DOI: 10.17026/dans-29y-rpbw
title: Aalten Bredevoort Herinrichting t Zand Proefsleufonderzoek
title: De Burcht van Bredevoort - Herinrichting t Zand (gemeente Aalten)

description: &lt;p&gt;Tijdens het proefsleuvenonderzoek in Bredevoort zijn resten aangetroffen van verschillende fasen van de Burcht van Bredevoort. Er is veel over de historie en de eigenaren bekend, maar helaas ontbreken bouwhistorische beschrijvingen en afbeeldingen. Het is niet bekend waneer de eerste burcht of versterking gebouwd werd, de oudste vermelding dateert uit 1188 en men kan ervan uitgaan dat er een voorganger bestaan moet hebben. Hoe deze eruit zag is niet bekend. Ook van de opeenvolgende fasen is niet bekend hoe deze eruit hebben gezien en waneer deze gebouwd zijn. De eerste afbeelding van de burcht is een plattegrond van Jacob van Deventer van vóór 1562. De burcht is in 1562 beschreven en getekend in opdracht van de nieuwe pandheer van de heerlijkheid Bredevoort, de heer van Anholt. Deze tekening laat een rechthoekig gebouw zien van ca. 42 x 36 meter. Het is niet ondenkbaar dat tijdens het proefsleuvenonderzoek twee delen van dit gebouw zijn aangetroffen: de zuidoosthoek van het gebouw en een deel van de westelijke muur. Tijdens eerdere archeologische waarnemingen is aan de noordkant, in het verlengde van de muur in put 2 ook een deel van een brede muur aangetroffen.&lt;br&gt;Tijdens het archeologisch onderzoek zijn twee delen van een gracht aangetroffen: aan de westzijde van put 1 en ten zuiden van de grote muur in put 2. Deze gracht staat niet op de tekening van Van Deventer en ook niet op de latere kaart van Blaeu. Op beide tekeningen bevindt zich de gracht buiten de ommuring.Mogelijk betreft het een gracht die rondom een eerdere fase van de burcht gelopen heeft en is dichtgegooid toen het rechthoekige gebouw werd gebouwd. De gracht lijkt, aan de hand van het erin aangetroffen aardewerk, in het midden van de 14e eeuw te zijn dichtgegooid.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de putten 2 en 8 werden delen muurwerk aangetroffen die, gezien de gelijkvormigheid, van één muur moeten zijn. De muur ligt parallel aan de zuidelijke muur van het grote gebouw en zou een deel van de eerste ommuring kunnen zijn. De muur ligt schuin weggezakt richting het noorden. Het is echter mogelijk dat deze muur met opzet schuin is gebouwd. Aan de noordzijde van de muur ligt een wal en aan de zuidzijde ligt de binnenste gracht. In het verlengde van deze muur werd in het verleden, ter hoogte van 't Zand 6, een deel van een ronde muur aangetroffen, die één van de hoektorens zou kunnen zijn. Ook aan de andere zijde lijkt een deel van een ronde muur te zijn aangetroffen (ter hoogte van 't Zand 21a).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De halfronde muur ten zuiden van het gebouw is duidelijk te zien op een schematische tekening uit 1597. Op deze tekening staat alleen de ommuring met de vier hoektorens. De halfronde muur stond op een wal tussen de twee grachten in en vormde de ingangspartij naar de burcht toe. Mogelijk bestond deze muur ook al in 1560 toen Van Deventer de stad afbeeldde. Op deze afbeelding is ter hoogte van de muur een dun rood streepje te zien dat mogelijk de muur voorstelde, maar deze lijkt niet halfrond te zijn.&lt;br&gt;Een datering voor het rechthoekige gebouw en de muur tussen de wal en de eerste gracht zou goed in de tweede helft van de 14e eeuw te plaatsen kunnen zijn.&lt;br&gt;De L-vormige muur in put 8 bestaat uit kleinere en hardere bakstenen dan het overige muurwerk en moet daarom van latere datum zijn. De muur past niet in de tekening uit 1597 en het lijkt daarom aannemelijk dat de muur na deze tijd is gebouwd. Rond 1606 gaat men de bestaande, maar vervallen en beschadigde, vestingwerken ingrijpend moderniseren onder leiding van de bekende vestingbouwkundige Adriaen Anthonisz van Alcmaer. De vesting wordt uitgelegd volgens de toen zeer moderne opvattingen over vestingbouw. Het is waarschijnlijk dat dit stuk muur uit deze periode stamt.&lt;/p&gt;