DOI: 10.17026/ar/dr1mgg
title: Neerpolderseweg 31 te Giessenburg, gemeente Molenlanden
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in april en mei 2024 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Neerpolderseweg 31 te Giessenburg, gemeente Molenlanden. De aanleiding voor het onderzoek is de sloop van de bestaande bebouwing gevolgd door de nieuwbouw van een woonhuis en twee bijgebouwen. Voor de nieuwbouw is een omgevingsvergunning vereist.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Hieruit blijkt dat het plangebied in de Alblasserwaard ligt, een voormalig veengebied dat doorsneden wordt door enkele fossiele stroomgordels. In het verleden vormden, naast de rivierduincomplexen, de oevers van de rivieren en de stroomruggen relatief gunstige vestigingsplaatsen. 

In het onderzoeksgebied zijn geen rivierduincomplexen bekend. Hier werd de landschappelijke ontwikkeling gedomineerd door veenvorming die is doorgegaan tot omstreeks 300 v.Chr. de veenstroom de Giessen ontstond. Voor archeologische resten uit de periode vóór de Late IJzertijd/Romeinse tijd geldt daarom een lage verwachting. In de top van de oeverafzettingen van de genoemde veenstroom waarvan de loop zich ten westen van het plangebied bevindt, kunnen op basis van de vormingsgeschiedenis archeologische waarden uit de periode Late-IJzertijd/Romeinse tijd tot en met Vroege Middeleeuwen aanwezig zijn. Een vindplaats zal uit de resten van een kleine agrarische nederzetting bestaan en zich manifesteren als een archeologische laag: een humeuze en/of ontkalkte kleilaag met daarin fragmenten aardewerk en houtskool. Tot op heden zijn dergelijke vindplaatsen in het onderzoeksgebied nog niet aangetoond. Voor archeologische resten uit de periode Late-IJzertijd/Romeinse tijd tot en met Vroege Middeleeuwen geldt een middelhoge verwachting.

In de Late Middeleeuwen werden de veengebieden van de Alblasserwaard op grote schaal ontgonnen. De oevers van de Giessen fungeerden hierbij als ontginningsbasis. Hierlangs ontstonden erven die vanwege wateroverlast werden opgehoogd, waardoor zogenoemde huisterpen ontstonden. Eén van deze huisterpen reikt volgens de archeologische waarden- en verwachtingenkaart van de gemeente Giessenlanden tot in het zuidelijk deel van het plangebied. Voorliggend bureauonderzoek heeft echter geen aanwijzingen opgeleverd die deze verwachting onderbouwen. Weliswaar lijken delen van het plangebied te zijn opgehoogd, maar dit hangt hoogstwaarschijnlijk samen met de bestaande bebouwing die uit de tweede helft van de 20e eeuw dateert. Toch kan gezien de ligging in een bebouwingslint de aanwezigheid van archeologische resten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd niet worden uitgesloten. Voor archeologische resten uit deze periode geldt daarom eveneens een middelhoge archeologische verwachting.

Vanwege de bouw en sloop van bebouwing moet rekening worden gehouden met verstoringen. Vermoedelijk zullen deze zich behoudens de locaties van de funderingspalen beperken tot de bovenste circa 50 cm van het oorspronkelijke bodemprofiel. Exacte verstoringsdieptes kunnen door het ophoging van het maaiveld en het ontbreken van NAP-hoogtes op de geraadpleegde bouwtekeningen echter niet worden bepaald.

Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek wijst uit dat de diepere ondergrond uit kleiig bosveen (Hollandveen Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop) bestaat. Het veen gaat in de boringen 1, 2, 4 en 5, afhankelijk van de dikte van bovenliggende pakketten, op een diepte van 120 tot 295 cm -mv (circa 2,05 tot 3,25 m -NAP) geleidelijk over in een 35 tot 100 cm dik pakket komafzettingen (Formatie van Echteld) bestaande uit kalkloze, zwak siltige klei. In boring 1 zijn de komafzettingen deels opgenomen in de bouwvoor en in boring 3 niet aanwezig. Het geheel wordt afgedekt door een pakket ophoogzand van 40 cm dikte gevolgd door straatwerk (boring 1) of een heterogeen klei-/zandpakket van 140 tot 230 cm dikte (boringen 2 tot en met 5).

In geen van de boringen zijn oeverafzettingen noch ophogingslagen die eventueel met een huisterp in verband gebracht kunnen worden aangetroffen. De middelhoge tot hoge archeologische verwachting voor archeologische resten uit de periode Romeinse tijd tot en met Nieuwe tijd dient naar een lage verwachting te worden bijgesteld. De lage verwachting voor resten uit de overige perioden dient te worden gehandhaafd.