DOI: 10.14457/tu.the.2015.533
title: ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ชม ที่มีต่อภาพความรุนแรงในสื่อ: ศึกษาผ่านภาพยนตร์ เรื่อง Funny Games U.S. (2007)

description: การวิจัยเรื่อง ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ชมที่มีต่อภาพความรุนแรงในสื่อ ศึกษาผ่านภาพยนตร์เรื่อง Funny Games U.S. (2007) มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ชมต่อความรุนแรงในภาพยนตร์เรื่อง Funny Games 2) ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ชมต่อความรุนแรงในภาพยนตร์เรื่อง Funny Games การศึกษาครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) โดยทำการเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ที่ชื่นชอบรับชมภาพยนตร์ ช่วงอายุตั้งแต่ 20-32 ปี จำนวน 8 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือ แบบสัมภาษณ์แบบเจาะลึก (In-depth Interview) และการสังเกตแบบมีส่วนร่วม (Participant observation) โดยมีทฤษฎีเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรม (KAP) และทฤษฎีความรุนแรงของ Johan Galtung เพื่อสะท้อนถึงเบื้องหลังความคิดเกี่ยวกับความรุนแรงของผู้ชมที่มีต่อภาพยนตร์เรื่อง Funny Games จากผลการศึกษา พบว่ามี 6 ประเด็น ที่สอดข้องกับความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ชมที่มีต่อภาพความรุนแรงในสื่อภาพยนตร์ตัวอย่าง คือ 1) การใช้อาวุธ ถือเป็นความรุนแรงทางตรง โดยมีแรงสนับสนุนมาจากความรู้ต่อเสียงปืนที่ดังขึ้นและโครงสร้างการเล่าเรื่องที่ชี้นำไปสู่การตีความผ่านทัศนคติเรื่องการทำร้ายร่างกายไม่ว่าจะเป็นการทำให้อีกฝ่ายบาดเจ็บหรือเสียชีวิตก็ตาม 2) การใช้ความรุนแรง มีการแสดงทัศนคติเรื่องการรับมือกับความรุนแรงของผู้ที่ถูกกระทำ โดยแบ่งออกเป็น 2 วิธี คือ การตอบโต้ความรุนแรงกลับและการหลีกเลี่ยงความรุนแรง 3) การทารุณกรรมสัตว์ ถือเป็นความรุนแรงทางตรงต่อสิ่งมีชีวิตอื่นที่มีลักษณะทางกายภาพและสติปัญญาด้อยกว่ามนุษย์ อีกทั้งสัตว์ที่ถูกกระทำความรุนแรงยังเป็นสัตว์เลี้ยงที่อาศัยอยู่ภายในพื้นที่บ้านและมีความใกล้ชิดกับมนุษย์ ดังนั้นจึงเกิดพฤติกรรมที่สะท้อนถึงความสะเทือนใจต่อการกระทำความรุนแรงทางตรงนี้ 4) ความรุนแรงระหว่างผู้ใหญ่กับเด็ก ผู้ชมมีความรู้ต่อเหตุการณ์ว่าไม่รู้สึกถึงความรุนแรง เนื่องจากการกระทำความรุนแรงของผู้ใหญ่ต่อเด็กเป็นไปเพื่อการสั่งสอน 5) ความรุนแรงระหว่างผู้ส่งสารกับผู้รับสาร เกิดจากความรู้ของผู้ชมต่อการปิดกั้นการรับรู้ภาพความรุนแรง และผู้ชมได้ตีสัญญะสารผ่านทัศนคติว่าเป็นการเสียดสีต่อระบบเซ็นเซอร์ 6) ความสามารถในการกระทำความรุนแรง ผู้ชมมีความรู้เกี่ยวกับความรุนแรงในเหตุการณ์ต่างๆ โดยลุ้นให้เกิดความรุนแรงต่อผู้ร้ายในเรื่องและยินดีต่อการตอบโต้ความรุนแรงของเหยื่อ การกระทำความรุนแรงของผู้บริสุทธิ์จึงถูกยอมรับได้และนับเป็นเรื่องน่ายินดี ด้วยเหตุผลด้านทัศนคติเรื่องความชอบธรรมในการมีชีวิตอยู่นอกจากนี้ ผู้ศึกษายังพบปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมของผู้ชมต่อความรุนแรงในสื่อภาพยนตร์ตัวอย่าง โดยปรากฏ 3 ปัจจัย คือ 1) ปัจจัยทางวัฒนธรรมด้านศีลธรรม เป็นปัจจัยทางวัฒนธรรมหนึ่งที่สังคมมักใช้เป็นเครื่องมือในการจัดการกับความชั่ว