DOI: 10.14457/tu.the.2022.1598
title: การถอนคืนการให้ในกรณีผู้ให้มีบุตรหรือผู้สืบสันดานภายหลังการให้

description: เนื่องด้วยกรอบความร่วมมือว่าด้วยการพัฒนาอย่างยั่งยืน วาระ พ.ศ. 2565-2569 (UNSDCF) เป็นกรอบที่ทุกประเทศที่เป็นภาคีสหประชาชาติล้วนถือเป็นพันธกรณีร่วมกันที่จะบรรลุผลสำเร็จตามวาระการพัฒนาอย่างยั่งยืน ค.ศ. 2030 และเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SGDs) โดยมีหลักการไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง หลักสิทธิมนุษยชน หลักความเสมอภาคทางเพศ หลักความยั่งยืน และหลักภูมิคุ้มกันต่อวิกฤต ซึ่งทุกประเทศล้วนต่างพัฒนาการดำเนินงานทุกมิติ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์นี้ รวมถึงเรื่องการคุ้มครองและส่งเสริมคุณภาพชีวิตเด็กให้มีคุณภาพชีวิตที่ดี เนื่องจากเด็กคืออนาคตในการขับเคลื่อนประเทศอย่างยั่งยืน ในด้านการยุติธรรม ประเทศฝรั่งเศสก็มีการออกกฎหมายคุ้มครองและสนับสนุนคุณภาพชีวิตของเด็กทั้งทางตรงและทางอ้อม หากจะกล่าวถึง กฎหมายที่คุ้มครองและส่งเสริมคุณภาพเด็กในทางอ้อม คือ เรื่องการเพิกถอนการให้โดยผู้ให้ เพราะผู้ให้มีบุตรหรือผู้สืบสันดานภายหลังการให้ ซึ่งปรากฏให้เห็นอย่างชัดแจ้งในประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศสตั้งแต่อดีต ฉบับ ค.ศ. 1804 จนถึงกฎหมายที่บังคับใช้ในปัจจุบัน ค.ศ. 2016 กฎหมายว่าด้วยการเพิกถอนการให้ เพราะเหตุผู้ให้มีบุตรหรือผู้สืบสันดานภายหลังการให้ ไม่เพียงคุ้มครองผู้ให้และครอบครัวของผู้ให้เท่านั้น แต่ยังมีวัตถุประสงค์ของกฎหมายที่มุ่งคุ้มครองบุตรหรือผู้สืบสันดานของผู้ให้ด้วย ซึ่งถือเป็นแนวคิดที่มุ่งคุ้มครองผลประโยชน์ฝั่งผู้ให้ที่ทำการให้ เนื่องจากการให้นั้นปราศจากการตอบแทนจากผู้รับ กฎหมายในเรื่องนี้จึงมีแนวคิดสนับสนุนว่าผู้รับต้องมีสำนึกทางธรรมจรรยาต่อผู้ให้ ตอบแทนผู้ให้ในยามที่ผู้ให้พบเจอพฤติการณ์ที่เปลี่ยนแปลงไป และไม่ต้องรอว่าผู้รับจะตอบแทนผู้ให้โดยสมัครใจ โดยกฎหมายเรื่องการเพิกถอนการให้ตามกรณีศึกษาเป็นเรื่องที่แยกจากการเพิกถอนการให้เพราะเหตุประพฤติเนรคุณของผู้รับ และเพราะการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ตกลงกัน อันถูกกำหนดไว้ในประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศสอย่างเด็ดขาด ทั้งนี้ ในเรื่องตามกรณีศึกษายังมีการกำหนดหลักการ ขอบเขต และอายุความแตกต่างไปจากเรื่องการเพิกถอนการให้ เพราะเหตุประพฤติเนรคุณของผู้รับ และเพราะการไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขที่ตกลงกันด้วยดังจะได้ทราบจากการศึกษาครั้งนี้ในการศึกษานี้ได้ศึกษาเชิงวิเคราะห์เปรียบเทียบแนวคิดเรื่องการเพิกถอนการให้ เพราะเหตุผู้ให้มีบุตรหรือผู้สืบสันดานภายหลังการให้ตามกฎหมายแพ่งฝรั่งเศส และความเป็นไปได้ในการปรับใช้และตีความกฎหมายในเรื่องการถอนคืนการให้ เพราะเหตุผู้ให้มีบุตรหรือผู้สืบสันดานภายหลังการให้ ตามแนวคิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไทย