DOI: 10.17026/dans-x3w-9jk6
title: Archeologisch onderzoek Saffierstraat en Barnsteenstraat, Alphen aan den Rijn, gemeente Alphen aan den Rijn

description: &lt;p&gt;In opdracht van de gemeente Alphen aan den Rijn heeft Sweco Nederland B.V. een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Saffierstraat en Barnsteenstraat in Alphen aan den Rijn. De aanleiding van het onderzoek is de reconstructie van deze straten. De exacte werkzaamheden zijn nog onduidelijk. Zo worden er bomen geplaatst en nieuwe riolering naast de bestaande riolering gelegd. Exact waar en hoe lang het tracé is, is echter nog onbekend. Er wordt nu uitgegaan van de aanleg van riolering in de Saffierstraat en Barnsteenstraat op een diepte van 3,8 m -mv.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De gemeente Alphen aan den Rijn heeft in 2013 een archeologiebeleid opgesteld. Deze is in 2017 geactualiseerd.&lt;br&gt;Volgens het bestemmingsplan Alphen Stad – geconsolideerd uit 2017 is er in het westelijk deel van het plangebied een dubbelbestemming archeologie 4a aanwezig. Dit houdt in dat bij een verstoring van meer dan 1000 m2 en dieper dan 50 cm onder het maaiveld, archeologisch onderzoek nodig is. In de oostelijke helft van het plangebied is een dubbelbestemming waarde archeologie 4 aanwezig. Hier is bij een verstoring van meer dan 1000 m2 en dieper dan 30 cm onder maaiveld onderzoek nodig.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Volgens de online te raadplegen archeologische verwachtingskaart van de gemeente Alphen aan den Rijn ligt het plangebied grotendeels in een zone met de dubbelbestemming 4a. In de uiterste noordoost hoek van het plangebied echter is een kleine zone aanwezig met een waarde archeologie 3. Hier is bij ingrepen van 100 m2 of meer en dieper dan 30 cm onder het maaiveld onderzoek nodig.&lt;br&gt;De bovenstaande vrijstellingsgrenzen worden door de voorgenomen ontwikkeling in het plangebied overschreden. (zie paragraaf 2.1.3, Bijlage 3). Conform het archeologiebeleid is archeologisch onderzoek nodig.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de tijdens het bureauonderzoek verzamelde gegevens is een gespecificeerd verwachtingsmodel opgesteld. Het plangebied ligt op de grens van het rivierengebied naar een laagveengebied. In het plangebied kunnen op meerdere niveaus archeologische waarden aanwezig zijn. In de top van de afzettingen van het laagpakket van Wormer, op ca. 6 m – NAP kunnen bewoningsresten aanwezig zijn uit het Mesolithicum en Neolithicum. Na een periode van zee activiteit raakte het plangebied bedekt met veen. In deze periode werd ook de Oude Rijn ten zuiden van het plangebied actief. De oeverwallen van de Oude Rijn zijn vanaf het Neolithicum bewoonbaar. In de IJzertijd werd ook de Aar actief ten oosten van het plangebied. Bovendien is tijdens de Romeinse tijd een crevasse van de Oude Rijn actief geweest in het noordoosten van het plangebied. Het plangebied is daarom in de IJzertijd en Romeinse tijd aantrekkelijk geweest voor bewoning. Op plaatsen waar oeverafzettingen van de Oude Rijn en de Aar aanwezig zijn kunnen archeologische waarden uit de IJzertijd en Romeinse tijd worden aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Na de Romeinse tijd raakte het gebied opnieuw begroeid met veen. In deze periode vond bewoning waarschijnlijk voornamelijk plaats op de hoger gelegen gebieden zoals de oevers van de Oude Rijn en de Kromme Aar. Het historisch kaartmateriaal geeft echter geen aanleiding voor bewoning in de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. Eventuele archeologische waarden uit deze periode zullen echter waarschijnlijk verstoord zijn