DOI: 10.14457/tu.the.2015.591
title: การรับงานไปทำที่บ้าน

description: การรับงานไปทำที่บ้านเป็นวิธีที่ผู้ประกอบธุรกิจนำมาใช้เพื่อลดต้นทุนและเพื่อหลีกเลี่ยงภาระหน้าที่ตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน โดยการทำงานจะคำนึงถึงผลสำเร็จของงานเป็นสำคัญ จึงมีลักษณะเป็นสัญญาจ้างทำของ ไม่ใช่สัญญาจ้างแรงงาน เนื่องจากผู้จ้างงานไม่มีอำนาจบังคับบัญชา ส่งผลให้ผู้รับงานไปทำที่บ้านไม่ได้รับความคุ้มครองตามกฎหมายคุ้มครองแรงงาน แต่ได้รับความคุ้มครองตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน พ.ศ.2553 อย่างไรก็ตามจากการค้นคว้าพบว่ายังคงมีปัญหาที่เกิดขึ้นจากการใช้และการตีความกฎหมาย และในบางกรณียังไม่มีบทบัญญัติที่จะนำมาปรับใช้ วิทยานิพนธ์ฉบับนี้จึงมีความพยายามที่จะเสนอแนวทางในการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติกฎหมายไทยให้มีความชัดเจน เหมาะสม และเป็นธรรมประเด็นปัญหาทางกฎหมายเกี่ยวกับการรับงานไปทำที่บ้านมี 3 ประการประการแรก ลักษณะของงานที่รับไปทำที่บ้าน ตามกฎหมายกำหนดไว้ว่า “งานที่รับไปทำที่บ้าน” ต้องเป็นงานในกิจการอุตสาหกรรม ทำให้เกิดข้อจำกัดในการบังคับใช้กฎหมาย ประการที่สอง การให้ความคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน เรื่องค่าตอบแทนในการทำงาน ตามกฎหมายกำหนดให้คณะกรรมการคุ้มครองการรับงานไปทำที่บ้านกำหนดค่าตอบแทนในการทำงาน แต่ปัจจุบันยังไม่มีการกำหนดค่าตอบแทนดังกล่าว จึงมีความจำเป็นที่จะต้องวางระบบในเรื่องค่าตอบแทนไว้ให้ชัดเจน ส่วนเรื่องเวลาในการทำงานตามกฎหมายไม่ได้กำหนดไว้ สำหรับเรื่องความปลอดภัยในการทำงาน ยังคงพบปัญหาความไม่ปลอดภัยในการทำงาน และหากผู้รับงานไปทำที่บ้านประสบอันตรายจะได้รับการเยียวยาเฉพาะได้รับอุบัติเหตุเนื่องจากการทำงาน ณ สถานที่ทำงานเท่านั้น สำหรับกรณีที่ผู้รับงานไปทำที่บ้านเป็นหญิงและเด็กก็จะได้รับความคุ้มครองเพิ่มเติมเฉพาะหญิงมีครรภ์และเด็กที่มีอายุต่ำกว่าสิบห้าปีเท่านั้น ส่วนเรื่องสวัสดิการในการทำงานตามกฎหมายไม่ได้กำหนดไว้ สำหรับเรื่องความสิ้นสุดของสัญญา กฎหมายให้สิทธิผู้จ้างงานในการเลิกสัญญาไว้เพียงฝ่ายเดียว จึงมีปัญหาว่าหากผู้รับงานไปทำที่บ้านเป็นต้องการเลิกสัญญาจะต้องบังคับตามบทบัญญัติใดประการที่สาม การควบคุมการประกอบธุรกิจในลักษณะที่มีการจ้างให้รับงานไปทำที่บ้านควรกำหนดไว้อย่างไรเมื่อพิจารณาจากหลักกฎหมายว่าด้วยการการรับงานไปทำที่บ้านในประเทศไทย ตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน พ.