DOI: 10.17026/dans-xwv-ear2
title: Lent zone T3, in de schaduw van Knodsenburg, gemeente Nijmegen
title: Een archeologische begeleiding in het plangebied ‘Ruimte voor de Waal’

description: &lt;p&gt;In opdracht van i-Lent heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in de periode van 26 juni tot en met 6 augustus 2013. een archeologische begeleiding uitgevoerd in het kader van het project ‘Ruimte voor de Waal’ in de gemeente Nijmegen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De oudste archeologische resten in zone T3 zijn verspoeld en afkomstig uit een van de diep ingesleten crevassegeulen (V 382). Het betreft een fragment (vermoedelijk Romeins) koperen vaatwerk dat uit een dieper gelegen grindafzetting afkomstig is, die als beddingafzetting van een voorloper van de huidige Waal wordt gezien. Daarna behoort het gebied eeuwenlang tot het terrein van een actieve rivier. De volgende resten die aan menselijke handelingen gekoppeld kunnen worden betreft een afgetopte kuil uit de laat-Merovingische/vroeg-Karolingische periode (646-766 cal AD) in de top van een crevasse-afzetting. Door een latere crevasse is dit oudere leefniveau echter afgetopt, waarbij mogelijk andere sporen en resten verloren zijn gegaan. Uit de volgende vier à vijf eeuwen die daarop volgen zijn slechts enkele sporen en relatief weinig vondsten aangetroffen. Mogelijk stond het terrein in deze eeuwen teveel onder invloed van het water of had men elders een meer geschikte locatie om zich te vestigen. De overige sporen die vanaf de Karolingische tijd dateren hangen voornamelijk samen met de agrarische activiteiten die binnen het terrein hebben plaatsgevonden. Er is geen sprake van nederzettingssporen die gekoppeld kunnen worden aan de middeleeuwen. Opvallend zijn de diverse zandgreppels die zijn aangetroffen en welke vooralsnog in de late middeleeuwen/begin nieuwe tijd geplaatst worden. Het kan echter niet geheel worden uitgesloten dat enkele greppels gelijktijdig met fort Knodsenburg in gebruik waren. Dit wordt met name verondersteld op basis van de metaalvondsten die zijn gedaan. De functie van de greppels is onduidelijk. Mogelijk hebben ze te maken met de veelvuldige overstromingen van het land, waarbij men greppels heeft ontgraven om het water en zand op te vangen en met het materiaal uit de greppels kleine dijkjes aanlegde. De middeleeuwse vondsten die zijn gedaan zijn waarschijnlijk voornamelijk via bemesting in de bodem terechtgekomen. Men zal mest en afval vanuit nederzettingen hebben getransporteerd om deze over de akkers te verspreidden en deze zo vruchtbaarder te maken. Bewust op de mesthoop gedumpte objecten (kapot, onbruikbaar) of per ongeluk verloren zaken (munten, kledingaccessoires) zijn op deze wijze eveneens in de cultuurlaag opgenomen en door het ploegen verplaatst. Ter plaatse van een depressie (oude crevassegeul) in het landschap, kan al dan niet bewust een dikkere cultuurlaag zijn ontstaan door meer bemesting, waardoor ook de hoeveelheid vondsten op deze locatie toeneemt. Dit zou de hogere vondstaantallen keramiek verklaren aan de noordzijde van zone T3. Daarnaast zijn uit de late middeleeuwen een specifiek voor de jacht gebruikt type pijlspits en een heraldische paardentuighanger aangetroffen. Dit zijn mogelijk aanwijzingen dat het terrein als jachtgebied werd gebruikt door lokale adel, waarbij een relatie met de bewoners van het nabijgelegen kasteel niet uitgesloten kan worden. In de nieuwe tijd komt zone T3 in de schaduw van fort Knodsenburg te liggen. Uit historisch kaartmateriaal blijkt dat het onderzoeksgebied ook in de nieuwe tijd voornamelijk als agrarisch gebied wordt gebruikt. Wel kan op basis van beschikbare historische bronnen geconcludeerd worden dat aan de zuidoostzijde van zone T3, deels binnen het onderzoeksgebied, al in de 16e eeuw een erf bestaan heeft, de voorganger van Oosterhoutsedijk 36, die aanvankelijk verder noordelijk lag. De voormalige boerderij Oosterhoutsedijk 38 is pas in 1920 gebouwd en uit historisch kaartmateriaal blijkt dat het gebied tot de bouw van de boerderij voor agrarische doeleinden werd gebruikt. Het vondsmateriaal uit deze periode bestaat hoofdzakelijk uit metaal, waarvan een groot deel musketkogels betreft. De verspreiding van de kogels doet vermoeden dat deze, met diverse andere metaalvondsten, uit baggerslib afkomstig zijn. Waarschijnlijk heeft men in de gebruiksperioden van fort Knodsenburg de buitenste gracht uitgebaggerd en daarbij de bagger direct buiten het fort over het terrein verspreid. Objecten die verloren waren in de gracht werden hierbij eveneens over het land verspreid. Nadat het fort in onbruik is geraakt en geslecht krijgt het onderzoeks-gebied geheel een agrarisch karakter en in de 20e eeuw komt de tuinbouw op. De kuil met resten van verschillende varkens ligt op korte afstand van Oosterhoutsedijk 38 en waarschijnlijk behoorden de dieren de eigenaar van deze boerderij toe. Het nieuwtijdse bouwmateriaal dat is aangetroffen zal eveneens met de aanwezige erven te maken hebben. Een opvallende groep vondsten betreffen de verzegelloodjes van onder meer twee spoorwegmaatschappijen. Deze houden waarschijnlijk verband met het destijds vlakbij gelegen station Lent (ca. 150 m ten westen van zone T3), dat functioneerde van 1882 tot 1934. Hoe de zegels uiteindelijk in zone T3 zijn terechtgekomen is onbekend.&lt;/p&gt;