DOI: 10.17026/dans-xue-rxzh
title: Middeleeuwse bewoningssporen en ophogingslagen in de zuidkop van Zandwijk, gemeente Tiel; archeologisch vooronderzoek in het plangebied Prins Willem Alexander school in Tiel: een inventariserend veldonderzoek (proefsleuven) Middeleeuwse bewoningssporen en ophogingslagen in de zuidkop van Zandwijk, gemeente Tiel; archeologisch vooronderzoek in het plangebied Prins Willem Alexander school in Tiel: een inventariserend veldonderzoek (proefsleuven)

description: &lt;p&gt;&lt;p&gt;In opdracht van Gemeente Tiel heeft RAAP Archeologisch Adviesbureau op 19 en 20 februari 2013 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van proefsleuven uitgevoerd in verband met de voorgenomen sloop en nieuwbouw van de Prins Willem Alexanderschool in de gemeente Tiel.&lt;br&gt;Het onderzoek werd aanbevolen naar aanleiding van onzekerheid omtrent van het effect van de voorgenomen sloop- en nieuwbouwplannen op de (kwaliteit van) de bekende archeologische vindplaats. Het belangrijkste doel is het verzamelen van meer nauwkeurige informatie over de aard en kwaliteit van de vindplaats, zodat vastgesteld kan worden hoe kwetsbaar deze is bij de voorgenomen nieuwbouwplannen. De meest geëigende methode hiervoor is een proefsleuvenonderzoek.&lt;br&gt;De tweede doelstelling is te bepalen of de vindplaats in situ kan worden behouden en zo ja, aan welke eisen de realisatie van sloop en nieuwbouw moet voldoen.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Tegengesteld aan de verwachting is in het plangebied Prins Willem Alexanderschool in Tiel de bodem niet verstoord tot ca. 1,5 m -Mv en is geen tweefasige restgeul van de Linge aangetroffen. In de eerste plaats blijkt de verstoring niet dieper te reiken dan 60-70 cm -Mv. In de tweede plaats ligt het pakket vondstlagen in de proefsleuf niet in een geulvulling, maar blijkt te bestaan uit een dik pakket oeverafzettingen met loopniveaus, dat afgedekt wordt door ophogingslagen uit de periode 1250-1325. Uit de aanwezigheid van een Ottoonse laag met grondsporen kan geconcludeerd worden dat het oudste deel van Zandwijk zich uitstrekt tot in het plangebied. Deze nederzetting eindigde tegen de noordoever van de Linge, die ter plaatse van de zuidkant van het huidige schoolplein lag. Toen rond 1070 een deel van de nederzetting verlaten werd, bleef het gebied rond de kerk (waar ook het plangebied ligt) in gebruik. In de tweede helft van de 13e eeuw werd het terrein opgehoogd, waarschijnlijk volgend op de aanleg van de Tielse dam (de huidige Voorstad) en van de noordelijke Lingedijk, die op de plaats van het Fabriekslaantje lag. Ook na die tijd maakte het plangebied deel uit van de nederzetting Zandwijk, met een onderbreking in de periode na 1582, toen het grootste deel van het dorp afgebroken werd om het schootsveld voor de stad vrij te maken.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Op basis van de resultaten van het proefsleuvenonderzoek in het plangebied, kan worden geconcludeerd dat in de ondergrond een goed bewaarde archeologische vindplaats aanwezig is. De bovenste 60 cm van de bodem is verstoord, vermoedelijk tijdens de bouw van de school. Afgezien van een enkele (sub)recente verstoring is de vindplaats daaronder echter intact. De bodemopbouw in de proefsleuf wordt gekenmerkt door een 2,2 m dik pakket vondstlagen en antropogene ophogingslagen. Naast deze vondstrijke lagen zijn in totaal 45 gegraven sporen aangetroffen, waarbij het gaat om kuilen, paalkuilen en greppels. Deze sporen duiden op een rijke bewoningsgeschiedenis van dit deel van het middeleeuwse Zandwijk. Bij de waardering van de vindplaats is gekeken naar verschillende aspecten, zoals de intactheid en de informatiewaarde van de vindplaats. Op basis van de totaalscore van 5 punten voor de fysieke kwaliteit en 8 punten voor de inhoudelijke kwaliteit kan gesteld worden dat er sprake is van een behoudenswaardige vindplaats.&lt;br&gt;&lt;p&gt;Gezien het belang van de vindplaats wordt geadviseerd om de resten zoveel mogelijk te ontzien bij de geplande bouw. Gezien de kwetsbaarheid van de resten is het wenselijk om een marge aan te houden van 30 cm onder het huidige maaiveld. Het is dan ook ongewenst om de bodem dieper dan 30 cm te verstoren.&lt;br&gt;De ondergrondse sloop van de huidige school dient plaats te vinden onder archeologische begeleiding. Onder de huidige kelder bevindt zich naar verwachting nog een intact sporenvlak uit de Ottoonse tijd. Gezien het belang van deze sporen adviseren wij om dit sporenvlak op te schonen en geheel te documenteren.&lt;br&gt;Bij de bouw van de nieuwe school zullen er op verschillende plaatsen diepere bodemverstoringen plaatsvinden. Deze verstoringen dienen zoveel mogelijk beperkt te worden. Er wordt geadviseerd om alle werkzaamheden waarbij de bodem dieper dan 30 cm of dieper dan de huidige fundering wordt verstoord minimaal door een archeoloog te laten begeleiden. In het huidige palenplan zijn de palen op meerdere plaatsen dicht op elkaar geplaatst, wat wil zeggen op een onderlinge afstand van minder dan 4 m. Dit heeft tot gevolg dat hier in de toekomst geen archeologisch onderzoek meer plaats kan vinden en behoud in situ dus ook niet kan worden gegarandeerd. Bij het aanpassen van het palenplan wordt geadviseerd om de palen met een tussenafstand van minimaal 4 m te plaatsen. Hetzelfde geldt voor de tussenafstand van de funderingssleuven. Deze dienen eveneens op een onderlinge afstand van minimaal 4 m van elkaar te worden gegraven. Indien tijdens de bouw dieper wordt verstoord of wanneer het niet mogelijk is om het palenplan dan wel het funderingsplan aan te passen, adviseren wij om voorafgaand aan de bouw een archeologische opgraving uit te voeren.&lt;br&gt;Na het wassen van het vondstmateriaal ontstonden blaren op de vingertoppen van de vondstverwerker van RAAP. Het is mogelijk dat dit veroorzaakt wordt door bodemverontreiniging. Aanbevolen wordt om voorafgaand aan verder grondwerkzaamheden een milieukundig bodemonderzoek uit te voeren in het plangebied.&lt;/p&gt;