DOI: 10.14457/tu.the.2017.998
title: การส่งเสริมการป้องกันการทุจริตภาครัฐด้วยกลยุทธ์การตรวจสอบภายในอย่างมีประสิทธิภาพ: กรณีศึกษาสำนักงานกิจการยุติธรรม

description: งานวิจัยฉบับนี้มีเป้าหมายเพื่อศึกษาแนวทางการป้องกันการทุจริตภาครัฐด้วยบทบาทการตรวจสอบภายในของส่วนราชการและแนวทางการสร้างความโปร่งใสภายใต้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 โดยทำการวิจัยในรูปแบบกรณีศึกษาจากการดำเนินงานของกลุ่มตรวจสอบภายในสำนักงานกิจการยุติธรรม ภายใต้ข้อสรุปและความเชื่อมโยงของ 3 กรอบแนวคิด ประกอบด้วย 1) แนวคิดกลยุทธ์การตรวจสอบภายในที่มีประสิทธิภาพซึ่งเป็นการตรวจสอบประเภทการให้คำปรึกษาอย่างเป็นระบบ 2) แนวคิดการทุจริตภาครัฐ ประกอบด้วย 1. ปัจจัยที่เป็นสาเหตุการทุจริต ได้แก่ ปัจจัยด้านทัศนคติหรือเหตุผลที่เกิดจากความโลภและขาดจิตสำนึก ด้านแรงจูงใจหรือความกดดันที่ทำให้อยากกระทำการทุจริต และด้านโอกาสที่เอื้อต่อการทุจริต และ 2. การป้องกันการทุจริตภาครัฐ ได้แก่ แนวคิดการเพิ่มต้นทุนในการทุจริตด้วยความโปร่งใสในการดำเนินงาน และ 3) แนวคิดมาตรฐานความโปร่งใสภายใต้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 ประกอบด้วย 1. ความโปร่งใสเชิงโครงสร้างที่แสดงถึงระบบการบริหารจัดการเพื่อสนับสนุนการดำเนินงานองค์กร ได้แก่ ภารกิจการบริหารงาน ภารกิจการบริหารงานบุคคล ภารกิจการบริหารงบประมาณ ภารกิจการติดตามและประเมินผล ภารกิจการบริหารจัดการและการควบคุมระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ2. ความโปร่งใสเชิงปฏิบัติการที่แสดงถึงความเสมอภาคและความเป็นธรรมในการให้บริการประชาชนได้แก่ ภารกิจการจัดซื้อจัดจ้าง ภารกิจการเปิดเผยและการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร ภารกิจการบริการประชาชน และ 3. ความโปร่งใสเชิงจิตสำนึกที่แสดงถึงคุณธรรมและจริยธรรมในการปฏิบัติงานของบุคลากร ได้แก่ ภารกิจคุณธรรมจริยธรรมขององค์กรผลการวิจัยพบว่า การตรวจสอบภายในด้วยบทบาทการให้คำปรึกษาสามารถดำเนินการส่งเสริมและพัฒนาแนวทางการป้องกันการทุจริตภาครัฐ ได้ดังนี้1. บทบาทการส่งเสริมการป้องกันการทุจริตภาครัฐ ได้แก่ การตรวจสอบด้วยวิธีการระบุและวิเคราะห์ปัญหา เป้าหมาย และข้อจำกัด เพื่อให้ทุกฝ่ายหาแนวทางแก้ไขปัญหาอย่างมีประสิทธิภาพ โดยสรุปผลจากการดำเนินงานได้ว่า หน่วยงานมีระดับมาตรฐานความโปร่งใสเชิงจิตสำนึกสูงสุดร้อยละ 90 ดังนั้น บุคลากรเป็นผู้มีจิตสำนึกคำนึงถึงประโยชน์ส่วนรวมและจะไม่ทุจริตในการปฏิบัติหน้าที่ ในขณะเดียวกันหน่วยงานมีระดับมาตรฐานความโปร่งใสเชิงปฏิบัติการและเชิงโครงสร้างร้อยละ 69.47 และ 63.62 ตามลำดับ ซึ่งเป็นสถานการณ์ที่ต้องเร่งปรับปรุงกระบวนการปฏิบัติงานให้สอดคล้องตามมาตรฐานเพื่อเพิ่มโอกาสในการตรวจพบการทุจริตและนำไปสู่การบังคับใช้กฎหมาย ตามแนวคิดการเพิ่มต้นทุนในการทุจริตที่จะทำให้เจ้าหน้าที่ไม่กล้าทุจริตเพราะเกรงกลัวต่อการถูกตรวจพบ และส่งผลให้ผลประโยชน์สุทธิจากการทุจริตและแรงจูงใจในการทุจริตลดลง โดยเมื่อวิเคราะห์สาเหตุสำคัญของระดับมาตรฐานความโปร่งใสทั้ง 2 มิติที่น้อยที่สุดดังกล่าว พบว่า เกิดจากปัจจัยด้านนโยบายสูงสุดร้อยละ 88.89 เนื่องจากส่วนราชการขาดการตระหนักถึงประโยชน์และความสำคัญของการสร้างความเชื่อมั่นด้านความโปร่งใส และเกิดจากปัจจัยด้านคู่มือร้อยละ 61.11 และด้านบุคลากรร้อยละ 55.56 ตามลำดับ นอกจากนี้ ผลการวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่ากลุ่มภารกิจที่มีระดับความเสี่ยงสูงสุดจะมีระดับมาตรฐานความโปร่งใสซึ่งส่งผลให้ระดับความสามารถในการป้องกันการทุจริตต่ำสุดเช่นกัน2. บทบาทการพัฒนาการป้องกันการทุจริตภาครัฐ ได้แก่ การเสนอแนวทางพัฒนา การป้องกันการทุจริต โดยสรุปผลจากการดำเนินงานได้ว่า หน่วยงานต้องกำหนดแนวทางการสร้างความเชื่อมั่นด้านความโปร่งใสภายใต้พระราชบัญญัติข้อมูลข่าวสารของราชการ พ.ศ. 2540 เป็นข้อกำหนดและนโยบายดำเนินงานเป็นลำดับแรกซึ่งทำให้เกิดการพัฒนาและปรับปรุงปัจจัยด้านอื่นตามมา อีกทั้งกลุ่มตรวจสอบภายในควรยึดกระบวนทัศน์การตรวจสอบภายในเพื่อป้องกันการทุจริตเป็นแนวทางดำเนินงานตามหลักอำนาจหน้าที่เพื่อตอบสนองความต้องการและความคาดหวังส่วนรวมการศึกษานี้มีข้อเสนอแนะว่า เพื่อประโยชน์สูงสุดต่อส่วนรวม ทุกภาคส่วนควรสนับสนุนให้โครงสร้างการตรวจสอบภายในของส่วนราชการพัฒนาบทบาทการดำเนินงานตามกระบวนทัศน์การตรวจสอบภายในเพื่อป้องกันการทุจริตภาครัฐภายใต้ข้อสรุปการศึกษานี้อย่างจริงจังและต่อเนื่อง เพื่อเป็นแนวทางการเพิ่มประสิทธิภาพตามหลักธรรมาภิบาลภาครัฐให้สอดคล้องตามเป้าหมายการพัฒนาชาติระยะ 20 ปี ด้วยการน้อมนำปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียงมาปรับประยุกต์ใช้ต่อไป