DOI: 10.17026/ar/ndrfjn
title: Archeologisch bureauonderzoek J. Cohenstraat 25 te Uithuizen, gemeente Het Hogeland (GR)

description: Laagland Archeologie heeft in april 2023 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de J. Cohenstraat 25 te Uithuizen. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van de huidige bebouwing gevolgd door nieuwbouw.
Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocol SIKB KNA 4002. Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het plangebied ligt op een relatief laag deel van een kwelderwal, die hier rond 100 na Chr. aanwezig was en zich in de navolgende eeuwen verder ontwikkelde. Op de hogere delen van de kwelderwal werden wierden opgeworpen, waarop later het dorp Uithuizen ontstond. Veel van de dorpswierden in dit gebied zijn al in de IJzertijd ontstaan als vlaknederzettingen; ook deze werden hoofdzakelijk op de hogere kwelderwallen gesticht. Door toenemende wateroverlast zag men zich vanaf de Romeinse tijd - Vroege Middeleeuwen genoodzaakt de nederzettingen steeds verder op te hogen, waardoor uiteindelijk de wierden ontstonden. Niet alle vlaknederzettingen ontwikkelden zich tot (dorps)wierden. Onder de huidige dorpswierden worden soms nog resten van oudere vlaknederzettingen gevonden. De oudtijds verlaten vlaknederzettingen raakten bedekt met een laag mariene sedimenten en zijn meestal niet meer aan het oppervlak als zodanig te herkennen.
Er zijn geen historische of bodemkundige aanwijzingen dat in of in de directe omgeving van het plangebied wierden aanwezig zijn/waren. Vaak kunnen niet meer zichtbare wierden worden getraceerd op basis van historische verkavelingen. De historische blokvormige verkavelingen in en rond het plangebied wijzen niet op de aanwezigheid van een wierde (of latere historische bebouwing). Het plangebied is onbebouwd gebleven tot circa 1973. Op basis van de huidige bebouwing kan worden aangenomen dat de bovengrond in het plangebied is verstoord. Het is niet bekend tot hoe diep deze bodemverstoring reikt. 
In het plangebied kunnen resten van een vlaknederzetting aanwezig zijn. De kans hierop wordt niet hoog geacht. Indien aanwezig dan is deze waarschijnlijk aangetast door de huidige bebouwing. Resten van een wierde of resten uit latere perioden worden niet verwacht. 
Gezien de matige verwachting, de geringe omvang van het plangebied, de gerede kans op een al verstoord bodemprofiel onder de huidige bebouwing en het gegeven dat de nieuwbouw op nagenoeg dezelfde locatie wordt geplaatst achten we de kans klein dat de plannen archeologische resten bedreigen. We adviseren daarom geen nader onderzoek. 
Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Het Hogeland. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, de heer W. Dijkstra. Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).