cometadata/datacite-titles-descriptions-related-identifiers huggingface dataset:
DOI: 10.14457/cu.the.2015.448
title: ภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนในตำบลเจ็ดริ้ว จังหวัดสมุทรสาคร

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพัฒนาการทางประวัติศาสตร์และภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนในตำบลเจ็ดริ้ว จังหวัดสมุทรสาคร 2) วิเคราะห์องค์ประกอบและคุณค่าของภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนในตำบลเจ็ดริ้ว จังหวัดสมุทรสาคร 3) วิเคราะห์แนวโน้มการเปลี่ยนแปลงภูมิทัศน์วัฒนธรรมในอนาคตของชุมชนในตำบลเจ็ดริ้ว จังหวัดสมุทรสาคร ผลการศึกษาพบว่า ชุมชนในตำบลเจ็ดริ้ว จังหวัดสมุทรสาครเป็นชุมชนริมน้ำที่มีกลุ่มชาติพันธุ์ไทยผสมกับมอญที่มีพัฒนาการ 3 ช่วง คือ ยุคเริ่มต้นของการตั้งถิ่นฐานชุมชน (พ.ศ. 2423 – พ.ศ. 2480) เป็นยุคที่มีการขุดคลองเจ็ดริ้วเพื่อเชื่อมต่อกับคลองสายหลัก สภาพแวดล้อมธรรมชาติที่มีอิทธิพลต่อการตั้งถิ่นฐานและการเกษตรกรรม เป็นรูปแบบของภูมิทัศน์วัฒนธรรมแบบ “ภูมิทัศน์นำวัฒนธรรม” ยุคเปลี่ยนผ่านรูปแบบเกษตรกรรม (พ.ศ. 2481 – พ.ศ.2521) เป็นยุคที่มนุษย์เริ่มเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อม เกิดการทำสวนยกร่องที่แสดงถึงภูมิปัญญาในการจัดการน้ำ ความสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ก่อให้เกิดรูปแบบประเพณีและวัฒนธรรมที่เป็นเอกลักษณ์ เป็นรูปแบบของภูมิทัศน์วัฒนธรรมแบบ “ลักษณะเด่นรวมกัน” และยุคเปลี่ยนแปลงจากเส้นทางคมนาคม (พ.ศ.2522 – ปัจจุบัน) เป็นยุคที่สภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลงจากการตัดถนน มนุษย์เข้ามาจัดการสภาพแวดล้อมธรรมชาติด้วยเทคโนโลยี แต่ยังคงรักษาคติความเชื่อและประเพณีที่สะท้อนเอกลักษณ์ของชุมชนมอญให้คงอยู่ต่อไป เป็นรูปแบบของภูมิทัศน์วัฒนธรรมแบบ “วัฒนธรรมนำภูมิทัศน์” ข้อเสนอแนะแนวทางการรักษาภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนในตำบลเจ็ดริ้ว ประกอบด้วยการกำหนดรูปแบบของสิ่งปลูกสร้างที่เป็นองค์ประกอบของชุมชนริมน้ำ จัดทำมาตรการในการอนุรักษ์ ตลอดจนเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในการอนุรักษ์ภูมิทัศน์วัฒนธรรมของชุมชนให้คงอยู่ต่อไป
DOI: 10.14457/cu.the.2015.449
title: พัฒนาการวิธีการจัดทำแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ

description: วิทยานิพนธ์เรื่องพัฒนาการวิธีการจัดทำแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษารวบรวมแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ ตั้งแต่ฉบับแรกถึงฉบับปัจจุบัน ศึกษาวิธีการจัดทำและองค์ประกอบของแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ 2) เพื่อศึกษาข้อดี ข้อจำกัดของวิธีการจัดทำแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ 3) เพื่อวิเคราะห์สรุปบทเรียนการจัดทำแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ และ 4) เพื่อเสนอแนวทางการจัดทำแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติในอนาคต ผลการศึกษาพบว่า วิธีการจัดทำแผนและองค์ประกอบของแผนพัฒนาที่อยู่อาศัยของการเคหะแห่งชาติ ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบัน สามารถแบ่งเป็น 4 ยุค ดังนี้ ยุคที่ 1 ยุคเริ่มก่อตั้ง การเคหะแห่งชาติ จัดทำแผนตามนโยบายรัฐบาล (Policy Driven) โดยที่รัฐบาลเป็นผู้กำหนดเป้าหมาย ยุคที่ 2 การเคหะแห่งชาติได้รับความรู้ตามหลักวิชาการจากธนาคารโลก (World Bank) นำวิธีการจัดทำแผนโดยใช้อุปสงค์เป็นตัวนำ (Demand Driven) มีการเก็บรวบรวมข้อมูลอุปสงค์และอุปทานของที่อยู่อาศัย