DOI: 10.17026/ar/3fov9u
title: Plangebied Blankenburg te Haaksbergen, gemeente Haaksbergen.
title: Archeologisch vooronderzoek: een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek).
title: RAAP-RAPPORT 7216

description: &lt;p&gt;In opdracht van Kormelink Bouw heeft RAAP in juni 2024 een archeologisch vooronderzoek in de vorm 
van een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek (verkennend booronderzoek) uitgevoerd 
voor het plangebied Blankenburg te Haaksbergen in de gemeente Haaksbergen. Het onderzoek vond 
plaats in het kader van een omgevingsvergunning. 
&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek is gebleken dat de Blankenburg in de bebouwde kom van Haaksbergen ligt en 
blijkt het gebied niet gekarteerd op de bodemkundige kaarten. In de gekarteerde zones in de omgeving 
blijkt sprake van onder meer dekzandruggen, grondmorenewelvingen en dalvormige laagten. Op het 
actuele hoogtemodel ligt het plangebied in een laagte, maar is de aanwezigheid van dekzandkoppen en 
-ruggen met een eventueel plaggendek niet uitgesloten. Normaliter ligt het steentijdoppervlak in een 
landschap met dekzandkoppen en -ruggen onder een eventueel aanwezig plaggendek. Aangezien het 
plangebied ten opzichte van de omgeving relatief laag ligt, kan het ook zijn dat de dekzanden uit het 
Laat-Pleistoceen direct aan het maaiveld liggen. Het huidige maaiveld vormt zodoende al sinds het 
laat-paleolithicum het loopvlak. Aangezien een jong afdekkend pakket in laaggelegen beekdalgronden 
normaliter ontbreekt, kunnen archeologische resten vanaf deze periode direct aan het maaiveld 
aanwezig zijn. Aangezien de aan- of afwezigheid van een dergelijke afdekkende laag onbekend is, 
geldt voor de steentijd een niet nader gespecificeerde archeologische verwachting. Derhalve geldt ook 
voor de periode vanaf eerste landbouwers (late prehistorie) uit het neolithicum tot en met de vroege 
middeleeuwen eenzelfde archeologisch verwachtingsmodel.
&lt;p&gt;Op basis van het historisch kaartmateriaal blijkt dat het plangebied op of nabij de vermoedelijke resten 
van het 13de
-eeuwse kasteel de Blankenburg ligt. De precieze locatie van het kasteel is onbekend
gebleven. In een deel van het onderhavig plangebied is in 1969 archeologisch onderzoek uitgevoerd. 
Tijdens de uitvoering waren echter de funderingen van de huidige garage al aangelegd. Bij de 
afgraving van de nog altijd bestaande garagefundering zijn tussen 70 en 90 cm diverse paalgaten en 
13e
-eeuwse scherven aangetroffen. 
&lt;p&gt;Uit het veldonderzoek blijkt dat het plangebied niet op een dekzandrug met plaggendek, maar
waarschijnlijk in een laaggelegen beekdal ligt. In 4 van de 6 boringen is vlak onder een dun pakket 
opgebrachte grond een cultuurlaag (eerdlaag) aangetroffen. Dit zal echter niet het verwachte 
plaggendek betreffen dat geleidelijk als bodemverbetering is opgebracht zoals bij essen. Gezien de 
onderliggende beekafzettingen zal dit humeuze zandpakket zijn opgebracht ten behoeve van de 
ophogen van ondergrond, omdat deze anders te nat was om agrarisch te bewerken. Onder deze 
cultuurlaag zijn met name gelaagde zandige beekafzettingen met leem en puinspikkels waargenomen.
Voornamelijk aan de oostzijde van het plangebied zijn leemachtige beekafzettingen met hier en daar 
puinfragmenten en houtskoolspikkels aanwezig. Aan deze zijde van het plangebied is tevens op 
aanzienlijke diepte gestuit op een ondoordringbare massieve laag. Aan de westzijde van het 
plangebied blijkt voornamelijk sprake van veen-, zand- en kleilagen. Naar verwachting betreft dit 
gelaagde pakket een voormalig watervoerende geul of eventuele grachtvulling.
&lt;p&gt;Op basis van de bodemopbouw en de beschikbare historische bronnen maakt het plangebied mogelijk
deel uit van het reeds verdwenen kasteel de Blankenburg. De aangetroffen puinfragmenten, 
houtskoolspikkels, gelaagde bodemopbouw en de gestuite boring 2 zijn mogelijkerwijs te relateren aan het kasteelterrein (voorburcht - gracht, periferie o.i.d.). Met enkel de boorresultaten kan hier echter 
geen definitieve uitspraak over worden gedaan. Om de gespecificeerde verwachting te toetsen wordt 
vervolgonderzoek geadviseerd in de vorm van een karterende fase van een inventariserend 
veldonderzoek. Gezien de prospectiekenmerken is een onderzoek met behulp van proefsleuven de 
geëigende methode voor vervolgonderzoek. 
&lt;p&gt;In verband met het geplande grondverzet en de beoogde ontgravingsdiepte wordt geadviseerd om het 
daadwerkelijke proefsleufonderzoek uit te voeren wanneer de nog bestaande gebouwen tot aan het 
maaiveld zijn gesloopt. De uiteindelijke strategie en voorwaarden voor het proefsleuvenonderzoek 
worden vastgelegd in een Programma van Eisen, dat dient te worden opgesteld door een senior KNA 
archeoloog en te worden goedgekeurd door het bevoegd gezag. 
&lt;p&gt;Dit rapport geeft (selectie)adviezen. Het is aan de bevoegde overheid, de gemeente Haaksbergen, 
deze al dan niet over te nemen in de vorm van een (selectie)besluit.