DOI: 10.17026/dans-zst-4hu2
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de voorgenomen herontwikkeling van het JAL-terrein aan de St. Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen

description: &lt;p&gt;In opdracht van Hazenberg Bouw BV heeft Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) uitgevoerd voor een plangebied aan de Sint Josephstraat 39 te Dongen, gemeente Dongen. Voor het hele plangebied is in het verleden een bureauonderzoek uitgevoerd. Een deel van het plangebied is ook reeds onderzocht door middel van verkennende boringen. Binnen het plangebied zijn bedrijfsgebouwen (gebouwd tussen 1920 en 1986) van de voormalige JAL fabriek (schoenenfabriek J.A. Lichtenberg) en verharding aanwezig. In het zuidelijke en het westelijk deel van het plangebied zijn bomen en stuifduinen aanwezig van recreatieterrein De Bergen. Het plangebied heeft een oppervlakte van 18.420 m2. Daarvan was ca. 1 hectare reeds onderzocht door middel van verkennende boringen. Voorafgaande aan de herontwikkeling zal een deel van de bestaande bedrijfsgebouwen worden gesloopt. Voor de inrichting van het plangebied bestaan twee scenario’s. In het eerste scenario wordt de organische parkstructuur van het recreatieterrein De Bergen doorgezet naar de Sint Josephstraat. Het plan voorziet in de nieuwbouw van 20 woningen. In het tweede scenario heeft de nieuwbouw een regelmatiger karakter en blijft de bebouwing binnen het gebied met de enkelbestemming ‘Bedrijf’ in het bestemmingsplan Zuid en West Dongen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied ligt in archeolandschap ‘Kempisch zandgebied’. De ondergrond bestaat uit dekzand dat vanaf de IJzertijd met veen is bedekt. In de Late Middeleeuwen is het gebied vanaf de Sint Josephstraat ontgonnen en verveend. Door het afplaggen en overbegrazing is een stuifzandgebied ontstaan. Aan het einde van de 19e eeuw wordt in het noordelijk deel van het plangebied een schoenfabriek gevestigd. De schoenfabriek bestaat uit diverse panden die in de loop van de 20e eeuw zijn gerealiseerd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het in 2017 uitgevoerde bureauonderzoek, kunnen binnen het plangebied sporen van nederzettingen uit de periode Laat Paleolithicum – Bronstijd worden verwacht. Deze sporen bevinden zich in de top van de dekzandafzettingen, mogelijk bedekt door het stuifzand. De top van de dekzandafzettingen in het noordelijk deel van het plangebied kan zijn verstoord als gevolg van zandverstuivingen, egalisatie-, bouw- en sloopwerkzaamheden. Ook in zuidelijke deel van het plangebied kan de top van de dekzandafzettingen verstoord zijn door uitstuiving, maar sporen uit deze periode kunnen ook juist goed geconserveerd onder het stuifzand.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Binnen het plangebied kunnen ook sporen van erven en huisplaatsen uit de periode Late Middeleeuwen – Nieuwe tijd worden verwacht. Deze sporen kunnen direct vanaf het maaiveld worden verwacht en worden met name in het noordelijk deel van het plangebied verwacht, langs de St. Josephstraat. Eventuele sporen uit deze periode zijn mogelijk verstoord als gevolg van de huidige inrichting van het plangebied. Resten kunnen bestaan uit funderingen van hout- en steenbouw en een spreiding van aardewerkfragmenten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bij het inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen is een dunne bouwvoor aangetroffen met een scherpe overgang naar het onderliggende ongestoorde dekzand. In het dekzand zijn geen sporen van bodemvorming en geen roest aangetroffen. Op basis daarvan is geconcludeerd dat de oorspronkelijke bodem in het (sub)recente verleden tot ten minste 50 centimeter beneden het oorspronkelijke maaiveld moet zijn vergraven. Eventuele archeologische waarden zullen hierbij verloren zijn gegaan. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (verkennende fase), kan gezien de aangetroffen bodemopbouw, een dunne bouwvoor met een scherpe overgang naar het ongeroerde dekzand, worden gesteld dat de kans op het aantreffen van een (intacte) archeologische vindplaats verwaarloosbaar is. Op basis van de resultaten van onderhavig onderzoek kan de archeologische verwachting voor het onderzochte gebied worden bijgesteld naar ‘laag’ voor alle archeologische periodes. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert dan ook geen vervolgstappen in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen van het onderzoeksproces. Ook wanneer het bevoegd gezag hiertoe besluit en het plangebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Dongen, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.&lt;/p&gt;