DOI: 10.14457/tu.the.2015.688
title: ปัญหาการคุ้มครองผู้บริโภคในทางการแพทย์ของไทย: ศึกษาการควบคุมราคาค่ารักษาพยาบาลในโรงพยาบาลเอกชน

description: ในปัจจุบันประเทศไทยมีระบบการรักษาพยาบาลที่ค่อนข้างมีความทันสมัยและมีราคาที่ไม่แพงเมื่อเทียบกับโรงพยาบาลในประเทศอื่นๆจึงได้รับความนิยมจากชาวต่างชาติในการเลือกเข้ามารักษาพยาบาลที่ประเทศไทย ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดถูกใช้เพื่อรองรับชาวต่างชาติขณะที่ประชาชนที่เป็นคนไทยยังไม่ได้รับการบริการทางการแพทย์ที่มีคุณภาพ โรงพยาบาลเอกชนเป็นการดำเนินธุรกิจเพื่อการหากำไรโดยไม่คำนึงว่าการรักษาพยาบาลเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานที่ประชาชนทุกคนมีสิทธิได้รับอย่างเท่าเทียมกัน ถึงแม้การรักษาพยาบาลจะเป็นปัจจัยสำคัญในการดำรงชีวิตอันควรได้รับการคุ้มครองจากผู้ปกครองประเทศแต่การให้ความคุ้มครองผู้รับบริการทางการแพทย์ยังไม่มีการบังคับใช้อย่างเพียงพอ ทำให้ประชาชนต้องเผชิญหน้ากับการถูกเอาเปรียบจากธุรกิจโรงพยาบาลโดยไม่มีอำนาจในการต่อรองแต่อย่างใด การประกอบธุรกิจของโรงพยาบาลเอกชนเป็นไปอย่างอิสระปราศจากการควบคุมจากรัฐแตกต่างจากธุรกิจประเภทอื่นๆที่รัฐจะเข้ามาแทรกแซงการประกอบกิจการหากเป็นธุรกิจที่กระทบต่อประชาชน เมื่อมีการประกอบธุรกิจโดยไม่มีการกำกับดูแลทำให้โรงพยาบาลเอกชนกำหนดราคาค่ารักษาพยาบาลอย่างอิสระและแนวโน้มสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง        เมื่อประชาชนเข้ารับบริการในโรงพยาบาลเอกชนก็จำต้องยอมรับกับค่าใช้จ่ายที่สูงโดยไม่สามารถต่อรองได้ วิทยานิพนธ์นี้จึงมุ่งศึกษาการให้ความคุ้มครองผู้บริโภคจากการรับบริการทางการแพทย์ซึ่งผู้รับบริการไม่สามารถเข้าถึงการบริการทางการแพทย์ที่มีประสิทธิภาพได้อย่างเท่าเทียมกันตลอดจน   การถูกเอาเปรียบจากโรงพยาบาลเอกชนซึ่งปัจจุบันยังไม่มีกฎหมายที่ให้ความคุ้มครองแต่อย่างใดปัจจุบันประเทศไทยมีกฎหมายในการให้ความคุ้มครองประชาชนในเรื่องต่างๆ เช่น กฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองผู้บริโภคเป็นกฎหมายที่ให้ความคุ้มครองผู้บริโภคจากการบริโภคสินค้าหรือบริการ ถึงแม้ว่าจะเป็นการประกอบธุรกิจในภาคเอกชนแต่หากผู้บริโภคเสียเปรียบในการตัดสินใจบริโภคสินค้าหรือบริการและเกิดความเสียหายขึ้นก็จะเป็นการยากหากต้องต่อสู้โดยปราศจากการเข้ามาแทรกแซงของรัฐ ดังนั้นในการประกอบธุรกิจของภาคเอกชนรัฐจึงเข้ามาให้ความคุ้มครองเพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่ผู้บริโภค แม้กระทั่งในเรื่องราคาสินค้าอุปโภคบริโภคที่หากมีการผันผวนของราคามากก็อาจเกิดผลกระทบต่อประชาชน