DOI: 10.17026/ar/soz3hm
title: Gemeente Drechterland. Plangebied Centrum West te Venhuizen.
title: Archeologisch bureauonderzoek.
title: BAAC-rapport V-23.0503

description: BAAC heeft een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd in het plangebied Centrum West te Venhuizen (gemeente Drechterland). Aanleiding voor het onderzoek is het plan om in het gebied circa 250 woningen te realiseren. 

Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied in het Pleistoceen vermoedelijk lange tijd op de overgang van een dekzandgebied naar het vlechtende rivierdal van de Rijn lag. In het Laat-Glaciaal heeft de Rijn deze loop verlaten, waarna alleen nog kleinere beken en riviertjes via deze route naar zee afwaterden. Deze afzettingen bevinden zich tegenwoordig op grote diepte (circa 15 à 16 m –NAP oftewel circa 13,7 à 15,5 m -mv). Het is niet duidelijk of deze afzettingen ter hoogte van het plangebied later geërodeerd zijn. 

Aan het einde van het Pleistoceen en in het Holoceen werd het klimaat een stuk milder en steeg onder invloed van de zeespiegelstijging de grondwaterstand, waardoor veenvorming plaatsvond. Vanwege de doorgaande zeespiegelstijging kon de zee zich vanaf het Atlanticum tot het Vroeg-Subboreaal steeds verder in oostelijke richting uitbreiden. Het veen werd hierbij op veel plaatsen door getijdenkreken geërodeerd en/of afgedekt door mariene kleien. Het plangebied ligt op de rand van een groot krekensysteem en werd vermoedelijk doorsneden door kleinere kreken. Bekend is dat West-Friesland en meer specifiek de omgeving van het plangebied bewoning aanwezig was in de bronstijd en vermoedelijk ook het laat-neolithicum. In dit dynamische landschap kunnen op verschillende stratigrafische niveaus resten van bewoning aanwezig zijn. 

Met de sluiting van het Zeegat van Bergen omstreeks 1100 voor Chr. (late bronstijd) vernatte het gebied, raakte het overdekt met veen en werd het geleidelijk niet of minder geschikt voor bewoning. Pas in de middeleeuwen is het gebied opnieuw ontgonnen. Hierbij is het gebied in smalle, langgerekte percelen opgedeeld en is langs de zuidgrens van het plangebied een kade aangelegd, waarlangs een bewoningslint is ontstaan. Voor zover bekend is het plangebied zelf niet bebouwd geweest, maar grenst het gebied wel aan een erf dat in ieder geval in het midden van de 17e eeuw, maar mogelijk al veel eerder, in gebruik is geweest. In de zone langs de Hemmerbuurt en de Twijver zijn archeologische vondsten bekend uit de late middeleeuwen en nieuwe tijd. Als gevolg van de ontginning is het veen verdwenen (oxidatie) en kwamen de mariene afzettingen weer aan het oppervlak te liggen.

De top van de mariene afzettingen zal door het agrarische gebruik zijn verploegd. In de jaren ‘60 van de vorige eeuw heeft bovendien een ruilverkaveling plaatsgevonden in het gebied, waarbij de oude sloten zijn gedempt en het terrein is geëgaliseerd. Mogelijk is de bodem hierdoor in (een deel van) het plangebied verstoord geraakt. De aanleg van een hoogspanningsmast, de bouw van bedrijfspanden en het gebruik als boomkwekerij zal de bodem lokaal verstoord hebben. Het is onbekend in welke mate de bodem verstoord is. 

Voor het plangebied geldt een onbekende verwachting voor het laat-paleolithicum – vroege bronstijd, een (middel)hoge verwachting voor de midden-/late bronstijd, geen verwachting voor de Romeinse tijd – vroege middeleeuwen en een lage tot hoge verwachting voor de volle middeleeuwen – nieuwe tijd. Op basis van het bureauonderzoek wordt geadviseerd om een proefsleuvenonderzoek (dekkingsgraad circa 6-8%) uit te voeren om de archeologische verwachting te toetsen en zo nodig aan te vullen.