DOI: 10.17026/dans-2xa-5b88
title: Westvoorne Oostvoorne Dorpskerk. Inventariserend veldonderzoek door middel van een begeleiding.
title: BOORrapporten 558

description: &lt;p&gt;Algemeen&lt;br&gt;In opdracht van Architecten- en Ingenieursbureau Ter Smitte BV heeft het Bureau Oudheidkundig Onderzoek Rotterdam (BOOR) in oktober 2013 een begeleiding uitgevoerd in het plangebied Oostvoorne Dorpskerk. Het plangebied bevindt zich achter de kerk in de historische kern van Oostvoorne. Er wordt een kleine aanbouw gerealiseerd, die als consistoriekamer gaat functioneren. De huidige kerk dateert uit de jaren 1627-1628, als opvolger van een middeleeuwse kerk.&lt;br&gt;In 1970 en 1972 zijn door de NJBG enkele sleuven gegraven; er zouden een aanbouwtje uit de Nieuwe tijd en enkele tufsteenbrokken zijn aangetroffen. In 2012 zijn verspreid over het plangebied 6 grondboringen gezet door RAAP. Vanaf gemiddeld 1,8 m - mv is een zandpakket aangetroffen dat door de onderzoeker is geïnterpreteerd als wadafzettingen van het Laagpakket van Walcheren. Hierboven bevindt zich een antropogene laag, waarvan de bovenste 30 cm als verstoorde laag/bouwvoor is geïnterpreteerd. &lt;br&gt;Gedurende de bouwwerkzaamheden zal de bodem plaatselijk worden geroerd, waardoor archeologische waarden kunnen worden aangetast. De uitgevoerde begeleiding omvatte het documenteren van eventueel aanwezige sporen en vondsten in twee kleine funderingssleuven voor het aanbouwtje en in een smalle sleuf voor een nieuwe riolering. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het dorp Oostvoorne&lt;br&gt;Er zijn nog veel vragen over de ontstaansgeschiedenis van het kerkringdorp Oostvoorne en de relatie tussen de ligging van het dorp en de duinen. Op het AHN is goed te zien dat de historische kern met de kerk van Oostvoorne en het net ten noorden daarvan gelegen burchtterrein, zijn gesitueerd in het areaal van een min of meer geïsoleerd liggende hoogte aan de binnenduinrand, in het oosten van het verspreidingsgebied van de Jonge Duinen. Het maaiveld binnen het plangebied reikt tot een hoogte van 2,86 m + NAP; het maximale verschil met de omgeving bedraagt tegenwoordig ongeveer 2,5 meter. Direct ten oosten van de hoogte bevinden zich de laaggelegen ingepolderde gebieden van Voorne; even ten noorden ligt de Maas die in het verleden iets verder naar het westen in de Noordzee uitmondde. In dit landschap lijkt de natuurlijke verhoging een ideale vestigingslocatie in de 11e-13e eeuw, de periode waarin het huidige Oostvoorne en het kasteel van de heren van Voorne ontstonden.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De natuurlijke ondergrond van het plangebied bestaat in tegenstelling tot wat in het vooronderzoek is geconcludeerd uit duinzand behorend tot de Jonge Duin- en Strandzanden (thans Formatie van Naaldwijk, Laagpakket van Schoorl). Het duinzand is afgedekt door een antropogeen pakket. Dit antropogene pakket is ontstaan door het eeuwenlange gebruik van het terrein als kerkhof. Vermoedelijk is het terrein in het verleden sterk opgehoogd. Uit de bovenste meter van het pakket is vondstmateriaal verzameld, dat een globale datering heeft tussen de 17e en 20e eeuw .&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De kerk&lt;br&gt;Er zijn geen sporen aangetroffen van een oudere dan de huidige kerk, maar daarbij moet bedacht worden dat niet dieper is gegraven dan tot in het ophogingspakket. De drie brokken tufsteen die zijn aangetroffen kunnen wel wijzen op een veel oudere tufstenen voorganger van de kerk (11e -12e eeuw), al zou het ook kunnen gaan om fragmenten van grafmarkeringen. De enkele fragmenten baksteen kunnen afkomstig zijn van de laatmiddeleeuwse kerk uit de 14e-15e eeuw.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het kerkhof en de graven&lt;br&gt;In totaal zijn op 7 plaatsen in de drie sleuven delen van skeletten aangetroffen, die nog in situ liggen. De skeletresten werden op een hoogte tussen de 1,60 m + NAP en 2,00 m + NAP aangetroffen. Bij één skeletdeel is er nog een stuk van ongeveer een meter aan hout behorend tot de zijkant van een grafkist aangetroffen. Het hout was ongeveer 1 cm dik en maximaal 13 cm hoog. De skeletresten lagen in het antropogene pakket, er waren geen duidelijke ingravingen te onderscheiden. Eén en ander doet vermoeden dat er in het verleden intensief is begraven op het kerkhof, maar ook dat bij het ruimen van het kerkhof delen van skeletten zijn achtergebleven. De ondiepe ligging van de graven en dikte van het antropogene pakket doen vermoeden dat er dieper oudere (mogelijk meer intacte) graven aanwezig kunnen zijn op het kerkhof. De conserveringsconditie van het botmateriaal was ondanks dat het boven de grondwaterstand lag, maar waarschijnlijk doordat het in het kalkrijke zand lag, redelijk tot goed te noemen. Er is geen fasering aan te brengen in de aanwezige graven, op te merken valt wel dat het accent van de aardewerkvondsten ligt in de 17e-18e eeuw. Maar aangezien deze vondsten in het verstoorde antropogene pakket zijn waargenomen, kunnen ze ook met het ruimen van de graven daarin terecht zijn gekomen. De vondst van een klinknagel wijst op het hergebruik van scheepshout, bijvoorbeeld voor grafkisten. De spijkers zijn waarschijnlijk ook afkomstig van grafkisten. Al de aangetroffen skeletresten zijn per put herbegraven binnen het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Besluit&lt;br&gt;Het is gebleken dat in het terrein intacte graven aanwezig kunnen zijn. Onder de aangetroffen delen van graven kunnen nog andere graven aanwezig zijn, die vermoedelijk beter geconserveerd zijn. Ook zijn er aanwijzingen dat er resten van oudere kerken in het terrein aanwezig kunnen zijn. Er is dan ook alle reden om te bepleiten dat de ondergrond van de kerk en het terrein van het voormalige kerkhof een beschermende status als archeologisch monument dienen te krijgen. Vanuit archeologisch standpunt is tevens van belang geen bomen meer aan te planten op het kerkhof.&lt;/p&gt;