ศ.2553 บัญญัติไว้ว่า “งานที่รับไปทำที่บ้าน” ต้องเป็นงานในกิจการอุตสาหกรรม สำหรับการให้ความคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน เรื่องค่าตอบแทนในการทำงาน ให้ผู้จ้างงานกำหนดค่าตอบแทนให้แก่ผู้รับงานไปทำที่บ้านไม่น้อยกว่าอัตราค่าจ้างตามกฎหมายว่าด้วยการคุ้มครองแรงงานตามที่คณะกรรมการคุ้มครองการรับงานไปทำที่บ้านกำหนด โดยให้จ่ายค่าตอบแทนในขณะที่ส่งมอบงานหรือตามที่ตกลงกัน ส่วนเรื่องเวลาในการทำงานกฎหมายไม่ได้บัญญัติไว้ สำหรับเรื่องความปลอดภัยในการทำงาน ห้ามผู้จ้างงานจ้างให้ทำงานที่อาจเป็นอันตราย ห้ามส่งมอบวัตถุดิบและอุปกรณ์ที่อาจเป็นอันตราย ต้องแจ้งให้ทราบถึงอันตรายที่อาจเกิดขึ้นและวิธีการในการป้องกันแก้ไขอันตราย รวมทั้งจัดให้มีอุปกรณ์คุ้มครองความปลอดภัย และให้ผู้จ้างงานเป็นผู้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในกรณีที่ผู้รับงานไปทําที่บ้านประสบอุบัติเหตุเนื่องจากการทํางาน ณ สถานที่ทํางาน ส่วนกรณีที่ผู้รับงานไปทำที่บ้านเป็นหญิงมีครรภ์หรือเด็กซึ่งมีอายุต่ำกว่าสิบห้าปี ห้ามทํางานที่มีลักษณะอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพและความปลอดภัย ส่วนเรื่องสวัสดิการในการทำงานกฎหมายไม่ได้มีการบัญญัติไว้ สำหรับเรื่องความสิ้นสุดของสัญญากฎหมายให้สิทธิผู้จ้างงานในการเลิกสัญญาไว้เพียงฝ่ายเดียว ส่วนเรื่องการควบคุมการประกอบธุรกิจในลักษณะที่มีการจ้างให้รับงานไปทำที่บ้าน มีการกำหนดให้ผู้จ้างงานต้องจัดทำเอกสารเกี่ยวกับการรับงานไปทำที่บ้านมอบให้แก่ผู้รับงานไปทำที่บ้าน และเก็บไว้ที่สถานประกอบกิจการ พร้อมที่จะให้พนักงานตรวจแรงงานตรวจเอกสารได้ในเวลาทำงานเมื่อพิจารณาหลักกฎหมายว่าด้วยการรับงานไปทำที่บ้านในต่างประเทศ มีการให้นิยามคำว่า “งานที่รับไปทำที่บ้าน” ไว้แตกต่างกัน สำหรับการให้ความคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน เรื่องค่าตอบแทนในการทำงาน ตามกฎหมายเยอรมนี คณะกรรมการการรับงานไปทำที่บ้านจะกำหนดมาตรฐานค่าตอบแทนขั้นต่ำ ส่วนกฎหมายอังกฤษและกฎหมายสหรัฐอเมริกา มีการกำหนดอัตราค่าจ้างขั้นต่ำเป็นรายชั่วโมง แต่จะจ่ายตามจำนวนชิ้นงานก็ได้ สำหรับเรื่องเวลาในการทำงานที่รับไปทำที่บ้านมีทั้งประเทศที่กำหนดและไม่กำหนด ส่วนเรื่องความปลอดภัยในการทำงานตามกฎหมายอังกฤษ กฎหมายสหรัฐอเมริกา และกฎหมายเยอรมนี ผู้จ้างงานมีหน้าที่ทำให้สถานที่ทำงานและระบบการทำงานมีความปลอดภัย หามาตรการในการป้องกันความเสี่ยง และจัดหาอุปกรณ์ป้องกันภัยส่วนบุคคล