DOI: 10.17026/dans-z4w-cery
title: Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Hardenbergerweg 4 en 4a te Mariënberg, gemeente Hardenberg (OV) Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase Hardenbergerweg 4 en 4a te Mariënberg, gemeente Hardenberg (OV)

description: &lt;p&gt;Laagland Archeologie heeft in December 2023 een Bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek - verkennende fase uitgevoerd aan de Hardenbergerweg 4 en 4a te Mariënberg. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom het slopen of verbouwen van bestaande bebouwing en de nieuwbouw van enkele woningen in het kader van een ‘Rood voor Rood’ project.&lt;br&gt;Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002 en 4003.&lt;br&gt;Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.&lt;br&gt;Het plangebied ligt in het Overijssels-Gelders zandgebied. Het plangebied bevindt zich op de transitie van een dekzandrug naar het beekdal van de Vecht. Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied op een dekzandrug. tegen de noordzijde van het plangebied bevindt zich een rivierdalbodem. Bij archeologisch onderzoek is gebleken dat op 20 m ten zuiden dekzand is waargenomen maar tegen de noordzijde zijn kleiige rivierafzettingen van de Vecht gezien. Er is daarom grote kans dat het plangebied beide bodemsoorten bevat en pal op deze transitie ligt. Bodemkundig ligt het gebied in een zone met hoge zwarte enkeerdgronden; leemarm en zwak lemig fijn zand. Tegen de noordzijde van het plangebied ligt een zone met kalkloze poldervaaggronden; zware klei.&lt;br&gt;In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten uit het Laat-Neolithicum tot en met de Middeleeuwen bekend.&lt;br&gt;Op de Hottingerkaart van 1787 ligt in het plangebied een gebouw. Mogelijk betreft dit het historische erf Marienborgh (later erve Hesselink). Op een kaart uit circa 1832 is het plangebied onbebouwd en werd het terrein omschreven als bouwland en hooiland in het meest noordoostelijke deel. Vanaf 1904 is het plangebied weer bebouwd met meerdere gebouwen. Dit betreft de herbouw van het historisch erf Hesselink na de brand van 1868. De oorspronkelijke bebouwing uit deze periode wordt in 1989 gesloopt.&lt;br&gt;Op basis van het bureauonderzoek geldt een hoge verwachting voor de periode Paleolithicum – Nieuwe Tijd. Specifiek worden resten van een oude boerderij (erve Hesselink) uit 1868 verwacht.&lt;br&gt;Het uitgevoerde verkennende booronderzoek heeft tot doel het verwachtingsmodel te toetsen en zo nodig aan te vullen. Hiertoe zijn verspreid over het toegankelijke deel van het plangebied verkennende boringen gezet. In dit stadium is verkennend booronderzoek de meest efficiënte onderzoekswijze om de archeologische potentie van het plangebied in kaart te brengen.&lt;br&gt;Bij het veldonderzoek is gebleken dat er sprake is van een verstoord pakket met een gemiddelde dikte van 63 cm. In de helft van de boringen sluit dit verstoorde pakket gelijk aan op de C-horizont (dekzand/rivierduin). In de andere helft van de boringen sluit het verstoorde pakket eerst nog aan op een mogelijk ouder geroerd dek dat vervolgens weer aansluit op de C-horizont. In boring 3 is verder een (mogelijk dubbele) B-horizont waargenomen en in boring 4 zijn in het geroerde dek fragmenten verbrande leem en zachtgebakken baksteen gevonden.&lt;br&gt;Op basis van het booronderzoek worden met name in het westelijke deel van het plangebied archeologische resten verwacht. Specifiek worden hier resten verwacht van het gebouw van erve Hesselink uit 1868. Hiernaast kunnen ook erfsporen van oudere fasen van dit erf aanwezig zijn.&lt;br&gt;Dit advies is overgenomen door de bevoegde overheid, de gemeente Hardenberg. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, dr. O. Satijn (regioarcheoloog).&lt;/p&gt;