Η «μνημονιακή» μεταρρύθμιση του κλάδου υγείας της Κοινωνικής Ασφάλισης: αποτελέσματα και προοπτικές
Creators: name: Μωυσή, Κορνηλία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Κοινωνική πολιτική
Μνημονιακή μεταρρύθμιση υγείας
Κλάδος υγείας κοινωνικής ασφάλισης
Ασφαλιστικά ταμεία
Ε.Ο.Π.Υ.Υ.
Social policy
Memorandum health reform
Health insurance social security
Insurance funds
EOPYY

description: Όπως είναι γνωστό στους περισσότερους, και όχι απαραίτητα μόνο σε αυτούς που ασχολούνται με τη δημόσια πολιτική, η κοινωνική ασφάλιση στην Ελλάδα μέχρι το 2010 αποτελούσε έναν θεσμό, που ως μεσοπρόθεσμα αδιέξοδος επιβαλλόταν να μεταρρυθμιστεί, καθώς διαιώνιζε τις ανισότητες, ενώ παράλληλα παρουσίαζε πλήθος ανεπαρκειών, αναποτελεσματικότητα και υψηλό κόστος σε σχέση με την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών, επιβαρύνοντας τον κρατικό προϋπολογισμό δυσανάλογα προς τις αποδόσεις του. Τα ασφαλιστικά ταμεία, που από τα μέσα του προηγούμενου αιώνα είχαν αναλάβει την περίθαλψη των πολιτών, δεν πέτυχαν την καθολική και ισότιμη υγειονομική κάλυψη και η στρωματοποιητική διαδικασία με την οποία ιδρύθηκε το Εθνικό Σύστημα Υγείας (Ε.Σ.Υ.) δεν επέφερε τις ουσιαστικές εκείνες αλλαγές, που θα άλλαζαν την τροχιά του θεσμού. Αντιθέτως, συνέβαλε στη δημιουργία ενός δαιδαλώδους και μη αποδοτικού συστήματος, το οποίο με τη σειρά του οδήγησε τον Κλάδο Υγείας της Κοινωνικής Ασφάλισης σε σταδιακή ολίσθηση. Το διπλό σύστημα υγείας, που με τον τρόπο αυτόν οικοδομήθηκε «τμηματικά», είχε επιφέρει ένα θεσμικό και οικονομικό χάος και τελικά μια γενικά αποδεκτή ανάγκη αναδιάρθρωσης, που απέκτησε εξέχουσα σημασία εντός των νέων οικονομικών συνθηκών στο πλαίσιο της μεγάλης χρηματοπιστωτικής για την Ελλάδα κρίσης στις αρχές του 2010. Με το ξέσπασμα της κρίσης αυτής, ο τομέας της υγείας και της κοινωνικής ασφάλισης βρέθηκε στο επίκεντρο των παρεμβάσεων, που περιγράφονταν με αναλυτικό τρόπο στα μνημόνια, ώστε να εξορθολογιστεί το σύστημα και να υπάρξει καλύτερη διαχείριση των δημόσιων πόρων. Πράγματι, οι παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν επηρέασαν τις βασικές πτυχές του υγειονομικού συστήματος, καθώς συγκράτησαν και σταθεροποίησαν τις κρατικές δαπάνες υγείας, αναβάθμισαν τις ηλεκτρονικές υπηρεσίες και τα συστήματα λογιστικής διαχείρισης των μονάδων υγείας, περιόρισαν τον δομικό και διοικητικό κατακερματισμό και επέβαλαν την κεντρική ρύθμιση των προμηθειών. Ωστόσο, η υπερβολική έμφαση που δόθηκε στη μείωση των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και του χρέους, με προεξάρχοντα στόχο αυτόν της διατήρησης των δαπανών υγείας κάτω του 6% του Α.Ε.Π., με το συνολικό δημοσιονομικό αντίκτυπο να υπολογίζεται στα 2,7 δισ. ευρώ για την περίοδο 2009-2015, επηρέασε αρνητικά τόσο την αποτελεσματικότητα όσο και την αποδοτικότητα του συστήματος υγείας, καθώς ο πρωταρχικός στόχος της περικοπής των δαπανών παραμέλησε άλλες απαραίτητες για ένα σύστημα υγείας διαστάσεις. Η πλήρης υποταγή στις επιταγές λιτότητας των Μνημονίων έθεσαν σε δεύτερη μοίρα τις κοινωνικές επιπτώσεις της εφαρμοσθείσας νεοφιλελεύθερης πολιτικής, ενώ η πίεση εφαρμογής των αυστηρών μεταρρυθμιστικών στόχων και των χρονοδιαγραμμάτων που επέβαλαν οι διεθνείς πιστωτές μετέτρεψε την πολιτική υγείας σε μία στείρα αντιπαράθεση ιδεολογικών δογματικών θέσεων αντί μιας τεκμηριωμένης πρότασης επιδίωξης της κοινωνικής ευημερίας, που να ανταποκρίνεται στις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού. Η ελλιπής και ουσιαστικά ανολοκλήρωτη μεταρρύθμιση που συντελέστηκε στον τομέα υγείας στην Ελλάδα, άφησε πίσω της κάποια θετικά στοιχεία αλλά και σωρεία πληγών, που ακόμα αιμορραγούν. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τον μεγάλο προβληματισμό, που αφορά τη μελλοντική μορφή των κοινωνικών πολιτικών, θέτει ουσιώδη ερωτήματα για τη διατήρηση του κράτους πρόνοιας έτσι όπως το γνωρίσαμε και το ενσωματώσαμε στην αντίληψή μας ως τρόπου ζωής.
