 centimeter onder maaiveld. Indien deze
onderzoeksgrenzen worden overschreden geldt een archeologische onderzoeksplicht.
De omgeving van het plangebied ligt in een dekzandgebied waar in het Allerød-interstadiaal een bodem (Laag van Usselo) heeft
ontwikkeld. Deze bodem is een potentieel archeologisch niveau. In deze laag kunnen archeologische resten uit het laatpaleolithicum
aangetroffen worden. In de omgeving van het plangebied bevindt de laag zich op circa 1,70 meter onder maaiveld
en de kans bestaat dat deze in het plangebied aanwezig is. Op basis hiervan wordt er een middelhoge verwachting toegekend
voor de periode laat-paleolithicum B.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
In het Jonge Dryas is de Laag van Usselo afgedekt met een pakket Jong Dekzand II. Met name de gradiëntzones, overgangszones
van hoge dekzandgronden nabij watervoorzieningen zijn aantrekkelijk voor jagers-verzamelaars. In de directe omgeving van het
plangebied liggen geen waterlopen. Op basis hiervan en de landschappelijke ligging in een zone van verspoelde dekzanden
wordt er een lage verwachting toegekend voor het mesolithicum.
Het plangebied ligt relatief laag in het dekzandlandschap en zal voor latere landbouwende samenlevingen niet direct een
aantrekkelijke vestigingsplaats zijn geweest. Vindplaatsen uit het Romeinse tijd bevinden zich in de omgeving echter zowel op
de dekzandwelvingen als binnen dezelfde dekzandvlakte als waar het plangebied binnen ligt. Op 440 meter ten noorden van
het plangebied, binnen dezelfde dekzandvlakte, zijn meerdere resten uit de Romeinse periode aangetroffen. Het kan daarom
niet uitgesloten worden dat ook de lagere delen in het gebied als vestigingslocatie zijn gekozen. Voor het plangebied geldt
daarom een middelhoge verwachting voor zowel nederzettingsresten uit de periode neolithicum tot en met de vroege
middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
AM22356&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Pagina | 5&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Het plangebied ligt aan de Dopersweg ten noordoosten van de kern van Eede en maakt deel uit van de Biezenpolder uit 1608.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Deze polder maakt deel uit van de voormalige Beoosten Eedepolder die in 1583 tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd
geïnundeerd. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied een lage verwachting voor de periode late middeleeuwen
tot en met de nieuwe tijd.
Op basis van het uitgevoerde verkennend veldonderzoek door middel van boringen kan worden gesteld dat binnen het
plangebied sprake is van een AC-profiel. Hierdoor is de kans groot dat archeologische resten in de ondergrond kunnen worden
aangetroffen. Vanaf circa 175 centimeter onder maaiveld is de Laag van Usselo aangetroffen. Op basis hiervan blijft de in het
vooronderzoek opgestelde middelhoge archeologische verwachting voor de periode laat-paleolithicum gehandhaafd. De
middelhoge archeologische verwachting voor laat-neolithicum - vroege middeleeuwen wordt bijgesteld naar laag. De lage
archeologische verwachting voor de periode late middeleeuwen – nieuwe tijd blijft gehandhaafd als laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
De graafwerkzaamheden bij de voorgenomen planontwikkeling kunnen ter plaatse van Type I-boringen een negatieve impact
hebben op het verwachte aanwezige archeologische niveau. Op basis van de bodemkundige gesteldheid blijft de middelhoge
archeologische verwachting ter plaatse van Type I-boringen voor het aantreffen van archeologische resten uit de periode laatpaleolithicum
en neolithicum – vroege middeleeuwen gehandhaafd. Archeologische resten kunnen onder de humushoudende
bovengrond (0- 45 centimeter beneden maaiveld) aanwezig zijn. Deze boringen zijn in gele kleur aangegeven op Figuur 11.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Wanneer in dit deel van het plangebied graafwerkzaamheden gaan plaatsvinden dieper dan 0,15 meter -mv / 1,0 meter +NAP
(een buffer van 30 centimeter in acht nemend), dan kunnen eventueel aanwezige archeologische resten verloren gaan. De diepte
van de toekomstige verstoring is ten tijde van dit onderzoek niet bekend, maar uitgaande van een draagkrachtig aanlegvlak en
de aanleg van kabels en leidingen, zal de bodem naar verwachting tot ten minste 0,6 meter onder maaiveld worden verstoord.
