DOI: 10.14457/tu.the.2018.1350
title: ปัญหาการคุ้มครองสิทธิของผู้สุจริตที่เกี่ยวข้องกับหนังสือตอบข้อหารือทางภาษีอากร

description: ปัจจุบันกฎหมายภาษีเป็นกฎหมายที่มีลักษณะเปลี่ยนแปลงไปได้อย่างรวดเร็วตามสภาพเศรษฐกิจ สังคม การเมือง การปกครอง ในบางกรณีมีการอนุญาตให้ออกกฎหมายลำดับรองกำหนดรายละเอียดหลักเกณฑ์ เงื่อนไข และวิธีการในการเสียภาษีเพื่อประโยชน์สาธารณะ หรือตอบสนองนโยบายของรัฐได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ตามการออกกฎหมายลำดับรองอาจส่งผลให้ประชาชนผู้เสียภาษีสำคัญผิดในสาระสำคัญของข้อกฎหมายจนเป็นเหตุให้เกิดข้อสงสัยในระเบียบแบบแผน หรือวิธีการชำระภาษีได้ ซึ่งอาจทำให้ผู้เสียภาษีต้องดำเนินการปรึกษานักกฎหมายภาษี ปรึกษาทนายความ นักบัญชี หรือแม้กระทั่งการมีหนังสือหารือข้อกฎหมายไปยังหน่วยงานการจัดเก็บภาษีที่เกี่ยวข้องโดยตรง เพื่อให้หน่วยงานผู้จัดเก็บภาษีนั้นมีหนังสือตอบข้อหารือแนะนำกลับมายังผู้เสียภาษี ซึ่งการมีหนังสือหารือข้อกฎหมายไปยังหน่วยงานจัดเก็บภาษี ถือเป็นมาตรการหนึ่งของรัฐที่ได้รับความนิยมจากผู้เสียภาษีเป็นจำนวนมาก เนื่องจากผู้เสียภาษีต่างมีความเชื่อถือและไว้วางใจต่อมาตรการของรัฐว่าหากสอบถามหน่วยงานที่จัดเก็บย่อมมีความน่าเชื่อถือ อีกทั้งยังช่วยประหยัดค่าใช้จ่ายในการดำเนินการน้อยกว่าการดำเนินการโดยวิธีการอื่นอย่างไรก็ตามจากการศึกษาบทบัญญัติของกฎหมายไทยแล้วจะพบว่า ไม่ว่าจะเป็นบทบัญญัติแห่งกฎหมาย แนวคำวินิจฉัยของกรมสรรพากร หรือคำพิพากษาของศาล ต่างกำหนดให้หนังสือตอบข้อหารือทางภาษีอากรมีสถานะเป็นการให้ความเห็นทางกฎหมายเท่านั้น ยังไม่มีบทกฎหมายใดกำหนด กฎเกณฑ์ ผลผูกพัน หรือให้สถานะไว้เป็นพิเศษแยกต่างหากออกมาเพื่อให้ความคุ้มครองผู้เสียภาษีผู้สุจริตที่ปฏิบัติตามคำแนะนำในหนังสือตอบข้อหารือทางภาษีอากรนั้นแต่อย่างใด นอกเหนือจากนั้นแล้วพบว่าเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจจัดทำหนังสือตอบข้อหารือทางภาษีอากรก็อาจมีความรับผิดทางอาญาเกี่ยวกับการปฏิบัติหน้าที่ตอบข้อหารือดังกล่าวด้วย ซึ่งหากเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดทำหนังสือตอบข้อหารือได้กระทำการไปโดยสุจริตแต่กลับมีความเสี่ยงต่อการต้องรับผิดจากการปฏิบัติงานนั้นแล้ว ย่อมจะไม่ถูกต้องและเป็นอุปสรรคต่อการปฏิบัติหน้าที่จนอาจจะก่อให้เกิดความเสียหายต่อผู้เสียภาษีอันเนื่องมาจากความเกรงกลัวในความรับผิดทางอาญาดังกล่าวของเจ้าพนักงานผู้มีอำนาจจัดทำหนังสือตอบข้อหารือก็เป็นได้ จากการศึกษาค้นคว้าพบว่าประเทศสหรัฐอเมริกามีกฎหมายสำหรับการวางระเบียบ วิธีการ หลักเกณฑ์ การจัดทำหนังสือตอบข้อหารือให้มีระเบียบ แบบแผน และวิธีการที่ชัดเจน ทำให้ผู้สุจริตจากหนังสือตอบข้อหารือไม่ว่าจะเป็นฝ่ายผู้เสียภาษี หรือฝ่ายเจ้าพนักงานผู้ได้ปฏิบัติหน้าที่ตามกฎหมาย ต่างก็จะได้รับความคุ้มครองจากการปฏิบัติตามหนังสือข้อหารือนั้น ต่อกรณีดังกล่าวสามารถส่งผลให้ช่วยลดปริมาณข้อพิพาทที่อาจจะเกิดขึ้นจากการถูกประเมินภาษีหรือเนื่องจากการเสียภาษีที่ผิดพลาดได้อย่างมาก เพราะหากได้ดำเนินการตามหนังสือตอบข้อหารือนั้นโดยสุจริตแล้ว ผู้เสียภาษี และเจ้าพนักงานผู้มีหน้าที่จัดทำหนังสือตอบข้อหารือดังกล่าวก็จะได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายให้ไม่ต้องมีความรับผิดแม้ว่าจะเป็นหนังสือตอบข้อหารือที่ผิดพลาดก็ตาม กรณีเช่นนี้ย่อมเป็นการง่ายต่อการวินิจฉัยตัดสินคดีทางภาษีอากร ทำให้ประชาชนผู้เสียภาษีต่างมีความเชื่อถือและไว้วางใจต่อมาตรการของรัฐให้สามารถนำไปปฏิบัติตามและได้รับความคุ้มครองจากการปฏิบัติตามโดยสุจริตได้ ทำให้การดำเนินงานภายในเป็นไปอย่างมีเสถียรภาพเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดเก็บภาษีของกรมจัดเก็บภาษีได้อีกในประการหนึ่งด้วยดังนั้น ผู้เขียนจึงมีความเห็นว่าประเทศไทยควรนำบทบัญญัติ ระเบียบ และวิธีการ ของการจัดทำหนังสือตอบข้อหารือทางภาษีอากรประเทศสหรัฐอเมริกามาศึกษา แยกแยะ และวิเคราะห์เพื่อนำมาเป็นแบบอย่างต่อการปรับใช้สำหรับการตรากฎหมายให้การรับรองสถานะที่ชัดเจนกับหนังสือตอบข้อหารือทางภาษีอากรในประเทศไทย เพื่อให้ความคุ้มครองแก่ผู้สุจริตที่ปฏิบัติหน้าที่ตามหนังสือตอบข้อหารือทางภาษีอากรต่อไป