DOI: 10.17026/ar/sfkbmx
title: Archeologisch onderzoek Hofgeest West, Hofgeest VSV en Sportvelden te Velserbroek, gemeente Velsen
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen

description: In opdracht van C.V. De Hofgeester Gronden en BPD heeft Sweco Nederland B.V. een inventariserend booronderzoek uitgevoerd naar het plangebied Hofgeest West en Hofgeest VSV te Velserbroek, gemeente Velsen. Het plangebied bestaat uit drie deelgebieden: Hofgeest West, Hofgeest VSV en Sportvelden. C.V. De Hofgeester Gronden is opdrachtgever voor het onderzoek naar deelgebied Hofgeest West. BPD is opdrachtgever voor het onderzoek naar deelgebied Hofgeest VSV en deelgebied Sportvelden. De aanleiding voor dit onderzoek is de geplande ontwikkeling van 380 nieuwbouwwoningen in de deelgebieden Hofgeest West en Hofgeest VSV, en de geplande verplaatsing van de huidige sportvelden in deelgebied Hofgeest VSV naar het deelgebied Sportvelden. Om deze ontwikkelingen mogelijk te maken is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk. Conform het gemeentelijk archeologiebeleid dient in het plangebied bij bodemingrepen groter dan 100 m² en dieper dan 40 cm beneden maaiveld een archeologisch onderzoek te worden uitgevoerd. Met de voorgenomen ontwikkeling worden deze vrijstellingsgrenzen overschreden. Binnen het deelgebied Sportvelden is in 2012-2013 een archeologisch onderzoek uitgevoerd (proefsleuven en een opgraving) uitgevoerd. Uit dit onderzoek bleek dat archeologische resten op twee niveaus aanwezig zijn in de bodem: resten uit de Romeinse Tijd in de top van een laag veraard veen (vanaf ca. 0,5 meter -mv) en resten uit de IJzertijd in de top van de afzettingen van het Oer-IJ estuarium (vanaf circa 0,0 m -mv). Deze resten op beide niveaus bestaan uit sporen van off-site activiteiten, zoals akkerbouw, veeteelt en opslag van gewassen. Resten van een nederzetting zijn op deze locatie tijdens het onderzoek in 2012-2013 niet aangetroffen; vermoedelijk bevinden die zich in de directe omgeving van de vindplaats. Voor het deelgebied Sportvelden geldt daarom een hoge archeologische verwachting. Archeologie wordt voornamelijk verwacht op hoger gelegen zandduinen die boven het veen uitsteken. In deelgebied Hofgeest West en VSV bestaat de bodem uit een bouwvoor van ca. 80 cm dik gevolgd door duinzand of strandwalzand. Aan de westzijde van Hofgeest West en in VSV zijn de verstoringen lokaal minder diep, daar is een middelhoge kans op archeologie uit de Late Middeleeuwen en Nieuwe tijd. In een aantal boringen is daarnaast duidelijk een humeuze laag aanwezig, op ca. 1,20 m diepte, bestaande uit humeus zand of veen. Deze laag is ca. 20 cm dik en donkerbruin/zwart gekleurd. 
Deze laag is voornamelijk aanwezig bij het deelgebied Hofgeest West, en niet bij Hofgeest VSV. Mogelijk is deze bij Hofgeest VSV opgenomen in de bouwvoor, gezien dit deelgebied 60 cm tot een meter lager ligt dan Hofgeest West. Deze laag zou zich dan op ca. 60 cm diepte bevinden. De humeuze zandlaag komt in Hofgeest West voor bij boringen 22, 30, 37, 47, 50, 51, 54, 55, 56, 58, 68, 70, 72, en 76. Mogelijk is deze laag bij het onderzoek van RAAP ten noorden van het plangebied Hofgeest VSV geïnterpreteerd als mogelijk Late IJzertijd/ Romeins niveau. Deze diepte komt overeen met de diepte van de laag in Hofgeest West gezien beide gebieden zich ongeveer op dezelfde NAP hoogte bevinden. Onder deze laag bevindt zich zand dat is afgezet door de zee, waarin zich op 2 meter diepte soms ook een laag veen of humeus zand bevindt. In deze laag wordt geen archeologisch niveau verwacht gezien de toenmalige natte omstandigheden. Vervolgens ligt er een dunne laag veen op de blauwe zeeklei van het laagpakket van Wormer, die regelmatig ook een humeuze kleilaag bevat in de top van het pakket. Daar waar geen veen meer aanwezig is boven Wormer is de verwachting laag, gezien de laag daar waarschijnlijk verspoeld is door de zee. Daar waar een humeus niveau is aangetroffen in de top van Wormer is echter geen veen meer aanwezig. De archeologische verwachting voor dit niveau is daarom laag.
Sportvelden. Het deel van dit deelgebied sportvelden is gelegen in de zone van het Oer-IJ estuarium. Onder de bouwvoor, die bestaat uit omgewerkte klei, bevindt zich nog een restant van de overstromingslagen van het Oer-IJ die zijn afgezet vanaf de Middeleeuwen. Er is in dit pakket een lage tot middelhoge kans op archeologie, gezien de bovenlaag grotendeels verstoord is tot 50 cm diepte.
Hieronder bevindt zich een veenlaag op 90 cm – mv. Deze veenlaag dateert waarschijnlijk uit de Late IJzertijd . De bovenzijde van het veen is mogelijk verspoeld door de bovenliggende overstromingslagen van het Oer-IJ.
Onder het veen bevindt zich soms zand, wat mogelijk duinzand is. De kans op archeologie op dit niveau is klein aangezien er geen humeus niveau is aangetroffen. 
Daar waar geen zand aanwezig is, is klei afgezet. Het gaat waarschijnlijk om wad/kwelder afzettingen van het Oer-IJ. Deze laag heeft geen archeologische verwachting gezien de natte omstandigheden waarbij deze is afgezet.
Wel is een lage verwachting aanwezig op archeologie in de top van het Laagpakket van Wormer waar een humeus niveau in het top van het pakket waar te nemen is. De afwezigheid van veen op dit pakket geeft echter aan dat er een grote kans is dat de top van Wormer verspoeld is door het Oer-IJ. De verwachting op archeologie is daarom laag. Uit het opgravingsrapport van het ADC blijkt dat er archeologie verwacht wordt op (boven het veen uitstekende) zandduinen. Ook heeft het ADC duidelijk een bodem aangetroffen in de top van het zand. Die is tijdens dit booronderzoek niet aangetoond. Wel is er echter op meerdere niveaus mogelijk sprake van archeologische waarden. Advies. Het advies is om de archeologische verwachting bij het deelgebied Hofgeest West, VSV en deelgebied Sportvelden te behouden, aangezien er mogelijk op meerdere niveaus archeologische waarden aanwezig zijn. Er wordt een vervolg geadviseerd in de vorm van een proefsleuvenonderzoek met een dekking van 8 tot 10% van de te verstoren oppervlakte om zo de bodemopbouw en mogelijk aanwezige archeologische waarden nader te onderzoeken. Tot slot. Dit rapport is ter goedkeuring voorgelegd aan de bevoegde overheid