DOI: 10.17026/ar/tckzg2
title: Archeologisch vooronderzoek in het kader van de herinrichting van de N276 tussen Susteren en Nieuwstad, gemeente Echt-Susteren

description: Vestigia Archeologie & Cultuurhistorie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd in het kader van de herinrichting van de N276 tussen Susteren en Nieuwstad, gemeente Echt-Susteren (afbeelding 1, kaart 1). 
Door dat het fietspad verlegd wordt, zullen kabels en leidingen ook verlegd moeten worden. Voor het nieuwe fietspad is een cunet van ca. 0,50 m diepte voorzien. Voor de verlegging van de kabels en leidingen wordt rekening gehouden met een maximale ontgraving van 1,10 m beneden maaiveld en een breedte van ca. 1,0 m. De exacte ligging van beide ingrepen is nog niet bekend. Het plangebied duidt de strook aan waarbinnen de werkzaamheden uitgevoerd zullen gaan worden. 

Ten behoeve van de aanvraag van de omgevingsvergunning dient in kaart te worden gebracht of bij de ingrepen eventueel archeologische waarden worden bedreigd. Gezien de aard van de ingrepen (m.n. de ontgraving voor de kabels en leidingen) kunnen deze mogelijk tot in de archeologisch relevante niveaus reiken. 

Doel van het archeologisch vooronderzoek is vast te stellen of in het plangebied sprake is (of kan zijn) van (de kans op) archeologische resten die door de ingrepen verstoord dreigen te worden en, indien mogelijk, uitspraken te doen over de waarde hiervan in termen van fysieke en inhoudelijke kwaliteit zoals zeldzaamheid en gaafheid. Hiertoe is eerst een bureauonderzoek verricht, waarbij voor het plangebied een specifiek archeologisch verwachtingsmodel is opgesteld. Vervolgens is een inventariserend veldonderzoek door middel van verkennende boringen uitgevoerd, op basis waarvan een advies is geformuleerd in het kader van de cyclus van de Archeologische Monumentenzorg (AMZ). Het onderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA, versie 4.1), protocol 4002 Bureauonderzoek en 4003 Inventariserend Veldonderzoek.

Op basis van het bureauonderzoek dient vooral rekening te worden gehouden met mogelijk landgebruik en bewoningsresten uit de prehistorie tot en met de Middeleeuwen. Deze worden verwacht in het Jonge dekzand en op de afzettingen van het Dryas terras. De landschappelijke ligging van het plangebied nabij een meander van de Maas op de overgang tussen het lage gedeelte van het land en het hoger gelegen terras is gunstig voor sporen van bewoning vanaf de steentijd tot aan de Middeleeuwen. Uit de historische situatie blijkt dat het plangebied vanaf de Middeleeuwen vooral aan de doorgaande weg heeft gelegen, waarlangs mogelijk een tolhuis heeft gestaan. Het is niet te achterhalen aan welke kant dit huis staat en. Algemeen dient er rekening te worden gehouden met resten uit de Tweede Wereldoorlog in verband met de Geullinie en Operatieterrein Roerdriehoek. 

Tijdens het veldonderzoek is het niet gelukt om door de laag opgebrachte grond heen te boren. Er zijn alleen naoorlogs opgebrachte sedimenten aangetroffen tijdens het veldonderzoek. Door de dichte aanwezigheid van kabels en leidingen en de aanwezigheid van geasfalteerde straten was het niet mogelijk om de boorpunten te verzetten.

Het booronderzoek is daarom slechts ten dele uitgevoerd; het was namelijk enkel mogelijk om te bepalen dat er in de bovenste meter beneden maaiveld geen archeologische waarden aanwezig zullen zijn aangezien tot die diepte er enkel opgebrachte grond is aangetroffen. Aangezien het maaiveld binnen het plangebied circa 50 centimeter hoger ligt dan de omgeving, is het waarschijnlijk dat er ook circa 50 centimeter van het oorspronkelijke maaiveld is verwijderd bij de aanleg van de weg en het fietspad. 

Advies
Omdat tijdens het veldonderzoek niet door de opgebrachte grond heen is geboord, kon de natuurlijke ondergrond niet worden onderzocht. Er kan echter wel worden gesteld dat binnen het plangebied circa 1 meter aan opgebrachte grond aanwezig is. Indien de werkzaamheden tot minder dan 1 meter beneden maaiveld reiken komen de archeologische waarden niet in gevaar. Voor deze werkzaamheden adviseert Vestigia Archeologie en Cultuurhistorie om geen vervolgonderzoek uit te voeren.

De kabels en leidingen kunnen binnen het plangebied in enkele gevallen wel dieper dan 1 m beneden maaiveld aangelegd. De geplande ontgravingsdiepte is maximaal 1,10 m min maaiveld over een breedte van ca. 1 m. Op basis van de aangetoonde verstoring van ca. 1 m beneden maaiveld en de hoeveelheid kabels en leidingen reeds aanwezig binnen het plangebied, is de verwachting nog onverstoorde archeologische waarden aan te treffen zeer klein. Daarnaast wordt slechts een sleuf van 1 m breed voorzien, waardoor de kenniswinst van een vervolgonderzoek, dan wel kennisverlies bij vrijgave nihil zijn. Ook voor de aanleg van de kabels en leidingen adviseert Vestigia Archeologie en Cultuurhistorie om geen vervolgonderzoek uit te voeren.


Het is aan het bevoegd gezag, de gemeente Echt-Susteren, om een besluit te nemen ten aanzien van het beëindigen of verder laten verlopen van het onderzoeksproces. Dit besluit kan afwijken van het bovenstaande advies.

Ook wanneer het bevoegd gezag besluit dat vervolgonderzoek niet noodzakelijk is en het onderzochte gebied wordt vrijgegeven voor de voorgenomen ontwikkelingen, blijft de meldingsplicht archeologische toevalsvondst of waarneming van kracht (Erfgoedwet, artikel 5.10 Archeologische toevalsvondst). Aangezien het nooit volledig is uit te sluiten dat tijdens eventueel grondverzet een archeologische ‘toevalsvondst’ wordt gedaan, is het wenselijk de uitvoerder van het grondwerk te wijzen op de plicht om hiervan zo spoedig mogelijk melding te doen bij het bevoegd gezag, de gemeente Echt-Susteren, en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE).