DOI: 10.17026/ar/oxwywh
title: Rotterdam Pernis Pastoriedijk 55 Een bureauonderzoek en een verkennend inventariserend veldonderzoek door middel van grondboringen.
title: BR752 Rotterdam Pernis Pastoriedijk 55

description: Algemeen
In opdracht van TFG Bouw B.V. heeft het team Onderzoek en Rapportage van Archeologie Rotterdam (BOOR) op 22 maart 2022 een verkennend inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het plangebied Pastoriedijk 55 te Pernis, in de gemeente Rotterdam. In totaal zijn verspreid over het plangebied vier handmatige boringen gezet, tot een maximale diepte van 4,39 m - NAP (4,00 m - mv). Voorafgaand aan het veldonderzoek is voor het gebied een bureauonderzoek gedaan. De onderzoeken zijn verricht, omdat in het plangebied onder andere een bodemsanering en nieuwbouw zijn gepland. Hierbij zullen grondroerende werkzaamheden worden uitgevoerd. Indien archeologische waarden aanwezig zijn, kunnen deze bij de werkzaamheden worden aangetast of vernietigd.

Resultaten
Uit het bureauonderzoek komt naar voren dat voor het gehele plangebied een onbekende archeologische verwachting geldt voor vindplaatsen uit het Mesolithicum. Dit hangt samen met het gebrek aan informatie over de dieper gelegen bodemopbouw. Daarnaast geldt voor het hele plangebied een lage en/of redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit het Neolithicum en de Bronstijd. Deze verwachting is gebaseerd op het al dan niet voorkomen van geul- en/of stroomgordelafzettingen van de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer en/of de Formatie van Echteld. Voor vindplaatsen uit de IJzertijd, de Romeinse tijd en de Middeleeuwen (tot de 12e eeuw), die eventueel aanwezig kunnen zijn in de top van het veen van de Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket, geldt voor het hele plangebied een redelijk hoge tot hoge archeologische verwachting. Tot slot geldt voor met name het westelijke deel van het plangebied, ter plaatse van de huidige Pastoriedijk, een zeer hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Middeleeuwen (na de 12e eeuw) en de Nieuwe tijd. Dit hangt samen met de ligging van dit deel van het plangebied binnen het historische dijktracé van de Polder Nieuw Pernis, die is gevormd in de 13e eeuw. Hiermee samenhangend worden ook bewonings- en/of ophogingslagen verwacht. Aangezien onder bijna de volledige huidige bebouwing een kelder aanwezig is, die is ingegraven in de Pastoriedijk, zal in ieder geval een deel van het archeologisch relevante pakket vernietigd zijn. Voor het overige deel van het plangebied geldt een lage archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Middeleeuwen (na de 12e eeuw) en Nieuwe tijd.

Tijdens het verkennend inventariserend veldonderzoek zijn in de diepere ondergrond intacte klastische afzettingen van vermoedelijk de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Wormer aangeboord. Mogelijk kunnen deze geïnterpreteerd worden als kalkrijke geulafzettingen die naar boven toe over gaan in kalkloze verlandingsafzettingen. Dit is echter niet zeker. De top van het klastische pakket is aangetroffen op een gemiddelde diepte van 2,59 m - NAP (2,22 m - mv). Hierboven is een pakket veen van de Formatie van Nieuwkoop, Hollandveen Laagpakket aanwezig. De top van het veen, aangetast door de eroderende werking van de laatmiddeleeuwse overstromingen, is waargenomen op gemiddeld 1,89 m - NAP (2,25 m - mv). Op het veen is een dunne kleilaag gevonden, die vermoedelijk geïnterpreteerd kan worden als een vroege fase van de overstromingsafzettingen van de Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Walcheren. De geërodeerde top is op een gemiddelde diepte van 1,56 m - NAP (1,19 m - mv) aangetroffen. De top van de natuurlijke sequentie bestaat uit een overstromingsdek, dat ook gerekend kan worden tot het Laagpakket van Walcheren. Het pakket, waarvan de top op een gemiddelde diepte van 1,43 m - NAP (1,79 m - mv) is aangeboord, is afgezet gedurende de overstromingen in de 12e eeuw, tot aan de vorming van de Polder Nieuw Pernis in de 13e eeuw. Het pakket is deels intact aanwezig.
Op de natuurlijke ondergrond is in boring 1 het intacte dijklichaam van de Polder Nieuw Pernis daadwerkelijk aangetroffen. De top van het antropogene pakket is waargenomen op 1,21 m + NAP (1,35 m - mv). De dikte bedraagt 345 cm. Het veldonderzoek heeft geen nadere informatie opgeleverd over de datering of eventuele fasering van de dijk. Archeologische resten van eventuele bewoning op en tegen de dijk zijn evenmin aangeboord. Dezelfde dijk is ook al in 2021, ter plaatse van Pastoriedijk 141, gevonden. Daarom wordt de huidige vindplaats aangeduid met dezelfde BOOR-vindplaatscode 11-99. Direct op het dijklichaam is nog een jonger ophogingspakket, met in de top een puinlaag, aangetroffen. De top van dit tweede antropogene pakket is op 1,69 m + NAP (0,87 m - mv) gezien. De archeologische potentie van dit stratigrafische niveau is vermoedelijk beperkt. Tot slot bestaat de bovengrond in het plangebied uit een opgebracht klei- en zandpakket met een gemiddelde dikte van 81 cm. Het pakket kan vermoedelijk gerelateerd worden aan de bouw en uitbreiding van de voormalige hulpsecretarie van Pernis.
Concluderend kan gesteld worden, dat de kans groot is dat bij een deel van de voorgenomen werkzaamheden in het plangebied een deel van de dijk van de Polder Nieuw Pernis verstoord zal worden. Aangezien onder bijna de volledige huidige bebouwing een kelder aanwezig is, die is ingegraven in het dijklichaam, geldt dit alleen voor een smalle strook aan de straatzijde, buiten de huidige bebouwing. In deze zone vindt funderingsherstel van de bestaande historische voorgevel plaats. De verwachting is echter dat deze bodemingrepen aan de westelijke rand van het plangebied slechts een beperkte omvang en diepte zullen hebben.

Advies
Op grond van het bureauonderzoek en het verkennend inventariserend veldonderzoek luidt het (selectie)advies voor het plangebied Pastoriedijk 55 te Pernis dat er geen voorzieningen hoeven te worden getroffen om archeologische waarden te behouden of te ontzien. Vervolgonderzoek in het kader van de Archeologische Monumentenzorg wordt niet aanbevolen.