Aν δεν έχεις λόγο, είσαι ένα πιόνι: Η συμμετοχή των εξυπηρετούμενων στη λήψη αποφάσεων σε ελληνικούς οργανισμούς θεραπείας της εξάρτησης από τα ναρκωτικά
Creators: name: Δασκαλοπούλου, Ξανθίππη Μαρίνα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων
Λήπτες υπηρεσιών
Υπηρεσίες για τα ναρκωτικά
User involvement
Service users
Drug treatment services

description: Αυτή είναι η πρώτη έρευνα που διερευνά τη συμμετοχή των εξυπηρετούμενων στη λήψη αποφάσεων σε ελληνικούς οργανισμούς θεραπευτικής αντιμετώπισης των εξαρτήσεων. Μέσα από ημιδομημένες σε βάθος συνεντεύξεις με 9 νυν και πρώην εξυπηρετούμενους και 6 θεραπευτές του ΚΕΘΕΑ και του ΟΚΑΝΑ, η έρευνα επιχείρησε να καταγράψει την εμπειρία, τις αντιλήψεις, τη στάση και τις προτάσεις τους γύρω από τη συμμετοχή των ληπτών στις αποφάσεις, τόσο σε ατομικό όσο και σε οργανωσιακό επίπεδο. Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε τη σημασία του πλαισίου θεραπείας και λειτουργίας στον τρόπο που διαμορφώνεται η εμπειρία, οι αντιλήψεις και οι προσδοκίες γύρω από τη συμμετοχή. Το ιατροκεντρικό πλαίσιο του ΟΚΑΝΑ περιορίζει τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων αποκλειστικά στην ατομική θεραπευτική πορεία με επίκεντρο τα ζητήματα της χορήγησης. Από τις περιγραφές των θεραπευτών προβάλει η εικόνα του «δύσκολου ασθενούς» και ενός χάσματος ανάμεσα στο «Αυτοί» και στο «Εμείς» μεταξύ θεραπευτών και θεραπευόμενων. Έτσι, η συμμετοχή των ληπτών αντιμετωπίζεται συγχρόνως τόσο με την προσδοκία γεφύρωσης αυτής της απόστασης όσο και με τον φόβο διατάραξης της οριοθέτησης και του θεραπευτικού έργου. Στο ΚΕΘΕΑ η συμμετοχή είναι άρρηκτα συνυφασμένη με τον ομαδικό χαρακτήρα των θεραπευτικών διαδικασιών αυτοβοήθειας και αλληλοβοήθειας, καθώς και με τον αυτοδιαχειριζόμενο χαρακτήρα των μονάδων. Το άτομο, η ομάδα των ομοτίμων και το προσωπικό είναι οι 3 πόλοι στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων. Στρεβλώσεις του θεραπευτικού μοντέλου μπορεί να περιορίσουν την έκφραση προσωπικών αναγκών και τη συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων. Η αξία της συμμετοχής γίνεται καθολικά αποδεκτή και συνδέεται κυρίως με τα θεραπευτικά της πλεονεκτήματα. Τονίζεται η σημασία των διακριτών ρόλων μεταξύ θεραπευτών και θεραπευομένων, ενώ από τους εξυπηρετούμενους δίνεται έμφαση στην ποιότητα της σχέσης τους με τους θεραπευτές ως προϋπόθεση και ένδειξη συμμετοχής. Εντοπίζονται διάφοροι ατομικοί, οργανωσιακοί και κοινωνικοί παράγοντες που διευκολύνουν ή εμποδίζουν τη συμμετοχή, μεταξύ αυτών και η επίδραση των αρνητικών κοινωνικών στερεοτύπων και προκαταλήψεων γύρω από τους χρήστες παράνομων ουσιών. Θεραπευτές και θεραπευόμενοι κάνουν διάφορες προτάσεις για τις υπηρεσίες στις οποίες συμμετέχουν. Επιπλέον, οι θεραπευτές και των δύο οργανισμών θέτουν με σαφήνεια το αίτημα και της δικής τους συμμετοχής στη λήψη αποφάσεων. Η μελέτη καταλήγει σε προτάσεις για την προώθηση της συμμετοχής σε επίπεδο πολιτικής, εφαρμογής στο πεδίο και έρευνας.
description: This is the first research that investigates service user involvement in Greek addiction treatment organizations. Through semi-structured in-depth interviews with 9 current and former clients and 6 therapists of KETHEA and OKANA, the research attempted to record their experience, perceptions, attitude and suggestions regarding user involvement both at individual and organizational level. Data analysis demonstrated the importance of the treatment and operational context in shaping experience, perceptions and expectations around user involvement. The biomedical approach of OKANA limits user involvement to the individual level. The image of «difficult patients» and a «Them and Us» divide between therapists and clients emerges. Thus, user involvement is seen with both the expectation of bridging this gap and the fear of disrupting therapeutic work. In KETHEA, user involvement is inextricably intertwined with self-help and mutual-help, as well as the self-managed nature of the units. The individual, its peer group and the staff are the 3 poles in decision making processes. Distortions of the therapeutic model may limit the expression of personal needs and participation in decision making. All participants recognize the value of user involvement, which is linked to its therapeutic benefits. The importance of the distinct roles between staff and clients is emphasized, while the clients also place emphasis on the quality of their relationship with the staff. Various individual, organizational and social obstacles and facilitators are identified, including the influence of negative social stereotypes and prejudices surrounding drug users. Therapists and clients make various suggestions for the improvement of the services they participate in. In addition, the staff of both organizations clearly ask for their own participation in decision-making. The study concludes with proposals concerning policy, implementation and research level for promoting user involvement.
description: Σε συνεργασία με: Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Κύπρος)