DOI: 10.14457/tu.the.2016.1119
title: การทูตพหุภาคีของประเทศไทยในกรอบ G77 กับแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง ระหว่างมกราคม-ธันวาคม ค.ศ. 2016

description: วิทยานิพนธ์ เรื่อง “การทูตพหุภาคีของประเทศไทยในกรอบ G77 กับแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง ระหว่าง มกราคม-ธันวาคม ค.ศ.2016” มีเป้าหมายเพื่อศึกษาวิเคราะห์ถึงสาเหตุและปัจจัยที่ทำให้รัฐบาลไทยภายใต้นายกรัฐมนตรี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา นำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงนำเสนอต่อประชาคมโลกผ่านการทูตพหุภาคีในกรอบ G77 ตลอดจนผลลัพธ์ (Outcome) ของการทูตพหุภาคีด้วยในการวิเคราะห์การทูตพหุภาคีของประเทศไทยในกรอบ G77 กับแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง ระหว่าง มกราคม-ธันวาคม ค.ศ.2016 วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ใช้กรอบการวิเคราะห์ Linkage Politics ของ เจมส์ เอ็น รอสนาว (James N.Rosenau) โดยวิเคราะห์ปัจจัย 2 กลุ่ม คือ ปัจจัยภายนอกประเทศและปัจจัยภายในประเทศการวิเคราะห์พบว่า ปัจจัยภายนอกประเทศที่มีอิทธิพลต่อการทูตพหุภาคีของในกรอบ G77 ประกอบด้วยปัจจัยกระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) ซึ่งส่งผลให้เกิดการเชื่อมโยงทางเศรษฐกิจและสังคม ให้ทั้งโอกาสและความท้าทาย ส่งผลให้หลายประเทศประสบความสำเร็จในการพัฒนาเศรษฐกิจขยายตัวอย่างรวดเร็ว แต่ผลกระทบด้านลบ เกิดปัญหาความไม่เท่าเทียม เหลื่อมล้ำและความแตกแยก หลายประเทศกำลังหาแนวทางในการจัดการกระแสโลกาภิวัตน์ รัฐบาลไทยเชื่อว่าแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงน่าจะเป็นทางเลือกหนึ่งในการพัฒนาเศรษฐกิจและในการบริหารจัดการกระแสโลกาภิวัตน์ปัจจัยวิกฤตเศรษฐกิจทุนนิยมที่เกิดขึ้นในหลายพื้นที่ทั่วโลก อาทิเช่น วิกฤตเศรษฐกิจในเม็กซิโก ค.ศ.1995 วิกฤตเศรษฐกิจในเอเชียตะวันออก ค.ศ.1997 วิกฤติเศรษฐกิจยุโรป ค.ศ.2009 ชี้ให้เห็นปัญหาจากการพัฒนาเศรษฐกิจแบบทุนนิยมเสรี จึงจำเป็นต้องหาแนวทางในการป้องกัน แก้ไข สร้างภูมิคุ้มกันแก่ประชาชน แนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงน่าจะเป็นคำตอบหนึ่งในการแก้ไขวิกฤตเศรษฐกิจดังกล่าวปัจจัยแนวคิด “เสรีนิยมใหม่” (Neo-Liberalism) ที่เผชิญกับการวิพากษ์วิจารณ์ เพราะนำไปสู่ช่องว่างและความไม่เท่าเทียมกันทางเศรษฐกิจและสังคม ดังนั้นแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียง ซึ่งเน้นความพอประมาณ ความมีเหตุผลและการมีภูมิคุ้มกันในตัวที่ดี น่าจะเป็นทางออกหนึ่งในการปรับเศรษฐกิจให้สมดุลปัจจัยแนวคิดเรื่องการพัฒนาอย่างยั่งยืนของสหประชาชาติ (Sustainable Development Goals: SDGs) มีหลายประเด็นที่สอดคล้องกับแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง จึงเกื้อหนุนซึ่งกันและกันในการพัฒนาเศรษฐกิจให้สมดุลส่วนปัจจัยภายในก็มีอิทธิพลต่อการทูตพหุภาคีของรัฐบาลไทยในกรอบ G77 ที่สำคัญคือปัจจัยวิกฤตเศรษฐกิจของไทย ค.