โดยทั้งสามประเทศให้ความคุ้มครองแก่ผู้รับงานไปทำที่บ้านที่เป็นหญิงและเด็ก และกำหนดให้ผู้รับงานไปทำที่บ้านได้รับสวัสดิการในด้านประกันสังคม ส่วนเรื่องความสิ้นสุดของสัญญา ตามกฎหมายอังกฤษและกฎหมายเยอรมนี คู่สัญญาทั้งสองฝ่ายสามารถบอกเลิกสัญญาได้โดยจะต้องมีการบอกกล่าวล่วงหน้า ส่วนตามกฎหมายสหรัฐอเมริกา โดยทั่วไปคู่สัญญาทั้งสองฝ่ายสามารถเลิกสัญญาได้โดยไม่ต้องมีการบอกกล่าวล่วงหน้า สำหรับเรื่องการควบคุมการประกอบธุรกิจในลักษณะที่มีการจ้างให้รับงานไปทำที่บ้านตามกฎหมายสหรัฐอเมริกากำหนดให้กิจการบางประเภทต้องมีการขออนุญาต ส่วนตามกฎหมายเยอรมนี ผู้ประกอบการค้าหรือคนกลางต้องจัดทำบันทึกการจ้างงานและการแจกจ่ายงานจากประเด็นปัญหาเกี่ยวกับการรับงานไปทำที่บ้าน ผู้เขียนได้ศึกษาวิเคราะห์ปัญหาในเชิงเปรียบเทียบกฎหมายระหว่างประเทศขององค์การแรงงานระหว่างประเทศและกฎหมายต่างประเทศ และได้เสนอแนะแนวทางในการแก้ไขเพิ่มเติมบทบัญญัติของกฎหมายไทยดังต่อไปนี้ประการแรก ลักษณะของงานที่รับไปทำที่บ้าน ผู้เขียนเสนอว่าลักษณะของงานที่รับไปทำที่บ้านควรดูที่ความสัมพันธ์ในการจ้างงานโดยไม่ระบุว่าเป็นกิจการประเภทใด หากโดยทั่วไปงานนั้นเป็นงานที่สามารถทำได้ในสถานประกอบกิจการของผู้จ้างงาน แต่มีการส่งมอบงานนั้นให้ทำนอกนอกสถานประกอบกิจการอย่างสม่ำเสมอจนทำให้นิติสัมพันธ์ของคู่สัญญาเปลี่ยนแปลงจากสัญญาจ้างแรงงานเป็นสัญญาจ้างทำของ การทำงานในลักษณะดังกล่าวย่อมเป็นการรับงานไปทำที่บ้านประการที่สอง การคุ้มครองผู้รับงานไปทำที่บ้าน ผู้เขียนเสนอให้กำหนดวิธีการในการคำนวณค่าตอบแทน โดยให้ผู้จ้างงานจ่ายค่าตอบแทนเดือนหนึ่งไม่น้อยกว่าหนึ่งครั้ง และหากผิดนัดไม่ชำระค่าตอบแทนต้องเสียดอกเบี้ยด้วย ในเรื่องความปลอดภัยในการทำงาน เสนอให้เพิ่มการฝึกอบรม และให้พนักงานตรวจแรงงานสั่งให้หยุดทำงานได้ รวมทั้งมีการขยายความคุ้มครองกรณีผู้รับงานไปทำที่บ้านประสบอุบัติเหตุนอกสถานที่ทำงาน ส่วนในกรณีที่ผู้รับงานไปทำที่บ้านเป็นหญิงและเด็กเสนอประเภทงานที่มีลักษณะอาจเป็นอันตรายที่ควรกำหนดไว้ในกฎกระทรวง สำหรับสวัสดิการในการทำงานเสนอให้ผู้รับงานไปทำที่บ้านที่ทำงานมานานเข้าสู่กองทุนประกันสังคมและกองทุนเงินทดแทน ในเรื่องความสิ้นสุดของสัญญาเสนอให้คู่สัญญาทั้งสองฝ่ายมีสิทธิในการเลิกสัญญา ประการที่สาม การควบคุมการประกอบธุรกิจในลักษณะที่มีการจ้างให้รับงานไปทำที่บ้าน ผู้เขียนเสนอให้ผู้จ้างงานยื่นแบบแสดงสภาพการจ้างและสภาพการทํางานคำสำคัญ: การรับงานไปทำที่บ้าน, ผู้รับงานไปทำที่บ้าน