DOI: 10.17026/dans-259-9rk5
title: Archeologisch bureauonderzoek en gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek Tienwoningenweg 3 te Apeldoorn

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied een landschappelijke ligging heeft op een relatief hooggelegen en van west naar oost (flauw) hellende daluitspoelingswaaier. In de omgeving van het plangebied komen van zuidwest naar noordoost lopende dalvormige laagten voor, met daarin beekdalen zoals het beekdal van De Grift en de beek in het Orderveen. De van nature voldoende gedraineerde gronden van de daluitspoelingswaaier waren geschikte woongronden voor zowel Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum en Mesolithicum) als voor Landbouwers (vanaf het Neolithicum). Het plangebied heeft deel uitgemaakt van de Apeldoornsche Enk, een essencomplex dat direct ten wes-ten van de historische kern van Apeldoorn heeft gelegen. Hierdoor werd er binnen het plangebied een dik plaggendek verwacht die opgebracht is vanaf in ieder geval de tweede helft van de 18e eeuw en zeer waarschijnlijk al eerder. Het plangebied heeft een hoge verwachting voor het aantreffen van archeologische resten uit vrijwel alle archeologische perioden vanaf het Laat-Paleolithicum. Alleen voor de periode Nieuwe tijd is de verwachting laag, op basis van geraadpleegd historisch kaartmateriaal. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Eventueel aanwezige resten werden verwacht in het (dikke) plaggendek (Aa-horizont) en in de top van de daluitspoelingswaaierafzettingen (top van de afgedekte podzolbodem (holtpodzolbodem) of restant hiervan). Binnen het gebied van de Apeldoornse Enk zijn reeds een aantal archeologische onderzoeken uitgevoerd, regelmatig resulterend in het aantreffen van een archeologische vindplaats. Vrijwel direct grenzend aan het plangebied zijn restanten van een uitgestrekte nederzetting uit de Romeinse tijd (inheems Romeins) aangetroffen. De kans is groot (zo niet zeer groot) dat deze nederzetting ook doorloopt in onderhavig plangebied.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase direct gecombineerd met de karterende fase) blijkt dat op basis van waar boringen konden worden gezet, er sprake is van een intacte bodemopbouw. Deze bestaat onder de aanwezige verharding en cunet-/stabilisatiezand uit een minimaal 50 cm dik plaggendek, een grijsbruin gekleurde oude akkerlaag, en vervolgens hieronder het resterende deel van de van oorsprong gevormde holtpodzolgrond (bruine bosgrond). Deze bestaat uit een opeenvolging van een restant van de verbruinings-Bws2-horizont tussen gemiddeld 90 en 120 cm -mv, een overgangs-BC-horizont tussen gemiddeld 120 en 150 cm -mv en hieronder de C-horizont. Het archeologische vondst- en sporenniveau zal nog intact aanwezig zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het opgeboorde sediment bestaat voornamelijk uit slecht gesorteerd, zwak tot matig grindig, zwak tot matig siltig, matig grof tot zeer grof zand en betreffen daluitspoelingswaaierafzettingen (sneeuwsmeltwaterafzettingen). Binnen het plangebied is (goed gesorteerd) dekzand, als afdekkende laag boven de daluitspoelingswaaierafzettingen, niet waargenomen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de oude akkerlaag zijn archeologische resten aangetroffen in de vorm van fragmenten handgevormd en met afgerond zand gemagerd aardewerk, slakkenmateriaal en een glasdruppel. Deze aangetroffen archeologische resten zijn goede aanwijzingen dat de Romeinse nederzetting die vrijwel direct ten noordwesten van het plangebied tijdens een opgraving is opgegraven, ook binnen het plangebied zal doorlopen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat de aangetroffen archeologische indicatoren duiden op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats en dat het hier waarschijnlijk gaat om restanten van een Romeinse nederzetting die tijdens eerder uitgevoerd archeologisch onderzoek binnen een terrein vrijwel direct ten noordwesten van het plangebied is aangetroffen. De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt door het booronderzoek dan ook bevestigd, zowel voor wat betreft de landschappelijke ligging en bodemopbouw en de verwachte archeologische indicatoren. De archeologische laag bevindt zich direct onder het plaggendek, waarbij resten zich vooral in situ zullen bevinden tussen circa 75 en 150 cm -mv, in de oude akkerlaag en het resterende holtpodzolprofiel. Archeologische sporen zullen goed zichtbaar zijn tussen circa 120 en 180 cm -mv (BC-horizont en top C-horizont). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien er door de voorgenomen ingreep (nieuwbouw van een twee-onder-een-kapwoning) graafwerkzaamheden worden uitgevoerd tot in/op het gele zand (top van de C-horizont), dan zal binnen het plangebied de te verwachten archeologische vindplaats (deel van de Romeinse nederzetting) worden verstoord. Behoud in situ is alleen maar mogelijk als bodemingrepen niet dieper gaan dan circa 50 cm minus huidig maaiveld (circa 21,2 m +NAP). Er dient een dikte van circa 20 tot 30 cm van het plaggendek behouden te blijven als bufferzone en conserveringslaag van de onderliggende vondsten- en sporenlaag in de top van de sneeuwsmeltwaterafzettingen (hellingsafspoelingen).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om binnen het plangebied een vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Behoud van de archeologische vindplaats(en) zal niet mogelijk zijn bij een niet aangepaste uitvoering van de huidige plannen (graafwerkzaamheden tot in/op het gele zand (top van de C-horizont), ten behoeve van de aanleg van de fundering en nutsvoorzieningen. Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Dit proefsleuvenonderzoek dient uitgevoerd te worden na sloop van de bovengrondse delen van de bestaande bebouwing.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het proefsleuvenonderzoek (IVO-P) dient een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld, waarin beschreven staat op welke wijze het onderzoek uitgevoerd dient te worden. Dit PvE dient te worden beoordeeld door het bevoegd gezag (gemeente Apeldoorn).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien de initiatiefnemer de uitvoering van de huidige plannen aanpast, waardoor de geplande bode-mingrepen niet dieper gaan dan circa 50 cm minus huidig maaiveld (circa 21,2 m +NAP), dan is vervolgonderzoek niet noodzakelijk. De archeologische vindplaats zal dan in situ behouden blijven.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2014-12-12