DOI: 10.17026/ar/ixzbuk
title: Archeologisch bureauonderzoek & Inventariserend Veldonderzoek, verkennende fase Lange Mare 79, Leiden Gemeente Leiden

description: IDDS Archeologie heeft in juli 2023 een archeologisch bureauonderzoek en een inventariserend veldonderzoek (IVO), verkennende fase, uitgevoerd aan de Lange Mare 79 in Leiden, gemeente Leiden. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Met het inventariserend veldonderzoek wordt deze verwachting getoetst en zo nodig aangevuld. 
In het plangebied worden, op basis van het bureauonderzoek, archeologische resten verwacht vanaf het ontstaan van Maredorp in de 13e eeuw. Voor die tijd waren de Oude Rijn en de Mare nog dusdanig actief dat deze locatie niet gunstig zal zijn geweest voor bewoning. In een tak van de Mare zijn op korte afstand van het plangebied al wel sporen gevonden van het gebruik door de mens van deze watergang in de 9e of 10e eeuw. Archeologische resten vanaf de 13e eeuw zullen in eerste instantie toe te schrijven zijn aan achtererven van bebouwing die stond langs de dijk aan de Haarlemmerstraat. Ook langs de Lange Mare kan al vroeg een bewoningslint zijn ontstaan. De Spijkerboorsteeg bestond in ieder geval al in de 16e eeuw. Uit de opgraving ter plaatse van de C&A is bekend dat er vanaf het einde van de 13e eeuw allerlei ambachtslieden in het gebied kwamen wonen. Archeologische resten kunnen in het plangebied worden aangetroffen vanaf het maaiveld tot in de natuurlijke ondergrond, die vanwege de aanwezigheid van een dik pakket historische ophooglagen tot 2,5 m -mv kan liggen. Er mogen resten worden verwacht van bebouwing zoals funderingen, vloeren en kelders. Op de achtererven kunnen sporen zoals waterputten, beerputten en waterkelders worden aangetroffen. Ook kunnen er afvalkuilen voorkomen met daarin wellicht afval van ambachtslieden. Tevens kunnen er sporen van perceelsindelingen worden verwacht, zoals greppels/sloten en palenrijen.
Op basis van het veldonderzoek kan het archeologische verwachtingsmodel uit het bureauonderzoek worden aangescherpt. In het plangebied komen twee pakketten voor die mogelijk archeologische waarden kunnen bevatten. Het eerste pakket betreft een ophoogpakket met puin waarbij archeologische waarden aanwezig kunnen zijn vanaf minimaal 0,1 m -mv ofwel 0,0 m NAP (dus eigenlijk vanaf ongeveer het maaiveld) tot maximaal ongeveer 1,1 m -mv ofwel -1,0 m NAP. De meeste resten worden vooral onderin dit pakket verwacht en het gaat daarbij waarschijnlijk vooral om resten uit de Nieuwe tijd. Het tweede pakket is een omgewerkt venig pakket dat voorkomt onder het ophoogpakket en boven de natuurlijke afzettingen tussen minimaal 0,8 m -mv ofwel -0,6 m NAP en maximaal 2,9 m -mv ofwel -2,7 m NAP. In dit pakket worden archeologische resten verwacht uit de Late Middeleeuwen en mogelijk het einde van de Vroege Middeleeuwen. 
Op basis van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek adviseert IDDS Archeologie om vervolgonderzoek uit te laten voeren bij alle ingrepen in de bodem van het plangebied, met uitzondering van ingrepen tot maximaal 0,8 m -mv (-0,5 m NAP) in het gebied met het compactstation (24 m2, zie bijlage 3) en met uitzondering van ingrepen tot maximaal 1,5 m -mv (-1,3 m NAP) in het gesaneerde gebied (13 m2, zie bijlage 3). De beste vorm van vervolgonderzoek is een proefsleuvenonderzoek, echter op basis van de zeer beperkte ruimte in het plangebied, de noodzakelijke sloopwerkzaamheden en de relatief ondiepe ontgravingen (tot -0,38 m NAP) adviseert IDDS Archeologie om de ondergrondse sloopwerkzaamheden en de andere graafwerkzaamheden archeologisch te begeleiden (protocol opgraven) om zo de eventueel aangetroffen archeologische waarden te documenteren en veilig te stellen.