DOI: 10.17026/ar/n8l0cj
title: V-24.0307 Gemeente Hattem Plangebied Buitengebied Hattem te Hattem
title: Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: In opdracht van Atlant Bouwdiensten B.V. heeft het onderzoeks- en adviesbureau BAAC een archeologisch 
vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) 
uitgevoerd in het plangebied Buitengebied Hattem te Hattem (gemeente Hattem). Het plangebied omvat twee 
deelgebieden in Hattem. Het eerste deelgebied betreft een perceel aan De Wrange 7 en heeft een oppervlakte van 
ca. 920 m2
. Binnen het perceel zal een woning worden gebouwd met een oppervlakte van ca. 174 m2
, de bestaande 
schuur wordt verplaatst, er zullen infiltratiekratten worden geplaatst over een oppervlakte van 240 m2 en verder zal er 
terreininrichting plaatsvinden. Het tweede deelgebied betreft een perceel aan Oude Kerkweg 34a en heeft een 
oppervlakte van 1015 m2
. Op het perceel zal een woning gebouwd worden van ca. 98 m2 en er zal verdere 
terreininrichting plaatsvinden (Bijlage 3). Realisatie van de plannen kan leiden tot aantasting of vernietiging van 
mogelijk aanwezige archeologische waarden.
Deelgebied 1 is gelegen op een sneeuwsmeltwaterterras en deelgebied 2 op een dekzandrug. Dit zijn beide hoge en 
droge plekken in het landschap die aantrekkelijk zijn voor bewoning en landgebruik in het verleden. In de loop van de 
tijd zijn in beide deelgebieden hoge zwarte enkeerdgronden ontstaan, waardoor er waarschijnlijk een (dik) plaggen- of 
esdek is ontstaan. Zo’n dek heeft een conserverende werking en kan archeologische resten hebben beschermd tegen 
eventuele bodemverstoringen. Historisch gezien hebben de deelgebieden weinig ontwikkelingen doorgemaakt. De 
gebieden hebben voor zover bekend altijd een agrarische functie gehad en deelgebied 1 is in de 21ste eeuw bebouwd 
met een schuur. De wegen die rondom de deelgebieden liggen zijn wel oud, deze staan al vanaf het einde van de 18de
eeuw op de kaart.
Als gevolg van het gebruik als bouwland en de daarmee gerelateerde plaggenbemesting zal naar verwachting een 
plaggen- of esdek aanwezig zijn binnen de deelgebieden, waardoor een eventuele vindplaats beschermd is tegen 
diepe (sub)recente bodemverstoringen. Vanwege de relatief droge omstandigheden worden, met uitzondering van in 
water- en beerputten, geen (onverkoolde) organische resten verwacht. De schuur in deelgebied 1 zal de bodem daar 
direct onder tot onbekende diepte hebben verstoord.
Door de ligging op hogere gelegen landschappelijke eenheden geldt voor beide deelgebieden een hoge verwachting 
voor zowel jager-verzamelaar vindplaatsen (periode laat-paleolithicum – neolithicum) als vindplaatsen van boeren 
gemeenschappen (periode neolithicum – late middeleeuwen). Voor de nieuwe tijd geldt op basis van de ligging van 
beide deelgebieden buiten de oude kern van Hattem en het ontbreken van aanwijzingen van bebouwing op oude 
kaarten een lage verwachting.
Deze verwachting is getoetst met een verkennend booronderzoek. Uit dit onderzoek bleek dat in deelgebied 1 sprake 
is van een zeer uniforme bodemopbouw in de vorm van een esdek op een intacte podzolbodem. Het esdek bevindt 
zich direct onder het maaiveld en is minimaal 50 en maximaal 75 cm dik. Onder dit esdek bevindt zich in alle boringen
een vrijwel complete podzolbodem met een goed ontwikkelde E-horizont. 
In deelgebied 2 is sprake van meer variatie in de bodemopbouw. Boring 6 laat dezelfde bodem opbouw zien als 
deelgebied 1, het esdek ontbreekt hier echter. In boring 7 en 9 is ook sprake van een deels intacte podzol onder de 
verstoorde bovengrond. In deze boringen is de B-horizont bewaard gebleven. In boring 8 is enkel nog sprake van een 
verploegde B/C-horizont die abrupt overgaat in de C-horizont. In boring 10 is deze BC-horizont aangetroffen onder de 
verstoorde bovengrond 
In deelgebied 1 is een volledig intacte podzolbodem aanwezig die is afgedekt door een esdek. Dit zijn voorwaarden 
die het plangebied een hoge archeologische verwachting geven. Tijdens het onderzoek is één archeologische 
indicator aangetroffen in de vorm van een wandfragment witbakkend aardewerk uit de Romeins tijd of middeleeuwen. 
Om deze reden kan niet worden uitgesloten dat er binnen dit deelgebied een archeologische vindplaats aanwezig is. 
Dit betekend dat vervolgonderzoek noodzakelijk is. Geadviseerd wordt om in het plangebied vervolgonderzoek in de 
vorm van een proefsleuvenonderzoek uit te laten voeren. 
In deelgebied 2 is sprake van een deels intacte podzolbodem, de mate van intactheid verschilt sterk binnen het 
deelgebied. Tijdens het onderzoek zijn geen archeologische indicatoren aangetroffen. Door de verspreide en geringe 
intactheid van de bodem binnen het plangebied en het ontbreken van vondsten wordt niet verwacht dat er binnen het 
deelgebied een archeologische vindplaats aanwezig is. Vervolgonderzoek wordt daarom voor deelgebied 2 niet 
noodzakelijk geacht. 
Bovenstaand advies dient voorgelegd te worden aan de bevoegde overheid (gemeente Hattem) in het kader van de 
vergunningsaanvraag en vormt de basis voor het selectiebesluit van de gemeente. Dit betekent niet dat reeds gestart 
kan worden met bodemverstorende activiteiten of de daarop voorbereidende activiteiten.