DOI: 10.17026/dans-x2f-uurx
title: Scherenwelle en Zalkerbosch, Plangebied IJsseldelta (gemeente Kampen)
title: Een actualiserend en aanvullend Bureauonderzoek

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in mei 2015 een actualiserend en aanvullend bureauonderzoek uitgevoerd voor de locaties Scherenwelle en Zalkerbosch, respectievelijk nabij de dorpen Wilsum en Zalk (gemeente Kampen). In 2012 is reeds een bureauonderzoek verschenen in het kader van de voorgenomen verlaging (en vergraving) van het zomerbed van de Ijssel ter plaatse van vier deelgebieden, waarvan Scherenwelle en Zalkerbosch er twee zijn. In verband met een wijziging van de inrichtingsplannen en het feit dat het verschenen bureauonderzoek naar de mening van de gemeentelijk archeoloog van Kampen, dhr. A. Jager, op enkele punten aanvulling behoeft, is het voorliggende rapport opgesteld.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het bureauonderzoek en de aanvulling daarop werd het volgende geconcludeerd met betrekking tot de archeologische verwachting: &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Scherenwelle &lt;br&gt;Op basis van een analyse van het beschikbare en geraadpleegde kaartmateriaal wordt geconcludeerd dat de uiterwaard Scherenwelle is ontstaan in het midden van de 17e eeuw door een (plotselinge) verlegging van een meander van de Ijssel. Daarbij zijn oudere afzettingen vermoedelijk door erosie opgeruimd. In het deelgebied is vanaf die periode sprake geweest van riet- en/of hooiland. Door de moerassige condities, de relatief geringe maaiveldhoogte en verwachte regelmatige overstromingen is het deelgebied niet geschikt geweest voor bewoning.&lt;br&gt;Eventuele archeologische resten kunnen bestaan uit resten die zijn te relateren aan agrarische activiteiten (perceleringsgreppels e.d.) en economische activiteiten als griendteelt, visserij en scheepvaart uit perioden vanaf de Nieuwe Tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Zalkerbosch &lt;br&gt;Op basis van een analyse van het beschikbare en geraadpleegde kaartmateriaal wordt geconcludeerd dat de uiterwaard Zalkerbosch is ontstaan vanaf het begin van de 14e eeuw als een zich naar het noordoosten uitbouwende kronkelwaard, tot de stroomgeul van de Ijssel vermoedelijk in het midden van de 17e eeuw ongeveer zijn huidige positie had bereikt. Het maaiveld is relatief hoog, tot ca. 2 m +NAP, wat hoger is dan het gebied achter de dijken. Plaatselijk komen jonge rivierduinen voor op de kronkelwaardafzettingen. Deze dateren uit de periode vanaf de 14e eeuw. In het deelgebied worden op kaarten uit het midden van de 19e eeuw ook enkele boerderijen weergegeven.&lt;br&gt;Eventuele archeologische resten kunnen bestaan uit resten van bewoning, agrarische activiteiten (begrazing) en economische activiteiten als transport (langs het Veerpad) en scheepvaart (nabij het voetveer naar Veecaten). De verwachte resten dateren uit de periode Late Middeleeuwen-Nieuwe Tijd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van deze gespecificeerde verwachting wordt het volgende geadviseerd voor de beide deelgebieden: &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Scherenwelle &lt;br&gt;In het deelgebied Scherenwelle worden voornamelijk maritieme resten (scheepswrakken, scheepsonderdelen en –afval) verwacht. De locatie hiervan is op basis van een booronderzoek niet goed voorspelbaar. Daarom adviseert ADC ArcheoProjecten om in de gebieden waar wordt ontgraven dieper dan 30 cm -mv een passieve archeologische begeleiding conform protocol IVO-P te worden uitgevoerd. Dit houdt in dat gedurende de uitvoering van de werkzaamheden regelmatig contact wordt gehouden met de aan het project verbonden archeoloog. Passieve begeleiding betekent niet dat er continu een archeoloog op het werk staat, maar dat deze in geval van een mogelijke vondst snel oproepbaar is. De exacte invulling van de werkzaamheden dient te worden vastgelegd in een door de bevoegde overheid goed te keuren Programma van Eisen (PvE).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Zalkerbosch &lt;br&gt;In het deelgebied Zalkerbosch wordt tot maximaal 30 cm –mv ontgraven. Aangezien dit niveau zich rond 1 m +NAP bevindt (plaatselijk zelfs hoger), hetgeen beduidend hoger is dan het niveau van het oppervlaktewater van de Ijssel, zullen zich op dit niveau naar verwachting geen scheepswrakken bevinden, maar bestaat hier voornamelijk het risico dat resten van bewoning, agrarische activiteiten (begrazing) en economische activiteiten als transport (langs het Veerpad) worden aangetast. Teneinde de mogelijkheid van een hieraan gerelateerde archeologische vindplaats vast te stellen, wordt geadviseerd in het gebied waar tot 30 cm –mv wordt ontgraven, een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uit te voeren. Het voorgestelde boorplan is weergegeven op afb. 10. De boringen dienen te worden verricht in raaien haaks op de loop van de Ijssel. De afstand tussen de boringen bedraagt 50m; de afstand tussen de raaien 250 m (dit komt neer op ca. 28 boringen). De boringen worden verricht met een Edelmanboor met diameter 7 cm en een guts met diameter 3 cm tot in het beddingzand (naar verwachting gemiddeld ca. 3 m –mv).&lt;br&gt;Omdat de boorraaien haaks op de verwachte geomorfologische elementen worden gezet, is deze methode voor onderzoek langs rivieren relatief efficiënt.&lt;br&gt;Het onderzoek richt zich vooral op eventuele archeologische niveaus onder de recente oeverafzettingen (vegetatiehorizont, gerijpte klei etc.). Daarbij zal één van de boorraaien langs het Veerpad worden gezet om gericht onderzoek te doen naar de intactheid van de bodem en de mogelijkheid op de aanwezigheid van eventuele vindplaatsen die betrekking hebben op transport (de weg naar het veer op Veecaten).&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Een actualiserend en aanvullend Bureauonderzoek&lt;/p&gt;