Η ανθρώπινη αδυναμία αποφυγής του αδίκου: ο πέραν του τεθειμένου δικαίου χώρος υπό το φως του θετού δικαίου. Νομολογιακές τάσεις, δογματικά ζητήματα και η νέα διάταξη του άρθρου 33 ΠΚ
Creators: name: Κεσόγλου, Χρήστος Ελευθερίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: ανθρωπίνως φευκτό της υπαιτιότητας
αδυναμία αποφυγής του αδίκου
ανθρώπινη δυνατότητα συμμόρφωσης
βουλητική αδυναμία συμμόρφωσης
άλλως δύνασθαι πράττειν
ψυχική πίεση
συνειδησιακό έγκλημα
καταλογισμός
άρση του καταλογισμού
σύγκρουση καθηκόντων
σύγκρουση νομικού και ηθικοκοινωνικού καθήκοντος
ηθικοκοινωνικό καθήκον
πέραν του τεθειμένου δικαίου
ιντετερμινισμός
human inability to avoid unlawfulness
culpability
conflict of duties
beyond the statutory law
conflict between a legal and a socioethical duty
mental pressure
imputability
Indeterminismus

description: Με την παρούσα μελέτη επιχειρείται η προσέγγιση του «ανθρωπίνως φευκτού της υπαιτιότητας», του στοιχείου αυτού του καταλογισμού που απαντάται και με τον όρο «ανθρώπινη αδυναμία αποφυγής του αδίκου» και κατεξοχήν συνδέεται με τα όρια της ανθρώπινης φύσης, με την έννοια ότι το δίκαιο αναγνωρίζει πως υπάρχουν καταστάσεις στις οποίες ο άνθρωπος δρα υπό μια δριμεία ψυχική πίεση η οποία αποκλείει τη δυνατότητά του να πράξει διαφορετικά και να συμμορφωθεί με το δίκαιο. Η μελέτη, ειδικότερα, κινείται γύρω από το ερώτημα αν υπάρχει ικανή δογματική περιχαράκωση του στοιχείου του μη φευκτού της υπαιτιότητας, ώστε να καθίσταται δικαιικά ασφαλής η πέραν του τεθειμένου δικαίου έρευνα του δικαστή για λόγους αποκλεισμού του καταλογισμού που βασίζονται σε αυτό ή αν αντίθετα, η ευθεία αναγωγή στη φευκτό της υπαιτιότητας από τα δικαστήρια απειλεί την ασφάλεια του ποινικού δικαίου. Έτσι, σε ένα πρώτο στάδιο παρατηρείται πώς αυτό το στοιχείο του μη φευκτού της υπαιτιότητας έχει εκφραστεί από τον νομοθέτη εντός του θετού δικαίου, τόσο στο γενικό -και με την πρόσφατη προσθήκη του 33 ΠΚ- όσο και στο ειδικό μέρος του Ποινικού Κώδικα. Τα συμπεράσματα αυτά αξιοποιούνται στη συνέχεια, όταν η έρευνα για την ανθρώπινη αδυναμία συμμόρφωσης επεκτείνεται εκτός του τεθειμένου δικαίου. Η εγκυρότητα και ουσία πίσω από την εντύπωση ανασφάλειας που δημιουργείται θα επιχειρηθεί να διερευνηθεί, αρχικά μέσω της συστηματοποιημένης παρουσίασης μεγάλου τμήματος της -όχι ιδιαίτερα πλούσιας- νομολογίας που πραγματεύεται το ανθρωπίνως φευκτό της υπαιτιότητας (και ιδιαίτερα την περίπτωση της σύγκρουσης μεταξύ ενός νομικού κι ενός ηθικοκοινωνικού καθήκοντος). Στη νομολογία δίνεται ιδιαίτερη έμφαση καθώς ελλείψει ρητής ρύθμισης, οι δημοσιευμένες αποφάσεις έχουν την αξία case law. Αφού γίνει κατανοητή η τάση που διαμορφώνεται στη νομολογία, και εξοπλισμένοι με τις σχετικές σκέψεις που αποκομίσθηκαν από την πανοραμική παρατήρησή της, εντοπίζονται τα κυριότερα δογματικά ζητήματα που η ελληνική θεωρία ιχνηλατεί γύρω από τους λόγους αποκλεισμού του καταλογισμού πέραν του τεθειμένου δικαίου. Στο τέλος της μελέτης διατυπώνονται συμπερασματικές σκέψεις και απαντάται το ερώτημα που τίθεται στην αρχή
description: The present study attempts to approach “the humanly unavoidable unlawfulness”, an element of imputation that is also known with the term “human inability to avoid unlawfulness” and is primarily associated with the limits of human nature, meaning that the law recognizes that there are situations in which someone acts under a severe mental pressure which deprives them of their ability to act differently and to comply with the law. The study revolves around the hypothesis of whether there is sufficient dogmatic circumscription and elaboration of the human inability to avoid unlawfulness, to make it legally safe for a judge to investigate beyond the statutory law for reasons that excuse the culprit based on it or, on the contrary, that investigation threatens the security of criminal law and justice. Thus, in the first part it is observed how the concept of humanly unavoidable unlawfulness has been introduced by the legislator within the statutory law, both in the general -with the recent addition of article 33 of the P.C. - and in the special section of the Penal Code. In the second part, the study approaches the field beyond the statutory law, initially through the systematic presentation of a large part of court decisions that deal with the human inability to avoid unlawfulness (and more specifically with the case of a conflict between a legal and a socioethical duty). These court decisions are given special emphasis, as in the absence of statutory law they have the value of case law. After understanding the tendency created by the criminal courts and equipped with the relevant thoughts gained from its panoramic observation, the thesis identifies the main dogmatic issues that the legal theory traces around the excuses of the culprit beyond the statutory law based on the concept of humanly unavoidable unlawfulness