DOI: 10.17026/dans-xrj-d82z
title: Bewoningssporen uit de Romeinse tijd in het Wateringse Veld, Den Haag
title: HOP 11

description: &lt;p&gt;Vanaf het midden van de jaren negentig voert de afdeling Archeologie van Den Haag onderzoek uit in de Vinex-locatie Wateringse Veld. In de jaren 2001-2003 werd een grote inheemse nederzetting opgegraven die bestond uit woonstalhuizen, spiekers, bijgebouwen, kuilen en greppels. De nederzetting lag op een oude oeverwal van het krekensysteem van de Gantel, die in de midden ijzertijd vanuit de Maasmond het gebied was binnengedrongen.&lt;br&gt;De bewoning begint rond het midden van de 1ste eeuw na Chr. met enkele huizen en een grote greppel. De bewoners houden zich bezig met veeteelt en akkerbouw en zijn grotendeels zelfvoorzienend geweest. Ten tijde van deze eerste bewoning wordt enkele honderden meters ten zuiden van de nederzetting de restgeul van de Gantel opgenomen in het kanaal van Corbulo, een waterweg die de Rijn en de Maas met elkaar verbindt.&lt;br&gt;De tweede helft van de 1ste eeuw en het begin van de 2de eeuw blijft de nederzetting bestaan uit twee a drie erven met een woonstalhuis, waarin mens en vee onder één dak wonen. In deze periode kunnen we zien dat importen van Romeinse oorsprong de nederzetting bereiken. Het gaat vooral om aardewerk dat op de draaischijf is vervaardigd. In de loop van de tijd groeit deze stroom importen gestaag, maar het handgevormde aardewerk van lokale makelij blijft de grootste categorie aardewerk. Rond de eeuwwisseling krijgt de nederzetting er een nieuw fenomeen bij in de vorm van een rechthoekige cultusplaats.&lt;br&gt;In het tweede kwart van de 2de eeuw vindt een omwenteling plaats in de lay out van de nederzetting. Er wordt een groot greppelsysteem aangelegd dat niet alleen de bewoonde oeverwal maar ook het omliggende terrein indeelt in grote kavels. De greppels spelen bovendien een grote rol in de waterhuishouding van het gebied. Ze zijn aangesloten op de noordelijke bermgreppel van de Romeinse weg die ten noorden van het kanaal van Corbulo ligt. Deze ontwikkeling, waarbij in de hele regio op grote schaal greppelsystemen worden aangelegd, lijkt samen te hangen met de opkomst van de stad Forum Hadriani en de toenemende militaire invloed in West-Nederland. Onderzoek heeft uitgewezen dat de greppelsystemen zijn aangelegd volgens Romeinse maatverhoudingen, waaruit kan worden afgeleid dat civiele en militaire overheden het initiatief hebben genomen tot deze landindeling. De aanleiding hiervoor kan gezocht worden in belastingheffing en grotere opbrengsten van het land door betere waterhuishouding. De bewoners van de nederzetting raken dus betrokken bij regionale netwerken waarin stedelijke en militaire invloeden een grote factor van betekenis zijn. Rond het midden van de 2de eeuw zien we dan ook dat de bewoners van het Hoge Veld in ruime mate toegang hebben tot Romeinse importproducten. Vooral opvallend zijn de grote hoeveelheden Low Lands ware, afkomstig uit de omgeving van Bergen op Zoom.&lt;br&gt;Ook in de tweede helft van de 2de eeuw en het begin van de 3de eeuw blijft de nederzetting bestaan uit twee tot drie woonstalhuizen. Aan de hand van een huis met porticus, sociaal geinterpreteerd als een zogenaamde veteranenboerderij, en vondsten die wijzen op schriftcultuur kan vastgesteld worden dat zich in deze periode een ex-militair vestigde in het Hoge Veld. Na zijn dienstplicht keerde deze Cananefaat terug naar zijn geboortegrond met medeneming van gebruiken en kennis die hij had opgedaan tijdens zijn diensttijd in de hulptroepen van het Romeinse leger.&lt;br&gt;Aan het begin van de 3de eeuw wordt de nederzetting Hoge Veld verlaten. Het is vooralsnog onduidelijk wat hiervoor de precieze redenen zijn geweest. Het Romeinse Rijk kent weliswaar toenemende problemen in de vorm van economische terugval, politieke onrust, ziekte en invallen van vijandelijke stammen, maar in de regio blijven andere nederzettingen voortbestaan tot het midden van de 3de eeuw en zelfs nog later. Voorlopig wordt een verklaring verondersteld in verminderde opbrengsten uit landbouw. De oorzaak hiervoor ligt mogelijk in een langzaam voortschrijdende vernatting van het gebied, waarvan aan het begin van de 3de eeuw een omslagpunt is bereikt; de gronden waren niet meer rendabel en de bewoners zijn vertrokken.&lt;/p&gt;