DOI: 10.17903/fk2/iiujyk
title: Η μεταλλαγή μιας πόλης: Διαδικασίες, μηχανισμοί και εκφάνσεις αλλαγής της ταυτότητας του Βόλου τη δεκαετία του ΄50

description: Η παρούσα έρευνα αφορά την καταγραφή–συγκρότηση της κοινωνικής ιστορίας της πόλης του Βόλου αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά τα μετεμφυλιακά χρόνια και εν γένει τη δεκαετία του 1950 στην κατεύθυνση της διερεύνησης και καταγραφής της αλλαγής της ταυτότητάς της, βασισμένης σε ιστορικές πηγές, τον τύπο και στις μαρτυρίες των ατόμων-υποκειμένων. Αφορά ουσιαστικά την περιγραφή της διαδικασίας ανα-συγκρότησης της νέας εικόνας της πόλης, την περιγραφή της διαδικασίας και του βαθμού αλλαγής των ατόμων-υποκειμένων. Πιο συγκεκριμένα αποσκοπεί: α. να διερευνήσει τις διαδικασίες και τους μηχανισμούς που περιγράφουν την όποια αλλαγή και τις εκφάνσεις των αλλαγών στο επίπεδο των ταυτοτήτων – οι ταυτότητες τόσο των προσώπων όσο και της πόλης- σε σχέση με εκείνες την αμέσως προηγούμενη περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου, αλλά και γενικότερα το παρελθόν της πόλης. β. να διερευνήσει και να περιγράψει τη λογική με την οποία συγκροτούνταν και διαμεσολαβούνταν οι κοινωνικές σχέσεις στα διάφορα επίπεδα της κοινωνικής ζωής γ. να εμβαθύνει πέρα από τις αρχειακές πηγές σε νέες παραμέτρους–συλλογιστικές με τη βοήθεια των προφορικών μαρτυριών, επιχειρώντας να ανασυγκροτήσει το χώρο και το χρόνοτων βιωμάτων/γεγονότων δ. την «επιστροφή» των αποτελεσμάτων στην κοινότητα, μέσω της παραγωγής υλικού, της παρουσίασης στοιχείων της έρευνας καθώς και της δημιουργίας και εφαρμογής εκπαιδευτικού υλικού σχετικού με την κοινωνική ιστορία της πόλης σε σχολικές τάξεις Καθώς η έρευνα είναι σε εξέλιξη ο «διάλογος» με τις αρχειακές πηγές, τα τεκμήρια και τους πληροφορητές είναι διαρκής και ανοικτός και οι θεματικές συνεχώς εμπλουτίζονται και συγκεκριμενοποιούνται ταυτόχρονα. Σε αυτό το πλαίσιο που περιγράφηκε νωρίτερα θεμελιώνονται και αρθρώνονται οι βασικοί ερευνητικοί άξονες που θέτει η έρευνα, ενταγμένοι στη συζήτηση των ιστορικών και κοινωνικών επιστήμων σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο συγκροτείται το κοινωνικό. Οι βασικοί ερευνητικοί άξονες αφορούν: • Τη διερεύνηση της κατάστασης στην οποία βρισκόταν η πόλη – και η ευρύτερη περιοχή της Μαγνησίας – αμέσως μετά τον Εμφύλιο,περίοδος ρευστή και ιδιάζουσα σε ολόκληρη την Ευρώπη, όπως αυτή έχει καταγραφεί σε ιστορικά τεκμήρια, στη συλλογική μνήμη, αλλά και στη μνήμη των υποκειμένων. • Το περιεχόμενο που έδιναν τα άτομα στην ταυτότητά τους στο συγκεκριμένο κοινωνικό-πολιτικό περιβάλλον και του τρόπου με τον οποίο η ταυτότητα αυτή σχετιζόταν ή διαφοροποιούνταν από εκείνη που είχαν την αμέσως προηγούμενη περίοδο της Κατοχής και τουΕμφυλίου. • Την περιγραφή της λογικής με την οποία συγκροτούνταν και διαμεσολαβούνταν οι κοινωνικές σχέσεις, τη μορφή-δομή και το περιεχόμενο τους, με βάση το γεγονός ότι την προηγούμενη περίοδο είχαν συμβεί σημαντικές κοινωνικές ανακατατάξεις και άτομα ή ομάδες υποχωρούσαν ή διεκδικούσαν χώρο στη δημόσια σφαίρα. • Την ανίχνευση του χαρακτήρα, του είδους και της στόχευσης των κοινωνικών ομάδων (πολιτικοί ή κομματικοί σχηματισμοί, εκλογικοί συνδυασμοί, σύλλογοι, σωματεία, ενώσεις, μικρές ομάδες στις γειτονιές ή στις συνοικίες, τοπικές ομάδες κάποιων πανελλαδικών ή παγκόσμιων οργανώσεων) που συγκρότησαν τα άτομα τη συγκεκριμένη περίοδο και τον τρόπο με τον οποίο εκφράστηκε μέσα από αυτές η έννοια του κοινωνικού. • Την εξέταση του τρόπου με τον οποίο ασκούνταν η κρατική εξουσία. Ποιες ήταν οι εκφάνσεις της και ποιες δημόσιες επιτελέσεις συνιστούσαν το επίσημο κοινωνικό της «πρόσωπο», καθώς και τα αποτελέσματά της άσκησης ή επιβολής, τα προφανή αλλά και τα λιγότερο φανερά. • Το ποια ήταν εντέλει τα γεγονότα εκείνα που προσδιόρισαν την αλλαγή το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα στην υπό μελέτη περιοχή. Πώς θα οριστεί η έννοια «γεγονός» μέσα από την συνθεώρησή της με την έννοια «καταστροφή» – του φυσικού καταστροφικού γεγονότος που πλήττει έναν πληθυσμό σε κατάσταση ευπάθειας – για όλα τα οικονομικά, κοινωνικά, συλλογικά, προσωπικά συμβάντα την περίοδο μετά τον εμφύλιο κι ως τα τέλη της δεκαετίας του ’50. • Πώς περιγράφεται η ταυτότητα της πόλης την περίοδο εκείνη, σε σχέση με το ευρύτερο πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο, αλλά και μεταγενέστερα και πώς περιγράφεται σήμερα, μέσα από τις διαδοχικές και διαφορετικές, ενδεχομένως, θεωρήσεις εαυτού των ιστορικών υποκειμένων, σε μια προσπάθεια να απαντηθεί το ερώτημα, αν υπήρξε αλλαγή για την πόλη, καθώς και το είδος της και ο βαθμός της.