ศ.1997 ชี้ที่ให้เห็นถึงจุดอ่อนของการพัฒนาเศรษฐกิจของไทย การใช้แนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นแสงนำทาง มีส่วนช่วยบรรเทาความรุนแรงของวิกฤตเศรษฐกิจของไทย จึงน่าจะเป็นแนวทางให้แก่ประเทศอื่น ๆ ในประชาคมโลกปัจจัยด้านประสบการณ์ในการทรงงานของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ที่พัฒนาแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงเป็นบทสรุปจากประสบการณ์จริงที่เป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนาทั้งหลายในประชาคมโลกปัจจัยด้านพระปรีชาสามารถของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชในฐานะ “กษัตริย์นักพัฒนา” ที่สร้างแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงจากประสบการณ์พัฒนาและแก้ไขปัญหาของไทย สามารถเสริมแนวทางพัฒนาเศรษฐกิจแบบยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติปัจจัยการเปลี่ยนผ่านทางการเมืองจากการยึดอำนาจโดยคณะทหาร เมื่อเดือนพฤษภาคม ค.ศ.2013 ส่งผลให้การพัฒนาประชาธิปไตยชะงักงันและรัฐบาลทหารของไทยถูกวิพากษ์วิจารณ์จากประชาคมโลก นายกรัฐมนตรี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ใช้โอกาสในการที่ประเทศไทยเป็นประธานกลุ่ม G77 อธิบายว่าประเทศไทยกำลังเผชิญกับความแตกแยก ซึ่งอาจนำไปสู่ความรุนแรง จึงต้องระงับด้วยรัฐประหารและจะนำประเทศเดินทางกลับสู่ประชาธิปไตยตามแผนงาน (Roadmap) อีกทั้งได้ร่างรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ซึ่งประกาศใช้เป็นกฎหมายแล้วและเตรียมจัดการเลือกตั้งภายใน ค.ศ. 2018อย่างไรก็ตาม ปัจจัยที่มีความสำคัญและมีอิทธิพลต่อการทูตพหุภาคีของไทยในกรอบ G77 มีทั้งปัจจัยภายนอกและปัจจัยภายในดังกล่าว โดยปัจจัยภายนอกประเทศที่สำคัญ คือ ปัจจัยกระแสโลกาภิวัตน์ (Globalization) ที่แม้จะสร้างโอกาสแต่ก็ก่อให้เกิดวิกฤตเศรษฐกิจและหลายประเทศกำลังหาทางออกในการจัดการผลกระทบของโลกร่วมกัน ส่วนปัจจัยภายในประเทศที่สำคัญ คือ ปัจจัยแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงที่มีปรัชญาและเป้าหมายสอดคล้องกับแนวทางการพัฒนาอย่างยั่งยืนขององค์การสหประชาชาติ ซึ่งเป็นเป้าหมายสากลและตรงกับความต้องการของประชาคมโลก รวมถึงการที่รัฐบาลไทยกำลังอยู่ระหว่างการเปลี่ยนผ่านทางการเมือง ทำให้จำเป็นต้องมีบทบาทแข็งขันและสร้างความเชื่อมั่นในเวทีโลก รัฐบาลไทยภายใต้นายกรัฐมนตรี พลเอกประยุทธ์ จันทร์โอชา ได้ใช้โอกาสจากการทูตพหุภาคีจากการเป็นประธานกลุ่ม G77 อธิบายและสร้างความเชื่อมั่นต่อการเปลี่ยนแปลงในประเทศไทย อีกทั้งน้อมนำแนวพระราชดำริเศรษฐกิจพอเพียงมาเผยแพร่อย่างเป็นรูปธรรม เพื่อส่งเสริมบทบาทของประเทศไทยและทำให้ประเทศไทยเป็นที่ยอมรับในเวทีระหว่างประเทศ