DOI: 10.14457/tu.the.2016.1192
title: บทคร่ำครวญในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่: การสืบสรรค์กับแนวคิดของกวี

description: วิทยานิพนธ์เล่มนี้มุ่งศึกษาลักษณะและความสำคัญของบทคร่ำครวญ และศึกษาวิธีการสืบสรรค์ทางวรรณศิลป์ในการสร้างบทคร่ำครวญ ตลอดจนศึกษาแนวคิดของกวีไทยสมัยใหม่ที่ปรากฏในบทคร่ำครวญในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่ โดยขอบเขตของการศึกษาผู้วิจัยจะศึกษาเฉพาะผลงาน  ของอังคาร กัลยาณพงศ์ เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์ สุจิตต์ วงษ์เทศ คมทวน คันธนู แรคำ ประโดยคำ และไพวรินทร์ ขาวงาม การเลือกผลงานของกวีดังกล่าวเพราะมีลักษณะเด่นด้านการสืบสรรค์ในการพรรณนาคร่ำครวญ คือ มีการสืบทอดบทคร่ำครวญจากอดีตและนำมาปรับเปลี่ยนหรือสร้างสรรค์ขึ้นใหม่ให้เข้ากับบริบทงานของกวีร่วมสมัย อีกทั้งมีเนื้อหาและแนวคิดที่โดดเด่นในเชิงสังคม ตลอดจนผลงานของกวีเหล่านี้มีอิทธิพลต่อการสร้างงานของกวีรุ่นหลัง ผลการศึกษาพบว่า ลักษณะของบทคร่ำครวญในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่ที่พบคือ การเดินทางพลัดพรากจากถิ่นที่อยู่ การรำลึกถึงอดีตอันแสนสุข  และการแสดงความทุกข์ระทมที่มีต่อชีวิตและสังคม ซึ่งกวีสมัยใหม่ยังสืบทอดลักษณะการคร่ำครวญจากอดีต หากแต่เรื่องราวที่นำมาคร่ำครวญนั้นจะเกี่ยวเนื่องกับบริบททางสังคมและวัฒนธรรมแห่งยุคสมัยบทคร่ำครวญในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่มีความสำคัญต่อการสร้างงานของกวีที่มีต่อผู้อ่านโดยตรง ทั้งการถ่ายทอดอารมณ์ความรู้สึกที่ลึกซึ้งหรือเปิดเผยความในใจให้เห็นภาวะแห่งทุกข์โศกและเป็นสื่อแสดงทัศนะเกี่ยวกับชีวิตและสังคมร่วมสมัย ตลอดจนเอื้อประโยชน์ให้กวีได้แสดงความรู้ความสามารถทางวรรณศิลป์ของไทยการศึกษาวิธีการสร้างบทคร่ำครวญของกวีไทยสมัยใหม่พบว่า กวีสร้างบทคร่ำครวญ โดยการพรรณนา การเปรียบเทียบ การใช้คำ และการใช้ฉันทลักษณ์ ซึ่งเป็นกลวิธีการประพันธ์ตาม    ขนบวรรณศิลป์ของไทย อันแสดงให้เห็นว่าแม้บริบททางสังคมและวัฒนธรรมจะเปลี่ยนแปลงไป     แต่ขนบวรรณศิลป์ของไทยยังคงเป็นรากฐานสำคัญในการสร้างสรรค์บทคร่ำครวญให้เข้ากับบริบท แห่งยุคสมัยของตน ความสามารถในการสร้างความงามทางภาษาของกวีไทยสมัยใหม่นี้ มิเพียงช่วยให้ผู้อ่านมองเห็นแง่งามทางภาษาวรรณศิลป์เท่านั้น หากยังช่วยให้ผู้อ่านเกิดอารมณ์สะเทือนใจและเกิดจินตนาการร่วมรับรู้ประสบการณ์ทางความคิดและความรู้สึกของกวีได้ดียิ่งขึ้น กวีไทยสมัยใหม่จึงเป็นผู้แสดงออกซึ่งพลังทางปัญญาและพลังทางวรรณศิลป์สามารถธำรงรักษาภูมิปัญญาของไทยและสามารถพัฒนาสร้างสรรค์ได้หลากหลายมิติและไม่รู้จบส่วนการสืบสรรค์บทคร่ำครวญในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่พบว่ามีทั้งการดัดแปลง การพาดพิง และการล้อเลียน วิธีการสืบสรรค์นี้แสดงให้เห็นว่ากวีไทยสมัยใหม่มิได้ดำเนินรอยตามขนบเท่านั้น หากยังพัฒนาสร้างสรรค์ใหม่ ตลอดจนนำของเดิมมาสื่อความหมายใหม่ อันจะทำให้เห็นมิติของการสร้างงานและวิธีคิดของกวีที่เปลี่ยนแปลงไปตามบริบททางสังคมและวัฒนธรรมแห่งยุคสมัย การสืบสรรค์ดังกล่าวยังทำให้เกิดผลในแง่การสื่อแสดงอารมณ์ความรู้สึกที่ลึกซึ้งและความคิดของกวีที่ไม่ถูกจำกัดกรอบแต่เพียงแบบแผนความคิดเดิม แต่ได้ขยายขอบเขตเนื้อหาของการคร่ำครวญไปในวงกว้าง อันจะทำให้เห็นการแตกยอดทางความคิดของกวีไทยสมัยใหม่ที่เกิดจากความเข้าใจแก่นของวัฒนธรรมทางวรรณศิลป์ของไทยอย่างแท้จริงการศึกษาแนวคิดในบทคร่ำครวญในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่พบว่า กวีไทยสมัยใหม่สื่อแนวคิดสำคัญผ่านบทคร่ำครวญจำแนกได้ 4 ประเด็น คือแนวคิดเกี่ยวกับสังคมและวัฒนธรรม แนวคิดเกี่ยวกับธรรมชาติ แนวคิดเกี่ยวกับการเมืองการปกครอง และแนวคิดเกี่ยวกับพุทธธรรม ซึ่งกวีจะสื่อ “สาร” ความคิดเหล่านี้แก่ผู้อ่านผสานกับอารมณ์ความรู้สึกที่ลึกซึ้งที่มีทั้งการพลัดพราก สูญเสีย ความทุกข์โศกเศร้า โหยหาอาลัย อันเป็นการคร่ำครวญเพื่อเป็นการกระตุ้นเตือนให้ผู้อ่านได้ตระหนัก ฉุกคิด ตลอดจนมองเห็นปัญหาของมนุษย์และสภาพการณ์ของสังคมที่เปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย กล่าวได้ว่าบทคร่ำครวญในกวีนิพนธ์ไทยสมัยใหม่ได้ขยายขอบเขตเนื้อหาของการคร่ำครวญในระดับปัจเจกบุคคลที่เน้นการสื่ออารมณ์ความรู้สึกส่วนตัวไปสู่การคร่ำครวญสื่ออารมณ์และความคิดที่มีต่อสังคมโดยรวม