DOI: 10.17026/ar/x7xo96
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. proefsleuven BP Akkerpad - Breugel - gemeente Son en Breugel

description: Op 15 en 16 juli 2021 heeft Antea Group in opdracht van Gemeente Son en Breugel een archeologisch proefsleuvenonderzoek uitgevoerd voor het plangebied ‘BP Akkerpad” te Breugel, gemeente Son en Breugel. De opdrachtgever is voornemens om binnen het plangebied BP Akkerpad nieuwbouw te realiseren. Bij deze werkzaamheden vinden bodemverstorende werkzaamheden plaats. De dimensies van de werkzaamheden zijn vooralsnog onbekend. Het plangebied heeft een oppervlakte van 2.428 m2. Conform het gemeentelijk beleid is het plangebied onderzoeksplichtig en dient archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd.

Op basis van een eerder uitgevoerd bureau- en booronderzoek in 2005 werd geadviseerd om het plangebied vrij te geven voor nader onderzoek. De bevoegde overheid ging echter niet akkoord met het gegeven advies en acht een proefsleuvenonderzoek in het gebied noodzakelijk. 

Resultaten
Ter plaatse van werkput 2, 3 en 4 zijn archeologische sporen aangetroffen waardoor sprake is van een vindplaats. In werkput 2 en 3 zijn dit enkele losstaande kuilen en paalkuilen Er zijn echter geen aanwijzingen voor structuren, zoals huisplattegronden, waargenomen. Mogelijk gaat het om de periferie van een erf of om sporen van agrarisch landgebruik.
In werkput 4 zijn echter een grotere cluster aan kuilen, paalkuilen en greppels (uit de late middeleeuwen – nieuwe tijd) en muurwerk (17e – 19e eeuw) aangetroffen. Hier is sprake van een rijkere vindplaats, hier bevindt zich onder andere een voormalige pand (en) dat zich mogelijk tot aan de noordelijk gelegen Van den Elsenstraat uitstrekt.

Advies
Ter plaatse van werkput 1 is geen sprake van een vindplaats, hier zijn geen archeologische sporen aangetroffen, de bodem was hier recentelijk sterk verstoord geraakt waardoor eventuele sporen verloren zijn gegaan. Ter plaatse van werkput 2, 3 en 4 zijn archeologische sporen aangetroffen waardoor sprake is van vindplaatsen. In werkput 2 en 3 zijn dit enkele losstaande kuilen en
paalkuilen. In één van de kuilen in werkput 3 werden aardewerkscherven met een datering in de late middeleeuwen en nieuwe tijd gevonden. Er zijn geen aanwijzingen voor structuren, zoals huisplattegronden, waargenomen. Mogelijk gaat het om de periferie van een erf of om sporen van agrarisch landgebruik en behoren ze tot dezelfde vindplaats die in werkput 4 is aangetroffen.

In werkput 04 is een cluster aan kuilen, paalkuilen en greppels (late middeleeuwen - nieuwe tijd) en muurwerk (17e – 19e eeuw) aangetroffen. In werkput 2 en 3 zijn ook grootschalige recente verstoringen aangetroffen. De kans dat zich hier behoudenswaardige vindplaatsen bevinden is zeer klein. Het advies luidt om ter hoogte van werkput 1, 2 en 3 het terrein vrij te geven van verdere archeologisch onderzoek (zie archeologische advieskaart, kaartbijlage 1).

In de noordelijk helft van werkput 4 lijkt sprake van ten minste twee verschillende vindplaatsen. Eén vindplaats wordt gevormd door een cluster kuilen een paalkuilen met een datering in de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Ook zijn twee greppels aangetroffen waarvan niet zeker is of ze een behoren tot dezelfde vindplaats. Hierin is geen dateerbaar materiaal aangetroffen. Een tweede vindplaats wordt gevormd door de aangetroffen muurresten en een keldermuur met een
datering in de 17e tot en met de 19e eeuw . Het niet duidelijk of de kuilen, paalkuilen en greppels ook bij het erf met het muurwerk hebben gehoord.
Volgens de waarderingstabel is deze vindplaats echter niet behoudenswaardig. Onder andere de informatiewaarde en de kwaliteit van de vindplaats zijn beperkt. Hier strekt de aanbeveling om ook ter hoogte van werkput 04 het terrein vrij te geven van verder archeologisch onderzoek.

Bovenstaande betreft een advies, op basis hiervan kan een selectiebesluit worden genomen door de bevoegde overheid, in deze de gemeente Son en Breugel.
De adviseur van de gemeente Son en Breugel, de ODZOB, stemt niet met bovenstaande advies in.
Zij stellen dat de sporen die zijn aangetroffen duidelijk horen bij de historische bebouwing die hier al in het begin van de 19e eeuw aanwezig was. Een deel van de sporen en vondsten wijzen op een ouderdom die al aanvangt in de late middeleeuwen. Landelijk weten we over de bewoningsontwikkeling van historische linten en gehuchten nog maar erg weinig; dat geldt ook zeker voor de regio Zuidoost-Brabant en specifiek voor Breugel. De aangetroffen archeologische
sporen behoren daarmee wel degelijk tot een behoudenswaardige vindplaats. De archeologische resten komen al voor vanaf een diepte van 40 cm onder maaiveld.
Gelet op de huidige nieuwbouwplannen en vanwege de beperkte diepteligging van de archeologische waarden is behoud van de archeologische resten in situ geen optie en is een archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk. Het advies van de ODZOB is dan ook een opgraving te laten verrichten overal in het plangebied waar bodemingrepen worden voorzien of mogelijk worden gemaakt op basis van het nieuwe bestemmingsplan. Het doel van dit vervolgonderzoek is het veiligstellen van archeologische relicten, de bijbehorende (contextuele) informatie en andersoortige archeologisch relevante gegevens. 
Alleen daar waar behoud in situ door middel van een goede borging in het bestemmingsplan kan worden gegarandeerd, kan worden afgezien van een opgraving. In het bestemmingsplan dient dan een passende archeologische dubbelbestemming in oppervlak en diepte te worden opgenomen om de archeologische waarden duurzaam te kunnen beschermen.