DOI: 10.14457/tu.the.2015.1233
title: การศึกษาการเชื่อมโยงกลไกการพัฒนาจังหวัดระหว่างส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น: กรณีศึกษาการจัดทำแผนพัฒนา จังหวัดพิษณุโลก

description: การศึกษาการเชื่อมโยงกลไกการพัฒนาจังหวัดระหว่างส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค และส่วนท้องถิ่น: กรณีศึกษาการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลก มีความมุ่งหมายที่จะศึกษาการเชื่อมโยงกลไกและกระบวนการของการพัฒนาระดับส่วนกลาง ส่วนภูมิภาคและส่วนท้องถิ่น ผ่านการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลก และศึกษาปัญหาอุปสรรค ในการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลก เพื่อเสนอปัจจัยที่นำไปสู่ความสำเร็จของการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลก จึงเป็นประเด็นน่าสนใจที่ได้ศึกษาและทบทวนหลักเกณฑ์และวิธีการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดและแผนพัฒนากลุ่มจังหวัด พ.ศ.2557-2560 ที่ถูกกำหนดโดยคณะกรรมการนโยบายการบริหารงานจังหวัดและกลุ่มจังหวัดแบบบูรณาการ (ก.น.จ.) ทั้งนี้ได้มีการวิเคราะห์ผ่านโมเดลแบบดาวเพื่อให้สะท้อนลักษณะความสัมพันธ์ของทุกภาคส่วนในกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลกภายใต้การบริหารงานจังหวัดแบบบูรณาการ  ผลของการศึกษาครั้งนี้ พบว่า การจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลก โดยบูรณาการความร่วมมือระหว่างหน่วยงานราชการ ภาคเอกชน และประชาชน จึงเกิดความสัมพันธ์ในรูปแบบการปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างเคร่งครัด โดยจังหวัดได้จัดทำแผนพัฒนาจังหวัดที่มีความสอดคล้องกับการบริหารราชการแผ่นดิน นโยบายของรัฐบาล และแนวทางการพัฒนาเศรษฐกิจระดับชาติ แต่ทั้งนี้ การจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดยังไม่เกิดการบูรณาการระหว่างเครือข่ายในพื้นที่อย่างเป็นรูปธรรม ซึ่งพบปัญหาสำคัญประการหนึ่ง กล่าวคือ การจัดสรรงบประมาณมีความสอดคล้องกับบริบทต่างๆ ของพื้นที่ในระดับน้อย แต่การจัดสรรงบประมาณมีทิศทางในการตอบสนองนโยบายระดับประเทศเป็นสำคัญ อีกทั้งปัญหาด้านบุคลากรขาดสมรรถนะที่เพียงพอต่อการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด โดยผู้ว่าราชการจังหวัดในฐานะประธานคณะกรรมการบริหารงานจังหวัดแบบบูรณาการ (ก.บ.จ.) ขาดสมรรถนะด้านการวางกลยุทธ์ ส่งผลต่อการตัดสินใจกำหนดแผนพัฒนาจังหวัดในเชิงยุทธศาสตร์และการเลือกจัดทำโครงการที่สามารถนำไปปฏิบัติเพื่อที่จะนำไปสู่วิสัยทัศน์ที่วางไว้ได้อย่างแท้จริง และด้านผู้ปฏิบัติงานขาดสมรรถนะด้านการวางแผนเชิงกลยุทธ์ จึงทำให้การวิเคราะห์ศักยภาพของพื้นที่ที่ไม่สะท้อนภาพของปัญหาที่เกิดขึ้นจริงในจังหวัดนอกจากนี้ยังพบว่า ประชาชนขาดความเข้มแข็งในการมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด ภายใต้ระดับของการมีส่วนร่วมของประชาชน International Association for Public Anticipation: IAP23 ทั้ง 5 ระดับ พบว่าประชาชนขาดระดับการเกี่ยวข้อง (Involve) ความร่วมมือ (Collaboration) และการเสริมอำนาจประชาชน (Empower) เนื่องจากประชาชนขาดความรู้ความเข้าใจในกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด และเกิดความเบื่อหน่ายในการเข้าร่วม อีกทั้งหน่วยงานราชการขาดการสนับสนุนให้ประชาชนเกิดการมีส่วนร่วมอย่างเป็นรูปธรรม เกิดปัญหาในมิติ การวางแผนพัฒนาจังหวัดภายใต้ระบบฐานข้อมูลที่ขาดประสิทธิภาพ ฐานข้อมูลไม่สมบูรณ์ด้านเนื้อหา (Content) และข้อมูลไม่เหมาะสมกับห้วงเวลา (Time) และด้านกระบวนการ(Process) ขาดการบูรณาการประสานงานและแบ่งปันข้อมูลระหว่างหน่วยงานราชการภายในจังหวัด ซึ่งส่งผลกระทบต่อความน่าเชื่อถือของข้อมูลและการตัดสินใจของคณะกรรมการบริหารจังหวัดแบบบูรณาการ (ก.บ.จ.) สุดท้ายพบปัญหาในมิติภาคเอกชนเข้ามีส่วนร่วมเพียงเชิงสัญลักษณ์ แม้ว่าภาคเอกชนมีการผลักดันแผนพัฒนาเศรษฐกิจให้สอดคล้องกับยุทธศาสตร์การพัฒนาจังหวัดมากขึ้น แต่เมื่อพิจารณาภายใต้แผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลกกลับพบว่าภาคเอกชนไม่สามารถผลักดันตัวเองให้เข้าไปบทบาทในการร่วมพัฒนาจังหวัดได้อย่างแท้จริง  อย่างไรก็ตาม เพื่อให้เกิดการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดเชิงบูรณาการอย่างแท้จริง จึงควรเพิ่มมิติแห่งความสำเร็จ ดังนี้ ก้าวที่ 1 การส่งเสริมให้ส่วนภูมิภาคกำหนดเครือข่ายและตัวแสดงในการจัดแผนพัฒนาจังหวัด สร้างความสัมพันธ์ระหว่างส่วนกลาง ส่วนท้องถิ่น ภาคประชาชน และภาคเอกชน โดยการกำหนดตัวแสดงนโยบายเจ้าของเรื่อง (Fiscal Actor) ตัวแสดงที่อยู่ในเครือข่ายการตัดสินใจ (Decision Network)  ตัวแสดงชุมชนนโยบาย (Policy Community) เป็นลักษณะของการจำแนกตัวแสดงและจัดความสัมพันธ์ในเครือข่ายการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัดพิษณุโลกเพื่อให้เกิดความชัดเจนตามบทบาทและหน้าที่ของแต่ละกลุ่มตัวแสดง และเพื่อเป็นการลดการทำงานที่เน้นการบริหารงานแบบสายการบังคับบัญชา และก้าวที่ 2 การส่งเสริมให้ส่วนภูมิภาคกลายเป็นผู้ผลักดันให้เกิดความสำเร็จในการสร้างความร่วมมือ (Collaborate) ของการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด ในระดับให้ข้อมูลข่าวสาร (Inform) มีรูปแบบการมีส่วนร่วมในการจัดทำแผนพัฒนาจังหวัด เน้นการให้ข้อมูลเอกสารข้อเท็จจริง (Fact Seat) ในระดับการรับฟังความคิดเห็น (Consult) สร้างกลไกของการจัดเก็บข้อมูลที่ผ่านจัดเก็บข้อมูลการลงพื้นที่และการจัดเก็บข้อมูลการแสดงความคิดเห็นผ่านเว็บไซต์(Interactive Website) เป็นการดำเนินการเพื่อให้เกิดการจัดระบบจัดระบบคลังข้อมูลในศูนย์ข้อมูลกลางของกระทรวงมหาดไทยที่สมบูรณ์แบบ ภายใต้ข้อผูกมัดในการจัดสรรแบ่งปันทรัพยากร (Accountability and Resource Commitment) และระดับการมีส่วนรวมในระดับเข้ามีบทบาท (Involve) โดยการจัดประชุมเชิงปฏิบัติการ (Workshop) และการแต่งตั้งคณะที่ปรึกษา(Advisory Group) สุดท้ายในระดับการส่งเสริมความร่วมมือระดับสร้างความร่วมมือ (Collaborate) มีรูปแบบการมีส่วนร่วมเพื่อสร้างให้เกิดการตัดสินใจร่วมกันระหว่างส่วนหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชน ประชาชนอย่างแท้จริง