DOI: 10.17026/ar/vutgst
title: Achtmaalsebaan ongenummerd, Schijf (gemeente Rucphen)
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in februari en maart 2021 een bureauonderzoek uitgevoerd naar de aanwezigheid van archeologische waarden op de locatie Achtmaalsebaan ongenummerd in Schijf, gemeente Rucphen. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van twee poortwoningen. Hiervoor is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat het plangebied, landschappelijk gezien, is gelegen op een met een laag dekzand afgedekte terrasafzettingsvlakte. Op grond van de relatief iets hogere ligging kan het onderzoeksgebied reeds vroeg in gebruik zijn geweest voor bewoning, landbouw en andere menselijke activiteiten. De vondst van een vuurstenen klingkern uit de periode Midden-Neolithicum - Laat-Neolithicum kan in dit kader als een mogelijke aanwijzing worden beschouwd. In de top van de vroegpleistocene afzettingen en in het dekzand, tussen circa 2,5 en 2,0 m -mv, dient daarom rekening te worden gehouden met archeologische resten vanaf het Midden-/Laat-Paleolithicum. Hoewel in West-Brabant vanaf de Bronstijd een sterke vernatting van het landschap optrad, is het gezien de hoogteligging niet zeker of en zo ja vanaf welke periode het plangebied veenbedekking kende. Het is aannemelijk dat gaandeweg als gevolg van de stijgende grondwaterspiegel en de daaraan gerelateerde uitbreiding van het veen de bewoningsomstandigheden in het onderzoeksgebied ongunstiger werden. Dit zou het ontbreken van vondstlocaties in de omgeving uit de Bronstijd en later kunnen verklaren. Ondanks deze minder gunstige omstandigheden is bewoning van het plangebied vanaf de Bronstijd op basis van de beschikbare gegevens ook niet uit te sluiten. Resten uit het Midden-Paleolithicum zijn schaars maar kunnen zich in het ‘Oud Dekzand’ bevinden en bestaan doorgaans uit stenen werktuigen van Neanderthalers. In het ‘Jong Dekzand‘ moet rekening gehouden worden met resten uit het Laat-Paleolithicum, het Mesolithicum en het Neolithicum kunnen bestaan uit restanten van kampementen van jager-verzamelaars en zullen zich manifesteren in de vorm van een strooiing van voornamelijk vuurstenen artefacten en houtskool en het voorkomen van haardkuilen. Vanaf het Neolithicum komen ook bewoningssporen voor bestaande uit onder andere huisplattegronden, akkersporen, waterputten en erfscheidingen. Organische botanische en dierlijke resten in onverbrande vorm zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd. Anorganische resten en verbrande organische resten zullen redelijk tot goed geconserveerd zijn.Op oude kaarten maakt het plangebied deel uit van een uitgestrekt heidegebied (‘Langendijksche Heide’). Vanaf de 20e eeuw behoorden de gronden tot landgoed Jachthuis Schijf, waarvan het landhuis zich circa 700 m ten oosten van het plangebied bevindt. Gelet op het kaartbeeld zijn geen sporen van agrarische activiteiten of van bebouwing vanaf het begin van de 19e eeuw te verwachten. Evenmin zijn aan het landgoed gerelateerde sporen te verwachten. Wel zijn op het AHN karrensporen zichtbaar die mogelijk samenhangen met de op historische kaarten aangegeven en nabij gelegen doorgaande weg ‘Weg van Nieuwmoer naar Roosendaal’.Op grond van de aanwezigheid van naaldbos moet rekening worden gehouden met verstoringen door worteling van bomen. Het is mogelijk dat dit (lokaal) tot aantasting van archeologische vindplaatsen heeft geleid. Concluderend geldt in het plangebied een middelhoge verwachting voor resten uit de steentijd en eventueel de Bronstijd en een lage verwachting voor resten uit de IJzertijd, de Romeinse tijd, de Middeleeuwen en de Nieuwe tijd.Teneinde bovenstaande verwachting te toetsen en aan te vullen is in december 2021 na overleg met de opdrachtgever een doorstart gemaakt naar een verkennend booronderzoek. Hierbij bleek dat de ondergrond uit dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel) bestaat. In boring 3, die tot 200 cm –mv is doorgezet, is vastgesteld dat beneden een diepte van 170 cm –mv (circa 10,20 m +NAP) sprake is van matig fijn dekzand met leemlagen, zogenoemd Oud Dekzand, hierboven van zwak siltig, matig fijn dekzand, zogenoemd Jong Dekzand. In de top van het dekzand is een uitontwikkelde podzolbodem aanwezig. Dit betekent dat het potentieel vondst- en 
6 sporenniveau uit de periode Laat-Paleolithicum tot en met Neolithicum (of Bronstijd) vrijwel overal intact is. De verwachting voor vermelde periode blijft dus middelhoog. De lage verwachting voor de overige perioden dient eveneens te worden gehandhaafd