DOI: 10.17026/ar/eltjq3
title: Bureauonderzoek Hoofdstraat te Mensingeweer (gem. Het Hogeland)
title: Antea Group Archeologie 2025/32

description: De aanleiding voor dit bureauonderzoek wordt gevormd door de geplande grondwerkzaamheden ten behoeve van het leggen van de laag- en middenspanningskabels aan de Hoofdstraat en omgeving te Mensingeweer (gemeente Het Hogeland) door Enexis Netbeheer B.V. De totale lengte van de geplande werkzaamheden bedraagt ca. 3.000 m, waarvan ca. 790 m uitgevoerd zal worden middels gestuurde boringen en de overige 2.210 in open ontgraving. De maximale ontgravingsdiepte wordt ca. 0,6 m -mv met een sleufbreedte van dezelfde afmeting. Het tracé bevindt zich deels in twee dubbelbestemmingen archeologie van bestemmingsplan ‘Buitengebied’ van de gemeente Het Hogeland. Daarnaast bevindt het zich in het verouderde bestemmingsplan ‘Kleine Kernen’ waarin geen archeologiebeleid is opgenomen. De regelgeving uit de bestemmingsplannen of omgevingsplannen is opgenomen in de nu vigerende Omgevingswet. Op de beleidskaart van de voormalige gemeente De Marne ligt het tracé centraal op een wierde met een kwelderwal met hoge verwachting in het oosten, en een getijdevlakte met lage verwachting in het westen. Verder ligt het plangebied in een van oorsprong middeleeuws dorp rondom de kerk en is om die reden geregistreerd als Archeologisch Monument (AMK-terrein). Het plangebied ligt op de flank van een kwelderwal die zich in de ijzertijd heeft gevormd. Tussen het laat-mesolithicum en de ijzertijd was de omgeving te nat voor bewoning door overstromingen vanuit het noorden en de uitbreiding van veengroei. Eventuele resten uit de voorgaande periode (paleoliticum-midden mesolithicum) liggen onder een metersdik kleipakket. Gezien de ligging van Mensingeweer op een kwelderwal is het mogelijk ontstaan als wierdedorp. De kerk staat op een verhoging, maar het uitgraven van het Mensingeweersterloopdiep in de 17e eeuw kan ervoor hebben gezorgd dat de contouren van een mogelijke originele wierde niet meer te zien zijn. De KLIC-melding en eerder uitgevoerd onderzoek tonen aan dat het tracé zich zo goed als volledig bevindt binnen bestaande kabel- en leidingsleuven. De bodemopbouw is hier vermoedelijk grotendeels verstoord. In de profielwanden kunnen mogelijk nog archeologische resten worden waargenomen. Resten uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd met betrekking tot het historische dorp kunnen verwacht worden. Buiten Mensingeweer zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen en is de bodem tot ca. 0,6 m -mv aantoonbaar verstoord. Het is nog niet duidelijk in hoeverre mogelijke wierdelagen verwacht kunnen worden binnen de dorpskern van Mensingeweer. Voorgaand onderzoek biedt hier nog geen goed beeld over. Daarom adviseert Antea Group om in de dorpskern van Mensingeweer een proefsleuvenonderzoek, variant archeologische begeleiding uit te voeren. De archeologische begeleiding kan extensief worden uitgevoerd door middel van een dagelijkse inspectie. Dit onderzoek moet de intactheid van de bodemopbouw binnen geplande ontgravingsdiepte vaststellen alsmede de mogelijke aanwezigheid van wierdelagen. Geadviseerd wordt om de rest van het plangebied vrij te geven.