DOI: 10.17026/ar/tx3gl4
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen, verkennende fase leidingtracés project waterinjectie omgeving Schoonebeek, gemeente Coevorden
title: Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek overig

description: Op basis van bodemkundige informatie, eerder archeologische onderzoek en archeologische waarnemingen binnen het plangebied kan worden geconcludeerd dat er archeologische resten vanaf het paleolithicum tot aan de ijzertijd kunnen worden aangetroffen. Archeologische resten kunnen variëren van puntvondsten tot wooncomplexen.
Deze resten worden vooral op hoger gelegen delen van het plangebied verwacht, op de dekzandrug en dekzandwelvingen. Voor die zone geldt een middelhoge tot hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten vanaf het Laat Paleolithicum tot en met de IJzertijd.
Omdat er in het plangebied rondom de tracés SCH313 en SCH313-SCH1100 een middelhoge verwachting op archeologische resten is vastgesteld, adviseert Antea Group een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen. Dit om vast te stellen of er in het plangebied archeologische vindplaatsen aanwezig zijn.

De bodemopbouw in het zuidelijk deel van het plangebied bestaat uit een ondergrond van oudere (premorenale) zanden, die aan de top lemig zijn. Daarboven liggen rommelige zandige afzettingen die het resultaat van beekverleggingen kunnen zijn. Richting het noorden (vanaf boring 13C) begint de bovengrond van het profiel een duidelijk dekzandkarakter te krijgen. Aanvankelijk, tot aan de Europaweg/N863 betreft dit nog een dun pakket dekzand, met slechts
geringe aanwijzingen voor bodemvorming, maar ten noorden van de Europaweg loopt de maaiveldhoogte op. Tussen boringen 18C en 27C is een dekzandrug aanwezig. Het esdek is van relatief geringe dikte en is niet verantwoordelijk voor deze hoogte. Op de flanken van de dekzandrug (boringen 21C, 26C en 27C) is een intacte podzolbodem aangetroffen. De podzolbodem begint hier op 11,75 tot 12,25 m +NAP. Verder naar het noorden (boringen 28C-35C) is geen dekzandrug aanwezig, maar een relatieve dekzandvlakte. In deze vlakte is echter wel een vermoedelijke pingoruïne aanwezig (boring 35C-34C). Van de naastgelegen (lage) randwal is het hoogste deel geëgaliseerd (boring 33C-32C), terwijl op het lagere deel een podzolbodem of restant hiervan aanwezig is (boring 31C en 30C).
Tussen boring 28C en 29C is een vuurstenen afslag aan het maaiveld gevonden. Deze ligt aan de lage, noordelijke flank van de dekzandrug en kan dus duiden op een vindplaats op deze dekzandrug. Het is ook mogelijk dat deze vindplaats op de randwal van de pingoruïne ligt of heeft gelegen. Het feit dat dit artefact aan het maaiveld is aangetroffen duidt erop dat deze vindplaats is verstoord, aangeploegd. Dit blijkt ook uit het bodemprofiel: op de hoge delen van dekzandrug en het relatief hoge deel van de vermoedelijk pingo-randwal zijn geëgaliseerd en alleen op de flanken zijn intacte bodems aanwezig (boringen 21C, 26-27C op de dekzandrug; boringen 30-31C op de pingo-randwal).

Er zijn indicaties voor de aanwezigheid van een intacte vindplaats(en) uit de steentijd op absolute en relatieve dekzandhoogtes. De verwachting beslaat vindplaatsen die bestaan uit een materiaalneerslag in de top van het dekzand: vindplaatsen van vuursteenbewerking. Op een dieper niveau, in de C-horizont, kunnen in lage dichtheid nog sporen van ingegraven structuren (zoals haardkuilen) worden aangetroffen (off site vindplaatsen). De verwachte periode is laat paleolithicum tot en met (vroeg) neolithicum. Vindplaatsen uit de periode bronstijd tot en met vroege middeleeuwen zijn niet geheel uit te sluiten, maar minder kansrijk gezien het feit dat de bekende waarnemingen in het onderzoeksgebied voor die perioden ontbreken (zie paragraaf 2.2.1).
Intacte resten van een vuursteenvindplaats kunnen alleen worden aangetroffen op de plaatsen waar podzolprofielen zijn aangetroffen en waar de top van het dekzand dus nog relatief intact is (boringen 21C, 26C-27C en 30C-31C). Wij adviseren op die plaatsen (opgetelde lengte 250 m) een karterend booronderzoek uit te voeren om de aan- of afwezigheid van vuursteenvindplaatsen te bepalen, bijvoorbeeld met methode A4 uit de SIKB-leidraad.
In het overige deel van de zone 18C-33C (het deel van het tracé ten noorden van de Europaweg/N863) is gezien de bestaande bodemverstoring geen kans op vuursteenvindplaatsen, maar nog wel op ingegraven grondsporen uit genoemde perioden. Deze (rest)verwachting is niet verder te prospecteren. Een nadere begrenzing of waardering is dan ook niet mogelijk en wij adviseren het civieltechnisch werk archeologisch te begeleiden.
Voor het cultuurtechnisch herstel van de werkstrook tussen 18C-33C wordt aanbevolen in de uitvoering rekening te houden met eventuele vindplaatsen door waar mogelijk de diepte van herstel te beperken en niet dieper te verstoren dan gangbaar agrarisch gebruik.
Voor het overige deel van het plangebied worden geen verstoringen van archeologische waarden verwacht (deelgebied 1), of zijn in het huidige ontwerp geen ingrepen voorzien (deelgebied 2).
Ter plaatse van de pingoruïne (boring 35C) wordt ook geen nader (paleobotanisch) onderzoek aanbevolen omdat dat perceel reeds in grote mate is verstoord (bestaande pijpleidingen). Bovenstaande betekent dat er ter plaatse van het korte tracé voor de aansluiting van SCH313 op bestaande leidingen geen archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk is. Voor het leidingtracé SCH313-SCH1100 geldt dat er wel archeologisch vervolgonderzoek noodzakelijk is, in de vorm van karterend booronderzoek en archeologische begeleiding.
Het bovenstaande betreft een selectie advies. Het nemen van een selectiebesluit is
voorbehouden aan het bevoegd gezag, in dezen de gemeente Coevorden.