DOI: 10.17026/dans-xy5-5xr2
title: Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Waalseweg 80 te Tull en ’t Waal, gemeente Houten

description: &lt;p&gt;Bureauonderzoek&lt;br&gt;Het plangebied ligt in het Nederlands rivierengebied. Archeologische vindplaatsen in deze regio hangen sterk samen met de fysisch geografische kenmerken van het gebied. De fysisch geografie in het plangebied is beïnvloed door de ligging op de stroomgordel van Vuylkop in het zuidelijk deel van het plangebied, en de stroomgordel van Wiersch in het noordelijk deel van het plangebied. De Vuylkopstroomgordel was actief in het Neolithicum en de Wierstroomgordel was actief in het Mesolithicum. In het centrale deel van plangebied was sprake van een rivier- en oeverwalachtige vlakte Pas vanaf de Bronstijd, wanneer de stroomgordel is verland, neemt de bewoning in de regio toe. In de nabijheid van het plangebied zijn meerdere huisterpen uit de Late Middeleeuwen bekend. Eerdere vondsten zijn niet zeldzamer. Aan het eind van de 9e eeuw worden de eerste dorpen gesticht, waar ook Tull en ’t Waal deel van uit maakt. Vanaf dat moment neemt bewoning in de regio weer toe.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het bureauonderzoek toont aan dat er vindplaatsen mogelijk zijn vanaf het Mesolithicum tot aan de Nieuwe Tijd. Er geldt een lage verwachting voor vindplaatsen en relicten uit de Tweede Wereldoorlog. Voor het Mesolithicum en Paleolithicum geldt vanwege de erosieve werking van de rivier en de vorming van stroomruggen een lage verwachting. Het plangebied is altijd agrarisch in gebruik geweest met een mogelijke bodemverstoring tot 0,50 m-mv als gevolg van landbouwactiviteiten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Archeologische resten kunnen bestaan uit nederzettingsterreinen en graven, maar ook archeologische resten uit de nabijheid van dit soort complexen, zoals akkerlagen, karrensporen, afvaldumps, vuursteenstrooiingen etc. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat resten van graven en andere kleinschalige fenomenen als dumps en veldovens lastig op te sporen zijn met behulp van booronderzoek. Eventuele archeologische niveaus zijn te herkennen als een ‘vuile’ laag met archeologische indicatoren als fosfaten, scherven aardewerk, houtskoolfragmenten, verbrande leem, etc.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Booronderzoek&lt;br&gt;Binnen het plangebied zijn 25 verkennende boringen gezet om de mate van intachteid van de bodem en de bodemsamenstelling te toetsen. Binnen het plangebied is onder de subrecent geroerde bodemlagen sprake van komafzettingen en geulafzettingen. In boring 6, 7, 8 en boring 25 bestaat de basis van het bodemprofiel uit een dik pakket rietveen van de Formatie van Nieuwkoop (Hollandveen). In diverse boringen zijn in de geul- en komafzettingen vegetatiehorizonten ontstaan. In de meest zuidelijke boringen 1, 2, 3 en 14 zijn beddingafzettingen van de Vuylkopstroomgordel aangetroffen. De beddingafzettingen karakteriseren zich door een afwisseling van zand- en kleilagen afhankelijk van de stroomsnelheid van de rivier in combinatie met de situering ten opzichte van de hoofdgeul van de rivier. De sterk gelamineerde beddingafzettingen, waarbij zand en zandige kleilaagjes elkaar afwisselen, zijn vooral in boring 14 goed herkenbaar. In het noordelijk deel van het plangebied ontbreken binnen de maximale boordiepte oeveren/of beddingafzettingen van de Wierschstroomgordel. De top van het bodemprofiel bestaat uit komafzettingen die na de bedijking in de Late Middeleeuwen omgewerkt zijn voor landbouwdoeleinden. Deze ploegvoor wordt afgedekt door een circa 25 cm dikke subrecente bouwvoor waarin ook modern baksteenpuin aanwezig is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectieadvies&lt;br&gt;Op basis van het verkennend booronderzoek wordt vervolgonderzoek niet noodzakelijk geacht. In het plangebied zijn geen aanwijzingen aangetroffen, zoals bodemvorming of cultuurlagen met archeologische indicatoren, die duiden op menselijke aanwezigheid in het verleden. De aangetroffen sedimenten zijn ontstaan in een dynamisch milieu dat niet geschikt was voor menselijke bewoning in het verleden. Met de voorgenomen bodemingrepen worden geen archeologische vindplaatsen geschaad.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectiebesluit&lt;br&gt;Het rapport en het selectieadvies zijn op 6 maart 2020 beoordeeld door het bevoegd gezag, de gemeente Houten, en diens archeologisch adviseur (drs. B. Peters, gemeentelijk archeoloog).De heer Peters stemt in met het advies van Hamaland wat betreft de conclusie. Er zijn geen archeologische indicatoren of cultuurlagen aangetroffen in de boringen. Daarmee is archeologisch vervolgonderzoek niet meer nodig, en kan het plangebied voor wat betreft archeologie worden vrijgegeven voor de geplande Ontwikkelingen. De heer Peters adviseert de gemeente Houten om met dit advies in te stemmen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voorbehoud&lt;br&gt;Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij graafwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dient te allen tijde bij het afgeven van een omgevingsvergunning de wettelijke meldingsplicht (ex artikel 5.10 en artikel 5.11 van de Erfgoedwet) kenbaar te worden gemaakt, om het documenteren van toevalsvondsten te garanderen. Deze aangifte dient te gebeuren bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort en de gemeentelijk archeoloog van Houten.&lt;/p&gt;