DOI: 10.14457/tu.the.2025.214
title: การประยุกต์ใช้แบบจำลองของคาโนร่วมกับแบบประเมินหลังการใช้งานอาคารเพื่อสำรวจความพึงพอใจของพนักงานต่อองค์ประกอบของพื้นที่สำนักงานแบบอาคารสร้างเพื่อใช้เอง

description: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความพึงพอใจของพนักงานแต่ละกลุ่มธุรกิจต่อการใช้งานพื้นที่สำนักงาน โดยทำการศึกษาจากพื้นที่สำนักงานภายใต้องค์กรที่มีนโยบายสนับสนุนการพัฒนาสู่ความยั่งยืนในทุกมิติและมีองค์กรจากหลากหลายกลุ่มธุรกิจในเครือที่ใช้พื้นที่สำนักงานภายในอาคารเดียวกัน เพื่อควบคุมตัวแปรควบคุมอื่น ๆ นอกจากตัวแปรที่ทำการศึกษา ทำการรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมและแบบสอบถามความคิดเห็นจากพนักงาน จาก 3 กลุ่มธุรกิจ กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วย ค้าปลีก เทคโนโลยีสารสนเทศ และขายสินค้าออนไลน์ จำนวน 392 คน โดยการสุ่มตัวอย่างแบบชั้นภูมิ และเก็บข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการสนทนากลุ่มจากผู้เชี่ยวชาญ เพื่อวิเคราะห์ จำแนก และหาความสัมพันธ์ระหว่างองค์ประกอบพื้นที่สำนักงานจากความพึงพอใจของพนักงานแต่ละกลุ่มธุรกิจด้วยแบบจำลองของคาโนและแบบประเมินหลังการใช้งานอาคาร และเพื่อเสนอองค์ประกอบของพื้นที่สำนักงานที่จะสร้างความพึงพอใจให้กับพนักงานตามลักษณะการดำเนินธุรกิจขององค์กร วิเคราะห์ข้อมูลสถิติเชิงพรรณาและสถิติเชิงอนุมาน และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาผลการวิจัยพบว่า การประยุกต์ใช้แบบจำลองของคาโนร่วมกับแบบประเมินหลังการใช้งานอาคาร เป็นเทคนิคการประเมินแบบใหม่ที่มีความแม่นยำมากยิ่งขึ้น ช่วยให้เห็นมิติและมุมมองของผู้ใช้งานอาคารในมุมที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นมากกว่าเพียงแค่การวัดระดับความพึงพอใจ จากการศึกษาในกลุ่มตัวอย่างอาคารสำนักงานแบบอาคารสร้างเพื่อใช้เองที่มีลักษณะการทำงาน มีพฤติกรรมการใช้งานอาคารที่แตกต่างกัน ด้วยกลุ่มธุรกิจที่แตกต่างกัน แต่ดำเนินกิจการภายในอาคารเดียวกัน พบว่าค่าคำตอบของผู้ตอบแบบสอบถามจะมีเฉพาะประเภทแปรผันตรงกับความพึงพอใจ (One-dimensional: O) หรืออยู่ในส่วนที่พนักงานให้ความสนใจ และประเภทไม่มีผลต่อความพึงพอใจ (Indifferent: I) เท่านั้น ซึ่งองค์ประกอบพื้นที่สำนักงานที่อยู่ในความสนใจของกลุ่มธุรกิจค้าปลีก และกลุ่มธุรกิจเทคโนโลยีสารสนเทศ มีจำนวน 7 พื้นที่เท่ากัน ส่วนกลุ่มธุรกิจขายสินค้าออนไลน์ มีจำนวน 11 พื้นที่ โดยพื้นที่ที่อยู่ในความสนใจของทุกกลุ่มธุรกิจตรงกัน มีจำนวน 6 พื้นที่ คือ (1) พื้นที่โดยรอบอาคาร พื้นที่สันทนาการ/ทำกิจกรรม (2) พื้นที่ทำงาน/โต๊ะทำงาน (3) พื้นที่ประชุม/ห้องประชุมภายใน (4) พื้นที่ห้องน้ำ (5) พื้นที่ห้องพยาบาล/คลีนิกรักษาพยาบาล และ (6) พื้นที่จอดรถยนต์ ทั้ง 6 พื้นที่นี้จึงเป็นพื้นที่ที่มีความอ่อนไหวต่อความรู้สึกและความพึงพอใจของผู้ตอบแบบสอบถามได้มากที่สุด หากมีการบริหารจัดการพื้นที่นั้น ๆ ให้ดีจะช่วยให้คุณภาพชีวิตในที่ทำงานและบรรยากาศในการทำงานดียิ่งขึ้น แต่หากบริหารจัดการไม่ดี หรือไม่สามารถแก้ไขปัญหาการใช้งานพื้นที่นั้น ๆ ได้อย่างรวดเร็วก็จะส่งผลให้เกิดความไม่พึงพอใจได้โดยง่าย โดยพบอีกว่าผู้ตอบแบบสอบถามทั้ง 3 กลุ่มธุรกิจมีความพึงพอใจต่อการจัดการ “ด้านความปลอดภัย” สูงที่สุดเหมือนกัน ส่วนด้านที่พึงพอใจน้อยที่สุดของกลุ่มธุรกิจค้าปลีกและกลุ่มธุรกิจขายสินค้าออนไลน์มีความคิดเห็นตรงกันคือ “ความสามารถในการเข้าถึงและที่จอดรถ” กลุ่มธุรกิจเทคโนโลยีสารสนเทศคือ “ความเป็นส่วนตัว” ซึ่งสอดคล้องกับองค์ประกอบพื้นที่สำนักงานที่เป็นประเภทแปรผันตรงกับความพึงพอใจในข้างต้น นอกจากนี้ประเภทของธุรกิจเป็นปัจจัยสำคัญในการกำหนดความต้องการลักษณะองค์ประกอบพื้นที่สำนักงาน และความพึงพอใจต่อการใช้งานอาคารทั้งต่อความเหมาะสม เพียงพอ ของพื้นที่ที่มีอยู่และความพร้อมใช้งานจากการบริหารจัดการ ดังนั้น หากต้องการสร้างความพึงพอใจให้กับพนักงานตามลักษณะการดำเนินธุรกิจขององค์กร จำเป็นทราบถึงพฤติกรรมการทำงานและการใช้งานอาคารของแต่ละกลุ่มธุรกิจ พร้อมทั้งต้องพิจารณาองค์ประกอบพื้นที่สำนักงานที่พนักงานแต่ละกลุ่มธุรกิจให้ความสนใจ ซึ่งได้แก่องค์ประกอบประเภทแปรผันตรงกับความพึงพอใจเป็นสำคัญ โดยมักจะมีผลการประเมินความพึงพอใจหลังการใช้งานอาคารสูงและต่ำที่สุด