DOI: 10.17026/dans-x3b-dhe4
title: Gemeenten Bernheze en Maasdonk, Plangebied Heesch-West
title: Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: &lt;p&gt;In opdracht van de gemeente ’s-Hertogenbosch heeft het onderzoeks- en&lt;br&gt;adviesbureau BAAC bv een archeologisch bureauonderzoek en inventariserend&lt;br&gt;veldonderzoek met behulp van boringen (verkennende fase) uitgevoerd in het&lt;br&gt;plangebied Heesch-West in de gemeenten Maasdonk en Bernheze.&lt;br&gt;Uit het bureauonderzoek komt naar voren dat het plangebied op de overgang&lt;br&gt;van een grote noordoost-zuidwest georiënteerde dekzandrug naar een laag&lt;br&gt;gelegen dekzandvlakte met daarin een kleinere dekzandrug ligt. De hogere&lt;br&gt;gronden waren in het verleden in gebruik als bouwlanden, terwijl in de&lt;br&gt;dekzandvlakte een onontgonnen heidegebied en relatief jonge ontginningen&lt;br&gt;lagen. De hogere gronden vormden van oudsher aantrekkelijke vestigingslocaties.&lt;br&gt;Van de dekzandruggen zijn in de directe omgeving van het plangebied&lt;br&gt;archeologische resten bekend, die dateren uit het mesolithicum en de bronstijd&lt;br&gt;tot en met de nieuwe tijd. Van de lagere gronden zijn tot op heden geen&lt;br&gt;archeologische vondsten bekend. Vermoedelijk waren deze gronden vanwege de&lt;br&gt;vochtige omstandigheden minder geschikt voor permanente bewoning. Er heeft&lt;br&gt;hier echter in de directe omgeving van het plangebied geen systematisch&lt;br&gt;archeologisch onderzoek plaatsgevonden. Pas met de ontginning van het gebied&lt;br&gt;aan (vermoedelijk) het einde van de achttiende en het begin van de negentiende&lt;br&gt;eeuw zijn ook in dit gebied boerderijen gebouwd.&lt;br&gt;Op basis van verwachte verstoringen en de landschappelijke situatie is aan de&lt;br&gt;hogere (dekzand)ruggen in het plangebied op de archeologische waardenkaarten&lt;br&gt;van Bernheze en Maasdonk een hoge verwachting toegekend voor&lt;br&gt;archeologische waarden (vuursteenvindplaatsen, nederzettingsresten en sporen&lt;br&gt;van begraving) uit het laat-paleolithicum tot en met de middeleeuwen. Voor de&lt;br&gt;vlakten geldt een lage verwachting. Van de gebieden met een hoge verwachting&lt;br&gt;waar mogelijk een ontgronding of een diepe ontgraving voor een sanering heeft&lt;br&gt;plaatsgevonden wordt de verwachting naar aanleiding van het bureauonderzoek&lt;br&gt;bijgesteld naar middelhoog. Aan de erven uit het begin van de negentiende&lt;br&gt;eeuw is een hoge verwachting toegekend voor archeologische waarden&lt;br&gt;(nederzettingsresten) uit de nieuwe tijd en mogelijk de late middeleeuwen. Aan&lt;br&gt;de reeds onderzochte gebieden is geen archeologische verwachting toegekend.&lt;br&gt;Om de archeologische verwachting uit het bureauonderzoek te toetsen is een&lt;br&gt;verkennend booronderzoek uitgevoerd in de gebieden met een (middel)hoge&lt;br&gt;verwachting. Op de oude erven gelegen buiten de (flanken van de) hogere&lt;br&gt;ruggen is geen booronderzoek uitgevoerd. Archeologische sporen op oude erven,&lt;br&gt;zoals muurresten, uitbraaksleuven, waterputten en funderingen, worden&lt;br&gt;namelijk gekenmerkt door een sterke mate van bodemverstoring. Een&lt;br&gt;verkennend booronderzoek is derhalve niet de geschikte methode om de&lt;br&gt;behoudenswaardigheid van eventuele sporen in beeld te brengen. Het&lt;br&gt;verkennend booronderzoek is in twee fasen uit gevoerd. De eerste fase is in&lt;br&gt;november 2013 uitgevoerd. In dit stadium is echter niet voor elk perceel&lt;br&gt;betredingstoestemming verleend. In september 2014 zijn de percelen, waar&lt;br&gt;inmiddels betredingtoestemming is verleend ook onderzocht.