DOI: 10.17026/ar/v0ewwj
title: Rust en Werk (AAR 39)
title: Archeologische Begeleiding Amsteldijk 67 (2009)

description: Het in januari 2009 uitgevoerde IVO had uitgewezen dat de ondergrond aanzienlijk was verstoord en archeologische sporen fragmentarisch en schaars waren. Hiermee kwam de noodzaak voor een archeologische opgraving te vervallen. Wel zou de ontgraving van de bouwput onder een Archeologische Begeleiding worden uitgevoerd. De onderzoeksvragen over de verspreiding van Amstelsedimenten, de samenstelling van het pakket stadsafval en structuren van het buitenhuis Rust en Werk konden hiermee worden beantwoord.

Op basis van het IVO bestond de verwachting dat het pakket zware Amstelklei (S18) naar het westen toe (van de rivier af) geleidelijk dunner zou worden en uiteindelijk uit het bodemprofiel zou verdwijnen. Een dergelijk verspreidingspatroon is ondermeer bekend van onderzoek op het voormalige Luycksterrein aan de overzijde van de Amstel. Deze kleilaag (S 18) is kon op meerdere locaties op het IVKO-terrein worden gedocumenteerd. Daaruit kwam een verspreidingsbeeld van de Amstelsedimenten naar voren met een grillig verloop in het verticale vlak met verschillende dikten die varieerden van 5 tot 35 cm. Vermoedelijk was hier sprake van een onbedijkte oeverzone langs de Amstel met ondiepe geulen die regelmatig onder water stonden en vol riviersedimenten raakten. Over de gehele put kwam stort van vroeg-17de-eeuws stadsafval (S 19) voor. Ook de dikte van deze laag bleek sterk te variëren (tussen 5 en 60 cm). Op basis van de datering van het vondstmateriaal uit dit rulle pakket (AMD2-4, AMD2-6 en AMD2-7) is het stadsafval rond 1625 gebruikt om het terrein op te hogen en te egaliseren. Uit de stortlaag is afgemeten hoeveelheid vondstmateriaal integraal verzameld teneinde dit vondstcomplex te kunnen gebruiken voor kwantitatieve vergelijking met andere
afvalcomplexen uit stedelijke context.

De AB gaf de mogelijkheid meer details van het buitenhuis Rust en Werk te
documenteren. Zo werd nog een deel van de westelijke achtergevel vrijgelegd. Het
omvangrijke muurwerk (3-steens breed) was opvallend licht gefundeerd met slechts enkele, relatief dunne, heipalen met een diameter van 16 cm. Daarnaast was het mogelijk om in combinatie met de gegevens uit het IVO de inhoud van de aangetroffen waterkelder aan de binnenzijde van de achtergevel bij benadering te bepalen op 27.000 liter. In vergelijking met de gangbare inhoud van waterkelders die in de stedelijke bebouwing van Amsterdam bij archeologisch onderzoek worden aangetroffen (2000-5000 liter) betreft dit een bijzonder groot exemplaar. Een dergelijk inhoudsmaat is tot nu toe alleen waargenomen bij de dubbele waterkelder in Occo’s Hofje op de Nieuwe Keizersgracht. 

Aanwijzingen voor het bestaan van een gracht rond het huis zijn niet verkregen. Wel bleken de gaafheid en conservering van de (bouw)sporen rond het buitenhuis Rust en Werk veelbelovend. Gelet op deze hoge kwaliteit van de archeologische sporen dient bij volgende bouwingrepen met bodemverstoring ten zuiden van het IVKO-plangebied rekening gehouden te worden met een archeologisch traject ter documentatie van deze sporen.
description: Amsterdamse Archeologische Rapporten