DOI: 10.17026/dans-z7d-5aug
title: Groningen, Rode Weeshuisstraat 4, Gemeente Groningen (Gr.). Een Archeologisch Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek (aangevulde versie, 24 juli 2019)
title: 2019-05/08

description: &lt;p&gt;De Steekproef heeft een inventariserend archeologisch veldonderzoek uitgevoerd aan de Rode Weeshuisstraat 4 te Groningen. In het plangebied zal het huidige pand worden gesloopt, waarna een markthal op de begane grond zal worden gebouwd met hierboven een appartementencomplex met 38 appartementen. De footprint van de nieuwbouw van Mercado valt niet geheel binnen de contouren van het huidige Vendorama-gebouw. Het grondoppervlak van de nieuwbouw zal in zijn geheel onderkelderd worden en beslaat circa 1000 vierkante meter. Mogelijk aanwezige archeologische waarden kunnen door deze werkzaamheden worden vernietigd.&lt;br&gt; Voor het archeologisch onderzoek aan de Rode Weeshuisstraat 4 is reeds een Programma van Eisen (PvE) opgesteld met een uitgebreid bureauonderzoek, waarin de wetenschappelijke en praktische uitgangspunten waaraan het onderzoek moet voldoen zijn vastgelegd (Tuin 2019; Appendix IV). Met het booronderzoek kon worden vastgesteld in welke mate de bodem van het plangebied in het verleden verstoord is geraakt en op welke diepte zich de eventueel relevante archeologische niveaus bevinden.&lt;br&gt; Het plangebied ligt op de kam van de Hondsrug in de historische stadskern van Groningen. Omdat de Hondsrug sinds de steentijd een hoger gelegen (en droge) plek is geweest, kan er bewoning uit alle archeologische perioden hebben plaatsgevonden. Het dekzand is in de periode van pre- en vroeg-stedelijke bewoning in de late middeleeuwen door egalisatie of uitgraving voor wegen en onderkelderde gebouwen grotendeels verdwenen. De top van het resterende dekzand is overal door ophoging afgedekt met een antropogeen, sterk organisch en met afval doorspekt pakket van bewoningslagen. De dikte van dit pakket is ongeveer 2 meter. &lt;br&gt; Uit het veldonderzoek is gebleken dat de bodem van boven naar beneden bestaat uit betonvloer/straatklinkers, op een pakket opgebracht (bouw)zand, op al dan niet verrommelde ophogingslagen (stadsafvallagen/steigeraarde) op ongestoord keizand. In het gehele plangebied, behalve in de boringen 2, 8 en 11 t/m 15, is de verstoorde laag met bouwzand tot op een aanzienlijke diepte van meer dan 2,90 meter beneden maaiveld aanwezig (Figuur 8). De boringen 1, 3 t/m 10 , 14 en 15, zijn gestuit op ondoordringbaar puin (Figuur 8). Mogelijk zijn dit de oude funderingsresten van gebouwen die worden weergegeven op de historische kaarten. Bij het booronderzoek zijn meerdere stadsophogingslagen aangetroffen (al dan niet verrommeld) en twee fragmenten bot in de oude stadsophogingslagen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Selectie advies drs. C.R.C. Schamp (senior KNA-archeoloog; Actorregisternr.: 46647395):&lt;br&gt;Op basis van de onderzoeksresultaten wordt de kans groot geacht dat zich in het plangebied archeologische resten bevinden. De resten worden met name verwacht onder de verstoringslaag en de laag met bouwzand, in de stadsafvallagen/steigeraarde. In het westelijke deel van het bouwplan zijn deze op een veel dieper niveau aanwezig dan in het oostelijke deel (Figuur 8: vanaf 2,90 meter beneden maaiveld). Met name ter hoogte van boring 8 en 11 dient vanaf een diepte van circa 0,30 meter beneden maaiveld rekening te worden gehouden met archeologische resten (Figuur 8). Bij het booronderzoek zijn meerdere stadsophogingslagen aangetroffen (al dan niet verrommeld) en twee fragmenten bot in de oude stadsophogingslagen. Voorgesteld wordt om de botfragmenten te selecteren om te deponeren en naar het gemeentelijk depot voor bodemvondsten te Groningen te sturen voor bewaring.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Geadviseerd wordt om het oostelijke en zuidelijke deel van het plangebied (Figuur 9: rode zone = 413 m2) op te graven conform het reeds opgestelde Programma van Eisen (Tuin 2019). In verband met de veel diepere ligging van de relevante archeologische niveaus in het westelijke deel van het plangebied (Figuur 1: boring 1 t/m 7, 9 en 10), kan voor dit deel van het plangebied eerst worden volstaan met een archeologische begeleiding tot 3,00 meter beneden maaiveld. Geadviseerd wordt om het westelijke deel (679 m2) van het plangebied (Figuur 9: oranje zone) vanaf een diepte van 3,00 meter beneden maaiveld op te graven (eventueel variant archeologische begeleiding). Dit zal conform het reeds opgestelde Programma van Eisen worden uitgevoerd (Tuin 2019).&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De gemeente Groningen, de heer G.L.G.A. Kortekaas, heeft op 23 mei 2019 per e-mail laten weten dit advies op te volgen, mits in het Plan van Aanpak ter zijnertijd duidelijk wordt aangegeven dat in goed overleg en ad hoc kan worden overgeschakeld tussen minder en meer intensieve archeologische begleiding en de definitieve opgraving.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Naar aanleiding van de aanvullende boringen die op 22 juli 2019 zijn uitgevoerd is de zuidelijke zone van het plangebied in Figuur 9, toegevoegd aan het deel met het advies “opgraven” (rode zone).&lt;/p&gt;