DOI: 10.14457/tu.the.2017.1230
title: มาตรการอนุรักษ์พลังงานของประเทศไทย: ศึกษากรณีมาตรการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนน

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเกี่ยวกับมาตรการทางกฎหมายในการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนนของประเทศไทย โดยผู้เขียนจะนำเสนอถึงสถานการณ์และสภาพปัญหาของการใช้พลังงานภาคการขนส่งทางถนน ตลอดจนแนวทางและมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนน เพื่อให้ทราบถึงปัญหาและอุปสรรคของการบังคับใช้มาตรการทางกฎหมายในการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนน นอกจากนี้ ผู้เขียนยังได้ทำการ ศึกษาถึงมาตรการทางกฎหมายในการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนนของประเทศญี่ปุ่นและประเทศสิงคโปร์ ซึ่งเป็นประเทศที่มีการนำมาตรการทางกฎหมายมาบังคับใช้กับการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนนไว้อย่างน่าสนใจอีกด้วย เพื่อนำมาประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขมาตรการทางกฎหมายของประเทศไทยให้มีความเหมาะสมและมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น     จากการศึกษาพบว่า ปัจจุบันการขนส่งทางถนนเป็นรูปแบบการขนส่งหลักที่ใช้ในการขนส่งสินค้าและผู้โดยสารภายในประเทศ ส่งผลให้ในแต่ละปีภาคการขนส่งทางถนนมีปริมาณการใช้พลังงานเพิ่มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่องทุกปี โดยในปี พ.ศ. 2559 มีปริมาณการใช้พลังงานสูงถึงร้อยละ 78 ของการใช้พลังงานภาคการขนส่งทั้งหมด ซึ่งหากยังไม่มีการควบคุมหรือปล่อยให้การใช้พลังงานภาคการขนส่งทางถนนเป็นไปอย่างไร้ขีดจำกัด จะส่งผลกระทบต่อความมั่นคงทางพลังงานของประเทศในระยะยาว และจะส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้อันเนื่องมาจากการเผาไหม้เชื้อเพลิงของเครื่องยนต์ก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศและการปล่อยก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการเกิดภาวะโลกร้อน อย่างไรก็ดี ปัจจุบันประเทศไทยยังไม่มีมาตรการทางกฎหมายโดยตรงในการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนน แม้ว่าจะมีการตราพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2535 ซึ่งถือเป็นกฎหมายแม่บทในการอนุรักษ์พลังงานของประเทศ แต่พระราชบัญญัติดังกล่าวได้กำหนดแต่เฉพาะมาตรการอนุรักษ์พลังงานในโรงงานควบคุม อาคารควบคุม และการอนุรักษ์พลังงานในเครื่องจักรหรืออุปกรณ์ และการส่งเสริมการใช้วัสดุหรืออุปกรณ์เพื่อการอนุรักษ์พลังงานเท่านั้น โดยมิได้กำหนดมาตรการอนุรักษ์พลังงานสำหรับภาคการขนส่งทางถนนไว้โดยตรงเช่นเดียวกันกับกฎหมายฉบับอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องก็มิได้กำหนดมาตรการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนนไว้เช่นกัน นอกจากนี้ จากการศึกษายังพบว่า การบังคับใช้มาตรการทางนโยบายภายใต้แผนและยุทธศาสตร์ที่เกี่ยวข้องกับการอนุรักษ์พลังงานก็ยังไม่มีประสิทธิภาพเท่าที่ควร เนื่องจากมาตรการทางนโยบายดังกล่าวเป็นเพียงนโยบายของฝ่ายบริหาร ซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามนโยบายของรัฐบาลแต่ละสมัย ทำให้ขาดความชัดเจนและมีความไม่แน่นอน รวมทั้งเป็นเพียงมาตรการแบบสมัครใจ ส่งผลให้การดำเนินการยังไม่เป็นไปตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ ในขณะที่ประเทศญี่ปุ่นและประเทศสิงคโปร์ต่างก็ได้นำมาตรการทางกฎหมายมาบังคับใช้ โดยการตรากฎหมายอนุรักษ์พลังงานขึ้นใช้บังคับและได้กำหนดมาตรการอนุรักษ์พลังงานสำหรับภาคการขนส่งทางถนนไว้เป็นการเฉพาะ โดยกำหนดให้ผู้ประกอบการขนส่งขนาดใหญ่ทั้งผู้รับขนสินค้า ผู้ส่งสินค้า และผู้รับขนคนโดยสาร รวมทั้งผู้ผลิตและผู้นำเข้ารถยนต์มีหน้าที่ต้องดำเนินการตามมาตรการอนุรักษ์พลังงานตามที่กฎหมายกำหนด ส่งผลให้ภาพรวมการใช้พลังงานภาคการขนส่งทางถนนเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ     ดังนั้น เพื่อให้การใช้พลังงานภาคการขนส่งทางถนนของประเทศไทยเป็นไปอย่างประหยัดและมีประสิทธิภาพ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงได้เสนอแนวทางในการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนน โดยนำมาตรการทางกฎหมายของประเทศญี่ปุ่นและประเทศสิงคโปร์มาประยุกต์ใช้เป็นแนวทางในการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายอนุรักษ์พลังงานของประเทศไทย โดยเห็นควรเสนอให้มีการแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติการส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พ.ศ. 2535 ให้ครอบคลุมถึงการอนุรักษ์พลังงานภาคการขนส่งทางถนน โดยเพิ่มเติม “หมวด 2 ทวิ การอนุรักษ์พลังงานในภาคการขนส่งทางถนน” ซึ่งมาตรการอนุรักษ์พลังงานในหมวดนี้จะกำหนดให้ผู้ประกอบการขนส่งขนาดใหญ่ทั้งผู้รับขนสินค้า ผู้ส่งสินค้า และผู้รับขนคนโดยสาร ที่มีขีดความสามารถในการขนส่งสูงเกินกว่าที่กฎหมายกำหนดมีฐานะเป็นผู้รับขนสินค้าควบคุม ผู้ส่งสินค้าควบคุม และผู้รับขนคนโดยสารควบคุม โดยผู้ประกอบการขนส่งควบคุมมีหน้าที่ต้องจัดทำแผนอนุรักษ์พลังงานและรายงานสถานการณ์การใช้พลังงานประจำปี การจัดเก็บและรักษาทะเบียนประวัติ และการแต่งตั้งผู้จัดการด้านพลังงาน รวมทั้งกำหนดให้รถยนต์เป็นเครื่องจักรและอุปกรณ์ที่ต้องมีการพัฒนาประสิทธิภาพ ซึ่งจะส่งผลให้ผู้ผลิตและผู้นำเข้ารถยนต์ต้องดำเนินการพัฒนาประสิทธิภาพการใช้พลังงานของรถยนต์ นอกจากนี้ ยังได้กำหนดบทลงโทษกรณีที่ผู้ประกอบการขนส่งควบคุมฝ่าฝืนไม่ดำเนินการตามมาตรการอนุรักษ์พลังงานดังกล่าวด้วย