DOI: 10.14457/tu.the.2018.519
title: ผลกระทบของยานยนต์ไฟฟ้าต่ออุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ไทย

description: จากการที่ไทยเป็นฐานการผลิตยานยนต์อันดับที่ 12 ของโลกและอันดับ 1 ของภูมิภาคอาเซียน ดังนั้นเมื่อเทคโนโลยีในอุตสาหกรรมยานยนต์โลกมีการเปลี่ยนแปลง จึงส่งผลกระทบมายังอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ไทยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ โดยยานยนต์ไฟฟ้าถือเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีสำคัญของอุตสาหกรรมยานยนต์โลกที่จะเข้ามามีบทบาทแทนยานยนต์สันดาปภายในการศึกษานี้เป็นการศึกษาผลกระทบของยานยนต์ไฟฟ้าต่อห่วงโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ไทย เพื่อนำไปสู่การหาแนวทางการปรับตัวของผู้ประกอบการชิ้นส่วนยานยนต์ในประเทศ โดยผู้ศึกษาใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งโครงสร้างเป็นเครื่องมือในการเก็บรวบรวมข้อมูลจากผู้ประกอบการชิ้นส่วนยานยนต์ หน่วยงานภาครัฐ รวมถึง สถาบันและสมาคมต่างๆ ที่เกี่ยวข้องจำนวน 6 ราย นอกจากนี้ ผู้ศึกษาได้รวบรวมข้อมูลทุติยภูมิจากเอกสาร บทความและงานวิจัยต่างๆ ตลอดจน ข้อมูลทางสถิติเพื่อใช้ในการวิเคราะห์ผลการศึกษาพบว่า เทคโนโลยียานยนต์ไฟฟ้าไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในห่วงโซ่คุณค่าของยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ในภูมิภาคมากนัก โดยกิจกรรมการจัดหาวัตถุดิบ การวิจัยและพัฒนา การออกแบบ และการทดสอบ ยังคงดำเนินการโดยกลุ่มประเทศเดิมกับการผลิตยานยนต์สันดาปภายใน สำหรับกิจกรรมการผลิตพบว่า สิงคโปร์จะเข้ามาเป็นฐานการผลิตยานยนต์ไฟฟ้ารายใหม่ของภูมิภาค และในส่วนของตลาดยานยนต์ไฟฟ้า ผู้ศึกษามองว่าในระยะเริ่มต้นยานยนต์ไฟฟ้าสามารถจำหน่ายได้เพียงบางประเทศในอาเซียนเท่านั้น ซึ่งได้แก่ ไทย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ และมาเลเซีย เนื่องจากเป็นประเทศที่มีความพร้อมทางสาธารณูปโภคด้านไฟฟ้า มีโครงสร้างพื้นฐานสำหรับยานยนต์ไฟฟ้า ภาครัฐมีนโยบายส่งเสริมยานยนต์ไฟฟ้า รวมถึงรายได้ต่อหัวของประชากรที่สูงยานยนต์ไฟฟ้าทำให้ห่วงโซ่คุณค่าของอุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ไทยเปลี่ยนไปจากเดิม โดยกระบวนการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าจะมีขั้นตอนการผลิตลดลงและชิ้นส่วนประกอบสำคัญจะเป็นชิ้นส่วนที่มีเทคโนโลยีสูงขึ้น เมื่อพิจารณาแต่ละกิจกรรมในห่วงโซ่คุณค่าของยานยนต์ไฟฟ้าไทยพบว่า ไทยมีความเข้มแข็งในกิจกรรมการจัดหาวัตถุดิบและส่วนประกอบ การผลิตชิ้นส่วนที่เทคโนโลยีไม่สูงมากนัก การประกอบยานยนต์ไฟฟ้า การกระจายสินค้าและตลาด