และการกำหนดกลุ่มเป้าหมายโดยใช้การกระจายตามกลุ่มรายได้และคำนึงถึงความสามารถในการจ่ายของครัวเรือนเป็นเกณฑ์ แผนฯจึงครอบคลุมกลุ่มรายได้น้อยและรายได้ปานกลางหลายระดับ นอกจากนี้ยังมีการเริ่มจัดทำแผนวิสาหกิจระดับองค์กรควบคู่กันด้วย จึงเป็นยุคที่มีพัฒนาการการจัดทำแผนที่ก้าวหน้า ยุคที่ 3 แผนฯในยุคนี้ถูกกำหนดจำนวนเป้าหมายโดยนโยบายรัฐบาลรวมทั้งกำหนดกลุ่มเป้าหมายผู้มีรายได้น้อยกลุ่มเดียวเท่านั้น ยุคที่ 4 ยุคที่อยู่ในช่วงของการแก้ไขปัญหาและพลิกฟื้นองค์กร ซึ่งปัจจุบันการเคหะแห่งชาติมีการวางแผนเฉพาะแผนลงทุนรายปีและอยู่ระหว่างการวางแผนการลงทุนระยาว (5-10 ปี) บทเรียนที่ได้ คือ 1) ในช่วงแผนที่เกิดจากการมีนโยบายเป็นตัวนำ (Policy Driven) การเคหะแห่งชาติไม่สามารถดำเนินงานให้เป็นไปตามเป้าหมายได้ 2) การจัดทำแผนฯตามหลักวิชาการ โดยใช้อุปสงค์และอุปทานเป็นตัวนำ (Demand Driven) เป็นแผนที่มีความสมบูรณ์ เมื่อประกอบการมีคณะกรรมการที่อยู่อยู่อาศัยแห่งชาติด้วย ทำให้การเคหะแห่งชาติสามารถดำเนินงาน ได้ตามแผนที่วางไว้ในระดับดี 3) การมีการจัดทำแผนลงทุนที่ยังไม่สอดคล้องกับแผนวิสาหกิจอย่างสมบูรณ์อาจส่งผลให้การดำเนินงานไม่ประสบความสำเร็จตามเป้าหมายเท่าที่ควร ข้อเสนอแนะ คือ 1) การจัดทำแผนฯควรเป็นการวางแผนระยะยาว อาศัยหลักวิชาการและใช้หลักการของความต้องการที่อยู่อาศัยและอุปทานที่อยู่อาศัยเป็นหลัก (Demand Driven) และควรมีความสอดคล้องกับนโยบายที่อยู่อาศัยในระดับชาติ 2) การจัดทำแผนฯควรใช้หลักวิชาการในการจัดเก็บรวบรวมข้อมูลและวิเคราะห์ข้อมูลทั้งด้านอุปสงค์อุปทานและปัจจัยที่เกี่ยวข้อง และควรเปิดโอกาสให้มีการมีส่วนร่วมของทั้ง หน่วยงานส่วนกลาง หน่วยงานส่วนท้องถิ่น และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาที่อยู่อาศัย 3) ควรมีการจัดทำแผนยุทธศาสตร์องค์กรที่มีการประสานแผนลงทุนร่วมกับแผนวิสาหกิจเข้าด้วยกัน
DOI: 10.14457/cu.the.2015.450
title: แนวทางการใช้งานพื้นที่ว่างในสถานศึกษาที่ถูกยุบเลิกในจังหวัดพะเยา

description: โรงเรียนประถมศึกษาในจังหวัดพะเยาถูกยุบเลิก ทำให้เกิดพื้นที่ว่างในโรงเรียนซึ่งไม่มีการวางแนวทางการใช้งานมากกว่า 30 แห่งกระจายตัวทั่วจังหวัดพะเยา ส่วนมากอยู่ในบริเวณชุมชนชนบท การวิจัยนี้ศึกษาวิธีการใช้งานและเงื่อนไขการใช้งานพื้นที่ว่างในโรงเรียนที่ถูกยุบเลิก จากการศึกษาทฤษฎีและการศึกษาพื้นที่ เพื่อให้เกิดกระบวนการหาแนวทางการใช้งานที่เหมาะสมสำหรับการนำไปใช้เสนอให้แก่คนในชุมชนอย่างเป็นระบบ การศึกษาทฤษฎีวัฒนธรรมการใช้งานพื้นที่ว่างในชุมชนระหว่างภาคเหนือของประเทศไทยกับต่างประเทศ เพื่อหารูปแบบ ความเป็นไปได้ และวิธีการใช้งานพื้นที่ว่างที่สามารถนำไปใช้กับพื้นที่ว่างในโรงเรียนได้ การศึกษาทฤษฎีการบริการเชิงนิเวศ (Ecosystem service) และโครงสร้างพื้นฐานสีเขียว (Green infrastructure) เพื่อทำความเข้าใจวิธีการใช้งานโครงสร้างพื้นฐานสีเขียวซึ่งส่งเสริมให้เกิดการบริการเชิงนิเวศ เป็นประโยชน์ต่อคนทั้งทางตรงและทางอ้อม การศึกษาทฤษฎีการวิเคราะห์พื้นที่เชิงภูมิทัศน์ (Site analysis) เพื่อใช้สร้างเกณฑ์สำหรับพิจารณาความเหมาะสมระหว่างวิธีการใช้งานกับพื้นที่ เมื่อนำวิธีการใช้งานตามวัฒนธรรมการใช้งานพื้นที่ว่างในชุมชนมารวมกับวิธีการใช้งานโครงสร้างพื้นฐานสีเขียวจะได้เป็นวิธีการใช้งานตามทฤษฎี แล้วนำมารวมกับวิธีการใช้งานพื้นที่โรงเรียนของคนในทุกชุมชนที่เกิดขึ้นแล้วในปัจจุบัน จากการศึกษาพื้นที่ เก็บข้อมูลโดยการสำรวจพื้นที่โรงเรียนและชุมชน สัมภาษณ์บุคคลที่มีความรู้ความเข้าใจในชุมชน เพื่อให้การใช้งานตามทฤษฎีกลายเป็นการใช้งานที่เป็นไปได้ จากนั้นจึงพิจารณาความเหมาะสมของวิธีการใช้งานกับพื้นที่ โดยการให้คะแนนความเหมาะสมของวิธีการใช้งานต่อปัจจัยทางวัฒนธรรมและธรรมชาติของแต่ละพื้นที่โรงเรียนด้วยเกณฑ์ที่ตั้งไว้ เพื่อให้เห็นศักยภาพและข้อจำกัดในการใช้งานของพื้นที่โรงเรียน ว่าการใช้งานใดที่ชาวชุมชนสามารถเข้าใช้ประโยชน์พื้นที่ว่างภายในโรงเรียนที่ถูกยุบเลิกด้วยตนเองได้ จากระดับง่ายจนถึงยาก จะได้ผลลัพธ์เป็นแนวทางการใช้งานซึ่งเหมาะสมกับพื้นที่โรงเรียนและชุมชนนั้น แสดงตัวอย่างการสร้างแบบจำลองการใช้งานพื้นที่ว่างในโรงเรียนเป็นลำดับสุดท้าย แนวทางการใช้งานที่ได้จากการวิจัยให้ประโยชน์ทั้งการบริการเชิงนิเวศและสอดคล้องกับความต้องการในปัจจุบันของคนในชุมชน ครอบคลุมวิธีการใช้งานจากวัฒนธรรมการใช้งานพื้นที่ว่างในชุมชนภาคเหนือ เสริมด้วยวิธีการใช้งานพื้นที่ว่างในชุมชนต่างประเทศ และแบบโครงสร้างพื้นฐานสีเขียว ที่อาจยังไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อนในพื้นที่ศึกษา ในขณะที่เกณฑ์การวิเคราะห์ความเหมาะสมระหว่างการใช้งานกับพื้นที่ถูกกำหนดไว้อย่างกว้าง ๆ มีความยืดหยุ่น ไม่ตายตัวสามารถประยุกต์ใช้กับพื้นที่ต่างกัน เหมาะสมต่อการนำไปใช้เสนอเป็นข้อมูลให้แก่คนในชุมชนได้พิจารณาด้วยตนเองและสามารถต่อยอด พัฒนา หรือเปลี่ยนแปลงแนวทางนี้ได้ตามความต้องการของตน เพื่อการออกแบบอย่างมีส่วนร่วมในลำดับต่อไป ซึ่งกระบวนการวิจัยนี้สามารถเป็นแบบอย่างให้กับการเปลี่ยนแปลงการใช้งานพื้นที่ว่างใด ๆ ให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชน ไม่เฉพาะคนในชนบทซึ่งเป็นพื้นที่ศึกษาเท่านั้น แต่ยังสามารถนำไปใช้กับพื้นที่กึ่งเมืองกึ่งชนบท และเมืองได้ด้วย คำสำคัญ : โรงเรียนประถมที่ถูกยุบ, การเปลี่ยนแปลงการใช้พื้นที่
DOI: 10.14457/cu.the.2015.451
title: ปัจจัยทางกายภาพที่ส่งผลต่อคุณภาพของพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะในศูนย์การค้าชุมชน

description: พื้นที่สาธารณะเป็นพื้นที่ที่มีความสำคัญของเมือง เนื่องจากเป็นตัวส่งเสริมให้เกิดคุณภาพชีวิต ทั้งในด้านอยู่อาศัย สังคม และเศรษฐกิจ แต่การพัฒนาพื้นที่ดังกล่าวในเขตเมืองนั้น ได้รับการพิจารณาเป็นลำดับสุดท้าย เนื่องจากการใช้ประโยชน์ที่ดินที่เข้มข้นและมูลค่าที่ดินที่เพิ่มสูงขึ้นทำให้การพัฒนามุ่งเน้นไปที่ พื้นที่ที่สร้างมูลค่า ทั้งนี้ กระบวนการพัฒนาพาณิชยกรรมในรูปแบบของศูนย์การค้าชุมชน (Community Mall) เป็นรูปแบบการค้าปลีกที่มีการให้บริการในย่านหรือชุมชนโดยรอบ เป็นแนวคิดรูปแบบใหม่ของการผสมผสานพื้นที่สาธารณะและพื้นที่พาณิชยกรรมเข้าด้วยกัน โครงการหลายโครงการจึงประสบผลสำเร็จและกลายเป็นพื้นที่กึ่งสาธารณะของเมือง แต่ยังมีบางโครงการที่ประสบความล้มเหลว งานวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบทางกายภาพของพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะในศูนย์การค้าชุมชน 2)ประเมินคุณภาพของพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะในศูนย์การค้าชุมชน 3) ศึกษาพฤติกรรมของผู้ใช้งานในพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะในศูนย์การค้าชุมชน4) ระบุองค์ประกอบทางกายภาพเพื่อหาแนวทางการออกแบบ โดยการวิเคราะห์พื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะของศูนย์การค้าชุมชนเมืองจำนวนทั้งหมด 14 แห่งในเขตกรุงเทพมหานครชั้นในเพื่อจำแนกรูปแบบทางกายภาพของพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะและวิเคราะห์ความสัมพันธ์กับคุณภาพของพื้นทีและการใช้ประโยชน์ ผลการศึกษาพบว่ารูปแบบของพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะของศูนย์การค้าชุมชนแบ่งตามลักษณะของการใช้งานได้ 3 รูปแบบดังนี้ 