DOI: 10.17026/ar/bdky2k
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen. Zuid-West 380 kV Oost - Perceel 1, gemeente Halderberge.
title: Antea Group Archeologie 2023/170

description: In opdracht van TenneT TSO B.V. is door Antea Group een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen, verkennende fase (IVO-O), uitgevoerd op delen van een (toekomstige) hoogspanningsverbinding binnen gemeente Halderberge. TenneT TSO B.V. is voornemens een nieuwe hoogspanningsverbinding tussen Rilland en Tilburg te realiseren. Deze hoogspanningsverbinding ‘Zuid-West 380 kV Oost’ (ook wel ‘ZWO’ genoemd) omvat onder andere: een nieuwe 380 kV-verbinding, verschillende 150 kV-kabelaansluitingen op deze 380 kV- verbinding en enkele stationsaanpassingen. Daarnaast zullen er om deze nieuwe verbinding mogelijk te maken bestaande 150 kV- en 380 kV-verbindingen omgelegd worden, de zogenaamde ‘reconstructies’. TenneT TSO B.V. Opdrachtgever heeft de conditionerende werkzaamheden voor ‘ZWO’ in verschillende percelen uitgezet in de markt. De werkzaamheden binnen de gemeente Halderberge zijn onderdeel van ‘Perceel 1’.

Dit IVO-O heeft alleen betrekking op de delen van de hoogspanningsverbinding binnen gemeente Halderberge waarvoor een archeologische verwachting geldt op basis van het eerder uitgevoerde archeologisch bureauonderzoek. Daarnaast omvat het plangebied alleen de assets die door TenneT zijn vrij gegeven voor archeologisch onderzoek (en voor andere omgevingsonderzoeken), en waarvoor tevens betredingstoestemming van de landeigenaar was. Zodoende omvat het plangebied binnen de gemeente Halderberge van noord naar zuid:
asset 37-34 (respectievelijk mast 73N-76N) en asset 56 (mast 90);
asset 58-57 en 55-54 (respectievelijk mast 88-89 en 91-92);
asset 24 (OSP 150 T04a);
asset 43 en 42 (respectievelijk mast 77 en 78).
asset 46-44 (respectievelijk mast 74-76);
asset 28-26 en 65-66 (respectievelijk mast 1074-1069);
asset 69 (mast 1068 en 95);
asset 22 (OSP 150, mast 11);
Het plangebied heeft een oppervlakte van ca. 17,3 ha.

Conclusies
Binnen het plangebied varieert het maaiveld tussen 0 en 3,5 m NAP. De bodemprofielen hebben een kleiige/zavelige bouwvoor met daaronder soms humeuze en/of verspoelde, kleiige bodemlagen (tot ca. 1,3 m dik; Laagpakket van Walcheren). Onder het Laagpakket van Walcheren is soms veen aangetroffen (tot 1,05 m dik; tussen ca. -0,1 en -1,6 m NAP) wat waarschijnlijk in agrarisch gebruik is geweest (in de omgeving van het plangebied zijn geen moeruitgiften bekend). Onder het Laagpakket van Walcheren (of veen) komt meestal direct pleistoceen zand voor (dekzand behorende tot de Formatie van Boxtel en/of fluviatiel zand behorende tot de Formatie van Stramproy). Bij asset 43 (mast 77) en asset 65 (mast 1071) en zuidelijker, komt het pleistocene zand aan het maaiveld te liggen (boven 0,5 m NAP).

Als er binnen het plangebied archeologische resten aanwezig zijn, zijn de meest kansrijke locaties de locaties met de meest intacte podzolen binnen het dekzand (waar een E- en/of B-horizont aanwezig is, of een BC-horizont met houtskool), die bovendien ook relatief hoog liggen in het landschap. Tot welke hoogte (boven NAP) de hoogste archeologische verwachting geldt is nu onbekend. Er zijn redelijk intacte podzolen aangetroffen (met minimaal een inspoelingshorizont; B-horizont) binnen asset 37 (mast 73N), asset 35-34 (mast 75N-76N), asset 57 (mast 89), asset 24 (OSP 150 T04a), asset 43 (mast 77), asset 46-44 (respectievelijk mast 74-76) en asset 27-26 (mast 1073-1072). Er geldt dan, afhankelijk van de hoogteligging van de top van de podzol in het landschap, een archeologische verwachting voor de periode laat paleolithicum tot en met de midden bronstijd (deze assets werden waarschijnlijk tussen 2750 en 1500 voor Chr., of zelfs later, bedekt met veen). Voor delen van het plangebied waar binnen het dekzand de bouwvoor direct op de C-horizont ligt (al dan niet met een vergraven tussenlaag), wordt verwacht dat er geen archeologische resten (meer) aanwezig zijn.

