Το ζήτημα της ευθύνης και της ενοχής στην πολιτική σκέψη της Χάννα Άρεντ: Το κακό στην ανθρώπινη κατάσταση
Creators: name: Κουγιουμτζή, Στυλιανή Κριστιάν
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Χάννα Άρεντ
Ολοκληρωτισμός
Ενοχή
Hannah Arendt
Totalitarianism
Guilt

description: Η παρούσα εργασία επιδιώκει να διερευνήσει και να αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο προφίλ της πολιτικής σκέψης της Χάννα Άρεντ, αναφορικά με το ζήτημα του Κακού στην ανθρώπινη κατάσταση και την κατ’ επέκταση σύνδεσή του με την Ευθύνη και την Ενοχή του ατόμου στην άσκηση του κακού. Καθότι η βία και τα συστατικά της στοιχεία συνθέτουν διαχρονικά τα κεφάλαια της παγκόσμιας ιστορίας, η επικαιροποίηση του θέματος είναι κάτι περισσότερο από αναγκαία, ιδίως αν αναλογιστούμε την έκτασή της σε κοινωνικό, πολιτικό και βιοτικό επίπεδο. Ως προς τη διάρθρωσή της, η Εισαγωγή συστήνει τη βία στον αναγνώστη, αρχικά ως προς το χαρακτήρα της και δευτερευόντως ως κυρίαρχο άξονα στην πολιτική και κοινωνική ζωή. Από την ατομική βία, λοιπόν, περνάμε στη βία που ασκείται ως μέσο κυριάρχησης κι εξουσίας. Στο 1ο Κεφάλαιο, και χρησιμοποιώντας ως μεθοδολογικό εργαλείο τη δίκη του Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ, κρίθηκε αναγκαία η καταγραφή του ιστορικού υποβάθρου από το οποίο εμπνεύστηκε η πολιτική και ιδεολογική ταυτότητα του Εθνικοσοσιαλισμού. Στο 2ο Κεφάλαιο επισημαίνονται οι θέσεις της Χάννα Άρεντ αναφορικά με την ύπαρξη του Κακού στο ανθρώπινο ον. Η διακεκριμένη πολιτική επιστήμονας και φιλόσοφος, εξετάζοντας τον ολοκληρωτισμό οριζόντια με την παγκόσμια ιστορία, δε θα μπορούσε να παραλείψει βασικές πτυχές του ναζιστικού καθεστώτος, αλλά και ουσιαστικών παραμέτρων που καθόρισαν την κτηνώδη έκβασή του. Ο φυλετικός ρατσισμός, η εμμονή στην πεποίθηση της Άριας Φυλής και το μίσος εναντίον των Εβραίων, αναμφίβολα συγκρότησαν το ιδεολογικό προφίλ του ναζισμού, μέσα από αυστηρές διοικητικές δομές όπως η γραφειοκρατία. Είναι σημαντικός ο παραλληλισμός αυτός, καθότι μόνον αν αντιληφθούμε το περιβάλλον στο οποίο «μεγαλώνει» ένας κατηγορούμενος όπως ο Άιχμαν, είμαστε σε θέση να αφουγκραστούμε τις συνθήκες που τον οδήγησαν στο εδώλιο και την εν τέλει θανατική καταδίκη του. Στο 3ο Κεφάλαιο η Κοινοτοπία του Κακού λαμβάνει περίοπτη θέση, ακριβώς γιατί εξετάζουμε πόσο εύκολα μπορεί ο ανθρώπινος νους να αποπροσανατολιστεί, ακόμα και να χάσει την ικανότητά του να αναγνωρίζει το σωστό από το λάθος, το καλό από το κακό. Εκεί εντοπίζει η Άρεντ το μεγαλύτερο πρόβλημα του κακού και της κοινοτοπίας του: για την αναγνώριση της ηθικής σχέσης ανάμεσα στο καλό και το κακό, δεν απαιτείται γνώση, αλλά σκέψη. Στο 4ο Κεφάλαιο συστήνεται η ευθύνη και η ενοχή στην πολιτική σκέψη της Χάννα Άρεντ, καθώς επίσης και ο διαχωρισμός στον οποίο προχωρά μεθοδικά. Αν, λοιπόν, η ενοχή είναι ένα αυστηρά προσωπικό ζήτημα, ένα αυστηρά προσωπικό συναίσθημα, θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε πως η ενοχοποίηση του Άιχμαν από τις δικαστικές αρχές, σημαίνει και την ενοχή του; Το Συμπέρασμα, λοιπόν, στο οποίο οδηγούμαι είναι πως η ενοχοποίηση ενός ανθρώπου, ακόμα κι ενός ισχνού εγκληματία όπως εθεωρείτο ο Άντολφ Άιχμαν, δε σημαίνει απαραίτητα και την προσωπική ενοχή του. Αν ο Άιχμαν είχε την ικανότητα να στρέψει το βλέμμα της ενοχής πάνω του, αυτό θα σήμαινε την αντίστοιχη νοητική του δεινότητα και την κατανόηση των πράξεών του σε ένα βαθειά εσωτερικό επίπεδο. Στο Παράρτημα επισημαίνονται τα βιογραφικά στοιχεία της φιλοσόφου, ενώ το τέλος της εργασίας ολοκληρώνεται με την αναφορά στη Βιβλιογραφία, με αλφαβητική σειρά
