DOI: 10.17026/ar/euitb1
title: Rozenstraat 194 (AAR 55)
title: Archeologische Opgraving, Amsterdam (2009)

description: Voor het plangebied Rozenstraat 194 gold een archeologische verwachting gebaseerd op de mogelijke aanwezigheid van sporen van bewoning en bedrijvigheid vanaf eind 16de eeuw. Tijdens de AO is gebleken dat de voorste zone van de werkput diep was verstoord door de aanleg en latere sanering van een stookolietank. Ook in de zijranden van het perceel was de ondergrond door nieuwbouw aan weerszijden in 1987 en 2006 vergraven en vervangen door geel zand. De archeologische werkput beperkte zich tot de achterste zone van het perceel, waar informatie over de bouwontwikkeling kon worden verzameld.

De natuurlijke ondergrond bleek hier te zijn opgehoogd, waarschijnlijk ten tijde van het bouwrijp maken van het terrein na het eerste kwart van de 17de eeuw. In de ophogingen was een funderingssleuf gegraven met daarin een zware muur van appelbloesem bakstenen. De muur was aan de westzijde afgesloopt maar had oorspronkelijk doorgelopen op het perceel 196 en lag in één lijn met de in 2006 opgegraven begrenzing van het 17de-eeuwse glashuis De Twee Rozen op de naast gelegen percelen Rozenstraat 198-208. Vanwege de aanwezigheid van dit fabrieksterrein waren de erven vanaf de Rozengracht met 48 m opvallend diep en waren de aansluitende percelen Rozenstraat 190-208 juist ondieper dan gemiddeld, zoals goed zichtbaar is op het minuutplan en de atlas van Loman. Het 17de-eeuwse fundament bevestigt de omvang van het glashuiscomplex en was een duidelijke aanwijzing voor de ligging van de oorspronkelijke achtergrens van perceel 194.

In een volgende fase werd op de anderhalfsteens brede muur een smallere eensteens muur gemetseld die als achtergevel van het woonhuis Rozenstraat 194 diende. Het loopvlak in het huis werd toen opgehoogd tot circa 0 m NAP. Op basis van enkele scherf in deze ophoging hebben deze activiteiten in de eerste helft van de18de eeuw plaatsgevonden. In de ophoging was een ton ingegraven waarvan de bovenkant gelijk lag met de onderkant van een plavuizenplint tegen de achtergevel. Deze rij plavuizen en de tonrand zijn een indicatie voor het oorspronkelijk vloerniveau in dit huis. Gelet op de geringe omvang van de ton was dit geen beerput, maar een afval- of schrobputje dat in een vloer was ingegraven. De ton bevatte dan ook geen beer maar een rulle humusachtige donkere vulling die bij het aanvegen van de vloer geleidelijk in de put was geveegd. In de vulling vondsten zaten uit de periode 1700-1825, waarvan het oudste materiaal bestond uit Imari-porselein dat, gelet op de vele gebruikssporen, tot overleveringsstukken gerekend mag worden. De overige vondsten, zoals enkele rookpijpen en industrieel aardewerk, hebben een jongere datering en duidden erop dat de stort met name in de periode 1800-1825 tot stand kwam.

De tonput is afgesloten bij een verbouwing, toen de oorspronkelijke vloer werd verwijderd en het terrein verder werd opgehoogd met een zandige kleilaag met puin. Na sloop in de jaren 1930 is het perceel lange tijd onbebouwd gebleven. In de slooplaag zaten enkele schaarse vondsten, waaronder een inktpotje en een vogelvoerbakje, die tot ca. 1975 konden worden gedateerd.
description: Amsterdamse Archeologische Rapporten