DOI: 10.14457/tu.the.2022.28
title: การประเมินผลโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ประยุกต์สู่ "โคก หนอง นา โมเดล"

description: การวิจัยในครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษากระบวนการดำเนินงานของโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” ในปี พ.ศ. 2564 และวิเคราะห์ระดับของความคิดเห็น รวมถึงการหาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยส่วนบุคคลกับความคิดเห็นเกี่ยวกับโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบฯ ตลอดจนศึกษาปัญหาอุปสรรคในการดำเนินงานและให้ข้อเสนอแนะต่อการดำเนินโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” รวมทั้งนำเสนอนโยบายในการสร้างความ มั่นคง มั่งคั่ง ยั่งยืน ต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การศึกษาวิจัยในครั้งนี้ใช้กรอบแนวคิดในรูปแบบซิปป์ (CIPP Model) ของ สตัฟเฟิลบีม (Stufflebeam) ประกอบด้วย 4 ด้าน คือ ความสอดคล้องทางด้านบริบทและสภาวะแวดล้อม ความพร้อมเกี่ยวกับปัจจัยเบื้องต้นในการดำเนินงาน ความเหมาะสมในการดำเนินงานและกระบวนการ ผลผลิตและผลกระทบในการดำเนินงาน เป็นวิธีวิจัยแบบผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณ และการวิจัยเชิงคุณภาพ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงมาตรฐาน โดยใช้สถิติ T-Test และ F-Test และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหาฯ สรุปผลและเปรียบเทียบกับเกณฑ์การประเมินกลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยผู้เข้าร่วมโครงการและผู้ที่เข้าร่วมการอบรมโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” อำเภอราชสาส์น จังหวัดฉะเชิงเทรา จำนวน 159 คน และสัมภาษณ์เชิงลึกโดยใช้วิธีการเลือกแบบเจาะจง จำนวน 6 คน รวมจำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 156 คน ผลการวิจัยเชิงปริมาณ พบว่าผลการดำเนินงานตามโครงการฯในภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง ( = 3.51, S.D. = 0.24) ด้านผลลัพธ์มีคะแนนเฉลี่ยสูงสุด ( = 3.51, S.D. = 0.28) รองลงมาคือ ด้านกระบวนการ ( = 3.48, S.D. = 0.28) ด้านผลลัพธ์ ( = 3.47, S.D. = 0.33) ด้านบริบท ( = 3.46, S.D. = 0.38) และด้านปัจจัยนำเข้ามีคะแนนเฉลี่ยต่ำสุด ( = 3.41, S.D. = 0.29) ตามลำดับผลการทดสอบสมมุติฐานระหว่างปัจจัยด้านประชากรศาสตร์กับความคิดเห็นที่มีผลต่อการดำเนินโครงการฯในภาพรวม พบว่า ปัจจัยประชากรศาสตร์ด้านเพศ สถานภาพ อายุ ระดับการศึกษา อาชีพ รายได้ต่อเดือน ระยะเวลาที่อาศัยอยู่ในอำเภอ และจำนวนที่ดินในอำเภอที่แตกต่างกันส่งผลต่อความคิดเห็นผลการดำเนินงานโครงการ ไม่ต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ในขณะที่ปัจจัยด้านประชากรศาสตร์กับความคิดเห็นเกี่ยวกับที่ดินในอำเภอและประสบการณ์ในการประกอบอาชีพส่งผลต่อความคิดเห็นผลการดำเนินโครงการ แตกต่างกัน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05ผลการวิจัยเชิงคุณภาพ ด้านบริบท พบว่าโครงการพัฒนาพื้นที่ต้นแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตตามหลักทฤษฎีใหม่ ประยุกต์สู่ “โคก หนอง นา โมเดล” มีความสอดคล้องกับนโยบายรัฐบาลและแผนยุทธศาสตร์ชาติ 20 ปี เป็นต้นแบบของการยกระดับคุณภาพชีวิตโดยให้หน่วยราชการ ภาคีเครือข่ายร่วมกันขับเคลื่อนศาสตร์พระราชาซึ่งเป็นนโยบายสำคัญของรัฐบาลในการปฏิรูปประเทศและพัฒนาเกษตรกรรมที่ยั่งยืน ด้านปัจจัยนำเข้าบุคลากรที่เกี่ยวข้องมีความรับผิดชอบ แบ่งงานกันทำ และมีความรู้ที่จะมาแนะนำโครงการ สภาพพื้นที่ส่วนใหญ่มีความเหมาะสมกับการดำเนินการตามโครงการฯ ด้านกระบวนการมีการวางแผนมีการประชุมชี้แจงโครงการและเปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมและแสดงความคิดเห็น มีการสื่อสารประชาสัมพันธ์โครงการที่หลากหลายทั้งการประชุมชี้แจง ฝึกอบรบให้ความรู้และขอความร่วมมือจากหน่วยงานต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องตลอดจนการติดตามให้คำแนะนำทำให้โครงการฯประสบความสำเร็จมากขึ้น ด้านผลผลิตโครงการฯ นี้ มีความเหมาะสมกับพื้นที่ไม่เกิน 3 ไร่ ไม่เหมาะสมกับพื้นที่ขนาดใหญ่จะทำให้ดูและไม่ทั่วถึง สำหรับด้านผลลัพธ์ในการดำเนินงานตามโครงการฯ ส่งผลให้เกิดความรักความผูกพันต่อพื้นที่ ซึ่งแสดงออกในลักษณะของการแบ่งปันผลผลิต ก่อให้เกิดความสามัคคีโดยนำวัฒนธรรมดั้งเดิม คือ “การเอามื้อสามัคคี” มาใช้ในการหยิบยืมแรงงานช่วยเหลือเกื้อกูลเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่กัน และมีข้อเสนอแนะเชิงนโยบาย ควรกำหนดให้โครงการฯ เป็นวาระแห่งชาติ และให้แต่ละตำบลดำเนินการโครงการในลักษณะ “หนึ่งตำบล หนึ่ง โคก หนอง นา”