DOI: 10.14457/tu.the.2017.1007
title: การศึกษานโยบายส่งเสริมการลงทุนของประเทศไทยและเปรียบเทียบกับประเทศเวียดนาม: ศึกษากรณีการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ

description: การศึกษานโยบายการส่งเสริมการลงทุนของประเทศไทยและเปรียบเทียบกับประเทศเวียดนาม : ศึกษากรณีการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ มีวัตถุประสงค์วิเคราะห์พัฒนาการของนโยบายส่งเสริมการลงทุนของประเทศไทยตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 – ปัจจุบันโดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการส่งเสริมการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ ศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายส่งเสริมการลงทุน ด้านการส่งเสริมการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศระหว่างประเทศไทยและประเทศเวียดนาม และเพื่อเสนอแนะแนวทางการปรับปรุงนโยบายและกฎหมายส่งเสริมการลงทุนของประเทศไทย การศึกษานี้ศึกษาในขอบเขตหลักการพื้นฐาน แนวคิด ข้อดี ข้อเสียของนโยบายส่งเสริมการลงทุนของไทย ตั้งแต่แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติฉบับที่ 9 ปีพ.ศ. 2545 จนถึงฉบับปัจจุบันรวมไปถึงกฎหมายการประกอบธุรกิจคนต่างด้าว และกฎหมายส่งเสริมการลงทุน นำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบข้อดี ข้อเสียของนโยบายส่งเสริมการลงทุนของไทย และนำมาเป็นข้อเสนอแนะเพื่อเป็นแนวทางในการพัฒนาปรับปรุงนโยบายส่งเสริมการลงทุนจากต่างประเทศของไทยจากการศึกษาพบว่าการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศมีความสำคัญต่อการพัฒนาด้านเศรษฐกิจของประเทศกำลังพัฒนา เนื่องจากระดับการออมภายในประเทศไม่เพียงพอต่อความต้องการลงทุนในประเทศ ดังนั้น จึงต้องอาศัยเงินลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศ เพื่อใช้ในการลงทุนภายในประเทศด้วย ซึ่งการลงทุนโดยตรงจากต่างประเทศนี้ไม่ได้มาในรูปของเม็ดเงินการลงทุนเพียงอย่างเดียว แต่ยังรวมถึงความรู้ด้านเทคโนโลยี การจัดการและทุนทางปัญญา ซึ่งจะช่วยเพิ่มศักยภาพในการแข่งขันของประเทศและกระตุ้นการเติบโตของเศรษฐกิจของไทย นโยบายส่งเสริมการลงทุนไทยไม่ควรมุ่งเน้นเพื่อเพิ่มเงินลงทุนในอุตสาหกรรมนั้น ๆ เท่านั้นแต่ควรเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของอุตสาหกรรมนั้นด้วย โดยเฉพาะอย่างยิ่งมาตรการเกี่ยวกับการได้รับการถ่ายทอดทางเทคโนโลยีจากผู้มาลงทุนชาวต่างชาติ ซึ่งนับว่าเป็นประโยชน์ที่สำคัญที่สุดที่ประเทศผู้รับการลงทุนจะได้รับเพื่อการพัฒนาอุตสาหกรรมของตนในอนาคต เมื่อเปรียบเทียบกฎหมายส่งเสริมการลงทุน ระหว่างประเทศไทยและประเทศเวียดนามพบว่า สิทธิประโยชน์ด้านภาษีของประเทศไทยมีส่วนที่คล้ายคลึงกับประเทศเวียดนาม คือ มีการลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคล