DOI: 10.7925/drs1.duchas_4742132
title: Clochar, Cathair Saidhbhín

description: A collection of folklore and local history stories from An Clochar, Cathair Saidhbhín (school) (Cahersiveen, Co. Kerry), collected as part of the Schools' Folklore Scheme, 1937-1938 under the supervision of teacher An tSr. M. de Lourdes Stac.
description: Boys of Barr na Sráide -- Bliadan amháin cuaid Tomás Ruadh agus cúpla companaig síos go dtú lár na hÉireann ag baint na prataí. / Spealáin, Cáit Ní -- Bacach an Teampaill -- Bheirt Fhile -- Tinneas Fiacaile -- tAmadán Cliste -- Ráthanna agus Liosanna -- Dún Aon Fhir -- Cuas na mBan -- Cathair na gCath -- Clochán Áittin -- Scéal ag Baint le Clochán Aittin -- Cuas Crom / Góilín, Pádruig Ua -- Sliabh Each / Conchubhar, Tomás Ó -- Clochán Lúcáis / Clubháin, Diarmuid Ó -- Scéal i dTaobh na bhFiann -- Abfhad sara deineadh bóthar Chealla bhí abha ag rith annsúd. -- Banríon Méabh -- Tá crann daraighe ag fás ina na Cealla agus tá sé ann tímcheall dhá chéad bliain. -- Máire Ní Dhuibh -- Éadaí -- Déanamh an Anairte -- Mairbhne Thaidhg Mhic Carrthaigh, Sagart -- File maith a b'eadh Seán Ó Súilleabháin, agus do bhí a lán eólas aige ar stair agus ar sheanchas na tíre... -- Giotaí ó Dhomhnall Ua hEílidh a mhair i gCaisleán Chuinn in aice le Cathair Saidhbhín. Ní maireann an sean duine seo anois. -- Níochán agus Dathúchán -- Cathair Saidhbhín sa tSeanaimsir -- bhFuil Fhios agat -- Tá uair na hathchuinge ann, sé sin go bhfaghadh duine a athchuinge, dá mbeadh sé ag guidhe chun é d'fhághail, an uair aírighthe de cheithre uaire fichead an lae. -- Luibheanna agus Leigheasanna -- Bás -- Tórraimh agus Sochraidí -- Aimsear -- Na Tithe -- Bia -- Seanfhocail -- Paidreacha -- Scéal -- Deireann na sean daoine go ndeintear fíon de'n uisge ar an dá uair déag Oidhche Nodlag. -- Sí an bhean a dhein an chéad easaontas riamh. -- Tomhas -- Bhí cailín ann uair, agus nuair a rugadh í dubhairt scoláire bocht rud éigin nár thaitin le muintir an tighe mar gheall ar an leanbh. -- Dá mbuaileadh ciaróg leis na sean daoine, do mharbhochaidís é. -- Deirtear go dtuiteann peacaí an lae ar uisge na gcos. -- As déanamh phuill bhrághaid na circe a deineadh an píce féir. -- Buachaill óg dha bhliain déan an chéad duine a dhein an t-ól. -- Bhíodh an lá ag na sean-daoine lá le Pádruig fadó. -- B'é an gnó a bhaintí as na pónaí fadó, …. -- Cheapadh na daoine fadó dá n-iomparuighdís mála mine…. -- Ní ceannuigheadh na daoine aon leasú fadó…. -- Bhí trí máighistrí ar na feirmeóirí fadó, fé mar a déarfadh na sean-daoine leat, an báille, an tiománaidhe agus an "agent". -- Deirtear go bhfuil abha leamhnachta ag rith san bhFlaitheas…. -- Do ghabhasa lá siar annsan... -- Piast iseadh an trompallán ar dhath na ciaróige... -- San áit ina leagtar an crann 'seadh bíonn na cuisleacha…. -- Chuaidh fear agus bean ó pharóiste na Dromaide go muillean i gCill Orglan ag cárdáil olna. -- Deirtear gur fear é Jack o' the Lantern…. -- Nuair a thuitfeadh fiacal ó dhuine fadó, bhéarfadh sé air... -- Chuaidh fear ague bean ó pharósite na Dromaide go Muillean i gCill Orglan ag cárdáil olna. -- Nuair ná díoladh na daoine a chuid féin don sagart fadó…. -- Dearg thiar, iasg is toradh... -- Ag gábhailt tré Baile Atha dhom go dian moc ar