DOI: 10.17026/ar/vxhvxl
title: Bureauonderzoek Wetplein te Hengelo, gemeente Hengelo (OV)

description: Laagland Archeologie heeft in april – mei 2022 een Bureauonderzoek uitgevoerd aan het Wetplein te Hengelo. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van winkelcentrum ‘de Lambertuspassage’, herbestrating- en rioleringswerkzaamheden en het herstellen van de kerktuin bij de Lambertusbasiliek.
Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd. Het plangebied ligt in een zone met dekzandwelvingen en -vlakten. Deze gronden worden gekenmerkt door een flauw profielverloop. Op de dekzandwelvingen is in de loop van de Nieuwe Tijd een plaggendek opgebracht. Vermoedelijk wordt de natuurlijke bodem gevormd door een veld- of laarpodzolbodem. Op het AHN is te zien dat het plangebied zich op een overgangsgebied bevindt tussen een verlaging in het landschap ten westen van het plangebied en een verhoging ten oosten van het plangebied. Op de detailopname van de AHN is te zien dat er minder dan een meter verschil zit tussen het hoogste en laagste deel van het plangebied en haar directe omgeving. In de omgeving van het plangebied zijn meerdere archeologische resten bekend. Bijna alle gevonden vondsten en structuren zijn te dateren rond de Late middeleeuwen – Nieuwe tijd. In historische tijden (vanaf circa 1832) werd het terrein omschreven als bouwland, grenzend aan bebouwing langs de voorloper van de Enschedestraat. Zowel bebouwing op deze locatie als deze voorloper is vermoedelijk tot in de Late Middeleeuwen terug te voeren. In het meest zuidwestelijke deel van het plangebied bevinden zich de tuinen van de pastorie. In 1929 is het plangebied grotendeels bebouwd. In 1965 is deze bebouwing gesloopt om plaats te maken voor een parkeerplaats. Verder wordt rond 1988 in het zuidwesten van het plangebied een winkelcentrum gebouwd. Op basis van het bureauonderzoek geldt een hoge verwachting voor resten uit de periode Midden-Neolithicum tot en met Nieuwe Tijd). De nadruk ligt hierbij op de Late Middeleeuwen tot en met de Nieuwe Tijd. Dit heeft te maken met de vondsten die in het onderzoeksgebied zijn gedaan en de ligging tegen het oude centrum van Hengelo.
Tussen 1942 en 1945 zijn er meerdere bombardementen geweest in Hengelo. De meest relevante voor het plangebied is het bombardement in 1944 met als doelwit het station. De hele omgeving van het station is daarbij verwoest. In het plangebied zijn tenminste negen bommen gevallen. Een groot deel van de stationsomgeving is na 1945 afgegraven om onontplofte bommen te vinden. Gebaseerd op deze historische gegevens en ook op aanwezige kabels en leidingen moet rekening gehouden worden met ernstige bodemverstoring in het plangebied. Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek kunnen archeologische resten aanwezig zijn, al wordt de kans op een verstoord bodemprofiel hoog geacht. We adviseren daarom tot het uitvoeren van een verkennend booronderzoek. Hierbij worden verspreid over de toegankelijke delen van het plangebied circa drieëntwintig grondboringen gezet. De boringen hebben tot doel het archeologische verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. Met dit booronderzoek wordt de bodemopbouw in kaart gebracht. Aangezien de daadwerkelijke bodemopbouw in het plangebied niet precies bekend is, vormt een verkennend booronderzoek de aangewezen onderzoeksmethode. Op basis van de resultaten van dit onderzoek kunnen kansrijke delen worden geselecteerd voor eventueel vervolgonderzoek, terwijl delen met geen of weinig kansrijke delen van vervolgonderzoek kunnen worden uitgesloten.
Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Hengelo. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, de heer dr. O. Satijn. Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).