Op basis hiervan wordt voor dit deel van het plangebied een vervolgonderzoek geadviseerd (Figuur 11, noordelijke zone, oranje
vlak).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Indien de voorgenomen graafwerkzaamheden binnen het hele plangebied (Type I en II boringen, zie Figuur 11) dieper reiken
dan 1,45 meter -mv / 0,25 meter -NAP (een buffer van 30 centimeter in acht nemend), dan kunnen deze een negatieve impact
hebben op het verwachte tweede aanwezige archeologische niveau (laat-paleolithicum B). Om deze redenen wordt er een
vervolgonderzoek noodzakelijk geacht indien dit niveau zou kunnen worden bereikt bij toekomstige graafwerkzaamheden. Op
basis van de voorgenomen werkzaamheden en de aangeleverde gegevens (aanleg draagkrachtig vlak voor erfverharding en de
aanleg van kabels en leidingen, diepte circa 0,6 meter -mv) zal deze diepte niet worden bereikt. Vooralsnog blijft vanaf deze
diepte een archeologische dubbelbestemming van kracht.
Conform de AMZ-cyclus (Archeologische Monumentenzorg) dient het geadviseerde vervolgonderzoek te bestaan uit een
karterend en/of een waarderend inventariserend veldonderzoek. Voor onderhavig plangebied vindt bij voorkeur een
vervolgonderzoek plaats in de vorm van een proefsleuvenonderzoek. Hiervoor dient voorafgaand een Programma van Eisen (PvE)
ter toetsing te worden voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Sluis). Op basis van de resultaten kan een
nader vervolgonderzoek nodig worden geacht in de vorm van bijvoorbeeld een definitieve opgraving.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Zo mogelijk kan het geadviseerde vervolgonderzoek in de vorm van een opgraving - variant archeologische begeleiding van de
graafwerkzaamheden plaatsvinden. Voor een dergelijk vervolgonderzoek dient voorafgaand een Programma van Eisen (PvE) ter
toetsing te worden voorgelegd aan de bevoegde overheid (gemeente Sluis).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
AM22356&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Pagina | 6&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Doel Opgraving – variant archeologische begeleiding: ‘het documenteren van gegevens en het veiligstellen van vondsten en
monsters om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden’. Deze informatie is vervat
in projectdocumentatie en in vondsten en monsters. Ook hiervoor is een PvE vereist. Het onderzoek wordt uitgevoerd conform
protocol 4004 Opgraven. In het PvE wordt vastgelegd waar – in het kader van de Archeologische begeleiding – eventueel wordt
afgeweken van de eisen van het protocol Opgraven.
De resultaten van dit onderzoek zijn getoetst door de bevoegde overheid (gemeente Sluis)1, die op basis van het uitgebrachte
advies een besluit zal nemen. Wij willen de opdrachtgever erop wijzen dat dit selectieadvies nog niet betekent dat al
bodemverstorende of voorbereidende activiteiten ondernomen kunnen worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Advies gemeente Sluis:&lt;/p&gt;&lt;ul&gt;
&lt;li&gt;Een opgraving - variant archeologische begeleiding met als doel ‘het documenteren van gegevens en het veiligstellen van
vondsten en monsters om daarmee informatie te behouden die van belang is voor kennisvorming over het verleden’. Deze
informatie is vervat in projectdocumentatie en in vondsten en monsters. Het onderzoek wordt uitgevoerd conform protocol 4004
Opgraven.
&lt;/li&gt;&lt;li&gt;De eisen die aan het gravende onderzoek worden gesteld en waar – in het kader van de Archeologische begeleiding –
eventueel wordt afgeweken van de eisen van het protocol Opgraven dienen te worden vastgelegd in een Programma van Eisen
(PvE’s).
&lt;/li&gt;&lt;li&gt;Dit PvE dient voorafgaande aan de graafwerkzaamheden ter beoordeling aan het bevoegde gezag, de gemeente Sluis, te
worden voorgelegd.
&lt;/li&gt;&lt;li&gt;De Archeologische Begeleiding dient plaats te vinden in goed overleg met de civiel leider van het project, zodat pragmatische
afspraken kunnen worden gemaakt over de uitvoering en timing daar van.&lt;/ul&gt;