DOI: 10.17026/dans-xy8-c4k6
title: Eindrapportage archeologisch vooronderzoek (10239.001) Bogaardslaan 75 te Ugchelen

description: &lt;p&gt;Gespecificeerde archeologische verwachting&lt;br&gt;Op basis van het archeologisch bureauonderzoek heeft het plangebied een middelhoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten uit alle archeologische perioden vanaf het (Laat-)Paleolithicum. Alleen voor de periode Nieuwe tijd is de verwachting laag. Het plangebied ligt namelijk op een zuidwest-noordoost georiënteerde daluitspoelingswaaier en vormt de overgangs-/randzone van de ten zuidwesten gelegen Oost-Veluwse stuwwal naar het ten noordoosten gelegen Pleistocene dal van de IJssel (het IJsselbekken). Het plangebied had in principe al een gunstige ligging voor Jagers-Verzamelaars (Laat-Paleolithicum t/m Vroeg-Neolithicum) als tijdelijke nederzettingslocatie (jachtkampementen). Ook voor Landbouwers had het plangebied een gunstige ligging. Er was voldoende areaal aan goed ontwaterde gronden aanwezig voor landbouw, terwijl het nabijgelegen beekdal van de Ugchelsche Beek een natuurlijke bron voor water was. Het plangebied ligt wel in een landschap waar bodems zijn ontwikkeld met een relatief lage natuurlijke vruchtbaarheid, op grond waarvan mag worden verondersteld dat deze tot de ‘perifere gebieden’ voor prehistorische en latere landbouwactiviteiten moeten worden gerekend. Een plaggendek werd binnen het plangebied niet verwacht, aangezien het buiten de gebieden van de oude enkcomplexen van Ugchelen heeft gelegen en juist voor langere tijd woeste grond/heidegebied betrof. Vanaf 1931 is het plangebied in gebruik als schoolterrein. Het huidige schoolcomplex bestaat uit onderdelen met bouwjaren variërend van 1931 tot 1984. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er is een (oude) vondstmelding die aangeeft dat er binnen het schoolterrein een doorboord plat steentje gevonden is met een (vrij grove) datering Laat-Paleolithicum t/m Neolithicum. Meest waarschijnlijk is deze vondst gedaan tijdens eerdere graafwerkzaamheden ten behoeve van nieuwbouw. In de nabijheid van het plangebied zijn ten westen en zuidwesten een fragment van een stenen hamerbijl en een fragment van een stenen werktuig aangetroffen die gedateerd zijn in het Neolithicum. Op het terrein direct ten noorden van het plangebied, aan de overzijde van de Bogaardslaan (heden in gebruik als woonpercelen), zijn door Moerman bij het slechten van een kampwal rond 1968/1969 stukken slak en een stuk basaltlava van een maalsteen gevonden. Het zijn mogelijke aanwijzingen voor de aanwezigheid van een ijzerproductieplaats die mogelijk onder een voormalige kampgrond heeft gelegen. Er kan echter niet worden uitgesloten deze smeltplaats, dan wel activiteiten gerelateerd aan ijzerproductie, ook binnen de begrenzing heeft gelegen/hebben plaatsgevonden. Andere aangetroffen archeologische resten zijn gerelateerd aan AMK-terreinen, welke circa 400 tot 500 meter ten zuiden van het plangebied liggen, of zijn aangetroffen tijdens de aanleg van de Rijksweg A1. Onderzoeken die wel binnen een straal van 750 meter rondom het plangebied zijn uitgevoerd, hebben tot op heden geen archeologische vindplaatsen opgeleverd.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Bouwdossiers van de bestaande bebouwing binnen het plangebied laten zien dat deze bebouwing voorzien is van strook-/sleuffunderingen tot een diepte van circa 90 cm en deels tot circa 105 cm -mv. Tevens is het noordoostelijke deel van de schoolbebouwing deels onderkelderd tot circa 3 m -mv. Aangezien daarmee de bestaande bebouwing gebouwd is “op staal”, is de verwachting dat voor het uitgraven van de bouwkuip de grond is afgegraven tot het zogenaamde “gele zand”, welke veelal de top van de C-horizont betreft. Het archeologisch vondstniveau zal hierdoor al ter plaatse van het oppervlak van de bestaande al zijn vergraven, echter archeologische sporen (zeker dieper doorlopende sporen) kunnen nog deels intact aanwezig zijn. Ter plaatse van het onderkelderd deel zal het archeologisch potentiële vondst- als sporenniveau