DOI: 10.17026/ar/n0d0fo
title: Archeologisch bureauonderzoek opwaardering 380 kV- hoogspanningsverbinding Diemen-Beverwijk (DIM-BVW), tracédeel DT2 (Diemen – Oostzaan), gemeente Amsterdam
title: Bureauonderzoek

description: Samenvatting 

 

In opdracht van TenneT heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek 
uitgevoerd in het tracédeel DT2 in de gemeente Amsterdam, het zogenaamde deelgebied 2 
van de 380kV hoogspanningsverbinding Oostzaan-Diemen, OZN-DIM380. Het plangebied 
betreft de (hoogspanningsmasten) van de 380 kV hoogspanningsverbinding tussen Diemen 
en Beverwijk. Deze hoogspanningsverbinding wordt opgewaardeerd. Onderhavige 
rapportage betreft een archeologisch bureauonderzoek naar een deel van deze 
hoogspanningsverbinding dat zich in de gemeente Amsterdam bevindt. Het gaat hierbij om 
het tweede deeltraject, waartoe de mastlocaties 016A tot en met 040A behoren. Deeltraject 
1 (mastlocatie 149 t/m 153) en enkele mast 048 worden in aparte rapportages beschreven. 

 

De vraagstelling voor het bureauonderzoek is: welke archeologische waarden zijn in het 
plangebied (mogelijk) aanwezig of kunnen worden verwacht? Op basis van de tijdens het 
bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerd verwachtingsmodel 
opgesteld. 

 

In het Laat Paleolithicum en Mesolithicum is het gebied mogelijk bewoond geweest. Deze 
mogelijke archeologische waarden zijn echter gelegen op ca. 10 meter diepte. Gezien de 
diepe ligging van het dekzand kunnen deze archeologische waarden in situ behouden 
blijven. Na deze periode is het gebied waarschijnlijk lange tijd te nat geweest voor 
bewoning. Tijdens de vorming van het Basisveen, de zeeafzettingen van het Laagpakket 
van Wormer (Formatie van Naaldwijk), en hierop volgend het dikke pakket veen 
(Hollandveen Laagpakket), gevolgd door het Laagpakket van Walcheren (opnieuw een 
zeeafzetting), was nagenoeg geen bewoning mogelijk binnen het plangebied. 

 

Vondstmeldingen uit de omgeving van het plangebied geven aan dat er archeologische 
resten uit de Late Middeleeuwen te verwachten zijn uit de periode van de eerste 
ontginningen. In het grootste deel van het plangebied zullen deze sporen waarschijnlijk 
voornamelijk te maken hebben met ontginningswerkzaamheden en agrarisch gebruik. 
Vondsten die uit deze periode aan het maaiveld gevonden kunnen worden, kunnen daar 
echter ook beland zijn als het gevolg van het uitrijden van stadsafval over het land. Lokaal 
kunnen resten gerelateerd aan bewoning worden aangetroffen, bijvoorbeeld bestaand uit 
resten van huisplaatsen of -terpen die in eerder archeologisch onderzoek in kaart zijn 
gebracht. Enkel op deze locaties of voor de delen van het plangebied die langs een 
ontginningsas gelegen waren in de periode vanaf de Late Middeleeuwen is de verwachting 
daarom hoog. Ontginningsassen die in het plangebied gelegen zijn, betreffen de 
Diemerzeedijk, Durgerdammerdijk, Nieuwergouw, Zunderdorpergouw, Poppendammergouw 
en Termietergouw. De locaties waar bodemingrepen gepland zijn en waar de 
archeologische resten uit de Late Middeleeuwen in het plangebied verwacht worden op 
basis van eerder onderzoek betreffen het werkterrein van mastlocatie 027A (een huisterp of 
-plaats), delen van de werkterreinen 019A en 018A (huisterpen of -plaatsen) en de werkweg 
van 030A en 021A (één huisplaats of -terp bij 030A en 12 stuks bij 021A). De overige delen 
van het plangebied werden gedurende de Middeleeuwen waarschijnlijk enkel agrarisch 
gebruikt, zodat hiervoor een lage archeologische verwachting op het aantreffen van resten 
van bewoning is opgesteld. 

