DOI: 10.17026/dans-xx4-8g5p
title: Poortvliet Postweg Poortvliet Postweg, Gemeente Tholen. Archeologisch Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van verkennende boringen

description: &lt;p&gt;In opdracht van de Provincie Zeeland heeft Artefact! Advies en Onderzoek in Erfgoed in mei 2017 een Archeologisch Bureauonderzoek en een Inventariserend Veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd binnen een plangebied ten zuiden van Poortvliet in de gemeente Tholen. Dit plangebied ligt direct ten zuiden van de Postweg en heeft een oppervlakte van circa 1,8 ha. en een lengte van circa 750 m. De aanleiding tot het onderzoek is het voornemen van de Provincie Zeeland om binnen het plangebied een parallelweg aan te leggen. Ten zuiden van en parallel aan deze nieuwe weg wordt tevens een sloot aangelegd. Voor de aanleg van de nieuwe weg wordt een cunet aangebracht waarvoor de bodem tot max. 0,80 m –mv wordt afgegraven. De nieuwe sloot wordt tot een diepte van 1,50 – 2,00 m –mv aangelegd. Voorliggend onderzoek is uitgevoerd in het kader van de aanvraag van de vereiste omgevingsvergunning.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van de beschikbare aardwetenschappelijke, archeologische en historische gegevens is in het Archeologisch Bureauonderzoek een gespecificeerd archeologisch verwachtingsmodel opgesteld. Er kon samengevat gesteld worden dat er voor het plangebied geen verwachting gold op het aantreffen van vindplaatsen op de top van het Pleistocene dekzand (Laagpakket van Wierden) uit het Finaal-Paleolithicum en Mesolithicum. Voor de top van het Laagpakket van Wormer gold een hoge verwachting voor het Neolithicum; voor de eventueel direct daarop gelegen fluviatiele afzettingen van de paleo-Schelde (Kreekrak Formatie) gold een hoge verwachting voor eveneens het Neolithicum, de Bronstijd en Vroege IJzertijd. In deze periode lag het plangebied even zuidelijk van de oever van de paleo-Schelde. De oeverwallen van de rivier, ter hoogte van het huidige Poortvliet, boden een gunstige plaats voor bewoning. Voor de onderzijde van Hollandveen Laagpakket gold een lage verwachting voor het aantreffen van vindplaatsen uit de Bronstijd.&lt;br&gt;Voor de top van het Hollandveen, waarop vindplaatsen uit de IJzertijd en de Romeinse Tijd aanwezig kunnen zijn, gold een hoge verwachting. Voor de Vroege Middeleeuwen gold een middelhoge verwachting en voor de Late Middeleeuwen gold een hoge verwachting, vanwege de ligging in de nabijheid van het in de 12de eeuw gestichte Poortvliet en de in de omgeving bij eerder onderzoek aangetroffen vindplaatsen. Voor de Nieuwe Tijd gold een hoge verwachting vanwege de aanwezigheid van infrastructuur (wegen) in de omgeving van het plangebied.&lt;br&gt;Binnen het plangebied zijn geen grootschalige bodemverstoringen bekend. Wel kan door de aanleg van de loods/schuur, even oostelijk van de Hoge Zandweg, naar verwachting de bodem verstoord zijn geraakt tot ca. 1 –mv. Ook kunnen plaatselijk verstoringen zijn opgetreden door de aanleg van (inmiddels gedempte) sloten.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tijdens het Inventariserend Veldonderzoek is het opgestelde verwachtingsmodel middels 18 verkennende boringen tot maximaal 4 m –mv getoetst. Op basis van het booronderzoek is het verwachtingsmodel bevestigd en verfijnd. De verwachting voor de top van het pleistocene dekzand (Finaal-Paleolithicum en Mesolithicum) blijft afwezig, aangezien dit niveau naar alle waarschijnlijk is geërodeerd. Dit niveau bevindt zich beneden de maximale boordiepte. De top van het Laagpakket van Wormer is in alle boringen intact waargenomen en is hier gelegen tussen 3,25 en 4,17 m –NAP (2,40 – 3,50 m –mv). De verwachting voor dit niveau blijft dan ook hoog. Op deze mariene afzettingen is in het merendeel van de boringen een kleilaag met daarin veel rietresten en humeuze bijmenging aangetroffen. (In boring 1, 10, 13, 15 t/m 18 is deze laag niet aangetroffen.) Hoewel het onderscheid met het Laagpakket van Wormer niet altijd duidelijk is, betreft dit vermoedelijk een aparte laag komklei. Deze laag is hier als Kreekrak Formatie benoemd en is waarschijnlijk te relateren aan de noordelijk van het plangebied gelegen paleo-Schelde, en heeft zodoende fluviatiele oorsprong. De dikte van de laag is 10 tot 30 cm en de top is aangetroffen tussen 3,39 en 3,97 m –NAP (2,70 – 3,30 m –mv). Gelet op de verlegging van de paleo-Schelde tussen 1.500 en 600 BC, zal deze laag van vóór deze datum dateren, dus niet jonger dan 600 BC. Dit betekent dat op dit niveau vindplaatsen uit de Bronstijd en/of Vroege IJzertijd aanwezig kunnen zijn, waarvoor hier een hoge verwachting wordt vastgesteld.