1) พื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะลักษณะรูปแบบลานโล่งผสานกับพื้นที่หรือทาง 2) พื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะลักษณะรูปแบบลานปิดล้อมผสานกับพื้นที่หรือทางสัญจร 3) พื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะลักษณะรูปแบบทางสัญจรเชื่อมต่อด้านหน้าอาคาร โดยพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะของศูนย์การค้าชุมชนที่มีรูปแบบลานโล่งผสานกับพื้นที่สัญจรมีการออกแบบปัจจัยในเชิงพื้นที่ที่ค่าความเป็นสาธารณะมากกว่ารูปแบบอื่นโดยปัจจัยที่ส่งผลต่อค่าความเป็นสาธารณะมาก ดังแสดงผลสอดคล้องกับจำนวนการใช้งาน โดยมีปัจจัยเกื้อหนุนได้แก่ การเข้าถึงที่สามารถเข้าถึงได้โดยตรงจากถนนหลักและทางเท้าสาธารณะ การเชื่อมต่อที่มีการเชื่อมโยงไปสู่พื้นที่สาธารณะอื่นในรูปแบบของเส้นทางลัดที่เชื่อมไปยังพื้นที่รอบข้าง เป็นการเพิ่มโอกาสในการใช้พื้นที่ของโครงการนั้น และพื้นที่เปิดโล่งกึ่งสาธารณะของศูนย์การค้าชุมชนนี้มีอัตราส่วนในการเปิดพื้นที่เทียบกับความกว้างของที่ดินในอัตราส่วนที่มากกว่า 50% รูปแบบรอยต่อระหว่างโครงการกับพื้นที่โดยรอบมีการออกแบบโปร่งที่ส่งผลให้ง่ายต่อการมองเห็น ขนาดพื้นที่ที่คนสามารถเข้าไปใช้งานมีอัตราส่วนมากกว่า 40% ของพื้นที่ก่อสร้างในระดับชั้นที่เชื่อมต่อกับทางสาธารณะ และเป็นพื้นที่ที่มีความร่มเงา จากปัจจัยข้างต้นส่งผลให้โครงการมีค่าความเป็นสาธารณะมากขึ้น และมีความสัมพันธ์สอดคล้องกับการใช้งานที่หลากหลาย โดยมีค่าระดับความสัมพันธ์ (Correlation) อยู่ที่ 0.72 เป็นค่าในระดับที่สูง แสดงถึงการออกแบบทางกายภาพที่มีองค์ประกอบส่งเสริมให้พื้นที่ มีความเป็นสาธารณะตามแนวทางการออกแบบที่ดี จะส่งผลให้พื้นที่นั้นมีความอเนกประโยชน์สูง เกณฑ์ดังกล่าวสามารถเป็นส่วนหนึ่งของแนวทางการออกแบบและเชื่อมต่อพื้นที่ของศูนย์การค้าชุมชนเพื่อให้เกิดคุณค่าและการใช้งาน
DOI: 10.14457/cu.the.2015.452
title: ความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยในบริเวณชานเมืองด้านทิศเหนือของกรุงเทพมหานคร

description: วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์หลัก 2 ประการคือ ศึกษาภาพรวมของความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยที่เกิดขึ้นในบริเวณชานเมืองด้านทิศเหนือของกรุงเทพมหานครว่าเกิดขึ้น และปรากฏอยู่ในรูปแบบลักษณะใด และศึกษาว่าความแตกต่างของนโยบายที่อยู่อาศัยผู้มีรายได้น้อยอาจเป็นเหตุให้เกิดความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยในบริเวณชานเมืองด้านทิศเหนือ ของกรุงเทพมหานคร ตลอดจนความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยนั้น มีกลไกและกระบวนการเกิดขึ้นได้อย่างไร กระบวนการที่ใช้ในการศึกษานี้เป็นการผสมผสานระหว่างการศึกษาเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ ในส่วนการศึกษาเชิงปริมาณเป็นการศึกษาความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัย ในบริเวณชานเมืองด้านทิศเหนือของกรุงเทพมหานคร โดยใช้แนวคิดความขาดแคลนโดยเปรียบเทียบร่วมกับการศึกษาโดยใช้แบบจำลองสถิติเป็นเครื่องมือหลักในการศึกษา ในอีกด้านหนึ่งการศึกษาเชิงคุณภาพในการศึกษานี้จะประกอบด้วยการวิจัยเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญและการสัมภาษณ์กลุ่ม ข้อค้นพบจากการศึกษาพบว่า ความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยแม้จะมีความเป็นนามธรรมสูงแต่ก็สามารถวัดค่าได้อย่างเป็นระบบ ทั้งนี้ ความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยที่ตรวจพบนั้นมิได้เกิดขึ้นจากความแตกต่างทางด้านสังคมเศรษฐกิจของครัวเรือน หากทว่าขึ้นอยู่กับความแตกต่างของระดับความสามารถขั้นพื้นฐานของครัวเรือน