DOI: 10.17026/ar/hirwic
title: Opgraving - variant Archeologische Begeleiding Rioolgemaal Hoeksedijk, Maasdam Gemeente Hoeksche Waard

description: IDDS Archeologie heeft op 15-2-2023 en 16-2-2023 een Opgraving - variant Archeologische Begeleiding, uitgevoerd aan de Hoeksedijk in Maasdam, gemeente Hoeksche Waard. De aanleiding voor dit onderzoek is de sloop van het bestaande gemaal en de realisatie van een nieuw gemaal aan de overzijde van de weg. De graafwerkzaamheden voor de nieuwe rioolput ten noorden van de weg en de sleuf voor het riool onder de weg zullen reiken tot ongeveer -4,8 m NAP (ca. 2,8 m -mv). De graafwerkzaamheden voor het nieuwe gemaal zullen reiken tot ongeveer -5,4 m nap (ca. 5,4 m -mv vanwege de aanwezigheid van een ophoogpakket. De kans bestaat dat eventueel aanwezige archeologische waarden hierdoor verstoord dan wel vernietigd zullen worden.
Het doel van de Opgraving - variant Archeologische Begeleiding is het documenteren van gegevens en het veiligstellen van materiaal van vindsplaatsen om daarmee informatie te behouden die van belang is voor de kennisvorming over het verleden. Hierbij was de vraagstelling hoofdzakelijk gericht op de aanwezigheid van een mogelijke dijk. 
In het PvE stonden drie verschillende zones aangewezen. Deze betroffen het ontgraven van het nieuwe gemaal, het ontgraven van het nieuwe riool en het verwijderen van het huidige gemaal. Echter is alleen het ontgraven van het nieuwe riool begeleid. Hierbij is één werkput begeleid van ca. 9x3 m. In de werkput zijn twee vlakken aangelegd. Het eerste vlak is aangelegd direct onder de verstoorde lagen op ca. 1,0 m – mv (-2,0 m NAP). Het tweede vlak is op het veen aangelegd op ca. 160 cm – mv (-2,6 m NAP). Vervolgens is doorgegraven tot de maximale ontgravingsdiepte. 
In de werkput is een lengteprofiel opgeschoond om te bepalen of hierbij aanwijzingen waren voor een mogelijk dijklichaam. Aangezien hierbij een eenduidige bodemopbouw is aangetroffen is besloten om profielkolommen te fotograferen en tekenen (schaal 1:20). De profielen konden tot ca. 2,6 tot 2,8 m – mv gedocumenteerd worden (-3,6 tot -3,8 m NAP). Vervolgens werd met behulp van een stempelraam constructie de laatste meter ontgraven. Hierbij kon vanwege de veiligheid, alleen vanaf de putrand waarnemingen worden uitgevoerd. 
Tijdens het onderzoek zijn, verspreid over de twee werkputten, drie profielkolommen gedocumenteerd en beschreven. Op basis van de resultaten komt de bodemopbouw deels overeen met het voor- en booronderzoek. Het betreft hier een bodemopbouw bestaande uit restgeulafzettingen waarop een hollandveenpakket met een venige kleilaag is waargenomen (vlak 2), hierboven zijn nog overstromingsafzettingen (vlak 1) waargenomen en vervolgens een verstoorde laag. Tijdens het onderzoek zijn in totaal 3 spoornummers uitgedeeld. Dit betreft een (sub)recente greppel en twee kuilen. De greppel (S1) is aangetroffen direct onder het bouwzand in een pakket van gelaagde klei op het eerste vlak op -2,0 m NAP (ca. 1 m -mv; S9005). Op basis van het aangetroffen vondstmateriaal en historisch kaartmateriaal betreft deze greppel een verkavelingsgreppel die vanaf 1593 in het plangebied is geplaatst. Deze is nog aanwezig op kaartmateriaal uit de 19e en 20e eeuw en heeft vermoedelijk tot het moment van bebouwing, tussen 1978-1980, in het plangebied gelopen. De kuilen zijn aangetroffen op ca. -2,6 m NAP (1,6 m -mv) onder de overstromingsafzettingen en waren ingegraven in het pakket bosveen (S9008). Op basis van het vondstmateriaal betreffen dit kuilen uit de 14e eeuw tot 1421. De functie van de kuilen is vanwege het kleine onderzoeksgebied niet te herleiden.