DOI: 10.14457/tu.the.2015.876
title: การไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนกระทำความผิด: ศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายราชอาณาจักรไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งเน้นค้นคว้าศึกษาถึงกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนกระทำความผิดเปรียบเทียบกฎหมายราชอาณาจักรไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว โดยได้วิเคราะห์สภาพปัญหาและอุปสรรคในการบังคับใช้กฎหมาย ผู้เขียนได้ศึกษาเปรียบเทียบแนวคิด ทฤษฎี รูปแบบ วิธีการของการไกล่เกลี่ยคดีเด็กและเยาวชนของกฎหมายราชอาณาจักรไทย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เพื่อชี้ให้เห็นความแตกต่างและความคล้ายคลึงกันทางด้านแนวความคิด ทฤษฎี รูปแบบ วิธีการและขั้นตอนของการไกล่เกลี่ยเด็กและเยาวชนของราชอาณาจักรไทยและสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว ชึ่งเกิดมาจากการกระทำความผิดของเด็กและเยาวชน ให้มีความเข้าใจเกี่ยวกับกระบวนการยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชน  ของทั้งสองประเทศ โดยเฉพาะกระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนในแต่ละขั้น เช่น กระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนกระทำความผิดของราชอาณาจักรไทย เริ่มจากชุมชน สถานพินิจ เจ้าหน้าที่ตำรวจ  อัยการ ศาลเยาวชนและครอบครัว ส่วนกระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เริ่มจากหน่วยไกล่เกลี่ยคดีเด็กระดับหมู่บ้าน  ห้องการยุติธรรมเมือง เทศบาล (อำเภอ) หน่วยงานสืบสวนสอบสวนคดีเด็ก หน่วยงานอัยการคดีเด็ก ศาลเด็ก หรือคณะศาลเด็กตามที่ได้บัญญัติไว้ในกฎหมายว่าด้วยการปกป้องสิทธิและผลประโยชน์ของเด็ก ปี 2006 พระราชบัญญัติจัดตั้งศาลเยาวชนครอบครัวและวิธีพิจารณาเยาวชนและครอบครัวของราชอาณาจักรไทยเด็ก ปี พ.ศ.2553 มาตรา 86 บัญญัติว่า “เด็กและเยาวชนกระทำความผิด ซึ่งมีอัตราโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ไม่ว่าจะมีโทษปรับ หรือไม่ ถ้าเด็กและเยาวชนไม่เคยได้รับโทษจำคุกโดยคำพิพากษาถึงที่สุดให้จำคุก”กฎหมายว่าด้วยการปกป้องสิทธิและผลประโยชน์ของเด็ก ปี 2006 มาตรา 52 บัญญัติว่า “การกระทำผิดของเด็กที่ไม่ส่งให้ศาลตัดสิน เป็นการกระทำผิดในสถานลหุโทษ และโทษานุโทษ ที่ไม่เป็นอันตรายร้ายแรง ซึ่งกฎหมายบัญญัติโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี” ตามกฎหมายของสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวแล้ว เห็นได้ว่า กรณีเด็กและเยาวชนกระทำความผิดที่มีความเสียหายเล็กน้อยที่มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี นำตัวเด็กและเยาวชนออกจากกระบวนยุติธรรม  มาตรา 56 บัญญัติว่า “ห้องการยุติธรรมเมือง เทศบาล (อำเภอ) มีสิทธิและหน้าที่ในการอบรมประนีประนอม  ข้อพิพาท และไกล่เกลี่ยคดีเด็กที่ส่งมาจากหน่วยไกล่เกลี่ยคดีเด็กระดับหมู่บ้าน ไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ กรณีห้องการยุติธรรมเมือง เทศบาล (อำเภอ) ไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ ให้คู่กรณีฟ้องร้องคดีต่อศาล” มาตรา 58 บัญญัติว่า “การไกล่เกลี่ยคดีเด็กและเยาวชนขององค์การสืบสวนสอบสวนไกล่เกลี่ยคดีที่อยู่ในความรับผิดชอบของตน