DOI: 10.14457/tu.the.2023.658
title: ปัญหาการคำนวณและการกำหนดอัตราค่าชดเชย

description: ค่าชดเชยนั้นเป็นมาตรการหนึ่งที่กฎหมายแรงงานบัญญัติขึ้นมาเพื่อคุ้มครองลูกจ้างในกรณีที่ถูกนายจ้างเลิกจ้างโดยที่ลูกจ้างไม่ได้มีความผิดแต่อย่างใด ซึ่งเป็นมาตรการที่สามารถคุ้มครองและเยียวยาความเสียหายที่ลูกจ้างอาจได้รับจากการถูกเลิกจ้างได้อย่างมาก โดยเฉพาะในสถานการณ์ปัจจุบันที่ลูกจ้างอาจถูกเลิกจ้างได้โดยง่าย โดยการกำหนดให้นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายเงินจำนวนหนึ่งให้กับลูกจ้างซึ่งจะเพิ่มขึ้นตามอายุงานของลูกจ้าง เพื่อที่จะให้ลูกจ้างที่ต้องออกจากงานได้มีเงินไว้ใช้จ่ายในระหว่างหางานใหม่ ดังนั้น ค่าชดเชยจึงถือเป็นเงินที่มีความสำคัญต่อลูกจ้างที่ถูกเลิกจ้างอย่างมาก เนื่องจากเป็นเงินที่จะทำให้ความเสียหายที่ลูกจ้างได้รับจากการถูกเลิกจ้างบรรเทาลงไปได้บ้าง อัตราค่าชดเชยที่ลูกจ้างจะได้รับนั้นจึงควรที่จะต้องมีความเหมาะสมและเพิ่มขึ้นอย่างสอดคล้องกับอายุงานของลูกจ้างด้วย เนื่องจากลูกจ้างที่มีอายุงานสูงเมื่อถูกเลิกจ้างย่อมได้รับผลกระทบและความเสียหายที่สูงขึ้นตามไปด้วยหากแต่เมื่อพิจารณาอัตราค่าชดเชยที่ลูกจ้างจะได้รับจากนายจ้างเมื่อถูกเลิกจ้างตามมาตรา 118 วรรคหนึ่ง แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ.2541 แล้วจะเห็นว่ามีความไม่เป็นระบบและสอดคล้องกับอายุงานที่เพิ่มขึ้นของลูกจ้างทำให้ลูกจ้างได้รับค่าชดเชยไม่เหมาะสมกับอายุงานของลูกจ้าง หรือในบางกรณีอาจทำให้ลูกจ้างได้รับค่าชดเชยไม่เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดได้ รวมถึงวิธีการคำนวณและอัตราค่าชดเชยที่กำหนดไว้ในมาตรา 118 วรรคหนึ่งนั้นยังเปิดโอกาสให้นายจ้างซึ่งมีอำนาจต่อรองสูงกว่าลูกจ้างสามารถทำสัญญาจ้างกับลูกจ้างในลักษณะหรือในระยะเวลาที่จะเป็นประโยชน์ต่อนายจ้างในการจ่ายค่าชดเชยเมื่อเลิกจ้างหรือเพื่อหลีกเลี่ยงการจ่ายค่าชดเชยอัตราในที่ลูกจ้างควรจะได้รับได้ จึงอาจทำให้ลูกจ้างไม่ได้รับค่าชดเชยในจำนวนที่เหมาะสมเพื่อบรรเทาความเสียหายจากการถูกเลิกจ้างได้ อีกทั้ง หากพิจารณาในมุมของฝ่ายนายจ้างจะเห็นได้ว่านอกจากค่าชดเชยที่นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายให้แก่ลูกจ้างเมื่อเลิกจ้างแล้ว กฎหมายแรงงานยังกำหนดให้นายจ้างอาจมีหน้าที่ต้องเยียวยาลูกจ้างจากการถูกเลิกจ้างในทางอื่นอีก ไม่ว่าจะเป็นการบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนเลิกจ้างหรือการใช้เงินค่าสินจ้างแทนการบอกกล่าวล่วงหน้า และการชดใช้ค่าเสียหายจากการถูกเลิกจ้างที่ไม่เป็นธรรม