DOI: 10.17026/ar/44inwi
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de herontwikkeling van een plangebied aan de Kloosstraat te Zwijndrecht, gemeente Zwijndrecht

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de herontwikkeling van een plangebied aan de Kloosstraat te Zwijndrecht, gemeente Zwijndrecht (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied betreft de nieuwe locatie voor de samenvoeging van de twee Christelijke kindcentra, namelijk De Bron en Margriet. Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 1,2 ha. Het terrein is momenteel onbebouwd en vooral in gebruik als park, met een speeltuin een voetbal kooi en een Jongere Ontmoetingsplek (JOP) in het noordelijke deel. 

Bij de herontwikkeling van het gebied zijn verschillende varianten in ogenschouw genomen. Het huidige voorkeursalternatief is model 9. Hierbij blijven de speeltuin en de voetbalkooi in stand en wordt in het noordelijke deel een nieuwe school met opvang mogelijkheden aangelegd. De verwachting is dat voor de fundering van het nieuwe gebouw, maximaal 1 m ontgraven zal worden; mogelijk wordt er nog geheid maar er is nog geen palenplan beschikbaar. De huidige Kloosstraat zal worden omgelegd, zodat deze aansluit aan de parkeerplaats naast de nieuwbouw. Hier zullen tevens nieuwe parkeerplekken worden gerealiseerd. 

Voorafgaand aan de ingrepen dient in kaart te worden gebracht of bij de ingrepen eventueel archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen (m.n. de ontgraving voor de fundering) zullen deze mogelijk tot in de archeologisch relevante niveaus reiken.

Op basis van de landschappelijke ligging en de verwachte oorspronkelijke bodemtypen blijft de lage verwachting zoals opgenomen op de archeologische verwachtingenkaart van de gemeente Zwijndrecht, van toepassing. Het gaat dan om een lage verwachting op het aantreffen van resten van bewoning in de top van het veen, uit de IJzertijd, Romeinse tijd en Middeleeuwen. Bij een DINO-boring direct aan de overzijde van de Karel Doormanlaan lag het veen op ca. 0,8 m -mv (2,3 m -NAP) onder de komklei; bij een booronderzoek op ca. 80 m ten oosten van het plangebied lag het veen onder een pakket komklei op ca. 1,3 tot 1,7 m -mv (-3,0 tot 2,7 m -NAP). Gezien de ligging van het plangebied op ruime afstand van historische wegen en bewoningslinten worden geen resten uit de periode na de herbedijking in 1335 verwacht, met uitzondering van resten van het agrarisch cultuurlandschap (greppels, sloten etc.).

Advies
Het plangebied heeft volgens de gemeentelijke archeologische beleidskaart een lage archeologische verwachting. Deze verwachting is nogmaals bevestigd bij booronderzoeken op resp. ca. 80 en 130 m ten oosten van het plangebied, en 300 m ten zuidwesten van het plangebied, met een vergelijkbare landschappelijke setting. Omdat het plangebied op geruime afstand ligt van historische elementen zoals historische bebouwingslinten en dijken, en er verder geen aanwijzingen zijn voor fossiele stroomruggen e.d. adviseert Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie om geen dubbelbestemming archeologie in het bestemmingsplan op te nemen, en geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) uit te voeren bij verdere ontwikkeling. 

Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Zwijndrecht, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen of verder laten verlopen van het onderzoeksproces. Dit besluit kan afwijken van het bovenstaande advies. 

Ook wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het onderzochte gebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Zwijndrecht, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).

Naschrift
Het conceptrapport is namens het bevoegd gezag getoetst door mevr. J. Hoevenberg (gemeente Dordrecht). In het advies “23A92 Toetsing rapport archeologisch bureauonderzoek gemeente Zwijndrecht – Kloosstraat” d.d. 13 juni 2023 wordt aangegeven dat de bevindingen en het advies kunnen worden gevolgd, er zijn geen opmerkingen. Het advies luidt “te besluiten conform het advies en het plangebied wat betreft archeologie vrij te geven voor de gepande ontwikkeling. Er is gezien de lage archeologische verwachting voor alle periodes geen verder onderzoek nodig.”