DOI: 10.17026/ar/2vbknq
title: Plangebied Broekakkerweg 20 te Gilze, gemeente Gilze en Rijen;
title: archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek)
title: RAAP Rapport 5401

description: &lt;p&gt; Inleiding
In opdracht van Valeres Industriebouw bv heeft RAAP van september t/m november 2021 een
archeologisch bureauonderzoek en verkennend booronderzoek uitgevoerd voor het plangebied
Broekakkerweg 20 te Gilze in de gemeente Gilze en Rijen. In het plangebied staat momenteel een open
loods en een bovengrondse tank voor de sprinklerinstallatie (totale omvang van 640 m²). Deze loods en
tank zullen gesloopt worden en op dezelfde locatie zal een nieuwe bedrijfshal worden gerealiseerd. In
deze hal (omvang 1080 m²) zal o.a. een wasstraat voor vrachtwagens aangelegd worden. Het
onderzoek vond plaats in het kader van een omgevingsvergunning.
&lt;p&gt; Bureauonderzoek
Op basis van het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied zich bevindt op de overgang van de hoger
gelegen Gordel van Sterksel naar de lager gelegen Roerdalslenk. In het plangebied bevinden zich
terrasafzettingswelvingen die zijn bedekt of opgevuld met dekzand. Op deze welvingen/dekzand is een
esdek opgebracht van circa 30 tot 50 cm dik. Op circa 250 meter ten oosten van het plangebied
stroomt de Groote Leij. In de omgeving van het plangebied zijn voornamelijk archeologische resten
aangetroffen uit de nieuwe tijd. Daarnaast zijn er vuursteenvondsten aangetroffen uit de steentijd en
resten uit de Tweede Wereldoorlog. Toch worden, op basis van de landschappelijke locatie,
archeologische resten uit alle archeologische periodes (laat paleolithicum t/m de nieuwe tijd) verwacht.
&lt;p&gt; Op basis van de historische kaarten blijkt dat het plangebied onderdeel was van het akkercomplex De
Broek Akker. Dit complex bevond zich 180 meter ten zuiden van het gehucht Nerhoven. Pas in 1977
wordt het plangebied voor het eerst bebouwd. Toen verscheen de huidige half openstaande loods.
&lt;p&gt; Verkennend booronderzoek
Op basis van het verkennend booronderzoek is gebleken dat in het plangebied dekzanden aanwezig
zijn waarin zich veldpodzolgronden hebben gevormd. Het dekzand (oftewel het oorspronkelijke reliëf)
kent op korte afstand (circa 20 m) hoogteverschillen tot wel 75 cm. De veldpodzol is vervolgens
plaatselijk afgedekt met stuifzand. Vanaf de late middeleeuwen / nieuwe tijd heeft zich, vermoedelijk in
verschillende fases een esdek bovenop het stuifzand of podzol gevormd. Deels is de podzol in het
esdek opgenomen (esdek op C-horizont). Bovenop het esdek is vervolgens een ophogingspakket,
puinlaag en asfalt aangebracht om het reliëfrijke gebied vlak te krijgen voor de inrichting als
industrieterrein. Eventuele archeologische resten uit de nieuwe tijd bevinden zich vanaf de top va n het
esdek (vanaf 85 cm –mv of vanaf 12,09 m +NAP). Archeologische resten uit het laat paleolithicum t/m
de late middeleeuwen bevinden zich vanaf de top van de veldpodzol (vanaf 145 cm –mv of vanaf 11,49
m +NAP). Gespecificeerde archeologische verwachting
 * Middelhoge verwachting jager-verzamelaars verwacht vanaf de top van de veldpodzol. Deze
bevindt zich vanaf 145 cm –mv (of vanaf 11,49 m +NAP).
 * Middelhoge verwachting landbouwers uit het neolithicum t/m late middeleeuwen verwacht vanaf de
top van de veldpodzol. Deze bevindt zich vanaf 145 cm –mv (of vanaf 11,49 m +NAP).
* Middelhoge verwachting resten uit de nieuwe tijd verwacht vanaf de top van het esdek. Deze
bevindt zich vanaf 85 cm –mv of vanaf 12,09 m +NAP.
&lt;p&gt; Advies
Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het plangebied (mogelijk) archeologische
resten bedreigd worden door de voorgenomen bodemingrepen. De graafwerkzaamheden omtrent de
wasstraat put gaat tot 100 cm –mv en de graafwerkzaamheden omtrent de poeren gaan minimaal 225
cm –mv.
&lt;p&gt; Allereerst wordt geadviseerd om de plannen zodanig aan te passen dat verstoring van resten uit het
laat paleolithicum t/m de late middeleeuwen worden voorkomen en de verwachte resten in situ1 kunnen
worden behouden. Dat kan door de toekomstige bodemingrepen te beperken tot maximaal 120 cm –mv
en te beperken tot een totale verstoringsomvang van 50 m², zodat het niveau van waaraf een groot
deel van de archeologische sporen te verwachten zijn niet geroerd wordt. Door de werkzaamheden te
beperken tot 120 cm –mv zal er een buffer behouden blijven, tussen de werkzaamheden en het
archeologische niveau (top van de veldpodzol), van minimaal 25 cm dik.
Indien planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen om het hele plangebied verder archeologisch
te onderzoeken door middel van een proefsleuvenonderzoek. Voorafgaand aan het
proefsleuvenonderzoek dient er een, door het bevoegd gezag goedgekeurd, Programma van Eisen
(PvE) opgesteld te worden. Daarnaast bevindt zich in het plangebied een loods en tank. Deze dienen
voorafgaand aan de archeologische werkzaamheden bovengronds gesloopt te worden. Ook dient het
asfalt verwijderd te worden.
Indien bij de uitvoering van de werkzaamheden onverwacht archeologische resten worden
aangetroffen, dan is conform artikel 5.10 van de Erfgoedwet aanmelding van de desbetreffende
vondsten bij de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap c.q. de Rijksdienst voor het Cultureel
Erfgoed verplicht (vondstmelding via ARCHIS).
&lt;p&gt; Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Gilze en Rijen,
deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.

&lt;p&gt; De regioarcheologen van Regio West-Brabant hebben de gemeente als volgt geadviseerd:
‘Met het oog op de middelhoge verwachting, de beperkte omvang van de ontgravingen en de verwachte
diepte van de archeologische niveaus, wordt vervolgonderzoek niet zinvol geacht. De verwachte
kenniswinst is daarvoor te gering. Het advies is dan ook om het plangebied vrij te geven voor de
geplande ontwikkeling, mits de ontgravingen zich, zoals omschreven in het rapport van het bureau-
/booronderzoek, beperken tot de locaties van de poeren en de wasstraatput.’