Η εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Ψαλτική Τέχνη
Creators: name: Μαμασούλα, Ειρήνη Σωτητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Μεταμόρφωση - Φως
Θεολογία - Υμνολογία
Μουσικοί κώδικες
Transformation - Light
Theology - Hymnology
Musical codes

description: Στην παρούσα εργασία, με τίτλο «Η εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος στην Ψαλτική Τέχνη», παρουσιάσαμε όσο περισσότερες πτυχές της εορτής , καλύπτοντας θεολογικά και μουσικά το θέμα. Στο 1ο κεφάλαιο παρουσιάσαμε το θαύμα της εορτής, μέσα από τα κείμενα των πατέρων της εκκλησίας μας και του Ευαγγελίου, αλλά και όπως φυσικά παρουσιάζεται στο Μηναίο. Επίσης αναφερθήκαμε στην καθιέρωση της γιορτής, στο Ησυχαστικό κίνημα και στον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε η εορτή ανά τους αιώνες. Στο 2ο κεφάλαιο, θα δώσαμε ιδιαίτερη βαρύτητα στην υμνολογία της ημέρας καθώς και στα μουσικολογικά χαρακτηριστικά της εορτής, τα οποία αποτελούν και τη βάση της εργασίας. Σχολιάσαμε την Βυζαντινή Μελοποιία και Υμνογραφία και σύμφωνα με αυτά τα γενικά στοιχεία, αναδείξαμε την πλούσια και μεγάλης σημασίας υμνογραφία της εορτής. Αναφερθήκαμε στη διαμόρφωση της ψαλτικής τέχνης και στις περιόδους εξέλιξης της εκκλησιαστικής μουσικής, καθώς και στα βασικά χαρακτηριστικά της. Επίσης προσεγγίσαμε τους στίχους των ύμνων, οι οποίοι αποτυπώνουν την εξαιρετική ποιότητα των υμνογράφων. Σε επόμενο μέρος της εργασίας καταγράψαμε την τυπική διάταξη και τη σειρά της εορτής. Στο 3ο κεφάλαιο της εργασίας ασχοληθήκαμε με τα στιχηρά ιδιόμελα του εσπερινού της εορτής. Αναλύσαμε κάποια στοιχεία για τις περιόδους της σημειογραφίας και δείξαμε πόσο σημαντική είναι η σύνδεση μουσικής και κειμένου. Στη συνέχεια κάναμε μια προσπάθεια να αποδώσουμε το κείμενο των ιδιόμελων του εσπερινού στη νεοελληνική γλώσσα για να καταλάβουμε καλύτερα το νόημα της εορτής και για να βοηθήσουμε στη μουσικολογική ανάλυση που ακολούθησε. Αν και υπάρχουν πάρα πολλοί χειρόγραφοι κώδικες, από αξιόλογους κωδικογράφους και με εξαιρετικές μελοποιήσεις, στην εργασία αυτή αναλύσαμε τον Κώδικα του Γερμανού Νέων Πατρών, που είναι γραμμένος στην Παλαιά Μέθοδο. Σε αντιπαραβολή, παρουσιάσαμε τα Στιχηρά Ιδιόμελα του Εσπερινού από τον Στέφανο Λαμπαδάριο, στη Νέα Μέθοδο. Με αυτό τον τρόπο έγινε μια σύντομη μουσικολογική ανάλυση και κατ’ επέκταση μια σύγκριση των δυο. Στο τέλος της εργασίας παρατάθηκε παράρτημα που περιλαμβάνει τις ωδές α΄ και θ΄ του κανόνος της εορτής της Μεταμορφώσεως, μέσα από τους Κώδικες του Πέτρου Πελοποννησίου και του Μπαλασίου ιερέως. Ο σκοπός του παραρτήματος είναι αφενός να παρουσιασθούν, πολύ συνοπτικά, και άλλα κείμενα από την εορτή, αφέτρου δε να γίνει εφικτή μια -τουλάχιστον- οπτική σύγκριση κωδίκων του παραρτήματος, ως προς τη γραφή και τους μελοποιούς, με τους κώδικες που παρουσιάζονται στην κύρια εργασία, για καλύτερη κατανόηση των περιόδων εξέλιξης της Βυζαντινής Μελοποιίας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση των υπαρχόντων μελοποιημένων υμνολογικών κειμένων στις εν χρήση λατρευτικές πράξεις.
description: In this work, entitled "The Feast of the Transfiguration of the Savior in the Psalter Art", we presented as many aspects of the feast as possible, covering theologically and musically the subject. In the 1st chapter we presented the miracle of the holiday, through the texts of the fathers of our church and the Gospel, but also as it is naturally presented in the Minaeo. We also referred to the establishment of the celebration, the Hesychastic movement and the way in which the celebration evolved over the centuries. In the 2nd chapter, we would give special importance to the hymnology of the day as well as the musicological characteristics of the holiday, which form the basis of the work. We commented on Byzantine Melody and Hymnography and according to these general elements, we highlighted the rich and important hymnography of the feast. We referred to the formation of the art of singing and the periods of development of church music, as well as its basic characteristics. We also approached the lyrics of the hymns, which capture the exceptional quality of the hymn writers. In a later part of the work we recorded the typical arrangement and order of the feast. In the 3rd chapter of the work we dealt with the verse idioms of the vespers of the holiday. We analyzed some elements of the periods of notation and showed how important the connection of music and text is. We then made an attempt to translate the text of the vesper hymns into the modern Greek language in order to better understand the meaning of the feast and to help in the musicological analysis that followed. Although there are many handwritten codices, by notable codifiers and with excellent compositions, in this work we have analyzed the Codex of the Germanus of Neo Patras, which is written in the Old Method. In comparison, we presented the Idioms of Vespers by Stefanos Lampadarios, in New Method. In this way, a short musicological analysis was made and by extension a comparison of the two. At the end of the paper, an appendix was added that includes the odes 1 and 8 of the canon of the feast of the Transfiguration, through the Codes of Peter the Peloponnese and Balasius the priest. The purpose of the appendix is on the one hand to present, very briefly, other texts from the holiday, and on the other hand to make possible a -at least- visual comparison of codes in the appendix, in terms of writing and composers, with the codes presented in the main work , for a better understanding of the periods of development of Byzantine Music. The purpose of this work is the presentation of the existing hymnological texts set to music in the liturgical acts in use.