DOI: 10.17026/ar/6zz6fa
title: Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Leeweg 23, Noorwijkerhout Gemeente Noordwijk

description: IDDS Archeologie heeft in juli 2023 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Leeweg 23 in Noorwijkerhout, gemeente Noordwijk. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. 
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het merendeel van het plangebied oorspronkelijk waarschijnlijk grotendeels ligt in de strandvlakte achter een strandwal die is ontstaan tussen 2525 en 2250 voor Chr. (Laat Neolithicum). Voor een klein deel ligt de noordelijke punt van het plangebied ligt waarschijnlijk op deze strandwal (of een duinenrij achter deze strandwal). In de strandvlakte kunnen daarnaast ook losse duinen voorkomen. De strandwal en de eventuele (losse) duinen hebben een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen vanaf het Laat Neolithicum omdat dit hoger gelegen, en daardoor droge, locaties betroffen. Deze vindplaatsen kunnen onderdeel zijn van bewoning, infrastructuur, religie of landbouw en de resten kunnen bestaan uit sporen van bijvoorbeeld palen, kuilen, greppels en dergelijke en uit vondsten bestaan van bewerkt (vuur)steen, aardewerk, verbrand bot en dergelijke. Als in de strandvlakte geen losse duinen voorkomen dan is de strandvlakte waarschijnlijk bedekt met een veenpakket. Door overstromingen vanuit zee en de Oude Rijn kan er zowel onder als boven het veenpakket een dunne kleilaag voorkomen. De veenvorming in de strandvlaktes begon ongeveer in de Bronstijd en liep waarschijnlijk door tot ongeveer de Romeinse tijd. De overstromingsklei onder het veen dateert waarschijnlijk uit het Laat Neolithicum of de Vroege Bronstijd en de overstromingsklei op het veen waarschijnlijk uit de Vroege of het begin van de Late Middeleeuwen. Voor deze veen- en kleilagen geldt een lage archeologische verwachting omdat de omstandigheden waarbij deze lagen ontstonden te nat waren voor de mens, en ook later was het landschap op deze lagen nat en alleen bruikbaar voor weilanden en dergelijke. Voor de top van de strandvlakte, onder de veen- en kleilagen, geldt een middelhoge verwachting op resten van bijvoorbeeld akkerbouw uit het Laat Neolithicum en de Vroege Bronstijd. Deze verwachting is alleen middelhoog indien er op de hogere delen van duinen en strandwal bewoningsresten aanwezig zijn. De veen- en kleilagen in de strandvlakte zijn waarschijnlijk gedurende de IJzertijd tot en met de Middeleeuwen nog bedekt geraakt met verstoven zand van de westelijk gelegen strandwal(len). Dit zandpakket is echter dun en waarschijnlijk vrijwel volledig omgewerkt door het gebruik als landbouwgrond vanaf de Late Middeleeuwen. Het plangebied bevat archeologische waarden uit de periode 1261 tot en met de 19e eeuw omdat het onderdeel is geweest van het terrein van het klooster Leeuwenhorst en later van het terrein van het landgoed (oud) Leeuwenhorst. Binnen het plangebied worden geen resten verwacht van de klooster- of landgoed-gebouwen, maar wel resten van land- en tuinbouw die gerelateerd zijn aan het klooster en het landgoed, evenals paden, greppels en sloten die binnen het terrein voorkwamen of het terrein begrensden. De resten van paden, greppels en sloten kunnen inzicht geven in de werkelijke begrenzingen van de terreinen en kunnen resten bevatten die informatie geven over het leven binnen het klooster of het landgoed.
Uit het veldonderzoek blijkt dat het plangebied niet ligt in een met veen bedekte strandvlakte maar op de resten van oude duinen die waarschijnlijk in het Laat Neolithicum ontstaan zijn, direct achter de strandwal op de strandvlakte. De top van de oude duinen is in het gehele plangebied diep vergraven en omgewerkt waardoor de archeologische verwachting tussen het Laat Neolithicum en de Middeleeuwen laag is. Echter omdat het plangebied onderdeel is van een terrein van hoge archeologische waarde geldt er een zeer hoge trefkans voor archeologische resten uit de 13e tot de 21e eeuw tussen een diepte van 0,4 en 1,1 m -mv (-0,4 tot -1,1 m NAP) en voor sporen in de top van het duinzand, direct onder de 1,1 m -mv (-1,1 m NAP). Waarschijnlijk zijn de archeologische resten tussen 0,4 en 1,1 m -mv echter in de 20e en 21e eeuw verstoord geraakt door het omspitten van de toen aanwezige moestuinen. Intacte archeologische resten worden daarom alleen verwacht in de top van het duinzand. Binnen het plangebied worden geen resten verwacht van de klooster- of landgoed-gebouwen, maar wel resten van land- en tuinbouw gerelateerd aan het klooster en het landgoed evenals paden, greppels en sloten die binnen het terrein voorkwamen of het terrein begrensden. De resten van paden, greppels en sloten kunnen inzicht geven in de werkelijke begrenzingen van de terreinen en kunnen resten bevatten die informatie geven over het leven binnen het klooster of het landgoed.
Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek adviseert IDDS Archeologie om vervolgonderzoek uit te laten voeren indien er werkzaamheden zijn waarbij gegraven wordt tot een diepte van meer dan 1,1 m -mv ofwel dieper dan -1,1 m NAP. Aanvullend archeologisch onderzoek kan het beste bestaan uit een proefsleuvenonderzoek waarmee de archeologisch sporen en resten kunnen worden opgespoord en gewaardeerd.