title: Η δημόσια διαβούλευση και η επίδραση στην νομοθέτηση
title: Public consultation and the impact on legislation
titleType: AlternativeTitle
Creators: name: Δούβλη, Δημητρούλα
Publisher: name: Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
Year: 2022
Subjects: Διαβούλευση
Δημόσια συμμετοχή
Καλή νομοθέτηση
Κράτος δικαίου
Πολυνομία
Συμμετοχική δημοκρατία
Consultation
Public participation
Better regulation
Rule of law
Participatory democracy

description: Εισαγωγή: Η δημόσια διαβούλευση αποτελεί μέσο και ταυτόχρονα βάση της δημόσιας συμμετοχής, στην οποία θεμελιώνεται η συμμετοχική δημοκρατία και το κοινωνικό κράτος δικαίου, βελτιώνοντας την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα του και αποκαθιστώντας τη νομιμοποίηση των θεσμών. Με δεδομένο ότι στη σύγχρονη δημοκρατία η διαμόρφωση των δημόσιων πολιτικών επιτυγχάνεται κύρια από τη νομοθετική λειτουργία, η καλή νομοθέτηση – το πλαίσιο αρχών που βελτιώνει την ποιότητα των ρυθμίσεων και των διαδικασιών παραγωγής τους και στο οποίο η διαβούλευση αποτελεί τον πυρήνα, αναδεικνύεται ως κρίσιμος παράγοντας για την κοινωνική ευημερία και συνοχή και την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη. Η αναγκαιότητα της επιτάθηκε διεθνώς κατά τις συνεχείς κρίσεις της νέας χιλιετίας και εντονότερα στην Ελλάδα που διαχρονικά χαρακτηρίζεται από πολυνομία και κακονομία, αδυναμία εφαρμογής και αξιολόγησης συνεπειών. Σε αυτό το περιβάλλον, η διερεύνηση της επίδρασης της δημόσιας διαβούλευσης στη νομοθέτηση, αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σκοπός: Η διερεύνηση της επίδρασης της Δημόσιας Διαβούλευσης στην (καλή) νομοθέτηση, στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της Δημόσιας Συμμετοχής Μεθοδολογία: Αξιολογήθηκε ο βαθμός συμμετοχής των πολιτών στην ηλεκτρονική διαβούλευση και οι παράγοντες που την παρακινούν ή την αναστέλλουν, η τήρηση των αρχών της καλής νομοθέτησης και ο βαθμός που η διαβούλευση πραγματικά επηρεάζει την τελική μορφή των ρυθμίσεων. Για την αξιολόγηση αυτή έγινε περιγραφική ποιοτική και ποσοτική ανάλυση των ρυθμίσεων που τέθηκαν σε διαβούλευση την περίοδο 2015 – 2021 με αρμόδιο φορέα το ΥΠΑΙΘ και υπολογίσθηκαν οι υπο-δείκτες «Δικαιοπολιτικά Χαρακτηριστικά» και «Προκοινοβουλευτική Νομοπαρασκευαστική Διαδικασία» του Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης. Επιπρόσθετα διενεργήθηκε ποιοτική έρευνα σε ομάδα εστίασης όπου συζητήθηκαν τα παραπάνω ερωτήματα. Αποτελέσματα: Αξιολογήθηκαν 28 διαβουλεύσεις από τις οποίες θεσπίσθηκαν 25 ρυθμιστικά κείμενα ενταγμένα σε 3 Υπουργικές Αποφάσεις, 17 νόμους και ένα άρθρο Νόμου. Οι ρυθμίσεις συνοδεύονται από ανάλυση συνεπειών ρύθμισης (ΑΣΡ) στην πλειοψηφία γενικόλογη, ανεπαρκή και χωρίς ποσοτικά δεδομένα και κατά 83% από έκθεση διαβούλευσης, όπου και πάλι κατά πλειοψηφία απουσιάζει η αιτιολόγηση και τεκμηρίωση για την επίδραση της στην τελική ρύθμιση. Τα ευρήματα καταδεικνύουν τη χαμηλή συμμετοχή στη διαβούλευση και την παραβίαση των αρχών της καλής νομοθέτησης (εκτενείς, δυσνόητοι νόμοι, με διατάξεις άσχετες από το αντικείμενο τους και συχνά από άλλα πεδία πολιτικής, συνεχείς τροποποιήσεις πριν αξιολογηθεί η εφαρμογή πρόσφατων ρυθμίσεων κλπ), στοιχεία που συμφωνούν και με τα ευρήματα της ποιοτικής έρευνας, καθώς και με τη χαμηλή βαθμολογία των ρυθμίσεων στους υποδείκτες του Δείκτη Ποιότητας Νομοθέτησης, δηλαδή στην ποιότητα των σχεδίων νόμου και της προκοινοβουλευτικής διαδικασίας. Συμπεράσματα: Παρά την ευρεία αποδοχή της σημαντικότητας της διαβούλευσης για την καλή νομοθέτηση και συνεπώς για τη συμμετοχική δημοκρατία και το κράτος δικαίου και τη θεσμική κατοχύρωση της, αυτή εξακολουθεί να είναι προσχηματική και νομοτυπική, αναστέλλοντας κάθε διάθεση συμμετοχής των πολιτών και των ενδιαφερομένων, με ευθύνη κυρίως της εκτελεστικής εξουσίας, αλλά και της αδυναμίας της Βουλής να ασκήσει αποτελεσματικά τα καθήκοντα της. Η τυποποίηση (με συνεχή έλεγχο) του περιεχομένου των εκθέσεων διαβούλευσης και των ΑΣΡ, η ευρεία και συνεχής πληροφόρηση των πολιτών, η θέσπιση πολιτικής διαβούλευσης, διαβουλευτικού σώματος πολιτών και διαδικασιών κοινωνικών ερευνών και δημοψηφισμάτων, σε συνδυασμό με κατάλληλη εκπαίδευση στα καθήκοντα του ενεργού πολίτη κατά τη σχολική εκπαίδευση αποτελούν προτάσεις για τη θεραπεία των παρατηρούμενων αδυναμιών και την καταπολέμηση της πολυνομίας και της κακονομίας που διαβρώνει την ελληνική πολιτεία.