Η επίδραση των δασικών πυρκαγιών στον τουρισμό: διερεύνηση με δεδομένα από υπηρεσίες βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων
Creators: name: Σίλκογλου, Κυριακή Απόστολου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: subject: Τουρισμός
subject: Δασικές πυρκαγιές
subject: Kλιματική αλλαγή
subject: Airbnb
subject: AirDNA
subject: Πλατφόρμες βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων
subject: Tourism
subject: FOS: Economics and business
subject: Forest fires (wildfires)
subject: Climate change
subject: Short-term property rental service

description: Η πρόσφατη ειδησεογραφία βρίθει περιπτώσεων όπου μείζονες δασικές πυρκαγιές έπληξαν τουριστικούς προορισμούς προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές, γεγονός που βρίσκεται σε άμεση συνάρτηση με τη χωροθέτηση και επέκταση των τουριστικών υποδομών σε γειτνίαση με φυσικά οικοσυστήματα. Προσθέτοντας στην εξίσωση την αύξηση της έντασης και της συχνότητας των δασικών πυρκαγιών υπό την επίδραση της αλλαγής στο κλίμα και την υγειονομική κρίση του Covid-19, είναι εμφανές πως ο τουρισμός βρίσκεται ολοένα και συχνότερα σε καθεστώς κινδύνου από καταστροφές και κρίσεις διαφόρων ειδών. Η παρούσα εργασία επιχειρεί τη σύνδεση μεταξύ δασικών πυρκαγιών (ως καταστροφές κοινωνικό-φυσικής προέλευσης) και τουρισμού, μέσω μιας «ασυνήθιστης» προσέγγισης: της χρήσης δεδομένων υπηρεσιών βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων. Το θεωρητικό μέρος ξεκινά με τα βασικά χαρακτηριστικά και μεγέθη του τουριστικού συστήματος και παραθέτει την αλληλένδετη σχέση φυσικού περιβάλλοντος - τουρισμού. Αναλύει βασικές έννοιες περί φυσικών καταστροφών και το πως επιδεινώνονται με την μεταβολή στο παγκόσμιο κλίμα, διερευνώντας παράλληλα διάφορες πτυχές της συσχέτισής τους με τον τουρισμό, όπως ο ρόλος των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και η αντίληψη των φυσικών κινδύνων από τους ταξιδιώτες. Εν συνεχεία επικεντρώνεται στις δασικές πυρκαγιές και την αμφίδρομη αλληλεπίδρασή τους με το φαινόμενο του τουρισμού, ενώ ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην πανδημία και τον μετασχηματισμό που επέφερε στο τουριστικό σύστημα. Συνεχίζει παραθέτοντας βασικά στοιχεία των υπηρεσιών βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων, που παρά την ευρύτατη εξάπλωσή τους εμπίπτουν στην κατηγορία του «άτυπου» τουρισμού, εξειδικεύοντας την συζήτηση στην πιο διαδομένη εξ αυτών, την Αirbnb, ενώ εξετάζει τη συμμετοχή τους στη διαχείριση των φυσικών καταστροφών. Στο ερευνητικό μέρος, μέσω δύο μελετών περίπτωσης σε διαφορετικές ηπείρους επιχειρείται η ποσοτική εκτίμηση των επιπτώσεων σημαντικών δασικών πυρκαγιών στον τουρισμό, όπως αποτυπώνεται σε παραμέτρους κρατήσεων της «άτυπης» τουριστικής βιομηχανίας. Χρησιμοποιώντας ως πηγή την AirDNA - ιδιωτικό πάροχο δεδομένων και στατιστικών αναλύσεων της βιομηχανίας των βραχυχρόνιων μισθώσεων - διερευνάται η εξέλιξη των τουριστικών κρατήσεων στις πληγείσες περιοχές, η σύγκρισή τους με περιοχές παρόμοιων χαρακτηριστικών που δεν επλήγησαν από τις πυρκαγιές (περιοχές ελέγχου), ακολουθούμενες από την κριτική εξέταση των εξαγόμενων της στατιστικής επεξεργασίας. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η εξέλιξη της τουριστικής ζήτησης επηρεάστηκε από πλήθος παραγόντων, μεταξύ αυτών και των δασικών πυρκαγιών, που σε συνδυασμό με τις εκάστοτε τοπικές ιδιαιτερότητες διαμορφώνουν το ξεχωριστό τουριστικό προφίλ κάθε περιοχής. Αναδείχτηκε δε, η πολυεπίπεδη διάρθρωση του τουριστικού συστήματος και η διαρκής αλληλεξάρτησή του με πλήθος τάσεων και παραγόντων, που εν τέλει αποτελούν πρόκληση για τη διατήρηση της βιωσιμότητάς του. Επιπρόσθετα, αποδείχτηκε η ανθεκτικότητα του τουρισμού σε καταστροφές και κρίσεις καθώς και η αξιοπιστία της χρήσης των στοιχείων των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων για ερευνητικούς σκοπούς.
description: Incidents of major forest fires severely impacting tourist destinations, make headlines nowadays more frequently than ever before, reinforced by the continuing location and expansion of tourist infrastructure in proximity to natural ecosystems. Adding to the equation the increase in forest fire frequency and intensity under the influence of global climate change, as well as the impact of the Covid-19 health crisis, it becomes evident that tourism is frequently found under threat from natural disasters and crises of various kinds. The present thesis attempts to establish a connection between forest fires (as disasters of socio – natural origin) and tourism, through a rather unusual and novel approach: the use of short-term property rental service data. The theoretical part starts by describing the basic characteristics and dimensions of the tourism system, while setting out the interconnected nature of the tourism – natural environment nexus. Key concepts of natural disasters and the way in which they are intensified by the changing global climate are being analyzed, while exploring several aspects of their relation to tourism, such as the role of the mass media and travelers’ perceptions of natural hazards. It then focuses on forest fires and their two-way interaction with the tourism phenomenon, while distinctive reference is given to the pandemic and the transformation it has brought about in the tourism system. It goes on to present key elements of short-term rental service companies, which, despite their widespread use, fall into the category of “informal” tourism and examines their involvement in natural disaster management. Focus is set on Airbnb, proclaimed as the most popular platform of its kind, at a global scale. In the research part, two case studies of major forest fires in different continents are examined, through which it is attempted to quantify their effects on the tourism system, as illustrated by the values of specific booking parameters of the “informal” tourism industry. Using AirDNA - a private provider of data and analytics of the short-term rental industry - as a source of data, the study explores the trends of tourism bookings in the affected areas, compares them to areas of similar characteristics that were not affected by the fires (control areas) and critically examines the outputs of the statistical processing. The results indicated that forest fires are but one of many factors that influence the development of tourism demand and that the interaction between all relevant parameters with site specific characteristics, is what forms each regions distinctive tourism profile. The multi-level structure of the tourism system and its constant interdependence with several trends and factors, which pose a challenge to its sustainability, have been highlighted. Most importantly, tourism’s resilience to disasters and crises has been clearly demonstrated, along with the validity of short-term rental industry data for research purpose use.