Οι επιπτώσεις της λειτουργίας των λιμανιών στον αστικό χώρο: η περίπτωση της Θεσσαλονίκης
Creators: name: Βεράνη, Ελένη Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Λιμάνια
Αστική ανάπτυξη
Αναπλάσεις
Θαλάσσιες μεταφορές
Χρήσεις γης
Λιμάνι Θεσσαλονίκης
Ports
Urban development
Regenerations
Maritime transports
Land uses
Port of Thessaloniki

description: Τις τελευταίες δεκαετίες έχει καταγραφεί στροφή στην πολεοδομική πολιτική που ακολουθείται για την ανάπτυξη των πόλεων. Οι στρατηγικές ανάπτυξης έχουν απομακρυνθεί από τη λογική των συνεχών επεκτάσεων και προσανατολίζονται πλέον στη φροντίδα για την αναμόρφωσή τους. Έτσι προωθούνται προγράμματα αναπλάσεων σε περιοχές και χώρους που έχουν πέσει σε αχρηστία ή εγκαταλείπονται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι παλαιές λιμενικές εγκαταστάσεις. Μετά τη δεκαετία του ΄50 η εξέλιξη της ναυτιλιακής τεχνολογίας (containers και νέα συστήματα φορτοεκφόρτωσης των εμπορικών πλοίων, νέα συστήματα μεταφοράς cargo, πλοία με πολύ μεγαλύτερη χωρητικότητα) και η αναγκαιότητα ανάπτυξης βιομηχανικών περιοχών σε επαφή με το λιμάνι είχαν ως συνέπεια τη δραματική αύξηση των απαιτήσεων των λιμανιών σε χώρο (εκτάσεις γης και θαλάσσιο χώρο). Λόγω λοιπόν των τεράστιων απαιτήσεων σε χώρο, ο εκσυγχρονισμός των παλαιών λιμενικών εγκαταστάσεων μέσα τις πόλεις δεν ήταν εφικτός και μοιραία αυτές παρήκμασαν και οι λιμενικές δραστηριότητες μετεγκαταστάθηκαν σε κατάλληλες περιοχές έξω από τις πόλεις. Άλλωστε τα λιμάνια από απλά σημεία πρόσβασης από τη θάλασσα στη ξηρά, εξελίχθηκαν σε κέντρα μεταφορικών και εμπορικών υπηρεσιών και σήμερα πλέον το σύγχρονο λιμάνι θεωρείται ένας δυναμικός κόμβος στο διεθνές δίκτυο παραγωγής – κατανάλωσης. Έτσι, όσο πιο δυναμικό είναι -ή υπήρξε- ένα λιμάνι τόσο πιο εκτεταμένες τείνουν να είναι οι αναδιαρθρώσεις, οι εγκαταλελειμμένες περιοχές και άρα τα προγράμματα επανασχεδιασμού – αναπλάσεων. Η προσπάθεια αποκατάστασης και επανάχρησης των εγκαταστάσεων δε στάθηκε πάντα επιτυχημένη, ωστόσο προώθησε τη συνεργασία μεταξύ ιδιωτικής πρωτοβουλίας και δημοτικών ή άλλων κυβερνητικών φορέων. Στην Ευρώπη ορόσημο των αστικών αναπλάσεων εγκαταλελειμμένων λιμενικών εγκαταστάσεων αποτελούν τα Docklands του Λονδίνου στις αρχές της δεκαετίας του ΄80. Η σημαντικότητα των αναπλάσεων έγκειται και στο γεγονός ότι οι θαλάσσιες μεταφορές και οι λιμένες είναι ζωτικής σημασίας για το διεθνές εμπόριο και τις διεθνείς συναλλαγές. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια τα συνεχώς αυξανόμενα προβλήματα της ατμοσφαιρικής ρύπανσης, της κυκλοφοριακής συμφόρησης και των τροχαίων ατυχημάτων οδήγησαν την Ε.Ε. σε αναθεώρηση της πολιτικής της στον τομέα των μεταφορών. Το λιμάνι της Θεσσαλονίκης είναι το δεύτερο μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας και αποτελεί κοµβικό σηµείο στο δίκτυο λιµένων της Ανατολικής Μεσογείου. Η ιστορία του και η εξέλιξη του είναι στενά συνδεδεμένες με την πολεοδομική εξέλιξη της πόλης. Με την πάροδο των χρόνων και τις εξελίξεις στην τεχνολογία των θαλάσσιων µεταφορών δηµιουργήθηκαν νέες ανάγκες για λιµενικές εγκαταστάσεις. Μεγάλη έκταση στην περιοχή του λιµανιού αποδεσµεύτηκε από τις προηγούµενες χρήσεις της. Τέθηκε έτσι το θέµα της «ανακύκλωσης» αυτής της γης. Η Θεσσαλονίκη, ακολουθώντας το παράδειγµα πόλεων-λιµανιών παγκοσµίως, µπαίνει στη διαδικασία µετατροπής του παλιού λιµανιού σε αστικό χώρο
description: The last decades it is noticed a turn at the urban policy which is being followed for the development of cities. The development strategies have being detached from the logic of continuous expansions and are now orientated to the provision of their renewal. Thus, regeneration programs are promoted in regions and spaces that have fallen in disuse or are being abandoned. Typical example, constitutes the obsolescent port infrastructure. After the decade of 50’s, the evolution of shipping technology (containers and new systems of roll-on roll-off cargo vessels, the new cargo transport systems, larger capacity ships) and the necessity of development of industrial areas next to the harbour had as a consequence the tremendous increase of the spatial requirements of the ports (over land and sea). Because of the vast spatial requirements, the modernisation of old port infrastructure inside the cities was not feasible and eventually they declined and the port activities were reinstalled in more suitable areas outside the cities.Besides, the harbours, from simple points of access from the sea to the mainland, developed in centres of transport and commercial services and, today, the modern harbour is considered a dynamic junction in the international network of production and consumption. Thus, as much more dynamic is – or was – a port as much more extended tend to are the reformation, the abandoned areas and consequently the programs of reformation – regeneration. The attempt of restoration and re-use of installations was not always successful, however it promote the cooperation between private initiative and municipal or other governmental actors. In Europe, milestone of urban regenerations of abandoned port infrastructures constitute the Docklands of London at the beginning of 80’s. The significance of regenerations also lies in the fact that maritime transports and harbours are of vital importance for the international trade and the international transactions. Furthermore, the last years the continuously growing problems of air pollution, traffic congestion and car accidents led the E.U. in a revision of its policy in the transport sector. The port of Thessaloniki is the second major harbour of the country and constitutes nodal point in the port network of Eastern Mediterranean. Its history and its evolution are tightly connected to the urban development of the city. In the course of time, the developments in the technology of maritime transport generated new needs for harbour installations. An extended space over the port area was released from its previous uses. This way, the subject of land “recycling” was aroused. By following, the global example of cities-ports Thessaloniki, enters to the process of transformation of its old-port to urban space.