DOI: 10.17026/dans-zc3-2hnx
title: Inventariserend Veldonderzoek d.m.v. boringen. Stadcentrum Almere, Parkeerterrein Voetnoot e.o.

description: &lt;p&gt;Op 8 mei 2020 heeft Antea Group, in opdracht van de gemeente Almere, een archeologisch booronderzoek uitgevoerd ter plaatse van parkeerplaats De Voetnoot in het stadscentrum van Almere. De directe aanleiding tot het opstellen van dit document en het geplande verkennende en karterende booronderzoek is de geplande realisatie van nieuwbouw op de locatie en het voornemen van de gemeente Almere om de locatie te verkopen. Volgens www.ruimtelijkeplannen.nl valt het gebied binnen de bestemming 'Waarde-Archeologie 1'. Dit betekent volgens ruimtelijkeplannen.nl dat er archeologische onderzoek uitgevoerd dient te worden indien het plangebied een oppervlakte heeft van meer dan 100 m2 en als de werkzaamheden de bodem verstoren tot meer dan 0,5 m —mv. Volgens de archeologische beleidskaart zelf echter, geldt dat dit pas nodig is bij een oppervlakte van meer dan 500 m2 en een verstoringsdiepte van meer dan 1,5 m —mv. Het plangebied overschrijdt echter in beide gevallen de vrijstellingswaarden, en dus is een archeologisch onderzoek noodzakelijk. In dit kader heeft Antea Group in 2018/2019 een bureauonderzoek uitgevoerd.1 De archeologische verwachting is dat er mogelijk archeologische resten van de steentijd tot en met de nieuwe tijd aanwezig zijn binnen het plangebied. Door Antea Group is derhalve geadviseerd om in het plangebied een verkennend booronderzoek uit te voeren om de mate van intactheid van de bodemopbouw en eventueel aanwezige archeologische lagen te bepalen. Op die manier kan een gefundeerd advies worden gegeven over de impact van de herinrichting van het plangebied en de noodzakelijke archeologische onderzoeken die daarvoor moeten worden uitgevoerd. De gemeente Almere stelt daarbij als voorwaarde dat ook een booronderzoek geschiedt aan de hand van een PvE, teneinde de integratie van deze boorstaten in de gemeentelijke database aan de voorkant reeds te borgen. Het doel van het inventariserend veldonderzoek (IVO) is het aanvullen en toetsen van de gespecificeerde archeologische verwachting, zoals geformuleerd in het bureauonderzoek en het onderhavige PvE. De gemeente Almere streeft naar het behoud van een representatief deel van haar behoudenswaardige archeologisch erfgoed in situ door middel van planinpassing, waar nodig aangevuld met andere maatregelen. Om dit te kunnen realiseren laat de gemeente in geval van ruimtelijke ontwikkelingen tijdig archeologische waarden in kaart brengen. Het gaat met name om in principe behoudenswaardige archeologische vindplaatsen van (inter-) nationaal belang, te weten steentijdvindplaatsen en scheepswrakken uit historische tijden. Meer specifiek dient een verkennend booronderzoek (fase 1) om de bodemopbouw en —kwaliteit (gaafheid) te bepalen en eventuele kansrijke of kansarme zones aan te wijzen. Een karterend booronderzoek (fase 2) heeft als doel het bepalen van de aanwezigheid van archeologische vindplaatsen. Tijdens het (mechanische) verkennende booronderzoek werd onder een (sub)recente ophogingslaag een 5,45 en 5,9 dik pakket kleiige en venige afzettingen aangetroffen (getij- en geulafzettingen; Formatie van Naaldwijk (Laagpakket van Walcheren en onderin mogelijk het Laagpakket van Wormer)). Onderin is een (rest)veenlaag aangetroffen (mogelijk de Formatie van Nieuwkoop; de zogenaamde Basisveen Laag). Het bovenste gedeelte van dit pakket betreft zandige klei; mogelijk Zuiderzee- of IJsselmeer-afzettingen. De rest van de afzettingen zijn (vermoedelijk) afgezet in open water, en kunnen worden gerekend tot de Zuiderzee-, Almere- of Flevomeer-afzettingen. Ter plaatse van boring 1 werd tevens een vrij dikke zandige kleilaag aangetroffen die mogelijk gerekend kan worden tot het zogenaamde Hauwert Complex. Al deze afzettingen zijn hoogstwaarschijnlijk afgezet in open water; een meer (zoals het Almere of het Flevomeer) en/of een brede geul. De (zandige) kleilagen zijn afgezet in perioden met (wat meer) invloed van stromend water/overstromingen terwijl het veen in perioden van geen of nauwelijks getij-werking zijn afgezet. Het gaat hierbij onder andere om Almere- en/of Flevomeer-gytja. Deze holocene afzettingen liggen op een pakket grijzig zand. Dit zand, aangetroffen op een diepte beginnend tussen de 9,34 à 9,81 m – NAP, betreft het pleistocene dekzand. Het dekzand bestaat uit zeer zijn, matig siltig, licht grijsbruin zand (goed tot zeer goed gesorteerd en goed afgerond). Naar onderen toe wordt het wat grijzer. Er is geen sprake van een oud maaiveld of (restant van) een podzolprofiel. De scheiding tussen de bovenliggende veenlaag en het dekzand is vrij scherp, wat er op kan duiden dat het dekzand is geërodeerd. Dat de onderkant van het bovenliggende veen wat zandig is lijkt hier ook op te wijzen. Een andere mogelijkheid is dat het “gewoon” om een laaggelegen, voor bewoning ongeschikte locatie gaat. Gezien de bodemopbouw in de directe omgeving van het plangebied lijkt het echter om erosie te gaan. Omdat er geen intact pleistoceen dekzandniveau is aangetroffen (in overeenstemming met de verwachting) bleek de inzet van karterende boringen (in tegenstelling tot de verwachting) niet nodig te zijn. (Selectie)advies Op basis van de resultaten en conclusies van het verkennende booronderzoek is, in overleg en overeenstemming met de bevoegde overheid, besloten om géén karterende (Avegaar)boringen te zetten omdat de kans op de aanwezigheid van archeologische resten in de top van het dekzand laag kan worden ingeschat. Geadviseerd wordt dan ook om het plangebied voor wat betreft archeologie vrij te geven ten gunste van de voorgenomen ontwikkeling. De implementatie van de bovenstaande aanbeveling is afhankelijk van de bevoegde overheid, in dezen de gemeente Almere. Deze dient een selectiebesluit te nemen. Op 13 mei 2020 heeft de heer D. de Jager van de gemeente Almere laten weten in te kunnen stemmen met de bovenstaande conclusies en aanbeveling.&lt;/p&gt;