DOI: 10.17026/ar/tqxzqo
title: Archeologisch bureauonderzoek en IVO-O plangebied N281 Niswilderbeusch te Nijswiller
title: Archeologisch bureauonderzoek & IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen N281 Ecoduct Niswilderbeusch te Nijswiller, gemeente Gulpen-Wittem

description: In opdracht van Provincie Limburg heeft Geonius Archeologie in december 2023 – januari 2024 een archeologisch bureauonderzoek en IVO-O verkennende fase d.m.v. boringen uitgevoerd voor het plangebied N281 Niswilderbeusch te Nijswiller, gemeente Gulpen-Wittem.
Aanleiding voor het uitvoeren van het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de aanleg van een ecoduct over de provinciale weg N281, waarvoor twee locaties overwogen worden ter hoogte van hectometerpalen 17.1 en 17.4 te Nijswiller. 
Het plangebied ligt in het ‘Platte Bosch’ en bestaat uit twee deellocaties: locatie A, ter hoogte van hectometerpaal 17.1 van de provinciale weg N281 tussen het Heuvelland en Heerlen, en locatie C, ter hoogte van hectometerpaal 17.4 van de N281. Het plangebied bevindt zich grotendeels in een droogdal dat zich heeft ingesleten in de helling tussen het plateau van Baneheide en het beekdal van de Selzerbeek. Het noordwestelijke deel van locatie A bevindt zich op een afbraakwand (aan de rand van het droogdal). Ter plaatse van het plangebied worden löss-, terras- en kalksteenhellinggronden verwacht. 
Het plangebied is in het verleden in gebruik geweest als hellingsbos (Platte Bosch / Niswilderbeusch). Gedurende de 19e eeuw is pas een deel van de helling ontgonnen (noordwestelijke deel van locatie A). Gedurende de 20e eeuw is in het droogdal de provinciale weg N281 gerealiseerd. Het hellingbos is aan weerszijden van locatie C en langs zuidoostelijke zijde van locatie A tot op heden nog aanwezig. 
In de directe omgeving van het plangebied zijn relatief weinig archeologische onderzoeken uitgevoerd en er zijn (mogelijk mede hierdoor) relatief weinig archeologische vindplaatsen bekend. Er zijn twee vuursteenvindplaatsen bekend, aan de rand van een uitloper van het plateau van Baneheide en op de helling. Het betreffen een vondst uit een oppervlaktekartering (op een uitloper van het plateau van Baneheide) en een niet-archeologische vondst op de helling tussen het plateau van Baneheide en het beekdal van de Selzerbeek. 
Ter plaatse van het droogdal geldt een lage verwachting op het voorkomen van bewoningsresten. Ter plaatse van het noordwestelijke deel van locatie A (aan de rand van het beekdal) kunnen eventueel wel bewoningsresten van jager-verzamelaars voorkomen (middelhoge verwachting), echter worden deze in de regel langs de randen van het plateau van Baneheide en/of het beekdal van de Selzerbeek verwacht. 
De bodem in het plangebied wordt deels gevormd door colluviaal afgezette en plaatselijke ook primair afgezette löss met bijmenging van grind, silex, kalksteen en houtskool. Dit komt overeen met de op basis van het bureauonderzoek verwachte löss-, terras- en kalksteenhellinggronden. In enkele boringen werden echter oudere fluviatiele (Maasafzettingen) en mariene afzettingen (kalksteen uit het Krijt) nabij het oppervlak aangetroffen. Door het ontbreken van archeologisch intacte niveaus, de moderne aard van de antropogeen omgewerkte grond, de relatief jonge datering van het merendeel van de colluviale afzettingen en de aftopping van de onderliggende primaire löss en Maasafzettingen, wordt de kans klein geacht dat binnen het plangebied nog archeologische waarden voor kunnen komen. Daarom kan de archeologische verwachting binnen het plangebied bijgesteld worden naar laag voor alle perioden en wordt geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk geacht. Aanbevolen wordt om het plangebied vrij te geven voor de geplande ingrepen.