DOI: 10.14457/tu.the.2015.1219
title: การบริหารสื่อสังคมออนไลน์เพื่อการสื่อสารพุทธปรัชญาของพุทธทาสภิกขุของหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ (สวนโมกข์กรุงเทพ) และทัศนคติของนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานคร: ที่มีต่อคำสอนของพุทธทาสภิกขุ

description: การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาการบริหารจัดการสื่อสังคมออนไลน์เพื่อสื่อสารคำ-สอนของพุทธทาสภิกขุ เพื่อศึกษาพฤติกรรมของนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพฯ ที่มีต่อการเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ที่ใช้สื่อสารคำสอนพุทธทาสภิกขุ และเพื่อศึกษาทัศนคติของนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพฯ ที่มีต่อคำสอนพุทธทาสภิกขุ ที่สื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของหอจดหมาย-เหตุพุทธทาสฯ โดยเป็นการวิจัยแบบผสม ศึกษาทั้งในส่วนของผู้ส่งสารคือหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ และผู้รับสารคือนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานคร โดยกำหนดให้การศึกษาในส่วนของผู้ส่ง-สารเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บข้อมูลโดยใช้วิธีการสัมภาษณ์แบบเจาะลึก ตามแบบสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง มีกลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ปฏิบัติการที่ดูแลและบริหารจัดการสื่อสังคมออนไลน์เพื่อการสื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุ และผู้ปฏิบัติการที่ดูแลเกี่ยวกับงานประชาสัมพันธ์ทั่วไปของหอจดหมาย-เหตุพุทธทาสฯ จำนวน 2 ท่าน โดยการกำหนดคุณสมบัติของกลุ่มตัวอย่างในการสัมภาษณ์ คือต้องเป็นผู้ที่รับผิดชอบปฏิบัติงานอยู่ในฝ่ายการบริหารจัดการสื่อสังคมออนไลน์หรือเป็นผู้ที่รับผิดชอบปฏิบัติงานอยู่ในฝ่ายสื่อสารขององค์กร และต้องเป็นผู้ที่สามารถให้ข้อมูลในประเด็นที่ศึกษาได้อย่างสมบูรณ์ รวมถึงศึกษาข้อมูลจากเอกสารรายงานประจำปี ข้อมูลจากสื่อเว็บไซต์ของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ และกำหนดให้การศึกษาในส่วนของผู้รับสารเป็นการวิจัยเชิงปริมาณ เก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถาม โดยมีประชากรเป้าหมายคือ นิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานครที่มีการเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ที่ใช้สื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุ ของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ จำนวน 400 คน จากการสุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง ใช้ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐานในการวิเคราะห์ข้อมูลเบื้องต้น และใช้สถิติ t-test, One Way ANOVA และ Pearson Correlation ในการทดสอบสมมติฐานที่ระดับนัยสำคัญ 0.05ผลการศึกษาในส่วนการบริหารจัดการสื่อสังคมออนไลน์ของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ พบว่า การดำเนินงานในด้านการสื่อสารและเผยแผ่คำสอนของพุทธทาสภิกขุ เป็นการดำเนินงานที่ผ่านกระบวนการการบริหารเชิงกลยุทธ์ภายในองค์กร โดยมีกลุ่มงานที่เกี่ยวข้อง 2 กลุ่มงาน ได้แก่ กลุ่มงานจดหมายเหตุและกลุ่มงานสื่อสารองค์กร และการศึกษาพบว่าหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ มีการบริหารจัดการสื่อสังคมออนไลน์เพื่อการสื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุอยู่ 4 ช่องทาง รวมทั้งสิ้น 6 บัญชี ได้แก่ สื่อสังคมออนไลน์ประเภทเฟซบุ๊ก 3 บัญชี คือ เฟซบุ๊กแฟนเพจ “หอจดหมายเหตุพุทธ-ทาส อินทปัญโญ”, “พุทธทาสภิกขุ”, “Suanmokkh Bangkok” สื่อสังคมออนไลน์ประเภททวิตเตอร์ 1 บัญชี คือ “พุทธทาสภิกขุ” สื่อสังคมออนไลน์ประเภทอินสตาแกรม 1 บัญชี คือ “Suanmokkh_-Bangkok” และสื่อสังคมออนไลน์ประเภทยูทูบ 1 บัญชี คือ “มูลนิธิหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ, BIA”การศึกษาด้านการบริหารจัดการสื่อสังคมออนไลน์ประเภทต่างๆ เพื่อสื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุ พบว่า ลักษณะของการสื่อสารคำสอนทั้งหมดมี 3 ลักษณะ คือ สื่อสารด้วยข้อความตัวอักษร สื่อสารด้วยรูปภาพ และสื่อสารด้วยคลิปเสียงบรรยายธรรม, ในส่วนกระบวนการสร้างสารคำสอนที่ใช้ในการสื่อสาร มีกลุ่มงานที่เกี่ยวข้อง 2 กลุ่มงาน คือกลุ่มงานจดหมายเหตุและกลุ่มงานสื่อสารองค์กร, ในส่วนแนวทางการสื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุ มีทั้งหมด 6 แนวทาง ประกอบด้วย สื่อสารตามแนวทางการสื่อสารขององค์กรที่ถูกกำหนดขึ้นแต่ละปี โดยเรียกว่าแก่นข้อธรรมประจำองค์กร, สื่อสารตามสถานการณ์ของสังคมในลักษณะต่างๆ, สื่อสารตามวันสำคัญต่างๆ ของไทยและของทั่วโลก, สื่อสารตามวันสำคัญต่างๆ ทางพุทธศาสนา, สื่อสารคำสอนในแง่มุมที่พุทธ-ทาสภิกขุให้ความสำคัญและมีความลึกซึ้ง และสื่อสารตามรอยคำสอนที่ปรากฏอยู่ในงานของพุทธ-ทาสภิกขุทั้งหมด, ในส่วนประเด็นคำสอนที่สื่อสาร มีทั้งหมด 7 ประเด็น ประกอบด้วย ประเด็นการศึกษาแบบพุทธ ประเด็นการพัฒนาตัวเองแบบพุทธ ประเด็นการอยู่ร่วมกันแบบพุทธ ประเด็นการทำงานแบบพุทธ ประเด็นการเมืองการปกครองแบบพุทธ ประเด็นหลักเศรษฐกิจแบบพุทธ และประเด็นประเพณีทางศาสนาและสังคมผลการศึกษาในส่วนพฤติกรรมการเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ที่ใช้สื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุ และทัศนคติที่มีต่อคำสอนของพุทธทาสภิกขุของนิสิตนักศึกษาพบว่า นิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานครที่มีการเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ที่ใช้สื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ เป็นเพศหญิงมากกว่าเพศชาย และส่วนใหญ่ศึกษาอยู่ในระดับชั้นปีที่ 1 การศึกษาพฤติกรรมการเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ที่ใช้สื่อสารคำสอนของพุทธทาสภิกขุของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ ของนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานคร พบว่าในภาพรวมมีการเปิดรับอยู่ในระดับน้อย โดยนิสิตนักศึกษามีการเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ประเภทเฟซบุ๊กเป็นหลัก มีค่าเฉลี่ยในการเปิดรับประมาณ 3-4 ครั้งต่อเดือน รองลงมาคือสื่อสังคมออนไลน์ประเภททวิตเตอร์ สื่อสังคมออนไลน์ประเภทอินสตาแกรม และสื่อสังคมออนไลน์ประเภทยูทูบ โดยมีค่าเฉลี่ยในการเปิดรับเท่ากัน ประมาณ 1-2 ครั้งต่อเดือน นอกจากนี้ยังพบว่า นิสิตนักศึกษาที่ศึกษาอยู่ในสถาบัน การศึกษาที่แตกต่างกัน จะมีพฤติกรรมการเปิดรับสื่อสังคมออนไลน์ที่ใช้สื่อสารคำสอนพุทธทาสภิกขุของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ แตกต่างกันการศึกษาทัศนคติด้านความคิดของนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานครที่มีต่อ คำสอนของพุทธทาสภิกขุที่สื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ พบว่าโดยรวมอยู่ในระดับเห็นด้วยมาก มีค่าเฉลี่ย 3.66, ในส่วนทัศนคติด้านความรู้สึกของนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานครที่มีต่อคำสอนของพุทธทาสภิกขุที่สื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ พบว่าโดยรวมอยู่ในระดับเห็นด้วยมาก มีค่าเฉลี่ย 3.49 และในส่วนทัศนคติด้านการกระทำของนิสิตนักศึกษาภายในพื้นที่กรุงเทพมหานครที่มีต่อคำสอนของพุทธทาส-ภิกขุที่สื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์ของหอจดหมายเหตุพุทธทาสฯ พบว่าโดยรวมอยู่ในระดับเห็นด้วย ปานกลาง มีค่าเฉลี่ย 3.38 นอกจากนี้ยังพบว่า นิสิตนักศึกษาที่ศึกษาอยู่ในสถาบันการศึกษาที่แตกต่างกัน จะมีทัศนคติในทุกๆ ด้านต่อคำสอนของพุทธทาสภิกขุแตกต่างกัน และนิสิตนักศึกษาที่ศึกษาอยู่ในระดับชั้นปีการศึกษาที่แตกต่างกัน จะมีทัศนคติด้านความคิดและด้านการกระทำที่มีต่อคำสอนของพุทธทาสภิกขุแตกต่างกัน