DOI: 10.17026/ar/ubewl7
title: Plangebied Dijkgraaf de Leeuwweg 28 te Alphen, gemeente West Maas en Waal
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP-RAPPORT 6510

description: In opdracht van Beusmans & Jansen heeft RAAP in mei en juni 2023 een archeologisch vooronderzoek 
in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) 
uitgevoerd voor het plangebied Dijkgraaf de Leeuwweg 28 te Alphen in de gemeente West Maas en 
Waal. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning/ 
bestemmingsplanwijziging.
&lt;p&gt;
Het plangebied ligt op de noordelijke oever van twee stroomgordels en derhalve op een geschikte 
locaties voor (al dan niet tijdelijke) bewoning. In de oeverafzettingen van Molenblok kunnen 
archeologische resten uit diverse perioden worden verwacht. Tijdens het veldonderzoek zijn alleen aan 
de noordzijde van het plangebied, onder een relatief dun opgebracht pakket, nog oever- op 
komafzettingen aangetroffen. Het diepst waargenomen oeverpakket betreft mogelijk het pakket van de 
Molenblok stroomgordel, die door een vegetatieniveau (laklaag) is afgescheiden van de jongere 
oeverafzettingen van de Maas. In de oeverafzettingen van Molenblok kunnen nog archeologische 
resten uit de periode vanaf het neolithicum en deel van bronstijd worden verwacht. Naar verwachting 
dateert het waargenomen vegetatieniveau tussen de brons- en ijzertijd, aangezien de top van de oever 
toentertijd aan het maaiveld lag. Dit 10 à 20 cm dikke vegetatieniveau is tussen 3,19 en 3,63 m +NAP 
waargenomen. Het feit dat sprake is van een vegetatielaag geeft aan dat dit niveau een lange tijd niet 
of nauwelijks overstroomde en daarmee relatief hoog in het landschap lag. Daarmee betrof het mogelijk 
een interessante locatie voor bewoning en begraven. Elders in het Land van Maas en Waal, onder 
andere bij Druten en Deest, is aangetoond dat bij aanwezigheid van een laklaag uit de bronstijd/ijzertijd 
een grote kans is op archeologische resten.
&lt;p&gt;
In aanvulling op het bureauonderzoek kan worden gesteld dat nederzettingsresten uit het (laat) 
neolithicum en de bronstijd zich vooral kenmerken door een spreiding van vondstmateriaal (vuursteen 
en/of aardewerk) en dat bij jongere nederzettingen (met name ijzertijd/ Romeinse tijd) ook sprake is 
van een duidelijke cultuurlaag (met o.a. brokjes houtskool). Tevens geldt een verwachting voor het 
aantreffen van grafvelden. Dergelijke vindplaatsen kenmerken zich door een lage vondstdichtheid en 
zijn nauwelijks met een (karterend) booronderzoek op te sporen. In de late ijzertijd werd de Maas pas 
actief. In de loop van de Romeinse tijd zijn in plangebied naar verwachting de waargenomen 
oeverafzettingen gevormd. Deze oeverzettingen van de Maas hebben het waargenomen
vegetatieniveau afgedekt. In de jongst afgezette oeverzettingen kunnen dus nog resten uit latere 
perioden, vanaf de Romeinse tijd tot en met de nieuwe tijd, worden verwacht.
&lt;p&gt;
Aan de zuidzijde van het plangebied bleek de ondergrond tot in ieder geval 120 cm -mv recent 
verstoord. In de zuidelijkst geplaatste boring 6 bleek dit niveau zelfs tot 210 cm onder het maaiveld 
door te lopen. Hieruit kan geconcludeerd worden dat het archeologisch relevante niveau tot in ieder 
geval die diepte is verstoord. Derhalve is hier sprake van een flinke zone met verstoringen die t ot diep 
in de oeverafzettingen reiken. Hieronder kan echter nog wel sprake zijn van een steentijd-niveau 
(pleistoceen en mesolithicum). Dat niveau wordt echter op een grotere diepte verwacht. Het resultaat 
van een nabijgelegen geologische boring B39G0583 (13 m ten oosten van plangebied) bevestigt dat 
daar het beddingzand van de Formatie van Kreftenheye pas op 3,70 m -mv is aangetroffen.
&lt;p&gt;
&lt;h4&gt;&lt;b&gt;Advies&lt;/h4&gt;&lt;/b&gt;
In het kader van de nog onbekende verstoringsdiepte van de toekomstige waterberging van 1.200 m 2
wordt geadviseerd om ingrepen tot 3,9 m +NAP te beperken. Wanneer de bodemroerende activiteiten 
hier dieper zullen reiken wordt geadviseerd om de archeologische verwachting definitief te toetsen. 
Derhalve wordt bij bodemingrepen die dieper reiken dan 3,9 m +NAP een vervolgonderzoek 
geadviseerd. Gezien de verwachting op nederzettingsresten die zich kenmerken door de aanwezigheid 
van een uitgestrekte vondstspreiding en de eventuele aanwezigheid van een grafveld met een 
potentiele lage vondstdichtheid is een vervolgonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek de 
meest geschikte onderzoeksmethode. Een proefsleuvenonderzoek dient te worden uitgevoerd op basis 
van een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van Eisen (PvE).
&lt;p&gt;
Aan de zuidzijde van het plangebied bleek sprake van een flinke zone met verstoringen die tot relatief 
diep in de oeverafzettigen reiken. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de eerder waargenomen 
oeverafzettingen van de Maas en Molenblok, het vegetatieniveau en het archeologisch relevante 
niveau hier tot die diepte zijn verstoord. Aangezien de geplande ingrepen in deze zone niet dieper 
reiken dan 1,5 m -mv is hiervoor geen vervolgonderzoek noodzakelijk. Bij eventuele toekomstige 
ingrepen die dieper reiken dan de huidige verstoring wordt geadviseerd om alsnog archeologisch 
onderzoek uit te laten voeren.