Η ηρακλείτεια και μαρξιανή διαλεκτική:
Creators: name: Κόφφα, Ελένη Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: ηρακλείτεια
μαρξιανή
διαλεκτική
heracleitean
marxist
dialectics

description: Οι βασικοί άξονες πάνω στους οποίους γράφτηκε η εργασία είναι οι παρακάτω: Γίνεται μία προσπάθεια να σκιαγραφήσουμε την εξέλιξη της διαλεκτικής σκέψης. Ιδιαίτερος εντοπισμός γίνεται στη διαλεκτική των αρχαίων Ελλήνων, γίνεται ένας εντοπισμός και σχετική ανάλυση των βασικών μορφών της προμαρξιακής διαλεκτικής. Μεθοδολογικά, δηλαδή, ακολουθούμε το βασικό νόμο της διαλεκτικής, αυτόν της αιώνιας εξέλιξης, μιας εξέλιξης που ακολουθεί σπειροειδή πορεία και τεκταίνεται με άλματα. Στη σκιαγράφηση αυτής της πορείας, η διαλεκτική σα μέθοδος και τα φιλοσοφικά ρεύματα, αλληλοπλέκονται, δε γίνονται ευδιάκριτα εξαρχής, χρειάστηκε βασανιστική πορεία στην εξέλιξη της σκέψης για να γίνουν ευδιάκριτα. Στην πορεία της εξέλιξης διαφαίνεται η σύγκρουση δύο βασικών ρευμάτων της υλιστικής και ιδεαλιστικής φιλοσοφίας. Έτσι, στην πορεία, τίθεται το βασικό ζήτημα της φιλοσοφίας που είναι κατά τον Ένγκελς η σχέση που υπάρχει ανάμεσα στη φύση και στο πνεύμα, στο είναι και στη συνείδηση, ποιο από τα δύο είναι πρωταρχικό: η φύση ή το πνεύμα; Γύρω από αυτήν την αντίθεση (ύλη- πνεύμα), γίνεται μια εκτενής αναφορά (τα φαινόμενα σαν αντανάκλαση της πραγματικότητας) παρατίθενται επιστημονικά δεδομένα, πρόσφατα και παλαιότερα, φιλοσοφικές αντιλήψεις (Δημοκρίτεια κ.α.), όπου αποδεικνύεται η αδιαμφισβήτητη πρωτεύουσα θέση της ύλης. Έτσι μέσα σ αυτό το γενικότερο πλαίσιο, περνάμε σε δυο βασικά ειδικές μορφές που έδωσαν ώθηση τόσο στην παραπέρα αποσαφήνιση της διαλεκτικής σα μεθόδου, όσο και στην ενίσχυση του υλιστικού φιλοσοφικού ρεύματος. Μπαίνουμε έτσι στον πυρήνα της εργασίας. Εκτενής είναι η αναφορά στον Ηράκλειτο (φιλοσοφία και μέθοδος), στο Μαρξ (φιλοσοφία και Μαρξιακή διαλεκτική, που διαπερνά όλα του τα έργα). Ο Μαρξ δεν υπήρξε κεραυνός εν αιθρία, είναι στο δοσμένο κοινωνικό πολιτικό περίγυρο –που περιγράφεται- η επαναστατική έκρηξη στη φιλοσοφία, στη διαλεκτική. Η φιλοσοφία του και Μαρξιακή διαλεκτική είναι η παραπέρα εξέλιξη της μέχρι τότε συσσωρευμένης γνώσης. Καταγράφουμε αυτή την εξέλιξη της σκέψης του από το Δημοκρίτειο- επίκεντρο ( η διδακτορική του διατριβή), μέχρι το Κεφάλαιο. Ο Μαρξ παιδί της Χεγκελιανής ιδεολογίας την ανατρέπει και τοποθετεί ιδιαίτερα τη Χεγκελιανή φιλοσοφία με τα πόδια κάτω, από εκεί που μέχρι τότε ήταν με το κεφάλι κάτω. Μετά από αυτήν την πορεία γίνεται μια προσπάθεια να «κωδικοποιηθεί» η Μαρξιακή φιλοσοφία –αν επιτρέπεται ο όρος αυτός για τη διαλεκτική, γιατί στην ουσία της μπορεί να θεωρηθεί αποκωδικοποιημένη- οι αναφορές σε αυτήν την «κωδικοποίηση» φαίνεται να επαναλαμβάνονται, αλλά αυτό γίνεται με την πεποίθηση ότι έτσι γίνεται ποιο κατανοητή η Μαρξιακή φιλοσοφία και διαλεκτική, γιατί και τα δύο διαχέονται σε όλα του τα έργα, φιλοσοφικά, οικονομικά, πολιτικά κείμενα. Παρατίθενται, έτσι, σαν επιστέγασμα οι βασικές κατηγορίες, οι βασικοί νόμοι με ανάλογα παραδείγματα της Μαρξιακής διαλεκτικής. Στον επίλογο γίνεται μια προσπάθεια σύγκρισης ανάμεσα στον Ηράκλειτο και το Μαρξ. Εσκεμμένα εκεί γίνεται αναφορά σε ορισμένους Ρώσους επαναστάτες φιλοσόφους που φαίνεται ότι είχαν συμβολή στην ανάδειξη της υλιστικής διαλεκτικής αντίληψης. Θεωρώ ότι μετά την ανατροπή στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού και κυρίως στην ΕΣΣΔ και τη Λαϊκή Δημοκρατία, όπου Ακαδημίες και Ινστιτούτα μας τροφοδοτούσαν με σκέψεις και μελέτη γύρω από τη Μαρξιακή διαλεκτική, τη διαλεκτική γενικά και την υλιστική φιλοσοφία, αυτό με πολιτική σκοπιμότητα έχει ήδη πάψει να υφίσταται. Οι αναφορές που γίνονται σ αυτές, ίσως ερεθίσουν κάποιους νεότερους να ψάξουν, σε αυτές τις περιοχές της φιλοσοφίας.
