DOI: 10.17026/dans-xg6-ry3d
title: Archeologisch onderzoek naar vindplaats 9/57 en de bewoningsgeschiedenis van de ijzertijd en Romeinse tijd deel 1, Archeologische Berichten Nijmegen - Rapport 61
title: Archeologisch onderzoek naar vindplaats 9/57 en de bewoningsgeschiedenis van de ijzertijd en Romeinse tijd deel 2, Archeologische Berichten Nijmegen - Rapport 61

description: &lt;p&gt;Aan de voet van de Bemmelsedijk lag in de ondergrond een vindplaats uit de ijzertijd&lt;br&gt;en Romeinse tijd, die al sinds jaren bekend was maar nog niet goed onderzocht. Pas&lt;br&gt;in 1999-2000 is een klein gedeelte van deze als zeer waardevol benoemde vindplaats&lt;br&gt;opgegraven. Tijdens de opgraving in 2012 is nog een gedeelte opgegraven. Directe&lt;br&gt;aanleiding hiervoor was het verleggen van de dijk zodat een nevengeul voor de Waal&lt;br&gt;uitgegraven kon worden. Dit gebeurde in het kader van het landelijke programma&lt;br&gt;'Ruimte voor de Rivier'. Het graven van de nevengeul zou de vindplaats grotendeels&lt;br&gt;vernietigen, en daarom is besloten de archeologische waarden veilig te stellen door&lt;br&gt;middel van een archeologische opgraving.&lt;br&gt;De opgraving van vindplaats 9 / 57 was slechts een onderdeel van een reeks opgravingen&lt;br&gt;die in de zomer van 2012 hebben plaatsgevonden : ten oosten en ten westen&lt;br&gt;van de Prins Mauritssingel zijn door Bureau Leefomgevingskwaliteit, Archeologie&lt;br&gt;Nijmegen (BLAN) verschillende archeologische zones onderzocht. De resultaten van&lt;br&gt;deze onderzoeken worden gebundeld in zeven rapporten.&lt;br&gt;De definitieve opgraving in zone P9 / 57 was in oppervlakte de grootste opgraving die in het oostelijke&lt;br&gt;deel van het plangebied van de dijkteruglegging is uitgevoerd. Resten uit de&lt;br&gt;vroege ijzertijd tot de nieuwste tijd zijn aangetroffen, uiteenlopend van (nederzettings)&lt;br&gt;sporen tot vondstmateriaal. Het onderzoek (Bd1) is langdurig onderbroken geweest als gevolg van een hoge grondwaterstand in de eerste maanden van 2000, die het aanleggen en documenteren van&lt;br&gt;vlakken onmogelijk maakte. Het project Nld6 is vervolgens uitgevoerd&lt;br&gt;in het resterende bedreigde deel van vindplaats 9 / 57.&lt;br&gt;Door de tijd heen zijn er aanwijzingen&lt;br&gt;voor bewoning dan wel gebruik van het terrein. In sommige perioden, zoals&lt;br&gt;de vroege ijzertijd en het tweede deel van de midden-ijzertijd, zijn deze aanwijzingen&lt;br&gt;eerder schaars. Naar het einde van de late ijzertijd wordt het terrein intensiever gebruikt&lt;br&gt;en in de vroeg-Romeinse tijd is er sprake van duidelijke bewoning.&lt;br&gt;Er is geen aanname voor bewoning in dit deel van de Waalsprong in de periode voorafgaand aan de ijzertijd.&lt;br&gt;Het gebied ten zuiden van Lent maakte in de bronstijd nog deel uit van het actieve rivierbed van&lt;br&gt;de Rijnstroom, en was bijgevolg een zeer dynamisch, drassig gebied. De mens zal&lt;br&gt;dit moerassige landschap wel gefrequenteerd hebben om er te jagen, te vissen, vee te&lt;br&gt;weiden en bomen te kappen, maar gewoond heeft men hier (blijkt vooralsnog) niet.&lt;br&gt;De eerste bewoning komt pas op gang vanaf de vroege ijzertijd en duurde tot in de&lt;br&gt;vroeg-Romeinse tijd. Dit blijkt uit het vanaf dan in overvloed voorkomen van onder&lt;br&gt;andere aardewerk, metalen voorwerpen, glazen armbanden, natuurstenen objecten,&lt;br&gt;en bouwkeramiek uit verschillende perioden. Hoewel de opgraving erg veel sporen&lt;br&gt;heeft opgeleverd, is het niet mogelijk om het merendeel hiervan goed te dateren of&lt;br&gt;aan een bewoningsperiode toe te schrijven. Ook kunnen de meeste paalsporen niet&lt;br&gt;herleid worden tot een structuur, waardoor het moeilijk blijft zicht te krijgen op hoe&lt;br&gt;de bewoning er in een bepaalde periode uitzag.