DOI: 10.17026/ar/xoxsmz
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen Netversterking Noordoost Nederland 110kV, uitbreiding station MSKZ110 en amoveren mast 001 te Zandberg, gemeente Borger-Odoorn
title: Antea Group Archeologie 2023/193

description: In 2022 en 2023 heeft Antea Group twee bureauonderzoeken uitgevoerd, gevolgd door een inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (verkennende fase) in oktober 2023. De aanleiding is het voornemen van Tennet TSO B.V. om een hoogspanningsnet in o.a. Groningen en Drenthe te verzwaren. Onderdeel van deze netversterking (NNON) vormt het versterken van de bestaande 110 kV-verbinding ‘Zwolle-Meeden’, tussen masten 97 en 201. Het onderhavige onderzoek heeft betrekking op een deellocatie binnen deze grotere zone, te weten de locatie ten hoogte van mast 001 (station MSKZ110) te Zandberg en mast 181 inclusief een kabeltracé naar station Musselkanaal-Zandberg (MSKZ110).

Resultaten bureauonderzoeken
Op de locatie van het plangebied is een dubbelbestemming ‘Waarde -Archeologie 4’ aanwezig.
Met de geplande ingrepen zullen de vrijstellingsgrenzen worden overschreden, en geldt er voor de werkzaamheden een vergunningsplicht. In het plangebied kunnen archeologische resten worden verwacht uit de perioden laat-paleolithicum tot en met de nieuwe tijd. Hierbij geldt de hoogste verwachting voor de prehistorie en de bronstijd. Deze resten zullen zich voornamelijk bevinden op de hoger gelegen dekzandruggen. Bij verscheidene archeologische onderzoeken in de (directe) nabijheid van het plangebied is gebleken dat de (dekzand)bodem mogelijk deels intact is.

Resultaten verkennende booronderzoek
De bodemopbouw bestaat, over het algemeen en van boven naar beneden, uit een omgewerkte
bouwvoor/opgebrachte grond die is gelegen op dekzand, of op restveen met daaronder dekzand. In de meeste boringen is het dekzand tot het moedermateriaal afgetopt en ligt het schone gele zand van de C-horizont direct onder de bouwvoor of het opgebrachte zand. In een aantal boringen is onder de bouwvoor een laagje veen aangetroffen. Het veen is omgewerkt en/of teruggestort, maar lijkt in boringen 012 en 018 redelijk intact te zijn. Het veen is aanwezig in kleine depressies in het dekzandreliëf. In het intacte dekzand onder het veen zijn geen podzolbodems ontstaan. In twee boringen (boring 010 en 017) zijn intacte resten van podzolvorming aangetroffen. De resten bestaan uit een dunne Bhs-horizont met daaronder een BC-horizont. 

Er zijn geen archeologische indicatoren (zoals houtskool, vuursteen of aardewerkscherven) aangetroffen die wijzen op de aanwezigheid van een vindplaats uit de steentijd of bronstijd in het gebied. Het gaat hier echter wel om een verkennende fase van het inventariserend veldonderzoek door middel van boringen. Het doel van de verkennende fase van het veldonderzoek is het in kaart brengen van de bodemopbouw en het aantonen van eventuele bodemverstoringen. Ten hoogte van de deels intacte podzolbodems (boringen 010 en 017) kan de afwezigheid van archeologische indicatoren dan ook niet worden beschouwd als indicatie voor de afwezigheid van een archeologische vindplaats. Omdat de podzolbodems slechts deels intact zijn, kan worden gesteld dat eventueel in de ondergrond aanwezige vindplaatsen een gematigde fysieke intactheid zullen hebben. 

Advisering
In revisie 0A van dit rapport is aanbevolen om de locaties met gedeeltelijk intacte podzolprofielen nader te onderzoek door middel van karterend booronderzoek, dit om te bepalen of er eventuele resten van vindplaatsen in dit gebied aanwezig kunnen zijn. De adviseur namens de gemeente Borger-Odoorn, M. Montforts (Libau) heeft dit advies beoordeeld (d.d. 12 februari 2024) en constateert dat de deels intacte podzolprofielen in niet aaneensluitende boorlocaties zijn gevonden en er daarom geen aanleiding bestaat om de aanwezigheid van intacte vindplaatsen te vermoeden en adviseert bevoegde overheid om over te gaan op vrijgave ten gunste van het voorgenomen plan. Dit advies is omgezet in een selectiebesluit. Nader archeologisch onderzoek is niet nodig. 

Ook voor vrijgegeven (delen van) plangebieden bestaat altijd de mogelijkheid dat er tijdens graafwerkzaamheden toch losse sporen en vondsten worden aangetroffen. Het betreft dan vaak kleine sporen of resten die niet door middel van een booronderzoek kunnen worden opgespoord. Op grond van artikel 5.10 van de Erfgoedwet dient zo spoedig mogelijk melding te worden gemaakt van de vondst bij de Minister (de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed: telefoon 033-4217456). Een vondstmelding bij de gemeentelijk archeoloog kan ook.