DOI: 10.17026/dans-23y-9rgk
title: Toornwerd, Toornwerderweg 1, gemeente Loppersum.

description: &lt;p&gt;Gelegen aan de wierde van Toornwerd, waarop de borg Ewsum gelegen was. In de omgeving sporen uit de IJzertijd, Romeinse tijd en Middeleeuwen bekend. Toornwerd is bekend in geschreven bronnen vanaf de 10e eeuw. In het plangebied is voor de 20ste eeuw geen bebouwing bekend. Op basis van het bureauonderzoek kan worden geconcludeerd dat in het plangebied een middelhoge tot hoge verwachting op archeologische resten uit de periode IJzertijd – Middeleeuwen. Het plangebied is gelegen tussen de wierde Toornwerd, welke al vanaf de IJzertijd bewoond is, en een kwelderwal, waarop ook bewoning mogelijk was vanaf de IJzertijd, zoals blijkt uit onderzoek in de omgeving. Door de iets lagere ligging naast de kwelderwal was het plangebied mogelijk iets minder aantrekkelijk voor bewoning, maar door de ligging tussen de wierde kan er wel sprake zijn van een vlaknederzetting, en van sporen van erfinrichting in de vorm van sloten, greppels en hekwerken. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het noordelijke kustgebied is na het Neolithicum verdronken en werd pas in de IJzertijd weer geschikt voor bewoning. Sporen van voor de IJzertijd zullen zich of heel diep in de bodem op het pleistocene niveau bevinden, of reeds verspoeld zijn ten tijde van het verdrinken van het landschap. Het plangebied heeft zo tussen 5500 en 1500 v. Chr. in een getijdegebied gelegen, waardoor mogelijk veel erosie opgetreden is. De verwachting op resten uit deze periode is dan ook laag. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf de IJzertijd vindt kolonisatie van het kweldergebied plaats. In eerste instantie komen vlaknederzettingen voor, maar al snel worden woonheuvels opgeworpen om droge voeten te houden in het geval van hoog water. In de wierde van Toornwerd is aardewerk aangetroffen uit de laatste eeuwen van voor de start van onze jaartelling. Ook zijn er lagen aangetroffen die vanuit de 9e eeuw stammen. Een groot deel van de wierde is rond 1900 afgegraven, waardoor een groot deel van de archeologie op dat deel van de wierde vergraven is. Het plangebied is dit bespaard gebleven, doordat het plangebied buiten de wierde gelegen is. De verwachting op resten in de periode IJzertijd t/m Middeleeuwen middelhoog tot hoog. Resten kunnen bestaan uit ophooglagen, landinrichtingssporen zoals sloten en greppels, kuilen, putten, huizen, en vondstmateriaal zoals aardewerk, bouwmateriaal, hout, en bot.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied is pas in de 20ste eeuw bebouwd geraakt. De kans dat er bebouwingsresten uit de Nieuwe tijd aanwezig zijn is klein. Op historisch kaartmateriaal zijn in het plangebied geen ingravingen als sloten bekend, maar dit betekend natuurlijk niet dat deze niet aanwezig waren voordat de kaarten opgetekend zijn. Ophooglagen kunnen wel aanwezig zijn. De kans op resten uit de Nieuwe tijd is hierom laag tot middelhoog te noemen. Resten zullen dan bestaan uit ophooglagen, losse vondsten zoals aardewerk en bouwmateriaal, pijpenkopjes, en landinrichting zoals sloten en greppels en hekwerken.&lt;br&gt;Aangezien er momenteel nog niet bekend is welke optie (versterking, sloop en nieuwbouw op de bestaande locatie, of sloop en nieuwbouw op een andere locatie op de kavel) uitgevoerd gaat worden, wordt voor elke variant een advies gegeven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Wanneer de ingrepen niet groter zijn dan 200 m2 is vervolgonderzoek niet noodzakelijk. Indien er wel bodemingrepen plaats gaan vinden die de grenzen overschrijden, bijvoorbeeld bij sloop en herbouw op een andere locatie op de kavel, moet voorafgaan aan de bodemingrepen een verkennend booronderzoek worden uitgevoerd.&lt;/p&gt;