DOI: 10.17026/dans-x3x-jjre
title: Eexterveld te Eext
title: Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek en veldkartering

description: &lt;p&gt;Archeodienst BV heeft een Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek en veldkartering (IVO-O(verig) uitgevoerd in het plangebied Eexterveld in Eext (gemeente Aa en Hunze). Het onderzoek is uitgevoerd voor de aanvraag van een omgevingsvergunning voor de geplande herbebossing van de hier liggende akkerpercelen behorende tot het landgoed Heidehof. De bodem zal door graafwerkzaamheden ten behoeve van de herplant dieper dan 30 cm beneden maaiveld worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische resten zullen daarbij verloren gaan.&lt;br&gt;Het huidige onderzoek is een voortzetting van het eerder uitgevoerde bureauonderzoek en verkennend booronderzoek (Schorn 2014). &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Conclusie&lt;br&gt;Op basis van de vondsten uit de veldverkenning en het booronderzoek kan worden geconcludeerd dat op veel verschillende plaatsen in het onderzoeksgebied, in het bijzonder op de randwal van de pingo (vindplaatsen A en C-F, Bijlage 8), op de overgang van de wal naar de pingo (vindplaats F en G, Bijlage 8) en langs de rand van het noordoostelijk gelegen droogdal (vindplaats B, Bijlage 8) in de prehistorie op grote schaal vuursteen is bewerkt en gebruikt. In eerste instantie werd gedacht (op grond van het eerste deel van de veldkartering) dat met name in het Neolithicum en minder waarschijnlijk in de Bronstijd het terrein regelmatig kortstondig is aangedaan met het oog op de exploitatie van het landschap en het uitvoeren van specifieke activiteiten, zoals het bewerken van vuursteen (productie van werktuigen), huiden, hout en been. Daarbij is soms vuur gestookt en is onder meer een klein bijltje achtergebleven. In tweede instantie is gebleken (op grond van het tweede deel van de veldkartering) dat in het gebied ook door jager-verzamelaars uit het Mesolithicum al vuursteen is bewerkt (kernstenen) en er blijkens de aanwezigheid van pijlpunten uit deze periode is gejaagd. De zones A tot en met G markeren de deelgebieden waarbinnen concentraties vuursteenvondsten zijn aangetoond (bijlage 8). Hier kunnen vindplaatsen worden verwacht. In de jaren zeventig van de vorige eeuw en op een later moment heeft volgens Archis een veldkartering plaatsgevonden binnen het gebied van monument 14194 (inclusief de waarnemingsnummers 23932 en 401582), waarbij sporen van bewoning in de vorm van bewerkt vuursteen en aardewerk uit het Neolithicum is aangetroffen, alsmede zeer veel vuurstenen artefacten die in de periode van het Laat-Paleolithicum tot en met de Bronstijd zijn gedateerd. Aanvankelijk (voordat een algehele oppervlaktekartering binnen zone E was uitgevoerd) werd gedacht dat in de zuidwesthoek van het onderzoeksgebied (Bijlage 8, binnen zone E) eventueel sprake is geweest van een plaatsvaste nederzetting. Doordat tijdens het tweede deel van de oppervlaktekartering er in zone E geen aardewerkscherven zijn aangetroffen, kan worden geconcludeerd dat de kans op de aanwezigheid van een plaatsvaste nederzetting hier zeer klein is. Op grond van monument 14157 (grafheuvel) moet rekening worden gehouden met resten van begravingen in de zuidwesthoek van het plangebied (zowel binnen vindplaats E tot aan of in vindplaats C, D, A en F.&lt;br&gt;Daarnaast is op grond van de resultaten van de oppervlaktekartering en het hoogtebeeld de omvang van het monument 14194 teruggebracht en maakt nu onderdeel uit van de vindplaats E (Bijlage 8). De aangetroffen vindplaatsen kunnen worden geïnterpreteerd als oppervlaktevindplaatsen uit de vroege prehistorie, die gekenmerkt worden door een spreiding van artefacten in de bouwvoor van een akker (Bijlage 7). Deze geven de neerslag weer van het landgebruik in de vroege prehistorie. De verwachting is dat het bij deze vindplaatsen om tijdelijk activiteiten/gebruik van het landschap gaat en er geen sprake is van permanente bewoning in huizen, zoals bij agrarische nederzettingen vanaf het Neolithicum kan worden verwacht. Het laatste kan met name worden geconcludeerd op grond van het feit dat er nauwelijks aardewerk is aangetroffen, wat bij permanente nederzettingen juist in grotere hoeveelheid kan worden verwacht. Er zal nauwelijks sprake zijn van archeologische grondsporen, behalve ondiepe haardplaatsen. De intactheid van de bodem is voor oppervlaktevindplaatsen uit de vroege prehistorie van minder belang, hoewel 6 van de 22 artefacten (die in de boringen zijn aangetroffen) zijn aangetroffen in bodemhorizonten beneden de Ap-horizont. Dit betekent dat lokaal de bodemopbouw nog redelijk intact is.&lt;br&gt;Oppervlaktevindplaatsen zijn voor het pleistocene gebied, waaronder het plangebied, vaak de enige informatiebronnen voor inzicht in de vroege prehistorie, wat reden genoeg is om dergelijke vindplaatsen wel te onderzoeken (Smit 2010). Het is juist de combinatie van het landschap (pingo) en de relatie met het gebruik van deze locatie in de loop der tijd door de mens, die het gebied vanuit archeologisch oogpunt zo bijzonder maakt.&lt;br&gt;Uit mondelinge informatie van amateur-archeoloog Fokke ter Hoor uit Annerveenschekanaal, die de betreffende akkers al ruim 20 jaar met enige regelmaat heeft afgelopen op zoek naar archeologische vondsten, blijkt dat er in het verleden al veel meer artefacten in het onderzoeksgebied zijn gevonden. In zijn collectie zitten onder meer twaalf spitsen, waarvan een Tjongerspits uit het Laat-Paleolithicum de oudste is (deze getuigt daarmee van de vroegste aanwezigheid van mensen c.q. jagers in het gebied) en een zgn. klokbekerspits uit de tweede helft van het Laat-Neolithicum of het begin van de Vroege-Bronstijd (globaal omstreeks 200 voor Chr.) de jongste. Complete of nagenoeg complete bijlen, zoals het exemplaar dat tijdens de veldverkenning in mei 2014 is ontdekt, zijn hier nooit eerder gevonden, wel verschillende bijlafslagen. Opvallend is dat dhr. Ter Hoor nog nooit een scherf prehistorisch aardewerk op het terrein is tegengekomen. Dit wijst er, samen met de minimale vertegenwoordiging van aardewerk in het vondstenspectrum van de recent uitgevoerde veldverkenning (te weten één trechterbekerscherf uit globaal de tweede helft van het Midden-Neolithicum), op dat in de ondergrond van het terrein waarschijnlijk geen sporen van een plaatsvaste agrarische nederzetting uit het Neolithicum of de Bronstijd aanwezig zijn, maar hooguit enkele losse sporen die verband houden met de activiteiten die buiten de woonplaats zijn uitgevoerd.&lt;/p&gt;
description: &lt;p&gt;Inventariserend Veldonderzoek, karterend booronderzoek en veldkartering&lt;/p&gt;
description: Date: 2015-09-07