DOI: 10.14457/tu.the.2018.1586
title: แนวทางการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน (ศพค.) ตำบลวัดแก้ว อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี

description: การศึกษาเรื่อง “แนวทางการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน (ศพค.) ตำบลวัดแก้ว อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี” โดยมีวัตถุประสงค์ในการศึกษา คือ เพื่อศึกษาความเป็นต้นแบบ รูปแบบ แนวทางในการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี และเพื่อศึกษากลไกการขับเคลื่อนงานพัฒนาสถาบันครอบครัว ที่มีความเกี่ยวข้องกับการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี ผู้ศึกษาเลือกใช้ระเบียบวิธีการวิจัยการศึกษาเชิงคุณภาพ (Qualitative Methodology) ใช้วิธีการสัมภาษณ์เชิงลึก เป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูล ผู้ให้ข้อมูลหลักในการศึกษาจำนวนทั้งหมด 11 ท่าน ประกอบด้วย คณะทำงานศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว จำนวน 7 ท่าน เจ้าหน้าที่ของสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดราชบุรี จำนวน 2 ท่าน และเจ้าหน้าที่ของกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว จำนวน 2 ท่าน โดยผลการศึกษามีดังนี้ จากการศึกษาค้นพบว่า ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน (ศพค) ตำบลวัดแก้ว อำเภอบางแพ จังหวัดราชบุรี ได้จัดตั้งในปี 2548 โดยมีผลการดำเนินการที่ชัดเจน สามารถเชื่อมโยงประเด็นการดำเนินงานในเรื่องความรุนแรงในครอบครัวมาอย่างต่อเนื่อง เป็นพื้นที่ต้นแบบในการป้องกันความรุนแรงในครอบครัว ที่มีการดำเนินงานแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัวโดยกลไกของชุมชนร่วมกับกระบวนการตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัว พ.ศ. 2550 และเป็นศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน ที่สามารถบรรลุบทบาทหน้าที่และภารกิจทั้งในการสำรวจและศึกษาปัญหา การเฝ้าระวังป้องกัน แก้ไขปัญหาและให้คำแนะนำ และการพัฒนาและเสริมสร้างความเข้มแข็งของครอบครัว โดยเกิดรูปธรรมการขับเคลื่อนทั้งในเชิงป้องกันแก้ไขปัญหาความรุนแรงในครอบครัวสามารถยุติความรุนแรงในครอบครัวในระดับชุมชนได้ (Zero violence) และส่งเสริมในงานพัฒนาสถาบันครอบครัวในชุมชน โดยบูรณาการเชื่อมโยงเข้ากับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงได้อย่างชัดเจนและมีความต่อเนื่อง ซึ่งศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว มีแนวทางการขับเคลื่อน ซึ่งสะท้อนความเป็นต้นแบบทั้งหมด 4 ด้าน ได้แก่ 1) ผู้นำชุมชนเข้มแข็งและคนในชุมชนเห็นถึงความสำคัญของการพัฒนาสถาบันครอบครัว 2) แผนงานรองรับการขับเคลื่อนงานของโครงการและกิจกรรมอย่างชัดเจน 3) การสร้างเครือข่ายทั้งภายในและภายนอกพื้นที่ 4) กรณีศึกษาในพื้นที่ ซึ่งสามารถยุติความรุนแรงในครอบครัวได้ (Zero Violence) โดยมีรูปแบบการขับเคลื่อนงานการพัฒนาสถาบันครอบครัวในชุมชน ที่เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของตำบลวัดแก้ว ทั้ง 2 รูปแบบ 1) รูปแบบการขับเคลื่อนอย่างต่อเนื่อง คือ การสร้างเครือข่ายเฝ้าระวังความรุนแรงในครอบครัวระดับตำบล และ 2) รูปแบบการขับเคลื่อนที่เด่นชัด คือ การบูรณาการงานพัฒนาสถาบันครอบครัวร่วมกับหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ในส่วนของกลไกการขับเคลื่อนของศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว ได้มีกลไกทั้ง 3 ส่วน แบ่งตามระเบียบบริหารราชการ ประกอบด้วย 1) การบริหารราชการส่วนกลาง คือ กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว (สค.) 2) การบริหารราชการส่วนภูมิภาค คือ สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงมนุษย์จังหวัดราชุบรี (พมจ.) และ 3) การบริหารราชการส่วนท้องถิ่นและท้องที่ คือ องค์การบริหารส่วนตำบลวัดแก้ว (อบต.) ซึ่งองค์กรทั้งหมดล้วนเป็นองค์กรภายในและภายนอกพื้นที่ ได้เข้ามาเป็นภาคีเครือข่ายสนับสนุนการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว ทั้งหมด 5 ด้าน คือ 1) ด้านงบประมาณ 2) ด้านนโยบายและแผนงาน 3) ด้านวิทยากร 4) ด้านการถ่ายทอดองค์ความรู้ และ 5) ด้านสถานที่อำนวยความสะดวก ดังนั้น ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว จึงมีทั้งแนวทางและกลไกการขับเคลื่อน ซึ่งสามารถนำไปปรับใช้เป็นแนวทางและขยายผลให้ศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนในพื้นที่ต่างๆ เกิดการพัฒนาสถาบันครอบครัวอย่างเป็นรูปธรรมและเกิดความยั่งยืนในอนาคตได้ ข้อเสนอแนะจากการศึกษา ในเชิงปฏิบัติการศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว ควรมีการปรับโครงสร้างของคณะกรรมการในส่วนของคณะทำงานศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชน ให้เป็นรูปแบบของเครือข่ายการทำงานในลักษณะกลุ่มย่อยภายใต้โครงสร้างใหญ่ในระดับตำบล เพื่อให้เกิดความคล่องตัวในการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว และควรมีการจัดกระบวนการจัดการความรู้ ถ่ายทอดประสบการณ์ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ให้แก่คณะทำงานศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว ทั้งภาคผู้นำท้องถิ่น ผู้นำท้องที่ เจ้าหน้าที่ ปราชญ์ชาวบ้าน และแกนนำจิตอาสาในพื้นที่ มีการส่งต่อการทำงานหรือมีตัวแทนในการรับช่วงต่อส่งมอบภารกิจได้ รวมทั้ง สร้างแรงจูงใจให้เห็นถึงความสำคัญและมีความรู้สึกร่วมในการเป็นเจ้าของการพัฒนาสถาบันครอบครัวในบริบทพื้นที่ตำบลวัดแก้ว เพื่อสร้างความต่อเนื่องและยั่งยืนในการขับเคลื่อนศูนย์พัฒนาครอบครัวในชุมชนตำบลวัดแก้ว ในอนาคตต่อไป