DOI: 10.14457/tu.the.2020.290
title: ผลกระทบจากพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ที่มีต่อธุรกิจธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทย

description: การวิจัยเรื่องผลกระทบจากพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ที่มีต่อธุรกิจธนาคารพาณิชย์ในประเทศไทย มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาถึงผลกระทบที่เกิดขึ้นต่อปัจจัยในด้านต่าง ๆ ขององค์กร และศึกษาถึงแนวทางการบริหารจัดการองค์กรเพื่อตอบสนองต่อการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลตามกฎหมาย รวมถึงแนวทางการพัฒนาการบริหารองค์กรภายใต้การปฏิบัติตามข้อบังคับพระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 โดยใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ (Qualitative Research) เก็บข้อมูลผ่านการสัมภาษณ์เชิงลึก (In-depth Interview) ผู้บริหารและเจ้าหน้าที่ที่ปฏิบัติงานเกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลของธนาคารพาณิชย์ นอกจากนี้ยังมีการสัมภาษณ์เชิงลึกกับ ผู้เชี่ยวชาญทางด้านกฎหมาย ผู้เชี่ยวชาญทางด้านบริการจัดการข้อมูล และหน่วยงานกำกับดูแล ผลการศึกษาพบว่า พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562 ส่งผลกระทบต่อภาคธุรกิจธนาคารพาณิชย์ทั้งในภาพรวมของอุตสาหกรรมและในระดับองค์กร โดยในภาพรวมของอุตสาหกรรมเป็นการเพิ่มโอกาสการแข่งขันในระดับสากล เสริมสร้างความเชื่อมั่นและความแข็งแกร่งให้กับภาคธุรกิจ และคุณภาพของข้อมูลส่วนบุคคลที่เพิ่มขึ้นซึ่งเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการข้อมูลของธนาคารในยุคปัจจุบันแต่อย่างไรก็ตามกฎหมายก็อาจเป็นอุปสรรคในการพัฒนาภาคธุรกิจหากเกิดการสร้างมาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลโดยบริษัทใหญ่ในตลาดที่ส่งผลกระทบต่อผู้เล่นขนาดกลางและขนาดเล็กรวมถึงการใช้สิทธิของเจ้าของข้อมูลที่ไม่เหมาะสม ในระดับองค์กรนั้นกฎหมายได้ส่งผลกระทบทำให้ต้นทุนในการบริหารจัดการข้อมูลเพิ่มสูงขึ้นจากต้นทุนในการปฏิบัติตามกฎหมาย (Compliance Cost) ซึ่งเกิดจากการที่บริษัทต้องมีการปรับโครงสร้างองค์กร ทบทวนและปรับปรุงกระบวนการทำงานทั่วทั้งองค์กร พนักงานในองค์กรต้องรับภาระงานเพิ่มหรือต้องมีการสรรหาพนักงานใหม่ รวมถึงมีการอบรมให้ความรู้แก่พนักงานและเพิ่มทักษะด้านการใช้ข้อมูล (Data Literacy) นอกจากนี้ยังมีการปรับปรุงและลงทุนในเทคโนโลยีใหม่ ๆ เพื่อรองรับการปฏิบัติตามกฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ในขณะเดียวกันแม้ว่าลูกค้าจะได้รับสิทธิในการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลแต่ก็ต้องแลกกับค่าบริการที่เพิ่มขึ้นในรูปแบบของต้นทุนแฝงจากอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ที่เพิ่มขึ้นหรือปรับลดอัตราดอกเบี้ยเงินฝากเพื่อที่ธนาคารจะสามารถชดเชยต้นทุนที่จ่ายไปเพื่อการปฏิบัติตามกฎหมาย สำหรับแนวทางการบริหารจัดการองค์กรเพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ในการปฏิบัติตามกฎหมายควบคู่กับการดำเนินธุรกิจอย่างมีประสิทธิภาพนั้นต้องมีการบริหารจัดการทั้งปัจจัยภายในและภายนอกองค์กร ปัจจัยภายในองค์กรมีองค์ประกอบสำคัญ 3 องค์ประกอบ ได้แก่ คน (People) กระบวนการ (Process) และเทคโนโลยี (Technology) ซึ่งบริษัทจะต้องบริหารทุกองค์ประกอบให้มีความสอดคล้องกันและเป็นไปตามกลยุทธ์และนโยบายขององค์กร ส่วนในมุมของลูกค้าการสื่อสารเป็นเรื่องที่สำคัญองค์กรจะต้องสื่อสารให้ลูกค้าตระหนักถึงการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลและให้ลูกค้ารู้สึกถึงประโยชน์ของการให้ความยินยอม รวมถึงสื่อสารเรื่องมาตรฐานการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อสร้างความเชื่อมั่นในการให้ข้อมูลแก่บริษัทด้วย เช่นเดียวกันกับแนวทางการพัฒนาองค์กรเพื่อตอบรับการปฏิบัติตามกฎหมายการสื่อสารเป็นสิ่งสำคัญที่ทั้งภาครัฐและภาคเอกชนต้องร่วมมือกันให้ความรู้และสร้างความตระหนักรู้ (Awareness) เกี่ยวกับการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลให้แก่ผู้บริโภคและพนักงานภายในองค์กร อีกทั้งในภาคธุรกิจธนาคารต้องจัดทำแนวทางการปฏิบัติงาน (Industry Guidelines) เพื่อเป็นมาตรฐานและแนวทางการปฏิบัติงานที่ชัดเจน รวมถึงองค์กรต้องมีการควบคุม ติดตาม และประเมินผลการปฏิบัติงานหลังมีการปรับใช้กฎหมายอย่างเต็มรูปแบบเพื่อปรับปรุงกระบวนงานอย่างต่อเนื่อง ข้อเสนอแนะจากการศึกษาเพื่อสนับสนุนให้การบริหารจัดการองค์กรภายใต้การปฏิบัติตามกฎหมายมีประสิทธิภาพมากขึ้น นอกจากการออกแบบกระบวนการทำงานให้เป็นไปตามที่กฎหมายกำหนดแล้วองค์กรควรศึกษาถึงความคาดหวังของผู้บริโภคต่อการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เพื่อนำมาปรับปรุงกระบวนการอย่างต่อเนื่อง ควบคู่กับการสื่อสารเรื่องการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลอย่างสม่ำเสมอ