DOI: 10.14457/tu.the.2020.631
title: การกำหนดความรับผิดทางอาญากรณีประพฤติผิดในทางชู้สาวระหว่างผู้สอนกับผู้เรียนในสถานศึกษาระดับมัธยมศึกษาหรือเทียบเท่า

description: สังคมไทยและต่างประเทศมีทัศนะในทางบวกต่อผู้ประกอบวิชาชีพให้การศึกษาและมีความไว้เนื้อเชื่อใจให้บุคคลดังกล่าวอบรมสั่งสอนชี้นำ ดูแลความปลอดภัย และสวัสดิภาพทั้งทางร่างกายและจิตใจบุตรหลานของตน โดยเฉพาะในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน ได้แก่ ระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพ (ปวช.) หรือเทียบเท่า ที่ผู้สอนใกล้ชิดกับผู้เรียนอย่างมาก และได้รับความเคารพเชื่อฟังจากผู้เรียนมากเป็นพิเศษ หน้าที่และความรับผิดชอบของผู้สอนจึงนำมาซึ่งอำนาจและสถานะที่เหนือกว่าผู้เรียนทำให้ผู้สอนต้องประพฤติตนให้เหมาะสมกับสถานะต้องเป็นที่ไว้วางใจ อย่างไรก็ตามสถานการณ์ปัจจุบันกลับแปรเปลี่ยนไปเมื่อผู้สอนส่วนหนึ่งได้ใช้สถานะของตนโดยมิชอบด้วยการสร้างความสัมพันธ์ในทางชู้สาวระหว่างผู้สอนและผู้เรียนเพื่อแสวงหาประโยชน์ทางเพศทำให้พื้นที่ความปลอดภัยของผู้เรียนทั้งในและนอกสถานศึกษาลดลง ส่งผลเสียหายอย่างร้ายแรงทั้งในระยะสั้นและระยะยาวต่อร่างกาย จิตใจพัฒนาการ สวัสดิภาพ อนาคตทางการศึกษา ของผู้เรียนซึ่งอยู่ในช่วงวัยรุ่นที่เป็นวัยเปลี่ยนผ่านสู่ความเป็นผู้ใหญ่ รวมถึงก่อให้เกิดการสูญเสียทรัพยากรบุคคลในระบบการศึกษาและละเมิดต่อความไว้เนื้อเชื่อใจของสังคมที่มีต่อผู้สอนในสถานศึกษาอย่างร้ายแรง ในปัจจุบันปัญหาการกระทำทางเพศระหว่างผู้สอนและผู้เรียนในสถานศึกษาของไทยมักเกิดจากความสัมพันธ์ในทางชู้สาวและมีกรณีที่ผู้สอนมีพฤติการณ์ล่อลวงผู้เรียนเพื่อให้ยินยอมต่อกระทำทางเพศซึ่งมีรูปแบบและวิธีการที่แยบผลกว่าการใช้อุบายหลอกลวงเพื่อปกปิดข้อความจริงทำให้อาจมีปัญหาเกี่ยวกับการตีความตัวบทกฎหมายในประมวลกฎหมายอาญาจนส่งผลให้ผู้กระทำผิดไม่ได้รับโทษอย่างได้สัดส่วนกับความร้ายแรงและความเสียหายที่เกิดขึ้นจากการกระทำผิด นอกจากนี้ ยังมีกรณีที่บทบัญญัติความผิดเกี่ยวกับเพศกำหนดให้เป็นความผิดอันยอมความโดยไม่ได้คำนึงถึงสถานะของผู้กระทำผิดและผู้เสียหาย ประกอบกับยังมีข้อบกพร่องในเรื่องความไม่ครอบคลุมถึงพฤติการณ์และลักษณะการกระทำความผิดเกี่ยวกับเพศต่อบุคคลอายุไม่เกิน 18 ปี โดยอาศัยวิธีการสื่อสารผ่านอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงข้อบกพร่องของขอบเขตการให้ความคุ้มครองผู้เรียนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานจากการกระทำทางเพศตามประมวลกฎหมายอาญาและกฎหมายคุ้มครองเด็ก จากการศึกษากฎหมายต่างประเทศพบว่าได้กำหนดให้ผู้สอนต้องรับผิดทางอาญาเมื่อได้กระทำทางเพศแก่ผู้เรียนหรือก่อให้ผู้เรียนกระทำในทางเพศ แม้ว่าจะได้รับความยินยอมจากผู้เรียนก็ตาม และได้กำหนดขอบเขตของบุคคลในสถานศึกษาที่ต้องรับผิดโดยคำนึงถึงสถานะของผู้กระทำผิดและสถานะของผู้เรียนเป็นสำคัญรวมถึงให้ความคุ้มครองแก่ผู้เรียนที่มีสถานะเป็นเด็กตามอนุสัญญาว่าด้วยสิทธิเด็ก ค.ศ.1989 เป็นพิเศษ ดังนั้น เมื่อพิจารณาถึงความสัมพันธ์ของผู้สอนและผู้เรียน สถานะต้องเป็นที่ไว้วางใจของผู้สอน ความเป็นอาชญากรรมของการกระทำ ผลกระทบเสียหายต่อตัวผู้เรียน และระบบการศึกษา ตลอดจนกฎหมายต่างประเทศที่กำหนดความรับผิดทางอาญากรณีผู้สอนกระทำทางเพศต่อผู้เรียนที่มีอายุถึงเกณฑ์ในความยินยอมทางเพศในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานเพราะเห็นว่าเสรีภาพในทางเพศในบริบททั่วไปไม่ควรเป็นเงื่อนไขที่ทำให้ผู้สอนไม่ต้องรับผิดทางอาญาแล้ว ผู้เขียนจึงเห็นควรที่จะศึกษาถึงความครอบคลุมของบทบัญญัติความผิดในประมวลกฎหมายอาญาและกฎหมายคุ้มครองเด็กที่เกี่ยวข้องกับกรณีศึกษา เพื่อหาแนวทางที่เหมาะสมในการปรับใช้กฎหมายปัจจุบันเมื่อพิจารณาประกอบกับรูปแบบและวิธีการก่อให้เกิดการประพฤติผิดในทางชู้สาว และศึกษาถึงความเหมาะสมในการแก้ไขบทบัญญัติความรับผิดเกี่ยวกับเพศและแนวทางในการกำหนดความรับผิดทางอาญาเพื่อให้ครอบคลุมถึงลักษณะและวิธีการแสวงหาประโยชน์ทางเพศในปัจจุบัน รวมถึงค้นหาขอบเขตของผู้สอนในสถานศึกษาขั้นพื้นฐานที่ควรต้องรับผิดเมื่อคำนึงถึงเจตนารมณ์ในการคุ้มครองสวัสดิภาพทั้งทางร่างกาย จิตใจ โอกาสทางการศึกษาของผู้เรียนที่ในระดับการศึกษาดังกล่าว ระบบการศึกษา และความไว้เนื้อเชื่อในของสังคมโดยรวมต่อไป