DOI: 10.14457/tu.the.2018.1309
title: การปรับใช้มาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศในกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ: ศึกษากรณีรูปแบบการค้าพหุภาคีและทวิภาคี

description: ปัจจุบันประเทศต่างๆทั่วโลกโดยเฉพาะประเทศพัฒนาแล้วได้หันมาให้สำคัญกับเรื่องของข้อบททางสังคมในการค้าระหว่างประเทศมากขึ้นจากแต่เดิมที่ได้มีความพยายามผลักดันในเรื่องดังกล่าวมาโดยตลอดแต่ไม่ประสบผลสำเร็จ มาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศนี้จึงได้ถูกหยิบยกและกล่าวถึงความสำคัญในความเกี่ยวข้องกับเรื่องของสิทธิมนุษยชนที่แรงงานทุกคนควรได้รับความเคารพ โดยกล่าวว่าทุกประเทศจะต้องส่งเสริมและและคุ้มครองแรงงานให้เป็นไปตามมาตรฐานแรงงานสากลที่ตามที่หลายประเทศยอมรับ ซึ่งประเทศพัฒนาแล้วได้มีความต้องการและพยายามผลักดันให้มาตรฐานแรงงานที่สำคัญนี้เชื่อมโยงกับการค้า โดยให้การค้าระหว่างประเทศนี้เป็นเครื่องมือในการบังคับให้ทุกประเทศปฏิบัติตามมาตรฐานแรงงานตามที่องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) กำหนดโดยผ่านการออกมาตรการทางการค้าห้ามนำเข้าสินค้าที่มีกระบวนการผลิตและวิธีการผลิตที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศ ซึ่งการกระทำดังกล่าวก่อให้เกิดอุปสรรคทางการค้าและถือเป็นการเลือกปฏิบัติต่อประเทศบางประเทศเป็นอย่างมาก และเป็นการทำลายซึ่งวัตถุประสงค์หลักที่สำคัญขององค์การการค้าโลกที่มีวัตถุประสงค์ในการเปิดการค้าเสรีและเป็นธรรม ซึ่งจากการออกมาตรการห้ามการนำเข้าดังกล่าวได้ส่งผลเป็นการละเมิดพันธกรณีที่สำคัญในข้อ III ข้อ XI ของความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า (GATT) จึงไม่สามารถใช้มาตรการทางการค้าที่กำหนดโดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมและคุ้มครองแรงงานในต่างประเทศได้จึงมีการอ้างใช้ข้อยกเว้นทั่วไปข้อ XX เพื่อที่จะสามารถใช้มาตรการทางการค้าดังกล่าวผ่านการตีความข้อยกเว้นข้อ XX (a) ในเรื่องของการปกป้องศีลธรรมอันดีของประชาชนโดยอ้างว่าคำว่า “ศีลธรรมอันดีของประชาชน” นั้นรวมถึงเรื่องของแรงงานด้วย ซึ่งจากการศึกษาพบว่าวิธีการปรับใช้มาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศในการค้าระหว่างประเทศในรูปแบบการค้าพหุภาคีนี้โดยผ่านการตีความตามกฎเกณฑ์ทั่วไปและข้อวิธีที่ใช้ประกอบการตีความในการตีความตามอนุสัญญากรุงเวียนนาว่าด้วยกฎหมายสนธิสัญญา ค.ศ. 1969 และการตีความตามหลักการตีความอย่างมีวิวัฒนาการในข้อยกเว้นข้อ XX (a) ไม่สามารถตีความให้รวมถึงเรื่องของแรงงานได้ เนื่องจากการตีความบทบัญญัติดังกล่าวตามความหมายทั่วไป บริบท วัตถุประสงค์ รวมถึงการตีความตามเจตนาที่มีร่วมกันของภาคีตามหลักการตีความอย่างมีวิวัฒนาการไม่สามารถอนุญาตให้การกระทำในลักษณะที่เป็นเลือกปฏิบัติและกีดกันต่อสินค้าที่มีกระบวนการผลิตและวิธีการผลิตที่ไม่เป็นไปตามมาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศโดยพิจารณาเพียงแค่ขั้นตอนและวิธีการผลิตโดยที่ลักษณะทางกายภาพภายนอกของสินค้านั้นไม่แตกต่างกันเมื่อเทียบกับสินค้าที่มีกระบวนการผลิตและวิธีการผลิตโดยทั่วไป เมื่อการปรับใช้มาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศผ่านการออกมาตรการทางการค้าในรูปแบบการค้าพหุภาคีไม่ประสบผลสำเร็จ ประเทศพัฒนาแล้วยังคงมีความพยายามผลักดันเรื่องดังกล่าวในรูปแบบการค้าทวิภาคีแทนโดยผ่านการเจรจาทำข้อตกลงการค้าเสรี ซึ่งจากการศึกษาถึงที่มา รูปแบบ วิธีการและวัตถุประสงค์ในการจัดทำข้อตกลงการค้าเสรีของประเทศพัฒนาแล้วอย่างสหรัฐอเมริกาพบว่าลักษณะของบทบัญญัติและการระงับข้อพิพาทที่เกิดขึ้นที่มีความเกี่ยวเนื่องกับข้อตกลงการค้าที่สหรัฐอเมริกาทำกับประเทศต่างๆ จะเอื้อไปในทางที่เป็นประโยชน์ต่อสหรัฐอเมริกามากกว่า ซึ่งพันธกรณีทางด้านแรงงานอาจเป็นภาระแก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งได้ ประกอบกับเรื่องที่เห็นได้ชัดที่สุดคือความไม่เท่าเทียมกันของอำนาจในการเจรจาต่อรอง ฐานะทางเศรษฐกิจและสังคม รวมถึงความพร้อมทางด้านกฎหมายและการดำเนินการเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานแรงงานระหว่างประเทศของประเทศกำลังพัฒนาที่เป็นเป้าหมายในการทำข้อตกลงการค้าเสรีไม่สามารถเทียบกับสหรัฐอเมริกาได้ ดังนั้นหากประเทศไทยต้องการเป็นประเทศคู่ค้าและดำเนินการจัดทำข้อตกลงทางการค้ากับสหรัฐอเมริกาก็ควรศึกษาถึงผลกระทบทางลบที่อาจเกิดขึ้นได้มากกว่าเมื่อเทียบกับผลประโยชน์ที่จะได้รับ