Η κατανομή του θεραπευτικού κινδύνου και τα όρια της αστικής ιατρικής ευθύνης
Creators: name: Μαρούδας, Βασίλειος Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Αστική Ιατρική Ευθύνη – Ιατρικό Σφάλμα
Θεραπευτικός Κίνδυνος
Κατανομή Κινδύνου, Κατανομή Ζημιών
Ιατρικό Δίκαιο – Αστικό Δίκαιο – Ενοχικό Δίκαιο
Αυθαίρετη Ιατρική Πράξη – Υποχρέωση ενημέρωσης
Επαγγελματική Ευθύνη
Civil Liability for Medical Malpractice – Medical Error- Medical Fault
Therapeutic Risk
Distribution of Risk – Distribution of Damages
Medical Law – Civil Law – Law of Obligations
Arbitrary Medical Treatment – Informed Consent
Professional Liability

description: Βασικό θέμα της παρούσας εργασίας αποτελεί η ανάδειξη του προβλήματος του θεραπευτικού κινδύνου ως θεμελιώδους προβλήματος –υπαρξιακής βαρύτητας– του δικαίου της αστικής ιατρικής ευθύνης εν συνόλω και η σκιαγράφηση των ορίων της (υποκειμενικής) αστικής ιατρικής ευθύνης, με τον εντοπισμό και την ανάλυση των δύο βασικών κριτηρίων κάμψης –εις βάρος του γιατρού– της αρχής casum sentit dominus: α. του ιατρικού σφάλματος και β. της αυθαίρετης ιατρικής πράξης. Παράλληλα καταβάλλεται προσπάθεια να αναδειχθεί η ορθότητα της δογματικής και τελολογικής πρόταξης της αρχής της υπαιτιότητας έναντι της αρχής της από διακινδύνευση ευθύνης και της σε κάθε περίπτωση σύνδεσης της αστικής ιατρικής ευθύνης με την ύπαρξη παράνομης και υπαίτιας –έστω με την μορφή της αντικειμενικοποιημένης αμέλειας– συμπεριφοράς. Σε ένα δεύτερο επίπεδο ανάλυσης επιχειρείται η διάγνωση της ακριβούς δογματικής ταυτότητας της αστικής ιατρικής ευθύνης στον χώρο του ελληνικού δικαίου με την έμφαση να δίδεται στο άρθρ.8 του ν.2251/1994, αναδεικνύεται δε η πραγματική σημασία της κατάστρωσής της ευθύνης του γιατρού ως διευρυμένης «νόθου» αντικειμενικής ως εισαγωγή τεκμηρίου περί της εν αμφιβολία –ήτοι επί ασάφειας του πραγματολογικού υλικού της διαφοράς– αποσύνδεσης του θεραπευτικού κινδύνου από το κριτήριο του πταίσματος και της εν αμφιβολία επίρριψής του (και υπό την στενή του έννοια) στον γιατρό. Στο πλαίσιο ακριβώς αυτό επιχειρείται μια κριτική θεώρηση της ρύθμισης του άρθρ.8 η οποία καταλήγει στην de lege ferenda πρόταξη ως ορθότερης της εισαγωγής τεκμηρίου σφάλματος α) σε περιπτώσεις, όπου εκτιμήσεις περί τις σφαίρες επιρροής και ελέγχου επιτρέπουν (ή και επιβάλλουν) την αντιστροφή του βάρους απόδειξης και β) επί ζημιών που ανάγονται ολοκληρωτικά στη σφαίρα ελέγχου του γιατρού/θεραπευτηρίου, ώστε εν τέλει να προβάλλει ορθή μια ρύθμιση αντίστοιχη με αυτήν της § 630 hεδ.1΄ BGB περί “vollbeherrschaberes Behandlungsrisiko”. Σε ένα δε επιλογικό σημείο και αφού εξεταστούν τα σχετικά με τα λεγόμενα “no-fault” συστήματα, τονίζεται η ανάγκη μετατοπίσης του (νομολογιακού) κέντρου βάρους της αστικής ιατρικής ευθύνης από το ιατρικό σφάλμα και τα δυσαπόδεικτα στοιχεία του, στον χώρο της “informed consent”και της αυθαίρετης ιατρικής πράξης, με την έννοια ακριβώς πως η αντιμετώπιση του θεραπευτικού κινδύνου στο έδαφος αυτό φαντάζει –για τους κατά τεκμήριο εξοικειωμένους με τις έννοιες της συναίνεσης και ενημέρωσης νομικούς– προσφορότερη εν τέλει δε ορθότερη. Σε κάθε, πάντως περίπτωση, βασικό πόρισμα της όλης προσπάθειας συνιστά η θέση ότι λόγος για ορθολογική και δίκαιη κατανομή του θεραπευτικού κινδύνου μπορεί να γίνει μόνον στο χώρο του (αστικού) δικαίου της αποζημίωσης και μόνον με γνώμονα την –έστω αντικειμενιμοποιημένη– αρχή της υπαιτιότητας. Οποιαδήποτε άλλη θεώρηση είναι εκτεθειμένη σε ασυνέπεια, αντιφάσεις και πρακτικά προβλήματα, εν τέλει δε σε μεροληπτική στάση υπέρ είτε του γιατρού, είτε του ασθενούς.
description: The main aim of the present thesis is the demonstration of the problem of therapeutic risk as a fundamental problem –of existential significance– of medical liability in general, as well as the adumbration of the limits of civil liability for medical malpractice, by defining and analyzing the two main criteria of contraction of the principle casum sentit dominus –to the detriment of the physician, that is: a. medical error and b. arbitrary medical treatment. At the same time, effort is made to highlight the doctrinal and teleological correctness of the “fault” principle compared to the principle of “strict liability” –in the area of medical liability–, as well as the linking of civil liability for medical malpractice to the existence of an unlawful and culpable act or omission –even in the form of objectified negligence. On a second level of analysis the writer attempts to define the exact doctrinal identity of civil liability for medical malpractice in the field of Greek law, the emphasis being given to the Article 8 of the Law 2251/1994; at this point the construction of medical liability as liability for presumed fault –in an expanded sense– is being highlighted at its real meaning, that is as a presumption in favor of the in dubio –that is in the event of ambiguity of evidence– “detachment” of therapeutic risk from the “fault” principle and the in dubio consideration of the physician as being burdened with the therapeutic risk (in its strict sense as well). In this exact framework, following a critical analysis of the regulation of the Article 8, a de lege ferenda proposition takes place, according to which the “enactment” of a presumption of a medical error would seem correct only a) in cases where assessments regarding the spheres of influence and control permit (or even impose) the reversal of the burden of proof and b) in cases of damages that are entirely related to the sphere of control of the physician/hospital; In that sense a regulation equivalent to that of § 630 passage 1 BGB regarding the “vollbeherrschbares Behandlungsrisiko” would actually seem more just. At a closing point and after examining the so called “no-fault” systems, the need is stressed to shift (mainly in terms of case-law) the centre of gravity of medical liability from medical error and its hard to establish –evidentially speaking– conditions, to the area of the so-called “informed consent” and the arbitrary medical treatment, in the sense that the “regulation” of therapeutic risk in that framework seems –for the presumably familiar with the concepts of consent and information jurists- to be more appropriate and after all more efficient. In any case, the fundamental “finding” of the present thesis is the position that only within the field of the law of civil liability can the distribution of therapeutic risk be rational and fair – more specifically only in the light of the –even in its objectified form– “fault” principle. Any other view is exposed to inconsistency, contradictions and practical problems and ultimately to a discriminatory treatment in favor of either the physician or the patient.