DOI: 10.14457/tu.the.2016.1445
title: การกำหนดหลักเกณฑ์ค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร

description: การศึกษาเรื่อง การกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาหลักเกณฑ์และวิธีการในการกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และพัฒนาหลักเกณฑ์และวิธีการในการในการกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรให้มีความเป็นธรรมและสอดคล้องสภาพสังคม เศรษฐกิจ และจำนวนประชากรในพื้นที่ และเพื่อนำเสนอจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่มีความเหมาะสมและสอดคล้องกับจำนวนประชากรในเขตเลือกตั้งจากศึกษาพบว่า หลักเกณฑ์และวิธีการในการกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรที่คณะกรรมการการเลือกตั้งกำหนดและนำมาใช้ในปัจจุบันนั้น ยังไม่สะท้อนภาพความเป็นจริงของการใช้จ่ายเงินของผู้สมัครรับเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ซึ่งในการกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรด้วยวิธีการนี้จะส่งผลให้ผู้สมัครรับเลือกตั้งที่มีเงินทุนจำนวนน้อยไม่สามารถแข่งขันกับผู้สมัครรับเลือกตั้งที่มีเงินทุนจำนวนมากได้ ก่อให้เกิดความไม่เป็นธรรม อีกทั้งไม่เหมาะสมและสอดคล้องกับยุคสมัยที่เปลี่ยนแปลงไป ดังนั้น คณะกรรมการการเลือกตั้งจึงควรกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรโดยคำนึงถึงสภาพสังคมและเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไป ขนาดของเขตพื้นที่ และเกณฑ์จำนวนประชากรในพื้นที่มาใช้เป็นหลักเกณฑ์การคำนวณจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งจึงเห็นควรใช้ข้อเสนอทางเลือกที่ 2 กำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบแบ่งกลุ่มจังหวัด เพื่อให้เป็นไปตามแนวคิดหลักความยุติธรรม (Fair) กล่าวคือ มีลักษณะของความเสมอภาค (Equality) ยุติธรรม (Fair) ความเป็นกลางปราศจากอคติ (impartiality) และไม่เอนเอียงเข้าข้างฝ่ายใดฝ่ายหนึ่ง (even-handed) โดยนำแนวคิดการบริหารจัดการในการพัฒนาประเทศในลักษณะของภูมิภาคหรือกลุ่มพื้นที่ของกระทรวงมหาดไทยและสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการที่ใช้เป็นเกณฑ์ในการจัดสรรงบประมาณการบริหารจัดการของจังหวัดมาใช้เป็นเกณฑ์ในการแบ่งกลุ่มจังหวัด ประกอบด้วย กลุ่มจังหวัดขนาดใหญ่ ขนาดกลาง และขนาดเล็ก โดยให้ความสำคัญในด้านสังคมเศรษฐกิจ ขนาดของพื้นที่ และเกณฑ์จำนวนประชากร นอกจากนี้ให้นำปัจจัยพื้นฐานต่าง ๆ มาใช้เป็นเกณฑ์ในการพิจารณากำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแต่ละครั้ง ประกอบด้วยดัชนีราคาผู้บริโภคตามประกาศของกระทรวงพาณิชย์ อัตราค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำตามประกาศของกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม ราคาวัสดุอุปกรณ์ ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง และปัจจัยอื่น ๆ ตามที่คณะกรรมการการเลือกตั้งเห็นสมควรโดยมีแนวทางในการดำเนินการดังนี้(1) แต่งตั้งคณะกรรมการเพื่อปรับปรุงแก้ไขกฎหมาย ระเบียบ เกี่ยวกับกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้ง ข้อห้าม ข้อปฏิบัติ ให้ครอบคลุมในพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรและการได้มาซึ่งสมาชิกวุฒิสภา และระเบียบคณะกรรมการการเลือกตั้งว่าด้วยการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร นอกจากนี้ควรกำหนดให้พรรคการเมืองมีหน้าที่ป้องกันการทุจริตการเลือกตั้งภายในพรรคการเมืองด้วย ให้คณะกรรมการการเลือกตั้งประกาศกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งของผู้สมัครและพรรคการเมืองที่จะใช้จ่ายในการเลือกตั้งแบบแบ่งเขตเลือกตั้งและแบบบัญชีรายชื่อ และในกรณีที่ผู้สมัครในบัญชีรายชื่อของพรรคการเมืองใดได้ใช้จ่ายไปเพื่อการเลือกตั้งเป็นจำนวนเท่าใดให้นับรวมเป็นค่าใช้จ่ายของพรรคการเมืองด้วย(2) ออกประกาศหลักเกณฑ์และวิธีการกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร ออกประกาศหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายของสมุห์บัญชีเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และออกประกาศกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการตรวจสอบรายการค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งของผู้สมัครหรือพรรคการเมือง ซึ่งต้องกำหนดขั้นตอน กระบวนการดำเนินการ และระยะเวลาให้ชัดเจน โดยมีแนวทางดำเนินการดังนี้(2.1) แต่งตั้งคณะกรรมการในการกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการในการกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรเพื่อแบ่งกลุ่มจังหวัด โดยให้ความสำคัญในด้านสังคม เศรษฐกิจ ขนาดของพื้นที่ และเกณฑ์จำนวนประชากร และให้หารือร่วมกันระหว่างสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งและหัวหน้าพรรคการเมือง เพื่อกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรตามกลุ่มจังหวัดที่กำหนด(2.2) ให้นำปัจจัยพื้นฐานต่าง ๆ ประกอบด้วย ดัชนีราคาผู้บริโภคตามประกาศของกระทรวงพาณิชย์ อัตราค่าจ้างแรงงานขั้นต่ำตามประกาศของกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคมราคาวัสดุอุปกรณ์ที่จำเป็นต่อการใช้ในการหาเสียง ค่าน้ำมันเชื้อเพลิง และปัจจัยอื่น ๆ ตามที่คณะกรรมการการเลือกตั้งเห็นสมควร มาเป็นหลักเกณฑ์ในการพิจารณากำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรด้วย(2.3) เห็นควรกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งแบบกลุ่มจังหวัด ดังนี้(2.3.1) กลุ่มจังหวัดขนาดใหญ่ จำนวน 23 จังหวัด และกรุงเทพมหานครกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ไม่เกิน 2,000,000 บาท(2.3.2) กลุ่มจังหวัดขนาดกลาง จำนวน 41 จังหวัด กำหนดจำนวนเงินใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ไม่เกิน 1,500,000 บาท(2.3.3) กลุ่มจังหวัดขนาดเล็ก จำนวน 12 จังหวัด กำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้ไม่เกิน 1,000,000 บาท(2.4) จัดทำสื่อรณรงค์ เผยแพร่ ประชาสัมพันธ์ สร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการกำหนดจำนวนเงินค่าใช้จ่ายให้ผู้สมัครและพรรคการเมืองทราบ(2.5) ออกมาตรการควบคุมตรวจสอบการใช้จ่ายเงินในการรณรงค์หาเสียงเลือกตั้งของผู้สมัครหรือพรรคการเมืองให้เป็นไปในแนวทางเดียวกัน โดยกำหนดให้ผู้สมัครและพรรคการเมืองจะต้องแต่งตั้งบุคคลที่มีความรู้ทางบัญชีเพื่อเป็นสมุห์บัญชีเลือกตั้งในการเลือกตั้ง(2.6) จัดทำคู่มือพร้อมแผ่นซีดีโปรแกรมการจัดทำบัญชีรายรับและรายจ่ายของสมุห์บัญชีเลือกตั้ง เพื่อแจกจ่ายให้ผู้สมัครและพรรคการเมือง(2.7) สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งต้องจัดอบรมให้ความรู้กับผู้ที่จะทำหน้าที่เป็นสมุห์บัญชีเลือกตั้งของผู้สมัครหรือพรรคการเมือง โดยสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งควรมีการเตรียมการไว้ล่วงหน้าโดยการขึ้นทะเบียนผู้ผ่านการอบรมสมุห์บัญชีเลือกตั้งไว้เพื่อให้ผู้สมัครหรือพรรคการเมืองแต่งตั้งจากบุคคลที่ผ่านการอบรมจากสำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งเท่านั้น(2.8) ภายหลังการเลือกตั้งให้แต่งตั้งหัวหน้าส่วนราชการหรือผู้แทนที่มีความรู้ความชำนาญทางการเงินและบัญชีเพื่อทำหน้าที่ประจำศูนย์ประสานงานการตรวจสอบค่าใช้จ่ายในการเลือกตั้ง ประกอบด้วย ผู้ว่าการตรวจเงินแผ่นดิน ปลัดกระทรวงมหาดไทย ปลัดกระทรวงพาณิชย์ ผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ อธิบดีกรมบัญชีกลาง อธิบดีกรมสรรพากรอธิบดีกรมตรวจบัญชีสหกรณ์ เลขาธิการคณะกรรมการป้องกันและปราบปราบการฟอกเงิน ผู้ว่าการธนาคารแห่งประเทศไทยและทรงคุณวุฒิหรือผู้ที่มีความรู้ทางด้านการเงินและบัญชี ไม่เกิน 5 คน โดยในการแต่งตั้งให้เป็นไปตามหลักเกณฑ์และวิธีการที่คณะกรรมการการเลือกตั้งกำหนด(2.9) นอกจากนี้รัฐควรให้การสนับสนุนในการณรงค์หาเสียงเลือกตั้ง เช่น จัดเวทีกลางในการปราศรัยหาเสียงเลือกตั้งให้แก่ผู้สมัคร จัดสรรเวลาออกอากาศเพื่อให้พรรคการเมืองแถลงนโยบายในการหาเสียง จัดสถานที่ติดประกาศโฆษณาหาเสียง