DOI: 10.17026/ar/h9pswd
title: Bureauonderzoek Kalverstraat 19 te Steenwijk, Gemeente Steenwijkerland (Ov.)

description: Laagland Archeologie heeft in januari 2021 een bureauonderzoek uitgevoerd aan de Kalverstraat 19 te Steenwijk. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van de bestaande bebouwing en nieuwbouw van een complex met 14 appartementen. De exacte bodemingreep is nog niet bekend. Op de locatie rust nu nog een winkelbestemming, die moet worden omgezet naar wonen.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het centrum van Steenwijk heeft een hoge archeologische verwachting voor resten van de agrarische vol- en laatmiddeleeuwse nederzetting en de vestingstad die het in de nieuwe tijd werd. De straatzijde is van oudsher bebouwd, maar de achterzijde is lange tijd in gebruik geweest als (groente) tuin en pas na 1950 bebouwd. De verwachting is dat de bovengrond tot tenminste 50 cm -mv bestaat uit opgebrachte en geroerde grond. Hieronder wordt een dunne laag keizand op keileem verwacht. In de top van de natuurlijke ondergrond kunnen archeologische sporen uit de periode volle middeleeuwen t/m vroege nieuwe tijd verwacht worden. Het kan niet geheel worden uitgesloten dat er nog oudere resten aanwezig zijn, maar de kans dat deze geroerd zijn is erg groot.
Het wordt aangeraden om bij de nieuwbouw archeologievriendelijk te bouwen. Een handreiking voor archeologievriendelijke bouwen is te vinden op de website van de Rijksdienst Cultureel Erfgoed. Dit houdt kortweg in dat er voldoende ruimte (2-3 meter) tussen heipalen wordt gelaten om in de toekomst nog onderzoek te kunnen doen. Verder dient graafwerk – ook voor wat betreft de sloopwerkzaamheden - zich te beperken tot 20 cm boven de intacte bodem, die verwacht wordt op 50 cm -mv. Deze 20 cm vormt een bufferzone, omdat in de praktijk de verstoring altijd dieper is dan de graafdiepte. Er zou dan tot 30 cm -mv gegraven kunnen worden.
Indien sloopwerkzaamheden dieper dan 30 cm -mv zijn voorzien, dan wordt geadviseerd dit onder archeologische begeleiding te laten plaatsvinden.
Indien het niet lukt of als het niet wenselijk is om de nieuwe bodemverstoring te beperken, wordt aanbevolen om na de sloop van de bestaande bebouwing een archeologisch proefsleufonderzoek uit te voeren om na te gaan of zich nog archeologische grondsporen (greppels, paal- en afvalkuilen) in het plangebied bevinden. Hierbij dient rekening te worden gehouden met een doorstart naar een volledige opgraving.
Ook een optie is om het graafwerk plaats te laten vinden onder archeologische begeleiding. Als er geen of weinig vondsten zijn is dit de snelste en goedkoopste methode. Als er wel sporen zijn, zullen de kosten en het tijdspad uitlopen en moeilijker beheersbaar zijn.
Voor zowel een archeologische begeleiding als een proefsleuvenonderzoek is een door het bevoegd gezag goed te keuren Programma van Eisen (PvE) vereist. Het PvE borgt enerzijds het archeologisch-wetenschappelijk belang en anderzijds de belangen van de opdrachtgever.