DOI: 10.17026/ar/auk9bx
title: Archeologisch onderzoek fietspad Roodehaan te Groningen, gemeente Groningen
title: Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen

description: In opdracht van Het Groninger Landschap (HGL) heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd voor het plangebied fietspad Roodehaan te Groningen, gemeente Groningen (zie bijlage 1). De aanleiding voor dit onderzoek is de voorgenomen natuurinrichting en de realisatie van een fiets-/wandelpad bij Roodehaan, langs de oostelijke zijde van de afvalverwerking Stainkoeln in Groningen. Dit is een project als onderdeel van het herstel van de Hunze in het gebied. Om de oude Hunzeloop beter zichtbaar en beleefbaar te maken wil HGL een fiets-/wandelpad aanleggen over het oude dijklichaam en de oever van de bestaande bermsloot verflauwen tot een natuurvriendelijke oever, een nieuwe sloot graven en drie ondiepe poelen aanleggen. Uit het bureauonderzoek bleek dat in het plangebied een kleipakket op dekzand te verwachten was. In het kleipakket zouden mogelijk vegetatiehorizonten aanwezig kunnen zijn en in het dekzand zouden mogelijk dekzandopduikingen aanwezig kunnen zijn. Voor zowel vegetatiehorizonten als dekzandopduikingen geldt een archeologische verwachting. Geadviseerd werd daarom om een verkennend booronderzoek uit te voeren in het plangebied op de locaties waar bodemingrepen zullen plaatsvinden om vast te stellen of deze elementen in de bodem aanwezig zijn. Het veldwerk voor het inventariserende veldonderzoek is verricht op 25 augustus door 
Hilde Boon, senior KNA-prospector (actornummer 39446695) en Mette Adegeest, junior prospector. Hierbij zijn 19 handmatige grondboringen verricht met behulp van een Edelmanboor met een diameter van 7 cm en een gutsboor met een diameter van 3 cm. De boringen zijn waar mogelijk uitgevoerd tot een diepte van 30 cm in het pleistocene zand of tot tenminste 2,5 m beneden maaiveld. De boringen zijn verspreid over het plangebied gepositioneerd: op lijnelementen boringen om de 50 m; ter plaatse van de drie te graven poelen: elk drie boringen regelmatig verspreid binnen die locaties. Een aantal boringen is tot een paar meter verzet ten opzichte van het van tevoren opgesteld boorplan vanwege de lokale omstandigheden (aanwezigheid van ondoordringbare braamstruiken of riet; stuit) en twee boringen zijn geheel komen te vervallen; boring 1 omdat dit punt in een groot veld braamstruiken geplaatst was, boring 10 omdat de aanwezigheid van een kudde jonge stieren in het veld waar dit punt geplaatst was de uitvoering van deze boring onveilig zou maken. Boringen 5 en 9 zijn niet tot de beoogde diepte uitgevoerd wegens de aanwezigheid van ondoordringbaar materiaal in de ondergrond. De wel uitgevoerde boringen zijn echter voldoende om een goed beeld te krijgen van de bodemopbouw het gehele plangebied.
In het plangebied is pleistoceen zand aanwezig (Formatie van Boxtel). In de meeste boringen (gezet tot 200 tot 280 cm -mv) is dit echter niet aangetroffen; het ligt dus over het algemeen op vrij grote diepte. In de twee boringen waar het wel is aangetroffen, ligt de top van het pleistocene zand op 200 en 270 cm -mv en is geen bodemvorming waargenomen in het zand. Het zand is waarschijnlijk tijdens het Holoceen verspoeld onder invloed van de zee. Een intact pleistoceen loopvlak is dus niet aanwezig. Op het pleistocene zand was van oorsprong een veenpakket aanwezig (Formatie van Nieuwkoop, Basisveen). In de twee boringen tot in het pleistocene zand zijn hiervan resten aangetroffen; in een boring een zwak kleiige veenlaag van 20 cm dikte, in de ander veenresten in de top van het pleistocene zand. Waarschijnlijk is deze veenlaag in het gehele plangebied grotendeels weggeslagen door invloed van de zee en vermengd met het zand en de klei, maar dit kan niet met zekerheid gesteld worden aangezien in de meeste boringen het pleistocene zand niet is bereikt. 
Op het pleistocene zand of op restanten van het veenpakket is een kleipakket aanwezig van 2 of meer meter dikte (Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer en/of Walcheren). De kleilagen zijn geïnterpreteerd als geulafzettingen, afgezet in een getijdensysteem. In een aantal boringen is onder in de boring een laag aangetroffen die ook in een geheel mariene context afgezet kan zijn. Er zijn geen vegetatiehorizonten aangetroffen. In twee boringen is onder de bouwvoor, vanaf 25 – 30 cm -mv, een laag veen van 10 – 20 cm dikte aangetroffen (Formatie van Nieuwkoop, mogelijk Hollandveen). Net als het veen direct op het pleistocene zand was dit veenpakket waarschijnlijk oorspronkelijk in het gehele plangebied aanwezig, afgezien van in de loop van de Hunze, maar grotendeels verdwenen door invloed van de zee of de mens. De bovenste laag bestaat in alle boringen uit bouwvoor bestaande uit klei, in boringen 2 t/m 10 verstoord en met resten puin. Er zijn geen archeologische waarden of indicatoren aangetroffen. Op basis van de bodemopbouw worden ook geen archeologische waarden verwacht: in het kleipakket zijn geen voor bewoning geschikte vegetatiehorizonten aangetroffen en tevens zijn geen dekzandopduikingen aangetroffen. In het pleistocene zand, wat in slechts twee boringen is aangeboord, is geen bodemvorming aanwezig en naar alle waarschijnlijkheid betreft het zand wat tijdens het Holoceen verspoeld is door de zee, geen intact pleistoceen loopvlak. De archeologische verwachting kan worden bijgesteld naar laag voor alle perioden. En er wordt geen vervolgonderzoek aanbevolen. De voorgenomen bodemingrepen kunnen zonder archeologisch voorbehoud worden uitgevoerd. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden toch onverwacht archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende vondsten bij de minister verplicht (vondstmelding via de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: Archis-vondstmelding en de bevoegde overheid). Dit rapport is ter goedkeuring voorgelegd aan de bevoegde overheid. Wij wijzen u erop dat de bevoegde overheid op basis van dit rapport een besluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit besluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.