DOI: 10.17026/dans-zrc-dd78
title: Scheveningseweg Gemeente Den Haag

description: &lt;p&gt;De archeologische begeleiding aan de Scheveningseweg heeft archeologie opgeleverd die een relatie heeft met de vindplaatsen 75 en 76. Het begeleide riool raakt vindplaats 75 en gaat dwars door vindplaats 76 heen. Deze vindplaatsen hebben respectievelijk een vroegmiddeleeuwse (Merovingische) en een Romeinse datering.&lt;br&gt;Eerder onderzoek aan vindplaats 76 heeft aangetoond dat hier sprake is van twee Romeinse cultuurlagen en een Merovingisch ploegniveau. Deze cultuurlagen zijn gevormd in de Laag van Voorburg (oud duin). De onderste cultuurlaag is een inheems-Romeinse (Cananefaats) cultuurlaag en de laag die hierop volgt is een sterk geromaniseerde, militaire cultuurlaag die gekenmerkt wordt door veel import aardewerk zoals Lowlands ware grijs en rood en vondsten die ten grondslag liggen aan een militair gebruik van de nederzetting. De opgraving op vindplaats 76 liet zien dat deze twee Romeinse cultuurlagen in veel gevallen zijn gescheiden door een soms dikke stuifzandlaag.&lt;br&gt;De resultaten van de archeologische begeleiding komen hier niet mee overeen. Er is geen sprake van een scheiding in meerdere cultuurlagen. Het is mogelijk dat de inheems-Romeinse laag op een 19 nog dieper niveau aanwezig was, maar die diepte is tijdens de rioolaanleg niet bereikt. Er is echter sprake van inheems-Romeins materiaal en later Romeins (militaire fase) materiaal in dezelfde cultuurlaag. Daarom is het aannemelijk dat hier en daar de vroegste Romeinse cultuurlaag in de latere is opgenomen. Dat deze cultuurlaag niet één homogeen pakket is blijkt uit de profielopname die gedaan is bij de hoek Frankenslag en Scheveningseweg. Hier is te zien (afb. 4, van onder naar boven, dat een lichtgrijze laag gevolgd wordt door een dun laagje (stuif)zand. Op dit stuifzand is een donkerbruin humeuze laag. Op deze laag is een 50 cm dik donker homogeen grijze laag met in de top meerdere ploeggangen uit de Merovingische tijd. De top van deze cultuurlaag bevindt zich hier ter hoogte van huisnummer 82 op een hoogte van 2,77 m + NAP, de onderkant op 2,17 m + NAP.&lt;br&gt;Het vondstmateriaal ter plekke is Romeins aardewerk, zoals een fragment van een Romeinse wrijfschaal (Dragendorff 45). Dat Romeinse scherven op de Merovingisch site voorkomen en vica versa blijkt uit onderzoek aan zowel vindplaats 75 als 76. Bij vindplaats 76 bleek dat het Romeinse niveau deels verploegd was. Uit dit ploegniveau kwam, buiten Romeins aardewerk, ook Merovingisch aardewerk tevoorschijn. De veronderstelling is dan ook dat de Merovingische boeren die bekend zijn van vindplaats 75, de Romeinse woongrond van vindplaats 76 als akkergrond gebruikten. Dit is ook de reden dat de Merovingische vindplaats ook Romeinse scherven heeft opgeleverd. Ondanks het ontbreken van Merovingische vondsten bij het onderhavige onderzoek kunnen de ploegsporen daarom met enige zekerheid worden verbonden aan deze periode. Soortgelijke sporen, op dezelfde hoogte zijn namelijk op nog geen 12 meter afstand aangetroffen bij de opgraving uit 1987 aan de Frankenslag (vindplaats 75). Kennelijk lag het (jongste) Romeinse maaiveld in de Merovingische tijd nog aan de oppervlakte. Hier zit minstens 300 jaar tussen. Dat hier geen sprake is van een dikke stuifzandlaag is