Verder is binnen asset 66 (mast 1069 en 1070) bij boorpunt 165 de bodem opgehoogd. Onder de ophooglaag is de oorspronkelijke bouwvoor aanwezig (de bovenkant ligt op 80 cm beneden maaiveld; tussen -0,05 en -0,5 m NAP). Ook blijkt uit historische topografische kaarten vanaf het jaar 1850 blijkt dat er ter plaatse van boorpunt 165 een weg heeft gelopen tot ongeveer het jaar 1997. Mogelijk kunnen er binnen de oude bouwvoor bij boorpunt 165 archeologische resten aanwezig zijn.

Bij het verkennende booronderzoek zijn meerdere aardewerkfragmenten gevonden die niet in verband worden gebracht met een eventuele vindplaats. Zo zijn er binnen asset 35 (mast 75N; ter hoogte van boring 087, 088, 125, 126) veel 17e eeuwse aardewerkfragmenten en recent materiaal op het maaiveld aangetroffen. En bij boorpunt 118 (asset 57, mast 89) zijn in een dun zandlaagje op ca. 1 m diepte drie fragmenten roodbakkend aardewerk aangetroffen; mogelijk
behoren deze tot één individu. Het zandige laagje waarbinnen aardewerk is aangetroffen is waarschijnlijk te relateren aan de demping van waterloop de Emmer.

Advies
Top podzol: verwachting voor laat paleolithicum tot en met de midden bronstijd
Bij boorpunt 87-88 (asset 35, mast 75N); 92, 95, 129, 131, 136 en 142 (asset 34, mast 76N); 146 en 148 (asset 43, mast 77); en 17 (asset 44, mast 76) wordt archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen, karterende fase (gericht op jager/verzamelaarsvindplaatsen), en daarna in de vorm van een 
proefsleuvenonderzoek (IVO-P, protocol 4003; gericht op landbouwergemeenschappen). Als de grondroerende werkzaamheden reiken tot binnen 30 cm van de top van de podzol, dan wordt ook geadviseerd om bij boorpunt 121 (asset 57, mast 89), 122-126 (asset 35, mast 75N), archeologisch vervolgonderzoek uit te laten voeren in de vorm van een karterend booronderzoek
en daarna een proefsleuvenonderzoek.

Het bevoegd gezag stemde in met dit bovenstaande advies, maar vulde aan dat in alle delen van het plangebied waar een intacte podzol aanwezig is (dus ook in de lagere gedeeltes van het landschap), en waar grondroerende werkzaamheden worden verwacht binnen 30 cm van de top van de podzol, een vervolgonderzoek moet worden uitgevoerd in de vorm van een karterend booronderzoek. Daarmee moet er ook archeologisch vervolgonderzoek op de volgende locaties:
Asset 37, mast 73N: bij boorpunt 79, 81, 110 en 112 (de top van de podzol ligt tussen 0,4 en 0,9 m beneden maaiveld).
Asset 34, mast 76N: bij boorpunt 91, 132 en 141 (de top van de podzol ligt tussen 0,65 en 1,05 m beneden maaiveld).
Asset 57, mast 89: bij boorpunt 53, 119-120 (de top van de podzol ligt tussen 0,75 en 1,05 m beneden maaiveld).
Asset 24, OSP 150 T04a: bij boorpunt 155, 151 en 152 (de top van de podzol ligt tussen ca. 0,5 en 0,8 m beneden maaiveld).
Asset 46, mast 74: bij boorpunt 10 (de top van de podzol ligt op ca. 0,65 m beneden
maaiveld).
Asset 45, mast 75: bij boorpunt 11 en 14 (de top van de podzol ligt op respectievelijk 0,65 m en 1,2 m beneden maaiveld).
Asset 44, mast 76: bij boorpunt 20 en 25 (de top van de podzol ligt op respectievelijk 0,85 m en 1 m beneden maaiveld).
Asset 27, mast 1073: bij boorpunt 15 en 16 (de top van de podzol ligt op respectievelijk 1,05 m en 0,8 m beneden maaiveld).
Asset 26, mast 1072: bij boorpunt 23 en 24 (de top van de podzol ligt op respectievelijk 1,2 m en 0,8 m beneden maaiveld).

Als het cultuurtechnisch herstel dieper reikt dan 0,5 m beneden maaiveld, dan wordt ook geadviseerd om bij boorpunt 165 (asset 66, mast 1069 en 1070) archeologisch vervolgonderzoek uit te laten voeren in de vorm van een karterend booronderzoek. 

Geadviseerd wordt om de rest van het plangebied vrij te geven.