ซึ่งประกอบด้วย ความสามารถในการเข้าถึงสินเชื่อที่อยู่อาศัย ความสามารถในการเข้าถึงสวัสดิการของรัฐ และความสามารถในการเข้าถึงกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน นอกจากนี้ยังพบว่าความแตกต่างในการดำเนินนโยบายที่อยู่อาศัยเป็นสาเหตุสำคัญที่สามารถทำให้เกิดปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัย ทั้งยังมีปัจจัยภายนอกอื่นๆ ที่สามารถนำไปสู่ความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยได้อีกด้วย จากการศึกษาความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยในบริเวณชานเมืองด้านทิศเหนือของกรุงเทพมหานคร พบว่า ในเชิงการวางแผนที่อยู่อาศัยนั้น การส่งมอบเพียงที่อยู่อาศัยที่มีคุณภาพและมีพื้นที่พอเพียงในระดับราคาที่ผู้มีรายได้น้อยเข้าถึงได้นั้น อาจกล่าวสรุปได้ว่าไม่เพียงพอ ทั้งนี้ เนื่องจากกระบวนการพัฒนาและส่งมอบที่อยู่อาศัย ตลอดจนกระบวนการอยู่อาศัยเป็นกระบวนการที่มีขั้นตอนซับซ้อนต่อเนื่องกันเป็นกระบวนการเดียว การเปิดโอกาสให้ผู้มีรายได้น้อยเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการส่งมอบที่อยู่อาศัยตั้งแต่จุดเริ่มต้น โดยการเปิดโอกาสให้ผู้มีรายได้น้อยเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดหาที่ดิน จะช่วยให้ผู้มีรายได้น้อยสามารถเลือกทำเลที่ตั้งที่อยู่อาศัยของตนให้อยู่ในบริเวณที่ไม่ไกลแหล่งงาน สาธารณูปการและแหล่งบริการ ตลอดจนการเดินทางที่ไม่ลำบากหรือแพงจนเกินไป จะสามารถแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยได้อย่างเป็นระบบ ทั้งยังพบว่า ภายใต้สภาวะความจำกัดของงบประมาณ ผู้มีรายได้น้อยมีแนวโน้มที่จะเลือกทำเลที่ตั้งที่อยู่อาศัย โดยยอมให้มีการชดเชยระหว่างคุณภาพของทำเลที่ตั้งและคุณภาพของที่อยู่อาศัย ดังนั้น การศึกษาต่อยอดเกี่ยวกับทางเลือกในการตัดสินใจบริโภคที่อยู่อาศัยของผู้มีรายได้น้อย จึงเป็นประเด็นสำคัญที่อาจนำไปสู่การแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำด้านที่อยู่อาศัยในอนาคตได้
DOI: 10.14457/cu.the.2015.453
title: ผลกระทบจากภาวะอากาศเปลี่ยนแปลงต่อการใช้พลังงานอาคารในเขตร้อนชื้น

description: ภาวะอากาศเปลี่ยนแปลง หรือ Climate Change เป็นปัญหาที่กำลังเกิดขึ้นกับโลกในปัจจุบัน และส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิตของมนุษย์ทุกด้าน รวมทั้งด้านสถาปัตยกรรม ซึ่งเป็นสิ่งที่จะคงอยู่และถูกใช้งานไปนานอีกหลายสิบปี การออกแบบอาคารที่ดีควรมีการจำลองประสิทธิภาพของอาคารในขั้นตอนการออกแบบก่อนเพื่อให้ออกแบบได้ตรงตามที่ต้องการ และสิ่งสำคัญในการจำลองประสิทธิภาพอาคาร คือ ข้อมูลอากาศรายชั่วโมงที่เป็นข้อมูลที่ถูกต้องตามภาวะอากาศที่เปลี่ยนแปลงไป ซึ่งข้อมูลอากาศที่ใช้ในปัจจุบันเป็นข้อมูลอากาศที่ถูกสร้างขึ้นจากข้อมูลในปี 1961-1990 ซึ่งเป็นข้อมูลที่ไม่มีการคำนึงถึงเรื่องภาวการณ์เปลี่ยนแปลงของอากาศในปัจจุบัน งานวิจัยนี้จึงมีจุดประสงค์เพื่อสร้างไฟล์ข้อมูลอากาศของกรุงเทพมหานคร ที่เป็นไปตามการคาดคะเนผลกระทบจากภาวการณ์เปลี่ยนแปลงของอากาศในอนาคตใน 3 ปี คือ ปี 2020 2050 และ 2080 ตามวิธีการของ SE Belcher, JN Hacker และ DS Powell (2005) ด้วยการใช้ข้อมูลอากาศเดิมมาเข้าสู่กระบวนการ ‘morphing’ รวมเข้ากับข้อมูลการคาดการณ์เปลี่ยนแปลงของอากาศ และนำข้อมูลอากาศที่สร้างขึ้นมาจำลองการใช้พลังงานอาคารสำนักงานด้วยโปรแกรม Visual DOE4.0 และเปรียบเทียบกับการจำลองพลังงานโดยใช้ข้อมูลอากาศปัจจุบันที่เป็นข้อมูลอากาศ IWEC ที่จัดทำโดย ASHRAE ซึ่งเป็นข้อมูลที่อยู่ในช่วงปี 1990 ผลการวิจัยพบว่าอุณหภูมิกรุงเทพมหานครจนถึงปี 2080 โดยเฉลี่ยจะเพิ่มสูงขึ้นประมาณ 