DOI: 10.17026/dans-xwm-kh86
title: 15086013 LEU.BUG.ARC Eindrapportage archeologisch onderzoek Hessenweg 234a te Achterveld

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Uit de verzamelde aardwetenschappelijke gegevens blijkt dat het plangebied op een overwegend oost-west lopende dekzandrug ligt. Direct ten zuiden van het plangebied ligt een dekzandvlakte en circa 450 meter ten zuiden van het plangebied bevindt zich de reeds gekanaliseerde loop van het beekdal van de Modderbeek. De hoger gelegen dekzandruggen hadden een gunstige ligging voor Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum t/m Vroeg-Neolithicum) als tijdelijke nederzettingslocatie (jachtkampementen). Ook voor Landbouwers waren de dekzandruggen de meest gunstige locaties. De grootte van de dekzandruggen vormde voldoende areaal aan goed ontwaterde gronden voor landbouw. De dekzandvlakten zullen gefungeerd hebben goede natuurlijke graasgronden voor vee. De voorloper van de Modderbeek, destijds waarschijnlijk een lokaal meanderend beekdal, hadden een grote aantrekkingskracht op mensen die in het gebied rondtrokken (Jagers-Verzamelaars), omdat de beek mogelijkheden bood tot visvangst en het bejagen van dieren die naar de beek trokken. Daarnaast vormde het beekdal een bron van (drink)water en was er een rijke vegetatie voorhanden als voedselbron. Dit beekdal lag wel op enige afstand van het plangebied. Voor de perioden IJzertijd-Romeinse tijd-Middeleeuwen is de algemene tendens dat de huisplaatsen steeds plaatsvaster werden en zich vaak verplaatsen naar de flanken van de dekzandruggen en mogelijk voor (langere) perioden naar de dekzandvlakten. Het uiterst zuidelijke deel van het plangebied neemt een dergelijke overgangspositie in van een dekzandrug naar een dekzandvlakte. Binnen het plangebied wordt een matig dik plaggendek verwacht. Beschikbaar historisch kaartmateriaal laat zien dat in de 19e eeuw het plangebied grotendeels in gebruik was als akkerland. Het opbrengen van het matig dikke plaggendek zal in ieder geval hebben plaatsgevonden in de eerste helft van de 19e eeuw, maar waarschijnlijk al eerder. Het boerenerf, dat het plangebied omvat, is aan het begin van de 20e eeuw ontstaan, waarna diverse malen het erf lijkt te zijn heringericht (sloop- en vervolgens nieuwbouwactiviteiten). In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten tot op heden voornamelijk aangetroffen op de dekzandruggen en -flanken/overgang naar de dekzand- dan wel beekdalvlakten. Direct ten noord-oosten van het plangebied zijn oppervlaktevondsten gedaan van bewerkte vuurstenen fragmenten. Dit kan duiden op de aanwezigheid van een vuursteenvindplaats die wellicht ook binnen het plangebied doorloopt (wanneer sprake is van een intacte bodemopbouw). Andere waarnemingen die zijn gedaan in de omgeving van het plangebied betreffen locaties waar resten van vuursteenbewerking, grijsbakkend gedraaid aardewerk en steengoed zijn aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het gehele plangebied wordt op basis van bovenstaande de kans op het voorkomen van resten hoog geacht voor alle archeologische perioden vanaf het (Laat-)Paleolithicum. Eventueel aanwezige archeologische resten worden ter plaatse verwacht in het (matig dikke) plaggendek (Aa-horizont) en in de top van de dekzandafzettingen (top van de afgedekte podzolbodem, of restant hiervan).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten verkennend booronderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat de bodemopbouw in het noordelijke/noordwestelijke deel van het plangebied door moderne bodemingrepen is verstoord tot een gemiddelde diepte van 100 cm -mv. Het verstoorde deel van de bodemopbouw bestaat uit grijsbeige tot donkerbruingrijs gekleurd (gevlekt), matig humeus, matig siltig, zeer fijn zand. Het gaat plaatselijk om deels gestorte grond en verder voornamelijk een recent geroerd/verstoord plaggendek (Aap-horizont). Hieronder is nog wel een grotendeels intact veldpodzolprofiel aanwezig. Alleen de oorspronkelijke minerale bovenlaag en de uitspoelingslaag is enigszins aangetast. Het oorspronkelijke moedermateriaal betreft dekzand, behorend tot de Formatie van Boxtel, Laagpakket van Wierden. Gezien de dikte van de humeuze bovengrond wat merendeels een plaggendek betreft, zal het oorspronkelijke bodemprofiel in ieder geval een laarpodzolgrond hebben betroffen of wellicht zelfs een hoge enkeergrond (&gt; 50 cm dik plaggendek).