DOI: 10.17026/dans-zmg-2zym
title: Herinrichting Leukerbeek, fase II, gemeente Weert
title: Archeologisch onderzoek: archeologische begeleiding van de graafwerkzaamheden

description: &lt;p&gt;Inleiding RAAP Archeologisch Adviesbureau is op 10 april 2013 door Waterschap Peel en Maasvallei gecontacteerd met betrekking tot graafwerkzaamheden die een aanvang hadden genomen langs de Leukerbeek te Swartbroek. Het Waterschap was er namelijk door de gemeente Weert op gewezen dat de graafwerkzaamheden archeologisch begeleid dienden te worden. De inrichting bestond uit een bouwvoorverschraling, het graven van een nieuwe waterloop en het laten hermeanderen van de Leukerbeek op bepaalde stukken binnen het beektracé. Omdat er op dat moment geen Programma van Eisen (PvE) beschikbaar was voor de werkzaamheden, is in overleg met het Waterschap en de gemeente besloten dat RAAP de volgende dag reeds een inspectie van de werkzaamheden zou uitvoeren. Aanvullend is door RAAP een PvE opgesteld voor de rest van de geplande werkzaamheden, dat de week erop is goedgekeurd door het bevoegd gezag.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten Tijdens de archeologische begeleiding is duidelijk geworden dat het beekdal van de Leukerbeek oorspronkelijk een doorstromingsmoeras was, waarbij het overtollige grond- en regenwater zeer oppervlakkig over en door het veenkussen afstroomde. Van stromend water in een beekloop was hier aanvankelijk dan ook geen sprake. Vermoedelijk hangt het ontstaan van de Leukerbeek nauw samen met de stichting van de laat-middeleeuwse kampontginningen, zoals Swartbroek, in de directe omgeving van het beekdal. Om de iets drogere gronden tegen het beekdal enigszins geschikt te maken voor akkerbouw, werd de grondwaterspiegel naar beneden gebracht door de aanleg van een afvoerkanaal: de ‘Leukerbeek’. Wanneer precies de Leukerbeek is aangelegd, is niet bekend. Deze werkzaamheden hebben in ieder geval plaatsgevonden voor 1631. Dit is namelijk de oudst bekende vermelding van de watermolen van Swartbroek die van het stromende water van de Leukerbeek gebruik maakte.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De archeologische begeleiding heeft één vindplaats opgeleverd. Tijdens de archeologische inspectie van een nieuwe waterloop, die is gegraven ten zuiden van de Leukerbeek en ten noorden van de Ringstraat, kwamen twee vuurstenen artefacten aan het licht. Deze vondsten zijn aangetroffen in een ophogingspakket langs de rand van een vroegere, zandige opduiking in het beekdal. Deze zandkop is in het verleden geëgaliseerd waarbij de bovenste horizonten (E-, B- en zelfs een deel van de C-horizont) in de laagte zijn geduwd. Hierbij is ook het kampement uit de Steentijd verstoord. Daarnaast zijn in het plangebied, met name in de zone die extensief begeleid moest worden tussen de Roermondseweg en de A2 en in de zone ten westen van Swartbroek, veel verstoringen aangetroffen die het gevolg zijn van onder andere diepploegen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ondanks het feit dat er in de zone tegen de Roermondseweg de resten van de Swartbroeker watermolen werden verwacht, zijn hiervan tijdens de archeologische begeleiding geen resten aangetroffen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Aanbevelingen: planologisch advies voor de gemeente Weert Op basis van de resultaten van de archeologische begeleiding en de mate van bodemverstoring die in het overgrote deel van het plangebied is aangetroffen, worden hier geen archeologische vindplaatsen meer verwacht. Er wordt dan ook geen vervolgonderzoek aanbevolen voor het plangebied, dat op de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Weert van verdere onderzoeksverplichtingen kan worden ontheven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op de archeologische beleidsadvieskaart van de gemeente Weert is de ligging van de watermolen van Swartbroek verkeerd weergegeven. Op grond van historische kaarten moet de watermolen gezocht worden direct ten noordoosten van de Roermondseweg. Ondanks het feit dat in de genoemde zone de Swartbroekermolen werd verwacht, zijn hiervan tijdens de archeologische begeleiding geen resten aangetroffen. Dit betekent echter niet dat op deze locatie geen watermolen heeft gestaan. De graafwerkzaamheden ter plaatse waren zeer beperkt van omvang. Hierdoor is een aanzienlijk oppervlak van de voormalige watermolenbiotoop buiten beschouwing gebleven. Er wordt aanbevolen de foutieve locatie van de watermolen op de gemeentelijk archeologische beleidsadvieskaart te laten vervallen. Tevens wordt aanbevolen de gehele zone waarbinnen de watermolenbiotoop zich bevond, alsnog de status toe te kennen van een gebied met zeer hoge archeologische waarde (categorie bestemmingsplan 2, WR-AH). De plaatsbepaling van de watermolen is gebeurd aan de hand van de zeer nauwkeurige kadastrale minuut uit omstreeks 1830. De afbakening van het watermolenbiotoop heeft plaatsgevonden met behulp van de bodemkaart en geomorfologische kaart, zodat deze uitsluitend binnen het natte beekdal is gedefinieerd. De begrenzing van deze natte laagte komt exact overeen met de begrenzing van het beekdal op de gemeentelijke beleidsadvieskaart. Daarnaast is voor de afbakening van het watermolenbiotoop dezelfde bufferzone van 75 m gehanteerd zoals op de gemeentelijke beleidsadvieskaart. In principe bevindt zich nog een klein stuk van het biotoop onder de huidige Roermondseweg, maar gezien de grootschalige verstoring die hier heeft plaatsgevonden tijdens de heraanleg en inrichting van deze weg in de 20e eeuw is er voor gekozen om deze zone niet op te waarderen.&lt;/p&gt;
description: Date: 2013-05-14