opmerkelijk te noemen in een duingebied. Een verklaring zou kunnen liggen in het feit dat de periode na de Romeinse tijd wordt gekenmerkt door sterke ontvolking van het kustgebied en daardoor een toenemende begroeiing van het duinlandschap. De winderosie van het oppervlak was wel lokaal aanwezig zoals is gezien in enkele profielopnames tijdens deze begeleiding, maar duidelijk minder intens dan in de Romeinse tijd, zoals de stuiflagen laten zien in de periode tussen de inheems-Romeinse fase en de latere Romeinse, militaire fase (vindplaats 76). Het stuifzand dat is aangetroffen in de Merovingische ploegsporen wijst op een begin van nieuwe verstuivingen, en wellicht de reden van het vertrek van de Merovingische boeren uit dit duingebied. Dit zijn vragen die in de toekomst wellicht kunnen worden beantwoord door rapportages over soortgelijke vindplaatsen in datering en geografische ligging als Ockenburgh.&lt;br&gt;De bodem in de Laag van Den Haag betreft er een uit de late middeleeuwen of nieuwe tijd op een hoogte van 3,00 m + NAP. Deze bodem is gevormd in de Laag van Den Haag, het jonge duin, en heeft daardoor een datering na de 11de / 12de na Chr. Door de afwezigheid van archeologische indicatoren is deze bodem niet als cultuurlaag gekenmerkt,maar als een natuurlijk gevormde bodem.&lt;br&gt;De geologie in het onderzoeksgebied wijkt af van de geologie die aangeduid is op de Nieuwe geologisch kaart van Den Haag en Rijswijk. Een pakket veen dat de Laag van Voorburg afdekt, is hier niet aangetroffen. Door de afwezigheid van dit veen lijkt het duin zich iets hoger te bevinden dan werd aangenomen. De stijging van het archeologische niveau ter hoogte van de huisnummers 70-62 tot boven de 3,00 m + NAP is precies op de locatie van vindplaats 76. Dat zou er op kunnen wijzen dat, net als bij Ockenburgh waar het fort gelegen was op een wat hoger gedeelte, bij de aanleg is gekozen voor een hoger punt in het terrein.&lt;br&gt;Tijdens het onderzoek is vondstmateriaal aangetroffen uit verschillende categorieën.&lt;br&gt;Het handgevormde aardewerk (22 stuks) is afkomstig van een inheemse nederzetting die gedateerd is in de 1ste helft van de 2de eeuw na Chr. Enkele fragmenten zijn besmeten. Het gedraaide aardewerk (37 stuks) bestaat vooral uit Low Lands grijs en rood uit de 2de en 3de eeuw na Chr, waaronder een fragment van een dolium. Ook is een fragment van een Romeinse wrijfschaal van terra sigillata (Dragendorff 45) aan het licht gekomen. De categorie bouwmateriaal (19 stuks) bestaat voornamelijk uit Romeinse dakpannen (tegulae). Het aandeel is met meer dan een vierde van het totaal aangetroffen materiaal hoog te noemen. Dit is een gegeven wat bij Romeinse nederzettingen vaker voorkomt. Eerder onderzoek aan vindplaats 76 heeft dit ook aangetoond.&lt;br&gt;Het bot (19 stuks) betreft enkel dierlijk materiaal. Drie fragmenten vertonen haksporen. Ter hoogte van huisnummer 76 komt 84% van het botmateriaal voor. Het is goed mogelijk dat de begeleiding precies door een spoor is gegaan die niet als spoor is gezien tijdens de ontgraving.&lt;br&gt;Omdat bij vindplaats 76 veel bijzondere metaalvondsten zijn aangetroffen is tijdens de begeleiding intensief gebruik gemaakt van een metaaldetector. Opvallend is de afwezigheid van metaalvondsten, op een enkele vondst van recente ouderdom na.&lt;/p&gt;