DOI: 10.14457/tu.the.2016.1489
title: ลักษณะเสี่ยงทางคลินิกที่มีผลต่ออาการรุนแรงที่จะเกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิดในผู้ป่วยกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน ภายหลังได้รับการรักษาด้วยวิธีถ่างขยายหลอดเลือดหัวใจ

description: ความสำคัญ: ผู้ป่วยหลอดเลือดหัวใจ ที่มีปัญหากล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันชนิด ST segment ยกสูง (acute ST segment elevation myocardial infarction; acute STEMI) ที่ได้รับการรักษาด้วยการถ่างขยายหลอดเลือดหัวใจ (Primary Percutaneous Coronary Intervention: pPCI) แม้ว่าผู้ป่วยจะได้รับการรักษาโดยการเปิดหลอดเลือดที่อุดตันแล้ว แต่ยังพบการเสียชีวิตของผู้ป่วยในอัตราสูงอยู่ นอกจากการเสียชีวิตแล้วยังพบอาการรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วยอย่างไม่คาดคิดภายหลัง pPCI เช่น การเกิดภาวะหัวใจห้องล่างเต้นเร็วผิดจังหวะ หัวใจหยุดเต้น และไตเสื่อมหน้าที่เฉียบพลันได้ จากข้อมูลของ หอผู้ป่วยหนักโรคหัวใจโรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ผู้ป่วย acute STEMI แม้ว่าจะได้รับการรักษาด้วยวิธี pPCI แล้วยังมีอัตราการเสียชีวิตในโรงพยาบาลร้อยละ 16.67 ดังนั้นลักษณะเสี่ยงทางคลินิกที่มีผลต่อการเกิดอาการรุนแรงที่อาจเกิดขึ้นกับผู้ป่วยอย่างไม่คาดคิดภายหลัง pPCI เป็นสิ่งที่ควรศึกษาเพื่อนำลักษณะเสี่ยงที่ได้มาปรับปรุงแก้ไขหรือเพิ่มการเฝ้าระวัง ส่วนในบางปัจจัยที่ไม่สามารถแก้ไขได้อาจนำมาเป็นตัวอธิบายพยากรณ์โรควัตถุประสงค์: เพื่อศึกษาลักษณะเสี่ยงทางคลินิกที่มีผลทำให้ผู้ป่วย acute STEMI ภายหลังได้รับการรักษาแบบ pPCI มีอาการรุนแรงเกิดขึ้นอย่างไม่คาดคิด ได้แก่ อาการหัวใจห้องล่างเต้นเร็วผิดจังหวะรุนแรงใน 72 ชั่วโมง หัวใจหยุดเต้นใน 72 ชั่วโมง เกิดไตเสื่อมหน้าที่เฉียบพลันต้องทำ hemodialysis ใน 5 วัน และเสียชีวิตในโรงพยาบาลใน 72 ชั่วโมงรูปแบบการศึกษา และสถานที่: การวิจัยเชิงพยากรณ์ (prognostic determinant research) ศึกษาที่ หอผู้ป่วยหนักโรคหัวใจ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์กลุ่มตัวอย่างและวิธีการ: กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยที่ได้รับการวินิจฉัยว่าเป็น acute STEMI ที่ได้รับการรักษาด้วยวิธี pPCI เข้ารับการรักษาในหอผู้ป่วยหนักโรคหัวใจ โรงพยาบาลเชียงรายประชานุเคราะห์ ระหว่าง มกราคม 2555 ถึง ธันวาคม 2558 เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการทบทวนจากเวชระเบียน วิเคราะห์ข้อมูลด้วย non parametric test for trend และ ordinal logistic regressionผลการศึกษา:ผู้ป่วยภายหลังได้รับการรักษาด้วยวิธี pPCI ทั้งหมดที่ศึกษาจำนวน 217 ราย จำแนกตามระดับความรุนแรงของอาการที่ไม่คาดคิดออกเป็น 3 กลุ่ม ประกอบด้วยไม่เกิดอาการรุนแรงร้อยละ 79.7 เกิดอาการรุนแรงที่ไม่คาดคิด 1 อย่างขึ้นไปแต่ไม่เสียชีวิตร้อยละ 6.5 และเสียชีวิตใน 72 ชั่วโมงร้อยละ 13.8 ภายหลังการวิเคราะห์ด้วย multivariable analysis แล้วพบลักษณะเสี่ยงทางคลินิกที่ทำให้ผู้ป่วย acute STEMI ภายหลังได้รับการรักษาด้วยวิธี pPCI มีโอกาสเกิดอาการรุนแรงไม่คาดคิดในระดับที่รุนแรงขึ้นเพิ่มขึ้น ดังนี้คือ ผู้ป่วยที่มีการหายใจล้มเหลวต้องใช้เครื่องช่วยหายใจก่อน/ระหว่าง pPCI (OR= 4.2, 95% CI; 1.54 – 11.48, p=0.005) หัวใจหยุดเต้นก่อน/ระหว่าง pPCI (OR= 3.33, 95% CI; 1.15 – 9.59, p=0.026) จำนวนเส้นเลือดตีบ 2-3 เส้น (OR= 3.44, 95% CI; 1.33 – 8.91, p=0.011)  ได้รับการใส่ intra-aortic balloon pump (OR= 12.99, 95% CI; 2.58 – 65.44, p=0.002) และเมื่อย้ายกลับมาถึง CCU มีค่า Sp O2 น้อยกว่าร้อยละ 90 (OR= 25.96, 95% CI; 5.42 – 124.48, p&lt;0.001)ข้อยุติและการนำไปใช้: บุคลากรที่ดูแลผู้ป่วยภายหลังได้รับการรักษาด้วยวิธี pPCI อาจใช้ข้อมูลลักษณะเสี่ยงทางคลินิก 5 ลักษณะ ในการวางแผนการดูแลเพื่อเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดหรือเตรียมรับมือกับสถานการณ์ที่จะเกิดขึ้น ตลอดจนใช้ลักษณะเสี่ยงในการประเมินโอกาสเกิดอาการรุนแรงที่ไม่คาดคิดของผู้ป่วย เพื่อแจ้งพยากรณ์โรคของผู้ป่วยให้ญาติทราบถึงความรุนแรงของอาการที่จะเกิดขึ้นกับผู้ป่วยคำสำคัญ: กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันชนิด ST segment ยกสูง, การถ่างขยายหลอดเลือดหัวใจแบบ Primary, อาการรุนแรงที่เกิดอย่างไม่คาดคิด, การเสียชีวิตในโรงพยาบาล