DOI: 10.17026/dans-zah-p3ww
title: Plangebied Schakenbos te Leidschendam, gemeente Leidschendam-voorburg; archeologisch vooronderzoek: een bureau- en inventariserend veldonderzoek

description: &lt;p&gt;In opdracht van Aveco de Bondt heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau in januari 2007 een bureauonderzoek uitgevoerd in verband met de geplande herinrichting van plangebied Schakenbos te Leidschendam in de gemeente Leidschendam- Voorburg. Aansluitend aan dit bureauonderzoek is op 14 t/m 20 december 2007 een veldonderzoek uitgevoerd. Uit het bureauonderzoek blijkt dat binnen het plangebied drie strandwallen (al dan niet met vervlakte duinen) liggen met daartussen ingesloten strandvlaktes (al dan niet met vervlakte duinen) die zijn bedekt met veen. Uit het plangebied is één vindplaats uit het Neolithicum bekend. Het gaat om een vuurstenen bijl, die in geroerde grond is aangetroffen. Uit de omgeving van het plangebied zijn verschillende vindplaatsen uit het Neolithicum en de Romeinse tijd bekend. Ook zijn losse fragmenten aardewerk uit de late Middeleeuwen aangetroffen. Daarnaast staat op historisch kaartmateriaal op verschillende plekken in het plangebied bebouwing aangegeven. Op grond van het bureauonderzoek gold voor het plangebied bij aanvang van het veldonderzoek een hoge verwachting voor vindplaatsen vanaf het Neolithicum. Dit kunnen relatief grote nederzettingen betreffen, maar ook akkerlagen. De vindplaatsen manifesteren zich door middel van vuursteen, aardewerk, botmateriaal en natuursteen, maar ook door de aanwezigheid van houtskoolfragmenten en cultuurlagen. De vindplaatsen kunnen worden aangetroffen in de top van de Oude Duin- en Strandzanden, zowel vanaf maaiveld als op dieper gelegen overstoven en/ of met veen bedekte niveaus. Binnen de zones met historische bebouwing geldt specifiek een hoge archeologische verwachting voor vindplaatsen uit de Nieuwe tijd. Op basis van het bureauonderzoek is voor het hele plangebied de archeologische verwachting bepaald. Het veldonderzoek heeft zich enkel gericht op de zones waar concreet bodemingrepen gepland zijn. Dit betreft de zones waar in de inrichtingsplannen bebouwing en een watergang zijn gepland. De zones met toekomstige bebouwing centraal in het plangebied zijn nog niet onderzocht, omdat de hier geplande bodemingrepen in een later stadium zullen plaatsvinden. Tijdens het veldonderzoek is de op grond van het bureauonderzoek verwachte bodemopbouw aangetroffen. Er is sprake van 3 duinenrijen met daartussen lager gelegen delen die zijn overdekt met veen. De top van de strandwallen is aangetast als gevolg van de recente inrichting van het terrein. Ter plaatse van de lagere delen is de bodem over het algemeen tot in de top van het veen verstoord geraakt. De daaronder gelegen Oude Duin- en Strandzanden zijn wel intact. Ter plaatse van de zone met historische bebouwing langs de Veursestraatweg zijn fragmenten aardewerk en puinspikkels aangetroffen. Het aardewerk lijkt uit een intacte laag afkomstig te zijn en betreft een fragment grijsbakkend (mogelijk Kogelpot-) aardewerk uit de late Middeleeuwen (boring 66). De puinspikkels en het aardewerk in boring 78 zijn waarschijnlijk afkomstig uit een oude sloot. Omdat beide boringen binnen een zone liggen waar historische bebouwing wordt verwacht, is deze zone geïnterpreteerd als een vindplaats. In boring 4 is op een diepte van 16 m -Mv ondoordringbaar puin aangetroffen. Op die locatie zijn geen gegevens bekend van recente verstoringen (zoals kabels en leidingen) of historische bebouwing (figuur 2). De bodemopbouw lijkt intact te zijn. Mogelijk gaat het om een fundament uit de Nieuwe tijd. Buiten de bovengenoemde vindplaats zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor vondstrijke nederzettingsterreinen vanaf het Neolithicum. Er zijn geen cultuurlagen of andere aanwijzingen (houtskoolspikkels, aardewerk en vuursteen) aangetroffen, die daarop eventueel zouden kunnen wijzen. Mogelijk zijn eventuele vindplaatsen binnen het onderzoeksgebied verdwenen als gevolg van het afgraven