ความรุนแรงทางวัฒนธรรมนี้จึงเกื้อหนุนให้ผู้บริสุทธิ์สามารถกระทำความรุนแรงบางอย่างกับผู้ต้องหาในเรื่องได้ เพื่อความสมดุลของกฎศีลธรรม ด้านค่านิยม ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันมนุษย์มีความสัมพันธ์กับสัตว์อย่างแน่นแฟ้น แต่เมื่อค่านิยมเรื่องวัฒนธรรมสัตว์เลี้ยงเปลี่ยนไป อีกทั้งกฎหมายการคุ้มครองสิทธิสัตว์ได้เข้ามามีบทบาท ดังนั้นการกระทำความรุนแรงต่อสัตว์เลี้ยงจึงเป็นเรื่องที่ผิดต่อกฎเกณฑ์ทางสังคมและไม่ถูกยอมรับจากผู้ที่รักสัตว์ เนื่องด้วยมนุษย์มีความผูกพันกับสัตว์เลี้ยงและเป็นสิ่งมีชีวิตเทียบเท่ามนุษย์ ด้านประสบการณ์ เมื่อแต่บุคคลมีประสบการณ์ต่างกัน การเปิดรับสื่อต่างกัน จึงส่งผลกระทบเชิงความรู้ต่อผู้ชม ทำให้มีการตีความสารแตกต่างกัน โดยผู้ชมได้ตีความสารที่เกี่ยวข้องกับความรุนแรงไปตามประสบการณ์ของตน 2) ปัจจัยทางสังคมสถาบันครอบครัวมักมีการอบรมสั่งสอนเรื่องระบบอาวุโส การมีสัมมาคาราวะต่อผู้ใหญ่จึงเป็นสิ่งสำคัญยิ่ง ค่านิยมดังกล่าวจึงได้มอบสิทธิ์การลงโทษต่อผู้ที่ไม่แสดงความเคารพกับผู้ใหญ่ด้วยความรุนแรงบางประเภท โดยให้เหตุผลของการกระทำว่าเป็นไปเพื่อการสั่งสอน เด็กจึงมองว่าความรุนแรงเชิงโครงสร้างนี้เป็นสิ่งที่ยอมรับได้และเป็นความหวังดีจาก ผู้อาวุโส อีกทั้งสถาบันครอบครัวยังมีการสั่งสอนเรื่องการรับมือกับความรุนแรง โดยได้แสดงทัศนคติเรื่องเพศว่าเป็นตัวแปรสำคัญต่อการเลือกวิธีการรับมือ ด้านสถาบันสื่อสารมวลชน ความเคยชินต่อภาพความรุนแรงของผู้ชมเป็นผลมาจากสื่อเป็นผู้ชี้นำความรุนแรงนั้น การผลิตซ้ำภาพความรุนแรงจนผู้ชมเกิดความคุ้นชิน จึงส่งผลถึงการรับรู้ต่อภาพความรุนแรงว่าสิ่งที่เปิดรับอยู่นั้นเป็นเรื่องปกติ ด้านหน่วยงานภาครัฐ การให้ความสำคัญต่อเด็กและเยาวชนเป็นอุดมคติที่ถูกติดตั้งแก่ประชาชนอย่างฝังรากลึก โดยเด็กถูกวางในตำแหน่งผู้บริสุทธิ์ ดังนั้นจึงส่งผลต่อความรู้และทัศนคติของผู้ชมเมื่อเปิดรับภาพเด็กสัมผัสกับความรุนแรง เนื่องจากโดยทั่วไปเด็กถูกแยกออกจากความรุนแรงทุกประเภทอย่างสิ้นเชิง 3) ปัจจัยทางเทคนิคภาพยนตร์ ผู้ผลิต ถือเป็นปัจจัยหนึ่งที่กำหนดแนวคิดการผลิตเนื้อหาที่มีความรุนแรง ส่งผลให้ผู้ชมเกิดจินตนาการและตกอยู่ในสภาวะที่ไม่สามารถประเมินต่อสถานการณ์ได้ รูปแบบการเล่าเรื่องก็เช่นกัน โครงสร้างการเล่าเรื่องที่ชี้นำให้ผู้ชมรับรู้ถึงตำแหน่งของผู้บริสุทธิ์กับผู้ต้องหา เมื่อมีการเลือกข้างเกิดขึ้น ความรุนแรงจึงเกิดกับฝ่ายตรงข้ามโดยที่ผู้ชมไม่รู้สึกผิดต่อความรุนแรงที่เกิดขึ้น ในทางตรงกันข้ามการเล่าเรื่องของผู้กำกับกลับไม่ได้นำเสนอตามรูปแบบภาพยนตร์ทั่วไป การนำเสนอความขัดแย้งระหว่างศีลธรรมกับความรุนแรงที่ผิดแผกไป ทำให้ผู้ชมเกิดความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมที่ต่อต้านภาพยนตร์เรื่องนี้ ปัจจัยสุดท้ายด้านเทคนิคการเซ็นเซอร์ภาพ เป็นเทคนิคการเคลื่อนย้ายมโนทัศน์ของผู้ชมไปพื้นที่อื่น แต่คงองค์ประกอบด้านเสียงไว้ ซึ่งสะท้อนถึงการรับรู้ความรุนแรงนั้นไม่ได้จำกัดแค่สื่อผ่านสายตา แต่ยังมีผัสสะทางการได้ยินที่ส่งผลให้เข้าถึงความรุนแรงนั้นๆ ได้ อาจกล่าวได้ว่า ปัจจัยทางเทคนิคภาพยนตร์เป็นสิ่งที่เย้ยหยันต่อความรุนแรงเชิงวัฒนธรรมของผู้ชมที่เคยชินต่อภาพความรุนแรงในสื่อ ซึ่งสิ่งที่น่ากลัวที่สุดกลับไม่ใช่การเผยให้เห็น แต่เป็นการปิดกั้นที่นำไปสู่ความรุนแรงทางความคิดนั่นเอง