DOI: 10.17026/ar/u5tr01
title: Amsteldijk Zuid 202A, Amstelveen (gemeente Amstelveen)
title: Een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in februari 2024 een bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Amsteldijk Zuid 202A in Amstelveen, gemeente Amstelveen. De aanleiding voor het onderzoek is de sloop van de bestaande bebouwing, met uitzondering een deel van de bedrijfsbebouwing, en de nieuwbouw van een woonhuis. Hiervoor is een omgevingsvergunning nodig.

Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. De diepere ondergrond van het plangebied wordt gevormd door mariene getijafzettingen van het Laagpakket van Wormer (Formatie van Naaldwijk). Op dit niveau, dat op circa 5,25 m –NAP (3,0 m –mv) is aan te treffen, kunnen in de top van getij-inversieruggen archeologische resten uit het Midden- en Laat-Neolithicum voorkomen. Deze ruggen en de daarin aanwezige resten zijn in potentie niet of nauwelijks verstoord en kunnen dus intacte vindplaatsen met een hoge informatiewaarde bevatten. Als gevolg van de ligging in een afgedekt paleolandschap is het echter niet bekend waar de getij-inversieruggen zich in de ondergrond bevinden. Voor archeologische resten uit de periode Midden-Neolithicum tot en met Laat-Neolithicum geldt daarom een onbekende archeologische verwachting.

In de periode Bronstijd tot en met Vroege Middeleeuwen werd het onderzoeksgebied ingenomen door uitgestrekte veenmoerassen, die door kleine veenrivieren waaronder de Amstel werden doorsneden. Het is niet waarschijnlijk dat de veenmoerassen, behoudens de beter ontwaterde randzones, in de periode Bronstijd tot en met Vroege Middeleeuwen geschikt waren voor bewoning. De kleiige oeverzone van de Amstel kan daarentegen vanaf de IJzertijd wel op beperkte schaal bewoningsmogelijkheden hebben geboden, hoewel langs veenrivieren doorgaans geen sprake is van goed ontwikkelde oeverwallen. Voor archeologische resten uit de periode Bronstijd tot en met Vroege Middeleeuwen geldt daarom een lage tot middelhoge verwachting.

In de 11e eeuw werden de veengebieden vanaf de oeverzones van veenrivieren ontgonnen. In deze periode ontstond ook de Amsteldijk waarlangs boerenerven werden gesticht. Een bewoningsniveau uit deze periode zal zich manifesteren als omgewerkte en/of opgebrachte lagen met uiteenlopend vondstmateriaal. Op oude kaarten, waaronder het minuutplan van de gemeente Nieuwer-Amstel (1811-1832), is het plangebied onbebouwd en in gebruik als weiland. Gezien de ligging aan de voet van de Amsteldijk is het echter mogelijk dat het plangebied in eerdere perioden, waarvan geen betrouwbaar kaartmateriaal beschikbaar is, toch bebouwing heeft gekend. De kans op de aanwezigheid van bewoningsresten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd wordt daarom, afhankelijk van de afstand tot de Amsteldijk, als laag tot middelhoog beschouwd.

Teneinde de hierboven beschreven verwachting te toetsen en aan te vullen is in het plangebied een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Hieruit blijkt dat de diepere ondergrond wordt gevormd door mariene getijafzettingen bestaande uit kalkarme, geheel ongerijpte, zwak siltige kleien (Laagpakket van Wormer van de Formatie van Naaldwijk). Hierboven ligt een 220 tot 230 cm dik pakket zwak kleiig bos- en rietveen (Hollandveen Laagpakket van de Formatie van Nieuwkoop). De bovenste 20 tot 35 cm van dit veen is veraard. Het veen wordt op zijn beurt afgedekt door (sub)recente ophogings- en verhardingslagen of gaat over in een bouwvoor. In het uiterste oosten (boring 7) is een dijkophoging aangetroffen. Deze hangt samen met de aanwezige Amsteldijk.

De top van de mariene getijafzettingen wordt in beginsel beschouwd als een potentieel archeologisch niveau. Op grond van het, afgezien ontkalking, ontbreken van sporen van bodemvorming en rijping is het echter niet waarschijnlijk dat de aangetroffen afzettingen in het verleden een bewoonbaar oppervlak hebben gevormd. De onbekende archeologische verwachting voor resten uit de periode Midden-Neolithicum tot en met Laat-Neolithicum dient daarom te worden gewijzigd in een lage verwachting.
In of op het bovenliggende veenpakket zijn geen lagen aangetroffen die als een aanwijzing voor bewoning opgevat kunnen worden. Weliswaar is het bovenste deel veraard, maar aanwijzingen voor archeologische resten zoals vondsten of ophogingslagen ontbreken. De (middel)hoge archeologische verwachting voor resten uit de periode Bronstijd tot en met Nieuwe tijd dient derhalve naar een lage verwachting te worden bijgesteld.
De dijkophoging die in boring 7 is aangetroffen wordt daarentegen wel als een archeologisch relevante eenheid beschouwd. Op grond hiervan dient in het uiterste oosten de lage tot middelhoge verwachting voor resten uit de periode Late Middeleeuwen tot en met Nieuwe tijd te worden gewijzigd in een hoge verwachting.