Ειδικές Ανακριτικές Πράξεις
Creators: name: Δεμίρης, Βασίλειος Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ειδικές ανακριτικές πράξεις
Έρευνες
Άρση απορρήτου επικοινωνιών
Special investigative actions
Investigations
Removal of confidentiality

description: Οι ειδικές ανακριτικές πράξεις αποτελούν τα επαχθέστερα ανακριτικά μέτρα για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος και των εγκλημάτων διαφθοράς. Οι κίνδυνοι που ελλοχεύουν για τα ατομικά δικαιώματα και τις ελευθερίες είναι πολλοί, γι' αυτό και τα μέτρα αυτά θα πρέπει να διατάσσονται σε συγκεκριμένες εξατομικευμένες περιπτώσεις, υπό συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις, τηρουμένης πάντα και της αρχής της αναγκαιότητας ως ειδικότερης έκφανσης της αρχής της αναλογικότητας, καθώς τα μέτρα αυτά θα πρέπει να εφαρμόζονται ως έσχατο μέσο για την κατάληψη του δράστη τη στιγμή που τελεί μια αξιόποινη πράξη ή για τη συλλογή αποδείξεων προς αντιμετώπιση της οργανωμένης εγκληματικότητας. Για την προστασία των δικαιωμάτων των θιγομένων από τις ειδικές ανακριτικές πράξεις και τον περιορισμό της διενέργειας τους στο αναγκαίο μόνο μέτρο, καθώς επίσης και για τη χρηστή και συνετή διαχείριση των αποδείξεων που συλλέγονται μέσω αυτών κρίθηκε επιβεβλημένη η αναβάθμιση του εγγυητικού και ρυθμιστικού ρόλου του Εισαγγελέα, αλλά και η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που του παρέχει ο νόμος. Περαιτέρω, η θεσμοθέτηση των υποχρεώσεων για πραγματική και όχι τυπική αιτιολόγηση των προϋποθέσεων που επιτρέπουν τη διενέργεια των σχετικών ανακριτικών πράξεων και για τήρηση αξιόπιστων πρακτικών με πλήρη καταγραφή των ενεργειών των συγκεκαλυμμένα δρώντων σε σύγχρονο ειδικό πληροφοριακό σύστημα, ούτως ώστε να καθίσταται εφικτός ο έλεγχος του τρόπου δράσης των τελευταίων κατά τη διενέργεια των συγκεκριμένων ειδικών ανακριτικών πράξεων και να περιορίζονται οι πιθανότητες αυθαιρεσιών, δεδομένου ότι παραμένει άγνωστο το τι ακριβώς μεσολάβησε μέχρι τη στιγμή που ο πολίτης πείσθηκε τελικά να τελέσει το έγκλημα. Η εποπτεύουσα αρχή οφείλει να ελέγχει αν υπάρχει πραγματική αιτιολόγηση των προϋποθέσεων που τέθηκαν για τη διενέργεια της εκάστοτε ειδικής ανακριτικής πράξης και να αναζητά τη νομιμότητα αυτής, σε περίπτωση που αυτή περιορίζεται σε τυπική αιτιολογία των προϋποθέσεων. Οι απειλές του διεθνούς φαινομένου του οργανωμένου εγκλήματος και οι συνέπειες της δράσης του είναι ιδιαίτερα σοβαρές και επικίνδυνες, εξίσου σοβαρή και επικίνδυνη είναι, όμως, για τη Δημοκρατική Πολιτεία, η παραβίαση των ατομικών δικαιωμάτων και δη του δικαιώματος σε δίκαιη δίκη, το οποίο δεν πρέπει να διακυβεύεται με την αρκετά συχνά αυθαίρετη επίκληση του γενικού συμφέροντος και της Δημόσιας Ασφάλειας. Ως εκ τούτου, σε ένα Κράτος Δικαίου, οι ειδικές ανακριτικές πράξεις καθίσταται αναγκαίο να διεξάγονται υπό τον αυστηρό έλεγχο και τη διαρκή εποπτεία των εισαγγελικών ή/και δικαστικών αρχών. Αξιοσημείωτο είναι δε και το γεγονός πως με τη διενέργεια των ειδικών αυτών ανακριτικών μεθόδων δεν προσβάλονται τα ατομικά δικαιώματα και οι ελευθερίες μόνο του υπόπτου / κατηγορουμένου, αλλά και τρίτων προσώπων, οι οποίοι ουδεμία σχέση έχουν με οργανωμένες εγκληματικές δραστηριότητες. Όπως εύκολα, λοιπόν, γίνεται αντιληπτό το πεδίο εφαρμογής των ειδικών ανακριτικών πράξεων πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας χώρος συνάντησης δικονομικών και συνταγματικών μεγεθών στους κόλπους της Ποινικής Δικονομίας. Η δε διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής των ειδικών ανακριτικών πράξεων καθιστά αναγκαία περισσότερο από ποτέ την ενίσχυση της αξιακής δομής του συστήματος, ούτως ώστε να μπορεί να λειτουργεί τόσο αποτελεσµατικά όσο και εγγυητικά, δικαιοκρατικά.
description: Special investigative actions are the most burdensome investigative measures for dealing with organised crime and corruption crimes. The risks to individual rights and freedoms are numerous, which is why these measures should be ordered in specific individual cases, under specific terms and conditions, always respecting the principle of necessity as a more specific manifestation of the principle of proportionality, as these measures should be applied as a last resort to capture the perpetrator at the time of a criminal act or to collect evidence to tackle organised crime. In order to protect the rights of those affected by special investigative actions and to limit the said actions to the minimum necessary extent, as well as to ensure the sound and prudent management of the evidence collected through those actions, it was considered necessary to upgrade the guarantee and regulatory role of the Public Prosecutor and to make use of the possibilities provided by the law. Furthermore, the institutionalisation of the obligation to provide real and not a typical justification for the conditions that allow the performance of the relevant investigative acts and to maintain reliable practices with full recording of the actions of the covert actors in a modern special information system, so that it becomes possible to control the manner of action of the latter during the performance of the specific special investigative actions and to limit the possibility of arbitrariness, given that it remains unknown what exactly happened during the investigation leading up to the moment the citizen committed a crime. The supervisory authority must check whether there is a genuine justification for the conditions laid down for the specific investigative measure in question and must seek to ascertain whether the measure is lawful if it is limited to a formal justification of the conditions. The threats posed by international phenomenon of organised crime and the consequences of its activities are particularly serious and dangerous. However, the violation of individual rights is equally serious and dangerous for the democratic State; in particular the right to a fair trial, which must not be compromised by the quite often arbitrary invocation of the general interest and public security. Therefore, in a State governed by the rule of law, it becomes necessary for special investigative actions to be carried out under the strict control and constant supervision of the prosecuting and/or judicial authorities. It is also noteworthy that by carrying out these special interrogation methods, the individual rights and freedoms of not only the suspect/accused are violated, but also the ones of third persons, who have no connection with organised criminal activities. Therefore, it is readily apparent that the scope of special interrogation methods must be seen as a meeting place of procedural and constitutional dimensions within criminal procedure. The broadening of the scope of special investigative measures makes it more necessary than ever to strengthen the value structure of the system, so that it can function both effectively and as a guarantor of justice.