DOI: 10.17026/ar/gyql2a
title: Archeologisch bureauonderzoek Bakenessergracht 97, Haarlem Gemeente Haarlem

description: IDDS Archeologie heeft in december 2023 een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de Bakenessergracht 97 in Haarlem, gemeente Haarlem. De doel- en vraagstelling van het bureauonderzoek is het opstellen van een gespecificeerde archeologische verwachting voor het plangebied.
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied is gelegen op de veenrestvlakte op de laag gelegen strandwal, die plaatselijk afgedekt is met getijdeafzettingen (de kleilaag van Bakenes). Deze natuurlijke afzettingen zijn in de periode vanaf de 14e eeuw in de Middeleeuwen bedekt met een dik pakket stadsophogingen. 
De strandwallen vormde hogere en geschikte locaties voor bewoning in het landschap, maar de laag gelegen strandwal vormde in de nabijheid van de hoge strandwal een lagere relatief minder aantrekkelijke locatie voor bewoning. Indien het plangebied daarom inderdaad gelegen is op de laag gelegen strandwal kunnen op basis hiervan archeologische resten uit de periode vanaf het Late Neolithicum tot de Bronstijd verwacht worden. De top van de laag gelegen strandwalafzettingen kan ter hoogte van het plangebied verwacht worden vanaf circa 2,7 m –mv (circa 1,7 m –NAP). 
Het veen is gevormd onder natte omstandigheden in de Bronstijd, die niet geschikt waren voor bewoning. Het ontstaan van het Spaarne in de periode vanaf het begin van de Bronstijd kan voor ontwatering van het veen hebben gezorgd en in bewoonbare niveaus hebben geresulteerd. Indien daarom bijvoorbeeld een dergelijk niveau ter hoogte van het plangebied aanwezig is, kunnen zich hierin en/of op resten uit de periode vanaf de Bronstijd bevinden. De top van het pakket veen kan verwacht worden vanaf circa 2,1 m -mv (1,1 m -NAP). 
Indien de kleilaag van Bakenes in het plangebied aanwezig is, kunnen hierop en -in resten uit de periode vanaf de 13e eeuw verwacht worden. Het circa 1,4 m dikke pakket stadsophogingen dat in het plangebied aanwezig is, is aangebracht in de periode vanaf de 14e eeuw. Archeologische resten in en op dit pakket kunnen daarom dateren uit de periode vanaf de 14e eeuw. 
Er kunnen resten worden verwacht van bewoning, begraving en landgebruik (akkerbouw). De bodemmatrix en de hoge grondwaterstanden maken dat de omstandigheden relatief gunstig zijn voor het aantreffen van zowel (onverkoolde) organische als onverkoolde vondsten. 
Op basis van het historische kaartmateriaal is het plangebied bebouwd geraakt vanaf minimaal het eind van de 16e eeuw. Maar mogelijk was het al bewoond vanaf de 14e eeuw. Zodoende kunnen resten van bebouwing, resten van het brouwerijcomplex uit de 19e eeuw, ophooglagen, funderingen, waterputten, beerputten en bijvoorbeeld vondsten van aardewerk, glas, metaal, hout(skool) en organische resten in het plangebied aangetroffen worden, die zich al op geringe diepte onder het maaiveld of het huidige bewoningsniveau kunnen bevinden. 
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek adviseert IDDS Archeologie om vervolgonderzoek uit te laten voeren. Op basis van de verwachte archeologische resten van bebouwing heeft de uitvoer van een onderzoek middels proefsleuven de voorkeur. Echter aangezien enkel de begane grond heringericht/ontgraven wordt van de huidige bebouwing zal dit waarschijnlijk lastig tot niet uitvoerbaar zijn, zodat geadviseerd wordt het vervolgonderzoek uit te voeren in de vorm van een archeologische begeleiding – conform het protocol opgraven. 
Bovenstaand advies dient gecontroleerd en beoordeeld te worden door de bevoegde overheid, in dit geval de Gemeente Haarlem. Deze zal vervolgens een besluit nemen inzake de te volgen procedure. IDDS Archeologie wil meegeven dat voordat dit besluit genomen is, er niet begonnen kan worden met bodemverstorende activiteiten of activiteiten die voorbereiden op bodemverstoringen. 
Voor alle gravende onderzoeken, waaronder proefsleuven, dient voorafgaand aan de uitvoering van het onderzoek een Programma van Eisen geschreven te worden. Dit Programma van Eisen moet goedgekeurd worden door de bevoegde overheid (de Gemeente Haarlem) alvorens met het onderzoek kan worden begonnen.