DOI: 10.17026/dans-zs4-whpt
title: Nijkerk Het Spaanse Leger IVO-P Sporen van tabaksteelt langs de Jan Thijmensteeg, plangebied Het Spaanse Leger te Nijkerk.

description: &lt;p&gt;Tijdens het proefsleuvenonderzoek zijn op twee deellocaties proefsleuven gegraven. De te onderzoeken locaties waren bepaald op basis van de resultaten van het verkennende booronderzoek dat binnen het plangebied is uitgevoerd, binnen de deelgebieden was een redelijk onverstoorde bodemopbouw aangetroffen. Deelgebied 1 in het noordelijke deel van het plangebied was gepland op de locatie van boring 12, waar in het verleden een boerderij heeft gestaan. Deze proefsleuf leverde vier sporen op, een deel van een greppel, een paalkuil, een kuil en een zeer grote recente verstoring in de vorm van een kelder.&lt;br&gt;Deelgebied 2 op de locatie van boring 29 uit het vooronderzoek in het zuidelijke deel van het plangebied. Ook hier was een redelijk intacte bodem aangetroffen. De locatie viel tevens samen met de locatie van een tabaksschuur die op diverse historische kaarten staat aangegeven.&lt;br&gt;Proefsleuf 2 is hier aangelegd waarin een aantal kuilen een paalkuilen zijn aangetroffen. Op basis van deze resultaten is er in overleg met en met goedkeuring van het bevoegd gezag een uitbreiding van de sleuf uitgevoerd om een begrenzing van de sporen vast te stellen. Ook in deze uitbreiding zijn paalkuilen en kuilen aangetroffen.&lt;br&gt;De sporen en hun conserveringstoestand gaven aanleiding om de vindplaats als behoudenswaardig aan te merken en te adviseren om een oppervlak van ca. 700 m2 rond proefsleuf 2 op te graven. Advies voor deellocatie 1 was geen verder onderzoek uit te laten voeren vanwege de grote mate van verstoring. Het bevoegd gezag de gemeente Nijkerk heeft dit advies overgenomen, met als voorwaarde dat er een addendum op het PvE werd geschreven..&lt;br&gt;Voor de opgraving is één werkput aangelegd op de locatie van proefsleuf 2 met een totale oppervlakte van ca. 713 m2. In deze werkput zijn 144 archeologisch antropogene sporen aangetroffen, bestaand uit paalkuilen, kuilen en delen van vermoedelijke greppels. De paalkuilen maken deel uit van de plattegrond van een asymmetrisch tweebeukig gebouw. Op basis van vergelijkbare plattegronden binnen de regio gaat het om een tabaksschuur het type B van de Nijkerk – Amersfoort typologie.1 De schuur heeft een afmeting van 11,5 x 20 m wat een vrij standaard afmeting lijkt van de schuren in dit type, met een grote hoofdbeuk van 9 m breed en een smallere zijbeuk van 2,5 m breed. Naast het hoofgebouw is ook een klein bijgebouw aangetroffen bestaand uit tien palen in drie rijen. De functie van dit bijgebouwtje is onduidelijk. Vondstmateriaal uit de sporen en van de aanleg is schaars, slechts zeven fragmenten daterend tussen de 17e en het einde van de 19e eeuw. Een datering die goed aansluit op de periode waarin het aangetroffen type schuur werd gebruikt. Andere sporen van tabaksteelt zijn echter tijdens het onderzoek niet aangetroffen. Bij andere onderzoeken is al gebleken dat deze resten, voornamelijk tabaksbedden, lastig te herkennen zijn en vaak ook al sterk verstoord als deze al niet volledig zijn verdwenen. Dit omdat de palen veel dieper in de ondergrond werden ingegraven en dus een betere kans hebben om bij grondroerende activiteiten deels bewaard te blijven.&lt;/p&gt;