Από το φρενοκομείο στη Λέρο και την ψυχιατρική μεταρρύθμιση: νομικό πλαίσιο και ηθικοκοινωνικές διαστάσεις
Creators: name: Τσαμαδού, Ευτυχία Κοσμά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: φρενοκομείο
ψυχιατρική μεταρρύθμιση
ψυχαργώς
mental hospital
psychiatric reformatiion
psychargos

description: Στην παρούσα εργασία γίνεται προσπάθεια συγκέντρωσης καταγραφής και σχολιασμού των νομοθετημάτων του ελληνικού κράτους που ρυθμίζουν την παροχή ψυχιατρικής περίθαλψης μέσα στο κοινωνικό γίγνεσθαι που η κάθε εποχή διαμόρφωνε. Από τον αρχικό σχετικό βασιλικό νόμο του 1862 ως και τον πρόσφατο νόμο του 2003 η προσπάθεια σχολιασμού αφορά το κατά πόσο οι σχετικές απόπειρες αφορούσαν τον εκσυγχρονισμό της ψυχιατρικής περίθαλψης και τον σεβασμό των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών.Η νομοθεσία που παρατίθεται αφορά τρεις χρονικές περιόδους: την Παραδοσιακή περίοδο (1862-1982), την Μεταβατική περίοδο (1983-1992) και τη Σύγχρονη περίοδο (1992-2008).Ο χωρισμός έγινε με βάση τις επικρατούσες κοινωνικές αντιλήψεις περί ψυχικής νόσου και των νομοθετημάτων που καθρέφτιζαν τις επικρατούσες αντιλήψεις. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στα ορόσημα που αποτέλεσαν εφαλτήριο για κοινωνικές και νομοθετικές αλλαγές ( Λέρος, Ψυχαργώς). Η νομική αντιμετώπιση του ψυχικά ασθενούς τα τελευταία 146 χρόνια όσα χρόνια δηλαδή μεσολαβούν από το πρώτο συναφές νομοθέτημα ΨΜΒ /1862 μέχρι και σήμερα) έχει αλλάξει ριζικά όπως έχει αλλάξει και η επιστημονική αντιμετώπιση. Αρχικά ο ασθενής αντιμετωπιζόταν ως « φρενοβλαβής» , ως άνθρωπος που δεν έχει σώας τας φρένας, δεν έχει τον Λόγο, κατά την Αριστοτελική έννοια ,δηλαδή δεν έχει τη Λογική.Από τον όρο «φρενοβλαβής» εξάλλου προέρχεται και η ονομασία του φρενοκομείου όπως συναντάται στα πρώτα νομοθετήματα. Γι αυτό δεν μπορεί να επιμεληθεί του εαυτού του, γι αυτό τίθεται σε δικαστική απαγόρευση μετά από αίτημα των συγγενών του. Θεωρείται λοιπόν ανίκανος για δικαιοπραξία και διορίζεται για την επιμέλειά του δικαστικός επίτροπος. Κατά τους χρόνους αυτούς, υποχρέωση της πολιτείας είναι η διαφύλαξη του κοινωνικού συνόλου από τους επικίνδυνους φρενοβλαβείς. Με την πάροδο των χρόνων και τη μεταβολή των αντιλήψεων, ο ψυχικά ασθενής έπαψε να αντιμετωπίζεται ως φρενοβλαβής και η νομική και επιστημονική του αντιμετώπιση άρχισε να λαμβάνει μια περισσότερο ανθρωπιστική διάσταση. Πλέον δεν επιβάλλεται ο εγκλεισμός του σε άσυλα αλλά προωθείται η αποϊδρυματοποίηση και η αποασυλοποίηση. Θεωρείται ότι ο ψυχικά ασθενής θεραπεύεται πιο εύκολα αν παραμείνει στο οικογενειακό και κοινωνικό του πλαίσιο. Αυτή η μεταστροφή στις αντιλήψεις είναι και η κεντρική ιδέα της ψυχιατρικής μεταρρύθμισης.Η έρευνα κατέδειξε ότι οι προσπάθειες Ψυχιατρικής Μεταρρύθμισης στην Ελλάδα άλλοτε καρποφορούν και άλλοτε σκοντάφτουν σε σκοπέλους, πολλές φορές αξεπέραστους.
description: In this project, an effort has been made to accumulate, record and comment on the laws of the Greek state (since it was established and until today) concerning the psychiatric care. From the first relative royal law of 1862 and until the most recent law of 2003, the effort to comment has been focused on how and to what degree the laws that were reviewed have contributed in the constant effort to modernize the provided psychiatric care and respect the patients‟ rights. The relative legislation that is mentioned in this paper is divided into three periods: The Traditional Period (1862 – 1982), the Transitional Period (1983 – 1992) and the Modern Period (1992 – 2008). This division is based on the basic prevailing ideas, regarding the notions of mental health and mental illness, and the fundamental legislation that represents exactly this view, i.e. the laws ΦΜΒ 22/3-19/5/1862, Ν. 1397/1983 and Ν.2071/92. First of all the psychiatric patient is not considered as human been because he didn’t have the “ speech” as the Aristotle says.The results of this research have shown that the above mentioned laws present not only many virtues but also some deficiencies regarding the organisation of psychiatric care and the respect of the patients‟ rights. Furthermore, the psychiatric patient is not considered anymore to stay in asylums. On the contrary the effort to remain out of asylums and psychiatric institutions is the main goal for doctors and governments. Staying with their families and having around them a supporting social network is very beneficial for psychiatric patient. That conversion is the main idea of psychiatric reformation. The research shows that mental reformation in Greece is sometimes easy but sometimes has very serious obstacles to exceed.