aangezien deze zich waarschijnlijk aan de oppervlakte bevinden. De bouw van de woonwijk heeft waarschijnlijk de nodige verstoringen veroorzaakt&lt;br&gt;Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek adviseert Sweco Nederland daar waar grondroerende activiteiten dieper dan 50 cm -mv plaatsvinden, en daar waar een hoge verwachting geldt dieper dan 30 cm -mv een inventariserend booronderzoek uit te voeren. In het tracé waar de nieuwe riolering geplaatst wordt dient binnen het gebied met een hoge archeologische verwachting elke 25 m een boring geplaatst te worden. Binnen het gebied met een middelhoge verwachting wordt geadviseerd elke 40 meter een boring te plaatsen. Aangezien het exacte tracé en de verstoringen nog niet bekend zijn dient het aantal boringen op een later moment vastgesteld te worden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Booronderzoek&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De bovenste afzettingen maken deel uit van een verstoorde, recente bouwvoor. Daaronder lijkt in een aantal boringen sprake te zijn van een kleiig ophogingspakket uit de Nieuwe tijd tot op 95 cm diepte waarin in boring 10 een fragement roodbakkend aardewerk is aangetroffen uit de late Middeleeuwen/ Nieuwe tijd. Daaronder is sprake van kleiige en zandige rivierafzettingen die waarschijnlijk afkomstig zijn van de crevasse die door het plangebied liep. De afzettingen in de bodemopbouw zijn kenmerkend voor een wisselend afzettingsmilieu in een kweldergebied van getij-afzettingen van klei en zand.&lt;br&gt;Op ca. 145 tot 195 cm diepte is in boringen 10, 13, 14 en 15 die buiten het riooltracé zijn gezet, sprake van een laag beddingzand, gevolgd door een laagje humeus zand of klei waarin in boring 13 en 15 op 180 en 130 cm diepte handgevormd aardwerk is aangetroffen uit de IJzertijd/Romeinse tijd. Dit kan een oeverafzetting betreffen. Mogelijk is de top hiervan wel verspoeld geraakt door latere afzettingen. Op ca. 200 tot 250 cm diepte volgt een dik pakket veen, (Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen laagpakket, gevolgd door kleiige en zandige afzettingen van het Laagpakket van Wormer.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er zijn in de boringen vier fragmenten aardewerk aangetroffen. Het gaat om twee fragementen roodbakkend aardwerk uit de late Middeleeuwen/ Nieuwe tijd direct onder de bouwvoor in boring 10 op 90 cm diepte, en op een diepte van ca. 135 cm in boring 13.&lt;br&gt;Daarnaast zijn twee fragmenten handgevormd aardewerk aangetroffen uit de IJzertijd/ Romeinse tijd in boring 13 op een diepte van ca. 180 cm en in boring 15 op ca. 150 cm diepte in een mogelijke oeverafzetting van de crevasse.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De archeologische verwachting voor de boringen die geplaatst zijn in het riooltracé (1 t/m 8) kan worden bijgesteld naar laag. Er zijn grootschalige verstoringen aanwezig, die waarschijnlijk veroorzaakt zijn door het aanbrengen van het reeds aanwezige riool en kabels en leidingen. Pas op ca. 1,7 tot 2,9 meter onder maaiveld is sprake van een intacte bodem. Die bestaat voornamelijk uit veen die waarschijnlijk in de top is verstoord door de eerdere werkzaamheden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De archeologische verwachting voor de boringen die zijn geplaatst buiten het riooltracé (10 t/m 15) is middelhoog tot hoog. Indien hier in de toekomst bodemroerende activiteiten plaatsvinden dieper dan 130 cm wordt aanbevolen een karterend booronderzoek uit te voeren om de oeverafzettingen en eventuele archeologisch indicatoren nader te begrenzen.&lt;/p&gt;
description: Date Submitted: 2022-05-04