DOI: 10.17026/dans-26w-b9rf
title: Eindrapportage archeologisch vooronderzoek (2037.002) Patrijslaan 25-27 te Beuningen

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een hoge archeologische verwachting voor de perioden vanaf de Late-Bronstijd. Het plangebied heeft vanaf het (Laat-)Paleolithicum t/m de Midden-Bronstijd (Jagers-Verzamelaars en vroege Landbouwers) een ligging gehad binnen een rivierterrasvlakte (Laagterras) dan wel binnen een sandrvlakte. In beide gevallen was sprake van een vlak landschap zonder markante reliëfverschillen en/of geulinsnijdingen, waardoor deze gronden weinig aantrekkelijk waren voor Jagers-Verzamelaars (Steentijd). De lage bodemvruchtbaarheid, relatief moeilijke bewerkbaarheid (grind/afdekking door klei) en droogtegevoeligheid maakte deze gronden voor Landbouwers bovendien weinig aantrekkelijk voor akkerbouw. Met het ontstaan van de jongste fase van de Ressense stroomgordel, vanaf circa 1000 voor Chr., kreeg het plangebied een landschappelijke ligging op de zuidelijke flank van een oeverwal. Het plangebied behield deze landschappelijke situatie ook tijdens het ontstaan van de stroomgordel van de Waal die vanaf circa 210 voor Chr. (Late-IJzertijd) tot heden actief is. In het plangebied werd een pakket oeverwalafzettingen gesedimenteerd. Hoewel de hogere delen van de oeverwal ten noorden de meest gunstige condities hadden, werden de flanken waarschijnlijk ook voldoende geschikt bevonden als bewoningslocatie. De ten zuiden gelegen komgebieden vormden natuurlijke graasgronden voor vee tijdens zomerperioden, wanneer het komgebied niet onder water stond. De hogere delen van de oeverwal vormen geschikte akkergronden. In de omgeving van het plangebied zijn al diverse waarnemingen gedaan die duiden op de aanwezig van archeologische vindplaatsen. Het zuidwestelijke deel van het plangebied heeft een hoge archeologische verwachting voor de periode Nieuwe tijd, omdat dit de locatie betreft van een historische huislocatie (boerenerf), zoals die zichtbaar zijn op het geraadpleegde historisch kaartmateriaal uit het begin van de 19e eeuw. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase direct gecombineerd met de karterende fase) blijkt dat de aangetroffen bodemopbouw tot een diepte van gemiddeld 140 cm -mv bestaat uit oeverwalafzettingen. Het zijn afzettingen die zullen zijn gesedimenteerd tijdens de jongste fase van de Ressense stroomgordel en de oudste fase van de stroomgordel van de Waal. Vanaf gemiddeld 140 cm -mv komen waarschijnlijk sandrafzettingen (ijssmeltwaterafzettingen) voor. Binnen het gehele plangebied hebben reeds vrij diepe recente bodemverstorende ingrepen plaatsgevonden die reiken tot een diepte van minimaal 45 en maximaal tot 120 cm -mv, gemiddeld tot 80 cm -mv.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Alleen in de geroerde/verstoorde bovengrond zijn puinresten aangetroffen van (sub)recente ouderdom (19e/20e eeuw). Het kunnen sloopresten betreffen van de historische huislocaties die in het zuidwestelijke deel en verder direct rondom het plangebied hebben gelegen (zoals die bekend waren in 1832 (kadastrale opname)) als van de peuterspeelzaal die in de zuidoostelijke helft van het plangebied heeft gestaan. In de onverstoorde bodem zijn in géén van de boringen archeologische resten aangetroffen. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;De gespecificeerde archeologische verwachting, zoals die is weergegeven tijdens het bureauonderzoek, wordt door het booronderzoek redelijk bevestigd voor wat betreft de landschappelijke lig-ging/paleogeografische ontwikkeling van het plangebied, echter niet voor wat betreft de hoge ver-wachting op het aantreffen van archeologische indicatoren daterend vanaf de Late-Bronstijd. Deze verwachting voor archeologische indicatoren vanaf de Late-Bronstijd kan dan ook worden bijgesteld naar geen verwachting.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Alleen voor het zuidwestelijke deel van het plangebied blijft de hoge archeologische verwachting wel behouden voor de aanwezigheid van ondergrondse restanten van historische bebouwing (een historische woonboerderij met bijbehorende schuur, zie de kadastrale kaart van 1820, figuur 5). Door het bevoegd gezag dient beoordeeld te worden of eventueel aanwezige dergelijke type restanten als archeologisch waardevol worden beschouwd en daarmee een archeologisch vervolgonderzoek (gravend onderzoek) rechtvaardigt. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het archeologisch vooronderzoek adviseert Econsultancy om binnen het plangebied geen vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Er zijn diepe bodemverstoringen waargenomen en tevens zijn er geen archeologische indicatoren aangetroffen. Wel kunnen er in het zuidwestelijke deel van het plangebied nog ondergrondse structuren aanwezig zijn van voormalige historische bebouwing (een historische woonboerderij met bijbehorende schuur uit de Nieuwe tijd, ver-moed wordt 18e- of begin 19e-eeuwse boerderij). Deze zijn in het verleden niet aangewezen als (bouwkundig) monument (gemeentelijk of Rijksmonument). Door het bevoegd gezag dient te worden aangegeven of dit soort relatief recente resten wel of geen speerpunt vormen in het erfgoedbeleid van de gemeente Beuningen, waardoor het wel of niet laten uitvoeren van archeologisch vervolgonderzoek wordt gerechtvaardigd. Daarbij zal in het zuidwestelijke deel van het plangebied alleen het parkeerterrein worden vernieuwd, waardoor de verwachting is dat ter plaatse geen diepe bodemverstorende ingrepen gepland zijn (waarschijnlijk alleen vervanging van de aanwezige klinkerverharding en onderliggende cunet-/stabilisatiezand met halfverhardingslaag). Hierdoor zal er geen verstoring optreden van eventueel nog aanwezige restanten muurwerk/funderingsresten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Indien het bevoegd gezag bepaald dat een vervolgonderzoek toch dient te worden uitgevoerd, dan wordt geadviseerd dit te laten uitvoeren door middel van een proefsleuvenonderzoek (IVO-P). Voor dit onderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld, waarin beschreven staat op welke wijze het onderzoek uitgevoerd dient te worden. Dit PvE dient te worden beoordeeld door het bevoegd gezag (gemeente Beuningen).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Ten aanzien van het verder vrij te geven merendeel van het plangebied dient wel te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (artikel 5.10 Erfgoedwet juli 2016) kenbaar te worden gemaakt om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen: Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij Onze minister. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort. Het verdient aanbeveling ook de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Beuningen en diens adviseur (mevrouw S. van Roode, regioarcheoloog Nijmegen e.o.) hiervan per direct in kennis te stellen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-08-13