DOI: 10.17026/ar/rqa7cr
title: Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase door middel van boringen Schrames (naast nr. 7) te Helden (gemeente Peel en Maas)

description: In de periode april – mei 2025 is door Aeres Milieu een archeologisch bureau- en verkennend booronderzoek uitgevoerd aan de
Schrames te Helden (gemeente Peel en Maas).
De aanleiding voor het laten uitvoeren van dit bodemonderzoek betreft een Omgevingsplanactiviteit (OPA) ten behoeve van de
voorgenomen realisatie van woningen met tuin. Het huidige woonhuis (boerderij) Schrames 7-7a blijft behouden. Het bijgebouw
(loods) wordt gesloopt. De diepte van de toekomstige bodemverstoring is op dit moment onbekend, maar uitgaande van de
aanleg van bouwputten voor de voorgenomen nieuwbouw zal de bodem waarschijnlijk tot in het archeologische niveau worden
verstoord. Er wordt vooralsnog uitgegaan van een standaard funderingsdiepte zonder onderkeldering en met een
bodemverstoring van ten minste 0,8 - 1,0 meter beneden maaiveld.
De onderzoekslocatie ligt volgens de Archeologische Beleidskaart van de gemeente Peel en Maas (2015) deels in een zone
Categorie 4 (Hoge verwachting) en deels in een zone Categorie 5 (Middelhoge verwachting). Binnen het bestemmingsplan
‘Buitengebied Peel en Maas’ (vastgesteld 24-12-2014) gelden respectievelijk de dubbelbestemmingen Waarde – Archeologie 4
en Waarde – Archeologie 5. Voor de Categorie 4 geldt een onderzoeksplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan
250 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 40 centimeter onder maaiveld. Voor de Categorie 5 geldt een onderzoeksplicht bij
bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 2.500 m2 en een verstoringsdiepte vanaf 40 centimeter onder maaiveld. De
gemeente heeft middels deze kaart aangegeven dat er een archeologische onderzoeksplicht geldt.
Het plangebied ligt op veenkoloniale ontginningsvlakte. Op de AHN is te zien dat de omgeving van het plangebied op de
overgang van een lager gelegen veenkoloniale ontginningsvlakte naar de hogergelegen dekzandvlakte ligt. In de directe
omgeving van het plangebied zijn meerdere dalvormige laagten aanwezig. Om deze reden geldt er voor het plangebied een
middelhoge verwachting voor vindplaatsen uit het laat-paleolithicum tot en met het mesolithicum.
Vóór de vorming van het veen (vóór circa 2.000 voor Chr.) bestond het landschap uit een dekzandlandschap. Theoretisch gezien
kunnen er archeologische resten van vóór 2.000 voor Chr. (vroeg- en midden-neolithicum) aangetroffen worden. De top van het
dekzand, mogelijk sporenniveau, is zoals eerder vermeld waarschijnlijk verstoord als gevolg van het afsteken van het veen. Op
basis hiervan geldt er een middelhoge verwachting voor het neolithicum.
Circa 4.000 jaar geleden vond er op grote schaal veenvorming plaats als gevolg van de slechtere afwatering. De omgeving van
het plangebied bestond vanaf het laat-neolithicum - bronstijd tot aan de ontginning van het plangebied in de late middeleeuwen
uit een veenlandschap. Om deze redenen geldt een middelhoge archeologische verwachting voor nederzettingsresten uit de
periode bronstijd tot en met de vroege middeleeuwen.
Het plangebied ligt aan de Schrames. Uit bestudering van historische kaarten blijkt dat het plangebied direct ten noorden van
het buurtschap Stogger ligt en in gebruik als hooi- en weiland is. In het zuidwestelijk deel van het plangebied wordt in begin
20e eeuw het huidige woonhuis met meerdere bijgebouwen gerealiseerd. Op basis van deze gegevens geldt voor het plangebied
een lage verwachting voor de periode late middeleeuwen en nieuwe tijd.
Wat betreft de conservering en gaafheid van eventueel aanwezige archeologische resten kan het volgende gesteld worden:
Wegens de verwachte aanwezigheid van enkeerdgrond en daarmee een eerddek zijn archeologische resten beschermd tegen
latere invloeden. Bij hoge enkeerdgronden zijn de omstandigheden voor het aantreffen van organische resten minder goed: door
de lage grondwaterstand (GWT V en VI) kunnen organische resten vaak enkel in dieper, waterhoudende sporen zoals waterputten
bewaard blijven.
Op basis van het uitgevoerd verkennend veldonderzoek middels boringen kan worden gesteld dat de bodemopbouw binnen het
plangebied bestaat uit een AC-bodemprofiel. Op basis van de boringen blijkt dat het plangebied in een natte omgeving ligt en
daarmee niet aantrekkelijk was voor bewoning. Op basis van de landschappelijke ligging (natte omstandigheden) worden er
geen archeologische sporen meer verwacht in het plangebied. Om deze reden wordt de kans op het aantreffen van
archeologische resten laag geacht en zullen de voorgenomen graafwerkzaamheden geen bedreiging vormen voor het
archeologisch bodemarchief.
Voor het plangebied wordt om bovenstaande redenen geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht.
Selectiebesluit1
Het advies in het rapport is om geen vervolgonderzoek te verrichten en het plangebied vrij te geven. Dit aangezien het
plangebied oorspronkelijk te laaggelegen en nat was om aantrekkelijk te zijn voor bewoning en ander gebruik door de mens.
Bovendien is de bodem dermate verstoord door (sub)recente grondbewerking dat er sprake is van een AC-profiel. De resultaten
van het verkennende onderzoek laten zien dat het selectieadvies door de gemeente kan worden overgenomen als selectiebesluit.
Dit betekent dat het aspect archeologie verder geen rol meer speelt binnen de ontwikkeling.
Het uitgevoerde onderzoek is verricht conform de gestelde eisen en gebruikelijke methoden. Het onderzoek is gericht op het
inzichtelijk maken van de toestand van het bodemarchief. Hiermee kan de beschadiging, dan wel vernietiging, als gevolg van
de voorgenomen verstoring van een mogelijk aanwezig bodemarchief tot een minimum worden beperkt.