DOI: 10.17026/ar/o8vojp
title: Plangebied Paalberg 4 te Mariahout, gemeente Laarbeek.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek.
title: RAAP Rapport 7694

description: &lt;p&gt; Inleiding
&lt;p&gt; In opdracht van Rijksvastgoedbedrijf heeft RAAP in de periode maart 2025 een bureauonderzoek 
uitgevoerd ten behoeve van de geplande werkzaamheden ter plaatse van het plangebied Paalberg 4 te 
Mariahout (gemeente Laarbeek). Het onderzoek vond plaats in het kader van een 
omgevingsvergunning archeologie en sloopmelding. In het plangebied zullen een aantal gebouwen 
gesloopt worden en ondergrondse kabels en leidingen verwijderd worden.
&lt;p&gt; Resultaten
&lt;p&gt; Op basis van het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied relatief hoog in het landschap ligt te 
midden van een gebied met landduinen met bijbehorende vlakten en laagten. Op de geomorfologische 
kaart staat het gebied wel aangegeven als afgegraven en/of geëgaliseerd, maar op basis van het AHN 
moet dit toch wel genuanceerd worden. Volgens de bodemkaart komen in het grootste deel van het 
gebied duinvaaggronden voor, en in het zuidelijke deel haar- en veldpodzolen. Dit kan erop wijzen dat 
in het noordelijke en centrale deel van het plangebied een dikker stuifzandpakket aanwezig is.
&lt;p&gt; Er is binnen een straal van minstens 1 km rondom het plangebied nog geen enkele vindplaats bekend. 
Het plangebied behoorde tot een heidegebied. Vanaf de 2e helft van de 19e eeuw werd dit gebied 
geleidelijk aan ontgonnen en ontstonden er percelen bos en wegen in het plangebied en ruimere 
gebied. In het midden van de 20e eeuw was het nagenoeg helemaal bebost. In de jaren ’50 werd er een 
MOB-complex opgericht, waarbij diverse gebouwen, verhardingen en wegen in het gebied verschenen. 
De funderingen (poer- en/of strookfunderingen), alsook de aanleg van kabels en leidingen zullen in elk 
geval wel gezorgd hebben voor plaatselijke verstoringen. Of de bodem (en de voor archeologie 
relevante lagen) volledig verstoord is, zoals wordt verondersteld op basis van de geomorfologische 
kaart, kan niet met zekerheid onderschreven worden op basis van dit bureauonderzoek (cf. AHN, 
verwachte aanwezigheid van stuifzand).
&lt;p&gt; Op de gemeentelijke verwachtings- en beleidskaart, heeft het grootste deel van het plangebied geen 
archeologische verwachting meer. Dit hangt wellicht samen met de geomorfologische kaart waarop 
staat aangegeven dat het terrein is afgegraven en/of geëgaliseerd. Los hiervan, heeft het gebied een 
hoge archeologische verwachting voor bewoning van jager-verzamelaars uit het laat-paleolithicum t/m 
mesolithicum, vanwege de gunstige hoge ligging nabij vennetjes (gradiëntzone). De gaafheid van 
dergelijke vindplaatsen hangt nauw samen met de gaafheid van de bodem.
&lt;p&gt; Advies
&lt;p&gt; Volgens het gemeentelijk beleid ligt het overgrote deel van het plangebied binnen beleidscategorie 7
(figuur 2: wit), een zone zonder archeologische verwachting, waarvoor geen onderzoeksverplichting 
geldt en er derhalve geen restricties zijn ten aanzien van archeologisch onderzoek.
&lt;p&gt; De meeste ingrepen vinden plaats binnen beleidscategorie 7, met uitzondering van de sloop van 
gebouw L6, dat grenst aan een zone met een hoge archeologische verwachting (beleidscategorie 4; 
figuur 2: donkeroranje). In deze zone kunnen nog vindplaatsen van jager-verzamelaars aanwezig zijn; 
intacte vindplaatsen hiervan hangen samen met een intacte podzolbodem. In dit deel van het 
plangebied worden volgens de bodemkaart haar- of veldpodzolen verwacht, waardoor kan worden
aangenomen dat een eventueel aanwezig stuifzandpakket relatief dun zal zijn en eventuele 
archeologische resten dicht bij het maaiveld zullen voorkomen. Gezien de reeds aanwezige bebouwing 
en leidingen, waar plaatselijke verstoringen aanwezig zullen zijn, alsook de geplande 
sloopwerkzaamheden, wordt geen archeologisch vervolgonderzoek aanbevolen. Voorwaarde is dat de 
sloopwerkzaamheden zoveel mogelijk beperkt blijven tot de reeds bestaande verstoringen.
&lt;p&gt; Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Laarbeek, deze al 
dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.