van de top van de strandwallen in het gebied. Eventuele kleinschalige vindplaatsen die alleen worden gekenmerkt door een vondstspreiding van aardewerk of vuursteen, zouden door de gebruikte onderzoeksmethode gemist kunnen zijn. Aangezien de top van de strandwal echter is afgegraven, lijkt de kans dat deze nog intact aanwezig zijn, vrij klein. Ter plaatse van de vindplaats van de neolithische bijl zijn een aantal controleboringen uitgevoerd. Daaruit blijkt dat de bodem vrijwel tot in het veen verstoord is geraakt. De bijl, die op 25 cm -Mv zou is aangetroffen, komt dan ook inderdaad uit een verstoorde laag. In het veen en in de top van het Oude Duinzand daaronder, zijn geen aanwijzingen aangetroffen voor een vindplaats in de vorm van een zandige veenlaag of een donkergrijze ‘vuile laag’ in de top van de Oude Duinzand. Er lijkt dan ook geen reden om een neolithische vindplaats te vermoeden ter plaatse van de locatie waar de neolithische bijl is gevonden. In de onderzochte delen van het plangebied is een grotendeels onverstoord duinen- op strandwallenlandschap aangetroffen. In de directe omgeving van het plangebied (langs de Frekeweg) zijn in een vergelijkbaar intact landschap archeologische resten uit het Neolithicum (een dumpplaats) aangetroffen. Aangezien archeologische resten uit het Neolithicum in het duinen- en strandwallengebied over het algemeen worden gekenmerkt door de afwezigheid van een vondstlaag en een lage vondstspreiding, zijn deze moeilijk op te sporen door middel van een booronderzoek als het onderhavige. Op basis van het bovenstaande wordt dan ook geadviseerd om in de onderzochte delen van het plangebied een vervolgonderzoek uit te laten voeren in de vorm van een proef- of zoeksleuvenonderzoek. Doel van dat onderzoek zal zijn het vaststellen van de aan- of afwezigheid van eventuele archeologische resten alsmede het in kaart brengen van het oude microreliëf van het plangebied. Voorafgaande aan dit onderzoek dient een Programma van Eisen (PvE) te worden opgesteld. Pas na goedkeuring van dit PvE door het bevoegd gezag (provincie Zuid-Holland) kan het vervolgonderzoek een aanvang nemen. Ter plaatse van vindplaats 1 en de zone rond boring 4 (figuur 6) wordt aanbevolen om hier geen bebouwing en geen bodemingrepen die dieper reiken dan respectievelijk 07 en 13 m -Mv plaats te laten vinden. Op die manier kunnen de aanwezige vindplaatsen in situ behouden blijven. Binnen beide vindplaatsen bevinden zich archeologische resten die waarschijnlijk van na 1600 na Chr. dateren. Op basis van toekomstig provinciaal beleid (de provinciale onderzoeksagenda, die op het moment van opstellen van de rapportage nog in voorbereiding was) worden archeologische resten van na 1600 na Chr. niet op provinciaal niveau als behoudenswaardig gezien. Dergelijke resten vallen onder het gemeentelijke beleid, dat op moment van schrijven eveneens nog in ontwikkeling is. Aangezien beide vindplaatsen vallen in een zone waar nieuwbouw ontwikkeld zal worden, wordt geadviseerd om ook beide zones in het boven beschreven proef- of zoeksleuvenonderzoek te onderzoeken. Het overige deel van het onderzoeksgebied Tijdens het veldonderzoek zijn twee toekomstig te bebouwen zones in het centrale deel van het plangebied nog niet onderzocht. Deze zones bevinden zich deels op de strandwal en deels in de strandvlakte. Daarnaast bevindt zich in het zuidelijke gebied een zone met historische bebouwing. Op grond van het feit dat in een vergelijkbare zone langs de Veursestraatweg daadwerkelijk aanwijzingen zijn aangetroffen voor een vindplaats uit de Nieuwe tijd, wordt geadviseerd om binnen deze twee zones een verkennend booronderzoek uit te voeren, met als doel de intactheid van het duin- en strandwallenlandschap vast te stellen. Naar aanleiding van de resultaten van dit onderzoek kan worden bepaald of een vervolgonderzoek in de vorm van zoek- of proefsleuven noodzakelijk is. Het hierboven weergegeven advies is tot stand gekomen in overleg met de opdrachtgever en met de provinciaal archeoloog van Zuid-Holland (drs. R.H.P. Proos).&lt;/p&gt;