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het zuidelijke/zuidoostelijke deel van het plangebied reiken recente bodemverstorende ingrepen tot een gemiddelde diepte van 120 cm -mv en komt hieronder met een scherpe overgang direct de C-horizont voor. Restanten van een veldpodzolprofiel zijn hier niet waargenomen. Hierbij dient gemeld te worden dat in zuidelijke richting het plangebied afloopt. In het zuidelijke/zuidoostelijke deel van het plangebied is wellicht een veldpodzolprofiel minder goed tot ontwikkeling gekomen of zijn de grondwaterstanden ter plaatse dermate hoog geweest dat podzolisatie, als bodemvormend proces, niet of nauwelijks heeft plaatsgevonden. Er zal dan eerder sprake zijn geweest van een beek- of gooreerdgrond als natuurlijk bodemprofiel. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;In geen van de boringen zijn archeologische indicatoren waargenomen in het opgeboorde en vervolgens verkruimelde bodemmateriaal. Er dient echter gemeld te worden dat het inventariserend veldonderzoek een verkennend booronderzoek betreft, dat zich richt op de bodemopbouw en mogelijke bodemverstoringen die de archeologische trefkans kunnen beïnvloeden en niet zo zeer op het onderzoeken op de aanwezigheid van archeologische vondsten en/of sporen. Ook is verkennend booronderzoek, als ook karterend booronderzoek, geen geschikte onderzoeksmethode om te bepalen of ondergrondse delen van historische bebouwing nog aanwezig zijn (muurresten/funderingsresten). Op basis van het geraadpleegde historisch kaartmateriaal is de verwachting dat eventueel aanwezige muurresten/funderingsresten dateren uit het begin van de 20e eeuw of jonger. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt wat betreft de landschappelijke ligging van het plangebied grotendeels bevestigd. In het noordelijke/noordwestelijke deel van het plangebied is wel het plaggendek geroerd/verstoord, maar hieronder is sprake van een (merendeels) intact veldpodzolprofiel. In het zuidelijke/zuidoostelijke deel van het plangebied reiken de verstoringen tot minimaal de oorspronkelijke top van de C-horizont dan wel dieper en lijkt het van nature gevormde bodemprofiel eerder een beek- of gooreerdgrond te zijn geweest dan een veldpodzolgrond.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het plangebied wordt geconcludeerd dat het noordelijke/noordwestelijke deel de hoge verwachting behoud op de aanwezigheid van archeologische resten uit alle archeologische perioden vanaf het (Laat-)Paleolithicum. Aanvullend onderzoek zal dan ook noodzakelijk zijn voor dit deel van het plangebied. Voor het zuidelijke/zuidoostelijke deel kan de hoge archeologische verwachting bijgesteld worden naar een lage verwachting. Ten aanzien van restanten van ondergrondse delen van historische bebouwing gerelateerd aan het boerenerf dat het plangebied omvat (muurresten/funderingsresten) is door het bevoegd gezag aangegeven dat dit soort relatief recente resten geen speerpunt vormen in het erfgoedbeleid van de gemeente Leusden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek blijkt dat voor het noordelijke/noordwestelijke deel van het plangebied (zie figuur 17) de hoge verwachting op de aanwezigheid van een archeologische vindplaats uit de perioden vanaf het Laat-Paleolithicum behouden blijft. Daarom wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om voor dit deel van het plangebied een aanvullend onderzoek/vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van het zetten van aanvullende karterende boringen. Door middel van karterende boringen kan onderzocht worden of archeologische vondsten en/of sporen wel of niet aanwezig zijn in het noordelijke/noordwestelijke deel van het plangebied waar sprake is van een intacte natuurlijke bodemopbouw. De resultaten van dit onderzoek zal bepalen of verder vervolgonderzoek noodzakelijk is, of dat het plangebied kan worden vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor het zuidelijke/zuidoostelijke deel van het plangebied (zie figuur 17), waar het bodemprofiel verstoord is tot minimaal de oorspronkelijke top van de C-horizont dan wel dieper en waar en waar het van nature gevormde bodemprofiel eerder een beek- of gooreerdgrond dan een veldpodzolgrond lijkt te zijn geweest, wordt geadviseerd geen vervolgonderzoek te laten uitvoeren.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Dit advies is voorgelegd aan het bevoegd gezag in kwestie, Burgemeester en Wethouders van de gemeente Leusden (beoordeling archeologisch rapport door mevrouw drs. S. Beumer, d.d. 21 maart 2016). Met bovenstaand advies wordt ingestemd.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2016-03-22