DOI: 10.17026/dans-2aa-yc92
title: Plangebied Houtvijver Parallelweg 12, gemeente Culemborg. Een archeologische en cultuurhistorische inventarisatie en waardering, en aanvullend inventariserend veldonderzoek

description: &lt;p&gt;Archeologische en cultuurhistorische inventarisatie&lt;br&gt;Houtvijver Culemborg is bezig met de herontwikkeling van het voormalig bedrijfscomplex aan de Parallelweg Oost in Culemborg. Dit complex bestaat uit een voormalige houtvijver, een kantoorvilla met bedrijfsruimte, overige bedrijfsruimtes en een parkeerterrein. Via de voorliggende inventarisatie is in kaart gebracht welke archeologische en cultuurhistorische waarden mogelijk in het geding zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het plangebied heeft op de gemeentelijke en provinciale verwachtingskaarten een hoge verwachting voor wat betreft de kans op aantreffen van archeologische vindplaatsen. Dit heeft te maken met de ondergrond van hoger gelegen zandige oever en beddingafzettingen, die gunstig waren voor bewoning in de late prehistorie en middeleeuwen. Op de plaats van de houtvijver zelf kunnen archeologische vindplaatsen worden uitgesloten, want de archeologisch relevante laag is door de aanleg daarvan vergraven. Onder de bestaande bebouwing en zeker onder het parkeerterrein kunnen eventuele archeologische resten nog wel bewaard zijn gebleven.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De voormalige houtvijver heeft een hoge waardering als cultuurhistorisch element. Hoewel niet van grote ouderdom vormt het qua zeldzaamheid en beleving een waardevol object dat herinnert aan het industriële verleden van de stad. De kantoorvilla met bedrijfsruimte sluit daarbij aan, maar is qua zeldzaamheid en uitstraling van geringer belang. De overige bedrijfsgebouwen hebben een lage waardering.&lt;br&gt;De precieze toekomstige inrichting van het plangebied is nog niet bekend. Wel is de intentie dat op de plaats van de bedrijfspanden en het naastgelegen parkeerterrein woningbouw zal plaatsvinden. Sloop en nieuwbouw vormen potentieel een bedreiging voor eventueel aanwezige archeologische en bovengrondse cultuurhistorische waarden. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies op basis van de archeologische en cultuurhistorische inventarisatie&lt;br&gt;Vestigia Cultuurhistorie & Archeologie adviseert daarom de volgende mitigerende maatregelen om negatieve effecten van de nieuwbouwplannen op de cultuurhistorie te vermijden, te beperken, op te vangen of te compenseren:&lt;br&gt;- Aanvullend archeologisch onderzoek: een verkennend en karterend booronderzoek op het parkeerterrein en zo mogelijk op het bedrijfsterrein en aanliggende groenstrook met het doel archeologische vindplaatsen op te sporen. Bij het aantreffen van een eventuele vindplaats kan ex-situ behoud van de archeologische informatie plaatsvinden door middel van een opgraving, waarna het plangebied kan worden vrijgegeven.&lt;br&gt;- Behoud en inpassing van de bestaande houtvijver in het nieuwbouwplan. De vijver is prima te gebruiken als wateropvang en geschikt tem maken voor recreatief gebruik en openbaar groen. &lt;br&gt;- Hergebruik en herbestemming van de kantoorvilla met bedrijfsruimte indien financieel haalbaar. &lt;br&gt;- Een blijvende herinnering aan de geschiedenis van de locatie in de openbare ruimte bij de vijver.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Op basis van bovenstaande inventarisatie is een inventariserend veldonderzoek (verkennende en karterende fase) uitgevoerd binnen het plangebied. Het inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen had tot doel om de gespecificeerde archeologische verwachting op basis van de resultaten van het cultuurhistorisch inventarisatie (inclusief archeologie) in het veld te toetsen. Het booronderzoek had tevens tot doel vast te stellen of een intact bodemprofiel aanwezig is binnen het plangebied, of dat er sprake is van verstoring dan wel erosie, met het oog op de eventuele aanwezigheid van een archeologische vindplaats.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het booronderzoek is uitgevoerd op het deel van het plangebied dat in private handen is (zie afbeelding 1). De resultaten van dit onderzoek, en het advies daaruit volgende, zijn daarom alleen van toepassing op dit deel van het plangebied.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Er zijn binnen het plangebied 10 boringen gezet tot een diepte van maximaal 3 meter beneden maaiveld. De boringen zijn zo gelijkmatig mogelijk gezet binnen het plangebied met inachtneming van de ondergrond, eerder uitgevoerd booronderzoek en de aanwezige kabels en leidingen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op basis van het veldonderzoek kan worden gesteld dat binnen het plangebied geen archeologische waarden (meer) worden verwacht. Aan het begin van de 20e eeuw is de ondergrond sterk verstoord geraakt door de aanleg van de houtvijver en de bijbehorende gebouwen. Daar waar er geen verstoring van het bodemprofiel is geconstateerd zijn er geen laklagen of begraven bodems aangetroffen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Advies op basis van het inventariserend veldonderzoek&lt;br&gt;Al met al is de kans verwaarloosbaar dat bij de voorgenomen ontwikkelingen een intacte archeologische vindplaats in het geding is. De archeologische verwachting voor het plangebied kan daarom worden bijgesteld naar ‘laag’. Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie adviseert geen vervolgstappen uit te voeren in het kader van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Tenslotte kan worden opgemerkt dat bij elk eventueel grondverzet de kans bestaat dat een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan. Het is daarom wenselijk de uitvoerder van dit grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Culemborg en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.&lt;/p&gt;