DOI: 10.17026/dans-zb4-zb8v
title: Groenestein 38 t/m 52 (even) te Hazerswoude-Rijndijk (gemeente Alphen aan den Rijn)

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in november 2018 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Groenestein 38 t/m 52 (even) te Hazerswoude-Rijndijk, gemeente Alphen aan den Rijn. De aanleiding van het onderzoek is de voorgenomen sloop van de huidige bebouwing en de bouw van 12 rijtjeswoningen op ongeveer dezelfde locatie. Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit blijkt dat het plangebied zich op de zuidelijke oeverwal van de Oude Rijn stroomgordel bevindt. In het bovenste deel van de oeverafzettingen kunnen, op basis van de vormingsgeschiedenis, archeologische vindplaatsen vanaf het Midden-Neolithicum aanwezig zijn. Op basis van bekende archeologische vondsten moet vooral rekening worden gehouden met vindplaatsen uit de Romeinse tijd. Een mogelijke archeologische vindplaats zal zich manifesteren als een archeologische laag: een humeuze en/of ontkalkte laag met daarin kleine fragmenten aardewerk en houtskool. Ze zal waarschijnlijk bestaan uit de resten van een kleine agrarische nederzetting. Hoewel AHN-beelden en oude kaarten hierover geen uitsluitsel geven, moet rekening worden gehouden dat het plangebied in latere perioden is afgeticheld ten behoeve van de dakpannen- en baksteenindustrie. Dit vond met name aan het eind van de Late Middeleeuwen en in de Nieuwe tijd plaats. Hierdoor kunnen eventuele in de oeverafzettingen aanwezige vindplaatsen zijn aangetast of zelfs geheel vernietigd. Uit archiefinformatie komt naar voren dat het plangebied in het verleden waarschijnlijk deel uitmaakte van buitenplaats ‘Groenestein’ of ‘Groenedijk’. Deze buitenplaats had een vierkant grondplan. Verder is er weinig over de buitenplaats bekend. In 1807 is in het westelijke en zuidelijke deel van de buitenplaats een industrieel complex bestaande uit een houtzaagmolen en enkele schuren gerealiseerd. De houtzaagmolen zelf was een houten paltrokmolen uit Koog aan de Zaan en stond op een stenen draairing. De molen stond in het centrale deel van het plangebied en werd achtereenvolgens de Herderin, Nooit Gedacht, de Twee Gebroeders en de Nijverheid genoemd. De molen is tussen 1924 en 1950 gesloopt. Mogelijk zijn in de ondergrond nog funderingsresten van de molen en bijgebouwen aan te treffen. Ook moet rekening worden gehouden met de aanwezigheid van lagen/pakketten met productie- en gebruiksafval. Als gevolg van de bouw van de huidige woningen in de jaren 50 van de vorige eeuw moet plaatselijk rekening worden verstoring van de bodem. Teneinde bovengenoemde verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de ondergrond van het gebied uit een pakket matig grof zand bestaat. Het betreft hier beddingafzettingen van de Oude Rijn. Dit pakket wordt afgedekt door een 20 tot 60 cm dikke laag zandige klei en zand met veenlaagjes, schelp- en houtresten. Dit betreft restgeulafzettingen, die een verlandingsfase van de Oude Rijn representeren. De laag wordt afgedekt door een pakket matig zandige en sterk tot uiterst siltige klei, waarvan de top gerijpt en kalkloos is. Dit pakket wordt geïnterpreteerd als oeverafzettingen van de Oude Rijn. Boven de oeverafzettingen is een 95 tot 110 cm dik humeus pakket aanwezig. Het betreft hier een deels door omwerking van de bovengrond en deels door het opbrengen van grond in de Nieuwe tijd ontstaan pakket. In het humeuze pakket zijn baksteenfragmenten en fragmenten steenkoolgruis gevonden. Op de locatie van de voormalige schuur langs de westrand van het plangebied en op de locatie van de voormalige molen in het centrale deel van het plangebied zijn puinconcentraties gevonden. Op grond van de resultaten moet de hoge archeologische verwachting voor de Nieuwe tijd (buitenplaats Groenestein of Groenendijk en het 19e eeuwse industriële complex) gehandhaafd blijven. De hoge archeologische verwachtingswaarde voor de perioden Midden-Neolithicum tot en met de Late Middeleeuwen kan daarentegen op basis van de resultaten naar een lage archeologische verwachtingswaarde bijgesteld worden. Op grond van de hoge archeologische verwachting voor de Nieuwe tijd adviseert ADC ArcheoProjecten een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Omdat de nieuwbouw grotendeels ter plaatse van de huidige bebouwing zal worden 6 opgericht en als gevolg hiervan de omvang van de bodemverstoring naar verwachting beperkt zal zijn, wordt een IVO-P in de variant ‘archeologische begeleiding’ voorgesteld. De archeologische begeleiding van de sloop en nieuwbouw dient hetzelfde doel als een inventariserend veldonderzoek door middel van het aanleggen van proefsleuven (AB/IVO-P). Dit betekent dat indien bij de grondwerkzaamheden toch vondsten of archeologische sporen worden aangetroffen, deze worden geregistreerd en gedocumenteerd. Op grond van de relatief beperkte omvang van het te onderzoeken gebied wordt een eventuele doorstart naar een opgraving geadviseerd. De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE). Wij wijzen erop dat de bevoegde overheid op basis van dit rapport een selectiebesluit neemt. De mogelijkheid bestaat dat dit selectiebesluit afwijkt van het door ons opgestelde advies.&lt;/p&gt;