DOI: 10.17026/ar/5czhuu
title: Archeologisch vooronderzoek ten behoeve van de herontwikkeling van het plangebied Oranjekwartier te Deventer, gemeente Deventer

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennende fase) verricht in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het plangebied Oranjekwartier te Deventer, gemeente Deventer (afbeelding 1, kaart 1). Het plangebied bestaat uit drie deelgebieden. Het noordelijkste deel van het plangebied is momenteel deels bebouwd met twee voormalig schoolgebouwen aan de westkant van het plangebied aan de Koningin Wilhelminalaan en een sportveld en stadtuintjes in het zuidoosten aan de Koningin Julianastraat / Prinses Beatrixstraat, en heeft een oppervlakte van ca. 1,7 hectare. Het voornemen is binnen het plangebied woningbouw te realiseren. Ten zuiden van dit deel zijn twee deelgebieden van ongeveer gelijke grote gelegen. Zij beslaan ca 0,4 ha elk. Aan de westzijde worden ze begrenst door de Koningin Julianastraat en aan de oostzijde door het Wezenland. Ze worden van elkaar gescheiden door de Prinses Irenestraat. Ter hoogte van de geplande woningen zal de bodem verstoord worden tot ca. 0,8 – 1,0 m onder het huidige maaiveld. Ter hoogte van de geplande groenvoorziening binnen het bouwterrein is geen verstoringsdiepte bekend. Daarnaast zullen nog kabels en leidingen moeten worden aangelegd, waarvan momenteel de locatie nog niet bepaald is. De geplande verstoringen zullen naar verwachting tot in de archeologisch relevante niveaus reiken. Voorafgaand aan de ontwikkelingen dient daarom in kaart gebracht te worden of zich binnen het onderzoeksgebied behoudenswaardige archeologische resten (zouden kunnen) bevinden, die tegen de achtergrond van de bodemingrepen gevaar lopen. Het plangebied lag in een gebied dat van oudsher aantrekkelijk is geweest voor bewoning, waarbij het plangebied gelegen is op een overgang van natte context naar droge contexten. In de omgeving van het plangebied zijn voornamelijk vondsten uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd aanwezig, maar op basis van de landschappelijke ligging kunnen sporen en resten van vroegere perioden nog niet worden uitgesloten. Daarnaast dient rekening te worden gehouden met resten van de Tweede Wereldoorlog. Met name aan de westzijde kunnen nog resten van opstellingen worden aangetroffen. Over het algemeen dient rekening te worden gehouden met kleinere objecten, al wordt de kans als laag ingeschat omdat de structuren op basis van luchtfoto’s waarschijnlijk al goed zijn begrensd. Voor de archeologische verwachting zijn de bodemopbouw en de mate van (recente) verstoring van belang. Op basis van de bodemkaart kan er binnen het plangebied sprake zijn van een plaggendek dat eventuele archeologische resten kan hebben afgedekt en geconserveerd. Aangezien het plangebied vanaf 1965 grotendeels bebouwd is geweest is het goed mogelijk dat veel van de archeologische resten reeds verstoord zijn geraakt door de bouw hiervan. 
Om deze gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied te toetsen, is op 27 en 28 mei 2021 een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd. Tijdens het veldonderzoek is vastgesteld dat de ondergrond van het plangebied bestaat uit een C-horizont van dekzand, met zwak siltig, matig fijn zand. De top van deze afzettingen is in vrijwel alle gevallen vergraven en/of opgenomen in een bouwvoor van zwak tot matig humeus zand. In slechts 2 van de 42 boringen (boring 28 en boring 42) is een deels intact bodemprofiel aangetroffen met een BC-horizont. Rondom boring 28 zijn verder alleen AC-profielen aangetroffen. Boring 42 betreft een geïsoleerde boring, die van boring 41 (met een AC-profiel) gescheiden wordt door een rij woningen aan de Prinses Margrietstraat. Advies. Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek is de archeologische verwachting voor het gehele plangebied bij te stellen naar ‘laag’. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Deventer, om op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van het voortzetten of beëindigen van het onderzoeksproces. 
 Ook nadat het archeologisch onderzoek is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk om de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Deventer, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Naschrift. Het bevoegd gezag, mevr. M. van der Wal van de gemeente Deventer, heeft op 14 juli 2021 haar reactie gegeven op het conceptrapport. Het advies om het noordwestelijke deel en het oostelijke deel van de noordelijke locatie vrij te geven vanwege de diepe verstoringen wordt overgenomen, net als voor een lagergelegen en daarmee natter deel centraal binnen het plangebied, waar ook diepe verstoringen aanwezig zijn. Er blijft echter een zone (grofweg weergegeven in paars in de afbeelding hieronder) over in het zuidwesten, waar geen diepe verstoringen voorkomen en waar ook nog restanten van een plaggendek aanwezig zijn. Hier wordt geadviseerd een proefsleuvenonderzoek uit te voeren om de verwachting nader te toetsen. De twee kleine deelgebieden in het zuidoosten kunnen worden vrijgegeven.