DOI: 10.14457/tu.the.2017.1576
title: ผลกระทบของนโยบายการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยพื้นที่บริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ

description: งานวิจัยชิ้นนี้ศึกษาเกี่ยวกับ ผลกระทบของนโยบายการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยในพื้นที่บริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ที่เกิดจากการดำเนินนโยบายจัดระเบียบทางเท้าของหน่วยงานกรุงเทพมหานคร เพื่อให้พื้นที่สาธารณะมีความสะอาดและเป็นระเบียบเรียบร้อย ประชาชนส่วนรวมสามารถใช้พื้นที่ทางเท้าในการสัญจรได้โดยสะดวก โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการดำเนินนโยบายของรัฐจากการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยในพื้นที่บริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ความสัมพันธ์ในด้านต่าง ๆ ที่เกิดจากผลกระทบของนโยบาย และเพื่อศึกษาแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขผลกระทบที่เกิดจากการดำเนินนโยบายดังกล่าว การศึกษานี้ใช้แนวทางการศึกษาวิจัยเชิงปริมาณผสมผสานกับการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพ ทำการศึกษาวิเคราะห์ภายใต้กรอบแนวคิดเกี่ยวกับความสัมพันธ์ในด้านต่าง ๆ กล่าวคือ ด้านอาชีพ ด้านรายได้ และด้านสภาพพื้นที่ อันเป็นผลที่เกิดจากการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยในพื้นที่บริเวณอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ โดยการศึกษาวิจัยเชิงคุณภาพเป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลเอกสาร และการสัมภาษณ์ผู้บริหารระดับสูงของสำนักงานเขตราชเทวี เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานนโยบายการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอย และกลุ่มผู้ค้าที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินนโยบายดังกล่าว ส่วนการศึกษาวิจัยเชิงปริมาณเป็นการเก็บรวบรวมข้อมูลจากชุดแบบสอบถามกลุ่มผู้ค้าหาบเร่แผงลอยจำนวน 107 ราย และชุดแบบสอบถามกลุ่มประชาชนสัญจรจำนวน 100 รายผลการศึกษาพบว่า พื้นที่บริเวณโดยรอบอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิประกอบด้วยเส้นทางถนนสายหลัก คือ ถนนราชวิถี ถนนพหลโยธิน และถนนพญาไท ที่เชื่อมต่อเส้นทางการคมนาคมออกสู่ย่านเมืองเศรษฐกิจด้วยระบบขนส่งสาธารณะที่หลากหลาย ห้อมล้อมด้วยห้างสรรพสินค้า ศูนย์การค้า สถานที่ราชการ สถาบันการศึกษา โรงพยาบาล และบริษัท ห้างร้านเอกชนต่าง ๆ จำนวนมาก รวมถึงการใช้พื้นที่ทางเท้าประกอบอาชีพหาบเร่แผงลอย ส่งผลให้สภาพพื้นที่แออัดหนาแน่นไปด้วยยวดยานพาหนะ ผู้ค้า และประชาชนที่ใช้เส้นทางสัญจร กรุงเทพมหานครในฐานะหน่วยงานซึ่งมีหน้าที่กำกับดูแล ได้รับมอบนโยบายจากรัฐบาลให้ดำเนินการจัดระเบียบทางเท้าเพื่อคืนพื้นที่สัญจรให้แก่ประชาชน และเพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง จึงมอบให้สำนักงานเขตราชเทวีผู้รับผิดชอบพื้นที่เข้ามาดำเนินการจัดระเบียบทางเท้า รวมถึงการจัดระเบียบผู้ค้าหาบเร่แผงลอยในพื้นที่บริเวณโดยรอบอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ซึ่งผลการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยในพื้นที่ดังกล่าวส่งผลกระทบทั้งทางบวก และทางลบ ต่อตัวผู้ค้า และประชาชน กล่าวคือ ผลกระทบทางบวกประชาชนได้รับความสะดวกความปลอดภัยในการสัญจรทางเท้าและการใช้พื้นที่สาธารณะ พื้นที่ทางเท้ามีความสะอาดเป็นระเบียบเรียบร้อย และภูมิทัศน์โดยรอบมีความสวยงาม ส่วนผลกระทบทางลบส่งผลโดยตรงต่อตัวผู้ค้าในการประกอบอาชีพบริเวณพื้นที่ดังกล่าว เช่น การเปลี่ยนแปลงอาชีพจากการย้ายทำเลที่ค้าขายใหม่ ส่งผลกระทบต่อรายได้จากการประกอบอาชีพลดลง ด้านประชาชนที่ใช้พื้นที่เป็นเส้นทางสัญจรมีทางเลือกในการซื้อสินค้าจากผู้ค้าหาบเร่แผงลอยน้อยลง สินค้าหาซื้อยากขึ้น และสูญเสียโอกาสเลือกซื้อสินค้าจากผู้ค้าหาบเร่แผงลอยในราคาที่ถูกกว่าแหล่งการค้าอื่นการศึกษาครั้งนี้แสดงให้เห็นว่า การดำเนินนโยบายจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยของภาครัฐขาดมาตรการเยียวยา และแผนรองรับผู้ได้รับผลกระทบจากนโยบายอย่างรอบด้าน ที่นอกเหนือจากการจัดหาพื้นที่ค้าขายแห่งใหม่ให้แก่ผู้ค้าเพียงอย่างเดียว รัฐควรสนับสนุนและส่งเสริมทั้งด้านเงินทุน อาชีพ และการให้ความช่วยเหลือ โดยเป็นหน่วยงานกลางคอยให้คำปรึกษาและคำแนะนำ ทำหน้าที่เป็นสื่อกลางในการติดต่อและประสานงาน ให้แก่ผู้ค้าที่ได้รับผลกระทบจากการดำเนินนโยบายของรัฐ การศึกษานี้เสนอให้ กรุงเทพมหานคร และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เฝ้าติดตาม และประเมินผลการปฏิบัติงานทุกระยะภายหลังที่ได้มีการจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยไปแล้ว เพื่อรวบรวมผลกระทบในด้านต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น นำมาพิจารณาปรับปรุง และหาแนวทางเพื่อแก้ไขต่อไป  โดยมีจุดมุ่งหมายให้การดำเนินนโยบายจัดระเบียบหาบเร่แผงลอยเกิดประโยชน์แก่ประชาชน และสังคมส่วนรวมมากที่สุด