DOI: 10.14457/tu.the.2020.170
title: ความยินยอมตามหลักกฎหมายอาญา: ศึกษาการให้ความยินยอมของเด็กในการเข้ารับการรักษาพยาบาลด้านสุขภาวะทางเพศ

description: วิทยานิพนธ์เล่มนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาความยินยอมของเด็กในการเข้ารับการรักษาพยาบาลด้านสุขภาวะทางเพศด้วยตนเอง ตามหลักความยินยอมของกฎหมายอาญา โดยทั่วไปการให้ความยินยอมในการเข้ารับการรักษาพยาบาลของผู้ป่วยเด็กเป็นสิทธิและหน้าที่ของบิดามารดาหรือผู้ปกครองในการให้ความยินยอมแทนเด็กในการเข้ารับการรักษาพยาบาลดังกล่าวในฐานะผู้แทนโดยชอบธรรม เพราะเด็กถือเป็นบุคคลที่ไม่มีความสามารถตามข้อสันนิษฐานของกฎหมายในการตัดสินใจกระทำการต่างๆ และการเข้ารับการรักษาพยาบาลเป็นการกระทำต่อเนื้อตัวร่างกายอันอาจส่งผลให้เกิดอันตรายต่อชีวิตและจิตใจได้ ซึ่งต้องอาศัยความยินยอมของผู้ป่วยโดยชอบด้วยกฎหมาย แพทย์จึงจะสามารถเริ่มการรักษาพยาบาลเพราะหากทำการรักษาพยาบาลโดยไม่ได้รับความยินยอมแพทย์อาจมีความรับผิดในทางกฎหมายอาญาได้ ดังนั้น ความสามารถในการให้ความยินยอมจึงเป็นเงื่อนไขสำคัญของการให้ความยินยอมในการเข้ารับการรักษาพยาบาล ในทางปฏิบัติแพทย์และเด็กจึงต้องได้รับความยินยอมของบิดามารดาหรือผู้ปกครองเท่านั้น โดยการให้ความยินยอมของเด็กในการเข้ารับการรักษาพยาบาลดังกล่าวได้ถูกนำปรับมาใช้กับการให้ความยินยอมของเด็กในการเข้ารับการรักษาพยาบาลในด้านสุขภาวะทางเพศด้วย จากการสำรวจข้อมูลและสถิติเกี่ยวกับปัญหาด้านสุขภาวะทางเพศของเด็กในสถานการณ์ปัจจุบัน เช่น การตั้งครรภ์ที่ไม่พร้อม โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ ความรุนแรงหรือการล่วงละเมิดทางเพศ พบว่ามีแนวโน้มที่จะขยายตัวและส่งผลเสียโดยตรงแก่สุขภาพทางเพศของเด็ก เมื่อเด็กมีความประสงค์ในการเข้ารับการรักษาพยาบาลในกรณีดังกล่าว การขอความยินยอมจากผู้แทนโดยชอบธรรมย่อมสร้างความลำบากใจให้แก่เด็กและแพทย์ เนื่องจากปัญหาเกี่ยวกับมุมมองในเรื่องของการรักษาพยาบาลด้านสุขภาวะทางเพศที่เกิดจากการที่เด็กมีเพศสัมพันธ์ก่อนวัยอันควร สำหรับในสังคมไทยยังไม่เปิดกว้างและเป็นเรื่องลับมาโดยตลอด ทำให้ในบางกรณีเด็กมักต้องการที่จะปกปิดข้อเท็จจริงเกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางเพศต่อบิดา มารดา ในขณะเดียวกันการได้รับความยินยอมโดยชอบด้วยกฎหมายก็เป็นเรื่องสำคัญในการประกอบวิชาชีพของแพทย์เพื่อป้องกันความขัดแย้งและถูกฟ้องร้องในทางคดีแพ่งหรือคดีอาญาหรือร้องเรียนทางจริยธรรมในภายหลัง ข้อจำกัดดังกล่าวอาจทำให้เด็กเกรงกลัวต่อการไปบอกกล่าวข้อเท็จจริงแก่ผู้แทนโดยชอบธรรม และเลือกใช้วิธีแก้ปัญหาเกี่ยวการกับรักษาพยาบาลที่ไม่ปลอดภัยและไม่เป็นไปตามาตรฐานวิชาชีพของแพทย์ซึ่งอาจทำให้เกิดอันตรายต่อชีวิตและร่างกาย หรือจิตใจและผลกระทบในทางสังคมของเด็กในระยะยาวได้ ทั้งนี้ ปัญหาที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน คือ ประเทศไทยยังไม่มีบทบัญญัติกฎหมายมาปรับใช้เกี่ยวกับการให้ความยินยอมของเด็กในการเข้ารับการรักษาพยาบาลในด้านสุขภาวะทางเพศได้โดยตรง ดังนั้นจึงอาจกล่าวได้ว่า กรณีเด็กที่มีปัญหาในด้านสุขภาวะทางเพศและประสงค์จะเข้ารับการรักษาพยาบาลด้วยตนเอง โดยปราศจากความยินยอมของผู้แทนโดยชอบธรรมในประเทศไทยจึงยังไม่มีความชัดเจนในแง่มุมของวิชานิติศาสตร์ ผู้เขียนจึงศึกษากฎหมายในประเทศสหราชอาณาจักร ประเทศสหรัฐอเมริกา ประเทศแอฟริกาใต้ และประเทศฝรั่งเศส พบว่าในต่างประเทศได้มีการบัญญัติกฎหมายรับรองสิทธิของเด็กในการให้ความยินยอมเกี่ยวกับการเข้ารับการรักษาพยาบาลในด้านสุขภาวะทางเพศด้วยตนเองโดยไม่ต้องได้รับความยินยอมจากบิดามารดา โดยกำหนดเกณฑ์อายุขั้นต่ำของเด็กและขอบเขตประเภทของการรักษาพยาบาลที่เด็กมีความสามารถในการให้ความยินยอมได้ไว้ค่อนข้างชัดเจน เพื่อคุ้มครองสิทธิในเนื้อตัวร่างกายและการมีสุขภาพทางเพศที่สมบูรณ์ปลอดภัยอันเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของเด็กในการเข้าถึงการรักษาพยาบาลตามหลักผลประโยชน์สูงสุด โดยนำหลักเกณฑ์และขอบเขตดังกล่าวตามกฎหมายในแต่ละประเทศมาวิเคราะห์เปรียบเทียบกับกฎหมายของประเทศไทยว่ามีข้อบกพร่องเพียงใดจึงสรุปได้ว่า การให้ความยินยอมของเด็กในการเข้ารับการรักษาพยาบาลในด้านสุขภาวะทางเพศด้วยตนเองสมควรรับรองสิทธิเด็กดังกล่าวเพื่อให้เด็กที่มีความสามารถมีสิทธิในการตัดสินใจเกี่ยวกับสุขภาพทางเพศของตนเองได้ ซึ่งการรับรองหลักเกณฑ์ควรอยู่ในรูปแบบของเกณฑ์อายุ โดยการกำหนดเกณฑ์อายุของผู้ป่วยเด็กนั้นต้องเป็นไปตามเกณฑ์อายุช่วงวัยของเด็กที่มีพัฒนาการด้านความคิดอย่างมีเหตุผลและสามารถเข้าใจข้อมูลคำอธิบายของแพทย์ รับผลความเสี่ยงเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลได้ นอกจากนั้นเกณฑ์อายุที่รับรองควรเป็นช่วงวัยที่กฎหมายได้อนุญาตให้เด็กสามารถยินยอมในการมีเพศสัมพันธ์ได้และไม่เป็นความผิดตามกฎหมายอาญาเป็นต้นไป กล่าวคืออายุ 15 ปีขึ้นไป เพราะช่วงอายุดังกล่าวเด็กสามารถมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องทางเพศได้และเพื่อให้เด็กมีสิทธิได้รับการคุ้มครองในการดูแลสุขภาพทางเพศด้วยตนเองควบคู่กันด้วย วิทยาพนธ์เล่มนี้จึงเสนอแนะแนวทางในการแก้ไขกฎหมายเพื่อบัญญัติรับรองหลักเกณฑ์อายุและขอบเขตการให้ความยินยอมของเด็กและเสนอแนะให้หน่วยงานที่มีความเชี่ยวชาญร่วมกำหนดหลักเกณฑ์และขอบเขตของประเภทการรักษาพยาบาลที่เหมาะสมแก่เด็กเพื่อให้เด็กที่มีความสามารถในการให้ความยินยอมในการเข้ารับการรรักษาพยาบาลในด้านนสุขภาวะทางเพศของตนเองโดยไม่ต้องรับความยินยอมจากบิดามารดาได้ในบางประการภายใต้หลักการคุ้มครองสิทธิเด็กตามหลักประโยชน์สูงสุดต่อไป