DOI: 10.17026/dans-zkt-g5qp
title: Archeologisch bureau- en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen ten behoeve van de aanpassing van de vijver 'De Linde Kom' in het Baarnse Bos te Baarn, gemeente Baarn (UT)

description: &lt;p&gt;Aanleiding tot het hier beschreven archeologische bureauonderzoek en inventariserend veldonderzoek door middel van boringen zijn de plannen voor de aanpassing van de bestaande vijver ‘De Linde Kom’ in het Baarnse Bos door Staatsbosheer. Door deze werkzaamheden worden mogelijk archeologische resten bedreigd. Conform de Wet op de Archeologische Monumentenzorg dient het onderzoeksgebied eerst te worden onderzocht op de aanwezigheid van archeologische waarden. Staatsbosheer heeft MUG Ingenieursbureau, afdeling Archeologie, opdracht gegeven het onderzoek uit te voeren. &lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het onderzoeksgebied ligt aan de Torenlaan te Baarn en is in gebruik als vijver, omliggend voetpad en bos. De totale oppervlakte is circa 0,5 ha.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;De bestaande vijver De Linde Kom zal worden aangepast in het kader van de opknapbeurt van het Baarnse Bos door Staatsbosbeheer en de provincie Utrecht. Hierbij zal de oorspronkelijke komvorm van de vijver worden hersteld en het waterpeil worden verhoogd. Ook worden er rondom de vijver onder andere nieuwe lindebomen geplant.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het bureauonderzoek blijkt dat De Linde Kom uit het midden van de 18e eeuw dateert en werd aangelegd als onderdeel van het Baarnse Bos, de eerste herbebossing in de wijde omgeving. De vijver lag dichtbij het woonhuis van het landgoed De Eult en had oorspronkelijk de vorm van een vierpas. In de loop van de tijd is de oorspronkelijke vierpas-vorm en trapopbouw verdwenen, waarschijnlijk door gebrek aan onderhoud en erosie. Landgoed De Eult is een rijksmonument (monumentnummer 512369). Volgens het monumentenregister is De Linde Kom van grote cultuurhistorische waarde.&lt;br&gt; &lt;br&gt;Door middel van het bureauonderzoek is een gespecificeerde archeologische verwachting opgesteld. Het blijkt dat de bodem in het onderzoeksgebied is gevormd door de afzetting van dekzand. Uit onderzoeken in de omgeving is bekend dat daar waar de top van het dekzand intact is, er een kans is op aanwezig op het aantreffen van archeologische resten uit de middeleeuwen of ouder. De aanleg van het bos heeft echter mogelijk voor verstoring van de bodem gezorgd. Ook de bomen die oorspronkelijk rondom de vijver stonden zullen voor doorworteling van de bodem hebben gezorgd en daardoor voor verstoring. De Linde Kom had oorspronkelijk twee trappen in de oevers waarbij het talud van gras trapsgewijs was opgebouwd. In de loop van de tijd is de trapopbouw verdwenen. De bodem onder het huidige aan te passen talud is dus niet meer geheel intact. Op de bodem van de vijver kunnen archeologische resten worden aangetroffen die hier terecht zijn gekomen door verlies of dump.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Het inventariserend veldonderzoek is uitgevoerd als een verkennend booronderzoek. Hiertoe zijn op het onderzoeksterrein zeven boringen gezet met een edelmanboor met een diameter van 7 cm tot minimaal 2,00 m—mv, in ieder geval zo diep dat de maximale verstoringsdiepte werd bereikt. Deze boringen zijn verspreid over het terrein gezet om een juiste, algehele indruk van de bodemopbouw te kunnen krijgen. Drie boringen zijn gezet naast het hoger gelegen omzomende pad, drie direct rondom de vijver en één in het bosgebied ten noordoosten van De Linde Kom.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Uit het booronderzoek blijkt dat de bodem ter plaatse van de geplande werkzaamheden geheel is verstoord. Dit komt door de aanleg van het bos en de vijver, door mogelijke onderhoudswerkzaamheden aan de vijver en/of door erosieve processen die zich rondom de vijver hebben afgespeeld. Resten uit perioden van vóór de aanleg van de vijver zullen hierdoor geheel verstoord zijn.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Op aanwijzing van de bevoegde overheid, de gemeente Baarn, wordt naar aanleiding van de resultaten van het uitgevoerde onderzoek aanbevolen om de graafwerkzaamheden voor het op diepte brengen van de vijver archeologisch te begeleiden (protocol proefsleuven). Doorslaggevend bij dit advies is grote cultuurhistorische waarde van De Linde Kom. Bij de begeleiding wordt de vijverbodem integraal op vondstmateriaal onderzocht, waarbij met name het gebruik van de metaaldetector van belang is. Mogelijk kunnen er op de vijverbodem voorwerpen (daterend vanaf de 18e eeuw) worden aangetroffen die in de vijver terecht zijn gekomen door verlies of dump. Indien vondstmateriaal wordt aangetroffen kan dit licht werpen op historische aspecten van de vijver die anders niet systematisch aan de orde kunnen komen.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Verder dienen de kansen benut te worden om op cruciale plaatsen een archeologisch profiel van de huidige vijver en oeverpartijen op te nemen, met name op die plaatsen die cruciaal zijn om de oorspronkelijk vorm van de aanleg te reconstrueren. Hiermee kan mogelijk ook de exacte plaats en dimensionering van de oorspronkelijke vorm worden vastgelegd hetgeen het historisch karakter van de aanpassing ten goede komt.&lt;/p&gt;&lt;p&gt;Voor de archeologische begeleiding dient een Programma van Eisen te worden opgesteld.Het planten van de linden rondom de vijver vindt plaats in grond die reeds verstoord is en waar archeologische waarden niet (langer) te verwachten zijn. Deze werkzaamheden hoeven niet archeologisch te worden begeleid.&lt;/p&gt;