DOI: 10.14457/tu.the.2025.87
title: ผลของอาหารต่อการเจริญเติบโตและชนิดของจุลินทรีย์ในทางเดินอาหารของหนอนแมลงบีเอสเอฟ (Hermetia illucen L.)

description: หนอนแมลงบีเอสเอฟ (Hermetia illucens L.) เป็นแหล่งโปรตีนทางเลือกสำหรับใช้ในอาหารสัตว์และมีความสามารถในการเปลี่ยนเศษเหลือทิ้งให้เป็นชีวมวลคุณภาพสูง อย่างไรก็ตาม ข้อมูลด้านความหลากหลากหลายของประชากรจุลินทรีย์ในทางเดินอาหารของหนอนที่เลี้ยงด้วยเศษเหลือทิ้งท้องถิ่นในประเทศไทยยังมีจำกัด การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของอาหารที่เป็นเศษเหลือทิ้งต่อการเจริญเติบโตและความหลากหลายของประชากรแบคทีเรียและราในทางเดินอาหารของหนอน โดยมีกลุ่มทดลองดังนี้ คือ 1) อาหารมาตรฐาน (STD; control diet) 2) เศษอาหาร (FOW; food waste) 3) เศษอาหารผสมเศษเหลือทิ้งจากซูเปอร์มาร์เก็ต (FSM; food waste mixed with supermarket waste) 4) เศษผลไม้ (FRW; fruit waste) 5) เศษผลไม้ผสมกากเต้าหู้ (FSB; fruit waste mixed with soybean residue) และ 6) มูลไก่ (CHM; chicken manure)การศึกษาผลการเจริญเติบโต พบว่าหนอนที่เลี้ยงด้วยอาหาร FSM มีน้ำหนักสดและน้ำหนักแห้งสูงสุด เท่ากับ 262.81 และ 95.22 mg/individual ตามลำดับ ขณะที่อาหาร FSB มีอัตราการเปลี่ยนอาหารเป็นเนื้อต่ำ (FCR) เท่ากับ 1.64 และอาหาร STD ส่งผลให้หนอนใช้เวลาในการเจริญเติบโตสั้นที่สุด อย่างไรก็ตาม อาหารทุกประเภทไม่ส่งผลต่อระยะเวลาในการเจริญของระยะก่อนเข้าดักแด้และมีอัตราการรอดชีวิตสูงกว่า 95% นอกจากนี้หนอนทุกกลุ่มอาหารเลี้ยงมีปริมาณโปรตีนมากกว่า 40% และปริมาณไขมันมากกว่า 30% ยกเว้นอาหาร FRW มีโปรตีน 35% และอาหาร CHM มีไขมัน 18% การศึกษาความหลากหลายของประชากรแบคทีเรียในทางเดินอาหารแบบ culture method พบปริมาณเฉลี่ยของแบคทีเรียสูงสุดถึง 8.95x106 CFU/mL ในหนอนที่เลี้ยงด้วยอาหาร CHM จำแนกชนิดโดยการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีนบริเวณ 16s rDNA พบ Phylum Firmicutes และ Proteobacteria โดย Genus Bacillus พบในทางเดินอาหารของหนอนที่เลี้ยงด้วยอาหารทุกประเภท การศึกษาแบบ non-culture method ใช้เทคนิคเมตาจีโนมิกส์ด้วยการวิเคราะห์ยีน 16s rDNA บริเวณ V3-V4 พบความหลากหลายของแบคทีเรียอยู่ในช่วง 125–779 Operational Taxonomic Units (OTUs) โดยหนอนที่เลี้ยงด้วยอาหาร CHM มีจำนวน OTUs สูงสุด พบ Phylum Proteobacteria, Firmicutes, Actinobacteriota และ Bacteroidota โดยพบแบคทีเรียที่มีรายงานว่าจัดเป็นจุลินทรีย์หลัก (Core microbiota) ในทางเดินอาหารของหนอนแมลงบีเอสเอฟ ได้แก่ Genus Providencia, Citrobacter, Dysgonomonas, Enterococcus และ Klebsiella การศึกษาความหลากหลายของประชากรราในทางเดินอาหารของหนอนแบบ culture method พบปริมาณเฉลี่ยของราสูงสุดถึง 1.15x102 CFU/mL ในหนอนที่เลี้ยงด้วยอาหาร FOW จำแนกชนิดโดยการวิเคราะห์ลำดับนิวคลีโอไทด์ของยีนบริเวณ 5.8S-ITS พบ Phylum Ascomycota และ Mucoromycota โดย Genus Aspergillus พบในหนอนที่เลี้ยงด้วยอาหารทุกประเภท นอกจากนี้ยังพบ Penicillium, Sarocladium, Talaromyces และ Mucor การศึกษาแบบ non-culture method ใช้เทคนิคเมตาจีโนมิกส์ด้วยการวิเคราะห์ยีน ITS1 พบความหลากหลายของราอยู่ในช่วง 317-860 OTUs โดยหนอนที่เลี้ยงด้วยอาหาร FOW มีจำนวน OTUs สูงสุด พบ Phylum Ascomycota และ Basidiomycota โดยพบราที่อาจเป็นส่วนหนึ่งของจุลินทรีย์หลักในทางเดินอาหารของหนอนแมลงบีเอสเอฟ ได้แก่ Genus Candida และ Pichia นอกจากนี้ยังพบ Aspergillus, Clavispora, Kazachstania, Microascus และ Trichosporonผลการศึกษานี้แสดงให้เห็นว่าอาหารเลี้ยงมีผลต่อการเจริญเติบโตและความหลากหลายของประชากรจุลินทรีย์ในทางเดินอาหารของหนอน อาหาร FSM ส่งผลให้หนอนมีการเจริญเติบโตดีที่สุด รองลงมา คือ อาหาร FOW และ FSB เมื่อเทียบกับการเลี้ยงด้วยอาหาร STD และจุลินทรีย์ที่พบจัดเป็นกลุ่มจุลินทรีย์หลัก (Core microbiota) ในทางเดินอาหารของหนอนแมลงบีเอสเอฟ แต่บางชนิดมีรายงานว่าเป็นจุลินทรีย์ก่อโรค ดังนั้นข้อมูลที่ได้สามารถใช้เป็นแนวทางในการเลือกแหล่งอาหาร และเป็นข้อควรระวังในขั้นตอนการเลี้ยงและการนำหนอนไปใช้ประโยชน์ โดยควรดำเนินการตามมาตรฐานด้านความปลอดภัยทางชีวภาพและการจัดการที่เหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อนของเชื้อก่อโรค