DOI: 10.17026/dans-xqj-tqap
title: Rijssen, Elsenerbeek tracé C. Locatie Zuna’s hooilanden. Inventariserend veldonderzoek door middel van proefsleuven met aansluitend definitief onderzoek

description: &lt;p&gt;In opdracht van Dienst Landelijk Gebied in Zwolle (DLG) is door BAAC bv een inventariserend veldonderzoek door middel van een proefsleuf uitgevoerd in het plangebied Elsenerbeek (beektracé C), locatie Zuna’s Hooilanden, gemeente Wierden. De eerste fase van het onderzoek betrof de aanleg van één proefsleuf van 100 bij 30 meter. Het onderzoek is uitgevoerd van 7 juni tot en met 22 juni 2010 (inclusief meerwerk). Vanaf 23 juni tot en met 2 juli 2010 is een aansluitende definitieve opgraving uitgevoerd, waarbij het onderzoek conform KNA versie 3.1, het door de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (thans RCE) opgestelde PvE en de interne richtlijnen van BAAC bv werd gevoerd. De betrokkenheid van de RCE had zijn basis in het convenant tussen DLG en RCE, en tevens in het RCE-beekdalenproject waarbinnen speciale aandacht was voor natuurontwikkelingsprojecten in het dal van de Regge. Het plangebied is gelegen in de beekdalen van de Regge en de kleinere Elsenerbeek. De Elsenerbeek is een afwateringsstroom die vanaf de stuwwal van Rijssen in noordoostelijke richting al slingerend overtollig water afvoert naar de Regge. Parallel langs de Regge zijn twee dekzandruggen aanwezig, die in het Laat Glaciaal zijn ontstaan en daarbij vermoedelijk de afwatering van de beek bemoeilijkt hebben. Uiteindelijk heeft de beek zich een weg gebaand tussen deze twee dekzandruggen door en heeft daarbij een beekdal gevormd van circa 10 meter breedte. Dit proces heeft vermoedelijk plaatsgevonden gedurende de overgang van het Laat Glaciaal naar het Holoceen, met de actieve fase van de beek ten vroegste gedateerd in het vroeg-Holoceen. Destijds verbeterde het klimaat sterk met als gevolg dat er meer sneeuwsmeltwater oppervlakkig vanaf de stuwwal afstroomde in de richting van de Regge. Dit vermoeden is gestaafd aan het feit dat er restgeulopvullingen zijn aangetroffen in het beekdal die gedateerd zijn in het mesolithicum. In het beekdal werden vijf houten structuren aangetroffen. Vier (dubbele) palenrijen zijn geïnterpreteerd als visweren, één met een midden neolithische datering maar mogelijk daterend uit de vroege bronstijd, één met zekerheid uit de vroege bronstijd en twee uit de ijzertijd. Visweren bestonden uit houten palen met daartussen vlechtwerk die er voor dienden om de vissen in de richting van een fuik of vangstbassin te loodsen waar ze gevangen konden worden door middel van de fuik of met behulp van netten, vishaken of harpoenen. Van de aangetroffen constructies zijn de onderste 15 tot 100 cm van de houten palen geconserveerd, vlechtwerken wanden en mogelijke fuiken zijn niet aangetroffen. De structuren waren 4 tot 10 m lang, mogelijk behoorden structuur 4 en 5 tot dezelfde visweer. Structuur 1 is een houten constructie uit de vroege middeleeuwen die is geïnterpreteerd als toegangspad richting de beek. De structuur bestaat uit verticaal geplaatste palen waartussen horizontaal takken zijn aangelegd in een NO-ZW georiënteerde zone van 25 bij 3 m. De structuur is waarschijnlijk langer geweest, in het zuidelijke deel was de bodem verstoord door recent ploegen en in het noordelijke deel werd de structuur begrensd door de putwand. De verticale palen zijn goed geconserveerd, tot maximaal 100 cm onder het vlak. De deklaag met takken was ten dele geconserveerd, waarschijnlijk is de bovenzijde niet bewaard gebleven. Structuur 1, 4 en 5 zijn opgegraven, de structuren 2 en 3 zijn in situ behouden. Behalve de structuren werden op nog verschillende andere plaatsen hout aangetroffen. Na het vrijleggen hiervan bleek dat dit hout niet antropogeen in het plangebied terecht is gekomen, maar op een natuurlijke manier. De aangetroffen structuren zijn off-site fenomenen die te maken hebben met het gebruik van het beekdal. Bewoners van verderop gelegen nederzettingen zullen naar de beek zijn gegaan om te vissen (vroege bronstijd, vroege ijzertijd en mogelijk vroege middeleeuwen) of om te jagen en verzamelen van bijvoorbeeld planten of hout (vroege middeleeuwen).&lt;/p&gt;