Το μάθημα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας στο Γυμνάσιο:: γλωσσοδιδακτικοί λόγοι, διδακτικά κειμενικά είδη και ταυτότητες εκπαιδευτικών και μαθητών
Creators: name: Παυλίδου, Μαρία Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: γλωσσοδιδακτικοί λόγοι
διδακτικά κειμενικά είδη
ταυτότητες
discourses
curriculum genres
identities

description: Αντικείμενο της εργασίας αυτής αποτελεί η μελέτη του τρόπου διεξαγωγής του μαθήματος της Ελληνικής Γλώσσας, έτσι όπως αυτό πραγματώνεται στη βαθμίδα του Γυμνασίου. Για την πραγματοποίηση της μελέτης αυτής θεωρούμε πως κάθε διδασκαλία διαμορφώνεται από συγκεκριμένους λόγους (discourses), διαφορετικούς δηλαδή τρόπους αναπαράστασης ως προς τις ποικίλες πτυχές της. Οι λόγοι αυτοί με τη σειρά τους καθορίζουν το μακροκειμενικό είδος του προγράμματος διδασκαλίας (curriculum macrogenre) και το δίκτυο των κειμενικών ειδών (genre network) που σχετίζεται με αυτό, τη διαδοχή δηλαδή και το χαρακτήρα των αλληλεπιδράσεων, των πρακτικών και των κειμενικών πραγματώσεων που συγκροτούν το μάθημα. Ο ιδιαίτερος χαρακτήρας των στοιχείων αυτών έχει καθοριστικότατο ρόλο στη διαμόρφωση της κοινότητας λόγου (discourse community) που αναπτύσσεται στο πλαίσιο του γλωσσικού μαθήματος, καθώς προσδιορίζει το είδος και το εύρος της συμμετοχής των παιδιών σε πρακτικές γραμματισμού, συνεισφέροντας στη δημιουργία συγκεκριμένων εγγράμματων ταυτοτήτων (literate identities). Για την πραγματοποίηση της έρευνας αξιοποιήθηκαν συνεντεύξεις με εκπαιδευτικούς και μαθητές, ενώ επιπλέον αναλύθηκαν και τα τετράδια με τις εργασίες των μαθητών. Το γενικότερο συμπέρασμα, το οποίο αναδείχθηκε βάσει της ανάλυσης, είναι ότι οι γλωσσοδιδακτικοί λόγοι απηχούν ως επί το πλείστον στοιχεία από τις παραδοσιακές και δομιστικές γλωσσοδιδακτικές προσεγγίσεις, ενώ δεν λείπουν και κάποιες διάσπαρτες εκφράσεις επικοινωνιακών και κειμενοκεντρικών αντιλήψεων. Οι λόγοι αυτοί, λοιπόν, εκβάλλουν σε συγκεκριμένο διδακτικό μακροκειμενικό είδος που διαμορφώνει ένα παραδοσιακού χαρακτήρα γλωσσικό μάθημα, κατά το οποίο αναπτύσσονται κοινότητες λόγου που περιορίζονται σε σχολικού χαρακτήρα πρακτικές, όπως οι ασκήσεις γραμματικής, η συγγραφή εκθέσεων και οι εξετάσεις. Τα στοιχεία αυτά έχουν ως αποτέλεσμα τη διαμόρφωση ταυτοτήτων με περιορισμένο γραμματισμό, με γραμματισμό δηλαδή που περιλαμβάνει συγκεκριμένες γνώσεις για τον κόσμο, τα κείμενα και τη γλώσσα, εφόσον η βαρύτητα δίνεται στην απόκτηση του σχολικού γραμματισμού, που κύριο στόχο έχει την εξοικείωση των μαθητών με πρακτικές απαραίτητες για τις διαδικασίες αξιολόγησης του σχολείου.
description: The object of this thesis is studying the way in which the (Greek) language course is carried out at the level of High School (pupils aged 12-15) (Gymnasium). For carrying out this study we consider that (each) class teaching is formed by particular discourses, that is different ways of representation in regard with its varied aspects. These discourses, in turn, determine the curriculum macrogenre and the genre network associated with that, namely the succession and the character of interactions, practices and genre fulfilment constituting the course. The specific character of these elements plays a very important role in forming the discourse community developed in the context of the language course, as it specifies the way and the width of the pupils’ participation in literacy practices, thus contributing in the creation of concrete literate identities. For the accomplishment of the research, interviews with teachers and pupils were utilized, and moreover the pupils’ exercise books (with their homeworks) were analyzed. The general conclusion brought out by the analysis is that the language-instructive discourses for the most part reflect elements from the traditional and structuralist language-instructive approaches, while some interspersed expressions of communicative and text-centered views are present as well. Consequently, these discourses flow into a specific instructive macrogenre which in turn forms a traditional-style language course, during which there develop discourse communities restricted to school-type practices, such as grammar exercises, composition writing and exams. These elements result in forming identity with limited literacy, that is literacy containing specific knowledge about the world, texts and language, as long as the focus is brought into acquiring the school literacy, which mainly aims at familiarizing the pupils with practices necessary for assessment procedures at school.