DOI: 10.17026/ar/gy909z
title: Archeologisch vooronderzoek te Ossendrecht, gemeente Woensdrecht en Reimerswaal
title: Ruimtelijk advies op basis van inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) en geofysisch onderzoek

description: In opdracht van Eneco Solar & Wind – Heat & Industrials heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) en een geofysisch onderzoek uitgevoerd voor een plangebied in Ossendrecht. Eneco Solar & Wind – Heat & Industrials is betrokken bij de realisatie van het Zonnepark Kabeljauwbeek in Ossendrecht in de gemeente Woensdrecht, met een oppervlakte van ca. 41,8 ha. en een kabeltracé voor de aansluiting op het netwerk van circa 1 kilometer. Het deel van het plangebied dat middels het geofysisch onderzoek en de controleboringen wordt onderzocht betreft alleen het centrale deel van het kabeltracé met de aanleg van een inkoopstation (aansluiting op bestaande netwerk) op de grens van de gemeenten Woensdrecht en Reimerswaal ter hoogte van het Sluishuis aan de Vijdtpolder. Het plangebied betreft een dijklichaam met daarin de ligging van een sluiscomplex, diverse kabels en leidingen en de verharding langs en op de huidige infrastructuur van dijken en lokale wegen in het gebied.

Enkel ter hoogte van de haven en de sluis geldt vanuit het bureauonderzoek een hoge archeologische verwachting voor de Nieuwe tijd. Het veldonderzoek heeft aangetoond dat het plangebied van origine te nat is geweest voor bewoning op basis van de getijdenafzettingen zonder bodem of vegetatiehorizonten. Daarna is het plangebied in gebruik als haven en is een sluis aangelegd in het zuidelijke deel. Momenteel is ter hoogte van de sluis nog een duiker aanwezig. Uit het geofysisch onderzoek is af te leiden dat op maaiveld relatief veel verstorende elementen aanwezig zijn (afrastering, trafohuis, sluis, metalen objecten en landbouwvoertuigen). Deze hebben hun invloed op de metingen. Desondanks is de fysieke meting geslaagd te noemen en er zijn duidelijk significante contrastverschillen waarneembaar in de data. Er is in de resultaten van beide technieken echter geen eenduidige plattegrond van de funderingen van de voormalige sluis of haven zichtbaar. Wel is een drinkpunt voor vee waargenomen en een reeds aanwezig kabel die ook in de KLIC aangeduid is. 
Boringen nabij de huidige duiker laten of een verstoord pakket zien of zijn gestuit op een betonlaag. De verwachting dat er nog resten van de sluis aanwezig zijn, kan dan ook bijgesteld worden naar laag. 
Voor wat betreft resten van de haven duiden de gestaakte boringen op de weg die langs deze haven heeft geleden. Hierin zijn echter geen vondsten in aangetroffen, waardoor ook de verwachting voor belangwekkende vondsten ter hoogte van de haven bij gesteld kan worden naar laag. De overige boringen laten een relatief dik pakket aan omgewerkte grond zien, waaronder getijafzettingen zijn aangetroffen. Binnen deze afzettingen zijn geen bodems of vegetatiehorizonten aangetroffen, waardoor de lage archeologische verwachting voor resten van vóór de Nieuwe tijd gehandhaafd kan blijven. 

Advies
Het archeologisch vooronderzoek heeft uitgewezen dat het plangebied te nat is geweest voor bewoning. Daarnaast zijn er geen behoudenwaardige resten van de haven of de sluis uit de Nieuwe tijd aangetroffen. Op basis van deze resultaten wordt geadviseerd om het plangebied vrij te geven voor de geplande werkzaamheden. De enige onzekerheid zit onder de aangeboorde betonlaag. Het is mogelijk dat deze resten van de sluis hebben afgedekt. De kans hierop is klein, maar kan niet uitgesloten worden op basis van het uitgevoerde vooronderzoek. Het betreft hier enkel resten van een sluis uit de 19e eeuw en op basis van de historische kaarten wordt geen voorganger vermoed. Het zou een optie kunnen zijn om indien de betonlaag verwijderd gaat worden ten behoeve van de geplande werkzaamheden om dan een waarneming ter plaatste te kunnen doen in de vorm van een archeologische begeleiding om eventuele resten te documenteren. Vestigia acht de kenniswinst is echter zeer klein en adviseert geen vervolg. Het bevoegd gezag dient hierover het uiteindelijke besluit te nemen. 

Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Woensdrecht en Reimerswaal, om op basis van dit rapport en het hierin geformuleerde advies een besluit te nemen ten aanzien van eventueel vervolgonderzoek of het beëindigen van het archeologisch onderzoeksproces. 

Ook wanneer het plangebied op enig moment op basis van de resultaten van archeologisch onderzoek wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Woensdrecht en Reimerswaal, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.