DOI: 10.17026/ar/nxptss
title: Plangebied Koningin Julianalaan Zuid te Katwijk aan Zee, gemeente Katwijk.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek.

description: In opdracht van de gemeente Katwijk heeft RAAP in februari 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het plangebied Koningin Julianalaan Zuid te Katwijk aan Zee in de gemeente Katwijk. Het onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:

• Vanaf maaiveld geldt een verwachting op de aanwezigheid van resten van de inrichting van het landschap voor militaire doeleinden uit de Tweede Wereldoorlog.
• Er geldt geen verwachting voor de aanwezigheid van resten van bewoning uit de periode 17e eeuw tot en met de tweede helft van de 20e eeuw, toen de huidige woonwijk werd aangelegd.
• Vanaf maaiveld tot – in principe – rond 0 m NAP (max. 6 m diepte) geldt een verwachting op de aanwezigheid van resten van bewoning uit de late middeleeuwen tot en met de 16e eeuw in het Jonge Duinlandschap.
• Vanaf 0,75 m diepte (vanaf 5 m +NAP) tot rond 0 m NAP (max. 6 m diepte) geldt een hoge verwachting voor de aanwezigheid van resten van bewoning uit de late ijzertijd, Romeinse tijd en vroege middeleeuwen.
• Vanaf ongeveer 0 m NAP geldt geen verwachting ten aanzien van archeologische resten. De sedimenten vanaf dit niveau zijn afgezet in natte en drassige milieus die niet geschikt waren voor bewoning. Gezien de aard van de te verrichten werkzaamheden zal dit niveau niet worden geraakt.
• Vanaf ongeveer 17,5 m diepte (17 m -NAP) geldt een verwachting voor de aanwezigheid van resten van tijdelijke kampementen van jagers-verzamelaars uit de steentijd. Gezien de aard van de te verrichten werkzaamheden zal dit niveau niet worden geraakt.

Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen.
Gezien de voorschriften in de vigerende bestemmingsplannen – als tijdelijk onderdeel van het Omgevingsplan – wordt geen archeologisch vervolgonderzoek geadviseerd waar het bestaande riool wordt vervangen.

Blijft over het advies voor het nieuwe riool. Normaal gesproken wordt in een dergelijk geval een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek. Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten.
Het plangebied is echter verhard, er liggen vele kabels en leidingen en het wordt gebruikt door het verkeer, wat elke vorm van onderzoek voorafgaande aan de civiele werkzaamheden lastig maakt. Dit houdt in dat de gebruikelijke trits van verkennend booronderzoek, karterend booronderzoek en waarderend proefsleuvenonderzoek – ook als de eerste twee worden gecombineerd, en ook als alleen de laatste stap in de rede zou liggen – wordt afgeraden.

In plaats daarvan wordt geadviseerd om de archeologische werkzaamheden van verkennen, karteren en waarderen gelijkt te laten lopen met de civiele werkzaamheden van het aanleggen van het nieuwe riool. Dit houdt in dat een voldoende geoutilleerd archeologisch team meeloopt met deze civiele werkzaamheden en er in de planning rekening gehouden wordt met voldoende tijd voor dit team om deze werkzaamheden te kunnen vervullen in geval er iets wordt aangetroffen.

Daarnaast is het van het grootste belang dat er goede afspraken worden gemaakt ten aanzien van de beslissingen over de verdere aanpak van het onderzoek, die immers – omdat ze gelijklopen met de civiele werkzaamheden – snel en ‘in het veld’ moeten worden genomen. Daarbij kan gedacht worden aan het besluit om het onderzoek uit te breiden van verkennend naar karterend en van karterend naar waarderend (dit kan door de archeologen in het veld gedaan worden) maar vooral aan het besluit om na waardering de aangetroffen archeologische resten te documenteren en veilig te stellen (‘opgraven’ in de volksmond). Dit laatste besluit – een ‘selectiebesluit’ – wordt normaal gesproken door de bevoegde overheid genomen na beoordeling van de rapportage van het vooronderzoek. In de door ons geadviseerde aanpak is dat niet gewenst tot onmogelijk, en dus zullen ook met de overheid goede afspraken moeten worden gemaakt over de wijze waarop een selectiebesluit wordt genomen en het tijdsbestek waarbinnen het genomen wordt.
Aangezien dit geadviseerde onderzoek moet worden uitgevoerd op basis van een door het bevoegd gezag goedgekeurd Programma van Eisen, kunnen ook deze afspraken daarin worden vastgelegd.