DOI: 10.17026/ar/epts5u
title: Archeologisch Bureauonderzoek - Amsterdam Waterstad
title: Archeologisch bureauonderzoek Programma Bruggen en Kademuren

description: Amsterdam staat de komende jaren voor een grote opgave waar het gaat om het onderhoud en de renovatie van bruggen en kademuren. Om dit proces de komende decennia in goede banen te leiden, heeft de gemeente het Programma Bruggen en Kademuren (PBK) ingericht. Monumenten en Archeologie (MenA) is een gemeentelijk partner binnen het PBK. MenA vervult in deze haar rol als het stedelijke kennis- en expertisecentrum op het gebied van cultureel erfgoed van de Gemeente Amsterdam en vervult de wettelijke taken op het gebied van boven- en ondergronds erfgoed.

Dit bureauonderzoek geeft een beeld van de ondergrondse cultuurhistorische waarden die door de geplande renovatie en (her)bouw verstoord kunnen worden en geeft een eerste advies in het kader van de archeologische monumentenzorg. Het inhoudelijk uitgangspunt van het bureauonderzoek is de historische ontwikkeling van bruggen en kadewerken in de Amsterdamse binnenstad, zoals die naar voren komt uit historische, cartografische en archeologische bronnen. Hieruit komt naar voren dat bruggen en kademuren vaak gelaagde structuren zijn, met meerdere bouwfases die stedelijke groei, bouwtechnische en maatschappelijke ontwikkelingen door de tijd weerspiegelen. Dit verwachtingsbeeld is vertaald naar een beleidsadvies(kaart) met betrekking tot de vereiste archeologische monumentenzorg voor de grachtbodems (afb. 39), de bruggen (afb. 40) en de kademuren (41). De volgende beleidsvarianten worden onderscheiden:

- Objecten en zones met een lage verwachtingswaarde kunnen worden vrijgesteld van archeologische voorschriften. In dit geval geldt wel de wettelijke verplichting om eventuele archeologische vondsten die tijdens de uitvoering worden gedaan te melden bij MenA. In dit kader voert MenA in ca. 20% van de bruggen en kademuren in overleg met de projectleider een inspectie uit.
- Voor objecten of zones met een hoge verwachtingswaarde is het advies om een archeologische begeleiding in te passen in het civieltechnisch werk.
- Bij Bruggen en kademuren met een zeer hoge verwachting – bijvoorbeeld met betrekking tot de middeleeuwse stadsmuur – is het advies om voorafgaand aan het vergunningtraject een Inventariserend Veldonderzoek uit te voeren. Op basis hiervan wordt een gewogen oordeel genomen ten aanzien van het vervolgtraject: fysiek behoud (in situ) of archeologische begeleiding tijdens de vernieuwing.

Het is aan het bevoegd gezag om bij nadere planvorming deze adviezen om te zetten in een besluit. Conform het ‘Werkkader Erfgoed Programma Bruggen en Kademuren’ gebeurt dit op basis van een archeologische waardestelling – een project-specifieke uitwerking van het algemene verwachtingsbeeld en voorgesteld beleid zoals geschetst in dit bureauonderzoek. De generieke eisen aan eventueel vervolgonderzoek in het veld zijn vastgelegd in het ‘Programma van Eisen Bruggen en Kademuren’ (PvE). Deze worden op projectniveau uitgewerkt in een addendum bij het PvE en Plan van Aanpak (PvA), met aanvullende informatie die specifiek voor dat onderzoeksgebied van toepassing is. Archeologisch (veld)onderzoek verloopt, conform de landelijke beoordelingsrichtlijn (BRL SIKB 4000 Archeologie) en de daaraan verbonden Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA) die is vastgesteld met de Erfgoedwet. Als gemeentelijk partner binnen het PBK draagt MenA zorg voor de uitvoering van dit onderzoek.