DOI: 10.14457/tu.the.2016.1382
title: การประเมินการแพร่กระจายและการระเบิดของก๊าซปิโตรเลียมเหลวจากการรั่วไหลของสถานีบริการก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) ในกรุงเทพมหานครด้วยโปรแกรม ALOHA

description: การศึกษาการรั่วไหลของก๊าซปิโตรเลียมเหลว (LPG) จากสถานีบริการก๊าซปิโตรเลียมเหลวในพื้นที่กรุงเทพมหานคร เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดจากการแพร่กระจายและการระเบิดของก๊าซปิโตรเลียมเหลว ซึ่งได้คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างมาทั้งหมด 6 ตัวอย่าง ใช้โปรแกรม ALOHA ในการประเมินความรุนแรงและการแพร่กระจาย ซึ่งผลจะแสดงรัศมีพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบด้วยแผนที่อิเล็กทรอนิกส์ (Google Earth) เพื่อกำหนดระยะที่ปลอดภัยและจัดทำแผนฉุกเฉิน การศึกษานี้ได้กำหนดสถานการณ์จำลองการรั่วไหลจากถังเก็บก๊าซปิโตรเลียมเหลวที่ฝังในถังเก็บใต้ดิน ลักษณะเป็นถังทรงกระบอกแนวนอน ปริมาณบรรจุสูงสุดในถังไม่เกินร้อยละ 85 ของถังเก็บและเกิดรูรั่วบริเวณอุปกรณ์วัดปริมาณก๊าซ ขนาดเส้นผ่านศูนย์กลาง 1.5 นิ้ว โดยจำลองสถานการณ์การรั่วไหลเป็น 3 กรณี คือ (1) การรั่วไหลจากถังเก็บก๊าซปิโตรเลียมเหลวในกรณีที่ไม่ลุกติดไฟ (Toxic Area of Vapor Cloud) (2) การรั่วไหลแบบกลุ่มหมอกก๊าซไวไฟ (Flammable Vapor Cloud) (3) การเกิดระเบิดของกลุ่มหมอกสารไวไฟ (Vapor Cloud Explosion: Overpressure Blast Force) และการเกิดเพลิงไหม้และการระเบิดแบบ Jet Fireผลการประเมินด้วยโปรแกรม ALOHA ทั้ง 6 ตัวอย่าง พบว่า กรณีที่ 1 การรั่วไหลจากถังเก็บก๊าซปิโตรเลียมเหลวในกรณีที่ไม่ลุกติดไฟ พบว่ามีการแพร่กระจายของก๊าซโพรเพนในพื้นที่สีแดง ที่ระดับ AEGL-3 ความเข้มข้นมากกว่า 33,000 ppm อยู่ในรัศมี 53-58 เมตร กรณีที่ 2 การรั่วไหลแบบกลุ่มหมอกก๊าซไวไฟ พบว่าช่วงสูงสุดที่สามารถลุกติดไฟได้ ที่ 60% LEL ที่รัศมี 97–109 เมตร และค่าต่ำสุดที่สามารถลุกติดไฟได้ที่ 10% LEL ที่รัศมี 290–319 เมตร หากมีประกายไฟ และกรณีที่ 3 การเกิดการระเบิดของกลุ่มหมอกสารไวไฟ ผลที่ได้จากการประเมินพบว่าโปรแกรม ALOHA แสดงผลออกมาในรูปแบบแรงดันที่เป็นรูปแบบข้อความ LOC was never exceeded ทั้ง 6 ตัวอย่าง เนื่องจากค่าที่ได้ไม่ถึงระดับต่ำสุดที่จะเกิดการระเบิดที่โปรแกรม ALOHA สามารถแปรผลได้ที่ 1.0 psi จึงไม่แสดงภาพรัศมีแรงดันที่เกิดจากการระเบิด และกรณีเกิดเพลิงไหม้และการระเบิดแบบ Jet Fire พบว่ารังสีความร้อนที่แผ่กระจายออกมาในพื้นที่สีแดง ที่ 10.0 kW/(sq m) อยู่ในรัศมี 36-37 เมตร เป็นอันตรายถึงชีวิตได้ภายใน 60 วินาที ในพื้นที่สีส้มที่ 5.0 kW/(sq m) อยู่ในรัศมี 51-52 เมตร อาจทำให้โครงสร้างของอาคารได้รับความเสียหายได้ และในพื้นที่สีเหลืองที่รัศมี 79-81 เมตร รังสีความร้อนจะทำอันตรายต่อประชาชนทำให้เกิดแผลไหม้ในระดับที่ 2 สรุปได้ว่าผลที่ได้จากการประเมินด้วยโปรแกรม ALOHA ทั้ง 6 ตัวอย่าง 3 กรณี มีรัศมีการแพร่กระจายของก๊าซโพรเพนที่ความเข้มข้นในระยะต่างๆ มีค่าไม่แตกต่างกัน เนื่องจากปริมาณก๊าซปิโตรเลียมเหลวในถังเก็บมีปริมาณใกล้เคียงกัน สมมุติฐานการรั่วไหลเป็นเช่นเดียวกัน และสภาพทางด้านอุตุนิยมวิทยามีลักษณะใกล้เคียงกัน จึงทำให้ผลการประเมินที่ได้มีค่าไม่แตกต่างกัน อย่างไรก็ตามหากมีการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยทางด้านปริมาณ ขนาดรูรั่ว อัตราการรั่วไหลและสภาพทางด้านอุตุนิยมวิทยาที่แตกต่างกัน จะทำให้ลักษณะและระยะการแพร่กระจายของก๊าซโพรเพนเปลี่ยนแปลงได้ ทั้งนี้ผลที่ได้จากการประเมินได้นำมาจัดทำมาตรการตอบโต้เหตุฉุกเฉิน กรณีเกิดการรั่วไหลและการระเบิดของก๊าซปิโตรเลียมเหลว ในสถานีบริการก๊าซปิโตรเลียมเหลวกรุงเทพมหานครควรมีนโยบายให้สถานีบริการก๊าซปิโตรเลียมเหลว ทำการประเมินความเสี่ยงร่วมกับสำนักงานเขตจัดทำแผนฉุกเฉิน เพื่อรองรับกรณีเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้น ในการประเมินการรั่วไหลของก๊าซปิโตรเลียมเหลวควรประเมินให้ครอบคลุมทุกสถานีบริการก๊าซปิโตรเลียมในพื้นที่กรุงเทพมหานคร รวมถึงสถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิงและสถานีบริการก๊าซธรรมชาติด้วย