DOI: 10.17026/ar/zycn3h
title: Berging Avro Lancaster in het Van Veldhuizenbos te Dronten
title: gemeente Dronten. Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek
title: RAAP-rapport 7934

description: &lt;p&gt;
De oorsprong van het plangebied gaat terug van een kaal en droog dekzandlandschap ten tijde van de laatste ijstijd naar een hoogveengebied in het Holoceen dat door klimaatverbetering en vernatting overging in een laagveenlandschap. In het veen ontstonden in de loop der tijd zoetwatermeren die op den duur aan elkaar groeiden en in verbinding kwamen te staan met de Noordzee. Uiteindelijk ontstond op die manier de Zuiderzee waarbinnen het plangebied eeuwenlang heeft gelegen. Met de aanleg van de Afsluitdijk transformeerde de Zuiderzee allereerst in IJsselmeer waarna in 1959 de polder Oostelijk Flevoland werd aangelegd en het plangebied weer een landbodem werd.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Op zowel de gemeentelijke beleidsadvieskaart, het huidige bestemmingsplan als Archis3 staat geen vermelding van een archeologische vindplaats of daaraan verwante archeologische waarden binnen het plangebied. Toch staat het onomstotelijk vast dat binnen het plangebied resten van een vliegtuig uit de Tweede Wereldoorlog aanwezig zijn. Naar alle waarschijnlijkheid gaat het om de resten van een Avro Lancaster (mogelijk variant Mk X) die ten tijde van de Tweede Wereldoorlog (vermoedelijk in 1944 of 1945) is neergestort in het IJsselmeer. Delen van het wrak zijn in 1959 kort na de ontdekking ervan geborgen, maar uit onderzoek en bodemvondsten is gebleken dat ook vandaag de dag nog altijd resten van het toestel in de ondergrond aanwezig zijn. Met geofysisch onderzoek is aangetoond dat een deel van deze resten op een diepte van 2 m -mv (of dieper) ligt. De conserveringsomstandigheden zijn op die diepte door afdekkend sediment en de ligging onder grondwaterniveau naar alle waarschijnlijkheid gunstig voor de meeste organische en anorganische materialen. Echter, daar waar wrakdelen relatief dicht onder het maaiveld liggen, kan een te lage grondwaterstand in combinatie met droogte en te veel zuurstof in de bodem voor degradatie van zowel organische als anorganische (metaal, rubber e.d.) leiden.
&lt;p&gt;&lt;p&gt;
Het voornemen is om de nog aanwezige resten van het vliegtuig (voor zover mogelijk) te bergen, om onder meer de identiteit van de bemanningsleden en het toestel te achterhalen. RAAP adviseert om deze berging (die in beginsel civieltechnisch van aard is) te combineren met archeologisch onderzoek. Dat onderzoek richt zich in hoofdzaak op het vliegtuigwrak als archeologische context, maar tijdens het onderzoek moet ook rekening worden gehouden met andere vindplaatsen en losse vondsten, waaronder prehistorische kampementen in de top van het dekzand. Deze kans op andere vindplaatsen wordt echter niet heel hoog ingeschat, en de kans bestaat bij een ander type vindplaats dat deze door de vliegtuigcrash juist volledig is verstoord. Conform de ‘Circulaire vliegtuigberging’ is het bergen van vliegtuigwrakken voorbehouden aan de Bergingsdienst van de Koninklijke Luchtmacht, onder verantwoordelijkheid van de Stafofficier Vliegtuigberging (SOVB) van het Logistiek Centrum Woensdrecht (LCW) van het Commando Lucht- en Ruimtestrijdkrachten (CLRS). Om de wrakcontext op basis van de argumenten uit de vorige alinea toch naar behoren vanuit archeologisch perspectief te kunnen documenteren en analyseren, wordt aanbevolen om de archeologische werkzaamheden te combineren met het bergingswerk, als een opgraving – variant archeologische begeleiding.
&lt;p&gt;