DOI: 10.17026/dans-xad-ztze
title: A.G.J. Hullegie en D.A. Gerrets (red.) ‘Lood om oud ijzer’ Ambachtelijke productie te Sneek-De Hemmen III, vindplaats 6, gemeente. Súdwest-Fryslân Rapport 236

description: &lt;p&gt;In opdracht van de gemeente Súdwest-Fryslân heeft Salisbury Archeologie b.v. een inventariserend veldonderzoek (proefsleuvenonderzoek; IVO-P) uitgevoerd in het plangebied de Hemmen III te Sneek. In het veld is middels een selectiebesluit van de gemeente direct doorgestart naar een definitieve opgraving (DO).Het plangebied bevindt zich in een weiland ten westen van de ringweg van Sneek (zie afb. 1) en heeft een totaal oppervlak van ca. 3500 m2. Het onderzoek is uitgevoerd ten behoeve van de geplande ontwikkeling van het bedrijventerrein De Hemmen III aan de westzijde van de N7 te Sneek. In het kader van de ontwikkeling van dit terrein is door Grontmij een inventariserend booronderzoek uitgevoerd waarbij binnen het plangebied aanwijzingen zijn gevonden voor de aanwezigheid van een veenterp en/of vlaknederzetting uit de IJzertijd en/of Romeinse tijd. De vraagstelling voor het onderzoek betreft dan ook het vaststellen van de behoudenswaardigheid van de vindplaats, het in kaart brengen van de bodemopbouw en geogenese en het vaststellen in welke mate de vindplaats kan bijdragen aan bestaande kennis over de occupatie van het veenlandschap in de Late IJzertijd tot de Romeinse tijd.&lt;br&gt;De sporen en structuren die zijn aangetroffen gedurende de opgraving van de vindplaats De Hemmen III hebben voldoende informatie opgeleverd over het gebruik van de vindplaats. Duidelijk is geworden dat de vindplaats slechts korte tijd in gebruik is geweest. Het aardewerk aangetroffen op de vindplaats Sneek de Hemmen III laat zien dat de vindplaats zeer waarschijnlijk in de laatste helft van de 1e eeuw v. Chr. In gebruik genomen is en verlaten is in de tweede helft van de 1e eeuw na Chr. Deze relatief korte tijdsduur van een paar generaties gedurende past goed bij dit soort vindplaatsen langs de voormalige veenrand. Zo bleek op basis van aardewerk- en koolstofdatering dat de eerste bewoningsfase van vindplaats Sneek-Harinxmaland ongeveer 75 jaar (±25 jaar) heeft geduurd.1 Ook de vindplaatsen Sneek Stadsrondweg Oost en Arkum kenden een vergelijkbare korte bewoningsfase. In het geval van Sneek-Harinxmaland en Arkum is de locatie na een bewoningshiaat voor andere activiteiten werd gebruikt. Op basis van het aardewerk is een dergelijk hiaat in Sneek De Hemmen III niet aangetoond. Toch blijkt uit dendrochronologisch onderzoek naar één van de waterputten dat de vindplaats in de 7e eeuw nogmaals in gebruik is genomen. Twee fragmenten kogelpotaardewerk en een stuk kloostermop vormen verdere aanwijzingen voor activiteit gedurende deze periode.&lt;br&gt;Het vondstmateriaal, de genomen monsters en de stratigrafie hebben aanwijzingen opgeleverd over het gebruik van de locatie gedurende de diverse fases. Uit de profielen wordt duidelijk dat gedurende de eerste fase van gebruik van de vindplaats een plaggenophoging is opgeworpen. Of deze fase is voorafgegaan door een vlaknederzetting kan niet worden vastgesteld. De analyse van de verzamelde botanische monsters wijst op mogelijke akkerbouw gedurende deze fase. Het botmateriaal wijst op lokale slacht. Bovenop de plaggenophoging is een kleipodium opgeworpen. Dit pakket lijkt in één keer te zijn opgeworpen. Op het podium heeft zich vervolgens geleidelijk een vuile terplaag gevormd met veel as en (verbrand) vondstmateriaal. Dit pakket heeft zich over langere tijd gevormd zoals blijkt uit een brandvlek die in het profiel in het midden van het pakket is aangetroffen. Uit de analyse van het aardewerk blijkt dat het aangetroffen materiaal qua variatie niet afwijkt van vergelijkbare vindplaatsen. De verzamelde verbrande kleifragmenten bestaan uit stukjes vloer en vlechtwerkwand. Verdere aanwijzingen voor de aanwezigheid van een onderkomen in de vorm van paalgaten of paalconstructies zijn niet aangetroffen.&lt;br&gt;De vindplaats is gedurende deze fase in gebruik als ambachtelijke productielocatie voor aardewerk en metaal. Hiervoor is het gebied zoals vermeld erg geschikt gezien de ruime aanwezigheid van brandstof in de vorm van veen. Bijzonder is de relatief grote hoeveelheid loden knip- en smeltstukken. Lood vormt een zeer zeldzame grondstof gedurende deze fase. Na deze gebruiksfase is sprake van vernatting van het gebied waardoor de vindplaats niet langer in gebruik is. Pas in de 7e eeuw lijkt de vindplaats weer tijdelijk in gebruik te worden genomen. Welke vorm deze activiteit aan heeft genomen is op basis van de aangetroffen resten niet vast te stellen. De vindplaats wordt uiteindelijk door een pakket Middelzee-afzettingen afgedekt waarin de top een bouwvoor is gevormd.&lt;br&gt;Met betrekking tot de aanbevelingen/bevindingen uit onderhavig onderzoek dient contact opgenomen te worden met het bevoegd gezag, in dit geval de gemeente Súdwest-Fryslân. Buiten het opgegraven gebied bestaat binnen het plangebied de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden sporen en vondsten worden aangetroffen. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet 2016, dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de gemeente, provincie of de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Wanneer sprake is van werkzaamheden aan de waterleiding wordt aangeraden deze archeologisch te laten begeleiden.&lt;/p&gt;