DOI: 10.14457/tu.the.2018.1330
title: สิทธิในการใช้ชื่อของผู้เยาว์

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาปัญหาเรื่องสิทธิในการใช้ชื่อของผู้เยาว์ในเรื่องการเปลี่ยนชื่อ เนื่องจากตามกฎหมายไทย ไม่มีกฎหมายหรือระเบียบที่เกี่ยวข้องกำหนดไว้เป็นการเฉพาะว่า ผู้ที่จะดำเนินการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์ได้นั้นจะต้องมีอายุเท่าใด ดังนั้น ในทางปฏิบัติจึงเกิดปัญหาขึ้นเมื่อผู้เยาว์ต้องการเปลี่ยนชื่อของตนด้วยตนเอง โดยปัญหาจากการใช้และตีความกฎหมายมีข้อให้ต้องพิจารณาว่า การใช้และตีความกฎหมายดังกล่าวมีความเหมาะสมและสามารถให้ความคุ้มครองกับผู้เยาว์ได้เพียงพอแล้วหรือไม่ ซึ่งมีประเด็นปัญหาให้พิจารณาในสองประเด็นคือ ปัญหาเรื่องผู้ดำเนินการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์ และปัญหาเรื่องกระบวนการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์สำหรับปัญหาเรื่องผู้ดำเนินการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์นั้น ผู้เขียนเห็นว่ามีประเด็นที่ต้องพิจารณาประกอบคือ ความสามารถในการใช้สิทธิของผู้เยาว์ การเปลี่ยนชื่อถือเป็นนิติกรรมหรือไม่ และการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์ถือเป็นนิติกรรมที่ผู้เยาว์จะต้องทำเองเป็นการเฉพาะตัวหรือไม่ ซึ่งประเด็นปัญหาแรกนี้เป็นปัญหาในเรื่องการตีความบทกฎหมายที่ผู้เขียนเห็นว่า สิทธ์ในการใช้ชื่อของผู้เยาว์โดยการเปลี่ยนชื่อนั้นผู้เยาว์สามารถใช้สิทธิดังกล่าวได้ด้วยตนเองโดยหาจำต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมไม่ เพราะการตีความดังกล่าวจะเป็นการคุ้มครองที่เหมาะสมต่อสิทธิของผู้เยาว์มากที่สุด ทั้งนี้ เนื่องจากสิทธิในชื่อเป็นสิทธิที่มิได้มีความเกี่ยวข้องอย่างใดกับประโยชน์ในทางทรัพย์สินซึ่งสมควรจะต้องได้รับความคุ้มครองโดยต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมตามบทบัญญัติแห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 21 ก่อนแต่อย่างใด อีกทั้งสิทธิในชื่อโดยการเปลี่ยนชื่อยังเป็นสิทธิหรือเป็นอำนาจอันชอบธรรมในการจะกำหนดตนเองของบุคคล ซึ่งนับว่าเป็นสิทธิตามธรรมชาติที่มนุษย์ทุกคนพึงมีและใช้ อีกทั้งในการที่บุคคลใดจะกำหนดตนเองได้นั้นบุคคลนั้นจะต้องคิดและตัดสินใจด้วยตนเองจึงอาจกล่าวได้ว่าสิทธิในชื่อโดยการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์ นั้นเป็นสิทธิเฉพาะตัวของผู้เยาว์ตามหลักนิติกรรมที่ผู้เยาว์ต้องทำเองโดยเฉพาะตัวตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 23 และแม้ว่าจะไม่มีกฎหมายหรือระเบียบที่กำหนดไว้เป็นการเฉพาะว่าผู้เยาว์จะสามารถใช้สิทธิในชื่อโดยการเป็นผู้ยื่นคำขอเปลี่ยนชื่อของตนเองได้หรือไม่ แต่เมื่อสิทธิดังกล่าวหาได้เป็นการกระทบกระเทือนหรือเป็นอันตรายต่อความมั่นคงของรัฐ ความสงบเรียบร้อยหรือศีลธรรมอันดีของประชาชน หรือละเมิดต่อสิทธิหรือเสรีภาพของบุคคลอื่น ดังนั้น ผู้เยาว์จึงย่อมสามารถใช้สิทธิในชื่อโดยการเปลี่ยนชื่อของตนได้ ซึ่งการตีความเช่นนี้จะทำให้สิทธิของผู้เยาว์ได้รับความคุ้มครองอันเป็นไปตามเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญด้วยสำหรับปัญหาเรื่องกระบวนการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์นั้นมีปัญหาว่า กระบวนการที่กำหนดให้การเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์ต้องกระทำผ่านนายทะเบียนเช่นนี้ได้ให้ความคุ้มครองต่อสิทธิของผู้เยาว์ได้อย่างมีประสิทธิภาพหรือไม่ เนื่องจากหากตีความประเด็นปัญหาเรื่องผู้ดำเนินการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์ว่า การดำเนินการขอเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์นั้นไม่ใช่นิติกรรมที่ผู้เยาว์ต้องทำเองเฉพาะตัว กล่าวคือต้องได้รับความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรม กรณีเช่นนี้ก็อาจก่อให้เกิดปัญหาได้หากผู้เยาว์ไม่มีผู้แทนโดยชอบธรรมให้ความยินยอมเพราะก็จะทำให้ผู้เยาว์ไม่สามารถยื่นคำขอเปลี่ยนชื่อต่อนายทะเบียนได้เลย อันเป็นเรื่องที่สิทธิหรือประโยชน์ของผู้เยาว์ไม่ได้รับการคุ้มครอง หรือกรณีที่กระบวนการเปลี่ยนชื่อนั้นกำหนดให้การเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์จะต้องมีผู้แทนโดยชอบธรรมลงนามแสดงเจตนาแทน รวมทั้งจะต้องให้ความยินยอมด้วย โดยที่ไม่มีการกำหนดเงื่อนไขให้ต้องพิจารณาถึงประโยชน์ของผู้เยาว์เลยนั้น สิ่งนี้อาจแสดงให้เห็นว่ากระบวนดังกล่าวมิได้มุ่งให้ความคุ้มครองต่อสิทธิหรือประโยชน์ของผู้เยาว์เป็นสำคัญ ทั้งๆ ที่สิทธิในชื่อนั้นก็เป็นสิทธิในชื่อของผู้เยาว์เอง ดังนั้น แม้จะตีความว่าการดำเนินการขอเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์มิใช่นิติกรรมที่ผู้เยาว์ต้องทำเองเฉพาะตัว กระบวนการเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์ก็ควรมีการแก้ไขโดยการกำหนดให้การขอเปลี่ยนชื่อของผู้เยาว์จะต้องกระทำผ่านกระบวนการทางศาลเพื่อให้ศาลพิจารณาไต่สวนมีคำสั่งโดยอยู่บนหลักประโยชน์สูงสุดของเด็ก ทั้งนี้ก็เพื่อให้สิทธิหรือประโยชน์ของผู้เยาว์ได้รับความคุ้มครองอย่างมีประสิทธิภาพมากที่สุด