DOI: 10.17026/ar/zashf5
title: naast Bergsestraat 76 te Wouw, gemeente Roosendaal. Bureau- en Inventariserend Veldonderzoek Verkennend booronderzoek

description: Synthegra B.V. heeft in opdracht van bedrijf XXX een archeologisch bureauonderzoek in combinatie met een verkennend booronderzoek uitgevoerd op een terrein naast de Bergsestraat 76 te Wouw. De aanleiding voor het onderzoek is de voorgenomen bouw van een woonhuis 
De oppervlakte van het plangebied bedraagt 460 m2. De toekomstige bodemverstoring is nog niet precies bekend, maar bedraagt meer dan 50 m2 met een verstoringsdiepte van meer dan 50 centimeter beneden maaiveld. De bodem zal waarschijnlijk tot ver in het archeologische niveau worden verstoord. Eventueel aanwezige archeologische waarden kunnen daarbij verloren gaan.

Het plangebied ligt op een (geulrand)dekzandrug met daarin een hoge zwarte enkeerdgrond of een laarpodzolgrond. Gezien de ouderdom van de te verwachte afzettingen kunnen in het plangebied vindplaatsen aanwezig zijn vanaf het Laat-Paleolithicum tot en met de Nieuwe Tijd.
Voor het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum geldt een middelhoge verwachting. Aangezien het plangebied naar verwachting op een dekzandrug ligt, kunnen er resten uit deze periodes worden aangetroffen. Er zijn uit de omgeving geen resten uit deze periodes bekend, maar dit kan ook te maken hebben met het feit dat er niet veel onderzoek is geweest in de omgeving. Echter wordt er ook een esdek verwacht in het plangebied, waarbij vaak onder het esdek direct de C-horizont volgt. Hierbij kunnen resten uit deze periodes zijn verstoord, aangezien deze worden verwacht in intacte bodemhorizonten bovenop de C-horizont. Daarom geldt een middelhoge verwachting. Resten uit deze periodes zullen bestaan uit vuurstenenvindplaatsen en sporen van tijdelijke bewoning. 
Voor het Neolithicum tot en met de Late Middeleeuwen geldt een hoge verwachting. Aangezien het plangebied in elk geval op een (relatief) hoog gebied ligt en zich in de buurt van een beek bevindt, en er bovendien geen veenvorming heeft plaatsgevonden binnen het plangebied zorgt dat het plangebied een aantrekkelijk woonplaats was die over een lange periode bewoond kon worden. Hier geldt dat resten uit deze periodes in de directe omgeving van het plangebied beperkt zijn (een aantal losse vondsten uit de Late Middeleeuwen, en een enkel onderzoek waarin sporen uit de Late IJzertijd en een Laat Middeleeuws erf zijn aangetroffen), maar ook hier geldt dat dit deels kan komen door het beperkt aantal onderzoeken dat is gedaan in de directe omgeving van het plangebied. Daarom een hoge verwachting. Resten uit deze periodes kunnen worden verwacht onder het esdek, in de top van de C-horizont, waarbij eventuele sporen ook tot diep in de C-horizont kunnen reiken. Resten uit deze periodes zullen bestaan uit bewoningssporen en/of sporen van agrarisch landgebruik. 
Voor de Nieuwe Tijd geldt een zeer hoge verwachting. Hoewel uit de kaart van 1744 blijkt dat het gebied net buiten de historische kern valt, zijn voorlopers in de vorm van apart boerderijerven of buitenplaatsen niet uit te sluiten. Bovendien is er vermoeden dat de vestingwal uit de 18e eeuw zich in het plangebied kan bevinden. Daarnaast is op de kaarten uit begin 19e eeuw te zien dat het plangebied wel bebouwd was, waarbij het gebouw pas recent is afgebroken. Mogelijk kunnen nog restanten van dit gebouw aanwezig zijn. Door al deze zaken gecombineerd geldt een zeer hoge verwachting voor de Nieuwe Tijd. resten zullen zich voordoen in het esdek, waarbij sporen mogelijk tot diep in de C-horizont kunnen reiken. eventuele resten uit deze periode zullen bestaan uit bewoningssporen, specifiek vooral mogelijke (restanten van) funderingen van het gebouw uit begin 19e eeuw, sporen van agrarisch landgebruik en/of sporen van verdedigingswerken, specifiek de vestingwal uit de 18e eeuw. 
Bodemgaafheid: op basis van de bekende waarden is er mogelijk een esdek in het plangebied aanwezig, welke voor verstoring van de bodem gezorgd kan hebben. De verwachting is echter dat resten vanaf het Neolithicum nog steeds onder het esdek aanwezig kunnen zijn, en dat alleen eventueel resten uit het Laat-Paleolithicum en Mesolithicum volledig zijn verstoord. Verder zijn er geen aanwijzingen gevonden voor verstoringen. 

