DOI: 10.17026/ar/yqj2tw
title: Archeologisch bureauonderzoek Dorpsstraat 51 te Onstwedde, gemeente Stadskanaal (GR)

description: Laagland Archeologie heeft in november 2022 een Archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Dorpsstraat 51 te Onstwedde. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de geplande bouw van een appartementencomplex. Het onderzoek is uitgevoerd conform de protocollen SIKB KNA 4002.
Het bureauonderzoek had tot doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Centraal staat daarbij de vraag of en zo ja welke archeologische resten (complextype, datering, diepteligging en gaafheid) in het plangebied kunnen worden verwacht. Hiertoe zijn landschappelijke, archeologische en historische bronnen geraadpleegd.
Het plangebied ligt op een stuwwal/grondmorenevlakte waarop een laag dekzand is afgezet. In de dekzandtop heeft zich waarschijnlijk een veldpodzolbodem gevormd. De voorlopers van de Dorpsstraat en Beukenweg en wellicht ook de Wessinghuizerweg zijn zeer waarschijnlijk tot in de Late Middeleeuwen of ouder terug te voeren. Het plangebied lag in ieder geval vanaf het laatste kwart van de 18e eeuw aldoor op een kruispunt van deze drie wegen en is het is zeer aannemelijk dat dit ook in voorgaande eeuwen al het geval was. In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten bekend uit het Neolithicum, Bronstijd, IJzertijd, Late Middeleeuwen en Nieuwe Tijd. Nabij het plangebied komt een boerenerf voor dat waarschijnlijk rond 1758 is te dateren. Wat zuidelijker langs de Dorpsweg komen boerenerven voor uit circa 1500 en mogelijk ook 1400. Vanaf 1962 tot circa 2015 was het plangebied geheel en later gedeeltelijk bebouwd.
De veelvuldige karrensporen en enige verstuiving als gevolg van de karrensporen in het plangebied en ook de latere bebouwing hebben de oorspronkelijke dekzandtop waarschijnlijk grotendeels aangetast. In historische tijden is het plangebied onderdeel geweest van een driesprong. Het plangebied is daarom aldoor onbebouwd geweest (tot circa 1962). Omdat het wegenpatroon zeer waarschijnlijk tot in de Late Middeleeuwen (of eerder) is terug te voeren, zijn vanaf die Late Middeleeuwen geen sporen van bewoning te verwachten. Mogelijk zijn in de ondergrond nog karrensporen aanwezig, maar de recente bebouwing en sloopfasen hebben deze sporen waarschijnlijk volledig verstoord. 
Voor alle archeologische perioden kan daarom een lage verwachting worden aangehouden, hoewel resten van diepere sporen (specifiek voor de periode Midden-Neolithicum tot en met Vroege Middeleeuwen niet zijn uit sluiten. Dergelijke resten zijn alleen door intensief gravend onderzoek op te sporen. In de praktijk wordt in een dergelijke situatie vrijwel altijd afgezien van verder onderzoek. 
Op basis van de resultaten van het bureauonderzoek wordt geadviseerd geen archeologisch vervolgonderzoek in het plangebied uit te voeren en het plangebied vrij te geven voor het aspect archeologie. Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Stadskanaal. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, stichting Libau.
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).