DOI: 10.17026/ar/axbgpo
title: Plangebied Pauwenlaan 81 in Den Haag, gemeente Den Haag.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).
title: RAAP RAPPORT 7874

description: &lt;p&gt;
In opdracht van W.J. Sanders heeft RAAP in mei 2025 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd voor het plangebied Pauwenlaan 81 in Den Haag, in de gemeente Den Haag. Het onderzoek vond
plaats in het kader van de herontwikkeling van het plangebied. De plannen zijn nog niet in detail uitgewerkt en zijn mede afhankelijk van de uitkomsten van het archeologisch onderzoek. Het onderzoek kan later worden gebruikt bij de aanvraag van een omgevingsvergunning.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Het plangebied ligt op een strandwal die in het laat -neolithicum is gevormd, tussen 2500 en 2200 v. Chr. Op deze strandafzettingen van de Laag van Rijswijk, zijn Oude Duinen (Laag van Voorburg) gevormd. Dit oude duinlandschap is reliëfrijk; de top ligt tussen 0 en 3 m NAP en er hebben meerdere overstuivingsfases plaatsgevonden, wat blijkt uit meerdere aanwezige bodemniveaus. In de laagtes
tussen de duinen vond veengroeiplaats (Hollandveen Laag). Dit veen is ook vaak ingesloten door duinzand. In de vroege en midden-ijzertijd wordt het gebied intensief bewoond. In het gebied zijn akkerlagen en enkele nederzettingsterreinen/huisplaatsen aangetroffen. Dit cultuurlandschap uit de ijzertijd wordt waarschijnlijk al in de midden-ijzertijd overstoven. Na de vorming van de Jonge Duinen (Laag van Den Haag) in de middeleeuwen, waarbij ook in het plangebied Jong Duinzand wordt afgezet, vernat het gebied en ontstaat het Segbroek. Na de aanleg van de Haagse Beek in de 13e eeuw wordt het gebied
ontgonnen. In de nieuwe tijd is het plangebied altijd als weiland gebruikt, tot de aanleg van de Vogelwijk in de jaren 1920. Bij de aanleg van de wijk is opnieuw zand opgebracht. 
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
In theorie kunnen in het plangebied archeologische resten vanaf het laat -neolithicum worden verwacht. In de praktijk betreft de verwachting vooral bewoningssporen en sporen van landgebruik uit de vroege en midden-ijzertijd. Deze resten worden verwacht in de het pakket duinzanden van de Laag van Voorburg, op een diepte van 0 tot 3 m NAP. Deze afzettingen worden mogelijk afgedekt door jongere afzettingen van de Laag van Voorburg (afgezet in de midden-ijzertijd), afzettingen van de Laag van Den Haag (afgezet in de middeleeuwen) en/of een modern ophoogpakket. In principe zouden in de top van de overstuivingslaag uit de midden-ijzertijd ook archeologische resten uit de late ijzertijd – middeleeuwen verwacht kunnen worden, maar tot nu toe zijn hier geen aanwijzingen voor gevonden. Na de vorming van de Jonge Duinen werd het gebied te nat voor bewoning en na de ontginning van de Segbroekpolder,
is het plangebied altijd gebruikt als weiland. De verwachting voor de late middeleeuwen en de nieuwe tijd is dus laag.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Conclusie 
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Binnen het plangebied is één archeologisch niveau aanwezig, in de vorm van een akkerlaag uit de vroege/midden-ijzertijd. Dit niveau ligt op een diepte van 185 cm -mv/1,55 m NAP en wordt afgedekt door een jonger overstuivingspakket met een (restant van) een bouwvoor uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd en een modern ophoogpakket met een dikte van 140 à 150 cm.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Het archeologische niveau wordt in beperkte aangetast door de voorgenomen werkzaamheden. Alleen de aan te leggen kelder (6 m2) zal dit niveau en het onderliggende potentiële sporenvlak (beneden 225 à 235 cm -mv (1,25 à 1,15 m NAP) raken. Deze ingreep is al akkoord bevonden door de gemeente Den
Haag en een omgevingsvergunning voor deze ingreep is verleend.
De overige ingrepen (aanleg zwembad en overkapping) zijn nog niet uitgewerkt. Wanneer het verstoringsoppervlak van deze ingrepen onder 50 m2 blijft, is er conform het bestemmingsplan geen verplichting tot het indienen van een adviesverzoek bij de gemeente Den Haag. Als dit oppervlak wel wordt
overschreden moet een adviesverzoek worden ingediend.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Advies 
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Of er bij vergunningplichtige ingrepen groter dan 50 m2 archeologisch onderzoek moet worden uitgevoerd, is aan de gemeente Den Haag om te bepalen. Los daarvan heeft RAAP ook de plicht om een advies uit te brengen ten aanzien van eventuele vervolgstappen. Dit advies is als volgt: de aanwezigheid van de akkerlaag laag sluit aan bij onderzoeken in de omgeving en de informatieve waarde van
deze laag is beperkt. RAAP adviseert daarom om het plangebied vrij te geven voor toekomstige bodemroerende werkzaamheden.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Reactie bevoegde overheid 
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
De eerste versie van het rapport is op 21 juni 2025 door C. Rieffe van de Afdeling Archeologie van de gemeente Den Haag beoordeeld. De gemeente oordeelt dat de rapportage voldoende informatie bevat om, in het geval van een adviesverzoek, te kunnen bepalen of vervolgonderzoek noodzakelijk is. Of dit noodzakelijk is, hangt af van de aard van de ingrepen.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Tot slot 
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Den Haag, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Als het plangebied nu of in de toekomst door de gemeente Den Haag wordt vrijgegeven voor bodemroerende werkzaamheden, dan blijft er, volgens artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016, een meldingsplicht bestaan. Eventuele archeologische resten die bij werkzaamheden worden aangetroffen moeten worden gemeld bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
&lt;p&gt;