DOI: 10.14457/tu.the.2019.599
title: การพัฒนาค่าตอบแทนการทำงานในกฎหมายคุ้มครองแรงงานเพื่อรองรับประชาคมอาเซียน

description: การรวมกลุ่มประชาคมอาเซียนทั้ง 10 ประเทศในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งประกอบด้วยสามเสาหลักของความร่วมมือ เมื่อพิจารณาการรวมกลุ่มและการเคลื่อนย้ายแรงงานจากประเทศหนึ่งสู่ประเทศหนึ่งพบว่า กฎบัตรอาเซียนมิได้วางหลักเกณฑ์เกี่ยวกับค่าตอบแทนหรือหลักเกณฑ์ว่าด้วยการทำข้อตกลงร่วมเกี่ยวกับค่าตอบแทนระหว่างรัฐสมาชิกแต่อย่างใด จึงจำเป็นต้องมีหลักเกณฑ์กลางเกี่ยวกับค่าตอบแทนเพื่อคุ้มครองลูกจ้างโดยทั่วไปในประชาคมอาเซียนซึ่งเป็นประชากรกลุ่มใหญ่ภายในภูมิภาค ดุษฎีนิพนธ์นี้มีขึ้นเพื่อการพัฒนาค่าตอบแทนในกฎหมายคุ้มครองแรงงานเพื่อรองรับประชาคมอาเซียนในการสร้างมาตรฐานชีวิตของลูกจ้างในประชาคมอาเซียนตามมาตรฐานการครองชีพให้เท่าเทียมกัน ขณะเดียวกันการประกอบกิจการของนายจ้างต้องดำเนินกิจการต่อไปได้ ซึ่งประสงค์เสนอการวิเคราะห์เปรียบเทียบหลักการขององค์การสหประชาชาติ มาตรฐานของกฎหมายองค์การแรงงานระหว่างประเทศ กฎหมายในกลุ่มสมาชิกประเทศอาเซียนทั้ง 6 ประเทศอันได้แก่ กฎหมายของประเทศสิงคโปร์ กฎหมายของประเทศฟิลิปปินส์ กฎหมายของประเทศมาเลเซีย กฎหมายของประเทศอินโดนีเซีย กฎหมายของประเทศเวียดนามและกฎหมายของประเทศไทยจากการศึกษาผู้เขียนนำหลักความยุติธรรม หลักมาตรฐานการครองชีพของลูกจ้างและหลักความสามารถในการจ่ายของนายจ้างมาพิจารณากำหนดค่าตอบแทน ซึ่งผู้เขียนเสนอกฎหมายกลางว่าด้วยค่าตอบแทนในประเด็นต่าง ๆ ดังต่อไปนี้1. การกำหนดค่าจ้างขั้นต่ำกฎหมายภายในกลุ่มสมาชิกประเทศอาเซียนมีการกำหนดอัตราค่าจ้างขั้นต่ำไว้อย่างชัดเจน ยกเว้นประเทศสิงคโปร์ที่ไม่มีการกำหนดอัตราค่าจ้างขั้นต่ำ แต่รัฐบาลได้ประกันค่าจ้างขั้นต่ำรายชั่วโมงยกเว้นไว้ 2 อาชีพ เพื่อให้เกิดความชัดเจนและเหมาะสม ผู้เขียนจึงเสนอกฎหมายกลางว่าด้วยค่าตอบแทนให้กำหนดค่าจ้างขั้นต่ำเป็นรายวัน ไม่กำหนดเป็นรายชั่วโมงหรือรายเดือน เนื่องจากจะทำให้เกิดความซับซ้อนในการบังคับใช้และกำหนดให้ค่าจ้างขั้นต่ำสามารถเลี้ยงดูลูกจ้างได้หนึ่งคน เพราะการจ่ายค่าจ้างขั้นต่ำในอัตราที่สูงกว่านี้ ย่อมเป็นภาระแก่นายจ้างเกินไปทำให้นายจ้างไม่มีความสามารถในการจ่ายได้ นายจ้างอาจเลี่ยงหรือไม่จ่ายค่าจ้างตามที่กฎหมายกำหนดซึ่งเป็นผลเสียต่อลูกจ้างมากกว่า2. การกำหนดค่าตอบแทนกรณีลูกจ้างไม่ได้ทำงาน ผู้เขียนเสนอหลักกฎหมายกลางในเรื่องการจ่ายค่าตอบแทนของประชาคมอาเซียน โดยศึกษาเปรียบเทียบจากกฎหมายในกลุ่มประเทศอาเซียน จึงมีข้อเสนอให้มีการปรับใช้ตามหลักพื้นฐาน เมื่อลูกจ้างไม่ได้ทำงานจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าจ้าง (No Work No Pay) ซึ่งแบ่งเป็น 3 กรณี ได้แก่ กรณีแรก กรณีไม่ได้ทำงานที่ไม่ได้เกิดจากความผิดของฝ่ายใด เมื่อนายจ้างไม่ได้รับแรงงานจากลูกจ้าง ลูกจ้างจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าตอบแทน