DOI: 10.14457/tu.the.2016.1231
title: การปกครองสงฆ์ภายใต้พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505: ศึกษาปัญหา อุปสรรค และแนวทางการแก้ไข

description: การศึกษาวิจัยเรื่อง การปกครองสงฆ์ภายใต้พระราชบัญญัติคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505: ศึกษา ปัญหา อุปสรรค และแนวทางการแก้ไข ซึ่งการศึกษาวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) ด้วยการวิจัยทางด้านเอกสาร (Documentary Research) ซึ่ง               มีวัตถุประสงค์ดังนี้ 1) เพื่อศึกษาทำความเข้าใจระบบและโครงสร้างการปกครองสงฆ์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน 2) เพื่อศึกษาทำความเข้าใจถึงบทบาท อำนาจหน้าที่ ของสมณศักดิ์กับการปกครองสงฆ์ 3) เพื่อศึกษาปัญหา และอุปสรรคในการปกครองสงฆ์ที่มีอยู่ในปัจจุบัน 4) เพื่อศึกษาแนวทางการปรับปรุงแก้ไขปัญหาการปกครองสงฆ์ เพื่อให้เหมาะสมกับสภาวะของสังคมและการเมืองการปกครองของไทย       ในปัจจุบัน การวิจัยนี้ ผู้วิจัยได้สรุปและอภิปรายผลการศึกษาวิจัยที่พบว่า ปัญหาและอุปสรรค   ต่าง ๆ ที่มีอยู่ในระบบโครงสร้างการปกครองสงฆ์ไทยในปัจจุบัน มีประเด็นปัญหาสำคัญหลัก ๆ         2 ประเด็นด้วยกัน อันได้แก่ 1) ประเด็นโครงสร้างการปกครองสงฆ์ 2) ประเด็นสมณศักดิ์กับการปกครองสงฆ์ โดยมีรายละเอียดดังต่อไปนี้1. โครงสร้างการปกครองสงฆ์ในปัจจุบัน มีปัญหาอุปสรรคที่เกิดจาก 2 ฝ่าย      ฝ่ายรัฐและฝ่ายสงฆ์ ปัญหาที่เกิดจากฝ่ายรัฐ คือ ข้อบังคับทางกฎหมายพระราชบัญญัติคณะสงฆ์    ฉบับต่าง ๆ การเลือกปฏิบัติ รวมถึงปัญหาขาดการมีส่วนร่วมจากฝ่ายสงฆ์ ส่วนปัญหาที่เกิดจาก      ฝ่ายสงฆ์ คือ การรวมศูนย์อำนาจการตัดสินใจไว้ที่ส่วนกลางกับพระเถระผู้มากด้วยพรรษาเพียงไม่กี่รูป ขาดการมีส่วนร่วมของสงฆ์ทุกภาคส่วน รวมถึงขาดความยืดหยุ่นที่จะปรับตัวให้เข้ากับสภาวการณ์สังคมไทยในปัจจุบัน แนวทางการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากฝ่ายรัฐ คือ ฝ่ายรัฐควรตราพระราชบัญญัติ   คณะสงฆ์ไม่ขัดต่อพระธรรมวินัย อันเป็นธรรมนูญสูงสุดของสงฆ์ และควรให้ฝ่ายสงฆ์มีส่วนร่วมในการตราพระราชบัญญัติคณะสงฆ์ และต้องไม่เอื้ออำนาจให้กับฝ่ายใด ส่วนแนวทางการแก้ไขปัญหาอุปสรรคที่เกิดจากฝายสงฆ์ คือ ภิกษุสงฆ์ควรยึดหลักการปกครองตามพระธรรมวินัย อันเป็นธรรมนูญสูงสุดที่สงฆ์ทุกรูปต้องถือปฏิบัติ คณะสงฆ์ทุกภาคส่วนควรมีส่วนร่วมในการบริหารการปกครอง     คณะสงฆ์ เพื่อให้มีศักยภาพยิ่งขึ้น และสอดคล้องกับสังคมไทยในปัจจุบัน ควรสร้างความเข็มแข็ง     ในหมู่สงฆ์ โดยแต่ละภูมิภาคสร้างองค์กรสงฆ์ขึ้นในพื้นที่ของตน และให้พุทธบริษัท 4 มีส่วนร่วมในวัดละแวกใกล้เคียง ในรูปแบบขององค์กร2. ประเด็นปัญหาสมณศักดิ์กับการปกครองสงฆ์ ที่ยึดโยงสมณศักด์กับตำแหน่งทางการปกครองสงฆ์ ก่อให้เกิดปัญหาความลักลั่น และความอยุติธรรมในคณะสงฆ์ ตลอดจนขั้นตอนการพิจารณาการเลื่อนสมณศักดิ์ ที่กำหนดเงื่อนไขไว้ที่ผลงานจากพันธกิจ 6 ด้าน จนนำไปสู่การเร่งพัฒนาโดยเฉพาะด้านศาสนวัตถุหรือด้านทุนนิยม ก่อให้เกิดความโลภมั่วเมาในตำแหน่ง    และลาภสักการะ เกิดการแก่งแย่งหรือวิ่งเต้นเพื่อให้ได้สมณศักดิ์ จนบางครั้งอาจจะไม่ถูกต้องตามพระธรรมวินัย แนวทางการแก้ไขปัญหาที่เกิดจากสมณศักดิ์กับการปกครอง ควรแก้ไขกฎระเบียบ และเงื่อนไขการพิจารณาสมณศักดิ์ ควรพิจารณาจากสงฆ์ทุกฝ่าย และต้องคำนึงถึงคุณวุฒิและวัยวุฒิ    ที่เหมาะสมเพื่อลดการแก่งแย่งวิ่งเต้น การพิจารณาสมณศักดิ์ไม่ควรมุ่งเน้นผลงานไปที่ศาสนวัตถุหรือสิ่งก่อสร้างปฏิสังขร การสถาปนาสมณศักดิ์ควรเป็นไปเพื่อถวายพระสงฆ์ผู้มีคุณูปการต่อ       พระศาสนามีประพฤติดีประพฤติชอบให้ดำรงคงมั่นในสมณเพศเพื่อเป็นการสืบต่ออายุพระพุทธศาสนา และเพื่อการปกครองสงฆ์ให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อยแห่งสงฆ์ข้อเสนอแนะเพิ่มเติม    1. ปฏิรูปการปกครองคณะสงฆ์ให้สอดคล้องกับพระธรรมวินัยและเหมาะสมกับ      ยุคปัจจุบัน        2.  แก้ไขกฎระเบียบสมณศักดิ์กับการปกครองสงฆ์และเงื่อนไขการพิจารณา        3.  ควรมีมาตรการควมคุมและบทลงโทษเพิ่มเติมกับสงฆ์ที่ต้องอธิกรณ์ขั้นรุนแรง    (ปราชิก)