DOI: 10.17026/ar/fiyyc2
title: Steekterweg 92, Alphen aan den Rijn
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in augustus en september 2022 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Steekterweg 92 in Alphen aan den Rijn.
De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen herontwikkeling van het perceel waarbij het bestaande kantoorpand zal worden verbouwd tot woningen en appartementen. Hier voor is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.
Uit het bureauonderzoek is gebleken dat het plangebied is gelegen op de stroomgordel van de Oude Rijn. Voor de oude Rijn geldt een verwachting voor resten vanaf het Neolithicum. De Oude Rijn stroomde in de Romeinse tijd ten zuiden van het plangebied en heeft zich in de loop van de Vroege Middeleeuwen richting het noorden verplaatst. Vermoedelijk zijn hierbij resten ouder dan de Middeleeuwen door de geulverleggingen grotendeels geërodeerd. Daarom is de kans klein dat in het plangebied resten uit het Neolithicum tot en met de Romeinse tijd aanwezig zijn.
Door de geulverlegging maakt het plangebied in de (Vroege) Middeleeuwen deel uit van de kronkelwaard van de Oude Rijn. Eventueel aanwezige oeverafzettingen kunnen dan een potentieel bewoningsniveau hebben gevormd. Het is echter ook aannemelijk dat het gebied te nat was voor bewoning. Indien restgeulafzettingen aanwezig zijn kunnen hieraan gerelateerde resten als (houten) kadeconstructies, visfuiken, boten en afvaldumps worden aangetroffen. Na verlanding kunnen restgeulen, zeker als ze met zandig materiaal worden opgevuld, ook bewoond zijn geweest.
Met het afdammen van de Kromme Rijn bij Wijk bij Duurstede in 1122 na Chr. kwam een einde aan de activiteit is de Oude Rijn. In de 12e eeuw werd een begin gemaakt met de bedijking. De Steekterweg volgt de loop van de dijk ten zuiden van de Oude Rijn en vormde een ontginningsas.
Het plangebied ligt buitendijks, aan de noordzijde van de Steekterweg en grenst in het noorden direct aan de Oude Rijn. Op kaartmateriaal uit 1615 blijkt dat globaal op de locatie van het plangebied bebouwing aanwezig is. Op de kadastrale minuut uit 1811-1832 is geen bebouwing aanwezig in het plangebied. Geconcludeerd dat in het plangebied bewoningsresten uit de (Late) Middeleeuwen en de Nieuwe tijd aanwezig kunnen zijn. Deze zullen bestaan uit resten van funderingen, ophogingspakketten en grondsporen (afvalkuilen, waterputten).
Vanwege de huidige inrichting van het plangebied is het mogelijk dat eventueel aanwezige resten zijn verstoord.
Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat de ondergrond bestaat uit geulafzettingen van de Oude Rijn. In twee boringen (2 en 6) worden deze afgedekt door oeverafzettingen. In één boring (4) worden de geulafzettingen afgedekt door een opgebracht pakket dat kan worden gerelateerd aan de dijk die door dit deel van het plangebied liep. De bovengrond bestaat uit een opgebracht zandpakket. De top van de oeverafzettingen is verstoord. In boringen 2 en 6 zijn de oeverafzettingen direct boven de geulafzettingen kalkloos, grijsbruin van kleur en voorzien van een zwak humeuze bijmenging. Dit niveau heeft enige tijd aan het oppervlak gelegen en vormt een potentieel archeologisch niveau. Hier blijft de verwachting voor resten uit de (Vroege) Middeleeuwen staan. De top van dit niveau ligt op 120 en 135 cm -mv (1,20 m en 1,33 m -NAP).
Echter, gezien het ontbreken van een archeologische laag (een laag met antropogene objecten als houtskool en aardewerkfragmenten, ook wel cultuurlaag, „vuile‟ laag of afvallaag genoemd), die bij een vindplaats uit deze periode wel wordt verwacht, is de kans op een vindplaats gering.
Gezien het aantreffen van geulafzettingen blijft de verwachting voor resten gerelateerd aan activiteiten langs of aan het water (beschoeiingen, steigers, visfuiken, eventueel rituele deposities en afvaldumps) staan. Het hierbij echter om toevalsvondsten, die niet door gangbaar archeologisch vooronderzoek kunnen worden opgespoord.
description: ADC Rapport 5989