DOI: 10.17026/ar/gt5srd
title: Archeologisch onderzoek Oppen Swolle 6 te Vollenhove, gemeente Steenwijkerland
title: Inventariserend veldonderzoek door middel van boringen

description: &lt;p&gt;In opdracht van Heutink Groep heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch inventariserend veldonderzoek verkennende fase uitgevoerd naar de locatie Oppen Swolle 6 te Vollenhove, gemeente Steenwijkerland. De aanleiding voor dit onderzoek is de bouw van nieuwe huizen. Voor de funderingen van de huizen zal de bodem tot circa 1 m onder maaiveld worden afgegraven. Daarnaast komen alle woningen op heipalen te staan. Cunets voor wegen die in het gebied worden aangelegd zullen tot een diepte van 1,5-1,75 m onder maaiveld worden uitgegraven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;

Het plangebied ligt sinds het eind van het Saalien op een stuwwal. Vanwege de hogere ligging van deze stuwwal ten opzichte van de natte smeltwatergebieden in het oerstroomdal van de Vecht moet dit een aantrekkelijke plek voor bewoning zijn geweest. Door deze hogere ligging van het plangebied op een stuwwal kunnen archeologische resten uit het Midden-Paleolithicum worden aangetroffen. Archeologische resten kunnen worden aangetroffen in de top van de keileem, Formatie van Drenthe, Laagpakket van Gieten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;

Vanaf het Laat-Paleolithicum raakt Nederland bedekt met dekzand en dus waarschijnlijk ook het plangebied. Archeologische resten vanaf het Laat-Paleolithicum kunnen worden aangetroffen in de top van het dekzand. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;

Eventuele vindplaatsen kunnen bestaan uit kampementen van jager-verzamelaars, gekenmerkt door strooiingen van vuursteen en houtskool; of nederzettingen van vroege boeren, gekenmerkt door huisplattegronden of losse paalkuilen, afval- en/of waterkuilen, en vondsten van aardewerk, natuursteen, of organisch materiaal. Vindplaatsen kunnen een doorsnede hebben tot enkele honderden meters. Vindplaatsen uit de IJzertijd kunnen bestaan uit losse huisplaatsen of nederzettingen met verschillende huisplaatsen, gekenmerkt door huisplattegronden of losse paalkuilen, afval- en/of waterkuilen, en vondsten van aardewerk, natuursteen, metaal, of organisch materiaal. Vindplaatsen kunnen een doorsnede hebben tot enkele honderden meters. Deze resten kunnen worden aangetroffen onder het plaggendek, in de top van het dekzand, Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;

Op basis van de historische gegevens kunnen met name aan de westkant van het plangebied resten aanwezig zijn van historische bebouwing behorend aan de havezate Tweenijenhuizen, dat is gesticht rond 1382. In het plangebied kunnen archeologische resten relaterend aan deze havezate worden aangetroffen daterend tot Late Middeleeuwen tot in de Nieuwe tijd. Kaartmateriaal uit het begin van de 20ste eeuw laat zien dat de historische bebouwing is verdwenen. Resten van deze historische huisplaats kunnen bestaan uit resten van steen- of houtbouw, ophogingslagen, afval- en waterkuilen, waterputten, sporen van perceelscheidingen, en vondstmateriaal van aardewerk (inclusief bouwkeramiek), natuursteen, metaal, glas, of organisch materiaal. Deze resten kunnen worden aangetroffen direct onder het maaiveld. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;

Voor alle perioden geldt dat de waarden verstoord kunnen zijn door recente landbouwactiviteiten en de huidige inrichting van het plangebied. Daarnaast is de conservering van de archeologische waarden, met name organisch materiaal, afhankelijk van de bodemomstandigheden. Verkoolde plantenresten en (al dan niet verbrand) bot zijn waarschijnlijk relatief goed geconserveerd; onverbrand organisch materiaal kan mogelijk ook geconserveerd zijn, afhankelijk van de zuurtegraad en vochtgraad van de bodem. In dat geval kunnen (resten van) wanden van organisch materiaal zoals vlechtwerk of hout aanwezig zijn, of voorwerpen van leer e.d.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;

Binnen het plangebied zijn 55 boringen uitgevoerd tot een maximale diepte van 2 m onder maaiveld of tot 0,3 m in de C-horizont. Het plangebied lijkt sterk verstoord te zijn; in het westen zijn resten van bouwmaterialen aangetroffen die dateren uit de Late Middeleeuwen of Nieuwe tijd. Verder zijn geen archeologische indicatoren gevonden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;

Uit het veldonderzoek komt naar voren dat het plangebied is gesitueerd op een keileembult dat is afgedekt met een relatief dunne laag dekzand. De boringen laten zien dat het plangebied is geroerd tot een diepte van 0,45 tot zelfs 1,85 m – mv. In veel gevallen is de 
C-horizont van het dekzand niet meer intact aanwezig. Zelfs delen van de onderliggende keileem zijn geroerd in de top. Het verwachte plaggendek uit het bureauonderzoek is niet aangetroffen of volledig geroerd met het onderliggende dekzand. Hoogstwaarschijnlijk komen deze verstoringen door de landbouwactiviteiten in het (recente) verleden. Hierdoor kunnen archeologische indicatoren uit het Midden-Paleolithicum tot Late Middeleeuwen binnen het plangebied niet worden verwacht en kan de archeologische verwachting voor resten uit deze perioden worden teruggebracht naar laag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
In het westelijke deel van het plangebied, bij boringen 39 en 40, zijn grote hoeveelheden baksteenresten aangetroffen. Bij boring 40 is een fragment Delftblauw aardewerk aangetroffen. Het kadastrale minuutplan uit 1811-1832 laat zien dat boringen 39 en 40 in de nabijheid van een huis met erf liggen dat behoort tot de havezate Tweenijenhuizen. In dit deel van het plangebied kunnen archeologische resten en sporen van een gebouw dat mogelijk dateert uit de late middeleeuwen tot de Nieuwe Tijd nog aanwezig zijn.
&lt;/p&gt;&lt;p&gt;
Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek adviseert Sweco Nederland een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuvenonderzoek ter hoogte van boringen 39 en 40 uit te voeren. Voorafgaand aan het proefsleuvenonderzoek dient er een Programma van Eisen opgesteld te worden en te worden goedgekeurd door de bevoegde overheid.&lt;/p&gt;