Σχέσεις γλώσσας και εικόνας σε διδακτικά εγχειρίδια. Σημειωτική ανάλυση του εγχειριδίου της Γλώσσας ΣΤ΄ Δημοτικού.
Creators: name: Μάτα, Αικατερίνη Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Σημειωτική
Διδακτικά εγχειρίδια
Οπτικός γραμματισμός
Semiotics
Textbooks
Visual literacy

description: Στην παρούσα εργασία ερευνώνται οι σχέσεις μεταξύ γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων στο εγχειρίδιο Γλώσσας ΣΤ΄ Δημοτικού, μέσω της σημειωτικής ανάλυσης των εικονικών μηνυμάτων του εγχειριδίου. Ο σκοπός της έρευνας συνίσταται στη διερεύνηση της συνέργειας μεταξύ γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων στο διδακτικό εγχειρίδιο και στο αν υποστηρίζονται με αυτόν τον τρόπο οι διδακτικοί στόχοι του εγχειριδίου. Πρόκειται για το βασικό εγχειρίδιο διδασκαλίας της μητρικής γλώσσας των μαθητών/τριών, το οποίο συμπεριλαμβάνει μεγάλο αριθμό εικονικών μηνυμάτων, γεγονός που οδηγεί στο πεδίο της παρούσας έρευνας, τη μελέτη της συνέργειας μεταξύ γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων. Το ενδιαφέρον της έρευνας επικεντρώνεται στο αν μέσω της συνέργειας μεταξύ γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων υποστηρίζονται οι διδακτικοί στόχοι του εγχειριδίου. Παράλληλα, εξετάζονται τα είδη των εικονικών μηνυμάτων που συμπεριλαμβάνονται στο εγχειρίδιο και τι απεικονίζουν, ο τρόπος με τον οποίο οι σχέσεις γλώσσας και εικόνας στο εγχειρίδιο υποστηρίζουν τους διδακτικούς του στόχους, καθώς και αν η συνέργεια γλωσσικού και εικονικού μηνύματος στο εγχειρίδιο έχει αντίκτυπο στη μετάδοση του μηνύματος που επικοινωνείται. Όπως προκύπτει από τα συμπεράσματα της παρούσας έρευνας, οι σημειωτικές προσεγγίσεις στην ανάλυση της εικόνας που υιοθετήθηκαν συνέβαλαν στην κατανόηση των σχέσεων μεταξύ γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων αναδεικνύοντας ορισμένα μοτίβα. Ταυτόχρονα, ο τρόπος λειτουργίας του εικονικού και του λεκτικού κώδικα στο υπό μελέτη εγχειρίδιο συμβάλλει στην καλύτερη μετάδοση του πληροφοριακού φορτίου, καθώς και στην καλλιέργεια δεξιοτήτων γραμματισμού και οπτικού γραμματισμού. Η ποικιλία των ειδών των εικονικών μηνυμάτων που εντοπίστηκαν στο συγκεκριμένο εγχειρίδιο αντανακλά τη σύγχρονη προσέγγιση της εκπαίδευσης σε ζητήματα οπτικού γραμματισμού.
description: This essay explores the relations between verbal and pictorial messages in the language textbook of 6th grade of primary school, through the semiotic analysis of the visual elements of the particular textbook. The objective of the analysis is the examination of the synergy between verbal and visual sign systems in the textbook as well as if, in this way, the course objectives are accomplished. This is the main coursebook for teaching the student’s mother tongue, which includes a large number of visual elements, thus pointing to the field that this thesis explores. The present thesis mainly focuses on examining the synergy between verbal and visual sign systems in the textbook as well as if, in this way, the course objectives are accomplished. Alongside, the essay examines the types of visual elements which are included in the textbook as well as what they depict, the ways in which the relations between text and image in the textbook support the course objectives and if the synergy between the verbal and the visual sign systems has an impact on the message that is communicated. The results of this research prove that the semiotic approaches to image analysis, as adopted in the research, contributed to the understanding of the relations between verbal and visual messages and are showing certain patterns. Alongside, the way the visual and verbal code functions in this particular textbook contributes to better transmission of the information load as well as to the development of literacy skills and visual literacy skills. The variety of visual messages that were detected in the textbook reflects on the contemporary approach of education in matters of visual literacy.