ส่วนกิจกรรมที่ไทยยังไม่มีความเข้มแข็งได้แก่ การวิจัยและพัฒนา การออกแบบ และการผลิตชิ้นส่วนประกอบสำคัญของยานยนต์ไฟฟ้าอันได้แก่ แบตเตอรี่ มอเตอร์ไฟฟ้า ระบบการบริหารจัดการแบตเตอรี่ (BMS) และระบบควบคุมการขับขี่ (DCU)สำหรับผลกระทบของยานยนต์ไฟฟ้าต่อผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์ไทยยังไม่มากนัก เนื่องจากค่ายผู้ผลิตรถยนต์รายใหญ่ในไทยยังลงทุนผลิตยานยนต์ไฟฟ้าไฮบริด (HEVs) และปลั๊กอินไฮบริด (PHEVs) เป็นหลัก ซึ่งยานยนต์กลุ่มดังกล่าวมีการใช้ชิ้นส่วนประกอบเดิมอยู่ ประกอบกับการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าแบตเตอรี่ (BEVs) ซึ่งเป็นยานยนต์ที่ส่งผลกระทบต่อผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์มากที่สุดยังมีปริมาณการผลิตในประเทศน้อย โดยส่วนใหญ่เป็นการผลิตของค่ายรถยนต์ขนาดเล็กที่มีกำลังการผลิตอยู่ราวหลักพันถึงหมื่นคันต่อปีเมื่อพิจารณาผลกระทบของยานยนต์ไฟฟ้าจำแนกตามกลุ่มผู้ผลิตชิ้นส่วนยานยนต์พบว่า ผู้ผลิตชิ้นส่วนแต่ละรายจะได้รับผลกระทบที่แตกต่างกันออกไป โดยกลุ่มที่ได้รับผลกระทบมาก ได้แก่ กลุ่มชิ้นส่วนระบบส่งกำลังและกลุ่มชิ้นส่วนระบบไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ ซึ่งกลุ่มชิ้นส่วนระบบส่งกำลังเป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มหดตัวจากปริมาณการผลิตยานยนต์สันดาปภายในที่ลดลงประกอบกับการผลิตยานยนต์ไฟฟ้าแบตเตอรี่ที่ใช้ชิ้นส่วนกลุ่มดังกล่าวลดลงมาก ขณะที่กลุ่มชิ้นส่วนระบบไฟฟ้าและอิเล็กทรอนิกส์ได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของเทคโนโลยี โดยชิ้นส่วนประกอบของยานยนต์ไฟฟ้าจะเป็นชิ้นส่วนที่มีความซับซ้อนและมีเทคโนโลยีสูงขึ้น สำหรับกลุ่มชิ้นส่วนที่ได้รับผลกระทบน้อยได้แก่ กลุ่มช่วงล่างและกลุ่มตัวถัง ซึ่งยานยนต์ไฟฟ้ายังใช้ชิ้นส่วนกลุ่มดังกล่าวเหมือนกับชิ้นส่วนของยานยนต์สันดาปภายในอยู่ผลกระทบจากยานยนต์ไฟฟ้าทำให้ผู้ประกอบการชิ้นส่วนยานยนต์ไทยควรมีการปรับปรุงประสิทธิภาพการผลิต รวมถึง มีการพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ออกสู่ตลาด หาพันธมิตรทางธุรกิจในการผลิตชิ้นส่วนที่มีเทคโนโลยีสูง ตลอดจน พัฒนาทักษะความรู้ของแรงงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ยังคงรักษาความสามารถในการแข่งขันไว้ได้ นอกจากนี้ ภาครัฐควรมีหน้าที่ในการสนับสนุนให้เกิดการพัฒนาอุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้าในประเทศ ผ่านการวางเป้าหมายและแผนการดำเนินงานของแต่ละภาคส่วนให้ชัดเจน ส่งเสริมสถาบันเฉพาะทางและสมาคมที่เกี่ยวข้อง รวมถึงออกมาตรการต่างๆ เพื่อผลักดันให้ผู้ประกอบการยานยนต์และชิ้นส่วนยานยนต์ไทยก้าวเข้าสู่อุตสาหกรรมที่มีศักยภาพเติบโตได้ในอนาคต