4 องศาเซลเซียส และความชื้นสัมพัทธ์ในอากาศจะลดลง เมื่อจำลองการใช้พลังงานด้วยการใช้ข้อมูลอากาศปัจจุบัน พบว่าอาคารสำนักงานจะมีการใช้พลังงานอยู่ที่ 193 kWh/m2y อาคารพักอาศัยรวมจะมีการใช้พลังงานอยู่ที่ 59 kWh/m2y และเมื่อใช้ข้อมูลอากาศของปี 2080 พบว่าการใช้พลังงานเพิ่มขึ้น 8% ซึ่งแสดงว่าภาวะอากาศเปลี่ยนจะทำให้การใช้พลังงานในอาคารเพิ่มขึ้น 8% ทั้งอาคารสำนักงานและอาคารพักอาศัยรวม แต่เนื่องจากรัฐบาลได้ตั้งเป้าว่าจะต้องลดการใช้พลังงานลง 25% ในปี 2030 ดังนั้นการออกแบบอาคารเพื่อให้ลดการใช้พลังงานในภาวะอากาศเปลี่ยนแปลงจึงต้องมีการปรับปรุงอาคารมากเป็นพิเศษ เมื่อทำการปรับปรุงอาคารแล้วพบว่า อาคารสำนักงานมีการใช้พลังงานลดลงประมาณ 35% และอาคารพักอาศัยรวมใช้พลังงานลดลงประมาณ 25% เมื่อใช้ข้อมูลอากาศปี 2080
DOI: 10.14457/cu.the.2015.454
title: ลักษณะและค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาบันไดเลื่อน

description: ในปัจจุบันบันไดเลื่อนเป็นระบบขนส่งคนจำนวนมากในระหว่างชั้นอาคาร ซึ่งมีการติดตั้งในอาคารหลายลักษณะ เช่น อาคารศูนย์การค้า อาคารสำนักงาน อาคารศูนย์ประชุม อาคารท่าอากาศยาน สถานีรถไฟฟ้า เป็นต้น และอัตราการติดตั้งจะเพิ่มมากขึ้นตามการขยายตัวของอาคารในธุรกิจต่างๆ ซึ่งเจ้าของสถานที่สามารถติดตั้งเองได้โดยไม่ต้องขออนุญาต ดังนั้นความปลอดภัยของบันไดเลื่อนแต่ละที่จึงขึ้นอยู่กับ มาตรฐานในการติดตั้ง การดูแลและบำรุงรักษา ของเจ้าของสถานที่ หรือผู้ดูแลและบริหารอาคาร ซึ่งหากละเลยในการบำรุงรักษา โดยเฉพาะอุปกรณ์เกี่ยวกับการรักษาความปลอดภัย หากไม่ได้รับการเปลี่ยนตามรอบระยะเวลาอาจเป็นสาเหตุให้บันไดเลื่อนทำงานผิดพลาด เกิดอุบัติเหตุได้ จากความเป็นมาและความสำคัญของปัญหาตามข้างต้นการดูแลและบำรุงรักษาบันไดเลื่อนจำเป็นอย่างยิ่งที่ต้องได้รับการดูแล และบำรุงรักษาอย่างสม่ำเสมอ และเปลี่ยนทดแทนอุปกรณ์ตามช่วงอายุการใช้งานเพื่อลดผลกระทบจากการเกิดอุบัติเหตุ และมีความปลอดภัยในการใช้งาน ผลการศึกษาบริษัทเจ้าของผลิตภัณฑ์บันไดเลื่อนที่มีสัดส่วนยอดขายบันไดเลื่อนในประเทศไทยในลำดับต้นๆ จำนวน 5 ราย และเป็นบริษัทที่มีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักในประเทศไทยแบ่งช่วงอายุการใช้งานของอุปกรณ์บันไดเลื่อนเป็น 5 กลุ่ม จำนวนอุปกรณ์ทั้งหมด 26 รายการ ได้ศึกษาอายุการใช้งานแล้ว พบว่าช่วงอายุการใช้งานอุปกรณ์บันไดเลื่อนมีอายุการใช้งานแตกต่างกัน อุปกรณ์ที่มีอายุการใช้งานสั้นที่สุดคือ 3-4 ปี ส่วนอุปกรณ์ที่มีอายุการใช้งานนานที่สุดคือ 12-16 ปี การบำรุงรักษาบันไดเลื่อนพบว่าเป็นการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน และเป็นการบำรุงรักษาตามแผน (Planned Maintenance) มีการกำหนดแผนการบำรุงรักษาไว้ล่วงหน้าโดยมีรอบระยะเวลาในการบำรุงรักษาแบ่งเป็นเข้าบำรุงรักษาทุก ๆ เดือน และเพิ่มรายการบำรุงรักษาอุปกรณ์เพิ่มในทุก ๆ 3, 6, 12 เดือน การวางแผนงบประมาณค่าใช้จ่ายในการบำรุงรักษาในการเปลี่ยนทดแทนอุปกรณ์ตามรอบเวลาของช่วงอายุการใช้งานอุปกรณ์โดยวางแผนในระยะยาว 1-20 ปี ทำให้พบว่าในปีที่ 6, 18 และ 12 มีการใช้งบประมาณในการเปลี่ยนทดแทนอุปกรณ์มากที่สุดเรียงจากน้อยไปหามากตามลำดับ ซึ่งจากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลทำให้เราสามารถทราบถึงช่วงเวลาที่ต้องจัดเตรียมการวางแผนงบประมาณในการบำรุงรักษาในแต่ละปี ซึ่งมีค่าใช้จ่ายมากน้อยไม่เท่ากันในแต่ละปี
DOI: 10.14457/cu.the.2015.455
title: ผลกระทบของการพัฒนาสถาบันการศึกษาต่อการพัฒนาเมืองในจังหวัดนครศรีธรรมราช

