DOI: 10.17026/dans-xvs-4mnb
title: Gemeente Zundert, Plangebied Verlengde Hofdreef. Opgraving

description: &lt;p&gt;Aan de Verlengde Hofdreef te Zundert is op een tot voorheen onbebouwd terrein ten zuidoosten van de Mencia Sandrode scholengemeenschap nieuwbouw gepland. Bij graafwerkzaamheden voorafgaande aan de bouw van het schoolgebouw zijn in 2004 onder andere de resten aangetroffen van een grafveld uit de late bronstijd en midden-ijzertijd. Dit grafveld is, binnen de bouwput van het schoolgebouw, onderzocht door Synthegra bv. Naar aanleiding van deze vondsten is door de HBS verbonden aan de Vrije Universiteit Amsterdam een inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven (IVO-p) uitgevoerd in het huidige plangebied. Uit dit onderzoek bleek dat het terrein vindplaatsen bevatte uit de bronstijd tot en met de ijzertijd (nederzettingsresten en een randzone van een urnengrafveld) en uit de periode van de ijzertijd tot en met de late middeleeuwen (bewoningssporen). BAAC bv heeft vervolgens in het plangebied een defi nitieve archeologische opgraving uitgevoerd. Aansluitend aan de oostzijde van het plangebied is tevens een proefsleuvenonderzoek uitgevoerd in verband een aan te leggen randweg. De resultaten van dit onderzoek worden kort beschreven in dit rapport.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Gedurende het onderzoek zijn de drie vindplaatsen zoals die aangeduid waren op grond van het vooronderzoek in hun geheel onderzocht. Binnen vindplaats 1 zijn geen sporen aangetroffen die ontegenzeggelijk aan het grafveld gerelateerd kunnen worden. Enkele kuilen met houtskool aan de noordzijde van het terrein zouden een rol kunnen hebben gespeeld in het begrafenisritueel maar dit is niet aantoonbaar. Het is even zo goed mogelijk dat de verspreid liggende sporen binnen vindplaats 1 deel uitmaken van de periferie van een nederzetting, net als de sporen binnen de vindplaatsen 2 en 3. Aan de westzijde van het onderzoeksgebied is een structuur aangetroffen bestaande uit twee parallelle rijen palen. De functie en datering van deze structuur is onduidelijk, parallellen van dergelijke structuren zijn niet bekend. Gezien de nabijheid van het grafveld en de daar aangetroffen Viereckschanze is het verleidelijk een verband tussen deze en de structuur te vermoeden, hier zijn echter geen directe aanwijzingen voor. Ook de oriëntatie van beide structuren komt niet overeen. Ter plaatse van vindplaats 2 zijn naast een vierpalige spieker twaalf paalkuilen en negen kuilen aangetroffen. Deze liggen verspreid over de vindplaats en kunnen niet tot een structuur gerekend worden. De aanwezigheid van een spieker in combinatie met verspreid liggende sporen is in overeenstemming met de interpretatie van de vindplaats als zijnde de periferie van een nederzetting. Deze nederzetting zou zich dan verder naar het noordoosten moeten bevinden. De individuele sporen kunnen niet gedateerd worden maar het aardewerk dat bij de aanleg is gevonden duidt op een datering in de late bronstijd of ijzertijd. Vindplaats 3 bevindt zich aan de zuidwestzijde van het plangebied. Hier zijn bij het vooronderzoek een spieker, een greppel en enkele paalkuilen aangetroffen. Twee paalkuilen zijn geïnterpreteerd als mogelijk behorend tot een hoofdgebouw. Het geheel is aangemerkt als zijnde de resten van een geïsoleerd erf daterend tussen de late ijzertijd en de volle middeleeuwen. Deze interpretatie bleek wat optimistisch, bij het onderzoek zijn vrijwel geen nieuwe sporen aangetroffen. Enige uitzondering was een waterkuil, die op grond van één aardewerkfragment mogelijk in de late bronstijd gedateerd moet worden. De landschappelijke ligging van de sporen, in een van oudsher vochtige laagte, lijkt ook niet voor de hand te liggen voor een nederzettingslocatie. In feite is de vindplaats goed vergelijkbaar met vindplaats 2; een spieker vergezeld van een aantal verspreid gelegen sporen. Ook hier lijkt dus een interpretatie als periferie van een nederzetting het meest voor de hand te liggen. Buiten de genoemde vindplaatsen is nog een aantal geïsoleerd liggende sporen aangetroffen. In de eerste plaats gaat het hier om uitgebreide bundels greppeltjes en karrensporen die veelal samenvallen met het percelerings- en wegenpatroon zoals dat tot in recente tijden nog in gebruik was. Dit patroon gaat, getuige historisch kaartmateriaal, tenminste terug tot het begin van de 19e eeuw. Aan de rand van vindplaats 2 is een klein crematiegraf aangetroffen. Gezien de kleine hoeveelheid crematieresten, slechts 30 gram, lijkt het graf grotendeels verploegd te zijn. Door deze kleine hoeveelheid crematieresten zijn er verder geen uitspraken te doen over de leeftijd of geslacht van de bijgezette persoon. Het aardewerk aangetroffen in het graf is slechts globaal te dateren in de late bronstijd of ijzertijd. Opmerkelijk door de relatieve zeldzaamheid is de vondst van een kleine concentratie aardewerk van de Vlaardingencultuur. De vondst van een concentratie aardewerk, afkomstig van één enkele pot, is een fenomeen dat bij de Vlaardingencultuur vaker voorkomt, met name op de Zuid-Nederlandse zandgronden. Voorbeelden van vindplaatsen waar vrijwel complete potten zijn aangetroffen, zijn Well-Aijen (in ADC-werkput 13, Deelgebied 2), Ittervoort, Moergestel en Meerhoven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In de vijf aangelegde proefsleuven werden slechts een beperkt aantal sporen aangetroffen. Naast een aantal karrensporen en greppeltjes werden twee parallel verlopende greppels aangetroffen aan de zuidoostzijde van werkput 1 (S1002 en 1003) en nogmaals in het midden van werkput 2 (S2005 en 2009). De beide greppels liggen precies in het verlengde van een onvolledig opgegraven rechthoekige structuur, aangetroffen bij het onderzoek van het grafveld op het terrein van Mencia Sandrode (spoornummer 3). Het gaat hier om een grafmonument, een zogenaamd langbed, uit de vroege ijzertijd. Het langbed is op grond van het rechthoekig uiteinde te dateren in de vroege ijzertijd. Langbedden komen in urnenvelden voor naast andere typen graven maar vormen altijd een kleine minderheid in een verhouding van ongeveer 1:10. Hoewel het langbed van Zundert Mencia met minimaal 66 meter tot de langere behoort, is het bij lange na niet het langste bekende langbed. In Weert-Raak is een langbed aangetroffen met een lengte van 180 meter. Dit soort ‘oversized’ langbedden wordt wel beschouwd ls ‘stichtergraven’. In het geval van Zundert lijkt dit niet het geval te zijn aangezien het grafveld al in de late bronstijd in gebruik was.&lt;/p&gt;
description: Date: 2013-06