DOI: 10.14457/tu.the.2015.880
title: การควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามาตรการควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ในประเทศไทยที่ใช้อยู่ในปัจจุบันและมาตรการของต่างประเทศ เพื่อวิเคราะห์ความสอดคล้องและความเป็นไปได้ของการพัฒนามาตรการควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ของประเทศไทยให้ได้มาตรฐาน เพื่อประโยชน์ในการคุ้มครองผู้บริโภค การคุ้มครองสวัสดิภาพสัตว์ และเพื่อประโยชน์ทางการค้าการลงทุนของผู้ประกอบกิจการโรงฆ่าสัตว์และจำหน่ายเนื้อสัตว์ในปัจจุบัน มีกฎเกณฑ์หรือมาตรการเกี่ยวกับมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์อยู่ในหลายรูปแบบ ทั้งมาตรการบังคับและมาตรการส่งเสริม ได้แก่ พระราชบัญญัติควบคุมการฆ่าสัตว์และจำหน่ายเนื้อสัตว์ พ.ศ. 2535 พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและการจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 พระราชบัญญัติโรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 กฎกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์วิธีการ และเงื่อนไขในการตั้งโรงฆ่าสัตว์ โรงพักสัตว์ และการฆ่าสัตว์ พ.ศ. 2555 และมาตรฐานสินค้าเกษตรที่ออกโดยกระทรวงเกษตรและสหกรณ์กฎหมายของต่างประเทศที่เกี่ยวกับการกำหนดมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ การฆ่าสัตว์เพื่อการบริโภค และการขนส่งเนื้อสัตว์ที่ยกมาศึกษาในวิทยานิพนธ์เรื่องนี้ ได้แก่ มาตรฐานสากลที่ออกโดยองค์การระหว่างประเทศ กลุ่มสหภาพยุโรป และประเทศสหรัฐอเมริกา ทั้งมาตรการความปลอดภัยของอาหารและสุขอนามัยของผู้บริโภคและการปกป้องสัตว์ที่อยู่ในกระบวนการฆ่าสัตว์เพื่อการบริโภคจากการศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายไทยและกฎหมายต่างประเทศแล้ว ในการควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ การฆ่าสัตว์เพื่อการบริโภค และการขนส่งเนื้อสัตว์นั้น พบว่ายังมีประเด็นปัญหาบางประการ โดยผู้เขียนมีประเด็นหลัก ๆ ในการพิจารณา ดังนี้1. ปัญหาความเหมาะสมของมาตรการและกฎหมายที่ใช้ควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ในปัจจุบันกฎกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง การกำหนดหลักเกณฑ์วิธีการและเงื่อนไขในการตั้งโรงฆ่าสัตว์ โรงพักสัตว์ และการฆ่าสัตว์ พ.ศ. 2555 กำหนดให้ผู้ที่มีความประสงค์จะตั้งโรงฆ่าสัตว์ขอยื่นรับใบอนุญาต ซึ่งต้องมีลักษณะที่ได้มาตรฐานตามที่กำหนด การที่โรงฆ่าสัตว์ที่ไม่มีใบอนุญาตยังสามารถดำเนินการฆ่าสัตว์และนำเนื้อสัตว์ออกจำหน่ายในท้องตลาดได้นั้น ทำให้มีประเด็นศึกษาที่น่าสนใจว่าการกำหนดมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ในปัจจุบันนั้นมีความเหมาะสมต่อสภาพการณ์ในปัจจุบันหรือไม่ จากการศึกษาเปรียบเทียบมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ของต่างประเทศกับมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ของไทยแล้ว ผู้เขียนมีความเห็นว่าควรมีการปรับปรุงแก้ไขมาตรการและกฎหมายว่าด้วยการควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ โดยการแบ่งโรงฆ่าสัตว์ออกเป็น 2 ประเภท คือ โรงฆ่าสัตว์ที่ได้มาตรฐานระดับประเทศ และโรงฆ่าสัตว์ระดับท้องถิ่น ซึ่งมีความแตกต่างกันในด้านมาตรฐานของโรงฆ่าสัตว์ และขอบเขตการจำหน่ายเนื้อสัตว์ โดยโรงฆ่าสัตว์ที่ได้มาตรฐานระดับประเทศ ให้มีมาตรฐานสอดคล้องกับมาตรฐานสากลมากขึ้น มีขอบเขตของการจำหน่ายเนื้อสัตว์ได้ทั่วประเทศและส่งออกต่างประเทศได้ ส่วนโรงฆ่าสัตว์ระดับท้องถิ่น เพื่อไม่ให้ต้นทุนการผลิตสูงเกินไป และไม่ให้ราคาเนื้อสัตว์สูงขึ้นจนกระทบผู้บริโภค ให้ใช้มาตรฐานเดิมที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน และจำกัดขอบเขตในการจำหน่ายไว้เฉพาะในท้องที่ที่โรงฆ่าสัตว์นั้นตั้งอยู่เท่านั้น ในเรื่องของการแบ่งเขตพื้นที่ของโรงฆ่าสัตว์ประเภทนี้ให้ใช้การแบ่งเขตพื้นที่ตามจังหวัด 2. ปัญหาความไม่ชัดเจนของบทบัญญัติของกฎหมายในการป้องกันการทารุณกรรมสัตว์หรือจัดสวัสดิภาพสัตว์ในโรงฆ่าสัตว์ กรณีการฆ่าสัตว์ที่ไม่เป็นไปตามหลักสวัสดิภาพสัตว์เนื่องจากสังคมในปัจจุบันมีมุมมองต่อการปฏิบัติต่อสัตว์ที่เปลี่ยนแปลงไป มีการเรียกร้องให้ต้องมีการปฏิบัติที่ดีต่อสัตว์ซึ่งส่งผลมาถึงกิจการโรงฆ่าสัตว์ด้วย พระราชบัญญัติป้องกันการทารุณกรรมและจัดสวัสดิภาพสัตว์ พ.ศ. 2557 บัญญัติห้ามไม่ให้ผู้ใดกระทำการทารุณกรรมสัตว์โดยไม่มีเหตุอันควร ทั้งนี้ มีข้อยกเว้นให้การฆ่าสัตว์ตามกฎหมายว่าด้วยการควบคุมการฆ่าสัตว์และจำหน่ายเนื้อไม่ถือว่าเป็นการทารุณกรรมสัตว์ตามพระราชบัญญัตินี้ ซึ่งปัจจุบันมีเพียงการกำหนดให้ต้องทำให้สัตว์สลบก่อนทำการฆ่าและเลือกใช้วิธีการฆ่าสัตว์ที่เหมาะสมกับชนิดของสัตว์เท่านั้น ดังนั้น เรื่องการฆ่าสัตว์ในโรงฆ่าสัตว์นั้นยังไม่มีกฎหมายใดที่กำหนดวิธีการฆ่าสัตว์ ผู้เขียนมีความเห็นว่าควรจะมีการกฎเกณฑ์ว่าด้วยการกำหนดหลักการในการฆ่าสัตว์เพื่อการบริโภคในรูปของกฎกระทรวง โดยกำหนดให้การฆ่าสัตว์เพื่อการบริโภคนั้นจะต้องใช้วิธีที่กฎหมายกำหนดไว้เท่านั้น 3. ปัญหาการไม่มีบทบัญญัติควบคุมลักษณะยานพาหนะที่ใช้ในการขนส่งเนื้อสัตว์เพื่อการบริโภคการที่จะสร้างหลักประกันในความปลอดภัยให้กับผู้บริโภคว่าเนื้อสัตว์เหมาะสมต่อการบริโภคนั้น ในทุกขั้นตอนการผลิตเนื้อสัตว์มีความสำคัญ แต่ปัจจุบันยังไม่มีบทบัญญัติเกี่ยวกับการควบคุมลักษณะยานพาหนะที่ใช้ในการขนส่งเนื้อสัตว์ จากปัญหาการขนส่งที่ไม่ได้มาตรฐานที่พบเห็นได้ทั่วไป ผู้เขียนมีความเห็นว่าเรื่องมาตรฐานการขนส่งนี้เป็นเรื่องที่ควรแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายในมิติของสุขอนามัยเนื้อสัตว์ในฐานะที่เป็นอาหารอย่างหนึ่ง โดยแก้ไขปรับปรุงให้เป็นการกำหนดมาตรฐานการขนส่งและลักษณะของยานพาหนะที่ใช้ขนส่งเนื้อสัตว์ในรูปกฎกระทรวง เพื่อประโยชน์ในด้านการคุ้มครองผู้บริโภคให้มีการปฏิบัติที่ถูกสุขอนามัย มาตรการควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์จากอดีตจนถึงปัจจุบันได้มีการพัฒนาสืบเนื่องเรื่อยมา แต่การเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจและสังคมก็เกิดขึ้นอยู่ตลอดเวลาเช่นกัน การแก้ไขปรับปรุงมาตรการทางกฎหมายจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ทำให้กฎหมายนั้นมีความเหมาะสม เป็นปัจจุบันและสามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ ต้องคำนึงถึงสภาพเศรษฐกิจ สังคม และค่านิยมการบริโภคเนื้อสัตว์ในสังคมนั้น อีกทั้งยังต้องอาศัยความเชี่ยวชาญ ความรู้ความเข้าใจเฉพาะด้าน เพื่อจะนำไปสู่แนวทางการควบคุมมาตรฐานโรงฆ่าสัตว์ที่เหมาะสมกับสภาพการณ์ของประเทศไทยเพื่อให้เกิดการพัฒนาที่เหมาะสมและยั่งยืน