DOI: 10.14457/tu.the.2017.1270
title: การคุ้มครองผู้บริโภคจากการปลอมราคาเพื่อขายสินค้า

description: ในการตัดสินใจซื้อสินค้าไม่ว่าประเภทใดผู้บริโภคมักจะพิจารณาก่อนเสมอว่าราคาสินค้าที่กำหนดไว้เหมาะสมกับคุณลักษณะ ปริมาณ คุณภาพของสินค้านั้นหรือไม่ และประโยชน์ที่จะได้รับจากสินค้าดังกล่าวคุ้มค่ากับจำนวนเงินที่จะต้องจ่ายไปหรือไม่ ราคาสินค้าจึงเป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่มีผลต่อการตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าของผู้บริโภค รวมถึงการโฆษณาสินค้าในแง่การลดราคาสินค้าของผู้ขายอันเป็นมูลเหตุจูงใจให้ผู้บริโภคซื้อสินค้าด้วย อย่างไรก็ตาม การเสนอขายสินค้าหรือบริการด้วยวิธีการที่หลากหลายทำให้ผู้บริโภคต้องใช้ความระมัดระวังในการตัดสินใจมากขึ้นประกอบกับบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่บัญญัติให้ความรับรองและคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภคไว้ เช่น ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 บัญญัติถึงสิทธิของผู้บริโภคไว้ 5 ประการ รวมถึงการกำหนดให้ผู้บริโภคมีสิทธิที่จะได้รับข่าวสารรวมทั้งคำพรรณนาคุณภาพที่ถูกต้องและเพียงพอเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ สิทธิที่จะได้รับการพิจารณาและชดเชยความเสียหายและตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 มาตรา 46 วรรคแรก บัญญัติไว้ว่า “สิทธิของผู้บริโภคย่อมได้รับความคุ้มครอง” อันหมายถึงสิทธิของผู้บริโภคตามกฎหมายนั่นเอง ดังนั้น ผู้บริโภคจึงต้องได้รับความคุ้มครองให้ได้รับข่าวสารและข้อมูลที่ถูกต้องตรงกับความเป็นจริงเกี่ยวกับสินค้าหรือบริการ และหากมีความเสียหายเกิดขึ้นจากการละเมิดสิทธิของผู้บริโภคดังกล่าวผู้บริโภคต้องมีสิทธิที่จะได้รับการชดใช้ค่าเสียหายจากการถูกละเมิดสิทธินั้นวิธีการหนึ่งที่ได้รับความนิยมและมีประสิทธิภาพในการส่งเสริมการขายคือผู้ขายมักจะทำการแสดงราคาขายสินค้าโดยผู้ขายตั้งราคาไว้สูงเป็นราคาแรกซึ่งไม่ได้มีเจตนาที่จะขายสินค้าดังกล่าวในราคาที่ตั้งไว้สูงนั้นแล้วโฆษณาว่าตนลดราคาลงมาอย่างมากเป็นราคาที่สองเพื่อเป็นการจูงใจให้ผู้บริโภคตัดสินใจเลือกซื้อสินค้าของตนอันน่าจะถือว่าวิธีการเช่นนี้เป็นการหลอกลวงต่อผู้บริโภคเพราะเป็นการนำเสนอข้อมูลที่ไม่เป็นความจริง กล่าวคือราคาเดิมของสินค้าที่ผู้ขายตั้งไว้สูงนั้นผู้ขายไม่ได้มีเจตนาขายในราคานั้นหรือไม่เคยขายสินค้าในราคาสูงนั้นมาก่อน ทั้งนี้ ผู้ขายกระทำการดังกล่าวโดยมีเจตนาเพื่อให้ผู้ซื้อเข้าใจว่าสินค้ามีมูลค่าเท่ากับราคาปลอมนั้นเอง จากการศึกษาบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ตามพระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ. 2542 พบว่ามีมาตรการควบคุมเฉพาะสินค้าที่มีการประกาศให้เป็นสินค้าควบคุมจึงจะสามารถควบคุมสินค้าในการกำหนดราคาสินค้าได้ทำให้ไม่ครอบคลุมถึงสินค้าโดยทั่วไป และมีหลักเกณฑ์การแสดงราคาสินค้าที่ยังไม่เพียงพอสำหรับการคุ้มครองผู้บริโภคจากการปลอมราคาเพื่อขายสินค้า และบทบัญญัติแห่งกฎหมาย ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 พบว่าหลักเกณฑ์ด้านโฆษณามีการวางหลักไว้อย่างกว้าง ๆ สามารถนำมาปรับใช้กับการคุ้มครองผู้บริโภคจากการปลอมราคาเพื่อขายสินค้าได้เพียงเล็กน้อยและยังไม่มีหลักเกณฑ์การวินิจฉัยว่าราคาปลอมคืออะไร ซึ่งราคามีตัวแปรหรือปัจจัยหลากหลายมาก รวมถึงพฤติกรรมของผู้ขาย ผู้ประกอบการ ที่มีการขายสินค้าโดยวิธีการที่หลากหลายเช่นกันจึงจำเป็นต้องมีการวางหลักเกณฑ์โดยเฉพาะสำหรับการวินิจฉัยราคาปลอมอีกทั้งมาตรการบังคับและบทกำหนดโทษนั้นมีเพียงบทลงโทษทางอาญาสำหรับกรณีที่ผู้ขายไม่แสดงราคาสินค้า กรณีที่ผู้ขายโฆษณาสินค้าไม่เป็นธรรม และให้คณะกรรมการไม่ว่าจะเป็นคณะกรรมการกลางว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ หรือคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค หรือคณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาโดยได้รับมอบหมายจากคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค มีอำนาจเปรียบเทียบได้ และเมื่อผู้กระทำผิดยินยอมเสียค่าปรับและได้เสียค่าปรับตามที่เปรียบเทียบแล้ว ให้ถือว่าคดีเลิกกันตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา จะเห็นได้ว่าหากเปรียบเทียบปริมาณการขาย กำไรจำนวนมากที่ผู้ขายได้รับจากการขายสินค้าโดยวิธีปลอมราคาเพื่อขายสินค้ากับค่าปรับที่ผู้กระทำความผิดต้องจ่ายไปย่อมถือว่าบทกำหนดโทษดังกล่าวยังไม่มีประสิทธิภาพเพียงพอดังนั้น ผู้เขียนจึงเสนอให้นำหลักเกณฑ์ทางกฎหมายของประเทศสหรัฐอเมริกาและหลักเกณฑ์ทางกฎหมายของประเทศแคนาดาซึ่งมีหลักเกณฑ์ทางกฎหมายในการวินิจฉัยการปลอมราคาเพื่อขายสินค้าที่ชัดเจนสามารถนำมาเป็นแนวทางในการกำหนดหลักเกณฑ์ทางกฎหมายในการวินิจฉัยการปลอมราคาเพื่อขายสินค้าของกฎหมายไทยได้ โดยหลักการห้ามมิให้ผู้ใดกระทำหรือทำสิ่งใด ๆที่เป็นเท็จหรือทำให้เข้าใจผิดต่อสาธารณชนอย่างเปิดเผยเกี่ยวกับราคาขายปลีกปกติของผลิตภัณฑ์ในรูปแบบใดก็ได้ และการแสดงราคาที่อ้างอิงถึงราคาเฉลี่ยปกติของผู้จัดจำหน่ายโดยทั่วไปราคาที่อ้างอิงนั้นจะต้องเป็นราคาที่ผู้จัดจำหน่ายโดยทั่วไปได้จำหน่ายผลิตภัณฑ์นั้นได้ในปริมาณที่มากพอสมควรภายในระยะเวลาที่เหมาะสม หรือได้เสนอขายโดยสุจริตเป็นระยะเวลานานตามสมควรในราคานั้นหรือราคาที่สูงกว่านั้น และเสนอให้มีคณะกรรมการว่าด้วยการวินิจฉัยราคาปลอมเป็นคณะกรรมการเฉพาะเรื่องเพื่อแก้ไขปัญหาให้มีหน่วยงานเข้ามากำกับดูแลคุ้มครองผู้บริโภคจากการปลอมราคาเพื่อขายสินค้าโดยเฉพาะเจาะจง รวมถึงการแก้ไขปัญหาบทำหนดโทษที่ไม่เพียงพอโดยเสนอให้มีการกำหนดมาตรการเยียวยาความเสียหายทางแพ่ง เมื่อผู้บริโภครู้ว่าผู้ประกอบธุรกิจจงใจแสดงราคาสินค้าที่ไม่เคยขายมาก่อน หรือรู้ว่าตนเองเข้าใจราคาสินค้าผิดไปอันเป็นผลมาจากการแสดงราคาหรือลักษณะการขายหรือลดราคาที่ไม่เป็นความจริงของผู้ประกอบธุรกิจให้ผู้บริโภคมีสิทธิเลิกสัญญา หรือการกำหนดค่าเสียหายเชิงลงโทษสำหรับผู้กระทำความผิดเพื่อให้มาตรการบังคับใช้กฎหมายเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพทั้งนี้ การศึกษากฎหมายต่างประเทศเกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคจากการปลอมราคาเพื่อขายสินค้าดังกล่าวจะช่วยให้สามารถนำเสนอแนวทางในการแก้ไขกฎหมาย ปรับปรุงกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคของประเทศไทยให้สามารถคุ้มครองสิทธิของผู้บริโภคจากการปลอมราคาเพื่อขายสินค้าได้และช่วยป้องกันมิให้ผู้บริโภคถูกเอาเปรียบหลอกลวง รวมถึงสามารถนำหลักเกณฑ์เหล่านั้นมาปรับใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภคของประเทศไทยในเรื่องการปลอมราคาให้เหมาะสมกับสภาพการณ์ต่อไป