DOI: 10.17026/ar/q4hngu
title: Archeologische begeleiding Groeningen De Schans 3 Archeologische begeleiding aan de De Schans 3 te Groeningen in de gemeente Gemeente Land van Cuijk

description: &lt;p&gt;Tijdens het archeologisch onderzoek is er een deel van een muur aangetroffen op de locatie waar op historische kaarten een gebouw aangegeven staat. We realiseren ons dat dat wellicht wat weinig is om een gebouwreconstructie te maken. Om toch een beeld te kunnen geven van de functie, type en datering van het gebouw gaan we nu iets dieper in op de mogelijke gebouwstructuur. Leenders beschrijft in zijn publicatie: de dynamische hoeve, uit 2015 de ontwikkeling van de Brabantse boerderij vanaf 1662 in de Meierij van ’s-Hertogenbosch. Hij geeft hier veranderingen weer in de Brabantse boerderijen: veranderingen van hoekgevelboerderij tot langgevelboerderij, van houtbouw tot steenbouw etc. Het is lastig om het gebouw, waar muur S5 toe behoorde, daar in te passen. Leenders beschrijft met name woonstalboerderijen, terwijl we hier zeer waarschijnlijk te maken hebben met een schuur of stal die los stond van het woonhuis (conform de historische kaarten). Leenders geeft op pagina 46 aan dat na 1600 de Vlaamsche schuur in zwang raakt in Brabant. Ook de verstening van de boerderijen begint rond 1600 en is rond 1800 voltooid. Hij geeft aan dat onderzocht is dat: de verstening heeft veelal plaatsgevonden in de tweede helft van de achttiende eeuw. Deze datering komt overeen met de vondsten die we in de sporen onder de muur gevonden hebben, het uiterlijk van de bakstenen en de historische kaarten. ls we verder inzoomen op de Vlaamsche schuur, op basis van twee bouwhistorische beschrijvingen (zie volgende alinea), dan zie we dat het om een type schuur gaat dat losstaat van het hoofdgebouw. De schuur bestaat uit een deel en een tas. De tas is voor opslag (van bijvoorbeeld graan) en het deel is voor transport. Het deel is breed genoeg om een wagen doorheen te laten rijden. De schuuris gemaakt met een gebintconstructie, waarbij de gebinten binnen het gebouw staan. Hiermee worden drie beuken gerealiseerd, waarbij het deel een van de beuken betreft. Een muur scheidt het deel van de tas. In Herenbeek in Oirschot is een Vlaamsche schuur beschreven die in de 2e helft van de 19e eeuw gedateerd zou kunnen worden (op basis van de gebruikte bakstenen). Een Vlaamsche schuur behorende bij boerderij Bruggerhof in Hunsel (gemeente Leudal) is uitgebreid beschreven en dateert van voor 1800. In Figuur 10.10 en Figuur 10.11 zijn de plattegronden van beide schuren weergegeven. We vermoeden dat ons spoor, (muur S5), de eerste drie gebinten en de muur daarop van de scheiding tussen deel en tas betreft. Het verklaart waarom er poeren zijn aangetroffen én er een muur is die in de lengterichting van het gebouw loopt. Het verklaart ook waarom de muur in het oosten niet doorloopt maar abrupt ophoudt bij de laatste poer en er geen hoek te herkennen is. We vermoeden dat het ook de reden is waarom de schuur uit lijn staat met het woonhuis. We denken dat dat is om de kar meer ruimte te geven om schuur binnen te rijden.Al met al zal het een forse schuur zijn geweest. Wat er in opgeslagen is, is niet duidelijk. Het zullen waarschijnlijk gewassen zijn geweest. Waar deze verbouwd zijn, is ook niet duidelijk. We hebben geen percelen kunnen vinden van Johannes de Paater in de nabijheid, waar de gewassen gebouwd zijn geweest. We vermoeden dat de hogere ruggen van het Vortumsche Veld en het Groeningsche Veld hiervoor het best in aanmerking komen.Het oudste vermelding van het kasteel komt uit 1532, die van de kapel uit 1648. Beide zullen echter ouder zijn. Het vondstmateriaal uit de als ontginningskuilen geïnterpreteerde sporen S6 - S10 dateert tussen 1300 en 1500. We vermoeden dat het ontstaan van Groeningen ook in deze periode plaats heeft gevonden. Dit is de periode waarin de bewoning op meerdere plekken verplaatst wordt naar de randen van de akkers. Men vergroot hiermee het landbouwareaal om de groter wordende steden te blijven kunnen voeden.De bouw van de gebouwen op de Schans 3 (woonhuis, bakhuis en schuur) zijn op basis van archeologische resten moeilijk te dateren. De bakstenen van de schuur doen 17e/ 18e eeuws aan. Maar het is altijd tricky om op basis van bakstenen te dateren. Historische kaarten geven aan dat aan het begin van de 19e eeuw de bebouwing al aanwezig is. Leenders geeft aan dat rond de verstening in Brabant vorm gekregen heeft. We vermoeden dat de drie gebouwen min of meer gelijktijdig gebouwd zijn in de 18e eeuw. Dat ze gelijktijdig gebouwd zijn leiden we af uit de waarneming dat het drie gebouwen zijn met een duidelijk gescheiden functie, die los van elkaar minder effectief zijn. Waar de (houten) voorganger gestaan heeft, is niet duidelijk. Dan kan in het plangebied zelf zijn geweest, maar ook elders in Groeningen.&lt;/p&gt;