DOI: 10.17026/ar/iqtutb
title: Zeven locaties langs de N468 in de gemeente Midden-Delfland.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek.
title: RAAP RAPPORT 7644

description: &lt;/p&gt;
In opdracht van Tauw heeft RAAP in februari 2025 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor zeven locaties langs de N468 in de gemeente Midden-Delfland. Het onderzoek vond plaats in het kader de omgevingsprocedure ten behoeve van kabel- en leidingwerkzaamheden.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
De zeven locaties liggen langs de Gaag, tussen Maasland en Schipluiden. Het landschap is gevormd vanaf de bronstijd. In die periode ontstaat het Oer-Gaag-systeem, een stelsel van getijdekreken vanuit de Maas-monding. De kreken snijden zich in het oudere Hollandveen en op het veen wordt een kleidek afgezet. De getijdeafzettingen vormen de Oer-Gaaglaag binnen het Westland-complex. De mariene activiteit neemt in de vroege ijzertijd af en er wordt opnieuw veen gevormd. In de midden-ijzertijd wordt vanuit het Gantel-systeem een kleidek afgezet op de Oer-Gaag-afzettingen of het nieuw gevormde veen. In de late bronstijd en vroege ijzertijd wordt met name het ontwaterde veen rondom de uitlopers van het Oer-Gaagsysteem, meer naar het oosten, bewoond. In de late ijzertijd en Romeinse tijd worden vooral de kreekruggen van het oer-Gaagsysteem bewoond en ook in de nabijheid van de zeven locaties zijn aanwijzingen voor bewoning aangetroffen. In de late Romeinse tijd neemt de bevolking sterk af, het
gebied verwilderd en er groeit opnieuw veen (Hoekpolderveenlaag). Vanaf de 10e eeuw wordt het gebied opnieuw ontgonnen, waarbij het Hoekpolderveen grotendeels verdwijnt. Wat overblijft is de zogenaamde Woudlaag. In de 12e eeuw vinden overstromingen plaats en vanuit het gereactiveerde Gantel-systeem
wordt een kleidek afgezet, de Laag van Poeldijk. Ook ontstaat de Gaag, op de grens van het gebied waar de Poeldijk-klei is afgezet. Het gebied wordt na de overstromingen bedijkt en opnieuw ontgonnen. De Poeldijk-klei en de Woudlaag zijn waarschijnlijk deels in de bouwvoor opgenomen, al laat het roefsleuvenonderzoek van Vestigia zien dat de Woudlaag her en der nog wel aanwezig is. Langs de Gaag ontstaat een bewoningslint met terpen.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Uit het bureauonderzoek volgt dat binnen zes van de zeven onderzochte locaties mogelijk archeologische waarden worden bedreigd door de aanleg van leidingen door middel van een open ontgraving. Het betreft de delen van de locaties waar de ontgravingen door kreekruggen, terpen of historische huisplaatsen heen gaan.
Kreekruggen hebben een verwachting voor bewoningssporen uit de late ijzertijd en Romeinse tijd en worden binnen delen van locaties 1, 2, 3, 4 en 5 verwacht. Terpen en historische huisplaatsen hebben een verwachting voor bewoningssporen uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd en worden binnen delen van locaties 2, 3 en 5 verwacht. Locatie 7 ligt binnen een bekende vindplaats (AMK-terrein 9394) en hier
zijn ook archeologische waarden aangetroffen tijdens het verkennend booronderzoek door IDDS. In bijlage 11 is per locatie weergegeven waar archeologische waarden worden bedreigd door de voorgenomen 
ingrepen.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Voor die delen waar mogelijk archeologische waarden worden verstoord, is in principe vervolgonderzoek noodzakelijk om te bepalen of er daadwerkelijk archeologische waarden worden bedreigd. De eerstvolgende stap in de AMZ-cyclus is een inventariserend veldonderzoek, verkennende fase, veelal uitgevoerd
door middel van een booronderzoek. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en aanvullen van het archeologisch verwachtingsmodel. In de verkennende fase richt dit onderzoek zich op de bodemopbouw en de mate van verstoring.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
De verkennende fase kan leiden tot een karterende en een waarderende fase, die zich richten op het opsporen, begrenzen en waarderen van archeologische vindplaatsen. Als er waardevolle archeologische resten aanwezig zijn, moet worden gekozen voor behoud in situ (planinpassing) of ex situ (opgraven). 
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Voor locaties 1 t/m 5 geldt dat de werkzaamheden op korte termijn van start gaan en de ruimte voor het doorlopen van de AMZ-stappen er niet is. Een op mogelijkheid is om te kiezen voor een inventariserend veldonderzoek, variant archeologische begeleiding.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Echter, de aan te leggen sleuven worden, volgens de meest recente plannen, maar 60 tot 70 cm breed. Een archeologische begeleiding levert in dit geval geen/weinig kenniswinst op, omdat in een zo’n smalle sleuf weinig valt te zien of documenteren.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
RAAP adviseert daarom om deellocaties 1 t/m 5 vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden, mits de aan te leggen sleuven niet breder worden dan 70 cm.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Voor locatie 7 (binnen deeltracé 3) vinden de werkzaamheden plaats in een bekende, behoudenswaardige, vindplaats. Voor dit deel adviseert RAAP (net zoals IDDS eerder) om te kiezen voor planinpassing. Bij voorbeeld door ook hier te kiezen voor een gestuurde boring. Als planinpassing niet mogelijk is, dan adviseert RAAP om een opgraving, variant archeologische begeleiding uit te voeren.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Tot slot adviseert RAAP om locatie 6 vrij te geven voor de voorgenomen werkzaamheden. 
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Midden-Delfland, deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.
&lt;/p&gt;&lt;/p&gt;
Als het plangebied nu of in de toekomst door de gemeente Midden-Delfland wordt vrijgegeven voor bodemroerende werkzaamheden, dan blijft er, volgens artikel 5.10 van de Erfgoedwet uit juli 2016, een meldingsplicht bestaan. Eventuele archeologische resten die bij werkzaamheden worden aangetroffen
moeten worden gemeld bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
&lt;/p&gt;