DOI: 10.17026/ar/mo9tyd
title: Waarderend onderzoek AMK-terrein 12.424, vindplaats “Moeraseik”, gemeente Almere
title: archeologisch vooronderzoek: een inventariserend veldonderzoek (karterend booronderzoek)
title: RAAP Rapport 5444

description: Eind jaren ’90 is aan enkele kavels in de gemeente Almere een AMK-status toegekend. Aanleiding was een door de voormalige ROB uitgevoerd booronderzoek waarbij verbrand bot, een fragment aardewerk, en verbrand en onverbrand vuursteen is gevonden. Het gehele AMK-terrein beslaat een groot gebied van ca. 94 hectare. Het betreffende kavel maakt inmiddels deel uit van het in ontwikkeling zijnde stadsdeel Almere Oosterwold, waar de komende jaren zo’n 15.000 woningen zullen worden gebouwd. Er zullen echter ook grote delen van het gebied onbebouwd blijven, om te garanderen dat het nieuwe stadsdeel een landelijk en natuurlijk karakter behoudt.

Onlangs is voor het gehele plangebied Oosterwold een grootschalig booronderzoek uitgevoerd (verkennend, karterend en waarderend inclusief geo-archeologisch assessment). In de zones ten zuidoosten van de Eemgeul waren op meerdere plaatsen indicatoren in de boringen aanwezig, zoals fragmenten bewerkt vuursteen, verkoolde hazelnootdoppen en brokjes natuursteen. Twee boringen leverden bovendien elk één fragment aardewerk op. In de vindplaatsencatalogus van het rapport van het vooronderzoek staan de zones rond deze twee boringen respectievelijk gedocumenteerd als vindplaats SH_113 en vindplaats SH_123 (De Moor et al. 2019, bijlage 4 en 6).

Hoewel uit de verschillende onderzoeken tot nu toe blijkt dat binnen het AMK-terrein veel resten uit de steentijd voorkomen, is er inhoudelijk nog niet genoeg bekend over deze vindplaats(en) om de zone waarin ze liggen volledig te kunnen waarderen volgens de criteria van de KNA. De gemeente Almere wil daarom door middel van een kleinschalig gravend onderzoek ter plaatse van SH_123 een eerste stap zetten richting een afgeronde KNA-conforme waardestelling. Aangezien de meeste materiaalcategorieën (zoals vuursteen en houtskool) op vindplaatsen uit de gehele steentijd voorkomen, en het bij een kleinschalig onderzoek (zowel qua oppervlakte als qua hoeveelheid materiaal) lastig is om vast te stellen uit welke periode het aangetroffen materiaal in dat geval dateert, is ervoor gekozen om bij dit waardestellend onderzoek de focus te leggen op het voorkomen van aardewerk, aangezien dit specifiek aan het Neolithicum kan worden toegeschreven.

Binnen vindplaats SH_123 is daarom gekozen voor het gebied rond boring 6145 als locatie voor het gravend onderzoek. Om de meest geschikte locatie voor de werkput te bepalen, is in januari 2020 een intensief mechanisch booronderzoek uitgevoerd rond boring 6145. De aardewerkscherf in deze boring geeft namelijk alleen aan dat hier aardewerk voorkomt, maar niet wat de verspreiding daarvan is: of -en zo ja waar- aardewerkconcentraties liggen.

Op 17 januari 2020 zijn in totaal 51 boringen gezet in een gelijkzijdig driehoeksgrid van 2,5 x 2,2 meter. De boringen zijn gezet met een mechanische Avegaarboor met een diameter van 25 centimeter. Uit de boorkern is steeds de bovenste 30-40 cm van het zandoppervlak bemonsterd als één geheel. De boormonsters zijn met schoon kraanwater gezeefd over een maaswijdte van 3 mm. 

Boring 3 is gezet ter hoogte van de boring uit het vooronderzoek waarin aardewerk aanwezig was (boring 6145), maar boring 3 heeft geen aardewerk opgeleverd. Wel bleken in boring 23 twaalf stuks aardewerk aanwezig, en nog eens drie fragmenten in boring 17. In boring 11 was een fragmentje verbrande klei aanwezig; dit zou een (verweerd) stukje aardewerk kunnen zijn, maar was te klein om dit te kunnen vaststellen (enkele mm). Op basis van deze resultaten lijkt de meest geschikte locatie voor het aanleggen van de werkput het gebied rond boring 23. Voorgesteld wordt om hier een werkput aan te leggen van 7 bij 4 meter op het opgravingsniveau.