DOI: 10.17026/ar/8mbqek
title: RegioExpres Didam-Doetinchem (gemeenten Montferland en Doetinchem)
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in augustus en september 2022 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd in het kader van de spoorverdubbeling en voor extra aanpassingen van de spoorlijn Zevenaar-Doetinchem. Op basis van het bureauonderzoek werd een gespecificeerde verwachting opgesteld voor het plangebied. Dit bestaat hoofdzakelijk uit twee landschappelijk verschillende gebieden: het dekzandgebied (overwegend ten westen van ca. x-coördinaat 213000) en het dal van de Oude IJssel ten oosten daarvan). Binnen het dekzandgebied kan vervolgens nog onderscheid gemaakt worden in de gebieden waar, met name rondom de kernen Didam en Wehl vanaf het begin van de 19e eeuw of eerder uitgebreide akkercomplexen aanwezig waren en waar door herhaaldelijke bemesting een plaggendek is ontstaan, alsmede gebieden waar dit niet of minder het geval was. Voor het hele dekzandgebied geldt een middelhoge tot hoge verwachting op de aanwezigheid van archeologische resten uit perioden vanaf het Laat-Paleolithicum. Met name onder de plaggendekken is de conservering van anorganische resten naar verwachting goed. Hier geldt een hoge verwachting. Voor het gedeelte van het plangebied dat zich in het Oude IJsseldal bevindt, worden archeologische resten met name verwacht op de terrasafzettingen (Formatie van Kreftenheye). Hier zullen in de loop van het Holoceen de mogelijkheden voor gebruik door de mens zijn afgenomen door de relatief lage ligging en herhaaldelijke overstromingen vanuit de Oude IJssel. Hierdoor geldt in deze zone op de terrasafzettingen een verwachting voor resten van kampementen uit de perioden Laat-Paleolithicum en Mesolithicum en een verwachting voor resten van infrastructuur (wegen, voorden etc.), bijzondere datasets etc. uit latere perioden in de komafzettingen. In het uiterste oosten van het plangebied is op basis van reeds uitgevoerd archeologisch booronderzoek vastgesteld dat de bodem ter plaatse verstoord is en archeologische indicatoren ontbreken. In dit gedeelte worden geen archeologische resten (meer) verwacht. Daarnaast zijn drie zones gedefinieerd waar specifieke spoor gerelateerde fenomenen aanwezig zijn geweest en/of nog kunnen worden verwacht. Om deze verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. In het uiterst westen en met name in het oostelijk deel van het plangebied bestaat de ondergrond uit pleistocene rivierafzettingen. Deze afzettingen worden afgedekt door dekzand. Vanaf boring 130, in het oostelijk deel van het plangebied, is het dekzand, vermoedelijk bij ploegwerkzaamheden, vermengd geraakt met komklei dat is afgezet vanaf de oostelijk gelegen Oude IJssel. afzettingen. In de overige boringen bestaat de ondergrond uit (verspoeld) dekzand. In delen van de hoger gelegen dekzandgebieden bevindt zich boven het dekzand een grotendeels intact plaggendek. Ter plaatse van een groot deel van het plangebied is sprake van een intacte bodemopbouw. Verspreid over het plangebied zijn ook verstoringen aanwezig. Ter plaatse van de zone met plaggendekken betreft dit boringen 1-3, 11, 19 en 112. Ter plaatse van de laaggelegen zandgronden en de zone met komafzettingen is de bodem vaak tot in de top van de C-horizont omgewerkt. Diepe verstoringen (dieper dan 1 m -mv) zijn aanwezig in boringen 2, 3, 55, 87, 112, 137, 139, 167, 171 en 173. Op basis van het booronderzoek kan worden geconcludeerd dat in het plangebied verschillende zones aanwezig zijn waarbinnen de kans op archeologische resten als hoog kan worden beschouwd. Het gaat om de volgende zones: plaggendekken. Het gaat hierbij om zones met relatief weinig verstoringen en de top van de natuurlijke ondergrond relatief hoog ligt. Dit betreft de zone tussen boringen 4-18, 22 - 47 en tussen boringen 99 - 108. Archeologische onderzoek nabij deze zones heeft al aangetoond dat hier archeologische resten aanwezig zijn. Zo hebben ten zuiden van boringen 22 tot en met 31 in het verleden boringen plaatsgevonden waarbij scherfmateriaal uit de IJzertijd en de Vroege Middeleeuwen zijn aangetroffen. Ten zuidoosten van boringen 99 tot en met 108 heeft een proefsleuvenonderzoek plaatsgevonden waarbij vindplaatsen uit de Late Bronstijd/Vroege IJzertijd en uit de Late Middeleeuwen/Nieuwe tijd zijn aangetroffen. Dekzandkoppen: de hoger gelegen dekzandkoppen ter plaatse van het lager gelegen dekzandgebied vormden eveneens een aantrekkelijke vestigingslocatie. De bodem is hier relatief intact. Concrete aanwijzingen voor de aanwezigheid van een vindplaats komen uit het gebied ten zuiden van boringen 69 -72, buiten het plangebied. Hier zijn bij veldkarteringen fragmenten handgevormde aardewerk, fragmenten bewerkt vuursteen en een Flint-Ovalbeil aangetroffen. De indicatoren worden gedateerd in het Meso- en Neolithicum. Boringen 116 en 117 zijn gestuit op puinlagen die gerelateerd zouden kunnen zijn aan het voormalige stationsgebouw van Wehl of het ballastbed van een voormalige goederenspoor. Voor de overige zones binnen het plangebied geldt dat de archeologische verwachting kan worden bijgesteld naar laag.