DOI: 10.17026/ar/otfu58
title: Bureauonderzoek Scheemderzwaag te Scheemda, gemeente Oldambt
title: Antea Group Archeologie 2024/427

description: De aanleiding tot dit bureauonderzoek is het voornemen van Enexis Netbeheer B.V. om werkzaamheden uit te voeren aan de plaatselijke lage- en hogedruk gasleidingen. Het gehele tracé betreft circa 375 meter, hiervan zal ongeveer 310 meter worden uitgevoerd door middel van gestuurde boringen. De uiteindelijke lengte van de werkzaamheden die in open ontgraving zullen plaatsvinden bedraagt dus circa 65 meter. De sleufbreedte die hierbij gehanteerd wordt is 0,9 meter. De oppervlakte van de werkzaamheden in open ontgraving is dus rond de 58,5 m2. De ontgravingsdiepte die bij de werkzaamheden in open ontgraving gehanteerd zal worden is 0,9 m - mv. 

Het plangebied ligt in de gemeente Oldambt en valt binnen het vigerende bestemmingsplan ‘Buitengebied’. Binnen dit bestemmingsplan vallen de werkzaamheden binnen een dubbelbestemming Waarde – Archeologie 4. Bij deze dubbelbestemming geldt dat er vrijstellingsgrenzen zijn voor werkzaamheden ten behoeve van het aanbrengen van ondergrondse transport-, energie- en telecommunicatieleidingen, drainage met uitzondering van herdrainage, funderingen en daarmee verband houdende constructies, installaties of apparatuur. Deze vrijstellingsgrenzen bestaan voor de ontgravingsdiepte en de sleufbreedte. Voor de ontgravingsdiepte ligt de vrijstellingsgrens op 1,0 m -mv. Voor de sleufbreedte ligt deze op een breedte van 0,5 meter. Tijdens de werkzaamheden worden de vrijstellingsgrenzen voor de sleufbreedte overschreden. Een omgevingsvergunning en nader archeologisch onderzoek zijn dus verplicht. Om deze reden, en ook om een specifieke archeologische verwachting op te stellen voor het plangebied, is dit bureauonderzoek uitgevoerd.

 Het doel van het uitvoeren van een archeologisch bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied. Voor het opstellen van een dergelijke verwachting wordt gebruik gemaakt van reeds bekende archeologische waarnemingen, historische kaarten, bodemkundige gegevens en informatie over de landschappelijke situatie. Een gespecificeerde verwachting gaat in op de mogelijke aanwezigheid, het karakter, de omvang, datering en eventuele (mate van) verstoring van archeologische waarden binnen het plangebied. 

Ter plaatse van het plangebied worden nauwelijks archeologische resten verwacht. de werkzaamheden gaan niet dieper dan het plaatselijke Dollardkleidek wat hier is afgezet in 1509. Oudere resten worden niet verwacht. De Scheemderzwaag ontstaat pas bij de bedijking en ontginning van dit gebied in 1597, en deze is opgebouwd uit een zevental boerderijen en een enkele weg die deze verbindt. Geen van deze oudere boerderijen ligt ter plaatse van het plangebied. De eerste bebouwing in de nabijheid van het plangebied is pas te zien op de topografische kaart van 1949, maar bevindt zich buiten het plangebied. De enige verwachting die overblijft hangt samen met het aantreffen van resten van een mogelijk oud wegdek en of landgebruik uit de nieuwe tijd ter plaatse van het stukje tracé dat in open ontgraving plaatsvindt. Er worden geen sporen en/of vondsten van hoge archeologische waarde verwacht. 

Wij adviseren de werkzaamheden vrij te geven. Ter plaatse van het plangebied zijn geen hoge archeologische verwachtingen wanneer er niet dieper wordt gegraven dan het aanwezige kleipakket in de bodem. Uit eerdere boringen is gebleken dat dit kleipakket plaatselijk op een diepte van 2,5 m -mv ligt, het dekzand op 3,8 m-mv en en de werkzaamheden hebben een ontgravingsdiepte van 0,9 m -mv.