DOI: 10.14457/tu.the.2022.690
title: มาตรการทางกฎหมายในการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำ: ศึกษากรณีการกระทำความผิดของผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตในความผิดต่อชีวิตและต่อร่างกาย

description: โดยทั่วไปผู้มีความผิดปกติทางจิตอาจมีลักษณะอาการผิดปกติทางจิตหลากหลายรูปแบบ โดยหากลักษณะอาการผิดปกติทางจิตของผู้ป่วยบางคนที่แสดงออกถึงความรุนแรงและภาวะอันตรายถึงขนาด ก็มีโอกาสที่บุคคลเหล่านี้จะก่ออาชญากรรมได้ไม่ว่าจะกระทำต่อทรัพย์สินของผู้อื่นหรือชีวิตร่างกายของผู้อื่น เนื่องจากสาเหตุของการป่วยทางจิตนั้นเป็นหนึ่งในเหตุที่ทำให้เกิดอาชญากรรมขึ้นอย่างต่อเนื่องในหลายปีที่ผ่านมา โดยการกระทำความผิดส่วนใหญ่นั้นเกิดขึ้นภายในครอบครัวและชุมชน ซึ่งการที่ผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตบางรายได้ก่ออาชญากรรมที่ร้ายแรงอันเกี่ยวกับชีวิตและร่างกายซึ่งย่อมส่งผลกระทบต่อความปลอดภัยของสังคมและสะท้อนให้เห็นว่ามาตรการติดตามและป้องกันการกระทำผิดซ้ำของผู้ป่วยคดี โดยเฉพาะประเทศไทยนั้นยังมีความบกพร่องและไม่มีประสิทธิภาพมากพอที่จะบำบัดรักษาผู้ป่วยคดีซึ่งเป็นผู้มีความผิดปกติทางจิตรวมถึงควบคุมความปลอดภัยของสังคมได้จากการศึกษากฎหมายต่างประเทศ อันได้แก่ประเทศอังกฤษและเวลส์และประเทศเนเธอร์แลนด์พบว่าประเทศไทยยังขาดมาตรการบังคับรักษาระยะยาวที่จะช่วยป้องกันการกระทำความผิดซ้ำได้ ซึ่งมาตรการบังคับรักษาระยะยาวนั้นเป็นสิ่งสำคัญเนื่องจากการบังคับรักษาระยะยาวนี้จะดำเนินไปจนกว่าผู้มีความผิดปกติทางจิตมีอาการทุเลาลงและไม่มีภาวะอันตรายแล้ว นอกจากนี้ ในขณะที่ประเทศไทยยังมีผู้มีความผิดปกติทางจิตบางรายที่จะถูกส่งตัวเข้าเรือนจำซึ่งมีสภาพแวดล้อมที่ไม่เหมาะสมกับผู้มีความผิดปกติทางจิต ซึ่งต่างจากประเทศเนเธอร์แลนด์ที่ได้ให้ความสำคัญกับการบำบัดรักษาโดยแม้ผู้มีความผิดปกติทางจิตจะเป็นผู้กระทำความผิดทางอาญาที่ร้ายแรงก็ยังถูกส่งไปรักษายังสถานพยาบาลเป็นลำดับแรก เมื่อพิจารณาต่อมาถึงการจำหน่ายตัวผู้มีความผิดปกติทางจิตออกจากสถานพยาบาลพบว่าเป็นกระบวนการที่กระทำไปภายใต้หน่วยงานเดียวคือสถานพยาบาล ในขณะที่ประเทศเนเธอร์แลนด์นั้นผู้กระทำความผิดต้องผ่านกระบวนการทางศาล พนักงานอัยการและคณะกรรมการของสถานบำบัดรักษาซึ่งจะเพิ่มความรัดกุมของการพิจารณาปล่อยตัวผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตมากยิ่งขึ้น ทั้งนี้ยังมีมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำภายหลังพ้นโทษซึ่งในประเทศไทย มาตรการดังกล่าวไม่ได้มีขึ้นสำหรับผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตโดยเฉพาะทำให้สามารถใช้มาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำดังกล่าวได้เพียงบางมาตรการคือมาตรการแก้ไขฟื้นฟูผู้กระทำความผิดและมาตรการเฝ้าระวังนักโทษเด็ดขาดภายหลังพ้นโทษซึ่งทั้งสองมาตรการดังกล่าวมีความสอดคล้องกับการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำของประเทศอังกฤษและเวลส์และประเทศเนเธอร์แลนด์ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงเห็นว่าประเทศไทยควรใช้มาตรการบังคับบำบัดรักษาระยะยาวเพื่อรองรับผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตที่ยังมีความเสี่ยงในการกระทำผิดซ้ำอยู่ เนื่องจากการบังคับรักษาระยะสั้นนั้นอาจไม่เพียงพอที่จะทำให้อาการของผู้มีความผิดปกติทางจิตทุเลาลงหรือไม่มีภาวะอันตรายได้ นอกจากนี้ประเทศไทยควรให้ความสำคัญกับการบำบัดรักษาผู้มีความผิดปกติทางจิตแม้ผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตจะถูกส่งตัวเข้าเรือนจำแต่ควรให้มีการบำบัดรักษาจากมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำที่ให้ฟื้นฟูแก้ไขผู้กระทำความผิดด้วยมาตรการทางการแพทย์ควบคู่ไปด้วย รวมไปถึงกระบวนการจำหน่ายตัวผู้กระทำความผิดออกจากสถานพยาบาลนั้นควรเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างศาลและคณะกรรมการของสถานบำบัดรักษาเพื่อให้สามารถพิจารณาความพร้อมของผู้มีความผิดปกติทางจิตในการกลับคืนสู่สังคม สำหรับมาตรการป้องกันการกระทำความผิดซ้ำของประเทศไทยนั้นควรทำในรูปแบบฟื้นฟูแก้ไขและเฝ้าระวังผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตเพื่อให้มีความสอดคล้องกับรูปแบบการปฏิบัติกับผู้มีความผิดปกติทางจิตในระดับสากลและไม่เป็นการละเมิดสิทธิและเสรีภาพของผู้กระทำความผิดที่มีความผิดปกติทางจิตเกินความจำเป็น