maidin….. -- Bhí fear ins na Garrdha Ladhna i bparóiste na Dromaide agus chuaidh bó seacht mbliadhna leis i dtreabh. -- Ní dhíoladh na daoine aon mhuc fadó, …. -- Nuair a bhíodh duine ag dul go h-Americá fadó…. -- Nuair a bhíodh duine ag dul go h-Americá fadó…. -- Nuair a bhíodh duine ag dul go h-Americá fadó…. -- Tá isteach is amach le trí ficheadh bliadhan ann ó bhí an Imirce ann. -- Fadó téigheadh fir, agus sluasad nó ramhaann ar an nguailaibh, go séipéal... -- Roimh aimsir an droch-shaoghal, bhíodh na gais chómh glas lá 'lé agus a bhídís lá Shain Seáin,.. -- Bhí fear ann uair agus fuair a bhean bás, agus bhí aon leanbh amháin aige. -- Bhí buachaill i mBarra na hÍne i n-oirthear pharóiste an Dromais uair, agus thagadh fear roimhe ar an mbóthar gach oidhche agus é ag teacht abhaile ó thigh na cómharsan. -- Bhí fear ann uair agus chuaidh sé féin agus a dhriotháir ag lorg an chapaill. -- Chuir fear ón nGleann Beithe a mhac go dtí an siopa ag iarraidh tobac. -- Bhí triúr buachaillí ag teacht ó Chathair Saidhbhín uair. -- Bhí bean in aice an Chorráin fadó agus do fuadaigheadh í. -- Tá áit in aice leis an gCorráin ar a dtugtar Comán. -- Dá mbeadh dhá cuirp ag teacht go dtí an teampall le chéile fadó…. -- De réir na sean-daoine, ní cheart a bheith ag caoineadh ró-fhada... -- Deirtear ná'r cheart do'n mháthair dul ar socraid an chéid linbh. -- Chuaidh bean chun faoistine go dtí an Séipéal Nuadh i n-aice leis an gCoirreán tráthnóna Dé Sathairn. -- San tsean-aimsir deineadh gach fear tighe altú taréis an súipéar... -- Bhí fear ann uair, agus nuair a dhúisigh sé san oidhche chonnaic sé an solus san chistin. -- Ní ceart athrú a dhéanamh i rith an Charghas…. -- Bhíodh cúlóg ar ghach aon chapaill fadó…. -- Fadó ní bhíodh aon clog ag na gnáth-dhaoine agus bhíodar dall ar chúrsaí an ama, ach ba mhaith an sás cluig é an caileach chun a innsint dóibh go raibh an lá ag teacht. -- Tá cúig bliadhna is trí ficid imthighthe ó bhí bliain an tsúig ann. -- Ní théigheadh na buachaillí amach san mbrídeáig in aon cór fadó. -- Tá "lá cros na bliadhna" ann ach ní fios d'aoinne cad é an lá é. -- Dá mbeadh seanduine amuigh, agus dá séideadh gála beag gaoithe chromdafh sé síos agus stracfadh sé sop féir ón dtalamh... -- Deireann na sean daoine nach féidir leis na púcaí aon nidh do dhéanamh gan duine beó do bheith ina dteannta. -- Cheap na daoine fadó leis, dá dtagadh na ba abhaile gan puinn bainne ist oidhche gurb iad na púcaí a bhain an bainne dhíobh. -- Baineadh na feirmeóií fadó móin na bliadhna in aon lá amháin. -- Bráthair Rua Ó Súilleabháin -- Seanbhóithre -- Seancheirdeanna -- Toibreacha Beannaithe -- Reilig -- Fairs -- Holy Wells -- Holy Wells -- Famous Men -- Famous Local Men -- Churning -- The Landlords -- Old Ruins -- Children's Toys and Pastimes -- Games -- The Care of the Feet -- Caherciveen and Its Surroundings - Ohermong -- Caherciveen and Its Surroundings - Glenmore -- Caherciveen and Its Surroundings -- Kells -- In the old house at home where I first saw the light ... -- Weddings -- Cures -- Fenians
description: Supported by funding from the Department of Arts, Heritage and the Gaeltacht (Ireland), University College Dublin, and the National Folklore Foundation (Fondúireacht Bhéaloideas Éireann), 2014-2016.