DOI: 10.17026/ar/rgffes
title: Gemeente Apeldoorn Plangebied Laan van Erica - Zutphensestraat te Apeldoorn
title: Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: Uit het bureauonderzoek is gebleken dat het plangebied deel uitmaakt van een relatief nat gebied in helling- en daluitspoelingswaaierafzettingen met mogelijk hogere dekzandkoppen. Dekzandkoppen, waarin zich veldpodzolen hebben ontwikkeld, waren (met name in de steentijd) aantrekkelijke vestigingsgebieden, terwijl de natte (beekeerd)gronden minder geschikt waren voor bewoning. In de directe omgeving van het plangebied zijn tot op heden geen archeologische vondsten bekend. 

Het plangebied maakte lange tijd deel uit van een plaatselijk moerassig heidegebied, dat werd doorsneden door een netwerk van wegen en paden, waaronder de Groote weg naar Zutphen (de huidige Zutphensestraat) langs de noordgrens van het plangebied. In de jaren veertig van de 19e eeuw is het gebied langs de Zutphensestraat ontgonnen, waarbij deels agrarisch grondgebruik ontstond, maar op grote delen naaldbos werd aangeplant. Vanaf 1907 is in het plangebied de Joodse psychiatrische inrichting ‘Het Apeldoornsche Bosch’ gerealiseerd, waarvan de bebouwing zich in de loop van de tijd steeds verder heeft uitgebreid. In de Tweede Wereldoorlog zijn zowel de bewoners als het verplegend personeel gedeporteerd en vermoord, waarna het terrein door de Waffen SS in gebruik is genomen als Erholungsheim (herstellingsoord). Na de bevrijding zijn tijdelijk Canadese bevrijdingstroepen op het terrein gelegerd geweest, waarna het weer in gebruik is genomen als centrum voor mensen met een verstandelijke beperking (Groot Schuylenburg). In de loop van de tijd hebben diverse malen bouw- en sloopwerkzaamheden plaatsgevonden. Van de oorspronkelijke bebouwing resteren nog enkele (monumentale) gebouwen. 

In en rond het plangebied heeft archeologisch onderzoek uitgewezen dat de bodem als gevolg van de ontginning, de aanleg van kabels- en leidingen en de bouw- en sloopwerkzaamheden over het algemeen tot maximaal 1,3 m -mv is geroerd, waarbij slechts plaatselijk nog resten van de oorspronkelijke podzol aanwezig zijn.

Indien (in bepaalde zones) de bodem in het plangebied niet diep is verstoord kunnen archeologische resten uit het neolithicum-ijzertijd bewaard zijn gebleven. De verwachting op de aanwezigheid van waarden uit deze periode is middelhoog. De kans dat resten uit de tijd van Joodse psychiatrische inrichting bewaard zijn gebleven is groot. De kans op de aanwezigheid van waarden uit het paleolithicum-mesolithicum en Romeinse tijd-nieuwe tijd B wordt als laag ingeschat.

Uit het veldonderzoek blijkt dat de bovengrond globaal is onder te verdelen in vier eenheden. Dit betreffen A-ACp-C profielen, deels intacte podzolprofiel, tot maximaal 1,2 m diepe verstoorde profielen en meer dan 1,2 m diepe verstoorde profielen.
Bij het grondwerk zoals de aanleg van rabatten in het noordelijke deel van het plangebied, bosaanleg en het bouwrijp maken is het natuurlijke bodemprofiel afgetopt, waarbij eventuele ondiepe sporen en lokaal ook diepe sporen zijn vernietigd. Vanwege de aard, de mate, de diepte en de omvang van de verstoringen dan wel vergravingen en ophogingen in vrijwel het gehele terrein kan de verwachting op de aanwezigheid van archeologische waarden naar beneden bijgesteld worden.

Uitzonderingen gelden voor de resten uit de eerste helft van de 20e eeuw (nieuwe tijd C). En dan met name de periode dat het terrein in gebruik tijdens de Tweede Wereldoorlog (circa 25 ha). Een tweede uitzondering geldt voor enkele vlakken in het plangebied, waar de bodemverstoringen gezien het voorkomen van een deels intacte top van de natuurlijke ondergrond (podzolbodem) minder diep reiken. De cumulatieve oppervlakte van deze zones is circa 3,1 ha. In deze zones kunnen conform de vooraf opgestelde archeologische verwachting resten naast resten uit de Tweede Wereldoorlog uit de periode neolithicum-ijzertijd verwacht worden.