&lt;br&gt;Het aantal structuren dat aan de vroege ijzertijd (periode Ia) toegekend kan worden is&lt;br&gt;opvallend hoog in vergelijking met de andere gedefinieerde perioden in de ijzertijd. Het&lt;br&gt;gaat om structuren die verwacht mogen worden op een nederzettingsterrein, namelijk&lt;br&gt;vier spiekers, drie palenrijen, drie greppels met palenrijen, twee greppels, een waterput,&lt;br&gt;een waterkuil en zes kuilen. Er zijn geen huisplattegronden gevonden. De oorzaak hiervan&lt;br&gt;is dat de vindplaats waarschijnlijk verder naar het noorden uitstrekte, waar niet is opgegraven.&lt;br&gt;Uit de eerste helft van de midden-ijzertijd (periode Ib) zijn geen gedateerde structuren&lt;br&gt;herkend. Het is niet uitgesloten dat de enkele structuren die tot de ruimere periode&lt;br&gt;Iac zijn gerekend (omdat de vondsten geen nauwkeuriger datering toelieten) in deze&lt;br&gt;periode thuishoren, maar het is evenmin uit te sluiten dat ze toch nog in de eerdere&lt;br&gt;periode Ia thuishoren of misschien wel in de tweede helft van de midden-ijzertijd&lt;br&gt;(periode Ic). Het betreft drie kuilen en een dierengraf.&lt;br&gt;Het is pas vanaf de tweede helft van de midden-ijzertijd (periode Ic) dat er weer sprake is&lt;br&gt;van min of meer duidelijk gebruik van het terrein. Ook nu kan niet echt van bewoning&lt;br&gt;gesproken worden, aangezien plattegronden van hoofd- en bijgebouwen ontbreken.&lt;br&gt;Greppels, waterputten, palenrijen en andere structuren die verwacht mogen worden&lt;br&gt;op een nederzettingsterrein zijn ook niet aanwezig. Wel zijn er zes kuilen gevonden.&lt;br&gt;Het aantal structuren dat met zekerheid in het begin van de late ijzertijd (250-150 voor&lt;br&gt;Chr.) gedateerd kan worden is betrekkelijk klein. Toch is er een merkbaar verschil te&lt;br&gt;zien in vergelijking tot de voorgaande periode. Dit uit zich niet alleen in de aard van&lt;br&gt;de structuren, een waterput, een greppel en twee kuilen, maar ook in de verspreiding&lt;br&gt;ervan over het opgravingsterrein.&lt;br&gt;Opvallend zijn de vele scherven van ijzertijdaardewerk in het opgegraven deel. Zij&lt;br&gt;representeren maximaal ca. 4000 potten. Alleen al depressie 150 heeft fragmenten&lt;br&gt;van bijna 800 potten opgeleverd.&lt;br&gt;Vanaf de late ijzertijd tot in de vroeg-Romeinse tijd wordt het terrein intensiever gebruikt.&lt;br&gt;Dit uit zich in de aanwezigheid van verschillende structuren : spiekers, horrea, greppels,&lt;br&gt;kuilen, waterputten en zelfs een boerderij. Toch blijkt ook nu weer dat de datering van&lt;br&gt;deze structuren niet eenduidig genoeg is om met zekerheid te kunnen stellen dat al deze&lt;br&gt;structuren ook gelijktijdig zijn. Voor de late ijzertijd tot de vroeg-Romeinse tijd zijn&lt;br&gt;op basis van het al dan niet gecombineerd voorkomen van handgevormd en gedraaid&lt;br&gt;aardewerk drie perioden onderscheiden : Ie-IIa (150 voor Chr. tot 50 / 70 na Chr.), IIa&lt;br&gt;(19 voor Chr. tot 50 / 70 na Chr.) en IIab (19 voor Chr. tot 100 na Chr.).&lt;br&gt;Afgaande op het aardewerk lijkt de bewoning ten einde te zijn gekomen omstreeks&lt;br&gt;het midden van de 1e eeuw, of iets erna. Het boerenerf wordt verlaten en er zijn geen&lt;br&gt;aanwijzingen gevonden dat er hierna nog bewoning op deze plaats heeft plaatsgevonden.&lt;br&gt;Het lijkt erop dat het erf ten noordoosten van zone P9 / 57 dat door RAAP is onderzocht,&lt;br&gt;en dat mogelijk deels gelijktijdig maar vooral opvolgend is, de voortzetting van&lt;br&gt;de bewoning in dit gedeelte van het plangebied voorstelt. De enige twee structuren&lt;br&gt;die in zone P9 / 57 zijn gevonden die in de (laat-)Flavische periode gedateerd kunnen&lt;br&gt;worden zijn waterput 11 en kuil 18. Kuil 18 ligt boven de dichtgegooide waterput, in&lt;br&gt;het zuidelijke deel van de opgraving.&lt;/p&gt;
description: Date Submitted: 2020-02-12