DOI: 10.17026/dans-xzm-nj2p
title: Rosmalen. Dorpsstraat

description: &lt;p&gt;In opdracht van Gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft BAAC bv (onderzoeks- en adviesbureau voor Bouwhistorie, Archeologie, Architectuur- en Cultuurhistorie) in april 2016 een opgraving uitgevoerd in plangebied Dorpsstraat te Rosmalen gemeente ‘s-Hertogenbosch. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van woningen in het plangebied. &lt;br&gt;Tijdens het proefsleuvenonderzoek is vastgesteld dat zich in het zuidoosten van het plangebied resten van steenbouw bevinden. Daarop is besloten dit deel aan een nader onderzoek te onderwerpen door middel van een opgraving.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens het proefsleuvenonderzoek is vastgesteld dat in het oostelijk deel van het huidige onderzoeksgebied sprake is van een plaggendek van circa 70 tot 90 cm dik. In het westelijk deel is het plaggendek iets dikker: circa 95 cm. Onder het plaggendek zijn nog resten van het oorspronkelijke podzolprofi el aanwezig. Het oostelijk deel van het onderzoeksgebied ligt wat hoger dan het westelijk deel.&lt;br&gt;Tijdens de opgraving is vastgesteld dat de bodemopbouw niet verschilde van wat op basis van het proefsleuvenonderzoek is beschreven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het onderzoek heeft uitgewezen dat binnen het onderzoeksgebied sprake&lt;br&gt;is van een duidelijke tweedeling. In het westen liggen sporen van agrarisch&lt;br&gt;grondgebruik, in de vorm van grondverbeteringssporen. Van een bijgebouw, dat op 19e-eeuwse kaarten in dit deel van het onderzoeksterrein is ingetekend, zijn geen resten aangetroffen. Wellicht dateren de grondverbetering van na de sloop van het bijgebouw, maar hierover bestaat geen zekerheid.&lt;br&gt;In het oostelijk deel bevinden zich sporen van bewoning. De resten bestaan uit zowel grondsporen als muurwerk. De grondsporen bestaan uit kuilen, paalkuilen en een greppel, en dateren in ieder geval deels van vóór de periode van steenbouw. De greppel ligt in het uiterste oosten van de werkputten 1 en 4, en betreft waarschijnlijk een erfgrens. Direct ten westen van deze greppel is een palenrij aangetroffen (structuur 3), die dezelfde oriëntatie heeft als de greppel.&lt;br&gt;De functie van de palenrij is niet duidelijk, maar waarschijnlijk heeft de structuur dienst gedaan als erfafscheiding. De palenrij en de greppel hebben een oriëntatie die iets afwijkt van de oriëntatie van de steenbouw. Ze volgen echter wel de oriëntatie van de oostelijke perceelsgrens. Op basis van het aardewerk kunnen de grondsporen waarin vondstmateriaal is aangetroffen grotendeelstussen circa 1600 en 1800 gedateerd worden.&lt;br&gt;Het muurwerk is fragmentarisch bewaard, en ligt verspreid over de oostelijke zone. Wel zijn de resten van twee naast elkaar gelegen kelders (structuur 1 en 2) herkend. In de westelijk gelegen kelder (structuur 2) is in de vlijlaag van het onderste van de twee aangetroffen vloerniveaus een scherf industrieel wit uit de periode 1883 tot 1960 gevonden. Daarmee dateert het vloerniveau op zijn vroegst aan het eind van de 19e eeuw. De kelder zelf kan in theorie ouder zijn.&lt;br&gt;Op basis van kadastrale inmetingen uit het einde van de 19e eeuw is duidelijk dat het hoofdgebouw dat op het onderzoeksterrein aanwezig was in deze periode tweeën is gesplitst. De ligging van de kelders volgt deze tweedeling precies. Het muurwerk kan op basis van het kaartmateriaal in de 19e eeuw worden gedateerd. Het is echter niet uitgesloten dat het hoofdgebouw waar de muren deel van uitmaken al in de 18e eeuw bestond.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het noordelijk deel van het onderzoeksgebied is een cluster aangetroffen van drie kuilen met daarin relatief grote hoeveelheden dierlijk botmateriaal. Het botmateriaal was overwegend te fragiel om te verzamelen, maar het is duidelijk dat het om runderbotten gaat. De botten lagen niet in verband in de kuilen. In de overige sporen is geen patroon herkenbaar. Het is niet uitgesloten dat de steenbouw vooraf is gegaan door bebouwing in hout, maar daarvoor ontbreken concrete aanwijzingen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het vondstmateriaal bestaat uit aardewerk, glas, bouwkeramiek, natuursteen en dierlijk bot. Het aardewerk dateert voor het overgrote deel in de nieuwe tijd. Slechts enkele scherven kunnen in de late middeleeuwen worden gedateerd.&lt;br&gt;Opvallend is dat aardewerk uit de 16e eeuw grotendeels ontbreekt. De&lt;br&gt;glasfragmenten kunnen allemaal in de 19e of de eerste helft van de 20e eeuw gedateerd worden.&lt;/p&gt;