ภายในกำหนด 30 วัน และไกล่เกลี่ยคดีเด็กและเยาวชนที่ส่งมาจากห้องการยุติธรรมเมือง เทศบาล (อำเภอ) ไกล่เกลี่ยไม่สำเร็จ กรณีองค์การสืบสวนสอบสวนไกล่เกลี่ยคดีเด็กและเยาวชนไม่สำเร็จ ต้องสรุปสำนวนคดีส่งให้อัยการเพื่อพิจารณาสั่งฟ้องต่อศาล”สำหรับคดีอาญาเด็กและเยาวชนกระทำความผิดที่มีอัตราโทษจำคุก 3 ปีขึ้นไปนำตัวเด็กและเยาวชนเข้าในกระบวนการยุติธรรม เช่น หน่วยงานสืบสวนสอบสวนคดีเด็กและเยาวชนทำการสืบสวนสอบถาม สรุปสำนวนคดีส่งให้อัยการพิจารณาสั่งฟ้องขึ้นศาลเด็กหรือคณะศาลเด็กจากการค้นคว้าเปรียบเทียบการไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนกระทำความผิดของกฎหมายราชอาณาจักรไทยกับสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวแล้ว กระบวนการยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชนเห็นได้ว่า ทั้งสองประเทศนำใช้กระบวนการไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนกระทำความผิดเข้าในทุกขั้นตอนของกระบวนการยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชนแต่ขั้นตอนของการแก้ไขคดีเด็กและเยาวชนมีความแตกต่างกัน เช่น กระบวนการยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชนราชอาณาจักรไทยเริ่มจากชุมชน สถานพินิจ เจ้าหน้าที่ตำรวจ อัยการ ศาลเยาวชนและครอบครัว ส่วน สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเริ่มจากบ้าน (ชุมชน) ห้องการยุติธรรม เทศบาล (อำเภอ) หน่วยงานสืบสวนสวนคดีเด็ก หน่วยงานอัยการเด็ก ศาลเด็กหรือคณะศาลเด็ก และกฎหมายของราชอาณาจักรไทยได้ให้ความสำคัญกลุ่มวิชาชีพมีส่วนร่วมในกระบวนยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชน เช่น ทางด้านการแพทย์ นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ เพื่อปกป้องสิทธิผลประโยชน์ของเด็ก     และเยาวชนไม่ว่าจะอยู่เทศบาล หรือเขตห่างไกลสำหรับราชอาณาจักรไทยเด็กและเยาวชนกระทำความผิดออกจากกระบวนการยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชนกระทำผิดในสถานลหุโทษ และโทษานุโทษเป็นการกระทำความผิดที่เบาบาง ความเสียหายเพียงเล็กน้อย และมีอัตราโทษจำคุกไม่เกิน 5 ปี ส่วนสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาวเด็กและเยาวชนกระทำความผิดที่มีอัตราโทษที่ไม่เป็นอันตรายร้ายแรงอัตราโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี นำตัวเด็กและเยาวชนออกจากกระบวนการยุติธรรม (แก้ไขคดีเด็กและเยาวชนกระทำความผิดฝ่ายปกครอง)เพื่อแก้ไขกระบวนการยุติธรรมสำหรับเด็กและเยาวชนในสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว บุคคลที่จะเป็นผู้ไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนต้องขึ้นทะเบียน หน่วยไกล่เกลี่ยคดีอาญาเด็กและเยาวชนขั้นต่ำต้องประสานงานกับขั้นสูง และทุกขั้นตอนการไกล่เกลี่ยต้องให้กลุ่มวิชาชีพมีส่วนร่วม เช่น ทางด้านการแพทย์ นักจิตวิทยา นักสังคมสงเคราะห์ อย่างไรก็ตาม           เพื่อรับประกันการปกป้องสิทธิและผลประโยชน์ของเด็กและเยาวชน ไม่ว่าจะเป็นผู้กระทำผิด       หรือผู้เสียหายทุกขั้นตอนของการไกล่เกลี่ยต้องให้เจ้าหน้าที่ของรัฐเฉพาะด้านเข้าร่วมด้วย โดยเฉพาะท้องถิ่นที่ห่างไกล ควรได้ปรับใช้กฎหมายอย่างทั่วถึง