DOI: 10.14457/tu.the.2018.1299
title: การฟ้องคดีอาญา: ศึกษากรณีผู้เสียหายช่วยเหลือจำเลยในคดีอาญา

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาเกี่ยวกับการโต้แย้งคำวินิจฉัยของศาลฎีกา ในกรณีที่ผู้เสียหายใช้สิทธิฟ้องคดีอาญาโดยทุจริต ชิงฟ้องผู้กระทำความผิดเป็นจำเลยต่อศาลก่อนตัดหน้าพนักงานอัยการ แล้วจงใจดำเนินคดีโดยการฉ้อฉลหลอกลวงศาลเพื่อให้ศาลเชื่อว่าจำเลยไม่ได้เป็นผู้กระทำความผิดจริง จนศาลต้องพิพากษายกฟ้องคดีที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์ การที่ศาลได้พิพากษายกฟ้องในคดีที่ผู้เสียหายเป็นโจทก์นั้น ถือได้ว่าศาลได้มีคำพิพากษาเสร็จเด็ดขาดในความผิดซึ่งได้ฟ้องแล้ว อันจะมีผลเป็นการตัดสิทธิพนักงานอัยการในคดีหลัง ทำให้ไม่สามารถนำการกระทำกรรมเดียวกันนั้นของจำเลยมาฟ้องเป็นคดีใหม่ได้อีก ตามหลักเรื่องการห้ามดำเนินคดีอาญาซ้ำ ตามบทบัญญัติมาตรา 39(4) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ต่อมาเมื่อศาลพบว่ามีคดีจำนวนมากที่ผู้เสียหายร่วมมือกันกับผู้กระทำความผิด เพื่อแก้ไขปัญหาดังกล่าว ศาลฎีกาจึงได้วางบรรทัดฐานไว้ว่า "หากปรากฎว่าคดีก่อนที่ผู้เสียหายนำคดีอาญามาฟ้อง เป็นการดำเนินคดีโดยสมยอมกัน ไม่มีการดำเนินคดีอาญากันอย่างแท้จริง จะถือว่าศาลในคดีก่อนมีคำพิพากษาเสร็จเด็ขาดในความผิดที่ได้ฟ้อง อันเป็นหลักการห้ามดำเนินคดีซ้ำสองแก่จำเลยตามบทบัญญัติมาตรา 39(4) แห่งประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาได้นั้นมิได้" กรณีนี้จึงไม่ตัดสิทธิพนักงานอัยการในการนำการกระทำกรรมเดียวกันนั้นของจำเลยมาฟ้องเป็นคดีใหม่ได้อีกซึ่งจากการศึกษาพบว่าการวางหลักกฎหมายดังกล่าวของศาลแม้จะช่วยสร้างความเป็นธรรมให้แก่คดีโดยรัฐสามารถนำตัวผู้กระทำความผิดที่แท้จริงมาลงโทษได้ แต่ขณะเดียวกันก็พบว่าการปรับใช้บรรทัดฐานของศาลดังกล่าว ไม่สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างแท้จริง เพราะในภายหลังก็ยังพบว่ามีการดำเนินคดีอาญาโดยสมยอมเกิดขึ้นอยู่เสมอๆ อีกทั้งการดำเนินคดีในลักษณะดังกล่าวยังทำให้ศาลต้องใช้เวลาในการพิจารณาคดีเดียวนานมากกว่าคดีปกติถึงสองเท่า เพราะศาลในคดีหลังต้องพิจารณาให้ได้ความเสียก่อนว่า คดีก่อนมีการดำเนินคดีโดยสมยอมกันจริงซึ่งใช้เวลาต่อสู้กันไปถึงสามชั้นศาลแล้วจึงย้อนสำนวนมาให้ศาลชั้นต้นพิจารณาใหม่ว่าจำเลยกระทำความผิดจริงหรือไม่โดยจากการศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายวิธีพิจารณาคดีอาญาของประเทศเยอรมันและฝรั่งเศสพบว่า ปัญหาการฟ้องคดีของผู้เสียหายโดยทุจริตของผู้เสียหายเพื่อช่วยเหลือจำเลยดังกล่าว เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นเฉพาะในประเทศไทยเท่านั้น เพราะประเทศอื่นๆจะตัดไม่ให้ผู้เสียหายสามารถนำคดีอาญามาฟ้องได้เอง หรือหากสามารถฟ้องคดีอาญาได้เอง สิทธิในการดำเนินคดีอาญาของผู้เสียหายก็มีอยู่อย่างจำกัด และต้องอยู่ภายใต้ความรับรู้ควบคุมของอัยการเสมอ ทำให้อัยการสามารถเข้าไปแทรกแซงในคดีของผู้เสียหายได้ตลอดเวลา หากมีประโยชน์ของสาธารณะเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่กรณีของประเทศไทยนั้นพบว่า การที่ผู้เสียหายอาศัยช่องว่างนำคดีอาญามาฟ้องโดยทุจริตได้ง่าย เกิดจากปัญหากฎหมายเชิงระบบในการดำเนินคดีอาญาของไทยหลายประการ ได้แก่1. ปัญหาอำนาจฟ้องคดีอาญาของผู้เสียหายที่มีมากจนเกินไป 2. ปัญหาการที่ศาลไม่กระตือรือร้นในการค้นหาความจริงในคดีอาญา3. ปัญหาขาดเชื่อมโยงกันระหว่างองค์กรศาล อัยการ และผู้เสียหาย4. ปัญหาที่อัยการไม่สามารถเข้าไปแทรกแซงคดีที่ผู้เสียหายฟ้องไปโดยลำพังได้ดังนี้ เพื่อป้องกันไม่ให้ผู้เสียหายร่วมมือกับจำเลยมาทำให้คดีของรัฐเสียหาย จึงควรลดอำนาจฟ้องคดีอาญาของผู้เสียหายให้น้อยลง ให้อยู่กรอบที่เอกชนสามารถเป็นผู้เสียหายได้เท่านั้น และศาลควรจะทำหน้าที่ตรวจสอบค้นหาความจริงในคดีอาญาอย่างจริงจัง ไม่วางเฉยแล้วปล่อยให้คู่ความค้นหาความจริงกันเอง และควรจะทำให้อัยการทราบถึงการฟ้องคดีอาญาของผู้เสียหาย โดยศาลต้องแจ้งให้อัยการทราบถึงการฟ้องคดีของผู้เสียหายเสมอ อีกทั้งจะต้องทำให้อัยการสามารถเข้าไปแทรกแซงควบคุมคดีของเอกชนได้ง่าย โดยไม่อยู่ในข้อจำกัดว่าจะต้องขอเข้าเป็นโจทก์ร่วมกับผู้เสียหายเสียก่อน จึงจะทำให้ไม่เกิดช่องว่างให้ผู้เสียหายสามารถนำคดีอาญามาฟ้องโดยทุจริตได้อีก