DOI: 10.17026/ar/bnxop4
title: Hoeksestraat ongenummerd, Schijf (gemeente Rucphen)
title: Een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek

description: ADC ArcheoProjecten heeft in oktober 2022 een inventariserend veldonderzoek in de vorm van een karterend booronderzoek uitgevoerd op de locatie Hoeksestraat ongenummerd in Schijf, gemeente Rucphen. Dit onderzoek volgt op een in februari, maart en december 2021 uitgevoerd bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. De aanleiding voor de onderzoeken is de voorgenomen bouw van twee woningen. Hiervoor is een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk.Op basis van het bureauonderzoek is een gespecificeerde verwachting opgesteld. Hieruit volgde dat het plangebied, landschappelijk gezien, is gelegen op een met een laag stuif- en dekzand afgedekte terrasafzettingsrest-heuvel. Op grond van de relatief hogere ligging en de nabijheid van oppervlaktewater (‘Den Ouden Zoek’) kan het onderzoeksgebied reeds vroeg in gebruik zijn geweest voor bewoning, landbouw en andere menselijke activiteiten. Dit blijkt onder meer uit een groot aantal vuursteenvondsten die op een akkerperceel circa 110 m ten oosten van het plangebied zijn gedaan. In de top van de vroegpleistocene afzettingen en in het dekzand, tussen circa 4 en 1 m -mv, dient daarom rekening te worden gehouden met archeologische resten vanaf het Midden-Paleolithicum. Hoewel in West-Brabant vanaf de Bronstijd een sterke vernatting van het landschap optrad, zijn er geen aanwijzingen dat het plangebied veenbedekking heeft gekend. Desondanks bestaat de kans dat als gevolg van de stijgende grondwaterspiegel de bewoningsomstandigheden in het onderzoeksgebied ongunstiger werden. Dit zou het ontbreken van vondstlocaties in de omgeving uit de Bronstijd en later kunnen verklaren. Ondanks dat de hoger gelegen delen van het landschap moeilijker bereikbaar werden, kunnen deze wel bewoond zijn gebleven. Mogelijk gold dit ook voor onderhavig plangebied.Resten uit het Midden-Paleolithicum zijn schaars maar kunnen zich in het ‘Oud Dekzand’ bevinden en zullen bestaan uit stenen werktuigen van Neanderthalers. In het ‘Jong Dekzand‘ moet rekening gehouden worden met resten uit het Laat-Paleolithicum, het Mesolithicum en het Neolithicum. Deze kunnen bestaan uit restanten van kampementen van jager-verzamelaars en zullen zich manifesteren als een strooiing van voornamelijk vuursteen en houtskool en het voorkomen van haardkuilen. Vanaf het Neolithicum komen ook bewoningssporen voor bestaande uit onder andere huisplattegronden, akkersporen, waterputten en erfscheidingen. Om bovenstaande verwachting te toetsen en aan te vullen is een verkennend booronderzoek uitgevoerd. Dit bestond uit vijf handmatige boringen met een 7 cm Edelman evenredig verdeeld over het plangebied. Bij het verkennend onderzoek werd in de top van het dekzand (Laagpakket van Wierden van de Formatie van Boxtel) een uitontwikkelde podzolbodem aangetroffen, waaruit werd afgeleid dat het potentieel archeologisch vondst- en sporenniveau intact aanwezig is. Alleen in de zuidoosthoek was door een in het verleden uitgevoerde ontgraving geen podzolbodem meer aanwezig. De resultaten vormde de aanleiding tot een doorstart naar een karterend booronderzoek. Het karterend booronderzoek had als doel het opsporen van vindplaatsen met als voornaamste prospectiekenmerk een strooiing van overwegend vuursteen. Het bestond uit 10 handmatige boringen met een 12 cm Edelman in een verspringend 13 x 15 m grid. Daarbij werd de opgeboorde grond gecontroleerd op de aanwezigheid van vuursteenmateriaal en andere relevante indicatoren (zoals houtskool en aardewerk) door middel van zeven over een zeef met een maaswijdte van 3 mm.Bij het karterend onderzoek is in tegenstelling tot het verkennend booronderzoek niet in alle boringen een uitontwikkelde podzolbodem waargenomen. In twee boringen leken de bodemlagen (deels) vermengd, vermoedelijk onder invloed van bioturbatie of een boomval. Van moderne verstoringen is echter geen sprake. In geen van de boringen werden vuursteenmateriaal of andererelevante indicatoren aangetroffen. Op grond hiervan wordt de verwachting voor vindplaatsen uit het Laat-Paleolithicum, het Mesolithicum en het Neolithicum van middelhoog naar laag bijgesteld.
6 Het karterend booronderzoek is niet geschikt om gefundeerde uitspraken te doen over de aanwezigheid van vindplaatsen uit de periode Bronstijd tot en met Vroege Middeleeuwen, omdat deze zich in het westbrabantse zandgebied doorgaans door een zeer lage vondstdichtheid kenmerken. De verwachting voor deze vindplaatsen wordt daarom op basis van het eerder uitgevoerde onderzoek ongewijzigd als middelhoog beschouwd.