DOI: 10.17026/ar/r57clr
title: Replication Data for: Transect-rapport 3003: Een Archeologisch Bureauonderzoek. Baggerwerkzaamheden Boven Aa. Gemeenten Gemert-Bakel, Deurne, Laarbeek en Helmond

description: Voor het bureauonderzoek is het plangebied onderverdeeld in twaalf verschillende deelgebieden: 
deelgebieden 1-12. Op grond van het bureauonderzoek bevindt het plangebied zich in het stroomgebied van de Aa, op de overgang van de Peelhorst (in het oosten) naar de Roerdalslenk (in het westen). Het deel van het plangebied dat op de Peelhorst ligt is hierbij aanzienlijk hoger gelegen dan 
het westelijk deel in de Roerdalslenk, met hoogteverschillen die oplopen tot wel 16 m. Er is sprake van een landschappelijk sterk gevarieerd en reliëfrijk gebied. In het gebied worden dekzandruggen afgewisseld door dekzandvlaktes en -welvingen, maar ook door dalen en beekdalen en ontgonnen veenvlakten.Slechts een deel van de bestudeerde deelgebieden ligt van nature in beekdalen of een nog watervoerende beekdalbodem. Dit geldt voor (delen van) deelgebieden 2-6 en 11-12. Hier hebben van nature verschillende lopen van de Aa gestroomd. Deze zijn in het geval van deelgebieden 2-5 en 11 naar verloop van tijd opgevuld geraakt. Alleen in deelgebieden 6 en 12 is nog sprake van mogelijk natuurlijke geullopen, namelijk de Kaweische Loop en de Soeloop. Hierbij kent de Kaweische Loop vermoedelijk een middeleeuwse oorsprong. De Soeloop gaat volgens historische bronnen ten minste terug tot 1787, maar is mogelijk ouder.Voor zowel de Kaweische Loop als de Soeloop geldt dat ze deels genormaliseerd zijn in de loop van de periode van grootschalige veenontginningen vanaf 1853. In die periode werd het aanwezige 
hoogveengebied op de Peelrandbreuk op grote schaal ontwaterd, door het aanleggen van ontwateringsgreppels en -sloten. Tevens werden de meanders van natuurlijke rivierlopen rechtgetrokken voor een efficiëntere afvoer. In hoeverre bij de normalisatie de bodems van de Kaweische Loop en de Soeloop ter hoogte van het plangebied heeft aangetast, is onbekend. De intactheid van de beekdalbodems kan feitelijk alleen door middel van een veldonderzoek worden vastgesteld. Op grond van de onbekendheid hiermee, en de ouderdom van de betreffende waterlopen is de verwachting op het aantreffen van archeologische resten in baggerspecie in deelgebieden 6 en 12 vooralsnog hoog. In de baggerspecie kan bijvoorbeeld sprake zijn van houten constructies zoals beschoeiingen, bruggen en kano’s of van afvaldumps en resten van visserij.De Snelle Loop, die momenteel stroomt door deelgebied 2, is in de periode 1350-1450 aangelegd op de plaats van een oude loop van de Aa. Deze heeft deel uitgemaakt van een verdedigingssysteem voor akkerbouw- en veegronden: een landweer. Eerder archeologisch onderzoek heeft uitgewezen dat het traject van de Snelle Loop binnen deelgebied 2 vermoedelijk nog één van de weinige locaties is waarin delen van de landweer intact kunnen worden aangetroffen. De beekbodem van de Snelle Loop binnen het plangebied vormt hierdoor archeologisch gezien een bijzondere locatie. Met name kunnen hier goed bewaarde organische (houten) resten van de landweer worden aangetroffen. Tevens hebben de beekafzettingen, door de ligging onder water, gunstige omstandigheden voor het uitvoeren van ecologisch onderzoek naar het landschap ten tijde van de landweer. Op basis van botanische en micromorfologische grondmonsters kan mogelijk het landschap van duizenden jaren geleden worden gereconstrueerd. Voor de andere bestudeerde deelgebieden (deelgebieden 1, 3-5 en 7-11) is middels het bureauonderzoek een lage verwachting vastgesteld voor het aantreffen van archeologische resten in baggerspecie. De sloten die zich in deze deelgebieden bevinden dateren uit de periode vanaf het einde van de 19e eeuw. Op basis van historische kaarten dateert de sloot in deelgebied 8 zelfs uit de periode 1920-1965. Op historische kaarten zijn bij de sloten in deze deelgebieden geen bebouwde erven, brughoofden en dergelijke weergegeven