DOI: 10.14457/tu.the.2017.663
title: ประสิทธิภาพของเชื้อราสาเหตุโรคแมลงในการควบคุมเพลี้ยจักจั่น Matsumuratettix hiroglyphicus (Matsumura) พาหะนำโรคใบขาวอ้อย

description: โรคใบขาวของอ้อยเป็นโรคที่สำคัญของการปลูกอ้อย ที่เกิดจากเชื้อไฟโตพลาสมา (phytoplasma) และมีเพลี้ยจักจั่น Matsumuratettix hiroglyphicus (Matsumura) เป็นแมลงพาหะที่สำคัญในการแพร่กระจายและถ่ายทอดเชื้อไฟโตพลาสมา งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดเลือกเชื้อราสาเหตุโรคแมลงที่มีประสิทธิภาพในการเข้าทำลายเพลี้ยจักจั่น M. hiroglyphicusเพื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการควบคุมแมลงพาหะและลดการระบาดของโรคใบขาวการศึกษาในส่วนแรกเป็นการคัดเลือกเชื้อราสาเหตุโรคแมลงที่มีประสิทธิภาพจากจำนวน 24 ไอโซเลต ในการเข้าทำลายเพลี้ยจักจั่นระยะตัวเต็มวัย ตัวอ่อนและไข่ ภายใต้ห้องปฏิบัติการ พบว่าเชื้อรา Metarhizium sp. ไอโซเลต BCC30455 ทำให้มีเปอร์เซ็นต์การตายของเพลี้ยจักจั่นระยะตัวเต็มวัยสูงที่สุดเท่ากับ 55% เชื้อรา M. anisopliae ไอโซเลต BCC16000 และเชื้อรา Beauveria bassiana ไอโซเลต BCC20196 ทำให้มีเปอร์เซ็นต์การตายของระยะตัวอ่อนสูงที่สุดเท่ากับ 30% และเชื้อรา M. anisoliae ไอโซเลต BCC16762 ทำให้มีเปอร์เซ็นต์ไข่ไม่ฟักสูงที่สุดเท่ากับ 35% และแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P&lt;0.05) กับกรรมวิธีควบคุม จากผลการศึกษาได้เลือกเชื้อราสกุล Metarhizium จำนวน 3 ไอโซเลต คือ เชื้อรา Metarhizium sp. ไอโซเลต BCC30455, M. anisopliae ไอโซเลต BCC16762 และ Metarhizium sp. ไอโซเลต BCC16000 มาศึกษาต่อโดยเจาะจงที่ประสิทธิภาพในการเข้าทำลายระยะไข่ของเพลี้ยจักจั่น โดยนำเชื้อราที่เพิ่มปริมาณได้มาทำให้อยู่ในรูปแบบไม่ผ่าน (เชื้อราที่เพิ่มปริมาณได้บนเมล็ดข้าว) และผ่านการแปรสภาพ (เชื้อราที่เพิ่มปริมาณได้ นำมาบดแล้วอัดเป็นแท่ง) ก่อนนำไปศึกษาประสิทธิภาพในการเข้าทำลายเฉพาะเพลี้ยจักจั่นระยะไข่ภายใต้ห้องปฏิบัติการ ศึกษาความมีชีวิตและประสิทธิภาพในการเข้าทำลายเฉพาะเพลี้ยจักจั่นระยะไข่ภายในสภาพโรงเรือนของเชื้อราภายหลังการเก็บรักษา พบว่าประสิทธิภาพภายใต้ห้องปฏิบัติการของเชื้อราที่ไม่ผ่านและผ่านการแปรสภาพทั้ง 3 ไอโซเลต ทำให้มีเปอร์เซ็นต์การฟักไข่เท่ากับ 24-28 และ 22-28% ตามลำดับ แตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P&lt;0.05) กับกรรมวิธีควบคุม เมื่อนำไปเก็บรักษาด้วยการบรรจุลงในถุงที่ไม่มีและมีสารดูดความชื้น (Revolutionary Preservation-3A; RP-3A) เป็นระยะเวลา 6 เดือน พบว่าสปอร์เชื้อราส่วนใหญ่มีแนวโน้มความมีชีวิตลดลงเมื่อระยะเวลาการเก็บรักษานานขึ้น