DOI: 10.14457/tu.the.2019.1205
title: มาตรการทางกฎหมายเพื่อคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศ

description: การขนส่งทางอากาศเป็นการขนส่งรูปแบบหนึ่งที่ช่วยคนโดยสารประหยัดเวลาในการเดินทาง และคนโดยสารสามารถเลือกใช้บริการแบบเต็มรูปแบบ (full service) และการใช้บริการแบบประหยัด (budget service) นอกจากนี้การขนส่งทางอากาศช่วยอำนวยความสะดวกให้แก่คนโดยสารที่เดินทางทั้งภายในประเทศและระหว่างประเทศโดยใช้ระยะเวลาที่สั้นลง สถิติการขนส่งทางอากาศในประเทศไทยซึ่งให้บริการจากท่าอากาศยานที่อยู่ภายใต้การบริหารของบริษัท ท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน) ในระหว่างปี ค.ศ.2015- ค.ศ.2018 มีจำนวนคนโดยสารที่ใช้บริการขนส่งทางอากาศเป็นจำนวนมากอย่างมีนัยสำคัญโดยเฉพาะอย่างยิ่งคนโดยสารที่ใช้บริการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ โดยในปี ค.ศ. 2018 มีจำนวนคนโดยสารที่ใช้บริการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศสูงถึง 81 ล้านคน ซึ่งเพิ่มขึ้นกว่า 20 ล้านคนจากปี ค.ศ. 2015 นอกจากนี้จากสถิติการขนส่งทางอากาศมีจำนวนผู้ใช้บริการสายการบินแบบประจำมีกำหนด (scheduled airline) มากกว่าผู้ใช้บริการสายการบินแบบไม่ประจำเส้นทาง (non-scheduled airline) จากข้อมูลดังกล่าวทำให้การคุ้มครองสิทธิผู้โดยสารเป็นเรื่องทีควรให้ความสำคัญมากขึ้นโดยเฉพาะการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศ ปัญหาที่คนโดยสารอาจจะได้รับจากการใช้บริการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศนั้น อาจเป็นความเสียหายที่เกิดแก่ชีวิตหรือได้รับบาดเจ็บแก่ร่างกายของคนโดยสาร หรือความเสียหายอันเนื่องมาจากการขนส่งล่าช้าทำให้คนโดยสารถึงจุดหมายปลายทางล่าช้ากว่าเวลาที่กำหนด ตลอดจนคนโดยสารอาจได้รับความเสียหายจากการให้บริการของผู้ขนส่งทางอากาศอันเนื่องมาจากเหตุไม่ปกติของเที่ยวบิน เช่น กรณีผู้ขนส่งทางอากาศปฏิเสธการขนส่งคนโดยสารและกรณีผู้ขนส่งทางอากาศยกเลิกเที่ยวบิน เมื่อพิจารณาถึงความเสียหายที่คนโดยสารอาจได้รับอันเนื่องมาจากการใช้บริการขนส่งทางอากาศโดยเฉพาะในกรณีที่เป็นการขนส่งทางอากาศระหว่างประเทศเมื่อเกิดการปฏิเสธขนส่งคนโดยสาร การยกเลิกเที่ยวบินหรือเที่ยวบินล่าช้า คนโดยสารย่อมได้รับความเสียหายมากกว่ากรณีที่เป็นการขนส่งทางอากาศภายในประเทศ เช่น ค่าใช้จ่ายที่อาจเพิ่มขึ้น ความลำบากในเรื่องของภาษา หรือได้รับความไม่สะดวกในระหว่างที่ไม่สามารถใช้บริการขนส่งทางอากาศได้ ทั้งนี้ ความเสียหายอาจเกิดขึ้นก่อนที่คนโดยสารจะออกเดินทาง ณ สนามบินซึ่งตั้งอยู่ในประเทศไทยโดยมีจุดหมายไปต่างประเทศ หรือเกิดขึ้นก่อนที่คนโดยสารจะเดินทางเข้ามายังสนามบินในประเทศไทยซึ่งขณะนั้นคนโดยสารอยู่ที่สนามบินในต่างประเทศ ดังนั้นประเทศไทยควรมีมาตรการที่มีมาตราฐานเทียบเท่าระดับสากลในการคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารที่ใช้เส้นทางระหว่างประเทศ เมื่อทำการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศของสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกาและกฎหมายของประเทศฟิลิปปินส์ซึ่งเป็นกฎหมายที่มีการใช้บังคับและร่างกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศ เพื่อทำการเสนอมาตรการทางกฎหมายในการคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศอย่างเหมาะสม อย่างไรก็ตาม มาตรการดังกล่าวต้องไม่เป็นอุปสรรคแก่ผู้ประกอบกิจการธุรกิจสายการบินมากเกินสมควร ทั้งนี้พบว่าควรมีการออกกฎหมายเพื่อคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศที่ใช้บริการสายการบินแบบประจำมีกำหนด ดังนี้ แผนรองรับกรณีที่มีการปฏิเสธการขนส่งคนโดยสาร ยกเลิกเที่ยวบิน เที่ยวบินล่าช้า หรือกรณีที่ไม่สามารถนำอากาศยานขึ้นทำการบินได้ไม่ว่าด้วยเหตุใด ๆ และมาตรการคุ้มครองดูแลผู้โดยสาร ควรกำหนดรายละเอียดลำดับขั้นตอนการปฏิบัติงานเมื่อเหตุการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้น การคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศที่ใช้บริการสายการบินแบบประจำมีกำหนดควรมีการแจ้งสิทธิที่คนโดยสารจะได้รับจากการใช้บริการขนส่งทางอากาศตามที่กฎหมายกำหนด ซึ่งควรกำหนดให้มีการแจ้งสิทธิก่อนที่คนโดยสารจะทำสัญญารับขนและแจ้งสิทธิภายหลังจากที่เกิดความเสียหายแก่คนโดยสาร สิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศที่ใช้บริการสายการบินแบบประจำมีกำหนดเมื่อเกิดการปฏิเสธขนส่งคนโดยสาร การยกเลิกเที่ยวบิน และเที่ยวบินล่าช้า คนโดยสารควรจะได้รับการดูแลช่วยเหลือหรืออำนวยความสะดวก และมีสิทธิที่จะได้รับเงินค่าโดยสารคืนตลอดจนมีสิทธิได้รับเงินชดเชยความเสียหาย การกำหนดมาตรการบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารทางอากาศระหว่างประเทศ จะทำให้ผู้ขนส่งทางอากาศต้องปฏิบัติหน้าที่ตามที่กฎหมายกำหนด ดังนั้นเพื่อให้เกิดการคุ้มครองสิทธิของคนโดยสารอย่างมีประสิทธิภาพควรมีการตรวจสอบการดำเนินงานผู้ขนส่งทางอากาศว่าได้มีการปฏิบัติตามที่กฎหมายที่กำหนดและกำหนดบทลงโทษแก่ผู้ขนส่งทางอากาศที่ไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย