DOI: 10.17026/ar/dlujmr
title: In de sporen van het boerenbestaan – een laatmiddeleeuwse nederzetting langs een dijk. Dijkverbeteringsplan Hagestein-Opheusden, onderzoeksgebieden Loswal en Rijnbandijk (loslocatie 7) te Rijswijk (gemeente Buren); archeologisch onderzoek: een archeologische begeleiding conform protocol opgraven In de sporen van het boerenbestaan ? een laatmiddeleeuwse nederzetting langs een dijk. Dijkverbeteringsplan Hagestein-Opheusden, onderzoeksgebieden Loswal en Rijnbandijk (loslocatie 7) te Rijswijk (gemeente Buren); archeologisch onderzoek: een archeologische begeleiding conform protocol opgraven

description: &lt;p&gt;&lt;p&gt;In opdracht van Combinatie Dijkverbetering HOP heeft RAAP aan de Rijnbandijk te Rijswijk (gemeente Buren) op een tweetal locaties (RAAP-projectcodes Buor5 en Buor11) een archeologische begeleiding conform het protocol opgraven uitgevoerd (zie figuur 1). De onderzoeklocaties in Rijswijk zijn onderdeel van een groter terrein waar in het kader van het Dijkverbeteringsplan Hagestein – Opheusden diverse civiele graafwerkzaamheden ten behoeve van het verbeteren van de dijk over een langer traject zijn uitgevoerd. Beide onderzoeklocaties zijn gelegen binnen loslocatie 7 van het Dijkverbeteringsproject.&lt;br&gt;&lt;p&gt;De twee onderhavige locaties liggen op een afstand van circa 450 m van elkaar. Buor5 ligt ten oosten van Rijswijk, nabij de Loswal en ligt buitendijks aan de dijkvoet. Dit terrein is in de periode van 8 juli 2015 t/m 15 juli 2015 archeologisch onderzocht. Buor11 is direct ten westen van Rijswijk aan de dijkvoet gelegen en bevindt zich binnen de dijk. De graafwerkzaamheden ten behoeve van de dijkversterkingen zijn hier op 1 april en van 25 mei t/m 9 juni 2016 archeologisch begeleid. Omdat de locaties dicht bij elkaar gelegen zijn en de vindplaatsen tot hetzelfde nederzettingsterrein behoren is in overleg met het bevoegd gezag besloten de twee onderzoeken in één rapportage op te leveren.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Tijdens het onderzoek zijn op beide locatie diverse greppels en (paal)kuilen aangetroffen uit de late middeleeuwen en tevens greppels, een tweetal waterputten en het restant van een vloer uit de nieuwe tijd. De sporen uit de nieuwe tijd kunnen worden gerelateerd aan erven uit de nieuwe tijd die op historisch kaartmateriaal nog zichtbaar zijn.&lt;br&gt;&lt;p&gt;De sporen uit de late middeleeuwen worden op basis van het vondstmateriaal gedateerd van de late 12e eeuw tot en met de eerste helft van de 14e eeuw. De sporen maken deel uit van een middeleeuwse vindplaats die zich als een esdorp met gestrekte hoofdvorm heeft ontwikkeld.&lt;br&gt;De onderhavige vindplaatsen hebben zich vanaf de late 12e eeuw aan de beide uiteinden van het esdorp gevormd. Tijdens het onderzoek zijn geen huisplattegronden herkend. De greppels , kuilen en bijgebouwen lijken onderdeel te zijn geweest van de achtererven, waarbij de huizen iets zuidelijker hebben gestaan.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Het vondstmateriaal hoort grotendeels tot het standaard materiaal dat op een boerenerf te vinden was. Uit het aardewerk en natuursteen blijkt dat er handel plaatsvond, wat gezien de locatie langs de rivier goed mogelijk was. De veestapel bestond uit de bekende dieren als rund, varken, en paard. Opvallend is de relatief grote hoeveelheid paardenbotten. Mogelijk dat men paarden hield die men vanaf 3 jaar weer verhandelde (al dan niet in opdracht van zijn heer), zodat ze ingereden konden worden. Dat er ook paardenvlees werd gegeten blijkt uit enkele snijsporen die op de botten zijn aangetroffen.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Vanaf het midden van de 14e eeuw lijken de vindplaatsen geen onderdeel meer te vormen van de nederzetting, maar mogelijk weer deel is gaan uitmaken van het akkerareaal. Voor de oostelijk gelegen locatie geldt dat de dijk op een gegeven moment is verlegd, waardoor de nu onderzochte middeleeuwse percelen buitendijks zijn komen te liggen. De onderzoeksgebieden zijn in de nieuwe tijd in gebruik als akker- of weideland, waarbij het landschap in smalle percelen is ingedeeld, getuige de greppels die zijn aangetroffen. Vermoedelijk bevindt het plangebied zich op dat moment aan de rand van erven, waarvan nog enkele waterputten en vloeren zijn aangetroffen.&lt;/p&gt;