description: As is well known to most, and not necessarily only to those who deal with public policy, social security in Greece until 2010 was an institution that, as a medium-term impasse, had to be reformed as it perpetuated inequalities while presenting a number of inadequacies, inefficiencies and high costs in relation to the quality of services provided, burdening the state budget disproportionately to its performance. The insurance funds, which since the middle of the last century had taken care of the citizens, did not achieve the universal and equal health coverage and the stratification process by which the National Health System (Ε.Σ.Υ/NΗS) was established did not bring the essential changes that would change the course of the institution. On the contrary, it has contributed to the creation of a labyrinthine and inefficient system, which in turn has led to the gradual sliding of the Social Security Health Sector. The double health system, built in this way "partially", had caused institutional and economic chaos and ultimately a generally accepted need for restructuring, which gained prominence within the new economic conditions in the context of the great financial crisis for Greece in the beginning of 2010. With the outbreak of this crisis, the health and social security sector was put at the center of the interventions, which were described in detail in the memoranda, in order to streamline the system and better manage public resources. Indeed, the interventions have affected key aspects of the health care system, as well as restraining and stabilizing public health spending, upgrading electronic health services and accounting management systems, reducing structural and administrative fragmentation. However, the overemphasis on reducing fiscal and debt deficits, with the primary goal of maintaining health spending below 6% of GDP, with a total fiscal impact of 2.7 billion euro for the period 2009-2015, negatively affected both the efficiency and effectiveness of the health system, as the primary goal of cutting spending neglected other dimensions necessary for a health system. The full subordination to the austerity requirements of the Memoranda put the social impact of the implemented neoliberal policy on second place, while the pressure to implement strict reform goals and timetables imposed by international creditors on the credit crunch turned health policy into a sterile confrontation of ideological dogmatic positions instead of substantiated proposal for the pursuit of social welfare, which meets the real needs of the population.The essentially incomplete reform, that took place in the health sector in Greece, left behind some positive elements but also piles of wounds, which are still bleeding. This, combined with the great concern for the future of social policy, raises essential questions about maintaining the welfare state as we have come to know and incorporated it as a perception of life.