Het natuurlijke bodemtype (podzolprofiel) is in het hele plangebied verstoord door ploeg- of graafwerkzaamheden. 
Nederzettingsresten uit het Neolithicum tot en met de Nieuwe Tijd bestaan niet alleen uit fragmenten aardewerk, maar ook uit diepere sporen zoals paalgaten en afvalkuilen. Tijdens het booronderzoek zijn veel fragmenten van baksteen en kalkmortel aangetroffen. Deze fragmenten maakte vermoedelijk deel uit van het oude gebouw wat zich binnen het plangebied bevond. In boring 4 is op 1,4 meter beneden het maaiveld gestoten op een ondoordringbare laag van dit puin. Dit puin is vermoedelijk een restant van de oude fundering/muur van het gebouw. Verder is er in boringen 2, 3, 6 onder het ophoogpakket een intact esdek aangetroffen.
De opgebrachte grond dat in alle boringen vanaf het maaiveld aanwezig was, is niet als bouwvoor geïnterpreteerd vanwege de overeenkomende eigenschappen met het nog intacte esdek die in boringen 2,3 en 6 aangetroffen is. Het esdekmateriaal is vermoedelijk aan het maaiveld gekomen na de sloop van het gebouw, waarbij dit materiaal dus opgebracht is van elders.

Op grond van de resultaten van het onderzoek wordt voor de voorgenomen ontwikkeling van het plangebied zoals omschreven in de vergunningsaanvraag nader archeologisch onderzoek geadviseerd.
Op basis van de resultaten van het booronderzoek is mogelijk een archeologische vindplaats in het plangebied aanwezig. Wanneer de geplande graafwerkzaamheden dieper reiken dan 30 cm beneden maaiveld kunnen eventueel aanwezig archeologische resten verloren gaan en is vervolgonderzoek noodzakelijk. 
Wij adviseren echter in deze situatie geen vervolgonderzoek. Er bestaat een gerede kans dat de aangetroffen indicatoren behoren tot de schuur die hier gedurende 19e en 20e eeuw heeft gestaan. Het nieuw te bouwen woonhuis gaat een oppervlakte hebben van 85 m2 met een verwachte verstoringsdiepte tot circa 80 cm beneden maaiveld, bestaande uit poeren. Dit zal ervoor zorgen dat het oppervlak van de verstoring klein zal zijn, waardoor eventuele archeologische resten niet of in dermate lage mate verstoord zal worden. De inspanning zal derhalve niet opwegen tegen de informatiewinst. Het voorstel is dat het plangebied wordt vrijgegeven voor de huidige ontwikkeling, maar dat de dubbelbestemming blijft behouden.
Bovenstaande vormt een selectieadvies. De resultaten van dit onderzoek dienen vooraleerst te worden beoordeeld door de bevoegde overheid (gemeente Roosendaal). Deze neemt een definitief selectiebesluit aangaande de vrijgave van het plangebied voor verdere ontwikkeling zoals omschreven in de vergunningsaanvraag.
Er is getracht een zo gefundeerd mogelijk advies te geven op grond van de gebruikte onderzoeksmethoden. De aanwezigheid van archeologische sporen of resten in het plangebied kan nooit volledig worden uitgesloten. Synthegra wil de opdrachtgever er daarom op wijzen dat, indien tijdens de werkzaamheden een (mogelijke) archeologische vondst wordt gedaan dan geldt de wettelijke meldingsplicht, zoals omschreven in artikel 5.10 van de Erfgoedwet bij de minister. Uit praktisch oogpunt kan een dergelijke toevalsvondst bij de gemeente worden gemeld.