DOI: 10.17026/ar/eexduk
title: Bureauonderzoek archeologie schema Kaapstadweg

description: Hynetwork Services B.V. (hierna HNS) – een dochteronderneming van de N.V. Nederlandse Gasunie (Hierna
Gasunie) – heeft het voornemen een ondergronds leidingnetwerk met bijbehorende (bovengrondse)
voorzieningen voor het transport van waterstof te ontwikkelen in het Noordzeekanaalgebied (hierna NZKG): het project Waterstofnetwerk Noordzeekanaalgebied. Om de ontwikkeling van Waterstofnetwerk NZKG mogelijk te maken moet onder andere een milieueffectrapportage (hierna m.e.r.) worden uitgevoerd. Voor het waterstofnetwerk wordt ingezet op het zoveel mogelijk hergebruik van bestaande hogedruk
aardgastransportleidingen. In deelgebied II ligt een bestaande leiding die hergebruikt wordt. Deze bestaande
gastransportleiding verbindt binnen het Noordzeekanaalgebied de waterstofleidingen in deelgebied I en III met elkaar en heeft een centrale ligging om het landelijk waterstofnetwerk te kunnen realiseren. Deze leiding wordt hiervoor tussen het compressorstation Beverwijk en de afsluiterlocatie Spaarndam uit gebruik genomen voor het transport van aardgas. Ter hoogte van afsluiterlocatie Driehuis Oost is voor deze aanpassing over een lengte van circa 250 meter een nieuwe gastransportleiding nodig. Bij de aansluitpunten van de nieuwe
waterstofleiding op de bestaande leiding komen afsluiters. Het plangebied ligt direct naast het voormalige eiland Ruigoord. De opeenvolging van getijdengeulen,
estuariene afzettingen, veenvorming en opslibbing met klei en gyttja wijst op een dynamische bodemopbouw met mogelijke conservering van archeologische resten in oude sedimentlagen. Door de continue transformatie van het landschap en het gebruik door mensen vanaf het neolithicum tot in de middeleeuwen, is de kans groot dat er resten van menselijke activiteit aanwezig zijn, zoals sporen van ontginning, nederzettingen of
infrastructuur. Dit wordt versterkt door het gegeven dat het eiland ontstaan is op een strandwal. Archeologisch onderzoek toont bewoning vanaf de IJzertijd, met sporen zoals potscherven uit de elfde eeuw en vermeldingen vanaf de zestiende eeuw. Strategisch was het eiland belangrijk in de Tachtigjarige Oorlog en later kende het economische uitdagingen door hoge onderhoudskosten. In de negentiende eeuw leidde inpoldering tot nieuwe bewoning en een dorpsgemeenschap met ongeveer tweehonderd inwoners, inclusief een kerk,
school en café. Vanaf de jaren 1970 werd Ruigoord een toevluchtsoord voor kunstenaars en krakers die het
eiland omvormden tot een symbool van alternatieve cultuur. Het plangebied ligt direct naast dit voormalig
eiland en heeft tot het eind van de 19e eeuw in water gelegen. Archeologische resten uit de periode laat-neolithicum – neolithicum kunnen onder het aanwezige
ophogingspakket aanwezig zijn. Bekend is namelijk dat het aangrenzende eiland Ruigoord op een
strand/oeverwal is gevormd. Rond 4200-4600 jaar veranderde het landschap geleden in een smal estuarium. Hierdoor waren de voedselbronnen zeer divers en maakte de plek mogelijk aantrekkelijk voor (semi)
permanente bewoning. Uit de overige archeologische periodes is de verwachting laag: het plangebied heeft namelijk tot zeker 1874 in het water van het IJ gelegen, waardoor bewoning onmogelijk was. Uit het
paleolithicum tot en met het laat neolithicum kunnen resten verwacht worden die samenhangen met de
mobiele leefwijze van de mens, zoals kleine kampementen die slechts tijdelijk en/of periodiek bewoond
werden. Dergelijke vindplaatsen zijn te herkennen aan vuursteenconcentraties en haardkuilen. Door de
overstromingen in het gebied is archeologie mogelijk al weggeslagen. Vanwege het aanwezige ophoogpakket van zeker 1,7 meter dik dat in het plangebied aanwezig is, adviseert Antea Group geen vervolgonderzoek uit te voeren als de werkzaamheden beperkt zijn tot minder dan 2,5 m -NAP (circa 2,2 m -mv). Mochten de bodemingrepen de bodem van de oer-IJ oeverzone toch raken, dan
adviseert Antea Group een verkennend booronderzoek uit te voeren, vanwege de middelhoge kans op het aantreffen van archeologie uit de periode late paleolithicum – neolithicum.