DOI: 10.17026/dans-zh5-5upn
title: 15015033 ALK.ROM.ARC Eindrapportage archeologisch bureauonderzoek Noordervaart 41 te Stompetoren

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Door een opeenstapeling van verschillende type sedimenten/facies binnen het plangebied heeft het plangebied in het verleden verschillende landschappelijke liggingen gehad. In het (Laat-)Paleolithicum lag het plangebied binnen een relatief diep gelegen dalsysteem waarin beekdalen en riviersystemen voorkwamen. Onder andere de Overijsselse Vecht stroomde door dit gebied in westelijke richting naar de Noordzee. Wat de exacte landschappelijke ligging was wordt niet duidelijk vanuit de geraadpleegde landschappelijke gegevens die voor deze periode beperkt zijn. De afzettingen uit deze periode liggen op zeer grote diepte. Binnen de droogmakerij (poldergebied) van De Schermer zijn geen vondsten bekend uit het (Laat-)Paleolithicum.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de perioden vanaf het Mesolithicum t/m het Midden-Neolithicum had het plangebied een ligging binnen een waddenlandschap dat door oost-west georiënteerde getijdegeulen/kreekruggen doorsneden werd. Dit waddenlandschap bood slechts beperkte mogelijkheden, voornamelijk in de vorm van visserij en jacht. In de loop van het Laat-Neolithicum sloot de kust zich en begon zich veen te vormen. Na de kustafsluiting was er in principe een relatief korte periode dat er bewoning kan hebben plaatsgevonden. Uit onderzoek blijkt echter dat de klei die is afgezet in het waddenmilieu slap en ongerijpt is. Dit wijst erop dat het landschap altijd vrij nat en drassig is geweest en dat veenvorming vrij snel na de kustafsluiting heeft plaatsgevonden. Dit bood weinig mogelijkheden voor bewoning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf het Midden-/Laat-Neolithicum tot in de Vroege-Middeleeuwen (in ieder geval voor de 8e eeuw na Chr.) vond veengroei plaats in het plangebied. Het veenlandschap is in een nat milieu ontstaan en bood voor de mens vooral gelegenheid om te jagen. Resten van dergelijke activiteiten zijn wel aangetroffen in de Noord-Hollandse veengebied, maar dit betreffen ruimtelijk gezien wel zeer beperkte fenomenen. Voor bewoning was het veengebied niet gunstig, wellicht met uitzondering van de hoogste delen van de gevormde veenkoepels.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Vanaf de 8e eeuw na Chr. wordt gestart met het winnen van het veen (turf, brandstofvoorziening). Hierdoor ontstonden grote veenplassen, zoals De Schermer. Het plangebied ligt hier middenin, waardoor bewoning niet mogelijk was. Ter plaatse van het plangebied is het veenpakket, dat zich gevormd heeft, vanaf het Midden-/Laat-Neolithicum tot in de Vroege-Middeleeuwen, volledig vergraven. Eventueel hierin aanwezige archeologische resten zullen dan ook volledig zijn verwijderd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt middenin het gebied dat voor de ontginning een veenplas was, waar bewoning dan ook niet mogelijk was tot in de 17e eeuw. Slechts langs de randen van de veenplassen was bewoning mogelijk langs de aangelegde dijken of ter plaatse van opgeworpen veenterpen. Het droogmalen van De Schermer is tussen de jaren 1633 en 1635 gerealiseerd, waardoor het een zogenaamde droogmakerij werd, ten behoeve van agrarische doeleinden. Er werden ontginningsassen aangelegd waarlangs bewoning ontstond. Het plangebied ligt binnen de ontginningsas die langs de Noordervaart loopt. Historisch kaartmateriaal geeft aan dat vanaf het begin van de 19e eeuw tot 1876 geen bebouwing in het plangebied heeft gestaan. Er zijn verder geen aanwijzingen dat het plangebied tot een (boeren)erf heeft behoord, nadat De Schermer was ingepolderd (droogmakerij). (Ondergrondse) restanten van oudere bebouwing worden dan ook niet verwacht binnen het plangebied. Van de huidige kleine woning, gebouwd in 1876, dient door het bevoegd gezag beoordeeld te worden of deze woning vanuit bouwhistorisch oogpunt wel of niet als waardevol wordt beschouwd. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologische resten zijn tot op heden in de omgeving van het plangebied niet aangetroffen. Daarbij dient wel gemeld te worden dat het aantal uitgevoerde archeologische onderzoek in de directe omgeving van het plangebied zeer beperkt is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van bovenstaande uitgangspunten is de archeologische verwachting voor resten uit de perioden (Laat-)Paleolithicum t/m Midden-Neolithicum laag. Archeologische resten uit de periode (Laat-)Paleolithicum worden op grotere diepte verwacht in de (top van de) rivierdal-/beekdal- of dekzandafzettingen. Deze afzettingen zullen door de geplande bodemingreep niet of nauwelijks worden verstoord (eventueel slaan van heipalen). Archeologische resten uit het Mesolithicum t/m Midden-Neolithicum worden verwacht in de (top van de) getijdeafzettingen (Laagpakket van Wormer) die nu aan het maaiveld dagzomen (op circa 3,3 m -NAP). Voor de perioden Laat-Neolithicum t/m Nieuwe tijd C (voor het jaar 1876) worden geen archeologische resten verwacht, waarbij eventueel voorheen aanwezige archeologische resten uit de perioden Laat-Neolithicum t/m Vroege-Middeleeuwen (voor de 8e eeuw) zullen zijn verwijderd, ten gevolgde van de turfwinning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch bureauonderzoek blijkt dat het plangebied niet een landschappelijke ligging heeft gehad dat aantrekkelijk was voor bewoning. Het plangebied heeft dan ook een lage verwachting op het aantreffen van archeologische indicatoren. Daarnaast heeft binnen het plangebied veenwinning plaatsgevonden, lag het vervolgens tot in de 17e eeuw in een veenplas en is, nadat het gebied was drooggemalen, tot in de tweede helft van de 19e eeuw zeer waarschijnlijk in agrarisch gebruik geweest. Er zijn geen aanwijzingen dat het plangebied tot een (boeren)erf heeft behoord, nadat De Schermer was ingepolderd (droogmakerij), en voordat de huidige kleine woning werd gebouwd in het jaar 1876. Hierdoor geldt geen verwachting op (in situ voorkomende) archeologische resten voor de perioden Laat-Neolithicum t/m Nieuwe tijd C (voor het jaar 1876). Daarom adviseert Econsultancy om voor het plangebied geen aanvullend onderzoek te laten uitvoeren en is er wat betreft de archeologie dan ook geen belemmering om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ontwikkeling. Het is echter nooit volledig uit te sluiten dat binnen het onderzochte gebied toch nog archeologische resten voorkomen. Hierdoor blijft de archeologische meldingsplicht echter bestaan. Mochten tijdens de graafwerkzaamheden toch archeologische resten worden aangetroffen, dan dient dit onverwijld aan het bevoegd gezag, de gemeente Alkmaar, te worden gemeld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Van de huidige kleine woning, gebouwd in 1876, dient door het bevoegd gezag beoordeeld te worden of deze woning vanuit bouwhistorisch oogpunt wel of niet als waardevol wordt beschouwd.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2016-01-06