DOI: 10.14457/tu.the.2016.937
title: มาตรการทางกฎหมายในการดำเนินกิจการสวนสัตว์สาธารณะ: ศึกษาเปรียบเทียบกฎหมายประเทศออสเตรเลีย

description: สวนสัตว์ เป็นสถานที่รวบรวมสัตว์ป่า ด้วยวัตถุประสงค์ในการจัดแสดงสัตว์ เป็นสถานที่ท่องเที่ยวพักผ่อน และเป็นสถานที่ที่ให้ความรู้เกี่ยวกับธรรมชาติของสัตว์ป่า อีกทั้งยังเป็นสถานที่ที่ให้ประโยชน์ในการรักษาสายพันธุ์สัตว์ไม่ให้สูญพันธุ์และปกป้องคุ้มครองสัตว์ป่าจากภัยอันตรายต่าง ๆ การประกอบกิจการสวนสัตว์นั้นอยู่ภายใต้บทบัญญัติในหมวดที่ 5 ตามพระราชบัญญัติสงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ.2535 โดยกิจการสวนสัตว์ที่ได้รับอนุญาตจะมีสิทธิในการครอบครองและเพาะพันธุ์สัตว์ป่าอย่างถูกต้องตามกฎหมาย จากการศึกษาสภาพปัญหาข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการประกอบกิจการสวนสัตว์ พบว่ากิจการสวนสัตว์นั้นยังคงมีปัญหาที่สำคัญอยู่ 2 ประการ ปัญหาประการแรกเป็นประเด็นปัญหาในเรื่องเกี่ยวกับการจัดการสวัสดิภาพของสัตว์ในสวนสัตว์ ทั้งในเรื่องของการจัดสถานที่อยู่อาศัยของสัตว์ การจัดอาหาร การดูแลรักษาโรคของสัตว์ยังมีความไม่เหมาะสม โดยพบเห็นได้ว่าสัตว์ป่าในสวนสัตว์บางแห่งมีคุณภาพชีวิตที่น่าสังเวช ส่วนปัญหาในประการที่สองเป็นเรื่องของการลักลอบค้าสัตว์ป่าโดยอาศัยใบอนุญาตประกอบกิจการสวนสัตว์ในการปิดบังการดำเนินการค้าสัตว์ป่า ซึ่งปัญหาทั้งสองประการดังกล่าวส่งผลกระทบต่อการคุ้มครองสัตว์ป่าในประเทศไทยโดยตรงวิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมีวัตถุประสงค์ในการศึกษาบทบัญญัติเกี่ยวกับการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์ของประเทศไทยว่ามีการวางหลักการทางกฎหมายในการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์เพียงพอแล้วหรือไม่ และควรมีการปรับปรุงแก้ไขพัฒนากฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์หรือไม่อย่างไร โดยศึกษาเปรียบเทียบกับกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์ของประเทศออสเตรเลีย จากการศึกษาเปรียบหลักการในการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์ของทั้งสองประเทศพบว่า กฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์ของประเทศไทยนั้นมีขั้นตอนในการขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการสวนสัตว์ที่ไม่ซับซ้อน ไม่มีการกำหนดคุณสมบัติเกี่ยวกับประสบการณ์หรือความเชี่ยวชาญเกี่ยวกับสัตว์ของผู้ขออนุญาตประกอบกิจการ ในเรื่องการแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์ป่าในสวนสัตว์นั้นได้กำหนดให้มีการแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับการเพิ่มขึ้นหรือลดลงของจำนวนสัตว์ป่าเท่านั้นมิได้มีการกำหนดให้บันทึกข้อมูลเกี่ยวกับการดูแลสัตว์ พัฒนาการของสัตว์ โรคที่เกิดจากสัตว์ เป็นต้น นอกจากนี้ มาตรฐานในการดูแลสัตว์ป่าในสวนสัตว์ของประเทศไทยนั้นมีการกำหนดถึงการดูแลสัตว์ป่าไว้โดยกำหนดว่าจะต้องจัดการสวัสดิภาพของสัตว์ให้เหมาะสม โดยยังไม่มีการกำหนดถึงรายละเอียดของมาตรฐานและหลักการในการดูแลสัตว์ป่าในสวนสัตว์ตามลักษณะทางธรรมชาติของสัตว์ป่าแต่ละชนิดแต่ละสายพันธุ์ การปรับปรุงแก้ไขกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์อาจเป็นเครื่องมือหนึ่งในการช่วยปกป้องคุ้มครองสัตว์ป่าให้มีสวัสดิภาพที่ดีขึ้นได้และช่วยป้องกันการลักลอบการค้าสัตว์ป่าโดยใช้กิจการสวนสัตว์เป็นเครื่องมือ จากการศึกษาเห็นว่าควรมีการปรับปรุงเพิ่มเติมกฎหมายเกี่ยวกับการคุ้มครองสัตว์ป่าในสวนสัตว์ในเรื่องการเพิ่มเติมขั้นตอนในการขอออกใบอนุญาตประกอบกิจการสวนสัตว์ให้มีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้นโดยมีการพิจารณาถึงคุณสมบัติเกี่ยวกับประสบการณ์ในด้านการดูแลสัตว์ป่า มีการกำหนดถึงหลักการในการขออนุญาตก่อสร้างสวนสัตว์ก่อนอนุญาตให้ประกอบกิจการสวนสัตว์ เพิ่มเติมหลักการในการแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับสวัสดิภาพสัตว์ป่าในสวนสัตว์โดยถึงการดูแลสัตว์ การให้อาหารสัตว์ พฤติกรรมของสัตว์ โรคของสัตว์ และการคุมกำเนิดสัตว์ เพื่อให้การแจ้งข้อมูลเกี่ยวกับสัตว์เป็นเครื่องมือหนึ่งในการตรวจสอบการดำเนินการจัดสวัสดิภาพของสัตว์ป่าในสวนสัตว์อีกวิธีหนึ่ง นอกจากนี้เห็นควรให้มีการเพิ่มเติมหลักการเกี่ยวกับมาตรฐานกลางในการดูแลสัตว์ในสวนสัตว์ โดยกำหนดรายละเอียดเพิ่มเติมของมาตรฐานในการดูแลสัตว์ป่าในสวนสัตว์ให้มีความชัดเจนมากยิ่งขึ้นทั้งในเรื่องการจัดสภาพแวดล้อมของสัตว์ป่าในสวนสัตว์ การจัดอาหาร การเคลื่อนย้ายสัตว์ โดยอาศัยความรู้เฉพาะทางในด้านการดูแลสัตว์ป่า เพื่อให้สัตว์ป่าในสวนสัตว์ได้รับการดูแลอย่างถูกต้องเหมาะสมตามลักษณะทางธรรมชาติต่อไป