DOI: 10.17026/ar/ji4ehb
title: Opgraving – variant archeologische begeleiding – Tsjibbe Geartsstrjitte te Burgum, gemeente Tytsjerksteradiel

description: In opdracht van G. van der Schaaf Bouwmanagement is door Archeologenbureau Argo van 21 maart 2022 tot 24 maart 2022 een opgraving – variant archeologische begeleiding – uitgevoerd. Het onderzochte plangebied is gelegen rondom de Tsjibbe Geartsstrjitte te Burgum in de gemeente Tytsjerksteradiel.

De aanleiding tot de vereiste archeologische begeleiding in de Tsjibbe Geartsstrjitte zijn de graafwerkzaamheden ten behoeve van de te realiseren nieuwbouw binnen het plangebied. Verder zal de kruising van de N356 en de Hillamaweg worden heringericht, wat gepaard zal gaan met het verleggen van wegen, paden, bermen en plantsoenen. Bij de realisatie van deze plannen zullen ook bodemingrepen ten behoeve van nutsvoorzieningen worden uitgevoerd.
Voorafgaande aan de geplande werkzaamheden is aanwezige bebouwing verwijderd. De diepte van de bouwkuipen en andere graafwerkzaamheden bedraagt ongeveer 1,20 m -mv.
In het met het bureauonderzoek uitgevoerde booronderzoek was in enkele boringen een mogelijk esdek aangetroffen en was het dus niet uitgesloten dat in kleine, versnipperde delen van het plangebied (intacte) archeologische resten uit de periode IJzertijd tot en met de (Vroege) Middeleeuwen voorkomen. Daarnaast werden op basis van historische gegevens en de aanwijzingen voor een mogelijke slootvulling tijdens het booronderzoek in het gehele plangebied archeologische resten uit de (Vroege) Nieuwe tijd verwacht. Aangezien bij de (diepere) geplande bodemingrepen dergelijke archeologische resten verstoord konden raken, werd aanbevolen een archeologische begeleiding uit te laten voeren. De vraag was echter er daadwerkelijk resten van een vindplaats aanwezig zouden zijn binnen het plangebied.

Het doel van de begeleiding was het toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachtingen, zoals geformuleerd in het PvE (Kok, 2022a) en het veiligstellen van archeologische waarden (behoud ex-situ). Het Nederlandse archeologiebeleid is erop gericht te streven naar behoud in de bodem in situ), maar indien dit niet mogelijk is, eventueel aanwezige resten van een vindplaats veilig te stellen en informatie vast te leggen ten behoeve van de kennisvorming over het verleden (behoud ex-situ). 

Tijdens het onderhavige onderzoek zijn de resten aangetroffen van een vindplaats in de vorm van de beerputten S3 en S5, goten S4 en S6, greppel S7, paalkuil S1 en kuil S2. Deze sporen zijn enkel in de meest noordoostelijke hoek van werkput 1 aangetroffen op +0,50 m Nap (ca. 1,10 m -mv), waar de bodem minder diep verstoord was geraakt door recente graafwerkzaamheden ten behoeve van de aanleg, en verlegging, van het wegennetwerk dat zich binnen en om het plangebied bevindt. De meeste sporen zijn op basis van het aardewerk gedateerd in de Nieuwe Tijd, met name de 17e en 18e eeuw, en kunnen in verband worden gebracht het Van Sminiahuis dat in de tussen 1892 en 1935 werd gebruikt als gemeentehuis. Het Van Sminiahuis zelf werd volgens archiefbronnen gesticht in 1770, maar aan de hand van beschikbaar kaartmateriaal lijkt er op het desbetreffende perceel al een gebouw aanwezig was. Het is mogelijk dat in 1770 een achterhuis werd aangebouwd aan dit al aanwezige oudere gebouw waardoor de vreemde ‘knik’ in het gebouw ontstond en dat het vanaf dan het Van Sminiahuis werd genoemd. Tijdens het archeologisch onderzoek maar een ouder spoor aangetroffen in de vorm van de greppel S7. Deze werd op basis van het aardewerk gedateerd in de 15e of eerste helft van de 16e eeuw en lijkt te zijn gedempt voor de bouw van het pand dat het Van Sminiahuis zou worden. Dit moet in ieder geval hebben plaatsgevonden voor 1694; op de kaart van Schotanus a Sterringa uit die tijd is de sloot al niet meer zichtbaar.
Het Van Sminiahuis werd in 1935 gesloopt voor de aanleg van de rijksweg. Na deze tijd hebben in de 20e eeuw meerdere verleggingen van het wegennetwerk plaatsgevonden waardoor de grote verstoring van de bodem binnen het plangebied heeft plaatsgevonden. Toch is er bij de begeleiding een vindplaats aangetroffen en mogelijk bevinden zich binnen het plangebied nog meer archeologisch behoudenswaardige resten in de delen waar geen wegen hebben gelopen.