DOI: 10.17026/ar/ok5ckf
title: V-23.0954 Gemeente Ede Plangebied Kernhem Noord te Ede
title: Archeologisch bureauonderzoek en Inventariserend veldonderzoek (verkennende fase)

description: Het plangebied is gelegen in het Midden-Nederlands zandgebied, aan de voet van de stuwwal. Dit is duidelijk te zien 
op het AHN, het oosten van het plangebied ligt zichtbaar hoger dan het westen. Binnen het plangebied is sprake van 
een dekzandvlakte en enkele dekzandruggen, mogelijk afgedekt met een esdek. Bij eerdere booronderzoeken zijn op 
deze dekzandruggen en binnen het plangebied enkeerdgronden, laarpodzolgronden en gooreerdgronden 
aangetroffen. Tussen de hogere delen zijn lager gelegen beekeerdgronden aanwezig.
Qua landgebruik heeft het plangebied lang een agrarische functie gehad. Dit is goed te zien op historische kaarten. 
Hierbij is het hoger gelegen oosten voornamelijk in gebruik geweest als bouwland en het westen als grasland. Het 
plangebied heeft deze agrarische functie tot op heden behouden en er zijn verschillende boerenbedrijven gerealiseerd. 
De bouw en sloop van de verschillende bedrijven door de jaren heen kan de bodem op de bestaande erven tot 
onbekende diepte verstoord hebben, evenals de landbouwwerkzaamheden zelf. Tijdens het booronderzoek in 1995 is al 
vastgesteld dat grote delen van de bodem in de oostelijke helft van het plangebied verstoord zijn door 
landbouwkundige ingrepen (diepploegen). Waar deze verstoringen precies zijn gezien is niet vermeld in het rapport, wel 
dat ze grootschalig zijn.
Archeologisch gezien ligt een deel van het plangebied (centrum, oosten en noordwesten) op een kansrijke plek en heeft 
daarom een middelhoge verwachting. De ligging op dekzandruggen aan de voet van de stuwwal in een overgangszone 
naar lager gelegen gebieden, is gunstig voor het aantreffen van archeologische resten. Mensen konden zich er goed 
(tijdelijk) vestigen in een relatief hooggelegen dekzandruggen. Dit blijkt ook uit archeologische onderzoeken in de 
directe omgeving van het plangebied. Direct ten zuiden van het plangebied zijn twee mesolithische vindplaatsen 
gevonden en ten oosten zijn vindplaatsen uit de prehistorie, Romeinse tijd en middeleeuwen aangetroffen. Daarnaast 
blijkt uit verschillende onderzoeken in de omgeving van dat er plaggendekken aanwezig kunnen zijn binnen het 
plangebied. De aanwezigheid van esdekken duidt doorgaans op de aanwezigheid van oudere akkers en de esdekken 
zorgen voor een beschermende laag op de archeologische resten waardoor deze niet of minderdoor recente 
landbouwactiviteiten verstoord zijn geraakt. Voor de lager gelegen delen van het plangebied geldt een lage 
verwachting. Deze delen waren door hun lagere ligging minder aantrekkelijk als vestigingslocatie voor zowel jagerverzamelaar- als boerengemeenschappen. 
Uit het verkennend booronderzoek blijkt dat binnen het plangebied voor het overgrote deel AC-profielen aanwezig zijn 
waarbij de A-horizont meestal direct scherp overgaat in de C-horizont, dit betreffen beekeerdgronden. Op enkele 
plekken zijn nog wel resten van een podzolbodem aanwezig. In de meeste gevallen betreft dit enkel nog een BChorizont. In slechts 4 boringen is ook nog een restant van een B-horizont aanwezig en in één boring is sprake van een 
bijna volledig bodemprofiel. Verder is in zes boringen een restant van een esdek aangetroffen en is in één boringen een 
mogelijke spoor aangetroffen. De aard van dit mogelijke spoor is niet te herleiden en er zijn geen archeologische 
indicatoren in aangetroffen. Mogelijk betreft het spoor een dichtgegooide greppel of sloot. Aangezien de betreffende 
boring zich bevindt in een gebied met uitsluiten beekeerdgronden wordt niet verwacht dat het een waardevol 
archeologisch relevant spoor betreft, het zal naar verwachting eerder een perceleringsgreppel betreffen buiten een 
nederzettingscontext. . Daar waar enkel een AC-horizont aanwezig is zal de top van de C-horizont verstoord zijn en daar 
zullen geen intacte archeologische resten meer aanwezig zijn. Dit betreffen ook de zones met beekeerdgronden, die 
toch al een lagere archeologische verwachting hebben. Daar waar nog een deels intacte podzolbodem of esdek is 
aangetroffen kunnen nog archeologische resten aanwezig zijn. 
In het bureauonderzoek werd aan de hand van de reeds uitgevoerde onderzoeken verwacht dat een deel van het 
plangebied verstoord zou zijn. In de voorgaande onderzoeken werd gesproken over diepploegen, maar het 
verrommelde bodemproefiel wat daaruit resulteert is niet aangetroffen. Door de schone scherpe overgangen ziet het er 
meer naar uit dat de top van het bodenprofiel is verstoord door langjarige ploegen. 
8 Archeologisch bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek
Wanneer wordt gekeken naar het verschil tussen de gebieden die een lage en een middelhoge verwachting hebben op 
de Cultuurhistorische Waardenkaart van de Gemeente Ede valt op dat er in de boringen nauwelijks verschil zichtbaar is. 
In beide delen van het plangebied is de bodem doorgaans tot in de C-horizont verstoord en in de onderzochte delen 
met een lage verwachting laten alle boringen een AC-profiel zien. De verwachting voor de onderzochte delen van het 
plangebied kunnen op enkele plekken na naar laag bijgesteld worden. Voor de plekken waar nog sprake is van een 
deels intacte bodem of een esdek kunnen nog wel archeologische resten of lagen verwacht worden.
In de delen waar een AC-profiel is aangetroffen worden geen waardevolle archeologische resten (meer) verwacht, de 
toekomstige ingrepen vormen hier geen bedreiging voor het archeologische potentieel. Waar nog wel een deels intacte 
bodem is aangetroffen kan dit nog wel het geval zijn. Daarom adviseert BAAC om in een aantal delen van het 
plangebied een karterend booronderzoek uit te voeren, om te onderzoeken of archeologische vindplaatsen aanwezig 
zijn. Op de advieskaart zijn een aantal clusters getekend die globaal aangeven waar vervolgonderzoek wordt 
aangeraden. Geïsoleerde plekken worden niet aangeraden. Voorafgaand aan het karterend booronderzoek dienen de 
eisen waaraan het onderzoek dient te voldoen, te worden vastgelegd in een door het bevoegd gezag goed te keuren 
Plan van Aanpak (PvA).
description: Adobe, 9.0