description: The basic axes of the thesis are the following: there is an attempt to outline the development of dialectical thought. There is particular focus on the dialectics of the ancient Greeks, as well as a focus on and analysis of the basic forms of pre-Marxist dialectics. Methodologically the basic law of dialectics, i.e. permanent development, is followed. This is a development that follows a spiral course and carries out leaps. In the outline of this course, dialectics as a method and the philosophical currents are inter-connected, they are not clearly distinct in the beginning, and a tortuous course is needed in the progress of this thinking for them to become distinct. In the course of the development the conflict between the two central currents, materialist and idealist philosophy, becomes apparent. Consequently, along this trajectory, the basic issue of philosophy is posed, which according to Engels is the relationship between nature and the idea, between the material existence and consciousness, i.e. which of the two is the primary: nature or the idea? Around this contradiction (material-idea) there is an extensive reference (the phenomena as a reflection of reality), scientific data is provided, both recent and past, philosophical viewpoints (Democritus etc.), through which the indisputable primary position of material is demonstrated. Therefore through this more general framework, we pass into the specific forms that lent impetus to the further clarification of dialectics as a method, as well as the strengthening of the materialist philosophical current, this is the core of the thesis. There is extensive reference to Heracleitus (philosophy and method), to Marx (philosophy and Marxist dialectics, which permeates all his works). Marx was not a bolt from the blue, he represented the revolutionary explosion in philosophy and dialectics in the given socio-political context that he describes. His philosophy and Marxist dialectics are the further development of knowledge that had been accumulated up until that point in time. We chart this development in his thought from Democritean core (his doctoral thesis) until Capital. Marx, the child of Hegelian ideology, turns Hegelian philosophy upside down and in reality places it on its feet. After this, there is an effort to “codify” Marxist philosophy-if this term is permissible for dialectics, because in its essence it should be considered to have been decoded- the references to this “codification” seem to be repeated, but this is done in order to make Marxist philosophy and dialectics more understandable, because both permeate his works: his political, philosophical and economic texts. Consequently, in the form of a conclusion the basic laws and basic categories of Marxist dialectics are provided with corresponding examples. In the epilogue there is an attempt to compare Heracleitus with Marx. There is a deliberate reference to certain Russian revolutionary philosophers who seem to have had a contribution to the promotion of the materialist dialectic viewpoint. I consider that after the overthrow of existing socialism in these countries, chiefly in the USSR and the People’s Democracies, where the Academies and Institutes provided us with thoughts and studies on Marxist dialectics and dialectics in general and materialist philosophy, this has ceased to be the case due to political expediency. The references made to them may encourage younger people to search these areas of philosophy.