DOI: 10.14457/tu.the.2015.911
title: แนวโน้มการแข่งขันผลิตเนื้อหาในกิจการโทรทัศน์ภายหลังจากการเปลี่ยนผ่านไปสู่โทรทัศน์ในระบบดิจิตอลของประเทศไทย: ศึกษากรณีการผลิตเนื้อหาในหมวดหมู่ข่าวสารและสาระ

description: การศึกษาแนวโน้มการแข่งขันผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ภายหลังจากการเปลี่ยนผ่านไปสู่โทรทัศน์ในระบบดิจิตอลของประเทศไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของการแข่งขันผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ด้านสัดส่วนเนื้อหารายการของสำนักงานคณะกรรมการกิจกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (สำนักงาน กสทช.)ภายหลังจากการเปลี่ยนผ่านจากโทรทัศน์ในระบบแอนะล็อกไปสู่ในระบบดิจิตอล โดยงานวิจัยฉบับนี้จะศึกษาและวิเคราะห์การแข่งขันผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ของผู้ประกอบการผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ในหมวดหมู่ข่าวสารและสาระสาระ (News) เนื่องจากผู้วิจัยเล็งเห็นว่า เนื้อหาในหมวดหมู่ข่าวสารและสาระจะเป็นกลุ่มเนื้อหาโทรทัศน์ที่มีการลงทุนผลิตมากขึ้นและจะมีการเปลี่ยนแปลงรูปแบบการผลิตเนื้อหาที่เข้มข้นขึ้นภายหลังจากการเปลี่ยนผ่านไปสู่โทรทัศน์ในระบบดิจิตอล ทั้งในแง่ปริมาณที่เพิ่มมากขึ้นและรูปแบบการนำเสนอที่น่าสนใจมากขึ้น นอกจากนี้ ยังจำกัดขอบเขตการศึกษาเฉพาะการแข่งขันผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ในระบบดิจิตอลภาคพื้นดิน ประเภทธุรกิจ 24 ช่อง เนื่องจากเป็นผู้ที่ได้รับใบอนุญาตในการแพร่ภาพโทรทัศน์ในระบบดิจิตอลโดยวิธีการประมูลจากสำนักงาน กสทช.  และอยู่ภายใต้เงื่อนไขหลักเกณฑ์ด้านสัดส่วนเนื้อหารายการข่าวสารและสาระที่สำนักงาน กสทช. กำหนดการวิเคราะห์ผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์ด้านสัดส่วนเนื้อหารายการของ สำนักงาน กสทช. นำมาสู่สมมติฐานซึ่งคาดว่า หลักเกณฑ์ของสำนักงาน กสทช. จะมีส่วนช่วยผลักดันให้เกิดแข่งขันผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ในหมวดหมู่ข่าวสารและสาระเพิ่มมากขึ้น การทดสอบสมมติฐานดังกล่าวจะใช้กรอบการวิเคราะห์แบบ Structure-Conduct-Performance (SCP) Approach โดยรูปแบบการวิจัยจะเป็นแบบการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งอ้างอิงแหล่งข้อมูลทุติยภูมิจากการค้นคว้าทฤษฎีทางเศรษฐศาสตร์ และข้อกฎหมายที่ออกโดยสำนักงาน กสทช. นอกจากนั้น จะนำข้อมูลเชิงลึกที่ได้จากการสัมภาษณ์ผู้ประกอบการช่องรายการและผู้ผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ มาสรุปเป็นข้อมูลปฐมภูมิ เพื่อใช้สนับสนุนการวิเคราะห์ในเชิงทฤษฎีตามกรอบแนวคิด