Τεχνικά αντιπλημμυρικά έργα και αρχιτεκτονική τοπίου στον αστικό δημόσιο χώρο. Η περίπτωση της περιφερειακής τάφρου Θεσσαλονίκης. Μέτρα προστασίας &amp; διαχείρισης – σχεδιασμός.
Creators: name: Χατζηαγόρου, Ευσταθία Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Αρχιτεκτονική Τοπίου
Αντιπλημμυρικά έργα
Περιφερειακή Τάφρος Θεσσαλονίκης
Landscape architecture
Flood control
Regional ditch of Thessaloniki

description: Η διατριβή πραγματεύεται τη σχέση μεταξύ του αστικού τοπίου και των έργων υποδομής εστιάζοντας στα τεχνικά αντιπλημμυρικά έργα και τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου τους στον αστικό δημόσιο χώρο. Στόχος της διατριβής είναι μέσα από την ανάγνωση και κατανόηση του τοπίου, τον προσδιορισμό της ταυτότητας και της ικανοχωρητικότητάς του, η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο τα τεχνικά αντιπλημμυρικά έργα δύνανται να αξιοποιηθούν, ώστε οι χώροι που προκύπτουν από τα αντίστοιχα έργα να μετατραπούν σε βιώσιμο αστικό χώρο, με τρόπο όχι στατικό, αλλά μέσα από τη διεπίδραση του περιβάλλοντος με τον άνθρωπο. Παράλληλα στόχος της εργασίας είναι να αναδείξει την ανάγκη για την ομαλή συνεργασία ενός σημαντικού αριθμού επιστημόνων από διαφορετικούς κλάδους καθώς και τον χαρακτήρα της διεπιστημονικότητας των έργων αυτών. Η εμφάνιση όλο και πιο συχνά πλημμυρικών φαινομένων οφείλεται κυρίως στις δραστικές επεμβάσεις στο φυσικό υδρογραφικό δίκτυο από τον παράγοντα άνθρωπο. Η εντατικοποίηση των πλημμυρικών φαινομένων εμφανίζεται συχνά ως μια από τις αρνητικές συνέπειες στην ποιότητα της ζωής λόγω της κακοποίησης του φυσικού περιβάλλοντος. Στο παρελθόν τα αντιπλημμυρικά έργα αντιμετωπίστηκαν μονοσήμαντα ως έργα υποδομής με κριτήρια αυστηρώς οικονομοτεχνικά, με στόχο την ελαχιστοποίηση των κινδύνων σε περίπτωση πλημμυρικών φαινομένων χωρίς να συμπεριλαμβάνονται άλλοι παράγοντες όπως κοινωνικοί, αισθητικοί ή οικολογικοί. Τις τελευταίες δεκαετίες ωστόσο, ο σύγχρονες προσεγγίσεις του αστικού τοπίου επανεξετάζουν τον ρόλο των έργων υποδομής στον αστικό περιβάλλον. Στα πλαίσια αυτά επαναπροσδιορίζεται ο ρόλος των αντιπλημμυρικών έργων, μέσα από τις σύγχρονες προσεγγίσεις τόσο της υδραυλικής μηχανικής όσο και της αρχιτεκτονικής τοπίου καθώς αναγνωρίζεται η σημασία των έργων υποδομής και του τοπίου που τα περικλείει στην ανάπλαση του υπαίθριου δημόσιου χώρου και την εξέλιξη του αστικού τοπίου. Στην παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή παρουσιάζονται οι νέες τάσεις στις σύγχρονες στρατηγικές σχεδιασμού για τη δυνατότητα αξιοποίησης των τεχνικών αντιπλημμυρικών έργων για μια βιώσιμη πόλη και τα πλεονεκτήματα που προκύπτουν από την προσέγγιση των αντιπλημμυρικών έργων με βάση μια σφαιρική προσέγγιση της αρχιτεκτονικής τοπίου, όπως αποκαλύπτονται από την πρόσφατη διεθνής εμπειρία. Ως μελέτη περίπτωσης επιλέγεται η περιφερειακή τάφρος Θεσσαλονίκης και πραγματοποιείται ανάλυση του τοπίου της ως εφαρμοσμένου έργου αντιπλημμυρικής προστασίας. Ο ρόλος της τάφρου επαναπροσδιορίζεται και τίθεται σε πρωταρχικό μέλημα η αποκατάσταση της σχέσης μεταξύ της τάφρου, ως έργου αντιπλημμυρικής προστασίας και του αστικό τοπίου της Θεσσαλονίκης. Με βάση το θεωρητικό και εννοιολογικό πλαίσιο προκύπτουν συμπεράσματα και εναλλακτικά σενάρια αξιοποίησης του αντιπλημμυρικού σχεδιασμού, τα οποία οδηγούν στη διατύπωση βασικών αρχών για την προστασία ανάδειξη και την αξιοποίηση της τάφρου υπό το πρίσμα της αρχιτεκτονικής τοπίου.
description: The thesis addresses the relationship between the contemporary urban landscape and infrastructure projects on the common flood control systems and the need for redefining their role in urban public space. The identity of the landscape being of primary concern, we aim to investigate how major flood control facilities may be used, so that the spaces resulting from those projects become viable urban space, in a non static manner, through the interaction between the environment and the human factor. The paper also highlights the need for proper cooperation of a large number of scientists from different fields or else, the interdisciplinary character of the projects. The emergence of increasingly frequent flooding appears due to active human interventions into the natural hydrographic network. The intensification of flooding often occurs as a result of abuse of the natural environment. In the past, flood control projects were uniquely treated as infrastructure projects with strictly economical criteria in mind, the point being to minimize risks in case of flooding. Yet, considerations of other factors such as social, aesthetic and ecological were rarely taken into account. In recent decades, however, contemporary approaches towards urban landscape review the role of infrastructure in the urban environment. As a consequence, the role of flood protection facilities is redefined through contemporary approaches of both hydraulic engineering and landscape architecture. Moreover, when the renovation of open public spaces and the evolution of urban landscape are in question, the importance of infrastructure and the surrounding landscape are recognized as crucial issues. New design strategies explore the possibility of exploitation of technical flood protection works providing sustainability and the benefits arising from flood protection projects when a comprehensive approach to landscape architecture at an international level is implemented. The regional ditch of Thessaloniki has been selected within the scope of a flood protection applied project and a site analysis from the viewpoint of landscape architecture is carried out. The role of the ditch is redefined and the restoration of the relationship between the ditch and the urban landscape of the city of Thessaloniki is put into primary consideration. Conclusions and alternative scenarios of flood recovery planning are drawn on the basis of a theoretical and conceptual framework and lead to the formulation of basic principles for the protection and promotion of the use of the moat in the light of landscape architecture.