กรณีที่สอง กรณีที่เกิดจากความผิดของฝ่ายนายจ้างทำให้ลูกจ้างไม่ได้ทำงาน นายจ้างจึงต้องจ่ายค่าตอบแทนให้แก่ลูกจ้าง และกรณีที่สาม กรณีที่เกิดจากความผิดของฝ่ายลูกจ้างทำให้ลูกจ้างไม่ได้ทำงาน ลูกจ้างจึงไม่มีสิทธิได้รับค่าตอบแทน3. การหยุดกิจการชั่วคราว ผู้เขียนเสนอให้มีกฎหมายกลางในเรื่องการหยุดกิจการชั่วคราว โดยมีองค์ประกอบ 3 ประการ ดังนี้ ประการแรก นายจ้างปิดกิจการชั่วคราว ประการที่สอง มิใช่สืบเนื่องมาจากเหตุสุดวิสัย ประการที่สาม มิใช่มีเหตุที่เกิดจากความผิดของฝ่ายนายจ้างและฝ่ายลูกจ้างให้นายจ้างจ่ายเงินให้แก่ลูกจ้างไม่น้อยกว่าร้อยละเจ็ดสิบห้าของค่าจ้างในวันทำงานที่ลูกจ้างได้รับก่อนนายจ้างหยุดกิจการตลอดระยะเวลาที่นายจ้างไม่ได้ให้ลูกจ้างทำงาน นอกจากนี้ กรณีหยุดกิจการชั่วคราว ครบ 3 เดือนควรให้สิทธิลูกจ้างลาออกได้โดยลูกจ้างไม่เสียสิทธิได้รับค่าชดเชย4. กรณีวันหยุด ผู้เขียนเสนอให้มีกฎหมายกลางของประชาคมอาเซียน โดยให้ลูกจ้างมีสิทธิได้รับวันหยุดประจำสัปดาห์ ไม่น้อยกว่า 1 วันต่อสัปดาห์ ส่วนวันหยุดตามประเพณี ลูกจ้างควรมีสิทธิหยุดงานตามประเพณีโดยได้รับค่าจ้างไม่น้อยกว่า 10 วันทำงานต่อปีซึ่งรวมวันแรงงานแห่งชาติ (หากมี) นอกจากนี้ ลูกจ้างควรมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีโดยมีสิทธิได้รับค่าจ้างไม่น้อยกว่า 6 วันทำงานต่อปี ในกรณีที่ลูกจ้างได้ทำงานให้แก่นายจ้างเป็นระยะเวลา 10 ปีให้ลูกจ้างมีสิทธิหยุดพักผ่อนประจำปีเพิ่มขึ้น 3 วันทำงานต่อปี5. การลาป่วย ผู้เขียนเสนอให้มีกฎหมายกลาง ให้ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยโดยมีสิทธิได้รับค่าจ้าง อย่างน้อย 20 วันทำงานต่อปี ในกรณีที่มีเหตุจำเป็นในการลาป่วยที่ต้องรักษาตัวระยะนานให้ขยายสิทธิไปถึง 60 วันทำงานต่อปีโดยมีสิทธิได้รับค่าจ้าง อย่างไรก็ตาม กรณีลูกจ้างประสบอันตรายเนื่องจากการทำงานให้ลูกจ้างมีสิทธิลาป่วยและได้รับค่าจ้างตามสิทธิข้างต้น เมื่อพ้นระยะเวลาดังกล่าวให้ลูกจ้างมีสิทธิได้รับเงินทดแทนหรือประโยชน์ทดแทนตามกฎหมายเงินทดแทนหรือกฎหมายประกันสังคมของประเทศนั้น ส่วนการลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็น ผู้เขียนเสนอให้มีการลาเพื่อกิจธุระอันจำเป็นโดยมีระยะเวลาพอสมควรและมีสิทธิได้รับค่าจ้าง อันเป็นเหตุจำเป็นในทางครอบครัว เหตุจำเป็นในทางสังคมและเหตุจำเป็นในทางกฎหมาย6. การพักงานเพื่อสอบสวนความผิดของลูกจ้าง ผู้เขียนเสนอให้มีกฎหมายกลาง โดยให้นายจ้างมีสิทธิพักงานเฉพาะกรณีที่ลูกจ้างกระทำความผิดอย่างร้ายแรงและมีเหตุอันสมควรไม่เกิน 7 วันโดยจ่ายเงินระหว่างพักงานร้อยละ 50 ของค่าจ้างในวันทำงานปกติ กรณีสิ้นสุดระยะเวลา 7 วัน นายจ้างจะสามารถขยายระยะเวลาพักงานได้ โดยได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่มีอำนาจ นอกจากนี้ ในระหว่างที่รอผลการสอบสวนการกระทำความผิดของลูกจ้าง นายจ้างอาจให้ลูกจ้างกลับเข้ามาทำงานในตำแหน่งเดิมหรืออาจไม่มอบหมายงานที่สำคัญให้แก่ลูกจ้างทำ กรณีที่ผลสอบสวนปรากฏว่าลูกจ้างกระทำความผิดให้ลูกจ้างคืนเงินที่ได้รับระหว่างพักงานให้แก่นายจ้าง7. การหักค่าตอบแทน เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ลูกจ้างและนายจ้าง ผู้เขียนเสนอกฎหมายกลางโดยมีหลักว่า นายจ้างไม่มีสิทธิหักค่าจ้าง เว้นแต่เป็นไปเพื่อประโยชน์ของลูกจ้างโดยแท้และมีเหตุยกเว้นตามที่กฎหมายกำหนดไว้ในแต่ละประเทศ นอกจากนี้ กรณีลูกจ้างกระทำความผิดอย่างร้ายแรง นายจ้างจะลงโทษด้วยการหักค่าตอบแทนก็ได้ แต่ไม่เกินร้อยละ 10 ของค่าจ้างในแต่ละเดือน โดยได้รับความยินยอมเป็นหนังสือจากลูกจ้างเป็นคราว ๆ ไปและมีการควบคุมให้นายจ้างหักค่าตอบแทนได้ไม่เกินหนึ่งเท่าของค่าตอบแทนรายเดือน8. หน้าที่ในการจ่ายค่าตอบแทนของนายจ้าง ผู้เขียนเสนอให้มีกฎหมายกลาง โดยมีหลักว่า กรณีที่นายจ้างไม่จ่ายค่าจ้าง ค่าล่วงเวลา ค่าทำงานในวันหยุดและค่าล่วงเวลาในวันหยุดภายในเวลาที่กำหนดให้นายจ้างเสียดอกเบี้ยให้แก่ลูกจ้างในระหว่างเวลาผิดนัดร้อยละสิบห้าต่อปี ส่วนกรณีที่นายจ้างจงใจไม่จ่ายค่าตอบแทนโดยปราศจากเหตุอันสมควร ให้นายจ้างจ่ายเงินเพิ่มตามอัตราที่กำหนดในแต่ละประเทศในกรณีกระทำความผิดครั้งแรกและให้ปรับรายวันในกรณีที่กระทำความผิดซ้ำ ส่วนการจ่ายค่าตอบแทน ให้นายจ้างจ่ายเดือนหนึ่งไม่น้อยกว่าหนึ่งครั้ง ซึ่งไม่ใช้บังคับกับลูกจ้างระดับผู้บริหารที่มีเงินเดือนเท่ากับหนึ่งพันเท่าของอัตราค่าจ้างขั้นต่ำรายวันในแต่ละประเทศ9. การคุ้มครองค่าตอบแทนแก่ลูกจ้างที่ควรได้รับการคุ้มครองเป็นกรณีพิเศษ กล่าวคือ ลูกจ้างเด็กควรได้รับการพัฒนาและส่งเสริมวิชาชีพการทำงานโดยมีสิทธิลาเพื่อฝึกอบรม ประชุม สัมมนา โดยมีสิทธิได้รับค่าจ้างเท่ากับค่าจ้างในวันทำงาน ตลอดระยะเวลาที่ลาอย่างน้อย 30 วันทำงานต่อปี ลูกจ้างหญิงมีสิทธิลาเพื่อการคลอดบุตรรวม 3 ประการ ได้แก่ ประการแรก ลาเพื่อเตรียมตัวที่จะคลอดประการที่สอง ระยะคลอด ประการที่สาม รักษาตัวภายหลังคลอด ซึ่งไม่รวมถึง การลาเพื่อเลี้ยงดูบุตรโดยมีระยะเวลาในการลาเพื่อการคลอดบุตรอย่างน้อย 98 วันทำงาน และมีสิทธิได้รับค่าจ้าง 45 วันทำงานนอกจากนี้ ลูกจ้างหญิงมีสิทธิลาเพื่อเลี้ยงดูบุตรได้เป็นระยะเวลา 1 ปี โดยไม่มีสิทธิได้รับค่าจ้าง ส่วนลูกจ้างสูงอายุและลูกจ้างพิการ ควรได้รับความคุ้มครองสิทธิในการได้รับค่าตอบแทนอย่างเท่าเทียมกัน กรณีที่ลักษณะและคุณภาพของงานอย่างเดียวกันและปริมาณเท่ากันการนำเสนอกฎหมายกลางว่าด้วยค่าตอบแทนในกฎหมายคุ้มครองแรงงานเพื่อรองรับประชาคมอาเซียนในลักษณะข้อตกลงร่วมที่ไม่มีสภาพบังคับรัฐสมาชิก เพื่อให้ประเทศสมาชิกอาเซียนสามารถนำไปปรับใช้บังคับได้จริงและรวดเร็วตามสภาพเศรษฐกิจ สังคมและวัฒนธรรมของแต่ละประเทศ รวมทั้งคุ้มครองลูกจ้างในประชาคมอาเซียนให้มีความมั่นคงในการดำรงชีวิตได้รับค่าตอบแทนอย่างเป็นธรรม โดยเป็นส่วนหนึ่งในการส่งเสริมกฎหมายของประชาคมอาเซียนในการรวมกลุ่มให้มีเสถียรภาพสูงสุดและต่อรองร่วมค้ากับการรวมกลุ่มของประเทศในทวีปต่าง ๆ