DOI: 10.17026/ar/dezatd
title: Bureauonderzoek plangebied Het Aanleg in Winsum, gemeente Het Hogeland (GR)

description: Advies
MUG Ingenieursbureau b.v. adviseert om het deel van het onderzoeksgebied dat op dit moment in gebruik is als sportvelden verder te onderzoeken door middel van een verkennend booronderzoek, ondanks dat het gebied geen dubbelbestemming ‘Waarde-Archeologie’ heeft. Uit het bureauonderzoek is namelijk gebleken dat het gebied een hoge archeologische verwachting heeft. Door een verkennend booronderzoek uit te voeren kan deze verwachting getoetst worden en kan in kaart gebracht worden of de bodem ter plaatse nog intact is en of er lagen aanwezig zijn die kunnen duiden op menselijke bewoning. 

De herinrichting van de Schouwerzijlsterweg en de werkzaamheden in de driehoek tussen het Winsumerdiep en de Schouwerzijlsterweg dienen archeologisch begeleid te worden (archeologische opgraving, variant begeleiding). De aanwezige asfaltlaag en bebouwing maakt het niet mogelijk om in het gebied eerst booronderzoek uit te voeren. Ook op basis van het bureauonderzoek bekend dat de kans op het aantreffen van archeologische resten in dit gebied zeer groot is. Voorafgaand aan het uitvoeren van een archeologische begeleiding dient een Programma van Eisen opgesteld te worden dat dient te worden goedgekeurd door het bevoegd gezag. 

Het bevoegd gezag, de gemeente Het Hogeland, heeft het rapport beoordeeld en bovenstaand advies overgenomen.

Samenvatting onderzoek
Het onderzoeksgebied ligt in een historisch gezien interessant gebied, ingeklemd tussen de wierde Winsum, het Winsumerdiep en de Schouwerzijlsterweg. Het gebied is onder te verdelen in drie deelgebieden: de driehoek tussen het Winsumerdiep en de Schouwerzijlsterdiep, de sportvelden en de Schouwerzijlsterweg zelf.

Driehoek Winsumerdiep/Schouwerzijlsterweg
In dit gebied heeft in ieder geval vanaf de vroege 19e eeuw veel bedrijvigheid plaatsgevonden. Hier kunnen resten van de zaagmolen uit de periode 1811-1895 verwacht worden, resten van een kalkoven en mogelijk ook beschoeiingen en kademuren die samenhangen met de loop van het Winsumerdiep. Vondsten kunnen bestaan uit gebruiksaardewerk, bouwmateriaal in de vorm van bouwkeramiek of hout, metaal, glas, natuursteen en dierlijk bot. 

Sportvelden
In dit gebied heeft nog niet eerder archeologisch onderzoek plaatsgevonden, maar het terrein ligt wel direct ten westen van de wierden van Winsum en Obergum. Ook is er op de geomorfologische kaart een wierde gekarteerd, direct ten noorden van het onderzoeksgebied. In het gebied worden off site-structuren verwacht: sporen van gebruik van het gebied rondom de wierde, zoals sloten, greppels en sporen van landgebruik. Deze sporen kunnen dateren vanaf de ijzertijd. Vondstmateriaal kan bestaan uit aardewerk, metaal, natuursteen, hout, dierlijk botmateriaal en botanische resten. Aangezien op het terrein geen (historische) bebouwing bekend is, kunnen aanwezige sporen, structuren en vondsten zeer goed bewaard zijn gebleven. 

Schouwerzijlsterweg 
Er zijn aanwijzingen dat de huidige Schouwerzijlsterweg minimaal twee voorlopers heeft: een klinkerweg en een kleiweg (zoals weergegeven op historisch-topografische kaarten uit de 19e eeuw). Het Winsumerdiep zelf bestaat echter al veel langer en het is dan ook goed mogelijk dat de weg tussen Winsum en Schaphalsterzijl/Schouwerzijl in oorsprong al in de 16e-17e eeuw dateert. Vondsten die dit kunnen bevestigen kunnen zijn: aardewerk, metaal, glas, hout, natuursteen en dierlijk botmateriaal. 

Op basis van de resultaten van het onderzoek adviseert MUG ingenieursbureau om vervolgonderzoek uit te voeren