S-C-P ข้างต้น จากการศึกษาข้อมูลทุติยภูมิพบว่า การเปลี่ยนผ่านเข้าสู่โทรทัศน์ในระบบดิจิตอลได้เปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการรายใหม่ๆ เข้ามาลงทุนประกอบกิจการช่องโทรทัศน์ และเพื่อให้ช่องโทรทัศน์ในระบบดิจิตอลของตนได้รับความนิยมจากคนดูและสามารถครอบครองส่วนแบ่งตลาดที่เพิ่มสูงขึ้นได้ ผู้ประกอบการช่องโทรทัศน์ในระบบดิจิตอล ไม่ว่าจะเป็นผู้ประกอบการช่องโทรทัศน์ในระบบแอนะล็อกเดิม ผู้ประกอบการช่องดาวเทียมหรือเคเบิล หรือผู้ประกอบการช่องดิจิตอลรายใหม่ที่ไม่เคยมีประสบการณ์ในการผลิตช่องรายการ ต่างเร่งสร้างความแข็งแกร่งด้านเนื้อหาโทรทัศน์ให้กับช่องรายการของตนเอง การแข่งขันกันผลิตเนื้อหาโทรทัศน์ที่มีคุณภาพจึงมีความเข้มข้นมากขึ้น โดยเฉพาะในช่องหมวดหมู่ข่าวสารและสาระ เนื่องจากเป็นประเภทรายการที่ประชาชนให้ความนิยมมากที่สุดแต่อย่างไรก็ดี จากการศึกษาจากข้อมูลเชิงลึกพบว่า การเปลี่ยนแปลงหลักเกณฑ์การแพร่ภาพเนื้อหาข่าวสารและสาระจากร้อยละ 25 เป็นร้อยละ 50 ของสำนักงาน กสทช. ไม่ได้ส่งผลให้ผู้ประกอบการช่องรายการข่าวตัดสินใจที่จะผลิตเนื้อหาข่าวสารและสาระเพิ่มมากขึ้นแต่อย่างใด เนื่องจากผู้ประกอบการช่องรายการข่าวได้กำหนดสัดส่วนการผลิตเนื้อหาข่าวสารและสาระเป็นจำนวนมากกว่ากึ่งหนึ่งของรายการทั้งหมดที่จะผลิตไว้อยู่ก่อนแล้ว นอกจากนี้ ผู้ประกอบการช่องรายการข่าวและพันธมิตรร่วมผลิตเนื้อหารายการข่าวตัดสินใจที่จะพัฒนารูปแบบและผลิตเนื้อหาของรายการข่าวตามความต้องการของผู้บริโภคเป็นหลัก (Demand Side) กล่าวคือ จะเป็นเนื้อหาข่าวที่สั้น เข้าใจง่าย และไม่เน้นการวิเคราะห์ ในแง่นี้ เนื้อหารายการข่าวส่วนใหญ่ที่ผู้ประกอบการช่องรายการและผู้ผลิตเนื้อหาผลิตจึงไม่มีคุณภาพ และขาดความหลากหลาย ดังนั้น งานวิจัยฉบับนี้จึงเสนอแนะให้หน่วยงานกำกับดูแล หรือ สำนักงาน กสทช. มีการกำกับดูแลและสนับสนุนด้านเนื้อหารายการ (Content Regulation) เช่น การให้เงินสนับสนุน (Subsidy) ด้านการผลิตเนื้อหารายการที่สะท้อนความหลากหลายของท้องถิ่นให้แก่ผู้ประกอบการช่องรายการที่สนใจทั้งนี้ งานวิจัยฉบับนี้ถือได้ว่าเป็นงานวิจัยชิ้นแรกที่ศึกษาผลกระทบที่เกิดขึ้นในอุตสาหกรรมโทรทัศน์ไทยภายหลังจากการเปลี่ยนผ่านโทรทัศน์จากในระบบแอนะล็อกไปสู่ระบบดิจิตอล ซึ่งผู้วิจัยคาดว่า ผลจากการศึกษาในครั้งนี้จะสามารถเป็นข้อมูลที่ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ทั้งผู้ประกอบการภาคเอกชนที่ตัดสินใจลงทุนในอุตสาหกรรมโทรทัศน์ไทย และหน่วยงานกำกับดูแลที่จะสามารถทราบถึงผลกระทบของหลักเกณฑ์ที่ตนได้กำหนดขึ้นว่าเป็นอย่างไรและจะกำหนดแนวทางการพัฒนากิจการโทรทัศน์ของประเทศไทยต่อไปในทิศทางใด