DOI: 10.17026/ar/jmqkjl
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, kabeltracé Winschoten-Bellingwolde, gemeente Westerwolde
title: Antea Group Archeologie 2024/403
title: Antea Group Archeologie 2024/403

description: projectnummer 494184

In juli 2024 is een archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van boringen uitgevoerd voor de geplande aanleg van een kabeltracé tussen Bellingwolde en Winschoten, gemeente Westerwolde en Oldambt. Met deze kabelaanleg wordt Zonnepark Bellingwolde op het net aangesloten.

Antea Group heeft in april 2024 een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied. De aanleiding tot dit onderzoek is de archeologische verwachting zoals beschreven in beleid en regelgeving van de gemeente Westerwolde. In het rapport van het bureauonderzoek zijn op het ruim 13 km lange tracé een viertal locaties geselecteerd om nader te worden onderzocht door middel van een verkennend archeologisch booronderzoek (zone 1, 3 en 4) of door een karterend booronderzoek (zone 2). Van de resultaten en conclusies van dit veldonderzoek wordt in hoofstukken 3 en 4 van dit rapport verslag gedaan. Het rapport van het eerdere bureauonderzoek (revisie 00, d.d. 30 april 2024) is beoordeeld namens de gemeente door Libau (beoordelingsrapport met kenmerk 24.81109, d.d. 13-06-2024) en er wordt met de resultaten en het selectieadvies (de vier zones) ingestemd. In dit rapport volgt in hoofdstuk 2 een integrale weergave van het bureauonderzoek.

Resultaten veldonderzoek
Op de bodemopbouw is in paragraaf 3.3.1 in detail ingegaan. Op hoofdlijnen begint het tracé met zone 1 in de oostelijke Dollardboezem met een pakket van circa 0,9-1,2 m tweeledig pakket Dollardklei: een dynamische fase met zandige klei gevolgd door een rustige fase met zware kleiafzetting. Waar het zand laaggelegen is volgt hieronder een veenpakket, waarvan het bovenste deel door de overstroming is omgezet. Bij hoger gelegen dekzandwelvingen heeft de Dollardinbraak de top hiervan weggespoeld. Deze is afgezet als spoelzand op de flanken. In zone 3 loopt het pleistocene zand op en op hetzelfde punt wigt de klei uit tot deze zelfs in de ploegvoor niet meer herkenbaar is. Zone 04 betreft een dekzandwelving zonder enige aanwijzing van zeeinvloed. De pleistocene bodems in zone 3 en 4 zijn door landbouwkundige activiteit diep omgewerkt.

In zone 1, 3 en 4 is de verwachting uit het bureauonderzoek getoetst en wordt op basis van de resultaten, i.e. stelselmatige verstoring van de top van het dekzand door verspoeling enerzijds en landbouwkundige bewerking anderzijds, omgezet naar een lage verwachting. Daar worden geen intacte vindplaatsen meer verwacht. In zone 2 zijn aan de basis van het Dollardkleipakket brokken baksteen (vermoedelijk kloostermop) herkend, meer specifiek in boringen 101 en 102. De aanwezigheid in Dollardklei is indicatief voor verstoring van een vindplaats door toedoen van de Dollardinbraak zelf, daarmee is deze omstandigheid indicatief voor een vindplaats ter plaatse of zeer nabijgelegen (op een afstand in de orde van grootte van enige tientallen meters).

De laag waarin de resten zijn gevonden begint op circa 0,6 m onder het maaiveld en eindigt ongeveer 1,15 m onder maaiveld, de resten zijn met name aan de onderzijde van het pakket (het erosieve gedeelte, brokkelige eerste fase Dollardklei) op ongeveer 1 m -mv gevonden. Ook de veraarde veenlaag in boringen 101-116 kan behoren tot de off site (agrarische) exploitatie van deze vindplaats. Alleen in boringen 108-116 ligt deze veenlaag echter binnen de verstoringsdiepte van het civieltechnisch werk.

Selectieadvies
Wij adviseren boven op de vrijgave uit het bureauonderzoek (de niet voor vervolgonderzoek geselecteerde zones), bij deze ook zones 1, 3 en 4 vrij te geven voor het aspect archeologie.

Voor zone 2 geldt een samenstel van een bekende waarneming van muurwerk van een steenhuis (Gockinga), hieraan te relateren indicatoren in boringen 101 en 102, op slechts circa 25 m verwijderd van de waarneming en een veraarde veenlaag in het deel van het tracé dat binnen het AMK-terrein (boringen 108-116) ligt, circa 100 m ten noorden van genoemde waarneming. Wij adviseren voor zone 2, zijnde een niet gewaardeerde archeologische vindplaats, de civieltechnische aanleg archeologisch te begeleiden onder protocol proefsleuven (KNA/BRL4000 protocol 4003). Dit betreft een aanleglengte van 50 m (boringen 101-102) en 210 m (boringen 108-116). Dit advies is ter beoordeling aan de bevoegde overheid, zij neemt hierover een besluit.

In de omgevingsvergunning Z/24/195934 / DSO 2024062101338 wordt onderhavig rapport (revisie 00, d.d. 5 augustus 2024) meegenomen in de inhoudelijke overweging. Het uitvoeren van een proefsleuvenonderzoek (variant archeologische begeleiding) in de advieszone onder een door de gemeente goedgekeurd PVE wordt als voorwaarde opgenomen in de omgevingsvergunning. Het overige deel van het plangebied wordt vrijgegeven. Hiermee zijn de adviezen uit dit rapport door de bevoegde overheid overgenomen.