DOI: 10.17026/dans-27u-3ucb
title: Zijperdijk en Kruiszwinsloot

description: &lt;p&gt;In opdracht van het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in september en oktober 2008 een bureauen inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) uitgevoerd. Dit in verband met de voorgenomen bodemingrepen in plangebied Zijperdijk en Kruiszwinsloot in de gemeente Anna Paulowna. De voorgenomen bodemingrepen omvatte onder andere natuurontwikkeling en de aanleg van twee mogelijke waterbergingslocaties. Dit onderzoek diende te worden uitgevoerd omdat realisatie van de plannen zou kunnen leiden tot aantasting of vernietiging van mogelijk aanwezige archeologische resten. Gezien de geo(morfo)logie van het plangebied wordt de mogelijke aanwezigheid van (veraard) veen in de ondergrond van het plangebied verwacht. Niet het gehele veengebied is bewoonbaar. Het gaat met name om die delen van het veen die natuurlijk ontwaterd werden. Hiervoor geldt een middelmatige verwachting voor de aanwezigheid van archeologische resten uit de Late IJzertijd tot circa 1200 na Chr. Het kan gaan om (resten van) nederzettingsterreinen/grafvelden/akkerlagen en/of gebruiksvoorwerpen. Indien daadwerkelijk aanwezig, bevinden dergelijke archeologische resten zich waarschijnlijk in de top van het (veraarde) veen naar verwachting binnen 2 m -Mv. Door de overstromingen in de Late Middeleeuwen/ Nieuwe tijd is het oudere landschap, en daarmee de eventuele bewoningssporen uit eerdere perioden, bedekt geraakt door zanden/of kleisedimenten dan wel (deels) geërodeerd. Indien erosie heeft plaats gevonden dient de middelmatige verwachting naar beneden te worden bijgesteld. Deze middelmatige archeologische verwachting voor de aanwezigheid van archeologische resten uit de Late IJzertijd tot circa 1200 na Chr. kan door middel van een verkennend booronderzoek worden getoetst. Het verkennend booronderzoek zal er dan op gericht zijn om te toetsen of de archeologisch relevante laag (in deze plangebieden het door een middeleeuws kleien zanddek afgedekte veen) bewoonbaar is geweest. Tijdens het veldonderzoek zijn in deelgebied Zijperdijk lagunaire zanden kleiafzettingen (getijafzettingen) aangetroffen op een veenpakket. In het deelgebied hebben getijkreekafzettingen het veen geërodeerd. Er is geen veraard veen aangetroffen. Onder het veenpakket komen kleiafzettingen voor, die behoren tot het Laagpakket van Wormer, gerelateerd aan het zeegat van Bergen. Op basis van de onderzoeksresultaten en de voorgenomen bodemingrepen (paragraaf 1.3), kan worden geconcludeerd dat bij de realisering van de plannen in deelgebied Zijperdijk geen archeologische waarden zullen worden verstoord. De bodem in het deelgebied Kruiszwinsloot vertoont een vergelijkbare opbouw als in deelgebied Zijperdijk. In de boringen 1, 2, 37, 38, 40, 68 en 69 is echter veraard veen aangetroffen op circa 1,9 m tot 3,2 m -NAP. Het eventueel bewoonbare niveau, waarop in de Romeinse tijd en Middeleeuwen mogelijk bewoning heeft plaatsgevonden, is intact. Op basis van de onderzoeksresultaten en de voorgenomen bodemingrepen (paragraaf 1.3), kan worden geconcludeerd dat bij de realisering van de plannen rondom de boringen waar veraard veen is aangetroffen, archeologische waarden zullen worden verstoord. In het overige deel zullen bij de voorgenomen werkzaamheden geen archeologische waarden worden verstoord. Op basis van de resultaten van dit onderzoek wordt geadviseerd in deelgebied Kruiszwinsloot, rondom de boringen waar veraard veen is aangetroffen, geen werkzaamheden te laten plaatsvinden die dieper reiken dan circa 1,5 m -NAP (boringen 37, 38, 40, 68 en 69) of dieper dan 2,0 m -NAP (boringen 1, 2). Wellicht kan voor het gebied rondom boringen 1 en 2 een planaanpassing worden doorgevoerd zodat de geplande afgraving minder diep reikt. Indien er geen mogelijkheden zijn tot planaanpassing zal voorafgaand aan de werkzaamheden een zoeksleuvenonderzoek (karterende fase) moeten worden uitgevoerd in het gebied rondom de boringen waar veraard veen is aangetroffen. Het zoeksleuvenonderzoek moet inzicht geven in de mogelijke aanwezigheid van een archeologische vindplaats en, indien mogelijk, in de aard, omvang, diepteligging, datering en kwaliteit van eventueel aanwezige archeologische vindplaatsen. Voor het uitvoeren van een zoeksleuvenonderzoek dient eerst een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld. Dit PvE moet worden goedgekeurd door het bevoegd gezag. In het overige deel van deelgebied Kruiszwinsloot en in het gehele deelgebied Zijperdijk wordt in het kader van de voorgenomen bodemingrepen geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht toch archeologische resten worden aangetroffen, dan is conform artikel 53 van de Wet op de archeologische monumentenzorg 2007 aanmelding van de betreffende vondsten bij het bevoegd gezag (gemeente Anna Paulowna) verplicht. Met betrekking tot de bevindingen van onderhavig onderzoek dient contact opgenomen te worden met de gemeente Anna Paulowna.&lt;/p&gt;