Πολιτική Σκέψη στον Πλάτωνα και τον Ξενοφώντα
Creators: name: Φάφκα, Ιωάννα Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Πλάτωνας
Ξενοφώντας
Πολιτική
Plato
Xenophon
Politics

description: Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας επιχειρείται η έκθεση της πολιτικής σκέψης του Πλάτωνα και του Ξενοφώντα. Ο Πλάτων κατακρίνει τα «κακώς κείμενα» της αθηναϊκής κοινωνίας με ιδιαίτερη έμφαση να δίνεται στους σοφιστές, τους πολιτικούς και τους ρήτορες, ώστε μέσα από αυτήν την κριτική να φανεί η ανωτερότητα του Σωκράτη. Ο πλατωνικός Σωκράτης δίνει έμφαση στην αρετή των κυβερνώντων: μόνο ένας ενάρετος και κατά επέκταση σώφρων και δίκαιος άνθρωπος, αλλά και κάτοχος της τέλειας γνώσης κρίνεται κατάλληλος για τη διακυβέρνηση της πολιτείας και, για να γίνει τέτοιος, η φιλοσοφία εμφανίζεται ως μονόδρομος δίνοντας του τη δυνατότητα να επιμεληθεί πρώτα από όλα τον εαυτό του. Εξετάζοντας την πολιτική σκέψη των κύριων έργων του εντοπίζουμε τη σταδιακή εξέλιξή της από τη διακυβέρνηση των φιλοσόφων-βασιλέων στην υιοθέτηση ενός μικτού πολιτεύματος ως βέλτιστου δυνατού. Η αρχική απορριπτική του στάση απέναντι στους νόμους μετεξελίσσεται ολοένα και περισσότερο σε μια πιο θετική, με τον αισθητό κόσμο να κυριαρχεί στη σκέψη του. Το ιδανικό του πεφωτισμένου ηγέτη ποτέ δεν εγκαταλείπεται, αναζητούνται ωστόσο τρόποι που θα μπορούσαν να βρουν πρακτική εφαρμογή όντας όσο το δυνατόν πιο κοντά στο εν λόγω ιδανικό. Ο Ξενοφών επιχειρεί κι αυτός με τη σειρά του να αποκαταστήσει την εικόνα του δασκάλου του εστιάζοντας όμως κατά βάση στη συμπεριφορά του και στην ευσέβεια του. Ο Ξενοφών δεν κατακρίνει συλλήβδην τις πολιτικές πρακτικές της αθηναϊκής κοινωνίας, αλλά εντοπίζει μεταξύ των αρχόντων ορισμένους άξιους και ικανούς να ωφελούν την πόλη τους. Επίκεντρο της σκέψης του δεν είναι η αξιολόγηση-άσκηση κριτικής της ισχύουσας πολιτικής κατάστασης, αλλά η υπεράσπιση του δασκάλου του. Ο ξενοφώντειος Σωκράτης τονίζει την αρετή, τη σωστή εκπαίδευση και τη γνώση της βασιλικής τέχνης από πλευράς των κυβερνώντων. Για την εικόνα του ιδανικού άρχοντα αναφέρεται συχνά αφενός στα χαρακτηριστικά των καλών επικεφαλής των στρατευμάτων και αφετέρου στην ικανότητά του σε γεωργικές απασχολήσεις και στην καλή σωματική του κατάσταση, χαρακτηριστικά που εντοπίζονται μεταξύ των πλέον σημαντικών για έναν άρχοντα στο σύνολο των έργων του Ξενοφώντα. Όσον αφορά τα «πολιτικά έργα» του τελευταίου εμφανής είναι η προτίμηση του για μια προσωποπαγή εξουσία ενός φιλάνθρωπου, ευσεβούς και ανδρείου μονάρχη που θα ευεργετεί και θα τιμά τους πολίτες ανάλογα με την αξία τους, κερδίζοντας την εύνοια και την εκούσια υποταγή τους και διατηρώντας μαζί τους σχέσεις φιλίας. Το συνεκτικό στοιχείο που διατρέχει τα «πολιτικά έργα» του Ξενοφώντα θα μπορούσε κανείς να υποστηρίξει ότι αποτελεί η καλή αρχηγία, η οποία ανταποκρίνεται όχι μόνο στο πεδίο της μάχης ή σε επίπεδο διακυβέρνησης, αλλά και σε επίπεδο οίκου και διαπροσωπικών σχέσεων, καλύπτοντας κατά αυτόν τον τρόπο όλο το φάσμα της ανθρώπινης ζωής. Έτσι, στο πρότυπο του ιδανικού κυβερνήτη, το οποίο εντοπίζεται κατά βάση σε επίπεδο στρατηγίας, περιλαμβάνονται χαρακτηριστικά που ανταποκρίνονται σε κάθε είδους αρχηγία. Παράλληλα με την εικόνα ενός τέτοιου ηγέτη, η έμφαση στην υπακοή των νόμων παραμένει πάντα στο προσκήνιο, τους οποίους και θεωρεί απαραίτητους ακόμη και στην περίπτωση της μοναρχίας, προκειμένου να παραδειγματίζονται οι πολίτες και να διατηρείται η συνοχή και η οργάνωση ολόκληρης της πόλης
description: The aim of this project is to present the political thought of Plato and Xenophon. Plato attacks the sophists, the politicians and the rhetoricians in order to show the superiority of Socrates. In the platonic works Socrates insists on the significance of the virtue for everyone who wants to have political power; it is only the virtuous man the one who can govern well and the only way to become such a man is philosophy. In Plato’s main works there is an evolution in his thought; he begins with the ideal of the governance of the philosophers- kings to end up with the image of a mixed regime as the best type of government. In the same time, although Plato in his early and middle dialogues refuses the legislation, in his later dialogues becomes more positive. Furthermore, he never rejects the necessity of an enlighted leader but he tries to find ways in order to apply the ideal of such a leader to the world of perceptible. Xenophon also tries to reestablish the image of Socrates but he insists on the behavior and the piety of the former. Xenophon doesn’t criticize the political activity of Athens in its fullness. Contrarily, he finds some competent and worthy politicians. In Xenophon’s works Socrates insists on the virtue, the right education and the knowledge of the art of kingship as criteria for everyone who wants to become a leader. For Xenophon the ideal leader combines the most important characteristics of a good general with the capacities of a good farmer. This type of leader is human, pious and brave monarch who honors the citizens in accordance with their merit, he is a friend of them and they honor him willingly. For Xenophon the ideal of a good leadership doesn’t refer only to the governance or the army, but also to human relationships and everyday life. In the same time, Xenophon emphasize the necessity of the legislation even in the case of a good leadership in order to preserve the integrity of the city