DOI: 10.17026/dans-xk4-d2nx
title: Archeologisch onderzoek op een adelijk terrein

description: &lt;p&gt;Over een periode van bijna twee jaar heeft VUhbs archeologie in opdracht van de gemeente Groesbeek archeologisch onderzoek uitgevoerd in het plangebied Mariëndaal te Groesbeek. In het verleden waren aan de randen van het plangebied al enkele onderzoeken uitgevoerd, maar binnen het plangebied was er eigenlijk niets bekend over de aan- of afwezigheid van archeologische resten. De vooronderzoeken binnen het plangebied hadden aangetoond dat er verschillende vindplaatsen binnen het plangebied aanwezig waren. Daarnaast bestond er een hoge verwachting voor het aantreffen sporen uit de Romeinse tijd en de Late Middeleeuwen. Om de verwachting zoals deze was geformuleerd in de rapporten van het vooronderzoek te toetsen en aan te vullen is een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd met een mogelijkheid tot een doorstart naar een opgraving. De proefsleuven lagen zeer verspreid over het plangebied. Dit kwam voort uit het idee om alleen die delen van het terrein te onderzoeken die daadwerkelijk verstoord zouden worden in de nieuwe plannen. Dit had tot gevolg dat ook de locaties die voor een opgraving in aanmerking kwamen zeer fragmentarisch zijn onderzocht. Halverwege de uitwerkingsperiode werd het onderzoek uitgebreid met een archeologische begeleiding, gevolgd door een kleine opgravingscampagne. De resultaten van deze onderzoeken inclusief de onderzoeken die ver voor het veldwerk waren uitgevoerd hebben geleid tot een interessant beeld van de bewoning binnen het plangebied vanaf de Volle Middeleeuwen. Hoewel de onderzochte delen als postzegels te typeren zijn, is het gelukt om een boeiend beeld te creëren van de geschiedenis alhier. Hierbij wordt het belangrijkste deel van het verhaal ingenomen door de periode in de Volle Middeleeuwen van ca. 1050 tot 1250.&lt;br&gt;In deze periode zal er sprake zijn geweest van een groot omgreppeld terrein waarbinnen leden uit de hogere klasse resideerden. Vermoedelijk gaat het hier om ministerialen. Mogelijk heeft er in deze periode al een watermolen binnen het plangebied gedraaid. Naast sporen van huizen is er ook een beschoeiing langs de Groesbeek aangetroffen die hiermee in verband gebracht kan worden.&lt;br&gt;In de hierop volgende periode stijgt de status van de bewoners. Dit komt tot uiting in de moerasburcht waarvan het hoofdgebouw, een woontoren, is opgegraven in 2005. Ook in deze fase houdt men zich bezig met het controleren of sturen van de soms grillige Groesbeek. Er wordt een enorm deel van het beekdal opgehoogd en hierin wordt een waterloop gegraven die de beek moet sturen. Zeer waarschijnlijk heeft in deze loop een watermolen gestaan, hoewel ook hier geen fysieke resten van zijn gevonden.&lt;br&gt;Wat er aan het einde van de Late Middeleeuwen gebeurt, is niet duidelijk. Uit deze periode zijn alleen delen van de grachten van de 16de-eeuwse fase van een kasteel aangetroffen. Echter ook nu wijst de datering van een dikke eikenhouten paal langs de loop van de Groesbeek op de mogelijke aanwezigheid van een watermolen.&lt;br&gt;Hoewel een deel van de conclusies van dit onderzoek zijn gestoeld op een indirecte argumentatie, lijken deze zeer aannemelijk. Al met al is er een beeld ontstaan van een lange, mogelijk aaneengesloten bewoningsgeschiedenis van een elitair terrein in Groesbeek.&lt;/p&gt;