DOI: 10.17026/dans-xtb-9n48
title: Blanckensgoed te Voorthuizen-Noord

description: &lt;p&gt;In opdracht van de gemeente Barneveld heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau tussen 2004 en 2008 diverse archeologische onderzoeken uitgevoerd op de locatie van de nieuwbouwwijk Blanckensgoed te Voorthuizen, gemeente Barneveld. Het onderzoek heeft drie vindplaatsen opgeleverd. Vindplaats 1 is gelegen onder en rondom de onlangs gesloopte boerderij van dhr. Jan van Galen aan de Kerkstraat 72-74. Bij de verschillende archeologische onderzoeken zijn delen van een gracht blootgelegd en bewoningssporen uit (voornamelijk) de 17e eeuw aangetroffen. Uit de gracht is een aantal gedateerde borden van zogenaamd Werra-aardewerk afkomstig. De jaartallen 1620 en 1622 spreken boekdelen. Uit historisch onderzoek blijkt dat de locatie overeenkomt met een domeingoed dat in het bezit is geweest van de abdij van Elten. Tot het domein, het Blanckensgoed, behoorde onder andere de Saelwehr van ’t Erf Blanckers. Een zaalweer is een heren- hof of -huis dat beschouwd kan worden als de woning van een land- of leenheer waar andere hoven afhankelijk van of ondergeschikt aan waren. Het omgrachte dienst- manshuis is in historische bronnen terug te voeren tot de 15e eeuw. Bij de aanleg van de toekomstige straat Hoornbloem zijn direct ten zuiden van de historische boerderij sporen van bewoning uit de 11e en/of 12e eeuw opgetekend. Hoewel de archeologische resten niet geheel onderzocht konden worden, zijn duidelijke gebouwplattegronden te herkennen. De ligging van de middeleeuwse sporen in de directe nabijheid van de zaalweer van het domeingoed maakt het niet onaannemelijk dat de oorsprong van het domein in de Middeleeuwen ligt. Uit een oorkonde uit 970 blijkt dat graaf Wichmond goederen te Voirthusen schonk aan het St. Vitusklooster te Elten. Daaruit kan afgeleid worden dat het klooster te Elten ruim acht eeuwen lang een bezitscomplex in Voorthuizen heeft beheerd. Aan de noordzijde van de beek zijn eveneens bewoningssporen uit de Middeleeuwen gevonden. Hoewel deze vindplaats 2 nog niet geheel is onderzocht, blijkt al wel dat hier twee geïsoleerde erven hebben gelegen die gelijktijdig zijn met de bewonings- sporen ten zuiden van het Blanckensgoed. Dergelijke agrarische exploitatie- eenheden waren meestal onderdeel van een (groter) domeingoed, in bezit van een heer, kerk of klooster, en moesten een deel van de opbrengsten afdragen. Het is verleidelijk deze sporen in verband te brengen met het domein Blanckensgoed. Tussen de middeleeuwse sporen bij het Blanckensgoed, en enkele tientallen meters ten oosten daarvan zijn bewoningssporen uit de Late IJzertijd (250-12 voor Chr.) gevonden. De aangetroffen paalkuilen hebben toebehoord aan een boerderij en enkele kleine bijgebouwen. Vergelijkbare sporen zijn opgegraven op vindplaats 3. Daarbij zijn ook enkele grote kuilen, waarschijnlijk drenkkuilen voor vee, opgegraven. De ijzertijdbewoning in de gehele nieuwe woonwijk geeft een zeer verspreid beeld van her en der in het vroegere landschap geplaatste boerenerven. Enkele vondsten van vuurstenen werktuigen geven aan dat het terrein al veel eerder, in de Steentijd, door mensen is betreden. De archeologische vondsten geven in ieder aan dat dit deel van Voorthuizen de oudste bewoningskern vormt, dat met de bouw van de nieuwbouwwijk Blanckensgoed weer nieuw leven wordt ingeblazen.&lt;/p&gt;