zijn vergraven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Resultaten inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Uit de resultaten van het inventariserend veldonderzoek (IVO, verkennende fase) blijkt dat binnen in ieder geval de onbebouwde delen van het plangebied sprake is van een merendeels intacte bodemopbouw. Onder de aanwezige klinkerverharding, de dunne laag cunet-/stabilisatiezand en een opgebracht pakket grond van gemiddeld 40 cm dik (waarschijnlijk opgebracht ten tijde van de huidige inrichting van het plangebied/schoolterrein) is een merendeels intacte veldpodzolbodem aanwezig. Deze bestaat uit een restant van een 1AhE-horizont dan wel direct 1Bhe-horizont met hieronder de overgangs-1BC-horizont. Deze veldpodzolbodem bevindt zich tussen gemiddeld 40 en 90 cm -mv en is gevormd in dekzandafzettingen, welke op basis van het bureauonderzoek in eerste instantie niet werden verwacht. Waarschijnlijk vormt het beekdal van de Ugchelse Beek en flankerende terreinen een gebied dat meer in de luwte lag waar een laag dekzand tot sedimentatie is gekomen tijdens het Laat-Glaciaal. De dekzandafzettingen lopen door tot een gemiddelde diepte van 170 cm -mv, waarna vervolgens de overgang plaatsvind naar daluitspoelingswaaierafzettingen (sneeuwsmeltwaterafzettingen). Zoals verwacht, op basis van verzamelde gegeven tijdens de uitvoering van het bureauonderzoek, is een plaggendek niet aanwezig binnen het plangebied. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Een iets dieper geroerde bodem is waargenomen ter plaatse van de boringen in het meest westelijke en meest oostelijke deel van het plangebied. De verstoringsdiepte (tot maximaal 75 cm -mv) is niet van die mate dat het sporenniveau volledig is verstoord. In relatie tot de bodemopbouw aangetroffen bij de overige boringen kunnen dieper doorlopende sporen zeker nog intact worden aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Geconcludeerd wordt dat het archeologisch sporenniveau in ieder geval nog intact aanwezig is binnen de onbebouwde terreindelen van het plangebied. Ook voor het merendeel van het reeds bebouwde oppervlak van het plangebied (schoolgebouwen die merendeels voorzien zijn van strook-/sleuffunderingen tot circa 90 cm -mv) bestaat de mogelijkheid dat het archeologisch sporenniveau nog deels intact aanwezig kan zijn, aangezien de overgang van de BC- naar C-horizont zich op een diepte van gemiddeld 90 cm -mv bevindt. Alleen ter plaatse van het noordoostelijke deel van de schoolbebouwing, dat onderkelderd is tot 3 m -mv, zal het archeologisch sporenniveau volledig zijn verstoord/vergraven. Het overgrote deel van het plangebied behoudt dan ook zijn middelhoge verwachting op het voorkomen van archeologische resten en sporen uit de perioden vanaf het (Laat-)Paleolithicum t/m Middeleeuwen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies&lt;br&gt;Op grond van de resultaten van het inventariserend veldonderzoek wordt door Econsultancy de aanbeveling gedaan om een vervolgonderzoek te laten uitvoeren. Er is namelijk sprake van een intacte bodemopbouw. Omdat archeologische vindplaatsen kunnen worden verwacht met een lage, matige dan wel een hoge spoor-/vondstdichtheid, wordt geadviseerd het vervolgonderzoek in de vorm van een gravend onderzoek te laten uitvoeren. Vindplaatsen met een lage spoor-/vondstdichtheid kunnen met een karterend booronderzoek worden gemist en is dan ook niet geschikt als vervolgonderzoek. Geadviseerd wordt het vervolgonderzoek te laten uitvoeren in de vorm van een proefsleuvenonderzoek gericht op de locatie/binnen het bouwoppervlak van het toekomstige integraal kindcentrum (inclusief de randzone waar in talud de bouwput zal worden uitgegraven), uitgezonderd het deel dat overlapt met het onderkelderde deel van de bestaande bebouwing (zie figuur 19), en nadat de bestaande bebouwing is verwijderd/gesloopt. Voor dit onderzoek dient een door de bevoegde overheid goedgekeurd Programma van eisen te zijn opgesteld, waarin is vastgelegd waaraan het onderzoek moet voldoen.&lt;/p&gt;
description: Date Accepted: 2019-08-06