DOI: 10.14457/tu.the.2015.849
title: การตีความและการปรับใช้มาตรฐานการปฏิบัติเยี่ยงคนชาติในกฎหมายการค้าและกฎหมายการลงทุนระหว่างประเทศ

description: มาตรฐานการปฏิบัติเยี่ยงคนชาติ (national treatment standard) ถือได้ว่ามีความสำคัญทั้งในบริบทของกฎหมายการค้าระหว่างประเทศ และกฎหมายการลงทุนระหว่างประเทศ ด้วยเหตุที่ว่า มาตรฐานนี้มีจุดประสงค์เพื่อขจัดการเลือกประติบัติใดๆที่จะมีขึ้นโดยมีพื้นฐานมาจากเรื่องความแตกต่างของสัญชาติ ไม่ว่าจะเป็นสัญชาติของการลงทุนหรือนักลงทุนรวมถึงต้นกำเนิดของสินค้าที่มีความแตกต่างกันแนวคิดของมาตรฐานนี้สามารถย้อนกลับไปได้ตั้งแต่สมัยศตวรรษที่ 12-13 ซึ่งเป็นแนวคิดที่มีไว้เพื่อปกป้องพ่อค้าที่จะต้องไปทำการค้าที่ต่างเมืองโดยมีเจตนาเพื่อที่จะให้พ่อค้าได้รับการปฏิบัติที่เท่าเทียมกับคนชาติแต่แนวคิดที่ถือว่าเป็นแนวคิดของมาตรฐานปฏิบัติเยี่ยงคนชาติในยุคสมัยใหม่เกิดขึ้นจากแนวความคิดของผู้พิพากษาชาวอาร์เจนติน่าที่ชื่อว่า คาร์ลอส คาร์โว ที่ได้เสนอหลักการไว้ว่า ชาวต่างชาติควรจะได้รับการปฏิบัติดังเช่นที่บุคคลสัญชาตินั้นได้รับ และหากชาวต่างชาติได้รับผลกระทบก็จะต้องนำเอาข้อพิพาทนั้นฟ้องต่อศาลภายในเท่านั้น โดยไม่มีสิทธิที่จะนำไปฟ้องในศาลระหว่างประเทศแต่อย่างใด แต่ต่อมาเมื่อมีหลักการในเรื่องมาตรฐานการปฏิบัติขั้นต่ำระหว่างประเทศ (international minimum standard) ก็ส่งผลให้หลักการคาร์โวนี้คลายความแข็งกร้าวลงในปัจจุบันมาตรฐานการปฏิบัติเยี่ยงคนชาติในกฎหมายการค้าระหว่างประเทศได้ถูกบัญญัติไว้ในความตกลงทั่วไปว่าด้วยภาษีศุลกากรและการค้า (General Agreement on Tariffs and Trade of 1994 : GATT 1994) โดยมีสาระสำคัญคือ การห้ามภาคีของ GATT 1994 เก็บภาษีภายในหรือค่าสัมภาระใดๆกับสินค้าที่ถูกนำเข้ามามากกว่าสินค้าชนิดเดียวกันกับที่ถูกผลิตในประเทศ รวมทั้งการเก็บภาษีหรือค่าสัมภาระใดๆในลักษณะที่เป็นการปกป้องการผลิตภายในประเทศ และไม่ใช่เฉพาะกับมาตรการทางการเงินเท่านั้น มาตรฐานการปฏิบัติเยี่ยงคนชาติใน GATT 1994 ยังรวมไปถึงมาตรการที่ไม่ใช่ทางการเงินอันได้แก่ การห้ามการเลือกประติบัติใดๆที่จะทำให้สินค้าที่ถูกนำเข้ามาได้รับการประติบัติที่ด้อยกว่าในเรื่องกฎหมาย ข้อบัญญัติ ข้อบังคับอีกด้วย โดย GATT 1994 ก็ได้มีข้อยกเว้นที่ใช้เฉพาะกับมาตรฐานปฏิบัติเยี่ยงคนชาติว่า การเลือกประติบัติระหว่างสินค้าที่ผลิตภายในประเทศกับสินค้าที่ถูกนำเข้าสามารถทำได้  หากว่าเป็นไปเพื่อเป็นการออกกฎหมายเพื่อจัดซื้อจัดจ้างภายในรัฐ หรือเป็นการจ่ายเงินอุดหนุนโดยตรงให้กับผู้ผลิตสินค้าภายในประเทศในยุคแรกของกฎหมายการลงทุนระหว่างประเทศสามารถค้นพบการบัญญัติมาตรฐานปฏิบัติเยี่ยงคนชาติได้ในสนธิสัญญาทางไมตรี การพาณิชย์ และการเดินเรือ ที่เป็นสนธิสัญญาซึ่งบัญญัติไม่ใช่แต่เฉพาะเรื่องการลงทุนเท่านั้นแต่รวมถึงการคุ้มครองการค้า การเดินเรือ และสิทธิมนุษยชนอีกด้วย แต่หลังจากการจบลงของสงครามโลกครั้งที่ 2 ก็ไม่มีการทำสนธิสัญญาทางไมตรี การพาณิชย์ และการเดินเรืออีกต่อไป โดยรัฐต่างๆหันไปเจรจาเพื่อทำความตกลงระหว่างประเทศในลักษณะเฉพาะมากขึ้น ซึ่งสนธิสัญญาที่เป็นแนวหน้าในการปกป้องการลงทุนของนักลงทุนต่างชาติในดินแดนของรัฐผู้รับการลงทุนก็คือ สนธิสัญญาการลงทุนแบบทวิภาคี (bilateral investment treaty) และในสนธิสัญญาการลงทุนแบบทวิภาคีแทบจะทั้งหมดก็มีการบัญญัติมาตรฐานปฏิบัติเยี่ยงคนชาติไว้ด้วย ถึงแม้ว่าอาจจะมีเทคนิคในการใช้หลักภาษาที่อาจจะแตกต่างกันบ้าง แต่สาระสำคัญของมาตรฐานนี้ที่มีไว้เพื่อขจัดการเลือกปฏิบัติของรัฐผู้รับการลงทุนโดยมีพื้นฐานมาจากเรื่องสัญชาติก็คือ เป็นการห้ามรัฐที่เป็นภาคีในสนธิสัญญาใดๆให้การปฏิบัติที่ด้อยกว่าต่อนักลงทุนหรือการลงทุนของต่างชาติ เมื่อเปรียบเทียบกับการลงทุนหรือนักลงทุนที่เป็นของรัฐผู้รับการลงทุน ในสถานการณ์หรือสภาวการณ์ที่เหมือนกัน