DOI: 10.17026/ar/1o7uyb
title: Archeologisch vooronderzoek in plangebied Twiske III aan Noordeinde 59 te Oostzaan, gemeente Oostzaan

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd in het plangebied Twiske III aan het Noordeinde 59 te Oostzaan, gemeente Oostzaan (kaart 1; afbeelding 1). Sturm Zaandam is betrokken bij de herontwikkeling van het plangebied tot een woonwijk met 27 woningen in een Zaanse bouwstijl. 

In het kader van deze ontwikkeling zijn al twee archeologisch bureauonderzoeken met verkennende boringen uitgevoerd in 2015 en 2017 in twee deelgebieden langs het Noordeinde. In het booronderzoek van 2015 in het noorden zijn meerdere ophogingslagen van veen bovenop de top van het natuurlijk veen waargenomen, die mogelijk wijzen op de aanwezigheid van een terplichaam. Daarboven liggen ophogingspakketten van klei die dateren uit de Nieuwe Tijd, wat aansluit op de informatie van een bewoningslint langs het Noordeinde vanaf de 17e eeuw. Het onderzoek in 2017 concludeert dat sprake is van een 0,5 tot 1,2 m dik geroerd pakket uit de 20e eeuw in de bovenzijde van de bodemopbouw, en daaronder bevindt zich een cultuurlaag van 0,75 tot 1,00 m dikte. Dit is een geroerd veenpakket bestaande uit lagen veen en zand. Hiervan wordt eveneens vermoed dat dit een gevolg is van het opwerpen van een terp. Tussen deze beide deelgebieden in het oosten van het plangebied Twiske III langs het Noordeinde, was ter plaatse van het voormalige adres Noordeinde 59 een daartussen gelegen die niet verkend was met boringen om te bepalen dat daar in de ondergrond archeologische resten kunnen zijn gelegen. Het onderhavig verkennend booronderzoek dient om deze leemte te elimineren. 

Voor het verkennend booronderzoek in het deelgebied Noordeinde 59 zijn op voorspreek van het bevoegd gezag 12 boringen gezet. Deze 12 boringen laten zien dat de noordelijke helft van het deelgebied Noordeinde 59 een gedempte sloot beslaat. Deze sloot is gedempt in de 20e eeuw en dal zeker zijn uitgegraven inde Nieuwe Tijd, maar mogelijk maakt deze al deel uit van de laatmiddeleeuwse ontginning en verkaveling. De zuidelijke helft toont aan dat bovenop het natuurlijk veen een laag amorf, veraard veen aanwezig is. Dit pakket kan een veenterplichaam representeren. De top van dit pakket heeft een hoogteligging van -1,50 tot -2,10 m NAP. Hier bovenop ligt een pakket opgebrachte klei uit de 16e eeuw waarop de nieuwtijdse lintbewoning langs het Noordeinde is opgetrokken. De bovenzijde van dit pakket zal verstoord zijn door 20e-eeuwse bewoning en sloop.
Aangezien het huidig maaiveld op -0,90 m NAP zal worden opgehoogd tot -0,30 m NAP en vanwege bodemdaling door zetting het laatmiddeleeuwse archeologische niveau zeker zal dalen tot -1,77 tot -2,37 m NAP en de bouwkuipen voor de woningen zullen worden uitgegraven tot -1,25 m NAP, is het mogelijk dit archeologisch niveau in situ te behouden. Enkele bodemingrepen reiken dieper dan -1,47 m NAP (dat is met inbegrip van een veiligheidsmarge van 30 cm boven het archeologische niveau) en het advies luidt om die bodemingrepen archeologisch te begeleiden. 
Vanwege het behoud in situ dient de dubbelbestemming archeologie voor het plangebied Twiske III te blijven bestaan. 

Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Oostzaan, om, op basis van dit rapport en het daarin geformuleerde advies, een besluit te nemen ten aanzien van het eventueel vervolgonderzoek, dan wel het beëindigen van het onderzoeksproces. Dit besluit kan afwijken van het advies in dit rapport.

Ook nadat het archeologische onderzoeksproces is afgerond, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische toevalsvondst wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Oostzaan, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.