กฎหมายว่าด้วยราคาสินค้าและบริการก็ให้อำนาจแก่องค์กรของรัฐในการตรวจสอบและควบคุมราคาสินค้าและบริการ แต่ในเรื่องของธุรกิจโรงพยาบาลถึงแม้จะมีการออกกฎหมายเพื่อสร้างมาตรฐานในการดำเนินกิจการโรงพยาบาลอย่างเช่น การออกใบอนุญาตประกอบกิจการโรงพยาบาล การกำหนดหน้าที่ของแพทย์ในการแจ้งข้อมูลให้แก่ผู้เข้ารับบริการแต่การบังคับใช้ยังไม่สามารถทำให้เกิดขึ้นได้จริงเมื่อยังไม่มีผลแห่งการไม่กระทำตามหน้าที่ก็ไม่อาจบังคับให้แพทย์ทำหน้าที่ดังกล่าวได้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่องราคาค่ารักษาพยาบาลที่ไม่ได้รับการควบคุมดูแลจากรัฐแต่อย่างใด ทุกวันนี้มีแต่เสียงวิพากษ์ถึงราคาค่ารักษาพยาบาลในโรงพยาบาลเอกชนที่มีราคาสูงมากแต่ไม่อาจตรวจสอบได้ว่าราคาดังกล่าวคุ้มค่าเพียงพอแก่การรักษาพยาบาลแล้วหรือไม่ แม้ว่าจะมีประเด็นเรื่องราคาค่ารักษาพยาบาลมากเพียงใดปัจจุบันก็ยังไม่มีกฎหมายใดที่ออกมาให้ความคุ้มครองหรือตรวจสอบราคาค่ารักษาพยาบาลได้ ประชาชนต้องประสบปัญหาเรื่องราคาค่ารักษาพยาบาลในโรงพยาบาลเอกชน ในประเทศที่มีระบบการแพทย์ที่ดีจะต้องทำให้ประชาชนทุกคนได้รับการบริการทางการแพทย์อย่างเท่าเทียมกันและการรักษาพยาบาลต้องมีประสิทธิภาพ ประเทศญี่ปุ่นเป็นประเทศที่ได้ชื่อว่ามีระบบการแพทย์ที่ดีที่สุดในเอเชีย การศึกษาระบบการแพทย์ของญี่ปุ่นจึงก่อให้เกิดแนวคิดเพื่อพัฒนาระบบการแพทย์ของไทย ประเทศญี่ปุ่นนั้นรัฐมีอำนาจในการกำหนดความเป็นอยู่ของโรงพยาบาลได้โดยทุกโรงพยาบาลอยู่ภายใต้การกำกับดูแลจากรัฐตั้งแต่การออกใบอนุญาตก่อตั้งกิจการโรงพยาบาลต้องกระทำโดยคำแนะนำของรัฐ โรงพยาบาลมีหน้าที่ในการดูแลรักษาพยาบาลผู้รับบริการ ประชาชนทุกคนได้รับบริการทางการแพทย์อย่างเท่าเทียมกันเพราะรัฐบาลเป็นผู้จัดหาบริการทางการแพทย์ให้แก่ประชาชน ผู้รับบริการมีหน้าที่ในการจ่ายเงินในสัดส่วนที่กำหนดและต้องอยู่ในระบบประกันสุขภาพ รัฐกำหนดให้ทุกส่วนตั้งแต่ผู้ให้บริการ ผู้เข้ารับบริการ บริษัทประกันสุขภาพเข้าสู่ระบบเพื่อเป็นการง่ายต่อการจัดสรรและดูแล กิจการทุกอย่างที่โรงพยาบาลกระทำต่อผู้รับบริการและค่าใช้จ่ายอันเกิดจากการเข้ารับบริการรัฐสามารถทำการตรวจสอบได้ มีการจัดตั้งองค์กรกลางขึ้นเพื่อทำหน้าที่ในการจ่ายเงินค่ารักษาพยาบาลให้แก่โรงพยาบาลและทำการตรวจสอบการทำงานของโรงพยาบาลว่ามีความเหมาะสมแก่กรณีถึงพิจารณาจ่ายเงินให้แก่โรงพยาบาล มีมาตรการชัดเจนในการจัดการกับโรงพยาบาลที่ไม่ทำตามที่รัฐกำหนด และกรณีหน้าที่ของแพทย์ที่มีต่อผู้ป่วยนั้นในประเทศฝรั่งเศสมีการกำหนดหน้าที่ของแพทย์ในการบอกกล่าวข้อมูลเกี่ยวกับการรักษาพยาบาลและมีโทษตามกฎหมายหากไม่ทำตามหน้าที่ดังกล่าว