DOI: 10.17026/ar/fhagua
title: Bureauonderzoek percelen AMR02-G-142 en 968 te Overberg, gemeente Utrechtse Heuvelrug (UT)

description: Laagland Archeologie heeft oktober en november een bureauonderzoek uitgevoerd aan de percelen AMR02-G-142 en 968 te Overberg. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de aanleg van twee zonneparken.
Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Op basis van het bureauonderzoek ligt deelgebied A in een zone met gordeldekzandwelvingen. Hierin is een laarpodzolbodem ontwikkeld. Op basis van historische kaarten is het plangebied grotendeels in gebruik geweest als bouwland. In het noordelijke deel bevond zich heide. Tevens waren enkele schapendriften aanwezig, waardoor kan worden vastgesteld dat de heidegebieden rondom het plangebied intensief werden begraasd door schapen. Vanwege de ligging van het plangebied op een gordeldekzandwelving had een gebied een relatief hogere ligging in het landschap en was daardoor redelijk geschikt voor bewoning. Deelgebied A lag vanaf ongeveer 1500 voor Chr. waarschijnlijk in de overgang van het dekzandgebied naar een veengebied, maar was mogelijk niet met veen bedekt door een hogere ligging. In recente tijden is een groot deel van het deelgebied afgegraven ten behoeve van zandwinning. Hierdoor kan ter plaatse van de recente afgravingen de archeologische verwachting worden bijgesteld naar laag. Voor de delen die niet afgegraven zijn geldt een middelhoge archeologische verwachting. Deelgebied B ligt in een vlakte van ten dele verspoelde dekzanden. Op basis van de paleogeografische kaart is het gebied omstreeks 3850 voor Chr. bedekt geraakt met veen. In het plangebied komen madeveengronden voor. Dit betekent dat het deelgebied aldoor te slecht ontwaterd was voor podzolvorming. Hierdoor was het deelgebied ongeschikt voor bewoning. Hierdoor geldt een lage archeologische verwachting voor het deelgebied. Een uitzondering hierop vormt het zuidelijke deel van deelgebied B. Hier bevindt zich een kleine, lage dekzandrug. Deze dekzandrug is vermoedelijk beter ontwaterd, maar mogelijk alsnog bedekt geweest met veen. De dekzandrug was tot die tijd echter redelijk geschikt voor bewoning. Hierdoor geldt een middelhoge archeologische verwachting voor Laat-Paleolithicum – Midden-Neolithicum. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek worden in delen van de plangebieden archeologische resten verwacht. De geplande bodemingrepen zullen deze resten zeer waarschijnlijk aantasten op deellocatie B. Op deellocatie A zal de voornaamste verstoring zijn, het aanbrengen nieuwe houtwal met diepwortelende soorten op het westelijk deel waar de archeologische verwachting laag is en het terrein is ontgraven. Aan de oostkant van deellocatie A met een middelhoge verwachting, komt er maar een klein deel van de zonneweide waarbij de ondergrenzen verder niet zullen worden overschreden. Verder wordt in het oostelijk deel wat beplanting aangebracht, waarbij de ondergrenzen eveneens niet zullen worden overschreden. We adviseren daarom vervolgonderzoek aan in de vorm van een verkennend booronderzoek op deellocatie B en adviseren deellocatie A verder vrij te stellen van archeologisch vervolgonderzoek. Op basis van het bureauonderzoek worden archeologische resten verwacht. Indien hier bodemverstorende werkzaamheden plaatsvinden, is archeologisch vervolgonderzoek van toepassing. Dit vervolgonderzoek kan plaats vinden in de vorm van een verkennend booronderzoek ter plaatse van de zone met een middelhoge verwachting op deellocatie B. Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Utrechtse Heuvelrug. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, de heer Peter Weterings