DOI: 10.14457/tu.the.2017.1539
title: การใช้อำนาจรัฐควบคุมสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชนผ่านการปฏิรูป: ศึกษากรณี ร่าง พ.ร.บ.การคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. ....

description: การศึกษาเรื่อง “การใช้อำนาจรัฐควบคุมสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชนผ่านการปฏิรูป: ศึกษากรณีร่าง พ.ร.บ.การคุ้มครองสิทธิ เสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรม และมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... :” เป็นการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพโดยการวิเคราะห์เนื้อหาเอกสาร มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาเจตนารมณ์ของร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... 2) เพื่อศึกษาผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชนของร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... 3) เพื่อศึกษาความเห็นและข้อเสนอแนะของบุคคลและองค์กรในสังคมที่มีต่อร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. ....                 ผลการศึกษาประการที่ 1 เจตนารมณ์ของร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... พบว่าร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... มีเจตนารมณ์ “มุ่งใช้อำนาจรัฐกำกับควบคุมสื่อมวลชนด้วยแนวทางอำนาจนิยมโดยใช้กฎหมายเป็นกลไกตัดสินปัญหาทางจริยธรรม”  โดยสะท้อนจากเนื้อหาซึ่งเป็นหลักสำคัญ 4 ประการ ประกอบด้วย 1) เนื้อหาที่แสดงว่ารัฐต้องการรวมศูนย์อำนาจกำกับควบคุมสื่อมวลชนอย่างเข้มข้น โดยมีสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติเป็นองค์กรรวมศูนย์อำนาจกำกับควบคุมผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน มีตัวแทนรัฐเป็นกรรมการสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติ สภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติมีอำนาจเบ็ดเสร็จทั้งเป็นผู้กำหนดหลักเกณฑ์ ดำเนินการตามหลักเกณฑ์ และตัดสินชี้ขาดเกี่ยวกับหลักเกณฑ์ในเรื่องสำคัญ ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนต้องขออนุญาตและต้องขึ้นทะเบียน ต่อสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติ (รวมทั้งสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติมีอำนาจเพิกถอนใบอนุญาตผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน) ตามหลักเกณฑ์ที่สภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติกำหนด หากฝ่าฝืนมีโทษถึงขั้นจำคุก ทั้งตัวผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนที่ไม่ได้รับอนุญาต และองค์กรที่รับผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนที่ไม่ได้รับอนุญาตเข้าทำงาน ซึ่งเป็นบทบัญญัติที่มีโทษสูงสุดของร่างพระราชบัญญัติฯฉบับนี้ 2) เนื้อหาที่แสดงว่ารัฐมุ่งกำกับควบคุมสื่อมวลชนในด้านจริยธรรมอย่างเคร่งครัด โดยให้มีคณะกรรมการจริยธรรมผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนทุกระดับ ให้คณะกรรมการจริยธรรมของสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติเป็นเจ้าพนักงานของรัฐ มีการกำหนดมาตรฐานจริยธรรมผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน มีการกำหนดกลไกและหลักเกณฑ์กำกับควบคุมจริยธรรมผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนทุกระดับ มีมาตรการคุ้มครองประชาชนจากผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนซึ่งจะดำเนินการโดยเร็วภายในสิบห้าวัน และมีบทลงโทษผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนฝ่าฝืนจริยธรรมตามกฎหมายว่าด้วยวิธีปฏิบัติราชการทางปกครอง  3) เนื้อหาที่ผนวกภาคประชาชนเข้าร่วมใช้อำนาจกำกับควบคุมสื่อมวลชน โดยให้มีตัวแทนภาคประชาชนเข้าร่วมเป็นกรรมการในส่วนต่าง ๆ และให้มีการกำกับดูแลสื่อมวลชนโดยภาคประชาชน 4) เนื้อหาที่แสดงว่าการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชนเป็นเพียงส่วนประกอบ โดยการสะท้อนความหมาย “การละเมิดสิทธิเสรีภาพผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน” ในมิติที่คับแคบ  ไม่มีบทลงโทษผู้ละเมิดสิทธิเสรีภาพผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชน และไม่มีคณะกรรมกรรมการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชน              ผลการศึกษาประการที่ 2  ผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชนของร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... พบว่าร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. ....จะส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชน 3 ประการสำคัญ ประกอบด้วย 1) จะเกิดการละเมิดสิทธิเสรีภาพสื่อมวลชนโดยชอบด้วยกฎหมายด้วยข้ออ้างทางจริยธรรม เนื่องจากร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... เป็นการใช้กฎหมายตัดสินปัญหาทางจริยธรรม ซึ่งยากที่จะตีความว่าผิดหรือถูกได้ชัดเจน จึงมีแนวโน้มที่ผู้มีอำนาจตีความจะตีความปัญหาทางจริยธรรมตามที่ตนต้องการ 2) สื่อมวลชนจะตกอยู่ภายใต้การควบคุมของรัฐ อันเนื่องมาจากการมีตัวแทนรัฐเป็นกรรมการสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติ 3) สื่อมวลชนต้องสูญเสียสิทธิเสรีภาพโดยทันที เนื่องจากต้องขออนุญาตและต้องขึ้นทะเบียนเพื่อใช้สิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานของประชาชนตามหลักประชาธิปไตย นอกจากนั้นการให้ใบอนุญาตและเพิกถอนใบอนุญาต ย่อมสนองตอบความต้องการของรัฐด้วยข้ออ้างทางจริยธรรม                             ผลการศึกษาประการที่ 3 ความเห็นและข้อเสนอแนะของบุคคลและองค์กรในสังคมที่มีต่อร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... พบว่าความเห็นและข้อเสนอแนะของบุคคลและองค์กรในสังคมที่มีต่อร่างพระราชบัญญัติการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพ ส่งเสริมจริยธรรมและมาตรฐานวิชาชีพสื่อมวลชน พ.ศ. .... มีการถกเถียงโต้แย้งกัน 3 ประเด็นหลัก ประกอบด้วย 1) การให้มีกฎหมายกำกับควบคุมจริยธรรมสื่อมวลชน (ให้มีองค์กรที่มีอำนาจทางกฎหมายเพื่อกำกับควบคุมจริยธรรมสื่อมวลชน /ให้มีสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติตามร่างพระราชบัญญัตินี้) 2) การให้มีตัวแทนรัฐเป็นกรรมการสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติ 3) การที่ผู้ประกอบวิชาชีพสื่อมวลชนต้องขออนุญาตและต้องขึ้นทะเบียน ต่อสภาวิชาชีพสื่อมวลชนแห่งชาติ ซึ่งแน่นอนว่าฝ่ายค้านการออกกฎหมายกำกับควบคุมจริยธรรมสื่อมวลชนไม่เห็นด้วยทั้ง 3 ประเด็น สำหรับฝ่ายสนับสนุนให้มี กฎหมายกำกับควบคุมจริยธรรมสื่อมวลชน มีทั้งที่สนับสนุนทั้ง 3 ประเด็น และมีทั้งที่สนับสนุนบางประเด็น