Θρησκεία και πολιτική: Το επιχείρημα της σύγκρουσης των πολιτισμών
Creators: name: Αβερκιάδης, Κωνσταντίνος Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: πολιτισμός
κουλτούρα
γεωπολιτκή
civilization
culture
geopolitics

description: Η παρούσα εργασία πραγματεύεται την θεωρία της “σύγκρουσης των πολιτισμών” όπως αυτή κυρίως παρουσιάζεται μέσα από το ομώνυμο έργο του καθηγητή Σάμιουελ Χάντιγκτον, εμπλουτισμένη όμως και με απόψεις σημαινόντων σύγχρονων διεθνολόγων, πολιτικών αναλυτών κι επιστημόνων κ.α. Κάποια από τα θέματα πάνω στα οποία και εστιάζεται ιδιαίτερα έχουν να κάνουν με ζητήματα ιστορικότητας, ταυτότητας και σχέσεων μεταξύ λαών, κρατών και πολιτισμών κυρίως υπό το πρίσμα της θρησκείας και κατά πόσο παίζει σημαντικό ρόλο αυτή. Έτσι, ένα θέμα που αναλύεται διεξοδικά είναι το “τί είναι Δύση”, πως αυτή γεννήθηκε και επεκτάθηκε, κατά πόσο είναι οικουμενική ή απλά μοναδική. Κατά πόσο “εξωτικοί” πολιτισμοί και λαοί που κατά καιρούς υιοθέτησαν επιτεύγματά της, πολιτικούς θεσμούς ή ακόμα και στοιχεία κουλτούρας από αυτήν, κατάφεραν να “εκδυτικιστούν” ή επρόκειτο για μια διαδικασία απλώς επιφανειακή. Ειδική βαρύτητα δίδεται στην αισιοδοξία που επικράτησε μετά το τέλος του ψυχρού πολέμου σχετικά με τον “οριστικό” θα λέγαμε “θρίαμβο” των δυτικών λεγομένων αξιών, όπως είναι η δημοκρατία και η ελεύθερη οικονομία, παγκοσμίως. Κατά πόσο κάτι τέτοιο είναι δικαιολογημένο ή βιαστικό συμπέρασμα. Κατά πόσο τα μεταψυχροπολεμικά παραδείγματα συμπεριφοράς μη δυτικών λαών μας “επιτρέπουν” να υποστηρίζουμε κάτι τέτοιο ή όχι. Σε αυτό το σημείο ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο φιλοσοφικό ερώτημα του τί είναι τελικά ο πολιτισμός, πώς ορίζεται κι οριοθετείται. Στις απόψεις που προτάθηκαν περί αυτού και στα μοντέλα που κατά καιρούς οι ειδικοί και ενασχολούμενοι με το ζήτημα πρότειναν. Στο αν τελικά υπάρχει ένας παγκόσμιος πολιτισμός με στάδια και διάχυτο το στοιχείο της “προόδου” μέσα στην ιστορία του, στον οποίο τα πρωτεία κρατάει η Δύση και οι υπόλοιποι απλά έχουν μείνει πίσω, ή στο αν τελικά οι πολιτισμοί είναι πολλοί και διαφορετικοί, ακόμα κι αν κάποιοι προήλθαν από μία κοινή ρίζα. Και αν οι πολιτισμοί είναι πολλοί, ποιους μπορούμε να αναγνωρίσουμε ότι υπάρχουν στο σήμερα. Πως αυτοί αλληλεπιδρούν μεταξύ τους, ποια είναι τα πλεονεκτήματά τους και ποιες οι αδυναμίες τους σε σχέση κυρίως με το τι τους καθιστά ισχυρούς και τι ανίσχυρους στο διεθνές στερέωμα. Εν συνεχεία, ποιο συγκεκριμένα, το θέμα εστιάζεται σε δύο τελείως διαφορετικούς πολιτισμούς από όλες τις απόψεις και πως αυτοί συμπεριφέρονται στο σήμερα και κυρίως μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Πρόκειται για τον αραβικό κόσμο και την Κίνα. Ο πρώτος σιγά- σιγά εγκαταλείπει τα έστω δικτατορικά μεν, αλλά εκσυγχρονιστικού τύπου δε καθεστώτα, με θεσμούς που είχε εισάγει από τον δυτικό κόσμο και προσπαθεί να επανανακαλύψει τις ρίζες του στο Ισλάμ και τους κοινωνικοπολιτικούς θεσμούς που αυτό προτείνει, προσαρμοσμένους να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες του μέσου μουσουλμάνου. Η Κίνα από την πλευρά της, αισθανόμενη πλέον αρκετά ισχυρή και αυτάρκης και εξακολουθώντας όμως να αισθάνεται απειλούμενη, εγκαταλείπει τις μαρξιστικές ορολογίες και πειράματα του παρελθόντος και εντελώς πραγματιστικά με νέους όρους, αξιώνει να γίνει το παράδειγμα χειραφέτησης από την Δύση για όλα τα έθνη της Ασίας, προβάλλοντας τα οικονομικά και τεχνολογικά της επιτεύγματα, παράλληλα όμως με τον αρχαίο πολιτισμό της. Πέραν όμως όλων αυτών, η σύγκρουση επιμέρους πολιτισμών είναι κάτι το οποίο άρχισε να φαίνεται και στην πράξη στην μεταψυχροπολεμική εποχή. Έτσι λοιπόν, η εργασία εστιάζεται στα δύο μείζονα γεγονότα που σημάδεψαν το τέλος του 20ου αιώνα σε σχέση με πολεμικές συρράξεις που είχαν μία κύρια αφορμή την πολιτισμική- θρησκευτική ταυτότητα σε σχέση με τα αντιμαχόμενα στρατόπεδα, αλλά και τους υποστηριχτές τους: τον γιουγκοσλαβικό εμφύλιο και την αζεροαρμενική σύγκρουση στον Καύκασο. Και από εκεί αντλούνται και κάποια συμπεράσματα εν είδει πρόβλεψης για έναν πιθανό μελλοντικό παγκόσμιο πόλεμο, στον οποίο και το γιουγκοσλαβικό παράδειγμα μπορεί να λειτουργήσει όπως και το ισπανικό κατά τον τελευταίο