และยกเว้นภาษีนำเข้าวัตถุดิบ(เฉพาะบางกรณี) ในส่วนที่แตกต่างกันคือ ประเทศไทยลดหย่อนภาษีเงินได้ 50% อีก 5 ปี (เฉพาะบางกรณี) แต่ประเทศเวียดนามเรียกเก็บภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาที่พำนักไม่เกิน 183 วัน ในอัตราร้อยละ 20 หากพำนักเกินกำหนดเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเป็นอัตราเดียวกับชาวเวียดนามแบบอัตราก้าวหน้า แต่ที่น่าสนใจคือประเทศเวียดนามมีสิทธิประโยชน์ด้านภาษีที่ประเทศไทยไม่มี คือ ไม่มีการเก็บภาษีจากผลกำไรที่โอนกลับประเทศ (Profit Remittance Tax) ในส่วนของสิทธิประโยชน์ที่ไม่เกี่ยวกับภาษีของประเทศไทยมีส่วนที่คล้ายคลึงกับประเทศเวียดนาม คือ อนุญาตให้ถือกรรมสิทธิ์ที่ดิน สิทธิในการจ้างแรงงานต่างชาติ และอนุญาตต่างชาติถือหุ้น 100% (บางกรณี) แต่ที่น่าสนใจคือประเทศเวียดนามมีสิทธิประโยชน์ที่ไม่เกี่ยวกับภาษีที่ประเทศไทยไม่มี คือ ประเทศเวียดนามให้สิทธิในการส่งผลกำไรกลับประเทศได้อย่างเสรี ให้สิทธิในการจดทะเบียนเครื่องหมายการค้าและทรัพย์สินทางปัญญาในเวียดนาม เพื่อป้องกันการละเมิดลิขสิทธิ์ และยกเลิกระบบสองราคา เช่น การคิดค่าสาธารณูปโภคในอัตราที่เท่าเทียมของต่างชาติและชาวเวียดนามสำหรับการศึกษาผู้เขียนมีข้อเสนอแนะดังนี้ เนื่องจากพื้นฐานของประเทศไทยและประเทศเวียดนามต่างกัน ส่งผลให้นโยบายในการส่งเสริมการลงทุนแตกต่างกันประเทศเวียดนามเป็นประเทศที่กำลังเริ่มพัฒนายังมีพื้นที่ว่างสำหรับตั้งโรงงานอีกมากทำให้อัตราการเติบโตของเวียดนามมีแนวโน้มที่สูงขึ้นเป็นไปในทิศทางที่ดี เมื่อเทียบกับประเทศไทยแล้วพบว่า ประเทศไทยกำลังถึงจุดอิ่มตัว การส่งเสริมการลงทุนจึงไม่ได้พิจารณาแต่เพียงภาษีเท่านั้น แต่พิจารณาไปถึงระดับการพัฒนา เช่น อุตสาหกรรมการผลิตรถยนต์ ยกระดับการผลิตไปที่ Hi-Technology มากยิ่งขึ้น ดังนั้นควรให้ความสำคัญกับการพัฒนาโครงสร้างการผลิตและยกระดับการพัฒนาอุตสาหกรรมภายในประเทศเพื่อลดการพึ่งพาการนำเข้าอย่างจริงจัง นโยบายการค้าควรกำหนดยุทธศาสตร์เชิงรุก และรับให้ชัดเจน ส่งเสริมการลงทุนแบบบูรณาการมากขึ้น นโยบายส่งเสริมการลงทุนควรเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานของอุตสาหกรรม โดยเฉพาะการถ่ายทอดทางเทคโนโลยีจากผู้มาลงทุนชาวต่างชาติ เพื่อการพัฒนาอุตสาหกรรมของตนในอนาคต ควรจัดให้มีการประเมินผลความคุ้มค่าของการส่งเสริมการลงทุนของโครงการทุกโครงการที่ให้การส่งเสริมอย่างสม่ำเสมอ โดยเปรียบเทียบกับประโยชน์ต่อสาธารณะ (spillover) ที่เกิดขึ้นจากการส่งเสริมการลงทุนและมูลค่าของภาษีที่ไม่สามารถจัดเก็บได้จากการให้การส่งเสริมการลงทุนดังกล่าว และควรมีการปรับปรุงระยะเวลาในการดำเนินงานอนุมัติให้รวดเร็วและชัดเจนมากขึ้น รวมทั้งควรมีการกระจายอำนาจการบริหารออกไปในส่วนของภูมิภาค ไม่ใช่อยู่ในส่วนกลางเพียงอย่างเดียว เพื่อให้เกิดความสะดวกในการติดต่อประสานงาน