โดยเฉพาะกรณีการให้แก่บุคคลอื่นนอกจากคู่สมรส มีแนวทางความเป็นไปได้ในการปรับใช้กฎหมายไทยในเรื่องนี้ก็คือ การปรับใช้หลักกฎหมายทั่วไป โดยอาศัยมาตรา 4 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ไทย ซึ่งหลักที่นำมาเทียบเคียงที่ว่านี้คือ “Clausula rebus sic stantibus” หรือแปลว่า “หลักพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไป” อันเป็นข้อยกเว้นของหลักสัญญาต้องเป็นสัญญา (Pacta Sunt Servanda) ทั้งนี้ เมื่อปรับใช้หลักหลักพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไป ก็ต้องอาศัยการตีความอีกว่าใช้ได้หรือไม่ หากมองว่าใช้ได้ ก็มีปัญหาที่ยุติได้ยากว่าจะต้องคืนโดยอาศัยหลักใด มีขอบเขตเพียงใด มีผลอย่างไร และต้องใช้อายุความใดปรับใช้ ซึ่งปัญหานี้ยุติเป็นรูปธรรมได้ยาก แตกต่างไปจากแนวคิดตามประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศสที่มีการบัญญัติครอบคลุมทั้งเรื่องหลักการ ขอบเขต ผล และอายุความที่แน่นอนชัดเจน และเป็นรูปธรรมมากกว่า โดยไม่ต้องพบเจอปัญหาในการปรับใช้กฎหมาย สรุปผลการศึกษาวิเคราะห์เปรียบเทียบพบว่า กฎหมายแพ่งไทยได้รับอิทธิพลการถอนคืนการให้ เพราะเหตุผู้รับประพฤติเนรคุณมาจากกฎหมายแพ่งฝรั่งเศส และตามกฎหมายไทยสามารถแก้ไขปัญหาเรื่องการคืนทรัพย์ที่ให้ เพราะเหตุไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขของสัญญาได้ โดยปรับใช้กับหลักนิติกรรมสัญญาทั่วไป หากแต่ไม่มีการคุ้มครองประโยชน์ของฝั่งครอบครัวผู้ให้ โดยเฉพาะบุตรหรือผู้สืบสันดานของผู้ให้ได้อย่างเป็นรูปธรรม กล่าวคือ ทายาทของผู้ให้จะมีสิทธิถอนคืนการให้ก็ต่อเมื่อผู้ให้ตาย และในช่วงระหว่างมีชีวิตอยู่ เมื่อผู้ให้ได้ให้ทรัพย์สินผู้อื่นไป ขณะยังไม่มีบุตรและไม่รับรู้ถึงภาระหน้าที่ของความเป็นพ่อแม่ ผู้ปกครอง ต่อมามีบุตรหรือผู้สืบสันดาน โดยรับรู้ความรู้สึกนั้นได้แล้ว กฎหมายไทยไม่ได้มีกฎหมายมุ่งคุ้มครองว่าผู้รับจะต้องสนับสนุนชีวิตของผู้ให้เลย หากแต่มีเพียงตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 531 (3) ที่ต้องถึงขั้นผู้ให้ยากไร้และผู้รับยังให้ได้ แต่บอกปัดไม่ยอมให้สิ่งของเลี้ยงชีวิตแก่ผู้ให้ อันเข้าหลักเหตุประพฤติเนรคุณเท่านั้น จะเห็นได้ว่าการคุ้มครองผลประโยชน์ของผู้ให้ ครอบครัวผู้ให้ และบุตรหรือผู้สืบสันดานของผู้ให้ยังไม่มีการคุ้มครองตามกฎหมายไทยอย่างเพียงพอ แตกต่างไปจากประมวลกฎหมายแพ่งฝรั่งเศสที่มีในเรื่องการเพิกถอนการให้ เพราะผู้ให้มีบุตรหรือผู้สืบสันดานภายหลังการให้ โดยมีวัตถุประสงค์ของกฎหมายที่มุ่งคุ้มครองผู้ให้ ครอบครัวของผู้ให้ และบุตรหรือผู้สืบสันดานของผู้ให้ ทั้งนี้ ยังมีวิธีการการคุ้มครองบุตรหรือผู้สืบสันดานของผู้ให้โดยทางอ้อมที่น่าสนใจ และมีหลักการ ขอบเขต ผล และอายุความที่ชัดแจ้ง แตกต่างไปจากการเพิกถอนการให้เพราะ เหตุไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขตามที่ตกลงกันไว้ และเหตุประพฤติเนรคุณ อย่างเห็นได้ชัด