DOI: 10.17026/dans-xxk-yk7q
title: Hijken, Oosteinde 9 (gem. Midden-Drenthe)

description: &lt;p&gt;De geomorfologische kaart toont aan dat het plangebied volledig binnen de bebouwing valt. Direct ten noorden van het plangebied ligt een dalvormige laagte zonder veen. Ten zuiden van het plangebied ligt een grondemorene (+\- welvingen, hooggelegen). Een grondmorene werd gevormd onder het ijs en bestaat uit keileem. Keileem bestaat op zijn beurt weer uit een mix van Klei, leem, zand, grind en grotere keien. Ten westen van het plangebied liggen deze twee gebieden ook. Het plangebied lijkt te liggen op het noordelijke einde van een grondmorenewelving ten westen van het bovenstroomse deel van het beekdal van de Hijkerbeek. De grondmorenewelving is mogelijk afgedekt met dekzand.&lt;br&gt;Tijdens het bureauonderzoek zijn de AMK (archeologische monumentenkaart)-terreinen, archeologische waarnemingen en eerder uitgevoerd onderzoek (onderzoeksmeldingen) in het onderzoeksgebied geïnventariseerd. De AMK-terreinen, de bekende archeologische waarnemingen en de onderzoeksmeldingen zijn geraadpleegd via ARCHIS 3 (https://archis.cultureelerfgoed.nl). &lt;br&gt;In het plangebied en zijn directe omgeving zijn drie AMK – terreinen bekend (Afb.8). In het plangebied zelf ligt het AMK -terrein met zaakidentificatienummer 14461. Het gaat hier om Hijken zelf, een oud esdorp. Onder de kern van Hijken bevinden zich nog mogelijke sporen van de vroegere bewoning.&lt;br&gt;Ten zuiden van het plangebied bevindt zich het AMK – terrein met zaakidentificatienummer 14409, gelegen te Hijker Esch. Het betreft hier een terrein met verschillende melding van aardewerk vondsten en grondsporen. Deze sporen en het aardewerk zijn te dateren in de Romeinse tijd en de vroege Middeleeuwen.&lt;br&gt;Ten zuidoosten ligt het AMK – terrein met zaakidentificatienummer 14439. Dit betreft het Hijkermeer, in het meer zijn Protohistorische verankeringswerktuigen opgedoken.&lt;br&gt;Hijken staat sinds 1563 bekend als een schapendorp, de mensen leefden er van het schapenhoeden. In 1811 had het dorp 237 inwoners en in 1987 waren dit er 814. Vanaf de 1900 neemt de omvang van het dorp toe. &lt;br&gt;Op de historische kaarten is de ontwikkeling van het plangebied te zien. Zo is op de topografische kaart uit 1850 goed zichtbaar dat het plangebied ten zuiden ligt van de kern van Hijken en nog onbebouwd is. Het gebied ligt nog braak of wordt gebruikt voor het schapenhoeden. Het gebied wordt wel omsloten door een weg die van oost naar west loopt en naar het zuiden loopt.&lt;br&gt;Rond 1900 is de eerste bebouwing zichtbaar op het terrein. In het zuiden van het plangebied wordt het woonhuis gebouwd wat er nog steeds staat. Ook is te zien dat de bebouwing in deze periode toeneemt, in het zuiden van Hijken komt meer bewoning. Dit vormt zich naast de vaste kern nu ook meer op de uitvalswegen.&lt;br&gt;Op de archeologische beleidskaart van de gemeente Midden-Drenthe valt het plangebied binnen een gebied met een hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten. Het plangebied ligt op een grondmorene welving afgedekt door dekzand op de overgang naar een beekdal. Een hoge droge locatie op de overgang naar een beekdal leende zich in het prehistorisch landschap voor menselijke bewoningsactiviteiten. Op basis van het bureauonderzoek kan niet worden vastgesteld of het plangebied afgedekt is door veen. Volgens de bodemkaart ligt in het plangebied een zandige beekdalgrond en een laarpodzolgrond. Deze laatste heeft een dikke humeuze bovenlaag die typerend is voor akkers waarop plaggenbemesting heeft plaats gevonden. Indien het plangebied is afgedekt door veen en/of een plaggendek dan kunnen eventueel aanwezige resten intact aanwezig zijn en geldt voor het plangebied een hoge verwachting op het aantreffen van archeologisch resten.&lt;br&gt;De hoge archeologische verwachting zoals weergegeven op de beleidskaart van de gemeente Midden-Drenthe kan op basis van het bureauonderzoek worden gehandhaafd voor de periode Laat-Paleolithicum – Nieuwe tijd indien het plangebied op een hoge en droge locatie ligt afgedekt door een esdek. Indien het plangebied aan de rand van het beekdalgebied ligt is kan de hoge verwachting op het aantreffen van archeologische resten naar laag worden bijgesteld.&lt;br&gt;Op basis van verwachtingen uit het bureauonderzoek is voor het plangebied en verkennend booronderzoek uitgevoerd. Voor het verkennende booronderzoek is uitgegaan van 6 boringen per hectare, waarbij het minimumaantal van 6 boringen geldt voor plangebieden kleiner dan 1 hectare. In het plangebied zijn dan ook 6 boringen gezet.&lt;br&gt; Tijdens het booronderzoek wordt zichtbaar dat de bodemopbouw in het plangebied bestaat uit een bouwvoor van matig humeus, zwak siltig zand op zandig veen op mineraalarm veen op dekzand op oudere pleistocene afzettingen. Het plangebied ligt op de rand van het beekdal. Tijdens het veldonderzoek is geen keileem waargenomen. Dit is waarschijnlijk opgeruimd. In het plangebied ligt amper dekzand. In het dekzand kon zich geen podzolprofiel ontwikkelen omdat het hier te nat was. Bewoning was hier dan ook niet mogelijk. In de periode Laat-Paleolithicum - Middeleeuwen is het gebied dan ook te nat geweest voor bewoning. Het is eveneens niet waarschijnlijk dat het plangebied in gebruik is geweest voor akkerbouw of bewoning vanaf de Late Middeleeuwen omdat in de directe omgeving veel geschiktere terreinen liggen. Waarschijnlijk bestond dit gebied uit natte graslanden die zomers gebruikt werden om het vee te laten grazen maar in natte perioden blank stonden. &lt;br&gt;Het plangebied ligt in of op de rand van het beekdal het veenpakket is in een slecht staat (amorf, waarschijnlijk compleet veraard/vergaan). De kans op het aantreffen van beek gerelateerde organische artefacten is daarom ook gering. Op basis van de resultaten van het hier gerapporteerde onderzoek kan worden geconcludeerd dat er geen sprake is van een behoudenswaardige vindplaats, en dat de bodemopbouw laat zien dat het gebied te nat was voor bewoning. Aanwijzingen voor de aanwezigheid van archeologische resten zijn daarnaast niet aangetroffen. Met het oog daarop adviseert Salisbury Archeologie b.v. het plangebied vrij te geven voor de voorgenomen ingrepen.&lt;/p&gt;