ซึ่งจะเห็นได้ว่าเป็นการเยียวยาความเสียหายจากการถูกเลิกจ้างที่ซ้ำซ้อนกับการจ่ายค่าชดเชยที่ถือได้ว่ากฎหมายกำหนดไว้ในอัตราค่อนข้างสูงอยู่แล้ว ยิ่งไปกว่านั้นไม่ว่านายจ้างจะเลิกจ้างลูกจ้างโดยมีเหตุผลความจำเป็นเพียงใดกฎหมายก็ยังกำหนดให้นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้กับลูกจ้างในอัตราเดียวกันทั้งสิน จึงอาจทำให้นายจ้างต้องรับภาระที่หนักเกินไป ที่สุดท้ายแล้วผลเสียอาจกลับมาตกอยู่กับฝ่ายตัวลูกจ้างเสียเองการค้นคว้าอิสระนี้จึงทำการศึกษาเพื่อเสนอให้มีการปรับแก้การคำนวณอัตราค่าชดเชยโดยที่ไม่จำต้องคำนวณจากระยะเวลาการทำงานที่ติดต่อกันของลูกจ้างแต่อย่างใด และให้มีการกำหนดอัตราค่าชดเชยในจำนวนที่เหมาะสมกับอายุการทำงานของลูกจ้างรวมถึงให้จำนวนค่าชดเชยที่ลูกจ้างจะได้รับมีความสอดคล้องกับอายุการทำงานของลูกจ้างที่เพิ่มขึ้นประกอบกับมีการเพิ่มขึ้นของอัตราค่าชดเชยอย่างเป็นระบบ โดยกำหนดให้ลูกจ้างได้รับค่าชดเชยในอัตราเท่ากับค่าจ้าง 30 วัน ต่ออายุการทำงาน 1 ปี และหากลูกจ้างมีเศษอายุงานที่ไม่ครบปีก็ให้นำมาคำนวณค่าชดเชยตามสัดส่วนเพื่อให้ลูกจ้างไม่เสียประโยชน์จากการนำอายุการทำงานมาคำนวณค่าชดเชยอีกด้วย รวมถึงมีการเสนอให้ยกเลิกระยะเวลาการทำงานขั้นต่ำที่จะทำให้ลูกจ้างมีสิทธิได้รับค่าชดเชย เพื่อเป็นการป้องกันมิให้นายจ้างใช้อำนาจในการต่อรองที่มีสูงกว่าลูกจ้างในการกำหนดระยะเวลาการจ้างให้ต่ำกว่าระยะเวลาการทำงานขั้นต่ำที่ลูกจ้างจะมีสิทธิได้รับค่าชดเชยเพื่อหลีกเลี่ยงการจ่ายค่าชดเชยอีกทั้ง ยังมีการเสนอแนวทางในการจ่ายค่าชดเชยให้มีความเป็นธรรมแก่นายจ้าง และไม่เป็นการสร้างภาระให้กับนายจ้างมากเกินสมควรที่สุดท้ายแล้วผลเสียอาจตกอยู่ที่ฝ่ายลูกจ้างเอง โดยการเสนอให้นายจ้างที่ได้บอกกล่าวล่วงหน้าให้กับลูกจ้างทราบก่อนเลิกจ้างตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนดแล้วไม่มีหน้าที่ต้องจ่ายค่าชดเชยให้กับลูกจ้างอีก แต่ทั้งนี้ก็จะมีการเสนอให้ปรับแก้ไขระยะเวลาการบอกกล่าวล่วงหน้าก่อนเลิกจ้างให้มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับอายุการทำงานของลูกจ้างแต่ละคนต่อไปแต่หากเป็นกรณีที่นายจ้างไม่สามารถที่จะบอกกล่าวล่วงหน้าเพื่อเลิกจ้างลูกจ้างได้ตามเวลาที่กฎหมายกำหนด เนื่องจากเป็นกรณีที่กิจการของนายจ้างไม่สามารถดำเนินต่อไปได้นายจ้างจึงจำเป็นต้องเลิกจ้างลูกจ้างในทันที จึงเสนอให้อัตราค่าชดเชยที่นายจ้างดังกล่าวจะต้องจ่ายให้กับลูกจ้างนั้นลดลงครึ่งหนึ่งจากอัตราค่าชดเชยในกรณีทั่วไป เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมกับทั้งฝ่ายนายจ้างและลูกจ้างและเพื่อให้การจ่ายค่าชดเชยนั้นตอบสนองวัตถุประสงค์ของค่าชดเชยมากที่สุด