DOI: 10.17026/dans-zwu-669g
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen. Inrichtingsgebied EVZ Easterskar-Tjoner; zuidelijk deel
title: Antea Group Archeologie 2016/189

description: &lt;p&gt;In december 2016 heeft Antea Group een inventariserend&lt;br&gt;veldonderzoek d.m.v. boringen uitgevoerd ter plaatse van een plangebied in de gemeente De Friese Meren, ten zuidwesten van Rottum.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt op de uiterste uitlopers van het Drents/Fries keileemplateau en kent een brede archeologische verwachting. Naast een veengebied, het beekdal van de Tjonger, kruist het plangebied ook een dekzandrug. In het veengebied liggen mogelijk nog dekzandkopjes. Op basis van de gespecificeerde archeologische verwachting kunnen ter plaatse archeologische vindplaatsen worden verwacht. Op basis van de beheersverordening van de gemeente de Friese Meren is een onderzoeksverplichting gekoppeld aan bodemingrepen in het gebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In dit kader heeft Antea Group in 2014 reeds een bureauonderzoek uitgevoerd. Op basis van de resultaten van dit onderzoek is geadviseerd om de archeologische verwachting uit het bureauonderzoek te toetsen middels een booronderzoek. Het thans uitgevoerde onderzoek&lt;br&gt;betreft een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen, verkennende fase. Een verkennend onderzoek heeft als doel het in kaart brengen van eventuele verstoringen in de bodem, het verkrijgen van enig inzicht in de bodemopbouw van het gebied en aldus het in kaart&lt;br&gt;brengen van kansrijke en kansarme zones wat betreft archeologie.&lt;br&gt;Op basis van het bureauonderzoek is gebleken dat het gebied waarin het plangebied is gelegen gedurende het midden- en laat-paleolithicum en het mesolithicum intensief gebruikt is door jagers/verzamelaars die op dekzandruggen en -koppen tijdelijke kampementen oprichtten. In het&lt;br&gt;oerstroomdal van de Tjonger zijn meerdere laat-paleolithische vindplaatsen aangetroffen. Ook is geconcludeerd dat de beekdalen en de lager gelegen gebieden vanaf het laat-neolithicum overdekt geraakt zijn met veen, maar dat hier op dekzandkopjes nog wel degelijk resten&lt;br&gt;aanwezig kunnen zijn alsmede depotgiften in het veen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het veldonderzoek heeft de verwachte bodemopbouw – een gebied met:&lt;br&gt;1) dekzandwelvingen en –kopjes, 2) een dekzandvlakte, 3) een dekzandrug, 4) een laagte, 5) een hoger gelegen dekzandrug,&lt;br&gt;6) het stroomdal van de Tjonger en 7) een oude meander van de Tjonger&lt;br&gt;(deels) bevestigd en nader in beeld gebracht. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Zones 2, 3 en 4 en een deel van zone 7 (boringen 77 en 78) kunnen een lage verwachting worden toegekend, terwijl zones 1 en 5 een middelhoge verwachting kan worden toegekend. Een deel van zone 7 (boring 123) alsmede zone 8 (het stroomgebied van de Tjonger) kan enerzijds een lage verwachting voor vuusteenvindplaatsen worden toegekend en anderzijds een (middel)hoge verwachting op losse vondsten zoals voordes en visfuiken etc. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten van het veldonderzoek in combinatie met een AHN-analyse, kan worden geconcludeerd dat de kans laag wordt ingeschat dat zich binnen het grootste gedeelte van het plangebied (nog) archeologische resten bevinden; immers, hier zijn geen (deels) intacte&lt;br&gt;podzolprofielen aangetroffen en gaat het veelal om een (relatief) laaggelegen gebied dat nooit geschikt is geweest voor bewoning.&lt;br&gt;Plaatselijk komen echter hogere dekzandopduikingen of –ruggen voor. Plaatselijk zijn daar ook (deels) intacte podzolprofielen aangetroffen (gebieden A - C (zones 1 - 3) en E (zone 6/7)2 op de onderstaande afbeelding 6). Een uitzondering vormt gebied D (zone 5)3; hier werden plaatselijk (deels) intacte podzolprofielen alsmede een oppervlaktevondst aangetroffen, maar hier is wel sprake van een lager gelegen gebied in vergelijking met gebieden C en E. Op deze locaties kunnen nog wel degelijk archeologische resten aanwezig zijn. Daarnaast kan worden geconcludeerd dat er weliswaar in zone 6 en 7 (gebied E) geen intacte podzolprofielen zijn aangetroffen, maar dat het hier wel gaat om het om het oerstroomdal en een oude meander van de Tjonger. Eerdere onderzoeken het stroomgebied van de Tjonger hebben aangetoond dat hier wel degelijk losse vondsten uit het paleolithicum en/of het neolithicum en van latere datum aanwezig kunnen zijn (zoals voordes, fuiken etc.). De kans op de aanwezigheid van intacte vuursteenvindplaatsen wordt gezien de verspoeling van het dekzand hier laag ingeschat. In afbeelding 6 staan deze zones gecombineerd weergegeven als gebied E. In tegenstelling tot de verwachtingen zijn er in de boorkernen geen vondsten aangetroffen, maar hierbij dient wel opgemerkt te worden dat het onderzoek verkennend van aard was. De&lt;br&gt;afwezigheid van archeologische indicatoren kan dan ook niet worden beschouwd als indicatie voor de afwezigheid van een archeologische vindplaats. Wel zijn aan het oppervlak (binnen zones 2 en 4) twee fragmenten vuursteen aangetroffen, waarvan er een (een afslagje) gedateerd kan worden in de periode vanaf laat-paleolithicum tot de bronstijd. Met name deze vondst kan duiden op de aanwezigheid van een vindplaats, mogelijk op de nabij gelegen dekzandopduiking (zone 5). De locatie waar de vondsten zijn aangetroffen lijkt zelf niet archeologisch interessant te zijn; immers, hier is het dekzand verspoeld en de kans op de aanwezigheid van een intacte (steentijd)vindplaats wordt dan ook laag ingeschat.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;(Selectie)advies&lt;br&gt;Op basis van de resultaten van het veldonderzoek wordt geadviseerd om :&lt;br&gt;1. het grootste gedeelte van het plangebied (het grootste gedeelte van zones 2, 3, 4 en zone 7) vrij te geven ten gunste van de voorgenomen herontwikkeling en &lt;br&gt;2. de op de onderstaande afbeelding aangegeven gebieden A – D (binnen zones 1 – 3 en 5) nader te onderzoeken middels een karterend booronderzoek (methode A3), en indien mogelijk, een oppervlaktekartering. Het karterende onderzoek dient alleen plaats te vinden ter plaatse van de ontgravingszones binnen deze 5 kansrijke&lt;br&gt;gebieden. Indien mogelijk kunnen deze zones middels een aanpassing in het ontwerp ook worden ontzien. &lt;br&gt;3. De voorgenomen graafwerkzaamheden binnen het op de onderstaande afbeelding aangegeven gebied E (het oerstroomdal en een oude meander van de Tjonger; zone 6/7) onder archeologische begeleiding uit te (laten) voeren (KNA 4.0 protocol IVO-P – variant archeologische begeleiding); hier kunnen immers nog losse vondsten zoals voordes en visfuiken uit het paleolithicum – mesolithicum en jonger aanwezig zijn die niet of nauwelijks met een booronderzoek opgespoord kunnen worden.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Antea Group Archeologie 2016/189&lt;/p&gt;
description: Issued: 2017-01-17