DOI: 10.14457/tu.the.2016.862
title: ความรับผิดของสมาคมจัดชั้นเรือ

description: บทคัดย่อสมาคมจัดชั้นเรือ ( classification society) เป็นองค์กรทางด้านเทคนิคประเภทหนึ่งที่ประกอบไปด้วยบุคคลที่มีความรู้ความเชี่ยวชาญในเรื่องความปลอดภัยของเรือในด้านต่าง ๆ มารวมตัวกัน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้บริการตรวจและให้คำแนะนำแก่เจ้าของเรือในการซ่อมแซม ดูแล และบำรุงรักษาเพื่อทำให้เรือที่ใช้สำหรับเดินทะเลอยู่ในสภาพที่ปลอดภัยและเหมาะสมสำหรับใช้งาน โดยในการให้บริการของแต่ละสมาคมจะเป็นไปข้อตกลงที่กำหนดไว้ในสัญญาและมาตรฐานความปลอดภัยของเรือในด้านต่าง ๆ ที่ได้กำหนดไว้ในกฎข้อบังคับของสมาคม (classification rule) ที่แต่ละสมาคมเป็นผู้กำหนดขึ้นตามความรู้ความเชี่ยวชาญของบุคคลากรที่ปฏิบัติหน้าที่อยู่ในแต่ละสมาคม และการให้บริการดังกล่าวจะกระทำโดยเจ้าหน้าที่ตรวจเรือของสมาคม (classification surveyors) ที่ได้รับมอบหมายจากสมาคม ด้วยเหตุนี้เรือลำใดต่อขึ้นหรือได้รับการตรวจตามกฎข้อบังคับของสมาคมใดก็จะได้รับใบสำคัญรับรองการตรวจเรือ (classification certificate) จากสมาคมนั้น นอกจากนี้สมาคมจัดชั้นเรือยังเข้าไปมีบทบาทสำคัญในด้านการประกันภัยทางทะเล โดยทำหน้าที่เป็นคนกลางในการตรวจสภาพเรือเพื่อกำหนดเบี้ยประกันภัยและลดปัญหาความขัดแย้งระหว่างบริษัทประกันภัยกับเจ้าของเรือ และเป็นที่ปรึกษาและรับรองทางด้านเทคนิคให้กับบริษัทที่ผลิตอุปกรณ์ในด้านต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมพาณิชยนาวี (Maritime Industry) รวมไปถึงเป็นองค์กรที่ได้รับการยอมรับว่าเป็นองค์กรที่มีคุณสมบัติในการทำหน้าที่ตรวจเรือตามกฎหมายในทางระหว่างประเทศแทนรัฐที่เรือชักธงอีกด้วยอย่างไรก็ตาม ถึงแม้ว่าจะไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายที่กำหนดถึงความรับผิดของสมาคมจัดชั้นเรือในกรณีที่ก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นจากการให้บริการของสมาคมไว้โดยเฉพาะประกอบกับในปัจจุบันการฟ้องร้องให้สมาคมจัดชั้นเรือรับผิดในความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการกระทำของสมาคมยังมีไม่มากนัก ทำให้ในทางปฏิบัติทำให้ผู้ที่เกี่ยวข้องเข้าใจว่าสมาคมจัดชั้นเรือไม่ต้องรับผิดแต่เมื่อพิจารณาลักษณะการให้บริการของสมาคมจัดชั้นเรือก็จะพบได้ว่าถึงแม้ในการให้บริการของสมาคมจัดชั้นเรือจะเป็นไปตามกฎข้อบังคับของสมาคมที่เข้มงวด แต่ในทางปฏิบัติการตรวจเรือก็ยังมีขีดจำกัดความสามารถในการตรวจเรือทางเทคนิคอยู่หลายประการ ยกตัวอย่างเช่นในกรณีที่เรือมีขนาดใหญ่นั้น การให้บริการขนส่งสินค้าในทางระหว่างประเทศ ผู้ประกอบธุรกิจไม่สามารถให้เรือหยุดทำการขนส่งเป็นระยะเวลาที่ยาวนานได้ ด้วยเหตุนี้การตรวจเรือประเภทดังกล่าวเจ้าหน้าที่ตรวจเรือของสมาคมจึงมีความจำเป็นที่จะต้องเลือกตรวจเพียงบางส่วนที่คิดว่าอาจจะเกิดความชำรุดได้หรือส่วนที่เจ้าของเรือแจ้งให้ทราบว่าอาจมีความผิดปกติเกิดขึ้นแก่เรือเท่านั้น โดยในการเลือกตรวจส่วนใดของเรือบ้างนอกจากจะขึ้นอยู่กับกฎข้อบังคับของสมาคมที่กำหนดไว้แล้วในการตรวจเรือยังต้องอาศัยความรู้ความเชี่ยวชาญและประสบการณ์ในการทำงานของเจ้าหน้าที่ตรวจเรือแต่ละคนอีกด้วย ส่งผลให้ถ้าหากว่าเจ้าหน้าที่ตรวจเรือใช้ดุลยพินิจในการเลือกตรวจหรือให้คำแนะนำผิดพลาดก็อาจทำให้เรือเกิดอุบัติเหตุหรือก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นได้ นอกจากนี้ถึงแม้ว่าเจ้าของเรือหรือนายเรือจะเป็นผู้ที่รู้เรื่องต่างๆเกี่ยวกับเรือของตนมากที่สุด แต่ในวิสัยของเจ้าของเรือทั่วไปย่อมไม่อาจรู้ได้ว่าอุปกรณ์ที่ติดตั้งเรือในแต่ละส่วนนั้นในด้านเทคนิคนั้นมีความพร้อมต่อการใช้งานมากน้อยเพียงใดจึงต้องอาศัยความรู้ความเชี่ยวชาญจากบุคคลากรที่ปฏิบัติหน้าที่อยู่ในสมาคมจัดชั้นเรือโดยเฉพาะ ดังนั้นเมื่อการกระทำของสมาคมจัดชั้นเรือมีส่วนทำให้เกิดความเสียหายขึ้นสมาคมจัดชั้นเรือจึงต้องรับผิดในการกระทำของตนสำหรับความรับผิดของสมาคมจัดชั้นเรือต่อคู่สัญญานั้น สมาคมจัดชั้นเรือสามารถรับผิดต่อคู่สัญญาได้ถ้าหากปรากฎข้อเท็จจริงว่าสมาคมจัดชั้นเรือทำผิดข้อตกลงในสัญญาอันถือว่าทำผิดสัญญา กล่าวคือสมาคมจัดชั้นเรือไม่ได้ตรวจเรือให้เป็นไปตามที่กฎข้อบังคับของสมาคมกำหนดไว้ หรือเมื่อพบว่าเรือไม่ได้มีมาตรฐานความปลอดภัยเป็นไปตามที่กฎข้อบังคับของสมาคมกำหนดไว้หรือพบว่าเรือเกิดความผิดปกติหรือชำรุดบกพร่องแล้วไม่แจ้งให้เจ้าของเรือทราบเพื่อซ่อมแซม แก้ไขหรือบำรุงรักษาเรือให้อยู่ในสภาพที่ปลอดภัยก่อนนำไปใช้ประโยชน์ แต่กลับออกใบสำคัญรับรองการตรวจเรือหรืออนุญาตให้เจ้าของเรือนำเรือไปใช้งานจนก่อให้เกิดความเสียหายขึ้น สมาคมจัดชั้นเรือก็ต้องรับผิดต่อคู่สัญญา เพราะถือว่าสมาคมจัดชั้นเรือปฏิบัติผิดหน้าที่ตามที่กำหนดไว้ในสัญญาที่กำหนดให้สมาคมจัดชั้นเรือมีหน้าที่ตรวจเรือให้มีมาตรฐานความปลอดภัยเป็นไปตามที่กฎข้อบังคับของสมาคมกำหนดไว้แล้วจึงค่อยออกใบสำคัญรับรองการตรวจเรือเพื่อให้เจ้าของเรือนำเรือไปใช้ประโยชน์ต่อไปนอกจากนี้ถึงแม้ว่าในทางปฏิบัติสมาคมจัดชั้นเรือจะได้กำหนดข้อตกลงยกเว้นหรือจำกัดความรับผิดของสมาคมจัดชั้นเรือไว้ในสัญญาจนทำให้คู่สัญญาไม่สามารถใช้สิทธิฟ้องให้สมาคมจัดชั้นเรือรับผิดได้ แต่ในการพิจารณาว่าข้อตกลงดังกล่าวจะมีผลบังคับใช้ตามกฎหมายได้มากน้อยเพียงใดก็ยังคงอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์ของกฎหมายว่าด้วยข้อสัญญาไม่เป็นธรรมที่ในแต่ละประเทศกำหนดไว้ และในกรณีที่บุคคลภายนอกเป็นผู้ที่ได้รับความเสียหายจากการกระทำของสมาคมจัดชั้นเรือถ้าหากปรากฎข้อเท็จจริงว่าความเสียหายดังกล่าวเกิดขึ้นจากการที่สมาคมจัดชั้นเรือฝ่าฝืนต่อหน้าที่ในการใช้ความระมัดระวัง (duty of care) ที่จะไม่ก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นแก่บุคคลอื่นตามหลักเกณฑ์ที่กำหนดในเรื่องความรับผิดทางละเมิดที่แต่ละประเทศกำหนดไว้ สมาคมจัดชั้นเรือก็ต้องรับผิดในทางละเมิดต่อบุคคลภายนอก ด้วยเหตุนี้ในกรณีเจ้าหน้าที่ตรวจเรือของสมาคมได้ให้คำแนะนำแก่เจ้าของเรือไปโดยปราศจากความระมัดระวังจนทำให้เรือลำดังกล่าวไปก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นแก่บุคคลอื่นหรือสมาคมจัดชั้นเรือได้ออกใบสำคัญรับรองการจัดชั้นเรือให้แก่เจ้าของเรือด้วยความประมาทเลินเล่อ โดยรู้อยู่แล้วว่าเจ้าของเรือจะนำไปแสดงให้บุคคลภายนอกดูเพื่อช่วยในการตัดสินเกี่ยวกับการเข้าสัญญาในเรื่องต่างๆที่เกี่ยวกับเรือจนเป็นเหตุให้บุคคลภายนอกได้รับความเสียหาย สมาคมจัดชั้นเรือในฐานะที่เป็นนายจ้างก็ต้องรับผิดร่วมกับเจ้าหน้าที่ตรวจเรือของสมาคมในผลแห่งละเมิดซึ่งลูกจ้างได้กระทำการไปในทางการที่จ้างนั้น นอกจากนี้ในกรณีที่สมาคมจัดชั้นเรือตรวจเรือตามกฎหมายแทนรัฐที่เรือชักธง เนื่องจากในแต่ละประเทศกำหนดหลักเกณฑ์และความคุ้มกันของรัฐในเรื่องดังกล่าวไว้ไม่เหมือนกัน ด้วยเหตุนี้ สมาคมจัดชั้นเรือจะต้องรับผิดในความเสียหายหรือไม่นั้นจึงต้องแยกพิจารณาไปตามหลักเกณฑ์ที่กฎหมายภายในของแต่ละประเทศกำหนดไว้ จากที่กล่าวมาแล้วในข้างต้นจึงสามารถสรุปได้ว่าถึงแม้ว่าจะไม่มีบทบัญญัติของกฎหมายที่กำหนดถึงความรับผิดของสมาคมจัดชั้นเรือในกรณีที่ก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นจากการให้บริการของสมาคมไว้โดยเฉพาะ แต่กฎหมายภายในของแต่ละประเทศก็ได้มีกฎหมายที่บัญญัติรองรับถึงกรณีที่กำหนดให้สมาคมจัดชั้นเรือต้องรับผิดไว้อยู่แล้ว ด้วยเหตุนี้เมื่อสมาคมจัดชั้นเรือได้ก่อให้เกิดความเสียหายขึ้นจากการให้บริการของตนสมาคมจัดชั้นเรือจึงต้องรับผิดตามกฎหมายไม่ว่าความเสียหายที่เกิดขึ้นนั้นจะมาจากการปฎิบัติผิดหน้าที่ตามสัญญาหรือในทางละเมิด และเนื่องมาจากไม่มีกฎหมายบัญญัติให้สมาคมจัดชั้นเรือสามารถจำกัดความรับผิดได้เหมือนอย่างเช่นเจ้าของเรือที่สามารถจำกัดความรับผิดของตนได้ในบางกรณี ด้วยเหตุนี้ถ้าหากเกิดความเสียหายขึ้นจากการกระทำของสมาคมจัดชั้นเรือ สมาคมจัดชั้นเรือจึงต้องรับผิดในความเสียหายที่เกิดขึ้นอย่างไม่จำกัด เว้นแต่เป็นกรณีที่ได้มีการข้อตกลงไว้ในสัญญาให้สามารถจำกัดความรับผิดในกรณีดังกล่าวได้และข้อตกลงดังกล่าวไม่ขัดต่อกฎหมายว่าด้วยสัญญาไม่เป็นธรรมที่ในแต่ละประเทศกำหนดไว้