DOI: 10.17026/ar/f8cicy
title: Horstenweg ongenummerd, Holthees (gemeente Land van Cuijk)
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in juni 2023 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Horstenweg ongenummerd in Holthees, gemeente Land van Cuijk. De aanleiding voor het onderzoek is de realisatie van woningbouw op onderhavige locatie. Hiervoor is vooruitlopend op een omgevingsvergunning een nieuw bestemmingsplan nodig.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat het plangebied landschappelijk gezien zich op het Vierlingsbeek terras, een in het Bølling-interstadiaal (14.000 - 14.650 BP) gevormd rivierterras van de Maas, uitstrekt. Op grond van deze ligging kan het plangebied reeds vroeg in gebruik zijn geweest voor bewoning, landbouw en andere menselijke activiteiten. Vondsten vanaf mogelijk het Neolithicum tot en met de Romeinse tijd die tijdens een proefsleuvenonderzoek op een locatie aan de Gildestraat zijn aangetroffen, kunnen in dit kader als een mogelijke aanwijzing worden beschouwd. In de top van de terrasafzettingen en eventuele bovenliggende duinafzetting dient op grond van de vormingsgeschiedenis van het landschap rekening te worden gehouden met archeologische resten vanaf het Laat-Paleolithicum.

Resten uit het Laat-Paleolithicum, het Mesolithicum en het Neolithicum kunnen bestaan uit restanten van (mogelijk tijdelijke) kampen van jager-verzamelaars en zullen zich manifesteren als een strooiing van voornamelijk vuurstenen artefacten en houtskool en ondiepe grondsporen in de vorm van haardkuilen. Vanaf het Neolithicum komen ook bewoningssporen voor bestaande uit onder andere huisplattegronden, akkersporen, waterputten en erfscheidingen. Organische botanische en dierlijke resten in onverbrande vorm zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. Anorganische resten en verbrande organische resten zullen redelijk tot goed geconserveerd zijn.

Op basis van een datering van het plaggendek in de directe omgeving is het aannemelijk dat ook het plangebied reeds vanaf de 14e/15e eeuw als bouwland in gebruik was. Oude kaarten geven geen aanknopingspunten voor de aanwezigheid van historische bebouwing. Wel moet rekening worden gehouden met sporen van landbouwactiviteiten zoals perceelgreppels en spitsporen. Door agrarische grondbewerking kan een eventueel archeologisch vondstniveau in de terrasafzettingen zijn opgenomen in het plaggendek, tenzij het niveau door duinafzettingen is afgedekt. Omdat er geen aanwijzingen zijn voor diepe verstoringen zal het archeologisch sporenniveau in de top van de terrasafzettingen naar verwachting intact zijn.

Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit onderzoek wijst in overeenstemming met het bureauonderzoek uit dat de natuurlijke ondergrond uit zand- en kleipakketten bestaat, die als terrasafzettingen van de Maas zijn te interpreteren (Formatie van Beegden). De korrelgrootte van de aangetroffen zanden wijst niet in de richting van duinzanden die op dit terras in het algemeen als matig grof zijn geclassificeerd. De bovengrond heeft een dikte van 30 tot 65 cm en bestaat uit zwak humeus zand. Dit pakket is het resultaat van het langdurig gebruik in het verleden als bouwland.

De bovenste 30 tot 65 cm van het bodemprofiel is als verstoord aan te merken. Hieronder is het profiel echter geheel intact. Dit betekent dat eventuele grondsporen in de top van de terrasafzettingen nog bewaard zijn gebleven. Op basis van de aangetroffen bodemopbouw dient de hoge verwachting voor vindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum tot en met het Mesolithicum, die gekenmerkt worden door vondststrooiingen, naar een lage verwachting te worden bijgesteld. Een eventuele vondstlaag zal zijn opgenomen in de humushoudende bovengrond (plaggendek of bouwvoor). De hoge verwachting voor vindplaatsen uit de periode Neolithicum tot en met Middeleeuwen die tevens bestaan uit grondsporen dient te worden gehandhaafd. Indien aanwezig, zullen deze zich direct onder de bouwvoor, in de onverstoorde terrasafzettingen, aftekenen. De lage verwachting voor vindplaatsen uit de Nieuwe tijd dient eveneens te worden gehandhaafd.