DOI: 10.14457/tu.the.2015.946
title: อุปสรรคการทำธุรกรรมโอนเงินกลับประเทศของแรงงานเมียนมาร์ผ่านระบบธนาคารพาณิชย์ภายใต้มาตรการออกใบอนุญาตทำงานของประเทศไทย

description: การค้นคว้าอิสระนี้ศึกษาเรื่องอุปสรรคการทำธุรกรรมโอนเงินกลับประเทศของแรงงานเมียนมาร์ผ่านระบบธนาคารพาณิชย์ภายใต้มาตรการออกใบอนุญาตทำงานของประเทศไทย เนื่องจากแรงงานต่างด้าวสัญชาติเมียนมาร์ที่ได้รับอนุญาตในประเทศไทยมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเรื่อยๆ แต่ในปัจจุบันการโอนเงินกลับของแรงงานเมียนมาร์ผ่านระบบธนาคารพาณิชย์ ทั้งการโอนผ่านตู้เอทีเอ็ม และการโอนผ่านสาขาของธนาคาร มีปริมาณน้อยเมื่อเทียบกับการโอนเงินกลับของแรงงานเมียนมาร์ผ่านช่องทางอื่น แม้ว่าสภาพแวดล้อมด้านการค้าการลงทุน รวมถึงระบบสถาบันการเงินในประเทศเมียนมาร์ มีการเปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ดีขึ้น จากนโยบายการปฏิรูปเศรษฐกิจและการเงิน แต่ธุรกรรมการโอนเงินจากประเทศไทย-ประเทศเมียนมาร์ส่วนใหญ่ยังทำผ่านนอกระบบ เช่น นายหน้า ดังนั้นการค้นคว้าอิสระนี้จึงมุ่งวิเคราะห์ถึงอุปสรรคที่ทำให้แรงงานสัญชาติเมียนมาร์ในไทยไม่นิยมใช้บริการโอนเงินกลับผ่านระบบธนาคารพาณิชย์ โดยมุ่งวิเคราะห์กฎหมายหรือหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เช่น พระราชบัญญัติการทำงานของคนต่างด้าว พ.ศ. 2551 พระราชบัญญัติควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินพุทธศักราช 2485 กฎกระทรวงและประกาศที่เกี่ยวข้อง ว่ามีผลกระทบต่อการโอนเงินผ่านระบบธนาคารพาณิชย์ของแรงงานเมียนร์มาร์ในประเทศไทยหรือไม่นอกจากนี้ยังมีการสำรวจภาคสนามโดยเลือกกลุ่มตัวอย่างแรงงานเมียนมาร์ จากกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 300 คน จำแนกตามประเภทกิจการ เป็น 3 กลุ่ม คือ ภาคการก่อสร้าง ภาคโรงงานการผลิต และลูกจ้างในครัวเรือนส่วนบุคคล      ผลการศึกษาและการวิเคราะห์กฎหมายและมาตรการต่างๆ เกี่ยวกับการโอนเงินกลับของแรงงานเมียนมาร์ผ่านธนาคารพาณิชย์ พบว่าในส่วนที่เกี่ยวกับเอกสารหลักฐานประกอบการขอซื้อหรือแลกเปลี่ยนเพื่อการโอนเงินกลับของแรงงานเมียนมาร์ผ่านธนาคารพาณิชย์ของไทยนั้น หลักเกณฑ์และวิธีปฏิบัติเกี่ยวกับการแลกเปลี่ยนเงินตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการแลกเปลี่ยนเงินกำหนดแต่เพียงว่าการโอนเงินกลับของแรงงานต่างด้าวต้องมีหนังสือรับรองรายได้จากนายจ้าง อย่างไรก็ตาม ในกรณีที่เป็นการโอนเงินที่ต่ำกว่า 50,000 ดอลลาร์สหรัฐอเมริกาหรือเทียบเท่าตามอัตราตลาด กฎหมายกำหนดให้นิติบุคคลรับอนุญาตเรียกให้ผู้ขอซื้อหรือแลกเปลี่ยนเงินตราต่างประเทศต้องยื่นเอกสารแจ้งวัตถุประสงค์ในการทำธุรกรรมเท่านั้น แต่ในทางปฏิบัติธนาคารพาณิชย์ได้ขอเอกสารเพิ่มเติมคือ สำเนาหนังสือเดินทาง หรือ ใบสำคัญประจำตัวคนต่างด้าว (ทร.38/1), หนังสือรับรองรายได้, สำเนาใบอนุญาตเข้างาน และเมื่อพิจารณาสิทธิการถือครองเอกสารตามพระราชบัญญัติการทำงานคนต่างด้าวพุทธศักราช 2551 สามารถจำแนกแรงงานเมียนมาร์ตามกระบวนการในการจดทะเบียนแรงงานเมียนมาร์ออกเป็น 3 กลุ่ม คือ (1) กลุ่มนำเข้า (2) กลุ่มผ่อนผัน และ (3) กลุ่มพิสูจน์สัญชาติ สำหรับกลุ่มนำเข้าและกลุ่มพิสูจน์สัญชาติจะมีสิทธิถือครองเอกสารเหมือนกันคือ หนังสือเดินทาง วีซ่า และใบอนุญาตทำงาน ส่วนกลุ่มผ่อนผันจะมีสิทธิถือครองเอกสารคือ ใบ ทร. 38/1 และ ใบอนุญาตทำงาน  เมื่อนำสิทธิการถือครองเอกสารของแรงงานเมียนมาร์มาเปรียบเทียบกับเอกสารที่ธนาคารพาณิชย์กำหนดเพื่อประกอบการใช้บริการทำให้แรงงานกลุ่มผ่อนผันไม่สามารถทำรายการโอนเงินกลับผ่านสาขาของธนาคารพาณิชย์ได้ แต่ยังคงใช้บริการโอนเงินกลับผ่านเครื่องเอทีเอ็มได้ จึงไม่ถือว่ามาตรการต่างๆ ของไทยเป็นอุปสรรคต่อการโอนเงินกลับผ่านธนาคารพาณิชย์     ผลจากการสำรวจภาคสนามพบกว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ทราบว่าตนเองเป็นแรงงานที่ถูกกฎหมายแต่ยังคงมีความเกรงกลัวในระบบกฎหมายของไทย กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ที่เลือกใช้การโอนเงินกลับผ่านนายหน้าเพราะเห็นว่ามีความสะดวก มีความเคยชิน และใช้ตามเพื่อนร่วมงาน โดยกลุ่มตัวอย่างจะให้ความสำคัญกับความสะดวกมาเป็นอันดับแรกและการเลือกช่องทางการโอนเงินกลับกลุ่มตัวอย่างเลือกที่จะให้ความสำคัญกลับความสะดวกของผู้รับเงินปลายทางมากกว่าความสะดวกของตน เหตุที่ไม่ใช้การโอนเงินผ่านธนาคารพาณิชย์จึงเป็นเพราะความยากในการเข้าถึงธนาคารพาณิชย์ในประเทศเมียนมาร์ของผู้รับเงินปลายทางให้ผู้รับเงินในประเทศเมียนมาร์ไม่มีบัญชีกับธนาคารปลายทาง ความกังวลเกี่ยวกับค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการโอนเงินผ่านธนาคารพาณิชย์ที่อาจมีเพิ่มเติมในฝั่งผู้รับเงิน และที่สำคัญคือความห่างไกลของธนาคารพาณิชย์ในฝั่งประเทศเมียนมาร์