 

Op basis van het ontbreken van aanwijzingen voor de aanwezigheid van woonplaatsen of 
bebouwing op het historische kaartmateriaal worden geen archeologische resten van 
bebouwing uit de Nieuwe Tijd verwacht ter hoogte van het grootste deel van de geplande 


 

 6 (43) 

 

werkzaamheden. Resten van de linies uit de 19e eeuw die in het plangebied gelegen zijn, 
worden in principe niet ter hoogte van de geplande werkzaamheden verwacht. 
Op enkele locaties in het plangebied kunnen echter mogelijk resten van molenplaatsen, 
dijken en huisterpen/huisplaatsen uit de Nieuwe Tijd verwacht worden. De locaties waar 
deze resten verwacht worden betreffen delen van de werkterreinen 019A en 018A 
(huisterpen of -plaatsen), de werkweg van 018A (deze grenst mogelijk nog net aan een 
molenplaats), en de werkweg van 030A en 021A (één huisplaats of -terp bij 030A en 12 
stuks bij 021A). Op mastlocatie 029A worden in aanvulling hierop resten van een ringdijk 
verwacht uit het eind van de 19e eeuw. Dergelijke archeologische waarden kunnen zich aan 
of op geringe diepte onder het maaiveld bevinden. 

 

Op basis van de Indicatieve kaart Militair Erfgoed (de IKME) is het plangebied in delen van 
de Hintere Wasserstellung (bij mastlocatie 040A), de Stelling van Amsterdam (bij 
mastlocaties 035A, 036A, 039A en 040A) en het vliegveld Schellingwoude gelegen (bij 
mastlocatie 031A). Van dit vliegveld worden in principe in het water van het Buiten-IJ geen 
archeologische resten verwacht, maar van de twee andere linies zouden mogelijke resten in 
de ondergrond op geringe diepte onder het maaiveld aanwezig kunnen zijn. Op basis van 
de kaart van vergraven gronden is echter achterhaald dat het deel van het tracé dat langs 
IJburg gelegen is ter hoogte van de Stelling van Amsterdam (mastlocaties 035A tot en met 
037A) waarschijnlijk niet alleen opgehoogd maar ook vergraven is, en dat de delen bij de 
mastlocaties 038A tot en met 040A en de bijbehorende werkweg sterk zijn opgehoogd. 
Hoewel het deel van het plangebied ten noorden van Amsterdam op de IKME niet als 
onderdeel van een linie staat aangegeven, is op basis van een luchtfoto uit de Tweede 
Wereldoorlog vastgesteld dat ter hoogte van het werkterrein van 020A een 
prikkeldraadversperring was gelegen en dat bij de lierlocatie van 021A een verhoogde 
stelling aanwezig was. 

 

De in het plangebied verwachte archeologische waarden kunnen zich aan of op geringe 
diepte onder het maaiveld bevinden en kunnen in het geval van de huisterpen herkenbaar 
zijn aan enig reliëf aan het oppervlak. De geplande verstoringsdiepte van de werkwegen is 
maximaal 0,5 m -mv, van de werkterreinen en lierlocaties en van de mastlocaties maximaal 
2 m -mv. Op basis hiervan kan gesteld worden dat op al de hiervoor genoemde locaties, 
waar archeologische resten verwacht kunnen worden, archeologische waarden het risico op 
verstoring lopen door de uitvoering van de geplande werkzaamheden. 
Het plangebied is niet voldoende onderzocht. Geadviseerd wordt om een inventariserend 
veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uit te voeren op de locaties 
waar resten van dijken en huisplaatsen en -terpen verwacht worden en verstoord kunnen 
worden door de geplande bodemingrepen. 
De boringen dienen plaats te vinden langs het tracé, op de locaties waar de bodemingrepen 
een bedreiging vormen voor het niveau waarvoor een hoge archeologische verwachting is 
vastgesteld. Deze boringen worden gezet met een tussenafstand van ca. 30 meter. Ter 
hoogte van locaties waar lokale resten verwacht worden (e.g. huisplaatsen en -terpen en 
langs de ontginningsassen) waarvoor vervolgonderzoek wordt aangeraden, is uitgegaan 
van twee of drie boringen per deellocatie. In totaal worden 28 boringen aangeraden tot 1,2 
meter ter hoogte van de werkwegen en/of werkterreinen en 9 boringen tot 2,2 m -mv bij de 
mastlocaties van locaties 017A t/m 023A, de werkweg van 025A/026A, en werkwegen en/of 
werkterreinen van 027A t/m 030A. Zie de advieskaart met geadviseerde boringen 
(bijlage 7).