Μελέτη περίπτωσης: οι γλωσσικές στάσεις, τα γλωσσικά στερεότυπα και οι γλωσσικές προκαταλήψεις των μαθητών και μαθητριών της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης ως προς την ελληνική και την αλβανική γλώσσα
Creators: name: Χρόνη, Ολυμπία Στέργιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: γλωσσικές στάσεις, γλωσσικές προκαταλήψεις, γλωσσικά στερεότυπα
διγλωσσία, δίγλωσση εκπαίδευση
μεταναστευτική εκπαιδευτική πολιτική
language attitudes, linguistic stereotypes, language prejudices
bilingualism, bilingual education
immigration educational policy

description: Ο σκοπός της έρευνας είναι να εκφραστούν οι πεποιθήσεις, οι απόψεις και η στάση που υιοθετούν οι μαθητές/τριες αλβανικής καταγωγής απέναντι στην επιλογή των δυο γλωσσών τους σε όλες τις εκφάνσεις του ιδιωτικού και δημόσιου βίου τους. Ταυτόχρονα, επιχειρείται η ανάδειξη της συμπεριφοράς των μαθητών/τριών αλβανικής και ελληνικής καταγωγής, η οποία αντανακλά τις αντιλήψεις τους για τη σημασία, την αξία και την καταλληλότητα χρήσης της μιας ή της άλλης γλώσσας. Η μέθοδος που επιλέχθηκε για τη διερεύνηση των παραπάνω ερωτημάτων είναι η μελέτη περίπτωσης. Πιο συγκεκριμένα αποφασίστηκε η συγκρότηση ερωτηματολογίου ως μεθοδολογικού εργαλείου που θα περιλαμβάνει κυρίως ερωτήσεις ανοιχτού τύπου για την ελεύθερη έκφραση των απόψεων και των αντιλήψεων των μαθητών/τριών κι ορισμένες ερωτήσεις κλειστού τύπου για τη συλλογή στοιχείων του προφίλ των μαθητών. Το ερωτηματολόγιο διανεμήθηκε παρουσία της ερευνήτριας, και συμπληρώθηκε ανώνυμα από τους μαθητές και τις μαθήτριες. Το δείγμα της έρευνας προήλθε από τέσσερα δημοτικά σχολεία του Δημοτικού Διαμερίσματος Ελευθερών, στο Δήμο Παγγαίου του Νομού Καβάλας και αποτελούνταν από 15 μαθητές και μαθήτριες ελληνικής καταγωγής της Ε’ και ΣΤ’ τάξης και από 15 μαθητές και μαθήτριες αλβανικής καταγωγής αντίστοιχων τάξεων. Όσον αφορά τους άξονες του ερωτηματολογίου, αναλυτικότερα αυτοί περιλάμβαναν: (α) ερωτήματα σχετικά με προσωπικά στοιχεία των μαθητών/τριών (φύλο, ηλικία, οικογενειακή κατάσταση κλπ), (β) ερωτήματα σχετικά με την οπτική και τις στάσεις των μαθητών ως προς τις δύο γλώσσες (αλβανική και ελληνική), (γ) ερωτήματα για την ανάδειξη ενδεχόμενων στερεοτύπων και προκαταλήψεων και ειδικότερα φυλετικών προκαταλήψεων και, τέλος, (γ) ερωτήματα σχετικά με τον ρόλο του σχολικού περιβάλλοντος στην προώθηση ή την άμβλυνση των γλωσσικών προκαταλήψεων. Στη συνέχεια για την ανάλυση των ερωτηματολογίων αξιοποιήθηκε η απλή περιγραφική μέθοδος, ενώ παράλληλα η ηλεκτρονική επεξεργασία των δεδομένων για την εξαγωγή ποσοστών επί τοις εκατό έγινε με τη βοήθεια του προγράμματος Microsoft Excel. Τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας αποτελούν ενδείξεις των γλωσσικών στάσεων, των γλωσσικών στερεοτύπων και των γλωσσικών προκαταλήψεων που υπάρχουν στον μαθητικό πληθυσμό της Ελλάδας. Γενικότερα, διαφάνηκε ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων μαθητών και μαθητριών συνδέουν τους μαθητές αλβανικής καταγωγής με θετικούς συνειρμούς. Αντίθετα, συνδέουν τους μετανάστες άλλων εθνικοτήτων με αρνητικούς συνειρμούς. Οι στάσεις αυτές μεταφέρονται και στις γλώσσες που μιλούν οι συγκεκριμένες ομάδες. Παράλληλα, διαπιστώθηκε πως παρόλο που το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν υιοθετεί επίσημα το αφομοιωτικό μοντέλο, στην πραγματικότητα παρέχει μονόγλωσση και μονοπολιτισμική εκπαίδευση που στόχο της έχει να βοηθήσει όλα τα παιδιά να αποκτήσουν επάρκεια μόνο στην εθνική γλώσσα και πολιτισμό, δίνοντας έμφαση στη διατήρηση της παράδοσης και της εθνικής κληρονομιάς. Τα παιδιά των μεταναστών, επομένως, αντιμετωπίζονται ως «παιδαγωγικό πρόβλημα». Μάλιστα, αντιμετωπίζονται αρνητικά ιδιαίτερα αυτοί που θεωρείται ότι έχουν «κατώτερη» κουλτούρα και γλώσσα.
description: The purpose of this research is to elicit the beliefs, opinions and attitudes adopted by Albanian students towards the selection opposing the choice of two languages into all aspects of private and public lives. At the same time, we attempt to show the behavior of the students of Albanian and Greek origin, which reflects their perceptions of the importance, value and appropriateness of use of one or the other language. The method chosen to investigate the above questions is the case study. More specifically, it was agreed that a questionnaire as a methodological tool that includes open-ended questions for the free expression of opinions and perceptions of students and some closed questions to collect profile information of students. The questionnaire was distributed in the presence of the researcher, and was completed anonymously by the students. The sample came from four primary schools in the Municipal District of Eleftheres, municipality of Pangeo, Kavala prefecture and consisted of 15 pupils of Greek origin fifth and sixth class and 15 pupils of Albanian origin from ethnic respective classes. Regarding the axes of the questionnaire, they detail include: (a) questions about personal data of students (gender, age, marital status, etc.), (b) questions about perspective and attitudes of pupils in both languages (Albanian and Greek), (c) questions about the possible emergence of stereotypes and prejudices, especially racial prejudice and, finally, (c) questions about the role of the school environment to promote or mitigate the linguistic prejudices. Then the analysis of the questionnaires utilized a simple descriptive method, while the electronic data processing for the extraction of percentages were using the program Microsoft Excel. The results of this study are indicators of language attitudes, language stereotypes and linguistic prejudices that exist in the student population in Greece. Generally, showed that the majority of Greek students connect Albanian students with positive connotations. Contrary, connect migrants of other nationalities with negative connotations. Attitudes are transported in the languages spoken by these groups. Furthermore, it was found that although the Greek educational system is not formally adopted the assimilatory model actually provides monolingual and mono-cultural training, objective is to help all children reach proficiency only in the national language and culture, emphasizing the preservation of tradition and national heritage. The children of immigrants, therefore, treated as "pedagogical problem." Indeed, viewed negatively especially those who are considered to have "inferior" culture and language.