DOI: 10.14457/tu.the.2016.599
title: มาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิของผู้โดยสารที่ใช้บริการสายการบินแบบเช่าเหมาลำ

description: การขนส่งทางอากาศเป็นรูปแบบหนึ่งของการขนส่งที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบันทั้งในประเทศไทยและนานาประเทศ เนื่องด้วยความสะดวก รวดเร็วในการเดินทางสู่จุดหมายปลายทางไม่ว่าการขนส่งภายในประเทศหรือการขนส่งระหว่างประเทศ ทั้งการขนส่งทางอากาศยังมีส่งผลดีต่อระบบเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว การค้าขาย จากการที่การขนส่งทางอากาศสามารถเชื่อมต่อเมืองต่างๆเดินทางถึงกันได้โดยง่ายในเวลาอันรวดเร็วการขนส่งทางอากาศในประเทศไทยเติบโตขึ้นอย่างมากในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา ไม่เพียงสายการบินแบบประจำตามกำหนดเวลาเท่านั้นที่เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง สายการบินแบบเช่าเหมาลำเองได้เข้ามามีบทบาทในการขนส่งทางอากาศของประเทศไทยเพิ่มมากขึ้นเช่นกัน ดังสถิติอัตราการเติบโตของสายการบินแบบเช่าเหมาลำของประเทศไทยระหว่างปีพ.ศ.2552 ถึง พ.ศ.2556 มีอัตราการเติบโตสูงกว่าร้อยละ 48 และมีจำนวนผู้โดยสารที่ใช้บริการสายการบินแบบเช่าเหมาลำในประเทศไทยเมื่อปีพ.ศ.2556 สูงถึง 4.6 ล้านคน ซึ่งเพิ่มขึ้นกว่า 3 ล้านคนจากปีพ.ศ.2552 ทั้งนี้เพื่อตอบสนองความต้องการของผู้โดยสารที่ต้องการเดินทางไปยังจุดหมายปลายทางที่สายการบินแบบประจำไม่ได้ดำเนินการหรือสายการบินแบบประจำให้บริการอยู่แต่ประสงค์เดินทางเป็นหมู่คณะ หรือเดินทางพร้อมกันเป็นจำนวนมาก ไม่ว่าเพื่อจุดประสงค์ธุรกิจนำเที่ยว ติดต่อทางธุรกิจ ศึกษาดูงาน หรือสัมมนา เป็นต้นอย่างไรก็ตามในช่วง 5 ปีที่ผ่านมาได้เกิดปัญหาการละเมิดสิทธิของผู้โดยสารที่ใช้บริการสายการบินแบบเช่าเหมาลำเนื่องมากจากการยกเลิกเที่ยวบิน โดยเฉพาะการให้บริการเที่ยวบินระหว่างประเทศ ส่งผลให้ผู้โดยสารไม่สามารถเดินทางกลับประเทศไทยได้ตามกำหนดเวลาและมีผู้โดยสารจำนวนมากติดค้างอยู่ที่สนามบินทั้งในต่างประเทศและในประเทศไทย โดยปราศจากการดูแลจากผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำอย่างทันท่วงทีก่อให้เกิดความเสียหายผู้โดยสาร การยกเลิกเที่ยวบินอย่างกระชั้นชิดและปราศจากการให้ข้อมูลการยกเลิกเที่ยวบินที่ถูกต้องและเพียงพอแก่ผู้ที่เกี่ยวข้อง การยกเลิกเที่ยวบินยังส่งผลกระทบต่อการประกอบกิจการของผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวที่ต้องสำรองที่พัก บัตรเข้าชมสถามที่ท่องเที่ยว ร้านอาหาร รวมถึงรถโดยสารไว้ล่วงหน้า นอกจากนี้แล้วเมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ.2558 ประเทศไทยยังได้รับจดหมายเตือนจากองค์การการบินพลเรือนระหว่างประเทศ (ICAO) เกี่ยวกับกระบวนการรับรองผู้ดำเนินการอากาศของประเทศไทยที่มีนัยที่อาจส่งผลถึงความปลอดภัยในการขนส่งทางอากาศ แสดงให้เห็นว่ากระบวนการรับรองหรืออนุญาตให้ผู้ประกอบการที่สนใจเข้ามาประกอบธุรกิจขนส่งทางอากาศของประเทศไทยยังไม่เป็นไปตามมาตรฐานสากลปัญหาที่เกิดขึ้นจากการให้บริการของผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำและกระบวนการอนุญาตให้ประกอบกิจการขนส่งทางอากาศของประเทศไทยส่งผลกระทบต่อสิทธิของผู้โดยสารในฐานะผู้บริโภคจากการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิของผู้โดยสารที่ใช้บริการสายการบินแบบเช่าเหมาลำของประเทศสหรัฐอเมริกา และสหภาพยุโรปที่ใช้บังคับอยู่ในปัจจุบัน เพื่อเสนอมาตรการทางกฎหมายที่สามารถคุ้มครองสิทธิของผู้โดยสารได้อย่างเหมาะสมและเพียงพอ ขณะเดียวกันต้องไม่ก่อให้เกิดอุปสรรคต่อการเข้าสู่ตลาดการขนส่งทางอากาศและการประกอบกิจการของผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำมากเกินควร ทั้งนี้พบว่าควรมีการพิจารณาปรับปรุง แก้ไข เพิ่มเติมกฎหมายที่เกี่ยวข้อง 6 ประการ ดังนี้คุณสมบัติของอากาศยานในการประกอบกิจการสายการบินแบบเช่าเหมาลำ พบว่าควรแก้ไขอายุของอากาศยานโดยให้เพิ่มเติมเงื่อนไขเกี่ยวกับการซ่อมบำรุงอากาศยานสำหรับอากาศยานที่มีอายุการใช้งานสูง และเพิ่มเติมเงื่อนไขเกี่ยวกับการมีสิทธิใช้แต่เพียงผู้เดียวของผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำแผนสำรองกรณีผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำไม่สามารถปฏิบัติการบินได้ พบว่า ควรกำหนดให้แผนสำรองมีความชัดเจนมากขึ้น โดยการกำหนดรายละเอียดเบื้องต้นของแผนสำรองผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำมีการยกเลิกเที่ยวบินโดยปราศจากการแจ้งข้อมูลที่ถูกต้องและเพียงพอ และไม่มีการดำเนินการดูแลผู้โดยสารอย่างทันท่วงที พบว่า ควรแก้ไขหน้าที่ของผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำเมื่อมีการยกเลิกเที่ยวบิน พร้อมทั้งควรกำหนดหน้าที่ในการแจ้งสิทธิของผู้โดยสารเมื่อมีการยกเลิกเที่ยวบินสิทธิที่จะขอรับค่าโดยสารและค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้องคืนของผู้โดยสาร พบว่า ควรเสนอให้กำหนดระยะเวลาที่ผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำต้องชำระเงินดังกล่าวคืนให้แก่ผู้โดยสารให้แล้วเสร็จ พร้อมทั้งกำหนดให้ผู้ประกอบธุรกิจนำเที่ยวแจ้งรายละเอียดค่าโดยสารและค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้องผู้โดยสารเพื่อการเรียกร้องสิทธิต่อไปมาตรการประกันความเสียหายที่กำหนดในปัจจุบันไม่สามารถเป็นหลักประกันเมื่อเกิดการยกเลิกเที่ยวบินแก่ผู้โดยสารได้อย่างเหมาะสม พบว่าควรเสนอให้เปลี่ยนแปลงมาตรการในการประกันความเสียหายโดยกำหนดให้ธนาคารเป็นผู้ดูแลผลประโยชน์การคุ้มครองสิทธิของผู้โดยสารไม่สามารถเกิดขึ้นอย่างเป็นรูปธรรมได้ พบว่า ควรกำหนดให้สำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทยมีหน้าที่ในการกำหนดบทลงโทษหากผู้ประกอบธุรกิจสายการบินแบบเช่าเหมาลำไม่ปฏิบัติตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง