DOI: 10.14457/tu.the.2016.1127
title: สถานภาพการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นในสถาบันอุดมศึกษาไทย

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้เป็นการศึกษาเกี่ยวกับสถานภาพการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นในสถาบันอุดมศึกษาไทย มีวัตถุประสงค์ในการศึกษา คือ (1) เพื่อศึกษาสถานภาพและพัฒนาการการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นในสถาบันอุดมศึกษาไทย (2) เพื่อออกแบบขอบข่ายการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นไทยที่สามารถใช้ในการจัดการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นให้มีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น สอดคล้องกับการกระจายอำนาจและภารกิจการให้บริการสาธารณะขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในปัจจุบัน และ (3) สามารถวิเคราะห์ถึงสถานการณ์และความท้าทายที่เกิดขึ้นกับการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นในสถาบันอุดมศึกษาไทยในปัจจุบัน และสร้างข้อเสนอแนะแนวทางการจัดการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นในสถาบันอุดมศึกษาไทยในอนาคตวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ใช้การศึกษาเชิงคุณภาพด้วยวิธีการวิจัยเอกสาร ศึกษาหนังสือ ตำราเรียน งานวิจัย เอกสารที่เกี่ยวข้อง ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึกกับนักวิชาการและผู้เชี่ยวชาญในสาขาวิชาการปกครองท้องถิ่นเพื่อออกแบบ “ขอบข่ายการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นไทย” เป็นกรอบแนวคิดที่มีการระบุเนื้อหาสาระสำคัญของการปกครองท้องถิ่นที่ครอบคลุมทั้งแนวคิดและภารกิจขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในปัจจุบัน และนำขอบข่ายการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นไทยไปเป็นกรอบในการศึกษาหลักสูตรที่มีการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นในสถาบันอุดมศึกษาไทยในระดับปริญญาตรีโดยแบ่งกลุ่มกรณีศึกษาตามแนวทางการศึกษาวิชาการปกครองท้องถิ่นไทยจำนวน 4 กลุ่ม (5 กรณีศึกษา) ได้แก่ (1) แนวทางการศึกษาแบบกฎหมายและสถาบันการเมือง (หลักสูตรรัฐศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการเมืองและการปกครอง มหาวิทยาลัยเชียงใหม่) (2) แนวทางการศึกษาแบบท้องถิ่นนิยมและชุมชนนิยม (หลักสูตรสังคมสงเคราะห์ศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์) (3) แนวทางการศึกษาแบบบริหารจัดการท้องถิ่น (หลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และหลักสูตรรัฐประศาสนศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาการปกครองท้องถิ่น มหาวิทยาลัยขอนแก่น)และ (4) แนวทางการศึกษาแบบการวางผังเมืองและการบริหารจัดการเมือง (หลักสูตรสถาปัตยกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาสถาปัตยกรรมผังเมือง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย)ผลจากการศึกษาพบว่าหลักสูตรที่นำมาเป็นกรณีศึกษานั้นจะมีเอกลักษณ์ในการจัดการเรียนการสอนและรายวิชาทางด้านการปกครองท้องถิ่นที่แตกต่างกันพอสมควรตามสาขาวิชาและวุฒิปริญญาที่มอบให้แก่ผู้สำเร็จการศึกษาแต่ว่ายังจำกัดอยู่ในขอบเขตทางด้านรัฐศาสตร์และรัฐประศาสนศาสตร์เป็นหลัก และการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นในหลักสูตรนั้นยังถือได้ว่าไม่สอดคล้องกับขอบข่ายการเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นไทยเท่าใดนัก เนื่องจากในแต่ละหลักสูตรนั้นมีจุดมุ่งเน้นตามองค์ความรู้ในสาขาวิชาของตนเอง ไม่ค่อยมีรายวิชาที่เกี่ยวข้องกับการปกครองท้องถิ่นโดยตรง อาจารย์และนักวิชาการทางด้านการปกครองท้องถิ่นขาดแคลน อาจารย์และนักศึกษาไม่สนใจเกี่ยวกับการปกครองท้องถิ่น ตำราเรียนและงานวิจัยมีจำกัด หลักสูตรไม่ยืดหยุ่นตามสถานการณ์ และไม่มีการจัดการเรียนการสอนในลักษณะบูรณาการองค์ความรู้ร่วมกันข้อเสนอแนะจากการศึกษา ได้แก่ (1) สร้างความสนใจเกี่ยวกับการศึกษาทางด้านการปกครองท้องถิ่นด้วยการจัดการศึกษาเกี่ยวกับการปกครองท้องถิ่นเพื่อสร้างจิตสำนึกและขยายประเด็นการศึกษาและผู้ที่สนใจศึกษาเกี่ยวกับการกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่นให้กว้างยิ่งขึ้น (2) การเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นไทยจะต้องให้ความสนใจเกี่ยวกับมิติทางการศึกษาของสาขาวิชาอื่น ๆ ในเชิงบูรณาการองค์ความรู้มากขึ้นโดยไม่ยึดติดกับกรอบการศึกษาที่เน้นไปทางด้านมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์อีกต่อไป (3) การเรียนการสอนวิชาการปกครองท้องถิ่นต้องไม่ยึดติดกับรูปแบบการเรียนการสอนในลักษณะเพียงหลักสูตรเดียวทั่วประเทศ ต้องมีความหลากหลายตามพื้นที่ท้องถิ่นและสถาบันอุดมศึกษาต้องพยายามสร้างองค์ความรู้จากการลงศึกษาเชิงพื้นที่จริงและสร้างเป็นองค์ความรู้ใหม่ให้สอดคล้องกับประชาชนในพื้นที่มากยิ่งขึ้น และ (4) มีการสร้างระบบการวิจัยสร้างการประสานงานและความร่วมมือของนักวิชาการในสาขาวิชาต่าง ๆ และการถ่ายทอดองค์ความรู้ทางการปกครองท้องถิ่นให้มีความเข้มแข็งยิ่งขึ้น