&lt;br&gt;Bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek 8&lt;br&gt;Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat de onderzochte delen van het&lt;br&gt;plangebied grotendeels bestaan uit een veelal dun pakket (verspoeld) dekzand&lt;br&gt;op fluvioperiglaciale afzettingen. Het dekzand komt alleen voor op de plekken&lt;br&gt;die relatief hoog in het landschap liggen en waar weinig aftopping van het&lt;br&gt;oorspronkelijke leefoppervlak heeft plaatsgevonden.&lt;br&gt;In slechts drie boringen zijn resten van een podzolbodem aangetroffen. Het&lt;br&gt;oorspronkelijke leefniveau is vrijwel in het gehele onderzochte deel van het&lt;br&gt;plangebied afgetopt tot in de C-horizont (afgetopte haar- of veldpodzolbodem)&lt;br&gt;of het gebied was te nat voor podzolisatie (goor- of beekeerdgrond).&lt;br&gt;In het zuidoostelijke deel van het plangebied zijn tenminste twee en mogelijk&lt;br&gt;zelfs drie oude (boeren)erven aangeboord. De bodem ter plekke van de oude&lt;br&gt;erven bestaat uit enkeerdgronden met een esdek, waardoor eventueel aanwezige&lt;br&gt;archeologische resten nog goed bewaard zullen zijn. In de naastgelegen akkers&lt;br&gt;komen AC-profielen voor. Het betreft hier matig diep, afgetopte veldpodzol- of&lt;br&gt;intacte gooreerdgronden. In een akker gelegen tussen de drie (boeren)erven zijn&lt;br&gt;bodems gevormd in beekafzettingen aangetroffen.&lt;br&gt;De gebieden met afgetopte veldpodzolbodems, gooreerdgronden,&lt;br&gt;beekafzettingen en/of diep verstoorde bodemprofielen hebben een lage&lt;br&gt;verwachting toegekend gekregen op de archeologische verwachtingskaart. Ook&lt;br&gt;de niet-onderzochte delen ter hoogte van de boringen 21, 22, 23, 61, 62 en 66 en&lt;br&gt;ter hoogte van grote delen in het noordwestelijke deel van het plangebied&lt;br&gt;hebben na extrapolatie van de boorgegevens een lage verwachting toegekend&lt;br&gt;gekregen.&lt;br&gt;De hoge verwachting uit het bureauonderzoek kan voor het gebied tussen de&lt;br&gt;Raktstraat en de Zoggelsestraat van het plangebied grotendeels gehandhaafd&lt;br&gt;blijven (complextypen: boerderijen met erven; 8,64 ha). Binnen de zone worden&lt;br&gt;funderings- en/of muurresten, uitbraaksleuven, waterputten, kuilen, paalsporen&lt;br&gt;en landbouw gerelateerde sporen vanaf 20 cm –mv ter plekke van de akker en&lt;br&gt;vanaf circa 40 cm-mv op de bebouwde percelen verwacht.&lt;br&gt;Voorafgaand aan het veldwerk was reeds bekend dat het gebied met een&lt;br&gt;grotendeels hoge verwachting ten westen van de straat de “Weerscheut”&lt;br&gt;vanwege het ontbreken van betredingstoestemming niet onderzocht kon&lt;br&gt;worden. De (middel)hoge verwachting uit het bureauonderzoek blijft hier&lt;br&gt;(vooralsnog) gehandhaafd.&lt;br&gt;Het uiterst oostelijke deel van het plangebied, oostelijk van boring 71, heeft een&lt;br&gt;middelhoge verwachting toegekend gekregen vanwege het feit dat hier de&lt;br&gt;bodemopbouw nog niet duidelijk is.&lt;br&gt;BAAC bv adviseert voor het gebied met een hoge verwachting op het aantreffen&lt;br&gt;van archeologische resten uit de late middeleeuwen/nieuwe tijd een&lt;br&gt;proefsleuvenonderzoek uit te voeren. De niet-onderzochte gebieden met een&lt;br&gt;(middel)hoge verwachting dienen nader onderzocht te worden door middel van&lt;br&gt;een verkennend booronderzoek. Voor de gebieden met een lage verwachting&lt;br&gt;wordt geadviseerd geen nader vervolgonderzoek uit te voeren.&lt;br&gt;Voor de zones waar volgens de eerste kadastrale kaart (boeren)erven hebben&lt;br&gt;gelegen dient een archeologische dubbelbestemming in het bestemmingsplan te&lt;br&gt;worden opgenomen. Ter plekke van deze gebieden geldt een hoge verwachting&lt;br&gt;op het aantreffen van historische en archeologische resten uit de (late&lt;br&gt;middeleeuwen en) nieuwe tijd.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)&lt;/p&gt;
description: Issued: 2014-09