&lt;br&gt;Voor het niveau van het Hollandveen Laagpakket geldt dat het in alle boringen, uitgezonderd boring 11 (licht geërodeerd), intact is aangetroffen. Tevens is de veentop, gelegen tussen 1,75 en 2,67 m –NAP (0,95 – 2,00 m –mv), in boring 1, 15, 16, 17 en 18 veraard en in boring 3 en 8 sterk geoxideerd. De veentop is tevens veelal kleiig van samenstelling. In boring 14 is in de veentop, op een diepte van 2,09 m –NAP (1,40 m –mv), een scherf handgevormd aardewerk (wandfragment) uit de Late IJzertijd aangetroffen. Dit maakt dat de verwachting voor het aantreffen van vindplaatsen uit de IJzertijd en de Romeinse Tijd op de veentop hoog is. Het is mogelijk dat het aardewerkfragment (boring 14) afkomstig is van een ter plaatse gelegen vindplaats uit de Late IJzertijd.&lt;br&gt;Boven het veen is in alle boringen, uitgezonderd boring 11 en 13, is een laag kalkloze, vaak humeuze komklei aangetroffen, die tot het Laagpakket van Walcheren kan worden gerekend. De top van dit niveau is aangetroffen tussen 1,48 en 2,07 m –NAP (0,75 – 1,40 m –mv). Gelet op de hieronder gelegen plaatselijk veraarde veentop en de kleiige samenstelling van de veentop, gaat het waarschijnlijk om een zeer vroeg op het veen ontwikkelde komafzetting van het Laagpakket van Walcheren. Het betreft komklei die zal zijn afgezet vanuit een nabijgelegen getijdegeul, waarschijnlijk een zijgeul van de in deze periode reeds verlegde paleo-Schelde die onder mariene invloed stond. Aannemelijk is dat deze laag zich gedurende de Romeinse Tijd heeft ontwikkeld. In boring 1 is in dit niveau wat houtskool en een verkoolde graankorrel gevonden. Voor dit niveau geldt zodoende eveneens een hoge verwachting voor de Romeinse Tijd.&lt;br&gt;In alle boringen, uitgezonderd boring 11 en 13, zijn boven de vroege komafzettingen van het Laagpakket van Walcheren tot aan de bouwvoor jongere afzettingen van het Laagpakket van Walcheren aanwezig, waarvan de top is aangetroffen tussen 0,79 en 1,31 m –NAP (0,30 – 0,50 m –mv). De samenstelling en kenmerken duiden op typische kwelder- en geulafzettingen. Deze zijn het resultaat van mariene invloed en sedimentatie in de periode na de Romeinse Tijd en vóór de laatmiddeleeuwse bedijkingen, in de tijd dat het plangebied gelegen was in getijdegebied. In boring 8 zijn in de top van dit niveau wat puin- en houtskoolspikkels aangetroffen. In boring 7 en 18 is tussen de kwelderafzetting en de bouwvoor een oude akkerlaag gevonden, met in boring 7 daarin een spoor houtskool en in boring 18 een spoor baksteen. Dateerbare vondsten ontbreken echter in deze laag. Daarmee is deze laag niet nader te dateren dan de Late Middeleeuwen of Nieuwe Tijd, in de periode na de bedijking van het gebied (11de/12de eeuw).&lt;br&gt;Gelet op de intactheid van de afzettingen van het Laagpakket van Walcheren en de aangetroffen akkerlaag, blijft de verwachting voor de Vroege en Late Middeleeuwen op middelhoog en respectievelijk hoog. Hierbij speelt mee dat rond boring 1 bij de veldkartering enkele aardewerkfragmenten zijn gevonden, daterend in de periode 8ste t/m 14de eeuw. Voor de Nieuwe Tijd blijft de hoge verwachting ongewijzigd, aangezien in de omgeving in deze periode wegen gelegen zijn. Aanwijzingen voor vindplaatsen uit deze periode zijn in het booronderzoek niet aangetroffen.&lt;br&gt;Alleen in het boorprofiel van boring 13 zijn recente antropogene verstoringen waargenomen. Hier lag in recente verleden een sloot die in de jaren 1980 gedempt is, zo blijkt uit de beschikbare luchtfoto’s. Als gevolg daarvan is de bodem op deze plaats verstoord tot een diepte van 1,86 m –NAP (1,00 m –mv). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het op basis van het bureauonderzoek opgestelde archeologisch verwachtingsmodel blijkt dat binnen het plangebied een groot potentieel is voor de aanwezigheid van vindplaatsen.&lt;/p&gt;