DOI: 10.14457/tu.the.2016.954
title: สื่อมวลชนกับการสร้างความชอบธรรมของคณะราษฎร: กรณีศึกษาวันชาติ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482-พ.ศ. 2503

description: การวิจัยเรื่อง “สื่อมวลชนกับการสร้างความชอบธรรมของคณะราษฎร : กรณีศึกษาวันชาติ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2482 - พ.ศ. 2503” เป็นการศึกษาสื่อมวลชนกับการนำเสนอข่าววันชาติ 24 มิถุนายน นับตั้งแต่ก่อนการประกาศให้เป็นวันชาติจนถึงการประกาศยกเลิกให้เป็นวันชาติ โดยมีวัตถุประสงค์การวิจัย 2 ข้อ  คือ 1. เพื่อศึกษาสื่อมวลชนกับการสร้างความชอบธรรมของคณะราษฎร 2. เพื่อศึกษาความเปลี่ยนแปลงของอำนาจรัฐที่ส่งผลต่อสื่อมวลชนกับการสร้างชอบธรรมของคณะราษฎร โดยศึกษาผ่านกรณีเหตุการณ์วันชาติ 24 มิถุนายนการวิจัยนี้ใช้รูปแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้วิธีทางประวัติศาสตร์ (Historical Approaches to Communication Studies) ในรูปแบบ History Proper of Communication หมายถึงรูปแบบการศึกษาความสัมพันธ์ของสื่อกับบริบทในแต่ละยุคทางประวัติศาสตร์ ในงานวิจัยนี้คือการศึกษางานวันชาติ 24 มิถุนายน ในแต่ละช่วงสมัย โดยพิจารณาดูความสัมพันธ์ระหว่างวันชาติ 24 มิถุนายน กับสื่อมวลชนว่ามีการนำเสนออย่างไร และมีส่วนในการสร้างความชอบธรรมให้กับคณะราษฎรหรือผู้กุมอำนาจรัฐในช่วงเวลาดังกล่าวอย่างไร โดยคำนึงถึงบริบททางการเมืองทั้งในและต่างประเทศประกอบกัน ใช้เทคนิครูปแบบการวิเคราะห์เอกสาร (Documentary Analysis) โดยวิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการ “วิพากษ์วิธีทางประวัติศาสตร์”ผลการวิจัยพบว่า ผู้ที่กุมอำนาจรัฐนับตั้งแต่เปลี่ยนแปลงการปกครองในวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2475 เป็นต้นมา  ได้ใช้สื่อมวลชนเป็นกลไกสำคัญในการสร้างความชอบธรรมให้กับตัวเอง ภายหลังจากที่ผู้กุมอำนาจรัฐสามารถครองความเป็นเจ้าทางการเมืองได้อย่างมั่นคงแล้ว ก็จะสร้างอุดมการณ์และจินตกรรมชาติขึ้นมาใหม่เพื่อทดแทนอุดมการณ์และจินตกรรมชาติจากอำนาจเก่า โดยรัฐยกระดับวันที่ 24 มิถุนายน ให้มีความสำคัญขึ้นมาเรื่อย จนถูกประกาศให้เป็นวันชาติ เพื่อผลักดันการครองความเป็นเจ้าทางวัฒนธรรมและจินตกรรมชาติขึ้นมาใหม่ให้สำเร็จในสังคม อีกทั้งเพื่อรักษาความชอบธรรมให้กับตัวเองด้วย ทั้งนี้การพยายามสร้างอุดมการณ์นั้น ก็ถูกท้าทายจากกลุ่มการเมืองฝ่ายตรงข้ามในแต่ละยุคสมัย ซึ่งได้พยายามจินตกรรมความเป็นชาติและสร้างอุดมการณ์ท้าทายรัฐอยู่ตลอดเวลา ซึ่งกลุ่มฝ่ายตรงข้ามก็ได้ใช้สื่อมวลชนโดยเฉพาะสื่อหนังสือพิมพ์ ซึ่งเป็นสื่อเอกชนที่รัฐไม่อาจควบคุมได้เบ็ดเสร็จเหมือนสื่อวิทยุหรือสื่อโทรทัศน์ ดังนั้น หากเจ้าของสื่อหนังสือพิมพ์มีแนวคิดไม่สนับสนุนรัฐ ก็จะใช้สื่อหนังสือพิมพ์ของตัวเองลดทอนความสำคัญของรัฐและลดทอนความสำคัญของวันชาติ 24 มิถุนายน แต่หากสื่อที่เจ้าของสนับสนุนรัฐก็จะใช้สื่อสนับสนุนและให้ความสำคัญกับวันชาติ 24 มิถุนายนอย่างยิ่งทั้งนี้สื่อมวลชนเป็นเครื่องมือทรงประสิทธิภาพในการเผยแพร่อุดมการณ์ให้กับรัฐ และวันชาติ 24 มิถุนายน ก็ถูกนำเสนอผ่านทางสื่อมวลชนในการสร้างความชอบธรรมให้กับรัฐ สื่อมวลชนจึงเป็นเวทีการต่อสู้ของกลุ่มการเมืองต่าง ๆ ในการให้ความชอบธรรมอุดมการณ์ของรัฐและลดทอนความชอบธรรมของอุดมการณ์รัฐอยู่ตลอดเวลาอย่างไรก็ดี วันชาติ 24 มิถุนายนนั้น เป็นวันที่คณะราษฎรทำการเปลี่ยนแปลงการปกครอง เมื่อคณะราษฎรยังคงมีอำนาจทางการเมืองอยู่นั้น วันชาติ 24 มิถุนายนถูกยกระดับความสำคัญ มีการจัดงานใหญ่โตและสื่อมวลชนต่างพร้อมใจกันนำเสนอความสำคัญของวันดังกล่าว แต่เมื่อคณะราษฎรหมดบทบาททางการเมืองลงไปภายหลังการรัฐประหาร 8 พฤศจิกายน พ.ศ. 2490 วันชาติ 24 มิถุนายนก็ถูกลดทอนความสำคัญและถูกทำลายความชอบธรรมโดยกลุ่มการเมืองต่าง ๆ ที่ใช้สื่อมวลชน โดยเฉพาะสื่อหนังสือพิมพ์รื้อถอนความหมายของวันชาติ 24 มิถุนายน แม้ผู้กุมอำนาจรัฐจะให้ความสำคัญกับวันชาติ 24 มิถุนายน ในการสร้างความชอบธรรมให้กับตัวเองผ่านทางสื่อมวลชนก็ตาม แต่เมื่อคณะราษฎรไม่มีบทบาททางการเมืองอีกต่อไป ทำให้วันชาติ 24 มิถุนายน ซบเซา จนเมื่อจอมพลสฤษดิ์ ธนะรัชต์มีอำนาจทางการเมือง ก็ได้สร้างอุดมการณ์และเปลี่ยนจินตกรรมความเป็นชาติแตกต่างจากที่คณะราษฎรเคยสร้างไว้ ทำให้มรดกของคณะราษฎรได้ถูกลดความสำคัญลงไป จนในที่สุดจอมพลสฤษดิ์ได้ยกเลิกไม่ให้วันที่ 24 มิถุนายน กลายเป็นวันชาติ  และสื่อมวลชนก็ไม่ได้ให้ความสำคัญในฐานะวันเปลี่ยนแปลงการปกครองอีกต่อไป