DOI: 10.14457/tu.the.2014.461
title: การศึกษาเปรียบเทียบสภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีในประเทศกลุ่มอาเซียน

description: สภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีของแต่ละประเทศสมาชิกอาเซียนมีความแตกต่างกัน ดังนั้น เพื่อเตรียมพร้อมทั้งในด้านคุณสมบัติ และด้านอื่นๆ ที่จำเป็นต่อการเคลื่อนย้ายแรงงานวิชาชีพบัญชีเสรี จึงควรมีการศึกษาเปรียบเทียบสภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีในประเทศกลุ่มอาเซียน การศึกษานี้เริ่มจากการค้นคว้า รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับสภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีในการรวมตัวกันของเขตเศรษฐกิจในโลกจนมาถึงประเทศสมาชิกอาเซียน โดยศึกษาจากสหภาพยุโรปและนำมาเป็นกรอบในการวิเคราะห์ประชาคมอาเซียนในประเด็นการเคลื่อนย้ายแรงงานเสรี ลำดับต่อมา รวบรวมข้อมูลสภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีแต่ละประเทศในอาเซียนและนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ เปรียบเทียบความเหมือนและความต่างกัน แล้วจึงพิจารณาถึงประเด็นประโยชน์ แรงจูงใจ และอุปสรรคที่จะเกิดขึ้น หากมีการเคลื่อนย้ายแรงงานฝีมือวิชาชีพบัญชีเสรีในประชาคมอาเซียน อย่างไรก็ตามในขั้นตอนการศึกษานั้นมีบางประเทศในอาเซียนที่มีข้อมูลสภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีบางด้านที่มีข้อกำหนดที่ไม่ชัดเจน จึงเป็นการตัดสินใจของผู้วิจัยในการให้ความเห็นเพื่อการเปรียบเทียบ และเนื่องจากผู้วิจัยทำการวิจัยที่ศึกษาจากข้อมูลแบบทุติยภูมิจึงอาจทำให้ข้อมูลที่ได้มีขอบเขตที่จำกัด โดยในงานวิจัยนี้ได้นำเสนอการศึกษาเปรียบเทียบสภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีในประเทศกลุ่มอาเซียน 3 เรื่อง คือ องค์กรวิชาชีพบัญชีในอาเซียน คุณสมบัติในการเป็นนักวิชาชีพบัญชี และมาตรฐานการบัญชีและมาตรฐานการสอบบัญชี ปัจจุบันองค์กรวิชาชีพบัญชีแต่ละประเทศยังยอมรับในคุณสมบัติของนักวิชาชีพบัญชีต่างชาติแตกต่างกัน รวมถึงมีการออกข้อกำหนดทางบัญชีแตกต่างกันออกไป ส่งผลให้สภาพแวดล้อมทางบัญชีของแต่ละประเทศอาเซียนแตกต่างกัน อีกทั้ง จากการศึกษาพบว่าประเทศสมาชิกอาเซียน  ทั้งหมดไม่ได้เป็นสมาชิกขององค์กรระดับภูมิภาคหรือระดับสากลที่มีข้อกำหนดต่างๆ ที่เป็นมาตรฐานสากล จึงอาจทำให้ในแต่ละประเทศสมาชิกอาเซียนนั้นยังคงมีสภาพแวดล้อมของวิชาชีพบัญชีที่แตกต่างกัน อันจะทำให้เป็นอุปสรรคต่อการเคลื่อนย้ายเสรีของวิชาชีพบัญชีในอาเซียน  ในส่วนของคุณสมบัติของนักวิชาชีพบัญชีแต่ละประเทศสมาชิกอาเซียนสอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาสำหรับนักบัญชีวิชาชีพสากล แต่ยังคงมีข้อจำกัด เช่น ข้อกำหนดด้านสัญชาติ หรือข้อกำหนดด้านภาษา ดังนั้น สำหรับนักบัญชีที่จะเคลื่อนย้ายไปทำงานประเทศอื่นในอาเซียนควรศึกษาด้านภาษาที่จำเป็น ทั้งภาษาพูดและภาษาเขียน และสำหรับสหพันธ์นักบัญชีอาเซียนควรมีการออกข้อกำหนดเพื่อลดอุปสรรคที่เกี่ยวกับข้อจำกัดด้านสัญชาติและภาษา หรืออาจมีแนวทางในการใช้ภาษากลางที่สามารถสื่อสารได้ทุกประเทศในภูมิภาค ทั้งนี้ ประเทศสมาชิกอาเซียนอยู่ในระหว่างการกำหนดและจัดทำมาตรฐานการบัญชีให้สอดคล้องกับมาตรฐานการรายงานการเงินระหว่างประเทศและมาตรฐานการสอบบัญชีระหว่างประเทศ เพราะการที่มาตรฐานการการบัญชีของแต่ละประเทศแตกต่างกันอาจทำให้เป็นข้อจำกัดในการตกลงยอมรับนักบัญชีที่มาจากประเทศต้นทางที่มีการใช้มาตรฐานการบัญชีที่แตกต่างกับประเทศปลายทางและเป็นต้นทุนสำหรับนักวิชาชีพบัญชีในการเรียนรู้มาตรฐานการบัญชีในประเทศปลายทาง ทั้งนี้หน่วยงานกำกับดูแลในภูมิภาคควรจะมีการออกข้อกำหนดหรือสร้างแรงจูงใจให้ประเทศสมาชิกอาเซียนเห็นประโยชน์ของการนำมาตรฐานการรายงานทางการเงินระหว่างประเทศอย่างเต็มรูปแบบมาใช้ เพื่อความเป็นมาตรฐานเดียวกัน ซึ่งจะทำให้การเคลื่อนย้ายแรงงานวิชาชีพเสรีเป็นไปได้อย่างสะดวกขึ้น สำหรับมาตรฐานการสอบบัญชีระหว่างประเทศ ประเทศส่วนใหญ่ปรับใช้กับธุรกิจที่มีส่วนได้ส่วนเสียสาธารณะ อีกทั้งผู้สอบบัญชีรับอนุญาตเป็นกลุ่มที่มีการสอบเป็นมาตรฐานและมีการยอมรับใบรับรองต่างประเทศในประเทศสมาชิกอาเซียนหลายประเทศ แสดงถึงความเป็นมาตรฐานที่ทำให้กลุ่มผู้สอบบัญชีมีความเป็นได้ในการเคลื่อนย้ายวิชาชีพบัญชีเสรีมากกว่ากลุ่มอื่น