DOI: 10.14457/tu.the.2024.8
title: แนวทางในการคุ้มครองผู้เสียหายสำหรับกรณีของรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์

description: รถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ซึ่งถือเป็นรถยนต์ในระดับ 5 (Full Driving Automation) ตามการแบ่งระดับระบบขับเคลื่อนอัตโนมัติของ The Society of Automotive Engineers (SAE) เป็นรถยนต์ที่มีการนำวิทยาการทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีอย่างสูงสมัยใหม่มาใช้ เพื่อให้สามารถขับเคลื่อนไปบนท้องถนนจากการคิด วิเคราะห์ และประมวลผลข้อมูลได้ด้วยตนเองอย่างมีประสิทธิภาพซึ่งจะส่งผลให้มนุษย์ที่อยู่ภายในรถยนต์ประเภทดังกล่าวไม่จำต้องทำการควบคุมอีกต่อไป เนื่องด้วยความสามารถของรถยนต์ประเภทนี้ย่อมมีความจำเป็นที่จะต้องมีแนวทางในการให้ความคุ้มครองแก่บุคคลที่อาจได้รับความเสียหายจากรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ โดยจะเป็นแนวทางในการให้ความคุ้มครองแก่ผู้บริโภค ในลักษณะที่เป็นการป้องกันก่อนที่จะมีความเสียหายเกิดขึ้น ด้วยการกำหนดหลักการเรื่องความปลอดภัยให้เหมาะสมกับรถยนต์ประเภทนี้เป็นการเฉพาะ อันจะเป็นการกำกับดูแลความปลอดภัยของสินค้าก่อนที่จะนำสินค้าเข้าสู่ท้องตลาด และเป็นแนวทางในการให้ความคุ้มครองแก่ผู้บริโภคหรือบุคคลผู้ได้รับความเสียหาย ในลักษณะที่จะเป็นการเยียวยาภายหลังจากที่มีความเสียหายเกิดขึ้นจากสินค้า ด้วยการกำหนดความรับผิดของผู้ประกอบการให้มีความสมดุลกับเรื่องการประกอบธุรกิจของผู้ประกอบการในอันที่จะไม่ก่อให้เกิดภาระแก่ฝ่ายผู้ประกอบการมากเกินสมควร โดยการพิจารณาถึงเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ประกอบการในเรื่องของสถานะความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในขณะนำมาวางจำหน่ายภายในท้องตลาดยังไม่สามารถตรวจพบได้ถึงความบกพร่องของสินค้าอันจะนำมาปรับใช้ได้กับกรณีของรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ ผลการศึกษากฎหมายของประเทศไทยพบว่าตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ.2522 ในส่วนที่เกี่ยวกับการคุ้มครองผู้บริโภคในด้านความปลอดภัยซึ่งจะมีการกำหนดหลักการเกี่ยวกับความปลอดภัยของสินค้าและหน้าที่ของผู้ประกอบธุรกิจในการจัดให้มีการดำเนินการต่าง ๆ เพื่อการกำกับดูแลความปลอดภัยในสินค้านั้น ไม่ปรากฏถึงการกำหนดหลักการและหน้าที่ในการให้ความคุ้มครองแก่ผู้บริโภคในด้านความปลอดภัยของสินค้าสำหรับสินค้าอย่างหนึ่งอย่างใดเป็นการเฉพาะ จะมีก็แต่เพียงการให้ความคุ้มครองแก่ผู้บริโภคในด้านความปลอดภัยของสินค้าทั่วไปเท่านั้น จึงส่งผลให้บทบัญญัติดังกล่าวนี้ไม่มีหลักการในเรื่องความปลอดภัยของรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ไว้เป็นการเฉพาะ อีกทั้งในเรื่องเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ประกอบการตามพระราชบัญญัติความรับผิดต่อความเสียหายที่เกิดขึ้นจากสินค้าที่ไม่ปลอดภัย พ.ศ. 2551 นั้น ก็ไม่ปรากฎถึงเหตุหลุดพ้นความรับผิดในเรื่องสถานะความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในขณะนำมาวางจำหน่ายภายในท้องตลาดยังไม่สามารถตรวจพบได้ถึงความบกพร่องของสินค้า ซึ่งจะส่งผลให้ไม่สามารถนำมาปรับใช้กับกรณีของรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ได้ด้วยเช่นกัน การค้นคว้าอิสระฉบับนี้จึงเสนอแนะแนวทางให้กฎหมายของประเทศไทยมีการกำหนดถึงหลักการเรื่องความปลอดภัยของรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ไว้เป็นการเฉพาะ ด้วยการนำกฎหมาย SELF DRIVE Act และ AV START Act ของประเทศสหรัฐอเมริกาซึ่งมีการกำหนดถึงหลักการเรื่องดังกล่าวเอาไว้เป็นการเฉพาะมาปรับใช้แก่กฎหมายของประเทศไทย อย่างเช่น หลักการในเรื่องการประเมินความปลอดภัยของรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ หลักการในเรื่องการให้ข้อมูลแก่ผู้บริโภค หลักการในเรื่องความปลอดภัยทางไซเบอร์ หรือหลักการในเรื่องความเป็นส่วนตัว เพื่อให้ผู้ประกอบการต้องจัดให้มีการดำเนินการต่าง ๆ ตามที่กฎหมายกำหนดอันจะเป็นการให้ความคุ้มครองและความมั่นใจแก่ผู้บริโภคถึงความปลอดภัยของสินค้า รวมทั้งเสนอแนะแนวทางให้มีการพิจารณาถึงเหตุหลุดพ้นความรับผิดของผู้ประกอบการในกฎหมายของประเทศไทย สำหรับกรณีสถานะความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีในขณะนำมาวางจำหน่ายภายในท้องตลาดยังไม่สามารถตรวจพบได้ถึงความบกพร่องของสินค้าตามแนวทางของ Product Liability Directive ของสหภาพยุโรป เพื่อที่จะสามารถนำมาปรับใช้ได้กับกรณีของรถยนต์ขับเคลื่อนอย่างอัตโนมัติเต็มรูปแบบที่ใช้ระบบปัญญาประดิษฐ์ ในอันที่จะทำให้เกิดความสมดุลระหว่างการคุ้มครองผู้บริโภคในด้านความปลอดภัยของสินค้ากับการส่งเสริมและพัฒนาวิทยาการทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสมัยใหม่ที่จะนำมาปรับใช้กับสินค้าต่าง ๆ ในการประกอบธุรกิจของผู้ประกอบการให้มีประสิทธิภาพมากที่สุด