DOI: 10.17026/ar/iua3xg
title: H OOG W ATER B ESCHERMINGS P ROGRAMMA (HWBP) VIERWAARDEN DEELGEBIED GRUBBENVORST , GEMEENTE HORST AAN DE MAAS
title: Een archeologisch bureauonderzoek

description: In opdracht van het Waterschap Limburg heeft EARTH Integrated Archaeology in de periode januari - oktober 2024 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd van vijf deelgebieden in de gemeenten Venlo en Horst aan de Maas. In alle deelgebieden zijn grondverstorende werkzaamheden gepland ten behoeve van de gebiedsontwikkeling Vierwaarden. De volgende bouwstenen vormen de basis van deze programma’s: dijkversterking, rivierverruiming, natuurontwikkeling, ruimtelijke ontwikkeling en het verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit. De relatie
tussen deze bouwstenen verschilt per deelgebied, waardoor — per deelgebied — meerdere alternatieven bestaan. Onderhavig rapport heeft betrekking op het plangebied ‘Grubbenvorst’ in de gemeente Horst aan de Maas. Het plangebied ligt volgens de gemeentelijke archeologische waardenkaart van de gemeente
Horst aan de Maas (2014) in zones met hoge en gematigde archeologische verwachting, naast een specifieke verwachting verbonden aan de oude Maasgeulen. De exacte aard van de ingrepen zal leidend zijn met betrekking tot het risico op de mogelijke verstoring van archeologische resten. Volgens het vigerende bestemmingsplan heeft het plangebied een dubbelbestemming waarde - archeologie. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de planMER voor de gebiedsontwikkeling en is noodzakelijk om te bepalen of bij de voorgenomen activiteiten de kans bestaat dat archeologische resten in de ondergrond worden aangetast danwel dat archeologische resten een risico vormen bij de planontwikkeling. Het doel van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting en het bepalen van archeologische risico’s binnen het plangebied. Voor dit bureauonderzoek zijn de volgende vragen van toepassing:
• Hebben in het (recente) verleden ingrepen plaatsgevonden die van invloed zijn op de kwaliteit van eventueel aanwezige archeologische waarden?
• Uit welke archeologische perioden kunnen archeologische waarden worden verwacht? Wat is de te verwachten aard, locatie, omvang en diepteligging van deze eventuele archeologische waarden?
• Wat is de conserveringstoestand van deze resten?
• Op welke wijze zijn de voorgenomen ingrepen binnen het plangebied van invloed op de mogelijk aanwezige archeologische waarden?

Het plangebied ligt op de westelijke oever van de Maas en is lange tijd (sterk) beïnvloed door deze rivier. Het grootste deel van het plangebied zal daarmee niet geschikt zijn geweest voor (permanente) bewoning vanwege de overwegend natte omstandigheden en overstromingsgevaar. Er zijn binnen het plangebied geen archeologische vindplaatsen bekend, maar dit sluit resten van activiteit en/of tijdelijke structuren op de hogere delen van het landschap (interstadiale vlakte, kronkelwaardruggen) niet uit. Daarnaast is er binnen de holocene geulen een trefkans op goed geconserveerde water gerelateerde structuren. Deze resten, ongeacht de periode, kunnen voorkomen vanaf maaiveld, waardoor ze — zeker in zones zonder een oeverdek — gevoelig zijn voor bodemingrepen. Samenvattend kan gesteld worden dat er binnen het plangebied meerdere verwachtingen gelden (van onbekend t/m hoog) die te koppelen zijn aan het oorspronkelijke landschap. Hierbij is een onderscheid gemaakt tussen de hogere en lagere zones in het plangebied. Deze resten kunnen bestaan uit nederzettingsresten, losse vondsten, sporen(clusters) of restanten van industriële
activiteit. De conservering van archeologische resten is sterk afhankelijk van de ligging ten opzichte van de grondwaterspiegel en zal voor organisch materiaal slecht zijn, tenzij deze in geulafzettingen of diepe sporen (bv. een waterkuil) worden aangetroffen. Een bijkomende uitzondering is verkoold organisch materiaal. De conservering van anorganisch materiaal zal matig tot goed zijn. Sporen zullen algemeen gaaf zijn vanwege het voorkomen van een beschermend oeverdek, maar er dient wel rekening te worden gehouden met verbruining.