DOI: 10.17026/ar/vwr1zw
title: Archeologisch bureauonderzoek (actualisatie) Meije 86 te Nieuwkoop, gemeente Nieuwkoop (ZH)

description: Laagland Archeologie heeft in mei 2022 een actualisatie van een bestaand archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd aan de Meije 86 te Nieuwkoop. Het onderzoek vond plaats in verband met de ruimtelijke procedure rondom de sloop van de stallen en andere gebouwen en de bouw van 3 woningen. In 2010 is voor dit gebied reeds een bureauonderzoek uitgevoerd. Op aangeven van de regioarcheoloog is onderhavige actualisatie van dit onderzoek opgesteld. Dit betreft een zelfstandige rapportage, waarbij voor veel onderdelen is teruggegrepen op het voorgaande onderzoek.
Op de geomorfologische kaart ligt het plangebied in een zone met een stroomrug of stroomgordel (3B44). Bodemkundig (bijlage 6) ligt het gebied in een zone met kalkloze poldervaaggronden (Rn44C); zware klei, profielverloop 4. Op het AHN zijn de bedijkingen en verhogingen langs de Meije goed zichtbaar. Het deel van het erf dat dicht tegen de Meije ligt bevind zich ook op deze verhoging. Het noordwestelijke deel van het plangebied ligt bijna 1,5 meter lager dan de rest van het plangebied. Op de paleogeografische kaart van de Rijn-Maas delta ligt het plangebied op de Meije stroomgordel (nr. 416). Deze stroomgordel is actief geweest vanaf ongeveer 550 v.Chr. (ca. 2500 BP) tot ongeveer 50 na Chr. (1900 BP). 
In de omgeving van het plangebied zijn archeologische resten uit de Nieuwe Tijd bekend. In historische tijden (vanaf circa 1832) werd het terrein omschreven als een mix van akker en weiland met een huis met erf. Op de veldminuut uit 1849 zijn zeker 2 gebouwen zichtbaar. Op de kaart uit 1900 zijn ten oosten van deze 2 gebouwen, nog 2 gebouwen bijgebouwd. Op de kaart van 1949 wordt verder een draaibrug ten oosten van het plangebied vermeld. De oudste twee gebouwen bevinden zich aan de westkant van het onderzoeksgebied.
Op basis van het eerder uitgevoerde bureauonderzoek geldt een hoge verwachting voor archeologische sporen van de Romeinse Tijd tot en met de Nieuwe Tijd. Resten vanaf de Romeinse tijd tot circa de Vroege Middeleeuwen liggen in de top van de oeverwalafzettingen. Vanaf de Vroege Middeleeuwen heeft het riviertje De Meije een dun kleipakket afgezet. Vanaf ongeveer 1000 na Chr. werden de oeverwallen van De Meije gebruikt als ontginningsbasis van het achterliggende veengebied. Voor resten uit de Late Middeleeuwen geldt daarom eveneens een hoge verwachting. Vanaf in ieder geval 1849 is het plangebied bewoond geweest, zodat ook voor de Nieuwe Tijd uitgegaan moet worden van een hoge verwachting. 
De actualisatie geeft geen aanleiding bovenstaande verwachting aan te passen. In het voorgaande bureauonderzoek werd geen vervolgonderzoek geadviseerd, aangezien de geplande bodemverstoring (bouw van nieuwe schuur op 16 heipalen) beperkt bleef.
De geplande bodemverstoring met de bouw van drie woningen is wat groter. Waarschijnlijk zullen deze woningen ook op palen worden gefundeerd. Archeologisch onderzoek heeft uitgewezen dat het slaan of schroeven van palen gepaard gaat met minimale bodemverstoring. Indien ontgravingen in het plangebied beperkt blijven (bij voorkeur worden de nieuwe woningen op een ophoging geplaatst) en indien de woningen worden gefundeerd op palen die in evenwijdige rijen op een onderlinge afstand van tenminste 4 m staan achten we geen vervolgonderzoek noodzakelijk. Indien wel ontgravingen plaatsvinden is vervolgonderzoek aan de orde om de impact van deze ontgravingen op eventuele archeologische resten in beeld te brengen. In eerste instantie is hiertoe een verkennend booronderzoek (inventariserend veldonderzoek – verkennende fase) de meest geschikte onderzoeksmethode.
Dit advies is in handen van de bevoegde overheid, de gemeente Nieuwkoop. De gemeente wordt hierin vertegenwoordigd door haar deskundige, Marten van Nieuwkoop
Mochten tijdens de werkzaamheden onverhoopt toch archeologische resten worden aangetroffen, of resten waarvan redelijkerwijze kan worden vermoed dat het om archeologische resten gaat, dan geldt op grond van de Erfgoedwet (art. 5.10) een meldingsplicht. Dit kan bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE, www.cultureelerfgoed).