description: วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของมหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช และมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ตั้งแต่ก่อตั้งจนถึงปัจจุบัน และศึกษาผลกระทบที่เกิดจากการก่อตั้งมหาวิทยาลัยต่อการพัฒนาพื้นที่โดยรอบลงสำรวจภาคสนาม ใช้วิธีการแจกแบบสอบถาม (Questionnaire) ผลการศึกษา พบว่า การพัฒนาของสถาบันการศึกษาระดับอุดมศึกษา ส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงทั้งด้านกายภาพ เศรษฐกิจ และสังคม โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินบริเวณด้านหน้าของมหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช และริมถนนทางเข้า-ออกของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ ซึ่งภายหลังการมีสถาบันการศึกษาในช่วงระยะเวลา 4-5 ปีที่ผ่านมา มีการเพิ่มขึ้นของจำนวนนักศึกษาและบุคลากรของมหาวิทยาลัยราชภัฎนครศรีธรรมราช และมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์อย่างต่อเนื่อง ทำให้เกิดก่อสร้างและกิจกรรมในรูปแบบลักษณะพิเศษที่ตอบสนองความต้องการของประชากรมหาวิทยาลัยเป็นหลัก ได้แก่ หอพัก ที่พักอาศัย ร้านค้า ร้านอาหาร ร้านอุปกรณ์การเรียนการสอน สถานบันเทิง เป็นต้น เกิดการเกาะกลุ่มของกิจกรรมร้านค้าที่รวมตัวจัดเป็นตลาดนัดด้านหน้ามหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราชริมทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 4016 นอกจากนี้การก่อตั้งสถาบันการศึกษายังส่งผลต่อการพัฒนาในด้านเศรษฐกิจและสังคม ได้แก่ การจับจ่ายใช้สอยในชีวิตประจำวันทั้งภายในและนอกมหาวิทยาลัยทั้ง 2 แห่งในการรับประทานอาหาร อุปกรณ์การเรียน รวมถึงการรับบริการอื่น ๆ ปัจจุบันจำนวนประชากรในตำบลท่างิ้ว และโพธิ์ทอง มีอัตราการเพิ่มขึ้นสูงสุดคิดเป็นร้อยละ 49.90 และ 43.13 ตามลำดับ อย่างไรก็ตามการพัฒนาพื้นที่โดยรอบสถาบันการศึกษายังคงเป็นการพัฒนาอย่างไร้ทิศทาง ส่งผลให้เกิดความขัดแย้งในการใช้ที่ดิน รวมถึงความเสี่ยงในการขาดแลนสาธารณูปโภคและสาธารณูปการ ตลอดจนการดำเนินการค้าและบริการต่างๆ ที่ไม่เอื้อประโยชน์ต่อการดำรงชีวิตประจำวันของประชากรมหาวิทยาลัย ซึ่งอาจจะส่งผลกระทบในทางลบต่อคุณภาพชีวิตแก่ผู้พักอาศัย ดังนั้นในการศึกษางานวิจัยครั้งนี้ จึงเป็นเพียงการศึกษาผลกระทบที่เกิดขึ้นจากการพัฒนาของสถาบันอุดมศึกษาที่เกิดขึ้นในอีกรูปแบบหนึ่ง เพื่อเล็งเห็นถึงความสำคัญของการวางแผน หรือหาแนวทางการพัฒนาร่วมกันระหว่างมหาวิทยาลัยกับชุมชนโดยรอบ
DOI: 10.14457/cu.the.2015.456
title: แนวทางการพัฒนาพื้นที่โล่งรอบอาคารพาณิชยกรรมเพื่อสาธารณประโยชน์ : กรณีศึกษาพื้นที่ศูนย์กลางธุรกิจกรุงเทพมหานคร

description: ปัจจุบันในกรุงเทพมหานครขาดแคลนพื้นที่สาธารณะที่เปิดให้ใช้งานได้อย่างอิสระ แต่กลับพบพื้นที่ที่มีลักษณะใกล้เคียงพื้นที่สาธารณะกระจายตัวอยู่ในบริเวณศูนย์กลางเมืองที่มีความหนาแน่นรอบอาคารพาณิชยกรรมอย่างมีนัยยะ โดยพื้นที่เหล่านี้ถูกถือครองกรรมสิทธิ์โดยเอกชน โดยเปิดให้สาธารณะเข้าไปใช้งานได้ เรียกว่า พื้นที่โล่งรอบอาคารพาณิชยกรรม ทั้งที่ตั้งใจ และไม่ตั้งใจให้สาธารณะใช้งานก็ตาม ซึ่งพบว่าพื้นที่เหล่านี้ยังไม่ถูกใช้งานอย่างอเนกประโยชน์ คือ ใช้งานอย่างไม่เหมาะสม และไม่คุ้มค่าพอในการใช้งานอย่างสาธารณะ ไม่ส่งผลดีต่อสังคม และเศรษฐกิจ ภาคเอกชนจึงมักไม่ให้ความสำคัญกับพื้นที่เหล่านี้ ทางภาครัฐจึงมีมาตรการ การเพิ่มอัตราส่วนพื้นที่อาคารรวมต่อพื้นที่ดิน(FAR Bonus) เป็นมาตรการเพื่อเพิ่มพื้นที่สาธารณะของเมืองโดยการจัดให้มีพื้นที่ว่างเพื่อการใช้ประโยชน์สาธารณะ หรือ Privately Owned Public Space (POPS) เพื่อให้พื้นที่ของเอกชนมีการออกแบบอย่างเหมาะสม ทั้งการเข้าถึงพื้นที่ การสัญจรผ่านพื้นที่ และการสร้างกิจกรรมการจับจองพื้นที่ แต่ยังไม่มีแนวคิดการออกแบบ (Design Guideline) ที่ชัดเจนเพื่อควบคุม?? จึงมีความสนใจที่จะศึกษาหารูปแบบการออกแบบพื้นที่เหล่านี้จากพื้นที่ศึกษาที่เข้าข่ายการเป็น POPS และ การหลักการออกแบบพื้นที่อเนกประโยชน์ เพื่อให้เกิดประโยชน์สูงสุดสำหรับสาธารณะ โดยงานวิจัยนี้จะมุ่งเน้นไปที่การศึกษาพื้นที่โล่งสาธารณะ ที่มีอยู่ในพื้นที่ย่านธุรกิจศูนย์กลางเมืองกรุงเทพมหานคร เพื่อดูรูปแบบที่มีอยู่ การออกแบบ และการใช้งานจริง เพื่อใช้ในการหาแนวทางการออกแบบต่อไป โดยพบว่าพื้นที่โล่งรอบอาคารพาณิชยกรรมเหล่านี้มีการกระจุกตัวใน 3 ย่าน คืนย่านการค้าสยาม-ประตูน้ำ ย่านธุรกิจสีลม-สาทร และอโศก-สุขุมวิท โดยมีการใช้งานต่างไปตามรูปแบบการใช้ประโยชน์อาคาร โดยศึกษาประกอบกับข้อมูลด้านการออกแบบพื้นที่ พบว่าบริบทของเมือง ลักษณะทางกายภาพ และลักษณะการใช้งานมีความสัมพันธ์กัน จึงสามารถสรุปได้ว่าการให้ความสำคัญกับด้านองค์ประกอบอื่นๆของพื้นที่ พื้นที่สีเขียว และการเข้าถึง สามารถดึงดูดให้พื้นที่มีการใช้งานอย่างสาธารณะได้จริง และนำแนวทางการออกแบบที่พบนำไปเสนอเป็นการออกแบบเชิงกายภาพ และแนวคิดการออกแบบที่ใช้สำหรับพื้นที่ที่มีลักษณะใกล้เคียงกันโดยมีรูปแบบแนวทางการออกแบบที่แตกต่างกันไปตามบริบทของเมือง และเพื่อออกแบบพื้นที่ตัวอย่าง
DOI: 10.14457/cu.the.2015.457
title: ปัจจัยในการซื้อบ้านเดี่ยวและทาวน์เฮาส์ในหมู่บ้านจัดสรร จังหวัดชลบุรี : กรณีศึกษา บริษัท ไลฟ แอนด์ ลีฟวิ่ง จำกัด

description: วิทยานิพนธ์มีวัตถุประสงค์ศึกษาปัจจัยในการเลือกซื้อที่อยู่อาศัยประเภทบ้านเดี่ยวและทาวน์เฮาส์ในชลบุรี โดยการสอบถามผู้ซื้อที่อยู่อาศัยในโครงการของบริษัท ไลฟแอนด์ลีฟวิ่ง จำกัด และทำการคำนวนตามสูตรของ Yamane โดยมีระดับความเชื่อมั่นที่ 95% จังหวัดชลบุรีเป็นจังหวัดที่มีความสำคัญทางเศรษฐกิจของประเทศ มีท่าเรือแหลมฉบังและนิคมอุตสาหกรรมหลายแห่ง โดยส่วนใหญ่จะตั้งอยู่ในอำเภอศรีราชา แหล่งงานดังกล่าวส่งผลให้ผู้คนต่างถิ่นย้ายเข้ามาอยู่อาศัยเป็นจำนวนมาก ทำให้เกิดความต้องการในที่อยู่อาศัยโดยเฉพาะที่อยู่อาศัยแนวราบ ซึ่งเห็นได้จากจำนวนการออกใบอนุญาตฯ ที่มีมากเป็นอันดับสองของประเทศในปี พ.ศ.2556 จากการศึกษาโดยสุ่มจากผู้ซื้อที่อยู่อาศัยในหมู่บ้านจัดสรรของบริษัทไลฟแอนด์ลีฟวิ่ง จำนวน 18 โครงการ พบว่าผู้ซื้อบ้านเดี่ยวทั้งหมด 303 ราย และผู้ซื้อทาวน์เฮาส์ 271 ราย จะมีความคล้ายกันในบางประเด็น เช่น ส่วนใหญ่มีอายุระหว่าง 25 ถึง 40 ปี อาศัยอยู่ในชลบุรีมาก่อนซื้อที่อยู่อาศัยปัจจุบัน และเป็นพนักงานบริษัทเอกชลในชลบุรี ส่งผลให้ปัจจัยในการเลือกซื้อที่อยู่อาศัย คือ ใกล้ที่ทำงาน เพื่อให้สามารถเดินทางไปทำงานได้ ไม่เกิน 15 - 30 นาที สำหรับ ผู้ซื้อบ้านเดี่ยว พบว่าเป็นเจ้าของทาวน์เฮาส์หรือบ้านเดี่ยวมาก่อน ทำให้มีปัจจัยในการเลือกซื้อที่อยู่อาศัย เน้นเรื่องคุณภาพของวัสดุและการก่อสร้าง ส่วนใหญ่จะอยู่อาศัยแบบครอบครัวโดยพ่อและแม่จะทำงานมีรายได้พร้อมกัน ทำให้คำนึงถึงระบบรักษาความปลอดภัยเป็นสำคัญ นอกจากนี้ผู้ซื้อบ้านเดี่ยวส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับปริญญาตรี จะทำงานนอกเขตอุตสาหกรรม โดยรถยนต์ส่วนบุคคลในการเดินทางไปทำงาน ทำให้เลือกซื้อที่อยู่อาศัยใกล้ถนนสุขุมวิท และให้ความสำคัญกับโครงการที่มีทางเข้าออกได้หลายทาง ส่วนผู้ซื้อทาวน์เฮาส์ เดิมเช่าอยู่อาคารพักอาศัยรวม มีภูมิลำเนาเดิมจากภาคอีสาน มีการศึกษาระดับต่ำกว่าปริญญาตรี ทำงานในเขตอุตสาหกรรม ใช้รถรับส่งบริษัทในการเดินทางไปกลับที่ทำงาน จึงให้ความสำคัญกับทำเลที่ตั้งโครงการที่มีรถบริการสาธารณะ เป็นปัจจัยในการเลือกซื้อที่อยู่อาศัย