DOI: 10.17026/dans-zp3-qkwy
title: Transect-rapport 1925: Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek, verkennende fase. Afferden, Pas (ong.). Gemeente Druten (GD).

description: &lt;p&gt;In januari 2019 is een archeologisch vooronderzoek uitgevoerd in een plangebied aan de Pas (ong.) in Afferden (gemeente Druten). De aanleiding voor het onderzoek is de wijziging van het bestemmingsplan en de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de realisatie van een nieuwe woning. Bij voorgenomen werkzaamheden zal grondverzet plaatsvinden, waardoor de oorspronkelijke bodem en daarmee eventueel aanwezige archeologische resten in het gebied kunnen worden verstoord.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;In het plangebied geldt in het bestemmingsplan Periodiek plan gemeente Druten een dubbelbestemming Waarde – Archeologie 1. Een archeologisch onderzoek is verplicht bij bodemingrepen met een oppervlakte groter dan 100 m2 en dieper dan 50 cm -Mv. Het te wijzigen gebied heeft een omvang van 1300 m2 en voor de aanleg van de woning worden de planregels overschreden. Dit betekent dat gezien de omvang van de voorgenomen bodemingrepen archeologisch vooronderzoek nodig is.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het archeologisch vooronderzoek bestaat hier uit een gecombineerd onderzoek, te weten een Archeologisch Bureauonderzoek (BO) en een Inventariserend Veldonderzoek (IVO), verkennende fase. Het doel van het archeologisch bureauonderzoek is het specificeren van de archeologische verwachting, dat wil zeggen het aan de hand van beschikbare en nieuwe informatie over de archeologie, cultuurhistorie, geomorfologie, bodemkunde en grondgebruik, bepalen van de kans dat binnen het plangebied archeologische resten kunnen voorkomen. Het doel van het inventariserend veldonderzoek is het toetsen en waar mogelijk bijstellen van de gespecificeerde archeologische verwachting, door het verzamelen van informatie over de feitelijke bodemopbouw, bodemreliëf en bodemintactheid in het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;• Op basis van het bureauonderzoek bevindt het plangebied zich vermoedelijk op een oeverwal van de Waal en/of de Distelkamp-Afferden stroomrug. Hierop is theoretisch gezien bewoning mogelijk geweest vanaf het Neolithicum (toen de Distelkamp-Afferden stroomrug als rivier actief was) en/of de Romeinse tijd (aangezien in die tijd de Waal actief geworden is). Sindsdien lag het plangebied naar verwachting relatief hoger in het landschap en bood het bewoningsmogelijkheden tot in de Late Middeleeuwen. Ook na de bedijking was het plangebied bewoonbaar. De verwachting op archeologische resten uit die periode is zodoende hoog. Voor wat betreft de archeologische perioden vòòr het Neolithicum is de verwachting laag, aangezien voor die periode binnen het plangebied geen aanwijsbare archeologisch relevante landschapselementen aanwezig zijn. In de 18e eeuw hebben ten noorden van het plangebied meerdere dijkdoorbraken plaatsgevonden. Deze zullen naar verwachting afzettingen in het plangebied hebben achtergelaten. &lt;br&gt;• Op basis van het bureauonderzoek is vastgesteld dat er bebouwing in het plangebied aanwezig is in het begin van de 19e eeuw. Dit is vermoedelijk de eerste bebouwing in het plangebied. Daarvoor heeft het plangebied naar verwachting onder invloed gestaan van dijkdoorbraken. Hierdoor bestaat de verwachting dat in het plangebied in de perioden ervoor geen bebouwing aanwezig is geweest. &lt;br&gt;• Op basis van het veldonderzoek is vastgesteld dat in het plangebied overslagafzettingen aanwezig zijn, die respectievelijk lage oeverafzettingen van de Distelkamp-Afferden stroomrug en oudere komafzettingen uit het vroeg-Holoceen afdekken. De top van de oeverafzettingen (als archeologisch relevante afzetting) bevindt zich op een diepte van circa 250 cm -Mv (4,6 m NAP). Er ontbreken in de top echter aanwijzingen van bodemvorming (in de vorm van een vegetatieniveau, gley-verschijnselen of rijping). Waarschijnlijk hangt dit samen met de ligging van het plangebied achter een oever, in een vochtig deel van het rivierenlandschap. De aanwezigheid van een zwarte laklaag en veen op de top van de afzettingen wijst hier op. Ook ontbreken archeologische indicatoren. De overslagafzettingen, die de top van het bodemprofiel vormen, zijn het gevolg van een of meerdere dijkdoorbraken. Ze dateren vermoedelijk in de 18e eeuw. Hierbij heeft enige erosie plaatsgevonden, maar hierdoor zijn de oeverafzettingen van de Distelkamp-Afferden stroomrug niet volledig verdwenen. Er zijn eveneens geen oude terplagen in het plangebied aanwezig. De humeuze bovenlaag in het plangebied (tot een diepte van 90 cm -Mv) dateert in de Nieuwe tijd en hangt op zijn vroegst samen met landgebruik en/of bewoning uit het begin van de 19e eeuw (na vorming van het overslagpakket). Het is niet uitgesloten dat er nog resten van funderingen van de woning, zoals deze te zien is op de kadastrale Minuutplan uit 1811-1832, in de ondergrond van het plangebied aanwezig zijn. Het puin in boring 4 hangt hier mogelijk mee samen. Het is echter ook niet uitgesloten dat tijdens de sloop van de bebouwing in het plangebied alle resten uitgegraven zijn. &lt;br&gt;• Op basis van de resultaten van het archeologisch vooronderzoek wordt voorgesteld om de hoge verwachting uit het bureauonderzoek naar beneden bij te stellen. De aangetroffen oeverafzettingen van de Distelkamp-Afferden stroomrug zijn in het plangebied waarschijnlijk niet geschikt geweest voor bewoning. Dit geldt ook voor de aangetroffen komafzettingen. Tevens is sprake van een circa 180-250 cm dik pakket overslagafzettingen dat zich vermoedelijk in de 18e eeuw heeft gevormd. Ook deze boden tijdens hun vormen geen bewoningsmogelijkheden. Wel kunnen resten van een 19e eeuwse woning in de ondergrond aanwezig zijn, maar deze worden binnen dit kader niet waardevol beschouwd. De kans dat resten als gevolg van de sloop van de woning zijn verstoord is groot. Tevens is de ligging van de woning bekend op gedetaileerd historisch kaartmateriaal en zijn langs de Pas nog boerderijen uit die tijd behouden als bouwhistorisch monument (Pas 6). De toegevoegde informatiewaarde van de verwachte resten is daarom laag.&lt;/p&gt;