Ταφικά έθιμα, κοινωνιολογικές και ανθρωπολογικές παρατηρήσεις από τη Βυζαντινή Έδεσσα
Creators: name: Παπαμαργαρίτη, Βαρβάρα Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Βυζαντινή Αρχαιολογία
Ταφική Αρχαιολογία
Οστεοαρχαιολογία
Byzantine Archaeology
Funerary Archaeology
Osteoarchaeology

description: Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτελεί η μελέτη ενός υστεροβυζαντινού νεκροταφείου που αποκαλύφθηκε στην πόλη της Έδεσσας σε σημείο που ταυτίζεται με τη Βυζαντινή Ακρόπολη. Κύριος στόχος είναι η εξαγωγή συμπερασμάτων για την κοινωνία της Βυζαντινής Έδεσσας με βασικό άξονα τα ταφικά έθιμα. Δευτερεύων στόχος είναι η ανάδειξη ορισμένων μεθοδολογικών προβλημάτων που σχετίζονται με την ανασκαφή και μελέτη των βυζαντινών νεκροταφείων. Επιχειρείται συγκριτική μελέτη των ευρημάτων από το κυρίως νεκροταφείο με ευρήματα από προγενέστερα και σύγχρονα με αυτό βυζαντινά νεκροταφεία από την πόλη της Έδεσσας αλλά και από άλλες περιοχές του ελλαδικού χώρου και της Βαλκανικής με τη συνεπικουρία ιστορικών πηγών και λαογραφικών πληροφοριών. Η εργασία αποτελείται από έξι κεφάλαια με μικρότερες ενότητες. Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάζεται συνοπτικά η ιστορία της έρευνας της ταφικής αρχαιολογίας στον ελλαδικό χώρο. Στο δεύτερο κεφάλαιο δίνονται στη στοιχεία για την ιστορική και αρχαιολογική παρουσία της Έδεσσας κατά τους Βυζαντινούς χρόνους. Στο τρίτο κεφάλαιο δίνεται το πλαίσιο της ταφικής τοπογραφίας στην πόλη της Έδεσσας με σύντομη αναφορά στα υπόλοιπα νεκροταφεία που έχουν βρεθεί στην πόλη και χρονολογούνται από την πρώιμη έως και την ύστερη βυζαντινή περίοδο. Στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται διεξοδική ανάλυση των ευρημάτων από το υπό εξέταση νεκροταφείο και συζήτηση επάνω σε διάφορα ερμηνευτικά ζητήματα που προκύπτουν από τη μελέτη. Στο πέμπτο κεφάλαιο με αφορμή μερικές από τις ταφές της Έδεσσας γίνεται αναφορά σε ορισμένα παραδείγματα βυζαντινών ταφών που διαθέτουν ειδικά χαρακτηριστικά και εγείρουν προβληματισμούς ως προς τη χρησιμοποιούμενη μεθοδολογία και την ερμηνεία που τους αποδίδεται. Στο έκτο και τελευταίο κεφάλαιο δίνονται τα γενικά συμπεράσματα όπως προκύπτουν από την παραπάνω μελέτη και συζήτηση. Στην εργασία συμπεριλαμβάνεται και μελέτη σκελετικού υλικού, η οποία λειτουργεί συμπληρωματικά στο κυρίως θέμα, εξαιτίας της αποσπασματικής κατάστασης του πληθυσμιακού δείγματος που δεν επιτρέπει διεξοδική οστεολογική ανάλυση.
description: The purpose of this master thesis is the study of a late byzantine cemetery from the city of Edessa. The main goal is extract conclusions about the medieval society of Edessa through the study of funerary customs. A secondary goal is to highlight certain methodological problems related to the excavation and study of byzantine cemeteries in Greece. This is achieved through the comparative study of the findings of the main cemetery with findings from other earlier and contemporary cemeteries from Greece and the Balkans along with the help of historical sources and folklore. The thesis is divided into six chapters with smaller subchapters. The first chapter includes a short summary of the history of research regarding byzantine cemeteries in Greece. The second chapter provides information of historical and archaeological nature about the city of Edessa throughout the byzantine period. The third chapter provides the context of burial topography in Edessa through a short presentation of the other byzantine cemeteries of the city. The fourth chapter includes a thorough examination of the findings from the main cemetery and a detailed discussion regarding their interpretation. The fifth chapter contains a few examples of burials with some unusual characteristics and discusses certain problems arising from the used methodology and interpretation. The last chapter includes the conclusions drawn based on the previous examination and discussion of the findings. The thesis includes a study of skeletal material which is only supplementary to the main topic due to the fact that the sample was incomplete and didn’t allow for a thorough osteological analysis.