Ο Ν. 1700/1987 και η Σημασία του για τις Σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας
Creators: name: Ρασσιάς, Ιωάννης Χαράλαμπου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Νόμος 1700/1987
Εκκλησιαστική Περιουσία
Νόμος Τρίτση
Law 1700/1987
Ecclesiastical Property
Tritsi Law

description: Ο Ν. 1700/1987 που εστίασε στην εκκλησιαστική περιουσία και στην εκχώρηση ενός σημαντικού μέρους της στην ελληνική Πολιτεία, πυροδότησε ένα συγκρουσιακό κλίμα μεταξύ Εκκλησίας και Πολιτείας, καθώς προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και αναταραχές στους εκκλησιαστικούς κόλπους, αναδεικνύοντας συνάμα τις βαθιές διαφωνίες που υπήρχαν όσον αφορά το ρόλο της Εκκλησίας εντός της σύγχρονης κοινωνίας και της σχέσης της με την Πολιτεία. Η αμεσότερη συνέπεια που επέφερε ο Ν. 1700/1987 ήταν οι έντονες αναταραχές και αντιδράσεις στους κύκλους της Εκκλησίας, ειδικότερα στην εκκλησιαστική ιεραρχία και σε στελέχη της Εκκλησίας της Ελλάδας, καθώς θεώρησαν ότι ο νόμος λειτουργούσε υπονομευτικά της αυτοτέλειας και της οικονομικής ανεξαρτησίας της, με τις αντιδράσεις να εστιάζουν στην αίσθηση ότι το ελληνικό κράτος παραβίαζε κατάφωρα τα κεκτημένα εκκλησιαστικά δικαιώματα, προσπαθώντας ουσιαστικά να περιορίσει τόσο τη δυναμική, όσο και την επίδραση της Εκκλησίας. Η διακηρυγμένη στοχοθεσία του νόμου, ότι μέσω της εκχώρησης εκκλησιαστικής περιουσίας θα αποκαθίστατο η κοινωνική δικαιοσύνη και θα στηρίζονταν οι οικονομικές ανάγκες του Δημοσίου, δεν αποτελούσε για την Εκκλησία τίποτα περισσότερο, από μια κεκαλυμμένη επιδίωξη ελέγχου της από το κράτος.Η εκχώρηση ενός μεγάλου μέρους της εκκλησιαστικής περιουσίας στο κράτος, θα είχε ως αποτέλεσμα την οικονομική εξάρτηση της Εκκλησίας από την Πολιτεία, κάτι που θεωρήθηκε ιδιαίτερα προβληματική συνθήκη από τους εκκλησιαστικούς εκπρόσωπους. Η οικονομική αυτοτέλεια θεωρούνταν θεμελιώδης, προκειμένου η Εκκλησία να επιτελεί το πνευματικό και κοινωνικό της έργο, ανεξαρτήτως πολιτικών ή κυβερνητικών παρεμβάσεων. Η ελληνική Πολιτεία μέσω της ψήφισης του Ν. 1700/1987, αποσκοπούσε να επιλυθούν μακρόχρονες διαφορές και να αναγεννηθεί ο πλούτος προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος, επισημαίνοντας ότι η Περιουσία της Εκκλησίας θα χρησιμοποιούνταν για την επιτέλεση κοινωνικών σκοπών, όπως να αναπτυχθεί η παιδεία και να κατασκευαστούν κοινωνικές υποδομές. Ωστόσο παρά τις προαναφερόμενες προθέσεις του, το συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο θεωρήθηκε ότι δημιουργούσε μια συνθήκη αμφισβήτησης της διαχείρισης των εκκλησιαστικών πόρων από την ίδια την Εκκλησία, και ως μια προσπάθεια ελέγχου της.Η ψήφιση του νόμου επέφερε σημαντικές κοινωνικές συνέπειες, καθώς μια μεγάλη μερίδα της κοινωνίας τάχθηκε υπέρ της πολιτικής απόφασης, καθώς θεωρούσε ότι η εκκλησιαστική περιουσία αποτελεί πηγή πόρων που έπρεπε να αξιοποιηθούν, για την επίτευξη του κοινού καλού. Ωστόσο ένα σημαντικό ποσοστό των Ελλήνων πολιτών, υποστηρίζοντας την εκκλησιαστική ιεραρχία, θεώρησε ότι ουσιαστικά το κράτος παρεμβαίνει, κατάσχοντας την εκκλησιαστική περιουσία και τις θεμελιώδεις αξίες που συνδέονται με την ιστορική σημασία της Ορθοδοξίας στην ελληνική κοινωνία. Μέσα από τον προαναφερόμενο διχασμό, αναδείχθηκαν σημαίνοντα ζητήματα που συνδεόταν με την εκκοσμίκευση και την ένταση που δημιουργούσε η σύγκρουση που προέκυψε ανάμεσα στα εκκλησιαστικά και πολιτειακά συμφέροντα.Η προκληθείσα ένταση ως συνέπεια της ψήφισης του Ν. 1700/1987, κατέδειξε την ανάγκη να επαναπροσδιοριστούν σχέσεις Εκκλησίας-Πολιτείας. Παρά το γεγονός ότι ο νόμος εφαρμόστηκε, η Εκκλησία εξέφραζε έντονα την αντίθεσή της, προσπαθώντας να διατηρήσει το ρόλο της, ειδικότερα σε επίπεδο ανεξαρτησίας και αυτονομίας. Οι διαπραγματεύσεις που ακολούθησαν της ψήφισης του νόμου, έθεσαν τις βάσεις για μια νέα εποχή τόσο σε επίπεδο συνεργασίας, όσο και σε επίπεδο αντιπαραθέσεων στις σχέσεις Εκκλησίας-Πολιτείας, αναλόγως των πολιτικών και κοινωνικών συγκυριών.