description: The present dissertation seeks to explore and develop a comprehensive profile of Hannah Arendt's political consideration on the issue of Evil in the human condition and its consequent link to the Responsibility and Guilt of the individual in the practice of evil. As violence and its constituents make up the chapters of world history over time, updating the subject is more than necessary, especially while contemplating its scope at social, political and living levels. In terms of its structure, the Introduction is referred to the violence, initially as to its character and secondarily as a dominant axis in political and social life. From individual violence, then, we move on to the violence exercised as a means of domination and power. In Chapter 1, and using the Eichmann trial in Jerusalem as a methodological tool, it was necessary to capture the historical background from which the political and ideological identity of National Socialism was inspired. In fact, Chapter 1 highlights the terrain on which Nazism and the crimes committed were committed. Chapter 2 underlines Hannah Arendt's views on the existence of evil in the human being. The distinguished political scientist and philosopher, looking at totalitarianism horizontally with world history, could not miss the essential aspects of the Nazi regime, but also the essential parameters that determined its brutal outcome. Racial racism, the persistence of the Aryan Tribe, and hatred of the Jews, have undoubtedly shaped the ideological profile of Nazism through strict administrative structures such as bureaucracy. This parallel is important because only if we perceive the environment in which an accused Eichmann “grows up”, are we able to listen to the conditions that led him to the dungeon and ultimately to his death sentence. In Chapter 3 the Communion of Evil takes a prominent position, precisely because we examine how easily the human mind can be disoriented, even losing its ability to recognize right from wrong, from good to evil. This is where Arendt identifies the biggest problem of evil and his community: recognizing the moral relation between good and evil requires not knowledge, but thought. Chapter 4 introduces responsibility and guilt to Hannah Arendt's political thinking, as well as the separation she methodically pursues. So, if guilt is a strictly personal matter, a strictly personal feeling, could we argue that Eichmann's embarrassment by the judicial authorities also means his guilt? The answer to this question is given in the Conclusions, which summarize Arendt's positions. Specifically, blaming a man, even a feeble criminal, as Adolf Eichmann was considered, does not necessarily mean his own guilt. If Eichmann had the ability to turn the blame on him, it would mean his corresponding mental capacity and understanding of his actions on a deeply internal level. The Appendix highlights the biographical details of the philosopher, while the end of the paper concludes with a reference to the Bibliography, in alphabetical order