DOI: 10.17026/dans-z3x-daz7
title: Lijsterbesstraat 23 en 25, Sint Willebrord (gemeente Rucphen)

description: &lt;p&gt;ADC ArcheoProjecten heeft in juni 2019 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek uitgevoerd op de locatie Lijsterbesstraat 23 en 25 in Sint Willebrord, gemeente Rucphen. De aanleiding van het onderzoek is de aanvraag van een omgevingsvergunning ten behoeve van de oprichting van een woning op elk van de twee deelgebieden.&lt;br&gt;Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgt dat het plangebied landschappelijk gezien is gelegen op een terrasafzettingswelving in een voormalig veenontginningsgebied. Op grond van de hogere ligging en de relatieve nabijheid van een beekdal kan het onderzoeksgebied in vroeger tijden in gebruik zijn geweest voor bewoning, landbouw en andere menselijke activiteiten. Dit is ingegeven door vuursteenvondsten die elders in West- Brabant, in landschappelijk gezien vergelijkbare gebieden, zijn gedaan. In de top van het onder een (dun) plaggendek gelegen het dekzand dient daarom rekening te worden gehouden met archeologische resten vanaf het (Laat-)Paleolithicum.&lt;br&gt;Resten uit het (Laat-)Paleolithicum, het Mesolithicum en het Neolithicum zullen bestaan uit restanten van kampementen van jager-verzamelaars en zich manifesteren in de vorm van vuursteen- en houtskoolconcentraties en haardkuilen. Organische resten en bot zullen door de relatief droge en zure bodemomstandigheden slecht zijn geconserveerd.&lt;br&gt;Omdat bekend is dat zich vanaf het Laat-Neolithicum of de Bronstijd een sterke vernatting van het landschap voltrok, moet worden aangenomen dat gaandeweg de omstandigheden voor bewoning als gevolg van de stijgende grondwaterspiegel ongunstig werden. Uiteindelijk ontstond in het onderzoeksgebied een uitgestrekt hoogveengebied dat nog slechts op weinig plekken bewoonbaar was. Resten uit de periode Bronstijd t/m Late Middeleeuwen worden daarom niet verwacht.&lt;br&gt;In de tweede helft van de 13e eeuw werd het veen afgegraven om brandstof te verkrijgen. In het uitgiftegebied Rucphen, waarin zich het plangebied bevindt, startte de turfwinning in 1357.&lt;br&gt;Omstreeks 1500 werd de turfwinning beëindigd, waarna de vrijkomende goede gronden voor de landbouw werden benut. De minder goede gronden werden bos of heide. Als gevolg van de turfwinning verdween de conserverende werking van het veen op eventuele onderliggende archeologische resten en werden zij kwetsbaar voor bodemingrepen.&lt;br&gt;In 1636 wordt melding gemaakt van de nederzetting ’t Heike, dat zich (vermoedelijk) ten oosten van het plangebied uitstrekte. Op het minuutplan uit 1832 maakt het plangebied deel uit van een agrarisch gebied dat is opgedeeld in blokvormige, door houtwallen omgeven percelen. Het oostelijk deelgebied is gelegen in een perceel bouwland. Hier zijn sporen van agrarische grondbewerking in de vorm van ploegsporen en eventueel resten van een (dun) plaggendek aan te treffen. Het in het dek aanwezige vondstmateriaal kan inzicht geven in de periode van het agrarisch grondgebruik. In het westelijk deelgebied was afgaande op topografische kaarten tot in de jaren 50 van de vorige eeuw sprake van een erf met daarop bebouwing. Hier moet daarom rekening worden gehouden met afvalkuilen met allerlei vondstmateriaal, funderingsresten en uitbraaksleuven. Genoemde sporen en vondsten zullen vermoedelijk uit Nieuwe tijd (17e eeuw en later) dateren.&lt;br&gt;Op grond van het huidige en recente gebruik van de deelgebieden zijn geen diepe bodemverstoringen te verwachten. Wel moet ter plaatse van de oprit naar de woning aan de Lijsterbesstraat 23 rekening houden met een gedeeltelijk vergraven bodem.&lt;br&gt;Teneinde deze verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Uit het booronderzoek blijkt dat de natuurlijke ondergrond uit zwak siltig, matig fijn zand bestaat. Deze afzettingen wordt geïnterpreteerd als dekzand (Laagpakket van Wierden, Formatie van Boxel). Hierop bevindt zich een 55 tot 80 cm dik akkerdek.&lt;br&gt;Enkel in de boringen 2 en 6 is nog een restant van een podzolprofiel in de vorm van een inspoelingshorizont (B-horizont) en een overgangshorizont (BC-horizont) aanwezig is. In het merendeel van de boringen is echter de bovenkant van het pakket dekzand scherp begrensd en 6 zijn geen sporen van een podzolprofiel aangetroffen. Op grond hiervan moet worden aangenomen dat minstens de bovenste decimeters van het oorspronkelijke profiel (de dikte van de in de boringen 2 en 6 aangetroffen B-horizont en BC-horizont) is opgenomen in het bovenliggende akkerdek. Dit betekent dat de top van het dekzand, dat wordt beschouwd als het potentieel archeologisch niveau voor de periode Laat-Paleolithicum tot en met Neolithicum, grotendeels is verdwenen. Vindplaatsen uit genoemde periode zullen, omdat zij hoofdzakelijk uit vondststrooiingen bestaan, grotendeels zijn verstoord.&lt;br&gt;In de boringen 1 t/m 3 die ter plaatse van een voormalige erf zijn verricht, zijn geen vondsten of lagen aangetroffen die hiermee in verband gebracht kunnen worden. Ook in boring 2, die ter plaatse van het op het minuutplan van 1832 weergegeven woonhuis is verricht, zijn geen vondsten of lagen aangetroffen die aan deze bebouwing te koppelen zijn. De bodemprofielen in dit deelgebied komen overeen met de bodemprofielen in het oostelijke deelgebied waar op basis van oude kaarten geen resten van een Nieuwetijds erf zijn aan te treffen.&lt;/p&gt;