DOI: 10.17026/ar/bs73my
title: Harles 19 Vijlen

description: KSP Archeologie heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase (IVO-(O)verig); booronderzoek) uitgevoerd voor de locatie voor de locatie aan Harles 19 in Vijlen (gemeente Vaals). Het onderzoek is uitgevoerd voor de aanvraag van een omgevingsvergunning voor kadastraal perceel F 1030 voor de bouw van een western-, dressuur- en longeerhal en een bestemmingsplanwijziging voor een gedeelte van kadastraal perceel F597 voor de geplande aanleg van parkeerplaatsen en winterweides.

Het doel van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Het plangebied ligt voor het grootste deel binnen een afbraakwand. Binnen het zuidoostelijke deel van het plangebied ligt het noordoostelijke deel binnen een lösswand en het zuidoostelijke deel binnen een zogenaamd droogdal. Door de ligging van het plangebied op een helling en slechts voor een klein deel binnen het dal speelt vooral erosie een grote rol, waardoor eventueel aanwezig prehistorische vindplaatsen grotendeels of geheel zijn geërodeerd. In het dal kan het door erosie afgezette materiaal een conserverende werking gehad. Op basis van de landschappelijke ligging van het grootste deel van het plangebied binnen een afbraakwand en voor een klein deel binnen een lösswand en droogdal, die allen worden gekenmerkt door erosie is aan het plangebied een middelhoge tot lage verwachting toegekend voor vuursteenvindplaatsen uit het Midden- en Laat-Paleolithicum en een lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen uit het Mesolithicum tot en met Neolithicum. Aan het plangebied is een middelhoge tot lage verwachting toegekend voor nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw). Voor het zuidoostelijke deel van het plangebied is op basis van de historische ontwikkeling een hoge verwachting toegekend voor bebouwingsresten en bijbehorende sporen uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd en voor het noordwestelijke deel is een lage verwachting toegekend.

Vervolgens is deze verwachting getoetst door middel van een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. In het noordwestelijke deel van het plangebied zijn bergbrikgronden aangetroffen, maar niet in het zuidoostelijke deel. In het zuidoostelijke deel bestaat de bodem in het westelijke deel voornamelijk uit colluvium. In het oostelijke deel is waarschijnlijk onder de aangetroffen ophogingspakketten mogelijk ook colluvium dan wel vuursteeneluvium aanwezig. Uit het booronderzoek is verder gebleken dat binnen het zuidoostelijke deel van het plangebied delen zijn afgegraven (buitenrijbak en blusvijver) en dat voor de aanleg van de bestaande opstallen delen van het terrein zijn afgegraven dan wel opgehoogd om het erf enigszins te egaliseren. De meeste geplande ingrepen, er worden slechts smalle zones verstoord voor de aanleg van muren en poeren, binnen het zuidoostelijke deel van het plangebied vinden plaats op ruime afstand van de historische bebouwingslocaties. Gezien de afgravingen en egalisaties die hebben plaatsgevonden wordt de kans klein geacht dat er nog intacte archeologische resten aanwezig. Dit geldt ook voor de locatie van boring 5 waar historische bebouwing heeft gestaan en waar in de bodem geen aanwijzingen zijn aangetroffen dat er nog resten te verwachten zijn. In het noordwestelijke deel van het plangebied is een bergbrikgrond aangetroffen. Eventueel aanwezige vindplaatsen kunnen verstoord worden als de geplande ingrepen dieper reiken dan 25-35 cm (bouwvoor). Op basis hiervan is de middelhoge tot lage verwachting uit het bureauonderzoek voor vuursteenvindplaatsen van jagers-verzamelaars uit het Midden-Paleolithicum tot en met Laat-Paleolithicum naar laag bijgesteld en blijft de lage verwachting voor vuursteenvindplaatsen van jagers-verzamelaars uit het Mesolithicum tot en met Neolithicum blijft gehandhaafd. De middelhoge tot lage archeologische verwachting uit het bureauonderzoek om archeologische resten uit de perioden Neolithicum tot en met de Volle Middeleeuwen (tot in de 13e eeuw) aan te treffen blijft voor het noordwestelijke deel van het plangebied gehandhaafd en wordt voor het zuidoostelijke deel bijgesteld naar laag. De hoge verwachting op het aantreffen van bebouwingsresten en bijbehorende sporen uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd is voor het zuidoostelijke deel van het plangebied bijgesteld naar laag. De resultaten van het booronderzoek geven geen aanleiding om de lage verwachting voor resten uit de Late Middeleeuwen (vanaf de 13e eeuw) tot en met de Nieuwe tijd voor het noordwestelijke deel van het plangebied bij te stellen.

De historische kern van Harles is wel heel ruim aangegeven in Archis en op de archeologische verwachtings- en beleidsadvieskaart van de gemeente Vaals. Vanaf de Late Middeleeuwen verplaatsten de woningen/boerderijen zich amper en zullen deze in de directe omgeving hebben gelegen waar ook de bebouwing op het historisch kaartmateriaal heeft gestaan dan wel overeenkomen met de huidige bebouwing. Dit betekent dat waarschijnlijk in een groot deel van het zuidoostelijke deel van het plangebied geen historische bebouwing te verwachten is.

Op grond van de aangetroffen bodemverstoringen in het zuidoostelijke deel van het plangebied en de relatief smalle ingrepen (geplande sleufgreppels van 30-50 cm) en daarmee kleine kans dat er archeologische resten worden verstoord, adviseert KSP Archeologie om geen archeologisch vervolgonderzoek uit te voeren.

Indien in het noordwestelijke deel van het plangebied de geplande ingrepen niet dieper reiken dan 40 cm beneden maaiveld, is er geen vervolgonderzoek nodig. Indien de ingrepen wel dieper reiken dan 40 cm beneden maaiveld wordt er een proefsleuvenonderzoek geadviseerd.

De archeologisch adviseur van de gemeente Vaals (15-08-2024) heeft aangegeven om nader archeologisch onderzoek in het gehele plangebied uit te voeren waar bodemingrepen dieper reiken dan 0,25 m beneden maaiveld in het noordwestelijk terreindeel en 0,40 m beneden maaiveld in het zuidoostelijk terreindeel.