DOI: 10.14457/tu.the.2018.1367
title: ความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียกับจีนระหว่าง ค.ศ. 1991-2014

description: วิทยานิพนธ์เรื่องความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียกับจีน ระหว่าง ค.ศ. 1991 – 2014 เป็นการศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างประเทศอินเดียและจีน ที่มีต่อกันในระหว่าง ค.ศ. 1991 – 2014 และปัจจัยที่มีผลต่อความสัมพันธ์ของทั้งสองประเทศ โดยใช้กรอบแนวคิดทฤษฎีการเมืองเกี่ยวพัน (Linkage Politics) และแนวคิดผลประโยชน์แห่งชาติ (National Interest) มาเป็นกรอบในการอธิบายรูปแบบความสัมพันธ์ โดยกำหนดขอบเขตการศึกษา ตั้งแต่ ค.ศ. 1991 ซึ่งเป็นปีที่สหภาพ โซเวียตล่มสลาย สถานการณ์การเมืองระหว่างประเทศมีการเปลี่ยนแปลง เกิดตัวแสดงใหม่ องค์กรระหว่างประเทศและกระแสโลกาภิวัตน์ ทำให้อินเดียและจีนต้องเปลี่ยนท่าที่การดำเนินนโยบายระหว่างประเทศระหว่าง ค.ศ. 1991 จนถึงปี ค.ศ. 2014 โดยในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้กล่าวถึงภูมิหลังความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียกับจีนก่อน ค.ศ. 1991 เพื่อให้ผู้อ่านเข้าใจถึงความเป็นมาของความสัมพันธ์ระหว่างทั้งสองประเทศจากการศึกษาพบว่าอินเดียและจีนเป็นประเทศที่มีความสัมพันธ์ต่อกันมาอย่างยาวนานตั้งแต่อดีต และมีความเกี่ยวข้องกันทางภูมิศาสตร์รัฐศาสตร์ เนื่องจากอินเดียและจีนมีพรมแดนติดกันยาวเป็นระยะทางถึง 3,500 กิโลเมตรตลอดแนวเทือกเขาหิมาลัย จึงทำให้ทั้งสองประเทศมีประเด็นพิพาทด้านดินแดน (Border Dispute) รุกลามไปจนถึงการทำสงครามระหว่างกัน ทำให้ความสัมพันธ์ก่อน ค.ศ. 1991 ไม่ราบรื่นนัก แต่หลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียตใน ค.ศ. 1991 สถานการณ์การเมืองและเศรษฐกิจระหว่างประเทศเปลี่ยนไป ทำให้อินเดียและจีนหันมามีความร่วมมือกันมากขึ้น โดยคำนึงถึงผลประโยชน์แห่งชาติความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียกับจีนระหว่าง ค.ศ. 1991- 2014 ถูกกำหนดด้วยปัจจัยทั้งภายในและภายนอกซึ่งมีความสัมพันธ์เกี่ยวเนื่องกัน โดยหลังการล่มสลายของสหภาพโซเวียตและ การสิ้นสุดของสงครามเย็น ผู้นำของอินเดียในทุกสมัยยังคงดำเนินนโยบายต่างประเทศโดยใช้หลักการเนรูห์ หรือที่เรียกว่า “นโยบายไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด” (Non - Alignment Policy) ซึ่งเป็นการดำเนินนโยบายต่างประเทศแบบไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด เพื่อตอบสนองผลประโยชน์แห่งชาติ เน้นหลักปัญจศีล (Pancha Sheela) ปรับความเข้าใจและมีความสัมพันธ์ที่ดีกับประเทศเพื่อนบ้าน พัฒนาความสัมพันธ์กับประเทศโลกที่สาม รวมไปถึงมีนโยบายในการปรับความสัมพันธ์กับจีนให้เป็นไปในทิศทางที่ดีขึ้น และหลังจากที่อินเดียมีระบบเศรษฐกิจแบบสังคมนิยมมาเป็นเวลานาน ทำให้เศรษฐกิจภายในประเทศตกต่ำ อินเดียจึงต้องดำเนินนโยบายปรับระบบเศรษฐกิจใหม่ โดยเปลี่ยนจากระบบสังคมนิยมมาเป็นการเปิดเสรีทางเศรษฐกิจ บวกกับนโยบายมองตะวันออก ทำให้อินเดียและจีนมีความร่วมมือกันทางเศรษฐกิจและความร่วมมือด้านต่าง ๆ ผ่านกรอบความร่วมมือในเวทีการเมืองระดับภูมิภาคมากขึ้นสำหรับปัจจัยภายนอกนั้น ผู้วิจัยมีความเห็นว่ามีความสำคัญและมีน้ำหนักในการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียกับจีน ใน ค.ศ. 1991 – 2014 มากกว่าปัจจัยภายใน เนื่องจากปัจจัยภายนอกเป็นเป็นแรงผลักดันให้ผู้นำแต่ละสมัยดำเนินนโยบายต่อจีนตามสถานการณ์การเมืองและเศรษฐกิจระหว่างประเทศที่เปลี่ยนแปลงไป โดยทั้งสองประเทศพยายามมองข้ามความตึงเครียดเรื่องข้อขัดแย้งเรื่องเขตแดนที่ยืดเยื้อมานานและหันมาให้ความสำคัญกับการร่วมมือกันทางเศรษฐกิจแต่การขึ้นมามีอำนาจของจีนและการขยายอำนาจเข้ามาในมหาสมุทรอินเดียซึ่งเป็นเขตอิทธิพลของอินเดีย ตลอดจนความพยายามในการสานสัมพันธ์กับประเทศเพื่อนบ้านของอินเดีย ทำให้อินเดียมองว่าจีนพยายามช่วงชิงความได้เปรียบทางยุทธศาสตร์และคุกคามอินเดีย อีกปัจจัยหนึ่งที่สำคัญต่อความสัมพันธ์อินเดียต่อจีน คือหลังเหตุการณ์11 กันยายน ค.ศ. 2001 สหรัฐอเมริกาได้ดำเนินความสัมพันธ์กับอินเดียอย่างใกล้ชิดและแน่นแฟ้นมากขึ้น เนื่องมาจากสหรัฐอเมริกาต้องการให้อินเดียเป็นพันธมิตรร่วมต่อต้านภัยจากการก่อการร้ายและเป็นมหาอำนาจในภูมิภาคที่ถ่วงดุลอำนาจและสกัดกั้นการขยายอิทธิพลของจีน ทำให้เกิดความท้าทายในความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียและจีนขึ้น โดยการดำเนินความสัมพันธ์ระหว่างอินเดียต่อจีนนั้น ยังตั้งอยู่บนพื้นฐานของความตระหนักถึงผลประโยชน์แห่งชาติเป็นสำคัญ อย่างไรก็ตามบรรยายกาศการเมืองระหว่างประเทศที่เน้นความร่วมมือกัน ทำให้อินเดียและจีนยังคงมีความพยายามในการดำเนินความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน