Οι ψηφιακές τεχνολογίες στη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας: συγκριτική μελέτη στα προγράμματα σπουδών της Ελλάδας, της Αυστραλίας και της Γαλλίας
Creators: name: Γκογκίδη, Μαρία Ελένη Ηλία
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ψηφιακές τεχνολογίες
Γλωσσική διδασκαλία
Λόγοι
Digital technologies
Language teaching
Discourses

description: Περίληψη Αντικείμενο μελέτης της διπλωματικής εργασίας είναι το πώς τα προγράμματα σπουδών της Ελλάδας, της Αυστραλίας και της Γαλλίας κατανοούν την αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών και ιδιαίτερα το ζήτημα του ψηφιακού γραμματισμού στη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας. Έχοντας ως αφετηρία την Κοινωνική Σημειωτική (Van Leeuwen 2008) και την Κριτική Ανάλυση Λόγου (Fairclough 2001∙ Blommaert 2005∙ Gee 2005∙ Jones, Chik &amp; Hafner 2015), από τη μία πλευρά, στηριζόμαστε στις απόψεις του Fairclough (2003), του van Leeuwen (2005) και του Kress (2010), σύμφωνα με τις οποίες οι Λόγοι συνιστούν διαφορετικούς τρόπους κατανόησης, ερμηνείας και αναπαράστασης του κόσμου γύρω μας. Επομένως, με βάση το ποιους Λόγους υιοθετούν τα άτομα αποκτούν συγκεκριμένες ταυτότητες και συμμετέχουν σε συγκεκριμένες κοινωνικές πρακτικές. Η συμμετοχή στις τελευταίες γίνεται μέσα από τον τρόπο που αξιοποιούν τα σημειωτικά εργαλεία, μεταξύ των οποίων και τη γλώσσα. Αντλώντας από τα παραπάνω, θεωρούμε ότι και η γλωσσική διδασκαλία είναι με τη σειρά της μια κοινωνική πρακτική που διαπερνάται από πλήθος Λόγων, συγκεκριμένα από γλωσσοδιδακτικούς Λόγους (Ivanič 2004 &amp; Κουτσογιάννης 2014α) -δηλαδή διάφορες προσεγγίσεις γλωσσικής διδασκαλίας- και Λόγους Tεχνολογικής Eνσωμάτωσης (Αντωνοπούλου 2011 &amp; Κουτσογιάννης 2014α) -δηλαδή διαφορετικές οπτικές ενσωμάτωσης των Ψ.Τ. στην εκπαιδευτική πολιτική. Από την άλλη πλευρά, στηριζόμενοι στην έννοια του σχεδιασμού (design) (Kress 2010), θεωρούμε τους σχεδιαστές των προγραμμάτων σπουδών δημιουργικά υποκείμενα (agents), τα οποία συνυφαίνουν τα Διαθέσιμα Σχέδια (available designs) (Cope &amp; Kalantzis 2000), δηλαδή τοπικές και διεθνείς παραδόσεις, τα αναπλαισιώνουν (recontextualization) (Bernstein 1990) και παράγουν ένα τελικό προϊόν, το πρόγραμμα σπουδών, το οποίο, με βάση την αρχή της διαλογικότητας (interdiscursivity) (Fairclough 2001), αντιμετωπίζεται ως ένα πολυστρωματικό κείμενο, δηλαδή ένα κείμενο στο οποίο παρατηρoύνται τάσεις υβριδοποίησης ανάμεσα σε φθίνοντες και αναδυόμενους Λόγους. Προκειμένου να διερευνήσουμε πώς ακριβώς στοιχεία των γλωσσοδιδακτικών Λόγων και των Λόγων Τεχνολογικής Ενσωμάτωσης διαπλέκονται ως Διαθέσιμα Σχέδια, χρησιμοποιούμε τη μεταφορά των 3 ομόκεντρων κύκλων (Koutsogiannis 2011), υιοθετώντας έτσι την ιδεολογική προσέγγιση στον γραμματισμό (Street 2006). Αξιοποιώντας μεθοδολογικά εργαλεία όπως η Κριτική Ανάλυση Λόγου (Gee 2005), η έννοια της διαλογικότητας, αλλά και η nexus analysis (Scollon &amp; Scollon 2004) προσεγγίζουμε τα γλωσσικά προγράμματα σπουδών της 10ης τάξης (Α´ Λυκείου), για κάθε μια από τις τρεις χώρες, ως κόμβους (nexus) γύρω από τους οποίους αναπτύσσεται μια πολυστρωματική ανάλυση (Hult 2017). Πιο συγκεκριμένα, εξετάζουμε αφενός επιλεγμένα αποσπάσματα από τα γλωσσικά προγράμματα αφετέρου συγκεκριμένες διδακτικές πρακτικές, καθώς προσδοκούμε να ελέγξουμε κατά πόσο οι διαπιστώσεις μας αναφορικά με τη γλωσσοδιδακτική αξιοποίηση της Ψ.Τ., που προτείνεται στα γλωσσικά Π.Σ., επιβεβαιώνονται ή διαψεύδονται μέσα από τις διδακτικές πρακτικές.
description: The subject of this dissertation is the examination of how the curricula of Greece, Australia, and France understand the utilization of digital technologies, particularly focusing on the issue of digital literacy in the teaching of the mother tongue. Grounded in Social Semiotics (Van Leeuwen 2008) and Critical Discourse Analysis (Fairclough 2001, Blommaert 2005, Gee 2005, Jones, Chik &amp; Hafner 2015), on the one hand, we rely on the views of Fairclough (2003), van Leeuwen (2005), and Kress (2010), which suggest that discourses constitute different ways of understanding, interpreting, and representing the world. Thus, individuals adopting specific discourses acquire distinct identities and participate in specific social practices. Participation in these practices is mediated through the use of semiotic tools, including language. Drawing from these perspectives, we consider language teaching as a social practice permeated by various discourses, specifically language pedagogical discourses (Ivanič 2004 &amp; Koutsogiannis 2014a) -representing different approaches to language teaching- and Technology Integration Discourses (Antonopoulou 2011 &amp; Koutsogiannis 2014a) -representing different views on the integration of ICT in educational policy. On the other hand, based on the concept of design (Kress 2010), we view the designers of the curricula as creative agents who weave together Available Designs (Cope &amp; Kalantzis 2000), recontextualizing local and global traditions to produce a final product, the curriculum. This curriculum, following the principle of interdiscursivity (Fairclough 2001), is treated as a multimodal text, exhibiting trends of hybridization between declining and emerging discourses. To explore how elements of language pedagogical discourses and Technology Integration Discourses interweave as Available Designs, we adopt the metaphor of three concentric circles (Koutsogiannis 2011), aligning with an ideological approach to literacy (Street 2006). Utilizing methodological tools such as Critical Discourse Analysis (Gee 2005), the concept of interdiscursivity, and nexus analysis (Scollon &amp; Scollon 2004), we approach the language curricula of the 10th grade, for each of the three countries, as nexuses around which a multimodal analysis unfolds. Specifically, we examine selected excerpts from the language curricula and specific teaching practices, aiming to verify whether our findings regarding the language pedagogical utilization of ICT proposed in the language curricula are confirmed or refuted through teaching practices.