DOI: 10.14457/tu.the.2017.129
title: การประเมินวัฏจักรชีวิตของการบริการงานพิมพ์แบบออฟเซตและดิจิตอล: กรณีศึกษาโรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

description: ปัจจุบันผลกระทบสิ่งแวดล้อมเป็นประเด็นปัญหาที่ทั่วโลกให้ความสนใจ จึงเป็นแรงผลักดันให้มีการผลิตสินค้า และบริการที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม รวมถึงอุตสาหกรรมสิ่งพิมพ์ด้วย งานวิจัยนี้จึงมีจุดประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมของการบริการงานพิมพ์แบบออฟเซตและดิจิตอล กรณีศึกษาโรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ โดยใช้หลักการประเมินวัฏจักรชีวิต (Life Cycle Assessment) พิจารณาการได้มาซึ่งวัตถุดิบ และการผลิต ด้วยโปรแกรม SimaPro 7.3.3 พิจารณาในกลุ่มผลกระทบด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือภาวะโลกร้อน ภาวะความเป็นกรด การเพิ่มขึ้นของปริมาณสารอาหาร ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศ ประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมด้วยวิธีการประเมิน EDIP2003 V1.03 ของบริการสร้างสรรค์เนื้อหาสำหรับสื่อสิ่งพิมพ์จำนวน 1 ไฟล์ มีค่าผลกระทบด้านภาวะโลกร้อน 7.8593 kg CO2 eq. และภาวะความเป็นกรด 0.1477 m2 eq. เกิดผลกระทบจากการได้มาซึ่งพลังงานไฟฟ้า การเพิ่มขึ้นของปริมาณสารอาหาร 4.0003E-04 kg P eq. ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ในน้ำ 29.4272 m3 ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในน้ำเรื้อรัง 451.2660 m3 ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในน้ำเฉียบพลัน 116.3633 m3 ปัจจัยหลักของผลกระทบมาจากการได้มาซึ่งหมึกโทนเนอร์ ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ในดิน 0.2174 m3 และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในดินเรื้อรัง 2.8853 m3 ผลกระทบเกิดจากการได้มาซึ่งกระดาษ ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของบริการพิมพ์หนังสือ 1 เล่มแบบออฟเซตรูปแบบ 6a และดิจิตอล และรูปแบบ 8b ก่อให้เกิดผลกระทบมากที่สุด มีค่าผลกระทบด้านภาวะโลกร้อน 0.7504 และ 0.6857 kg CO2 eq. ภาวะความเป็นกรด 0.0506 และ 0.0542 m2 eq. การเพิ่มขึ้นของปริมาณสารอาหาร 2.6583E-04 และ 3.1580E-04 kg P eq. ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ในน้ำ 17.3542 และ 20.5209 m3 ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ในดิน 0.2258 และ 0.2266 m3 ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในน้ำเรื้อรัง 248.6749 และ 293.9774 m3 ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในน้ำเฉียบพลัน 55.6391 และ 67.1063 m3 และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในดินเรื้อรัง 2.6855 และ 2.8143 m3 ตามลำดับ ส่วนบริการพิมพ์หนังสือรูปแบบ 29a และ 25b ก่อให้เกิดผลกระทบน้อยที่สุด มีค่าผลกระทบด้านภาวะโลกร้อน 0.2047 และ 0.1851 kg CO2 eq. ภาวะความเป็นกรด 0.0154 และ 0.0152 m2 eq. การเพิ่มขึ้นของปริมาณสารอาหาร 6.4835E-05 และ 7.2607E-05 kg P eq. ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ในน้ำ 4.2984 และ 4.8807 m3 ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ในดิน 0.0739 และ 0.0653 m3 ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในน้ำเรื้อรัง 73.9245 และ 81.0319 m3 ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในน้ำเฉียบพลัน 21.8646 และ 23.1960 m3 และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในดินเรื้อรัง 1.0707 และ 0.9975m3 ตามลำดับ โดยการได้มาซึ่งกระดาษเป็นปัจจัยหลักที่ก่อให้เกิดผลกระทบในทุกด้าน สำหรับการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมด้วยวิธีการประเมิน ReCiPe Midpoint (H) V.1.06 ของบริการสร้างสรรค์เนื้อหาสำหรับสื่อสิ่งพิมพ์ 1 ไฟล์ มีค่าด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 7.8606 kg CO2 eq. และภาวะความเป็นกรดบนพื้นดิน 0.0121 kg SO2 eq. ผลกระทบมาจากการได้มาซึ่งพลังงานไฟฟ้า การเพิ่มขึ้นของปริมาณสารอาหารในแหล่งน้ำ 4.5397E-04 kg P eq, ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ 0.4293 kg 1,4-DB eq. และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในแหล่งน้ำ 0.0095 kg 1,4-DB eq. ปัจจัยหลักของผลกระทบเกิดจากการได้มาซึ่งหมึกโทนเนอร์ และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศบนพื้นดิน 2.2269E-04 kg 1,4-DB eq. เกิดผลกระทบจากการได้มาซึ่งกระดาษ ผลกระทบสิ่งแวดล้อมของบริการพิมพ์หนังสือ 1 เล่มทั้งแบบออฟเซตรูปแบบ 6a และดิจิตอล และรูปแบบ 8b ก่อให้เกิดผลกระทบมากที่สุด มีค่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 0.7529 และ 0.7050 kg CO2 eq. ภาวะความเป็นกรดบนพื้นดิน 0.0035 และ 0.0034 kg SO2 eq. การเพิ่มขึ้นของปริมาณสารอาหารในแหล่งน้ำ 3.0128E-04 และ 2.9344E-04 kg P eq. ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ 0.2730 และ 0.3311  kg 1,4-DB eq. ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศบนพื้นดิน 2.6162E-04 และ 2.5964E-04 kg 1,4-DB eq. และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในแหล่งน้ำ 0.0054 และ 0.0061 kg 1,4-DB eq. ตามลำดับ ส่วนบริการพิมพ์หนังสือรูปแบบ 29a และ 25b ก่อให้เกิดผลกระทบน้อยที่สุด มีค่าการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ 0.2047 และ 0.1844 kg CO2 eq. ภาวะความเป็นกรดบนพื้นดิน 0.0010 และ 0.0009 kg SO2 eq. การเพิ่มขึ้นของปริมาณสารอาหารในแหล่งน้ำ 7.3394E-05 และ 8.2246E-05 kg P eq. ความเป็นอันตรายต่อมนุษย์ 0.0867 และ 0.0893 kg 1,4-DB eq. ความเป็นพิษต่อระบบนิเวศบนพื้นดิน 7.6465E-05 และ 6.9761E-05 kg 1,4-DB eq. และความเป็นพิษต่อระบบนิเวศในแหล่งน้ำ 0.0015 และ 0.0017 kg 1,4-DB eq. ตามลำดับ โดยการได้มาซึ่งกระดาษเป็นปัจจัยหลักที่ก่อให้เกิดผลกระทบในทุกด้านที่พิจารณา ซึ่งความรุนแรงของผลกระทบขึ้นกับน้ำหนักของกระดาษที่ใช้พิมพ์เป็นสำคัญ เมื่อน้ำหนักกระดาษมากก็จะเกิดผลกระทบมาก รวมถึงขนาดของหนังสือยิ่งมีขนาดใหญ่ก็จะใช้วัตถุดิบมากขึ้นทั้งกระดาษ หมึกพิมพ์ สารเคมีประกอบการพิมพ์ และวัสดุยึดติด โดยการพิมพ์แบบออฟเซตจะเกิดผลกระทบมากกว่าการพิมพ์แบบดิจิตอล เพราะมีผลกระทบสิ่งแวดล้อมจากบริการงานก่อนพิมพ์ที่เป็นการสร้างภาพบนแผ่นแม่พิมพ์ร่วมด้วย อีกทั้งขั้นตอนงานหลังพิมพ์มีความซับซ้อนกว่าจึงทำให้ใช้พลังงานไฟฟ้ามากกว่าการพิมพ์แบบดิจิตอล จากการศึกษาผลกระทบสิ่งแวดล้อมดังที่กล่าวมา ทำให้ทราบปัจจัยสำคัญที่ก่อให้เกิดผลกระทบของบริการงานพิมพ์ตั้งแต่การสร้างสรรค์เนื้อหาจนทำสิ่งพิมพ์สำเร็จ และเป็นแนวทางในการแก้ไขปัญหาเพื่อลดผลกระทบสิ่งแวดล้อมของโรงพิมพ์ได้อย่างถูกประเด็น