DOI: 10.17026/dans-z3v-vkra
title: Plangebied De Kelder te Diffelen, gemeente Hardenberg
title: Archeologisch Bureauonderzoek

description: &lt;p&gt;Econsultancy heeft in opdracht van Eelerwoude een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied De Kelder te Diffelen in de gemeente Hardenberg (zie figuren 1 en 2). In het plangebied zal natuurontwikkeling gaan plaatsvinden, ten behoeve van onder andere natuurcompensatie. Het archeologisch onderzoek is noodzakelijk om te bepalen wat de verwachtingswaarde is voor de aanwezigheid van archeologische waarden binnen het plangebied en of deze door de voorgenomen bodemingrepen kunnen worden aangetast. Daarom is het binnen het kader van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg uit 2007 (WAMZ), voortvloeiend uit het Verdrag van Malta uit 1992, verplicht voorafgaand archeologisch onderzoek uit te voeren (zie bijlage 3).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de realisatie van een natuurcompensatieplan.&lt;br&gt;Doel van het bureauonderzoek is het verwerven van informatie, aan de hand van bestaande bronnen, over bekende en verwachte archeologische waarden, om daarmee een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied op te stellen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit de verzamelde aardwetenschappelijke gegevens blijkt dat het gehele plangebied binnen het rivierdal van de Overijsselse Vecht ligt. Binnen dit dal heeft het riviersysteem waarschijnlijk tijdens het gehele Holoceen actief gemeanderd, tot het moment van kanalisatie en afsnijden van de meanders door menselijk ingrijpen aan het einde van de 19e eeuw. Door de lagere ligging binnen het rivierdal zal het plangebied nooit een geschikte bewoningslocatie zijn geweest. Hiervoor waren juist de aangrenzende en hoger gelegen dekzandruggen geschikt. Dit blijkt ook uit de diverse waarnemingen van archeologische vondsten die gedaan zijn op de dekzandruggen ter plaatse en rondom Diffelen (essencomplex van Diffelen). In het geval dat op de hogere gronden bewoning plaatsvond, konden op de naastgelegen en lager gelegen gronden vaak specialistische of rituele activiteiten worden ontplooid (beekdal-/rivierdalgerelateerde activiteiten). Hier konden archeologische resten achterblijven van (tijdelijke) nederzettingen, jacht- en visattributen, dumpzones, voorden, bruggen, wegen, winplaatsen van grondstoffen en depositieplaatsen (zogenaamde off-site resten). Tot op heden zijn dergelijke resten in de omgeving van het plangebied en binnen het rivierdal van de Overijsselse Vecht niet aangetroffen.&lt;br&gt;Dergelijke resten zullen zeer waarschijnlijk ook zijn opgeruimd door laterale migratie van het riviersysteem van de Overijsselse Vecht, gezien de rivieractiviteit. Een archeologische begeleiding uitgevoerd voor de in 2005 ingerichte meander Uilenkamp, direct ten noorden van het plangebied, heeft ook geen archeologische resten opgeleverd. Op basis van het geraadpleegde historisch kaartmateriaal was het plangebied aan het begin van de 19e eeuw hooguit in extensief gebruik (natuurlijke graasgronden voor vee) en na de kanalisatie van de Overijsselse Vecht voornamelijk als grasland en soms deels als akkerland. Bouwwerkzaamheden hebben in het plangebied in deze perioden niet plaatsgevonden. Ook in de direct aangrenzende terreindelen heeft geen (historische) bebouwing gestaan.&lt;br&gt;Tevens heeft het geraadpleegde historisch kaartmateriaal geen aanwijzingen opgeleverd die erop duiden dat in of in de directe nabijheid van het plangebied een voorde (oversteek voor vee) of een brug heeft gelegen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van bovenstaande uitgangspunten geldt er voor het plangebied geen archeologische verwachting voor in situ liggende resten uit de perioden Laat-Paleolithicum t/m Middeleeuwen. Voor de periode Nieuwe tijd is de verwachting laag, gezien de historische ontwikkeling. Tevens zullen bodemverstorende ingrepen alleen gaan plaatsvinden daar waar de poel en de natuurvriendelijke oever zullen worden gerealiseerd, in respectievelijk het centraal-oostelijke uiterst noordelijke deel van het plangebied. Langs de westelijke randzone, nabij de overgang naar de hoger gelegen dekzandruggen (waarvoor juist wel een hoge verwachting geldt op het voorkomen van archeologische resten), zullen geen bodemingrepen gaan plaatsvinden. Eventueel aanwezige archeologische resten worden verwacht aan de top en in het pakket rivierdal-/beekdalafzettingen (het pakket zandige en kleiige 'roodoornige' Vechtdalgronden).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch bureauonderzoek blijkt dat het plangebied niet een landschappelijke ligging heeft gehad dat aantrekkelijk was voor bewoning. Het plangebied ligt namelijk geheel binnen het rivierdal van de Overijsselse Vecht. Binnen dit dal heeft het riviersysteem waarschijnlijk tijdens het gehele Holoceen actief gemeanderd, tot het moment van kanalisatie en afsnijden van de meanders door menselijk ingrijpen aan het einde van de 19e eeuw. Eventueel aanwezige archeologische resten uit de perioden Laat-Paleolithicum t/m Middeleeuwen zullen zeer waarschijnlijk zijn opgeruimd door laterale migratie van het riviersysteem van de Overijsselse Vecht. Voor het gehele plangebied geldt dan ook geen archeologische verwachting meer voor in situ liggende resten uit de perioden Laat-Paleolithicum t/m Middeleeuwen. Voor de periode Nieuwe tijd is de archeologische verwachting laag, gezien de historische gebruik van het plangebied op basis van het geraadpleegde historisch kaartmateriaal. Daarbij zullen bodemverstorende ingrepen alleen gaan plaatsvinden daar waar de poel en de natuurvriendelijke oever zullen worden gerealiseerd, in respectievelijk het centraal-oostelijke uiterst noordelijke deel van het plangebied. Langs de westelijke randzone, nabij de overgang naar de hoger gelegen dekzandruggen (waarvoor juist wel een hoge verwachting geldt op het voorkomen van archeologische resten) zijn geen bodemverstorende ingrepen gepland, volgens het inrichtingsplan (zie bijlage 4).&lt;br&gt;Daarom adviseert Econsultancy om voor het plangebied geen aanvullend onderzoek te laten uitvoeren en is er wat betreft de archeologie dan ook geen belemmering om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter nooit volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Hierdoor blijft de archeologische meldingsplicht echter bestaan. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dan dient dit onverwijld aan het bevoegd gezag, de gemeente Hardenberg, te worden gemeld.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Archeologisch Bureauonderzoek&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2015-03-19