DOI: 10.17026/dans-xyg-sntb
title: Hoofdweg 278 te Paterswolde (gemeente Tynaarlo)

description: &lt;p&gt;Het plangebied ligt op een grondmorene, al dan niet met welvingen, bedekt met dekzand (code 3L2). Het noordwestelijk deel van het plangebied ligt in een droog dal met of zonder dekzand (code 2R3). Tot nu toe heeft in het plangebied geen archeologisch onderzoek plaatsgevonden en zijn geen archeologische vondsten vermeld in ARCHIS. Rondom het plangebied zijn wel archeologische onderzoeken uitgevoerd. Hieruit komt naar voren dat in het gebied archeologische resten verwacht worden vanaf het Laat Paleolithicum. Daarnaast ligt het westelijk deel van het plangebied in de bufferzone van het Huis Paterswolde. Het terrein omvat sporen van het middeleeuwse borgterrein (havezate). Resten van dit terrein kunnen in het plangebied voorkomen. Het plangebied ligt ten noorden van Paterswolde aan de weg van Eelde naar Paterswolde, genaamd de Boerdyk. Het pad aan de zuidkant van het plangebied wordt de Nieuwe Brug genoemd. Oorspronkelijk was Paterswolde een gehucht met een aantal buitenplaatsen. Het gehucht kwam tot ontwikkeling in de Middeleeuwen als wegdorp met de ontginning van het noordelijk gelegen laagveen. In de 18e en 19e eeuw lieten Groninger notabelen verschillende landhuizen bouwen in het gebied rond Paterswolde. Het plangebied ligt ten westen van het Paterswoldsemeer. Het meer is ontstaan door verveningen in de 16e en 17e eeuw. Direct ten westen van het plangebied heeft ooit een borg gelegen (AMK-terrein 14021). Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Tynaarlo wordt aangegeven dat het plangebied binnen een historische kern ligt en binnen de bufferzone van “Het huis Paterswolde”. In beide gebieden worden archeologische resten verwacht. Het plangebied ligt op een grondmorene welving afgedekt door dekzand met mogelijk in het oosten nog een restant veen. In het noordwesten ligt een beekdal. Volgens de bodemkaart ligt in het plangebied een zwarte enkeerdgrond en een laarpodzolgrond. Beide hebben een dikke humeuze bovenlaag die typerend is voor akkers waarop plaggenbemesting heeft plaats gevonden. Indien het plangebied is afgedekt door veen en/of een plaggendek dan kunnen eventueel aanwezige resten intact aanwezig zijn en geldt voor het plangebied een hoge verwachting op het aantreffen van archeologisch resten. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Paleolithicum tot en met de Nieuwe tijd. In de omgeving van het plangebied zijn deze ook aangetroffen. De archeologische verwachting dient te worden getoetst door middel van het uitvoeren van een inventariserend veldonderzoek (verkennende fase). Hierbij worden 6 boringen per hectare gezet. In het plangebied is een verkennend booronderzoek uitgevoerd waarbij is uitgegaan van 6 boringen per hectare. Het plangebied is 1,5 ha groot. Hier dienen dan ook 9 boringen te worden gezet. Uiteindelijk zijn 11 boringen gezet om een beter beeld van de bodemopbouw te verkrijgen. De boringen zijn gezet met een Edelmanboor met een diameter van 7 cm tot maximaal 1,3 m -mv., tot onder het niveau waar nog potentieel archeologische niveaus aangetroffen kunnen worden. Daar waar de bodem nog [deels] intact was zijn vervolgens megaboringen (Edelmanboor, 15 cm Ø) gezet om zo een groter monstervolume te krijgen. De bodemopbouw in het plangebied bestaat van boven naar beneden uit een bouwvoor/esdek op dekzand op keileem. Ter hoogte van de boringen 1 en 3 is nog veen aangetroffen onder de bouwvoor. Het oostelijk deel van het plangebied is verstoord tot in het dekzand. In het westelijk deel van het plangebied is de bodem nog intact ter hoogte van de boringen 1 t/m 3. In de resterende boringen is de bodem eveneens verstoord tot in het dekzand of tot in het keileem. Tijdens het veldonderzoek is de inhoud van de boringen onderzocht op de aanwezigheid van archeologische indicatoren. De bodem aan de oostkant van het plangebied is over het algemeen verstoord tot in het dekzand. Alleen ter hoogte van boring 10 was de bodem nog deels intact. Hier is dan ook een boring met een groter monstervolume gezet. In de boringen aan de oostkant van het plangebied zijn uiteindelijk geen archeologische indicatoren waargenomen. In het westelijk deel van het plangebied is de bodem ter hoogte van boring 4 en 5 verstoord tot in het dekzand of tot in het keileem. Ter hoogte van boring 1 en 2 is nog een B-horizont waargenomen in het dekzand. Hier zijn eveneens boringen met een groter monstervolume gezet. Hierbij is in boring 2 in de B-horizont een afslag van vuursteen en enkele brokjes houtskool waargenomen. Deze vondsten kunnen aanwijzing zijn voor de aanwezigheid van een vindplaats. In de boringen zijn geen aanwijzingen gevonden voor de aanwezigheid van vondsten of bodemlagen die te maken zouden kunnen hebben met het borgterrein. Het plangebied is ook gesitueerd buiten de grachten van het borgterrein archeologische resten van het borgterrein werden dan ook niet verwacht. Op basis van de resultaten van het hier gerapporteerde onderzoek is geconcludeerd dat de bodem aan de oostkant van het plangebied grotendeels verstoord is tot in het dekzand. Ook zijn hier geen archeologische indicatoren aangetroffen die zouden kunnen duiden op een vindplaats. Vervolgonderzoek is hier dan ook niet nodig. Aan de westkant van het plangebied is de bodem verstoord tot in het dekzand of keileem ter hoogte van boring 4 en 5 hier wordt eveneens geen vindplaats verwacht. Aanwijzing voor resten van het borgterrein zijn in het westelijk deel van het plangebied niet waargenomen. Deze zullen bij uitvoering van de plannen dan ook niet verstoord raken. Alleen in boring 2 zijn vondsten aangetroffen die mogelijk duiden op de aanwezigheid van een vindplaats. Naar verwachting zal als gevolg van de geplande werkzaamheden geen verstoring van de archeologische waarden optreden, aangezien de bodemingrepen niet dieper gaan dan maximaal 40 cm. De vondsten zijn aangetroffen op 50 – 60 cm -mv. Geadviseerd wordt om de bodemingrepen niet dieper te laten reiken dan 30 cm -mv. Een bufferzone van circa 20 cm zorgt ervoor dat de potentiële vindplaats niet verstoord zal raken. Indien de ingrepen dieper reiken dan 50 cm dan is vervolgonderzoek nodig.&lt;/p&gt;