DOI: 10.17026/ar/o1xkhy
title: Archeologisch bureauonderzoek Dommelseweg te Valkenswaard, Gemeente Valkenswaard

description: Econsultancy heeft in opdracht van RA+ in januari 2022 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd. Het plangebied is gelegen aan de Dommelseweg te Valkenswaard in de gemeente Valkenswaard. In het plangebied (circa 23.690 m2) zijn reconstructiewerkzaamheden aan de bovengrondse infrastructuur gepland. Hierbij worden de verhardingen en fundatielagen vervangen. Waar nodig wordt er
ook onderhoud gepleegd aan het kabel- en leidingnetwerk. Daarnaast zal de riolering binnen het plangebied worden vervangen. De vernieuwingen zullen plaatsvinden over een wegtracé met een lengte van circa 1.405 meter.

Op basis van de landschappelijke ligging binnen het beekdal van de Dommel heeft het westelijk deel van het plangebied een hoge verwachting voor het Paleolithicum en Mesolithicum, een hoge verwachting voor het aantreffen van rituele deposities uit het Neolithicum tot en met de Romeinse tijd en een hoge verwachting voor het aantreffen van sporen van weginfrastructuur en agrarisch gebruik uit de Middeleeuwen en Nieuwe tijd.
Het oostelijk deel van het plangebied is gelegen op de rand van de dekzandrug van Valkenswaard. Dit deel heeft een lage verwachting voor het Paleolithicum en Mesolithicum en een hoge verwachting voor alle periodes vanaf het Neolithicum tot en met de Late-Middeleeuwen. Voor de Nieuwe tijd geldt een hoge verwachting voor sporen van weginfrastructuur en agrarisch gebruik en een middelhoge verwachting voor sporen van bewoning.

Het plangebied is momenteel in gebruik als doorgaande weg. De initiatiefnemer is voornemens reconstructiewerkzaamheden aan de bovengrondse infrastructuur uit te voeren. Hierbij worden de verhardingen en fundatielagen vervangen. Waar nodig wordt er ook onderhoud gepleegd aan het kabelen leidingnetwerk. Ter plaatse van de Bergstraat wordt een deel van de riolering vervangen. De precieze diepte van deze werkzaamheden is niet bekend, maar verwacht wordt dat de werkzaamheden
plaats zullen vinden binnen de grenzen van de huidige fundatie, kabels en leidingen. Wel is bekend in welke delen van het plangebied er ten behoeve van de werkzaamheden dieper dan 50 centimeter zal worden ontgraven (zie figuur 18 en bijlage 7). In totaal betreft dit een oppervlakte van circa 7.000 m2.
Een klein deel van deze verstoringszones (circa 285 m2) liggen ter plekke van bestaande wegcunetten, beplanting, bomen, kabels en leidingen. Voor deze zones wordt verwacht dat de grond al voor een groot deel is verstoord. Tot hoe diep de grond is verstoord, is echter niet duidelijk. Voor de overige verstoringszones (gezamenlijk circa 6.715 m2) wordt verwacht dat de ondergrond niet is verstoord
door de huidige infrastructuur. Op de locatie van de huidige verhardingen, fundatie en ondergrondse infrastructuur (kabels, leidingen en riolering) wordt verwacht dat het bodemprofiel is verstoord en archeologische waarden niet meer in situ aanwezig zijn. Onder deze verstoringen blijft, op basis van de hoge verwachtingen binnen het plangebied, de kans reëel dat archeologische resten aanwezig zijn.

Daar waar de werkzaamheden zich zullen beperken tot de grenzen van de huidige ondergrondse infrastructuur (fundatie, kabels en leidingen) wordt geadviseerd om het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen bodemingrepen. In de zones waar de werkzaamheden dieper dan 50 centimeter onder het maaiveld zullen worden uitgevoerd, wordt geadviseerd om een vervolgonderzoek in de vorm van een archeologische begeleiding uit te voeren. Een deel van de werkzaamheden zal echter uitgevoerd worden in de vorm van dunne sleuven van circa 70-110 breed en 4 tot 250 meter lang (in totaal circa 380 m2). Er wordt verwacht dat archeologische sporen aanwezig in deze dunne sleuven slechts beperkt zichtbaar zullen zijn, waardoor deze slechts weinig informatie op zullen leveren en een beperkte meerwaarde hebben ten opzichte van de andere zones. Econsultancy adviseert daarom om deze dunne sleuven vrij te geven voor de geplande werkzaamheden.
Aangezien het plangebied, in verband met aanwezige constructies, niet door middel van een booronderzoek dan wel een proefsleuvenonderzoek kan worden onderzocht is de meest geschikte onderzoeksmethode een opgraving, variant archeologische begeleiding. Hierbij begeleidt de archeoloog de civieltechnische graafwerkzaamheden waarbij archeologische waarden bij het aantreffen direct geborgen worden en daarmee ex-situ worden behouden. Voor dit onderzoek dient een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van eisen te zijn opgesteld waarin is vastgelegd waaraan het onderzoek moet voldoen.
Econsultancy adviseert om alle zones, met uitzondering van de dunne sleuven, door middel van een intensieve archeologische begeleiding te laten onderzoeken (zie figuur 19). In het merendeel van de te ontgraven zones wordt verwacht dat de ondergrond niet is verstoord door de huidige infrastructuur, waardoor er een grote kans is op het aantreffen van archeologische waardes. Slechts in een aantal zones wordt verwacht dat de grond al deels is verstoord door al aanwezige infrastructuur. Aangezien dit slechts een beperkt oppervlakte betreft van de totale verstoringszones (circa 380 m2 van totaal 7.000 m2), en er een kans is dat onder de huidige infrastructuur nog intacte archeologische waardes aanwezig zijn, adviseert Econsultancy om ook deze zones door middel van een intensieve archeologische
begeleiding te laten onderzoeken. Bij een intensieve archeologische begeleiding is tijdens de graafwerkzaamheden continu een archeoloog aanwezig.