description: Law 1700/1987, which focused on church property and the assignment of a significant part of it to the Greek State, triggered a conflictual climate between the Church and the State, as it caused strong reactions and disturbances in the church bays, highlighting at the same time the deep disagreements that existed regarding the role of the Church within modern society and its relationship with the State. The most immediate consequence brought about by Law 1700/1987 was the intense upheavals and reactions in the circles of the Church, especially in the ecclesiastical hierarchy and in officials of the Church of Greece, as they considered that the law functioned as a undermining of its independence and economic independence, with the reactions to focus on the feeling that the Greek state was flagrantly violating acquired ecclesiastical rights, essentially trying to limit both the dynamics, as well as the influence of the Church. The declared aim of the law, that through the assignment of ecclesiastical property social justice would be restored and the financial needs of the State would be supported, was nothing more than a veiled pursuit of control by the state. The assignment of a large part of the ecclesiastical property to the state, would result in the financial dependence of the Church on the State, something that was considered a particularly problematic condition by church representatives. Economic autonomy was considered fundamental, in order for the Church to carry out its spiritual and social work, regardless of political or governmental interventions. The Greek State, through the passing of Law 1700/1987, aimed to resolve long-standing disputes and regenerate wealth for the benefit of the public interest, pointing out that the Property of the Church would be used to carry out social goals, such as to develop education and build social infrastructures. However, despite its aforementioned intentions, the specific legislative framework was considered to create a condition for questioning the management of church resources by the Church itself, and as an attempt to control it. The passing of the law brought significant social consequences, as a large part of society favored the political decision, as he considered church property to be a source of resources that had to be used to achieve the common good. However, a significant percentage of Greek citizens, supporting the ecclesiastical hierarchy, considered that essentially the state intervenes, confiscating ecclesiastical property and the fundamental values associated with the historical importance of Orthodoxy in Greek society. Through the aforementioned division, important issues emerged that were linked to secularization and the tension created by the conflict that arose between ecclesiastical and state interests. The tension caused as a consequence of the passing of Law 1700/1987, demonstrated the need to redefine Church-State relations. Despite the fact that the law was implemented, the Church strongly expressed its opposition, trying to maintain its role, especially at the level of independence and autonomy. The negotiations that followed the passing of the law laid the foundations for a new era both at the level of cooperation and at the level of confrontations in Church-State relations, depending on the political and social circumstances.