DOI: 10.14457/tu.the.2022.627
title: มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมและส่งเสริมการใช้อากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตร

description: ปัจจุบันได้มีการนำเทคโนโลยีอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินประเภทอากาศยานที่ควบคุมการบินจากภายนอกมาใช้ในกิจการหลายด้าน เช่น การใช้ประโยชน์ทางด้านการทหาร การนำมาใช้ในภาคอุตสาหกรรม การสำรวจทรัพยากรธรรมชาติ และการสำรวจพื้นที่การเกษตรและใช้ประโยชน์ในการทำการเกษตร การนำอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินมาใช้งานในภาคการเกษตรอย่างแพร่หลายได้ก่อให้เกิดประโยชน์ในการพัฒนาการทำการเกษตรภายในประเทศ เนื่องด้วยในปัจจุบันเกษตรกรไทยจำนวนมากมีการใช้สารเคมีฉีดพ่นในการทำการเกษตร ซึ่งอาจเกิดผลข้างเคียงต่อสุขภาพของผู้ใช้ ดังนั้นอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรจึงถูกนำมาใช้งานเพื่อป้องกันผลกระทบต่อสุขภาพของเกษตรกร ทั้งยังช่วยลดแรงงานคนและลดเวลาในการทำการเกษตร เช่น การนำมาใช้พ่นปุ๋ย พ่นยาฆ่าแมลง หรือหว่านเมล็ดพันธุ์พืช และสามารถวิเคราะห์สภาพดินและพืชเพื่อช่วยเพิ่มผลผลิตทางการเกษตรได้อย่างแม่นยำ การใช้งานอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินด้านการเกษตรเป็นการใช้งานในลักษณะการบินขึ้นไปในน่านฟ้า จึงต้องคำนึงถึงหลักเกณฑ์การใช้น่านฟ้าและผลกระทบที่ก่อให้ความเสียหายจากการใช้งาน โดยคำนึงถึงความเหมาะสมและความปลอดภัยของบุคคลและทรัพย์สินที่อาจเกิดจากอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรเป็นหลัก แต่ในขณะเดียวกันก็พิจารณาถึงโอกาสทางเศรษฐกิจที่จะพัฒนาการทำเกษตรกรรมและเทคโนโลยีในภาคการเกษตรให้ก้าวหน้า โดยการไม่สร้างเงื่อนไขหรือกฎเกณฑ์ที่ปิดกั้นโอกาสที่จะนำอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรมาใช้ให้เกิดประโยชน์ จึงมีความจำเป็นที่ต้องมีมาตรการทางกฎหมายเพื่อควบคุมและส่งเสริมการใช้งานให้เกิดประสิทธิภาพ จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยมีกฎหมายควบคุมการใช้อากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรตามประกาศกระทรวงคมนาคม เพื่อกำหนดรายละเอียดและหลักเกณฑ์ในการขออนุญาตใช้อากาศยานซึ่งไม่มีนักบิน โดยจะมุ่งเน้นไปที่เงื่อนไขในการขออนุญาตและการกำหนดคุณสมบัติของผู้ขออนุญาตเป็นสำคัญ แต่ก็มิได้มีการกำหนดประเภทอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินที่มีวัตถุประสงค์เพื่อการเกษตรไว้โดยเฉพาะ และมิได้มีบทบัญญัติใดที่ยกเว้นมิให้นำบทบัญญัติของอากาศยานที่มีนักบินมาบังคับใช้กับอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรแต่อย่างใด โดยหากพิจารณาขนาด โครงสร้าง และลักษณะของอากาศยาน รวมถึงวัตถุประสงค์การใช้งานของอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรจะเห็นได้ชัดว่ามีความแตกต่างจากอากาศยานที่มีนักบินแบบทั่วไปอย่างชัดเจน จึงไม่เหมาะสมที่จะนำกฎเกณฑ์ของอากาศยานแบบที่มีนักบินมาใช้กับอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินทุกขนาดทุกประเภท และเป็นอุปสรรคในการส่งเสริมการใช้อากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตร กรณีเช่นนี้แตกต่างจากมาตรการกฎหมายของต่างประเทศ เช่นในสหราชอาณาจักรมีการกำหนดไว้อย่างชัดเจนว่าบทบัญญัติใดบ้างที่ให้นำมาใช้บังคับกับอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินในแต่ละขนาด อีกทั้งยังมีการแบ่งประเภทของอากาศยานไว้อย่างชัดเจน และในประเทศสหรัฐอเมริกานั้นได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์เอาไว้อย่างชัดเจนสำหรับการนำอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินมาใช้ทำการบินในด้านการเกษตร โดยจะต้องปฏิบัติตามเงื่อนไขและหลักเกณฑ์ที่กำหนดเอาไว้สำหรับอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินโดยเฉพาะ ผู้เขียนจึงเลือกศึกษามาตรการทางกฎหมายของสหราชอาณาจักรและประเทศสหรัฐอเมริกาเพื่อศึกษาเปรียบเทียบและปรับใช้มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมและส่งเสริมการใช้อากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรให้เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทยดังนั้นผู้เขียนจึงมีข้อเสนอแนะว่าควรมีการตรากฎหมายขึ้นใหม่ โดยให้มีการแยกประเภทของอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตร เป็นอีกประเภทหนึ่ง โดยพิจารณาจากวัตถุประสงค์ในการใช้งาน น้ำหนักในการใช้งาน สมรรถนะของอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตร และกำลังส่งของคลื่นวิทยุร่วมด้วย ควรมีบทลงโทษสำหรับผู้นำอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรไปใช้ผิดวัตถุประสงค์ เพื่อป้องกันการนำอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรไปใช้ในทางที่อาจทำให้เกิดอันตรายต่อบุคคลหรือทรัพย์สิน ควรเพิ่มบทบัญญัติกฎหมายที่มีการควบคุมการปล่อยมลพิษที่มาจากอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรให้มีความชัดเจน เช่น การกำหนดความสูงในการปล่อยปุ๋ยหรือสารเคมีลงมาสู่พื้นดิน เนื่องจากการพ่นกระจายอาจส่งผลกระทบต่อบุคคลอื่น หรือพื้นที่ใกล้เคียงโดยรอบ และควรจัดตั้งหน่วยงานที่มีหน้าที่ให้การอบรมและออกใบอนุญาตการใช้อากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรโดยเฉพาะ และต้องมีกลไกการควบคุมการใช้อากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรให้ถูกต้องตามวัตถุประสงค์ควบคู่กันไป โดยกำหนดมาตรฐานและรับรองหลักสูตรที่จะใช้ในโรงเรียนการฝึกการบินอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตร รวมทั้งส่งเสริมให้หน่วยงานภาครัฐหรือเอกชนสามารถเปิดโรงเรียนฝึกผู้บังคับอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรได้อย่างถูกกฎหมาย เพื่อให้ผู้บังคับอากาศยานซึ่งไม่มีนักบินเพื่อการเกษตรมีความรู้ความเข้าใจในระดับที่เหมาะสม