DOI: 10.14457/cu.the.2015.1031
title: การพัฒนารูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้การเปลี่ยนแปลงสำหรับประชากลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิต

description: งานวิจัยนี้เป็นงานวิจัยแบบผสมผสาน (Mixed method) มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อวิเคราะห์ สังเคราะห์ องค์ประกอบของรูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิต 2) เพื่อพัฒนารูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิต 3) เพื่อตรวจสอบรูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิต และ 4) เพื่อศึกษาปัจจัยเงื่อนไข และปัญหาของการนำรูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิตที่นำไปใช้ ประชากร คือ ประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิตที่มีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไป ที่สมัครใจเข้าร่วมค่ายกิจกรรมการเรียนรู้ 5 วัน และฝึกปฏิบัติด้วยตนเองเป็นเวลา 21 วัน การประเมินผลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา และเปรียบเทียบค่าเฉลี่ย ร้อยละ ด้านความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทย 3 อ. ได้แก่ 1) การบริโภคอาหาร 2) การออกกำลังกาย 3) การจัดการอารมณ์ ก่อน และ หลังเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ ผลการวิจัยพบว่า 1) องค์ประกอบของรูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิต ประกอบด้วย 12 องค์ประกอบ ได้แก่ (1) หลักการ (2) วัตถุประสงค์ (3) การเสวนากลุ่ม (4) เนื้อหาสาระการส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทย (5) ผู้เรียน (6) ผู้ถ่ายทอดภูมิปัญญาไทย (7) บุคคลต้นแบบ (8) กิจกรรมการเรียนรู้ (9) แหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาไทย (10) บรรยากาศแบบเครือญาติ (11) การทดลองปฏิบัติ (12) การประเมินผล 2) รูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิตที่พัฒนาขึ้น ชื่อ IMAGE Model ได้แก่ 1) I =Image of Mind หมายถึง การทบทวนความคิดและ สะท้อนวิพากษ์ตนเองจากภาพในใจ 2) M =Meaning Structure หมายถึง การให้คุณค่า ความหมายต่อบทบาทใหม่ที่ปรารถนา 3) A = Acting on Revision หมายถึง การลงมือปฏิบัติบทบาทใหม่อย่างจริงจัง 4) G = Getting a new way หมายถึง บทบาทใหม่เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทย 5) E = Engaging with Thai Local หมายถึง บูรณาการบทบาทใหม่เข้ากับภูมิปัญญาท้องถิ่น 3) ผลการตรวจสอบรูปแบบการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทยและกระบวนการเรียนรู้เพื่อการเปลี่ยนแปลงสำหรับประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิต พบว่า ประชาชนกลุ่มเสี่ยงต่อโรควิถีชีวิต มีความรู้ ทัศนคติ และพฤติกรรมเพื่อส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทย ด้านอาหาร ด้านออกกำลังกาย และด้านอารมณ์ สูงขึ้นภายหลังการเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้เฉลี่ยร้อยละ 80,85,85 ตามลำดับ และมีความพึงพอใจในการเข้าร่วมกิจกรรมอยู่ในระดับมากที่สุด (X = 4.66 ,SD =0.45) 4) ผลการศึกษาปัจจัย เงื่อนไขของการนำรูปแบบไปใช้ พบว่า ปัจจัยของการนำรูปแบบไปใช้ คือ (1) ความพร้อมทางด้านกายภาพ (2) ความมุ่งมั่นตั้งใจของผู้เรียน (3) ความพร้อมของเพื่อคู่หูสุขภาพ (4) การมีอิสระทางความคิด (5) ภูมิปัญญาท้องถิ่น (6) แรงจูงใจ (7) การลงมือปฏิบัติ เงื่อนไขของการนำรูปแบบไปใช้ คือ (1) การมีส่วนร่วมในการสะท้อนวิพากษ์ตนเอง (2) การส่งเสริมสุขภาพด้วยภูมิปัญญาไทย (3)การฝึกปฏิบัติด้วยตนเอง 21 วัน (4) การเขียนไดอารี่ ปัญหาอุปสรรค คือ (1) การสูญหายของภูมิปัญญาท้องถิ่น (2) ความไม่ถนัดในการเขียนบันทึกประจำวัน (3) วิถีชีวิตเร่งรีบ