Το ασκητήριο του αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος στις Αυλές Κοζάνης. Μνημεία, παραδόσεις, λαϊκή ευσέβεια. Συμβολή στην τοπική αγιολογία της Κοζάνης
Creators: name: Νικολαΐδου, Δέσποινα Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Ασκητήριο
Μνημεία
Παραδόσεις
Hermitage
Monuments
Traditions

description: Το χωριό Αυλές, της επαρχίας Σερβίων, του Νομού Κοζάνης, βρίσκεται στο τέταρτο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Σερβίων Ελασσόνας. Ήταν αυλή των ανακτόρων του κάστρου των Σερβίων στα χρόνια του βασιλιά Ηράκλειου. Το πρώτο μέχρι στιγμής γραπτό κείμενο που μαρτυρεί την ύπαρξή του είναι ο κώδικας ΤΤ εννέα, οχτώ, έξι, στον οποίο απογράφεται ως Havlilar, με σαράντα δύο μουσουλμανικές και δεκαοχτώ χριστιανικές οικογένειες.Το χωριό τιμά τον άγιο Θεόδωρο τον Τήρωνα στο ομώνυμο ασκητήριό του το πρώτο Σάββατο της μεγάλης Τεσσαρακοστής. Είναι ένα ασκητήριο του ενδέκατου αιώνα μήκους επτά μέτρων με λαξευμένη Αγία Τράπεζα, από τον ασκητή Θεόδωρο που ασκήτεψε σε αυτό. Πάνω από το ασκητήριο υπάρχουν δυο σπηλιές με αγιογραφίες. Στην πρώτη ανέβηκε ο ιερέας του χωριού και φωτογράφισε τις αγιογραφίες. Στην οροφή είναι αγιογραφημένος ο Παντοκράτορας υποβασταζόμενος από έξι αγγέλους. Στην πρώτη σειρά είναι αγιογραφημένη η Κοινωνία των Αποστόλων. Στη δεύτερη σειρά είναι η Μεταμόρφωση, η Σταύρωση και ο άγιος Θεόδωρος ο Τήρων. Στην τρίτη σειρά εικονίζεται ο Χριστός ένθρονος, η Θεοτόκος, ο Ιωάννης ο Πρόδρομος, ο Μέγας Βασίλειος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος.Έξω από το ασκητήριο βρίσκονται τα ερείπια μισοκατεστραμμένου ναού. Από αυτόν σώζεται μόνο ο νότιος τοίχος που είναι κολλημένος στη βορινή πλευρά του βράχου με τμήμα της κυλινδρικής ανατολικής αψίδας. Σύμφωνα με το καθηγητή Ξυγγόπουλο ο ναός χτίστηκε μετά το θάνατο του ασκητή Θεόδωρου και αποτελούνταν από δύο άνισα διαμερίσματα. Το δυτικό και μικρότερο διαμέρισμα ήταν ο τάφος του.Ο Μέγας Εσπερινός τελείται στον ενοριακό ναό του αγίου Γεωργίου και συμπίπτει με τους πρώτους Χαιρετισμούς. Κατά το απόγευμα όπως και ανήμερα της εορτής, οι πιστοί βράζουν σιτάρι που ευλογείται και μοιράζεται, για να ενδυναμωθούν για τη νηστεία, όπως στα χρόνια του Ιουλιανού του Παραβάτη που θέλησε να μολύνει τους Χριστιανούς με τα ειδωλόθυτα. Την ημέρα του εορτασμού στο ασκητήριο πολλοί ανεβαίνουν με τα πόδια σ᾽ αυτό ως εκπλήρωση τάματος. Κοινωνούν μετά από νηστεία με τριομέρι, συνδυάζοντας τη Θεία Κοινωνία με πράξεις ελεημοσύνης και προσφοράς στο ναό. Τελούν αρτοκλασία και σηκώνουν ύψωμα. Μετά το τέλος της Θείας Λειτουργίας ακολουθεί τραπέζι με σαρακοστιανά. Την Παρασκευή της Διακαινησίμου τελείται ξανά Θεία Λειτουργία. Οι νοικοκυρές ξαναβάφουν κόκκινα αυγά που βάφουν για τρείς εβδομάδες από τη Μεγάλη Πέμπτη. Τα προηγούμενα χρόνια ακολουθούσε τραπέζι και οι πιστοί κατέβαιναν από το ασκητήριο, τραγουδώντας πασχαλινά τραγούδια, στην πλατεία του χωριού, όπου γινόταν γλέντι ως τις βραδινές ώρες. Οι πιστοί αναφέρουν θαύματα που αξιώθηκαν από τον άγιο στη ζωή τους.
description: The village of Avles, of the province of Servia, in the Prefecture of Kozani, lies at the fourth kilometer of the Servia-Elassona National Road. It was a palace court of the castle of Servia at the time of King Heraclius. The first written text documenting its existence so far is Codex TT986 (TT nine, eight, six), where it is registered as Havlilar, numbering forty-two Muslim families and eighteen Christian families.The village honours Saint Theodore of Tyron in the hermitage bearing his name on the first Saturday of Lent. It is a hermitage dated in the 11th century, 7 meters in length with an altar carved by the eremite Theodore who cloistered himself therein. Above the hermitage there are two caves with frescos. The first one is the one the village priest stepped up and photographed the frescos. At the roof one can see depicted the Pantokrator, supported on six angels. In the first row is depicted the Communion of the Apostles. In the second row we find the Transfiguration of Jesus, the Crucifixion and Saint Theodore of Tyron. In the third row we see Christ Enthroned, the Virgin, John the Baptist, Saint Basil the Great and John Chrysostom.Outside the hermitage one encounters the ruins of a half-destroyed church. Of that, only the south wall is preserved and is attached to the north side of the rock with a part of the cylindrical apse. According to professor Xigopoulos the church was built after the death of the eremite Theodore and was made up of two unequal sections. The west and smaller section was his tomb.The Great Vespers is held at the parish church of Saint Georgios and coincides with the first Salutations to the Theotokos (Chairetismoi). In the afternoon as well as on the day of the celebration the faithful boil wheat which is blessed and distributed to fortify themselves during fasting, as was done during the time of Julian the Apostate who had wished to corrupt Christians with idol meat. On the day of the celebration a lot of people come on foot to the hermitage, fulfilling a vow made. They receive the Holy Communion after a fast with τριομέρι (three-day fasting), combining the Holy Communion with acts of charity and offerings to the church. They perform Artoklasia (Breaking of the Loaves) and receive Communion Bread which has been lifted off the breads in the prothesis. After the end of the Mass there is a meal of Lenten fare. On the Friday of Renewal (Bright) Week, another Mass is performed. Women once again dye eggs red, which they dye for three weeks since Maundy Thursday. In past years a meal followed and the faithful came down the hermitage to the village square singing Easter songs. In the square festivities were held well into the night. The faithful report miracles bestowed upon them by the Saint’s grace in their life. Key words: hermitage, monuments, traditions