DOI: 10.14457/tu.the.2019.594
title: รืเหตุฉกรรจ์ในความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยเจตนา: ศึกษากรณีฆ่าภิกษุ สามเณร นักพรต นักบวช หอผู้นำศาสนา เนื่องจากความเกลียดชังทางศาสนา

description: เป็นที่ยอมรับกันโดยสากลว่ามนุษย์ทุกคนมีเสรีภาพทางความเชื่อและศาสนา ดังนั้นการปฏิเสธความเชื่อตลอดจนเสรีภาพในการนับถือศาสนาของปัจเจกชนนั้นย่อมไม่อาจมีขึ้นได้ ซึ่งจะเห็นได้จากแนวคิดของสังคมโลกผ่านทางกติกาสากลทั้งหลายที่ไม่ยอมให้สิทธิเสรีภาพในความเชื่อเรื่องใดเรื่องหนึ่งถูกตัดทอนหรือรุกล้ำได้ สังคมไทยได้ชื่อว่าเป็นสังคมหนึ่งที่เปิดกว้างและเปิดรับทุกศาสนาจนกล่าวได้ว่าเป็นสังคมพหุศาสนา แม้ว่าคนส่วนใหญ่ในสังคมไทยยังคงนับถือพระพุทธศาสนา แต่คนที่นับถือศาสนาอื่นก็ได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมกัน หากจะกล่าวถึงความสำคัญในเบื้องต้นของบุคคลในฐานะตัวแทนทางศาสนา ไม่ว่าจะเป็นภิกษุ สามเณร นักพรต นักบวช หรือผู้นำศาสนา ย่อมอธิบายได้ว่า บุคคลเหล่านี้มีส่วนสำคัญต่อการทำนุบำรุงและธำรงรักษาไว้ซึ่งศาสนาของตนและมีส่วนช่วยสร้างบรรยากาศแห่งความสงบสุขในสังคม ด้วยเหตุดังกล่าว วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาให้เห็นถึงลักษณะเฉพาะของสังคมไทยที่ได้ให้ความสำคัญกับภิกษุ สามเณร นักพรต นักบวช หรือผู้นำศาสนา และศึกษาถึงแนวคิดสากลที่เกี่ยวข้องกับศาสนาโดยเฉพาะเรื่องอาชญากรรมที่เกิดจากความเกลียดชัง เพื่อแสดงให้เห็นว่าเหตุฉกรรจ์ในความผิดฐานฆ่าภิกษุ สามเณร นักพรต นักบวช หรือผู้นำทางศาสนา เนื่องจากความเกลียดชังทางศาสนา มีความจำเป็นและเหมาะสมอย่างยิ่งในกฎหมายไทยปัจจุบัน ในการศึกษาครั้งนี้ ผู้เขียนได้ค้นคว้าจากบทบัญญัติกฎหมายอาญาของต่างประเทศซึ่งปรากฏบทบัญญัติคุ้มครองศาสนาในหลายกรณี มีทั้งการบัญญัติเป็นฐานความผิด การบัญญัติในลักษณะเพิ่มบทลงโทษให้หนักขึ้น ตลอดจนบทบัญญัติที่ให้อำนาจแก่ศาลใช้ดุลพินิจเพื่อลงโทษหนักขึ้น ซึ่งผลการศึกษาแสดงให้เห็นว่า ประเทศแคนาดาและประเทศเช็กได้ให้ความสำคัญต่อการกระทำผิดเกี่ยวกับศาสนาหากเป็นการกระทำโดยมีมูลเหตุจูงใจเกิดจากความเกลียดชังทางศาสนา ส่วนประเทศกัมพูชาได้ให้ความสำคัญแก่การกระทำความผิดเกี่ยวกับพระพุทธศาสนาเป็นกรณีพิเศษ ดังตัวอย่างต่อไปนี้ 1. ประเทศแคนาดาได้บัญญัติให้ศาลพิจารณาถึงหลักการต่าง ๆ โดยโทษอาจเพิ่มขึ้นหรือลดลงตามพฤติการณ์ใด ๆ ที่เกี่ยวข้องอันเป็นเหตุที่ทำให้รับโทษหนักขึ้นหรือเป็นเหตุบรรเทาโทษ อันเกี่ยวเนื่องกับการกระทำความผิดหรือตัวผู้กระทำความผิด ซึ่งหากการกระทำความผิดเกิดจากแรงจูงใจหรือแรงกระตุ้นจากความเกลียดชังทางศาสนา ให้ถือว่าเป็นพฤติการณ์ที่ทำให้ต้องรับโทษหนักขึ้น ตามมาตรา 718.2(a)(i) แห่งประมวลกฎหมายอาญาแคนาดา 2. ประเทศเช็กได้บัญญัติให้ผู้กระทำความผิดฐานฆ่าผู้อื่น ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สิบปีถึงสิบแปดปี แต่หากได้ฆ่าผู้อื่นเนื่องมาจากเหตุทางศาสนา ผู้กระทำความผิดต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สิบห้าปีถึงยี่สิบปี ตามมาตรา 140 แห่งประมวลกฎหมายอาญาเช็ก 3. ประเทศกัมพูชาได้บัญญัติให้ผู้กระทำความผิดฐานทำร้ายร่างกายผู้อื่นโดยเจตนา ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่หนึ่งปีถึงสามปี และปรับตั้งแต่สองล้านเรียลถึงหกล้านเรียล แต่หากได้กระทำต่อภิกษุ ภิกษุณี หรือฆราวาส ต้องระวางโทษจำคุกตั้งแต่สองปีถึงห้าปี และปรับตั้งแต่สี่ล้านเรียลถึงสิบล้านเรียล ตามมาตรา 513 แห่งประมวลกฎหมายอาญากัมพูชา นอกจากนี้ ผู้เขียนยังได้ค้นคว้าบทกฎหมายไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน เช่น กฎหมายตราสามดวงหรือประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 กฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. 127 และพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ 2505 ซึ่งผลการศึกษาพบว่ามีบทบัญญัติที่สะท้อนแนวคิดคุ้มครองบุคคลในฐานะตัวแทนทางศาสนาด้วย เช่น ประมวลกฎหมายรัชกาลที่ 1 จุลศักราช 1166 พิมพ์ฉบับหลวง ตรา 3 ดวง เล่ม 2 พระไอยการกระบดศึก ปรากฏโทษทวะดึงษกรรมกร 32 ประการ หรือการลงโทษ 32 ประการ ซึ่งในโทษหนัก 21 ประการนั้น ปรากฏฐานความผิดที่สะท้อนให้เห็นแนวคิดทางพระพุทธศาสนา ความว่า “ถ้าผู้ใด...ฆ่าสมณ สามเณร...ท่านว่าจำพวกนี้เปนผู้ร้ายยิ่งโจร ให้ลงโทษกรรมกร 21 สถาน” แนวทางในการกำหนดเหตุฉกรรจ์ในความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยเจตนา กรณีฆ่าภิกษุ สามเณร นักพรต นักบวช หรือผู้นำศาสนา เนื่องจากความเกลียดชังทางศาสนา ผู้เขียนได้นำเอาบทบัญญัติกฎหมายไทย โดยเฉพาะบทบัญญัติในประมวลกฎหมายอาญาของไทย ภาค 2 ลักษณะ 4 ความผิดเกี่ยวกับศาสนามาเป็นฐานความคิด โดยพิจารณาควบคู่กับบทบัญญัติและเหตุผลของกฎหมายอาญาต่างประเทศ และแนวคิดสากลที่เกี่ยวข้อง ในการนี้ ผู้เขียนจึงเสนอให้มีการเพิ่มเติมเหตุฉกรรจ์ในความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยเจตนา กรณีฆ่าภิกษุ สามเณร นักพรต นักบวช หรือผู้นำศาสนา เนื่องจากความเกลียดชังทางศาสนา เป็นมาตรา 289(8) ในประมวลกฎหมายอาญา โดยเห็นว่าเป็นการสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ในการลงโทษหลายกรณี เช่น เพื่อตัดโอกาสหรือความสามารถในการกระทำความผิด เพื่อการข่มขู่ยับยั้ง หรือเพื่อแก้แค้นทดแทนซึ่งเป็นที่มาแห่งหลักความได้สัดส่วน และเป็นการสอดคล้องกับหลักความชัดเจนแน่นอนของกฎหมายอาญาด้วย