description: The present project discusses the “Collision of Civilizations” theory, as it is mainly presented in the homonymous named work of Professor Samuel Huntington, although enriched with contemporary views of noted contemporary internationalists, political analysts, scientists etc. Some of the issues in which it is based are relative to historicity, identity and national relationships, as well as states and civilizations, as far as the role of religion is concerned. Thus, an issue that has been thoroughly analyzed is “What is the West”, how it was born and expanded, to what extent it is universal or simply unique. To what extent “exotic” civilizations and nations that have occasionally adopted its achievements, its political institutions or even its cultural elements, have managed to “westernalize”? Or was it simply a superficial procedure? Special importance has been attached to the optimism that has prevailed after the cold war has ended, as far as the “permanent”, we would say, international “triumph” of the so-called western values, such as democracy and open economy. To what extent is this justified or simply a rough conclusion? To what extent do the post cold war conduct examples by non-western nations let us advocate something like this? It is at this point that a special reference towards the philosophical question about what is called civilization, how it is defined and delineated, is posed. To the views that have been expressed and to the models that the specialists and the implicated with the issue have occasionally proposed. To if, there is an international civilization with stages, having diffused the element of “progression” in its history flow, through which the West keeps precedence compared to the others; to if, finally, there are many civilizations, even if they have originated from a common root. And if the civilizations are many, which of them we can identify today. How they can interact with each other, what their advantages and their weaknesses are compared to what makes them strong or weak on the international scene. Accordingly and more specifically, the issue focuses on two entirely different civilizations and how they flow in today, mainly after the end of the Cold War. It is all about the Arabic world and China. The former gradually abandons the dictatorial, although modernized, regimes, with institutions that has imported from the western world, trying to re-discover its roots in Islam and its sociopolitical institutions that it proposes, adopted to conform with the modern needs of the average Muslim. China, on the other hand, feeling strong enough and self-sufficient – although threatened – abandons the marxist terminology and experiments of the past, claiming to become the example of emancipation from the West towards every Asian nation, displaying its financial and technological accomplishments, simultaneously with its ancient civilization. Apart from all these, the collision among several civilizations is an issue that practically has arisen in the post cold war era. Thus, this project focuses on two major facts that have marked the end of the 20th century, towards warfares which have had as a trigger the cultural and religious identity, compared with the conflict parts and their proponents: the Yugoslavian civil war and the azero-armenic conflict in Caucasus. It is from this point, as a future prediction, where some conclusions concerning a possible world war could be drawn, in which the Yugoslavian example might act likewise the Spanish did in the last world war