DOI: 10.17026/ar/5ftqdl
title: Onderzoeksgebied IJweg 1445-1457 te Nieuw-Vennep, gemeente Haarlemmermeer
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek

description: In opdracht van TN Ontwikkeling B.V. heeft RAAP in augustus 2023 een archeologisch vooronderzoek in de vorm van een bureauonderzoek uitgevoerd voor het onderzoeksgebied IJweg 1445-1457 te Nieuw-Vennep in de gemeente Haarlemmermeer. Het onderzoek vond plaats in het kader van een nieuw bestemmingsplan.

Op grond van de onderzoeksresultaten en onder verwijzing naar de doelstellingen, kunnen de volgende uitspraken worden gedaan:
• Op basis van het bureauonderzoek bevindt zich vanaf 5 tot 7 m -mv (10 tot 12 m -NAP) een archeologisch niveau dat uit het paleo- en mesolithicum dateert. Dit archeologisch niveau bevindt zich in de top van het dekzand. Op basis van deze gegevens geldt een hoge verwachting voor de aanwezigheid van archeologische resten uit de perioden van het paleo- en mesolithicum.
• In het Holoceen maakte het dekzandlandschap plaats voor een getijdengebied. Hier zijn zand en klei in verschillende fases afgezet (Afzettingen van Calais, Laagpakket van Wormer). In het plangebied zijn enkel afzettingen uit de laatste sedimentatiefase (IV) aan het oppervlak aanwezig. Afgedekte afzettingen uit fase III van het Laagpakket van Wormer kunnen theoretisch in het neolithicum bewoonbaar zijn geweest alvorens ze werden afgedekt gedurende de laatste sedimentatiefase IV die stopte rond 3000 voor Chr. Dit zou echter alleen het geval zijn indien het hier gaat om hoger gelegen kweldergronden. Op basis van de bodemkartering van Haans is het echter aannemelijk dat reeds in fase III dit een lagergelegen gebied betreft, gezien in fase IV hier een stroomdraad doorheen loopt en dus niet hoger zal zijn gelegen dan de directe omgeving. Daarnaast zal deze stroomdraad zich deels hebben ingesneden in de afzettingen uit fase III, waardoor het onwaarschijnlijk is dat binnen het onderzoeksgebied hooggelegen goed gerijpte afzettingen uit fase III aanwezig zijn. De verwachting voor het aantreffen van archeologische resten uit het vroeg en midden neolithicum is daarom laag.
• Na het sluiten van de zeegaten rond 3000 voor Chr. trad verdere vernatting op in de omgeving van het plangebied en veranderde het in een veenmoeras. Deze situatie bleef lang onveranderd tot de omgeving van het plangebied door oeverafslag en veenwinning tot veenmeer veranderde. Na de droogmaking van het Haarlemmermeer in 1852 is tot aan de jaren 40/50 van de 20e eeuw geen bebouwing aanwezig binnen het plangebied. Zodoende geldt een lage archeologische verwachting voor de periode laat neolithicum t/m nieuwe tijd.

Op basis van de resultaten van het onderzoek blijkt dat in het onderzoeksgebied (mogelijk) archeologische resten bedreigd worden. Daarom wordt geadviseerd om de plannen voor de bodemingrepen zodanig op te stellen dat verstoring wordt voorkomen. Dat kan door bodemingrepen niet dieper te laten gaan dan 4,7 m -mv. Het aanbrengen van heipalen vormt hierop een uitzondering, mits de totaaloppervlakte van de palen maximaal 2% van de oppervlakte van het bouwoppervlak innemen. Afzonderlijk hiervan wordt geadviseerd om bij de vergunningaanvraag plannen in te dienen waaruit duidelijk en evident blijkt dat de bodemingrepen (inclusief tijdelijke hulpwerken tijdens de bouw) niet groter zullen zijn dan 10.000 m2. Indien onomstreden kan worden aangetoond dat het totale oppervlak van de bodemingrepen onder de 10.000 m2 blijft, bestaat er vanuit het geldende bestemmingsplan geen archeologische onderzoeksplicht en adviseren wij dan ook geen verder archeologisch vervolgonderzoek.

Indien de bodemingrepen meer dan 10.000 m2 beslaan en bovengenoemde planaanpassing niet mogelijk is, wordt aanbevolen in het kader van de bestaande planvorming de onderstaande vervolgstap uit het proces van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ) te nemen.

Om de gespecificeerde verwachting aan te vullen en te verfijnen wordt een vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een inventariserend veldonderzoek door middel van een verkennend booronderzoek. Een dergelijk vervolgonderzoek heeft tot doel de opbouw van de ondergrond, de bodemopbouw en/of bodemverstoringen gedetailleerd in kaart te brengen. Aan de hand daarvan kan de in dit bureauonderzoek opgestelde archeologische verwachting worden getoetst en kunnen concrete gegevens worden verzameld over gaafheid en diepteligging van de verwachte archeologische resten.