ซึ่งเมื่อพิจารณาประเทศที่มีการรักษาพยาบาลที่มีประสิทธิภาพแล้วจะเห็นได้ว่าโรงพยาบาลไม่ได้เป็นการประกอบธุรกิจอย่างอิสระในภาคเอกชนแต่เป็นเรื่องที่รัฐจะต้องเข้ามาแทรกแซงเพื่อให้ความคุ้มครองแก่ประชาชนจากการศึกษาพบว่าในประเทศไทยมีกฎหมายที่ออกมาเพื่อมุ่งคุ้มครองผู้บริโภค คือ พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ.2522 พระราชบัญญัติว่าด้วยราคาสินค้าและบริการ พ.ศ.2542พระราชบัญญัติสถานพยาบาล พ.ศ.2541 ซึ่งกฎหมายดังกล่าวไม่ได้ตีความครอบคลุมไปถึงการคุ้มครองผู้บริโภคจากการรับบริการทางการแพทย์โดยเฉพาะเรื่องราคาค่ารักษาพยาบาลและถึงแม้ว่ามีการกำหนดหน้าที่ของโรงพยาบาลในการแจ้งสิทธิของผู้ป่วยไว้ในพระราชบัญญัติสถานพยาบาลแต่หน้าที่ส่วนใหญ่ในการบอกข้อมูลทางด้านสุขภาพที่เป็นสิทธิของผู้ป่วยที่จะได้รับทราบก็ไม่ได้มีบทกำหนดโทษของการไม่ปฏิบัติตามหน้าที่ ทำให้เห็นได้ว่ากฎหมายที่มีอยู่ในปัจจุบันยังไม่ได้ให้ความคุ้มครองผู้รับบริการทางการแพทย์อย่างเพียงพอ การคุ้มครองผู้รับบริการทางการแพทย์จะกระทำได้เมื่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งหมดของระบบทางการแพทย์เข้ามาอยู่ในการควบคุมดูแลของรัฐไม่ว่าจะเป็นผู้ให้บริการ ผู้เข้ารับบริการ บริษัทประกันสุขภาพ กล่าวคือ รัฐต้องแทรกแซงกิจการของเอกชนแม้ว่าจะเป็นการดำเนินงานของเอกชนโดยแท้แต่ด้วยน้ำหนักของผลกระทบที่มีต่อประชาชนโดยทั่วไปเป็นเหตุมากเพียงพอที่รัฐจะเข้ามาแทรกแซงเพื่อเป็นการคุ้มครองผู้รับบริการทางการแพทย์ ในเรื่องการควบคุมราคาค่ารักษาพยาบาลสามารถทำได้โดยการที่รัฐต้องเป็นผู้จัดหาบริการทางการแพทย์และตกลงราคาค่ารักษาพยาบาลให้แก่ประชาชนซึ่งเป็นผู้รับบริการทางการแพทย์ การให้รัฐมีหน้าที่จัดหาบริการทางการแพทย์เป็นมาตรการในการแยกหน่วยงานที่มีหน้าที่ในการจ่ายเงินค่าบริการทางการแพทย์ออกจากผู้เข้ารับบริการเนื่องจากผู้รับบริการไม่มีอำนาจในการต่อรองกับโรงพยาบาล การที่รัฐดึงอำนาจในการต่อรองเข้ามาจะทำให้รัฐสามารถควบคุมราคาค่ารักษาพยาบาลได้ว่ามีความเหมาะสมตามควรแก่กรณีแล้วหรือไม่ การได้รับบริการทางการแพทย์ที่มีประสิทธิภาพเป็นหน้าที่ของรัฐในการจัดหาให้แก่ประชาชน หากปล่อยให้มีการดำเนินธุรกิจโรงพยาบาลอย่างอิสระก็จะทำให้ประชาชนอาจถูกเอาเปรียบโดยไม่สามารถต่อรองได้ หน้าที่ในการให้ความคุ้มครองผู้รับบริการทางการแพทย์จึงเป็นของรัฐที่ต้องเข้ามาแก้ปัญหาดังกล่าวนี้มิฉะนั้นในอนาคตจะเกิดวิกฤตราคาค่ารักษาพยาบาลรัฐจึงต้องเข้ามาแทรกแซงเพื่อควบคุมดูแลธุรกิจโรงพยาบาล