DOI: 10.14457/tu.the.2015.807
title: กฎถิ่นกำเนิดสินค้า

description: การค้าระหว่างประเทศเป็นกลไกที่สำคัญในการพัฒนาประเทศ ซึ่งประกอบไปด้วยการนำเข้าและส่งออกสินค้า โดยในอดีตแต่ละประเทศต่างก็มีมาตรการในการกีดกันทางการค้าเพื่อประโยชน์สูงสุดของประเทศตน จนนำมาซึ่งสงครามและความวุ่นวายต่างๆ และเพื่อเป็นการป้องกันปัญหาดังกล่าว แต่ละประเทศจึงตกลงร่วมกันในการจัดตั้งองค์การการค้าโลก เพื่อดูแลและควบคุมปัญหาที่เกิดขึ้นเกี่ยวกับการค้าระหว่างประเทศ ซึ่งหนึ่งในกฎเกณฑ์ที่ถูกนำมาพิจารณาใช้อย่างเป็นรูปธรรมคือ กฎถิ่นกำเนิดสินค้า กฎถิ่นกำเนิดสินค้า คือกฎเกณฑ์ทางการค้าระหว่างประเทศที่ใช้ตัดสินว่าสินค้าแต่ละประเภทมีถิ่นกำเนิดมาจากประเทศใด ซึ่งสินค้าที่ได้ถิ่นกำเนิดจะต้องมีใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าด้วย  เมื่อการแข่งขันทางการค้าระหว่างประเทศมีความรุนแรงขึ้น ทำให้รูปแบบการผลิตสินค้าเปลี่ยนแปลงจากการผลิตในประเทศเดียว เป็นการผลิตสินค้าที่ต้องผ่านการผลิตจากประเทศหนึ่งไปสู่อีกประเทศหนึ่ง สินค้าที่ได้มาจากการผลิตและถูกส่งออกไปจะต้องมี "สัญชาติ" ของสินค้าในประเทศนั้น เพื่อป้องกันไม่ให้แต่ละประเทศ เลือกกำหนดกฎเกณฑ์พิเศษมาเป็นข้อกีดกันการค้าสินค้าจากประเทศอื่น อีกทั้งในเขตการค้าเสรีจะใช้การได้ถิ่นกำเนิดเป็นเงื่อนไขการได้สิทธิประโยชน์พิเศษเพื่อลดอากรขาเข้า ในอัตราที่ต่ำกว่าอัตราปกติ หรือร้อยละศูนย์ ทำให้สินค้าในประเทศภาคีเขตการค้าเสรีมีภาระอากรขาเข้าน้อยกว่าสินค้าที่ผลิตจากประเทศนอกภาคี และยังช่วยป้องกันการสวมสิทธิ์ของสินค้าที่ผลิตจากประเทศนอกภาคีหรือประเทศที่ไม่ใช่สมาชิกเขตการค้าเสรีเพื่อมาแอบอ้างการได้ถิ่นกำเนิด ด้วยเหตุดังกล่าว กฎว่าด้วยถิ่นกำเนิดสินค้าจึงเริ่มมีความสำคัญเพิ่มขึ้นตามลำดับ โดยเฉพาะในประเทศไทยวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ได้ศึกษาถึงประวัติและที่มาของกฎถิ่นกำเนิดสินค้า ความสำคัญของกฎถิ่นกำเนิดสินค้า เนื้อหาและเงื่อนไขที่สำคัญของกฎถิ่นกำเนิดสินค้าที่มีอยู่ ทั้งขององค์กรในระดับนานาชาติ ในประชาคมความตกลงเศรษฐกิจต่างๆ รวมถึงในประเทศไทย กฎเกณฑ์การพิจารณาและการได้มาซึ่งถิ่นกำเนิดสินค้าทั้งหมด ทั้งกฎหมายที่มีอยู่ กฎเกณฑ์ที่ใช้ปฏิบัติกันในองค์กรหรือหน่วยงานผู้มีอำนาจออกใบรับรองในประเทศไทย กฎเกณฑ์ตามความตกลงการค้าต่างๆที่ประเทศไทยเป็นภาคีสมาชิก วิเคราะห์กฎเกณฑ์ถิ่นกำเนิดสินค้าที่นำมาใช้ และหาเกณฑ์ที่เหมาะสมที่สุด โดยออกเป็นกฎหมายที่เป็นเกณฑ์กลางมาตรฐานของประเทศไทยจากการศึกษาพบว่า กฎถิ่นกำเนิดสินค้าต่างๆที่มีอยู่ และในความตกลงการค้าเสรีที่ประเทศไทยเป็นภาคีสมาชิกต่างก็มีหลักการพื้นฐานที่เหมือนกันทั้งหมด ต่างกันออกไปเพียงสินค้าบางชนิด ที่จะระบุกฎเฉพาะไว้ในการพิจารณา แต่โดยรวมแล้วไม่ต่างกัน ซึ่งกฎต่างๆมีความละเอียดซับซ้อนมาก และกระจายตัวอยู่ในแต่ละส่วน ยากต่อการเข้าถึงของผู้ประกอบการส่งออก นอกจากนั้น ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายที่ระบุถึงกฎเกณฑ์การพิจารณาถิ่นกำเนิดสินค้าโดยตรง มีเพียงกฎหมายในลำดับรองที่อนุวัติการความตกลงการค้าเสรีต่างๆมา นอกจากนั้น องค์กรผู้ออกใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าต่างก็ไม่มีกฎหมายที่ใช้ในการพิจารณา โดยเฉพาะอย่างยิ่งหอการค้าไทย และสภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทยที่ออกใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้าในประเภทไม่ได้สิทธิพิเศษทางภาษี นำมาซึ่งปัญหาการสวมสิทธิและการทุจริตต่างๆในกระบวนการพิจารณาทั้งหมด และยังไม่มีบทลงโทษที่ชัดเจนผู้เขียนจึงเสนอว่า ประเทศไทยควรมีกฎหมายกลางในลำดับชั้นพระราชบัญญัติ ที่ระบุถึงกฎถิ่นกำเนิดสินค้าโดยเฉพาะ โดยให้แบ่งเป็นหมวดต่างๆ ให้ครอบคลุมในกฎหมายลำดับรองที่มีอยู่ในปัจจุบันทั้งหมด นำเกณฑ์ต่างๆในการพิจารณาให้ได้มาซึ่งถิ่นกำเนิดสินค้ามาระบุไว้ รวมถึงคุณสมบัติของผู้ที่จะขอออกใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า หน้าที่และความรับผิดชอบของเจ้าหน้าที่ในหน่วยงานหรือองค์กรที่เกี่ยวข้องในการออกใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า รูปแบบของเอกสารที่ใช้ในการขอใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า รวมทั้งบทลงโทษในกรณีเกิดการทุจริตขึ้นในกระบวนการออกใบรับรองถิ่นกำเนิดสินค้า และควรบัญญัติให้สามารถออกกฎหมายในลำดับรอง หรือแก้ไขเพิ่มเติมกฎหมายเพื่อรองรับความตกลงการค้าเสรีต่างๆที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้ง่ายด้วย