ส่วนการศึกษาประสิทธิภาพในสภาพโรงเรือน พบว่าระยะเวลาการเก็บรักษามีผลต่อเปอร์เซ็นต์การเข้าทำลายไข่ โดยเชื้อราแบบไม่ผ่านการแปรสภาพที่ระยะเวลาการเก็บรักษา 0 และ 1 เดือน ทำให้การฟักไข่ลดลงแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P&lt;0.05) กับกรรมวิธีควบคุม เท่ากับ 26-34 และ 32-40% ของเชื้อราที่ไม่ใส่และใส่ RP-3A ตามลำดับ และที่ระยะเวลาการเก็บรักษา 2 เดือนเป็นต้นไป เชื้อรามีแนวโน้มการเข้าทำลายไข่ลดลงโดยทำให้การฟักไข่เท่ากับ 30-58 และ 30-56% ของเชื้อราที่ไม่ใส่และใส่ RP-3A ตามลำดับ ส่วนเชื้อราแบบผ่านการแปรสภาพที่ระยะเวลาการเก็บรักษา 0 1 2 และ 3 เดือน ทำให้การฟักไข่ลดลงแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P&lt;0.05) กับกรรมวิธีควบคุม เท่ากับ 24-26% และ 20-26% ของเชื้อราที่ไม่ใส่และใส่ RP-3A ตามลำดับ และที่ระยะเวลาการเก็บรักษา 4 เดือนเป็นต้นไป เชื้อรามีแนวโน้มการเข้าทำลายไข่ลดลงโดยทำให้เปอร์เซ็นต์การฟักไข่เท่ากับ 30-48 และ 28-48% ของเชื้อราที่ไม่ใส่และใส่ RP-3A ตามลำดับ จากการศึกษาเชื้อราทั้งไม่ผ่านและผ่านการแปรสภาพ พบว่าเชื้อราแบบผ่านการแปรสภาพให้ผลความมีชีวิตและประสิทธิภาพในการเข้าทำลายเพลี้ยจักจั่นระยะไข่ได้ไม่แตกต่างกัน จึงเลือกเชื้อราทั้ง 3 ไอโซเลต แบบผ่านการแปรสภาพที่มีลักษณะการกระจายของสปอร์เชื้อราน้อยและง่ายต่อการนำไปประยุกต์ใช้ มาทดสอบประสิทธิภาพในการเข้าทำลายเพลี้ยจักจั่นระยะไข่แบบการจับคู่ผสมภายในสภาพโรงเรือน พบว่าเชื้อราที่ผ่านการแปรสภาพทำให้ไข่มีอัตราการฟักเท่ากับ 34.35-37.40 ฟอง/คู่ ลดลงแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (P&lt;0.05) กับกรรมวิธีควบคุม และเมื่อนำเชื้อราที่ผ่านการแปรสภาพทั้ง 3 ไอโซเลต ที่ไม่ใส่และใส่ RP-3A มาทดสอบความมีชีวิตเมื่อนำไปประยุกต์ใช้ในดินเพื่อทำลายเพลี้ยจักจั่นระยะไข่ พบว่าเชื้อราสามารถคงความมีชีวิตในดินได้เป็นระยะเวลานาน 1 สัปดาห์ และเริ่มมีแนวโน้มความมีชีวิตลดลงที่ 2 สัปดาห์ โดยขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่เชื้อราถูกเก็บรักษาก่อนนำมาทดสอบ ซึ่งระยะเวลาการเก็บรักษาและการทดสอบในดินนานขึ้น เชื้อราส่วนใหญ่จะมีแนวโน้มความมีชีวิตในดินลดลง จากผลการวิจัยสามารถนำเชื้อราสกุล Metarhizium 3 ไอโซเลตที่คัดเลือกได้ ในแบบผ่านการแปรสภาพ ที่สามารถเก็บรักษาด้วยการไม่ต้องใส่สารดูดความชื้นไว้ได้นาน 1-2 เดือน แล้วยังคงมีความมีชีวิตของสปอร์และประสิทธิภาพในการเข้าทำลายเพลี้ยจักจั่นระยะไข่ ไปประยุกต์ใช้ด้วยการโรยบนดินบริเวณโคนต้นอ้อยเพื่อควบคุมปริมาณเพลี้ยจักจั่น M. hiroglyphicus แมลงพาหะนำโรคใบขาวอ้อยได้