Η Αστική Ιατρική Ευθύνη στην Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Ανθρώπινη Αναπαραγωγή:
Creators: name: Σιδερίδου, Παναγιώτα Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Ιατρική Ευθύνη
Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή
Τεχνητή Γονιμοποίηση
Civil Liability
Assisted Reproduction
Artificial Insemination

description: Η Ιατρικώς Υποβοηθούμενη Αναπαραγωγή (στο εξής Ι.Υ.Α.) είναι αναμφισβήτητα ένα ρηξικέλευθο διεπιστημονικό επίτευγμα. Καταρχήν η Ιατρική επιστήμη συμπορεύεται με την τεχνολογία στην προσπάθεια για εξεύρεση νέων τεχνικών θεραπείας της «υπογονιμότητας» και κατά συνέπεια παροχής αποτελεσματικής αντιμετώπισης της προαιώνιας αγωνίας του ανθρώπου για την πλαισίωση του με απογόνους. Η τεχνολογία αυτή ξεκίνησε να αναπτύσσεται σταδιακά και εξελίσσεται ραγδαία σηματοδοτώντας την επανάσταση στην βιοϊατρική. Στο σημείο αυτό έρχεται να συνδράμει η Νομική επιστήμη μέσω του νομοθέτη, ο οποίος καλείται να πλαισιώσει αυτήν την προσπάθεια με το κατάλληλο προστατευτικό νομοθετικό πλαίσιο ενισχύοντας ταυτόχρονα την πρόσληψη της Ι.Υ.Α. και ως κορυφαίο ζήτημα της «βιοηθικής».Η παρέμβαση υλοποιήθηκε με δυο νόμους: τον Ν. 3089/2002 και τον Ν. 3305/2005. Ο ν. 3089 / 2002, που έχει ήδη ενσωματωθεί στον ΑΚ, αφορά τις καθαρά νομικές πτυχές των ζητημάτων καθώς ορίζει τους λόγους για τους οποίους επιτρέπεται η προσφυγή σε μεθόδους Ι.Υ.Α. και ρυθμίζει κυρίως τις έννομες σχέσεις που δημιουργούνται σε περιπτώσεις Ι.Υ.Α, ενώ ο ν. 3305 / 2005 αναφέρεται στις ιατρικές πτυχές των διαδικασιών αυτών, θέτοντας το ιατρικό πλαίσιο μέσα στο οποίο επιτρέπεται να διεξαχθούν οι σχετικές διαδικασίες ενώ προβλέπει ποινικές και διοικητικές κυρώσεις προκειμένου να δράσει κατασταλτικά αλλά κυρίως προληπτικά στις ενδεχόμενες παραβάσεις, κυρώσεις που αν συνδυαστούν με τις ανάλογες συνέπειες που επισύρουν για παρόμοιες παραβάσεις τόσο ο νέος Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας όσο και ο ν . 2251 / 1994 περί «Προστασίας του Καταναλωτή» εξασφαλίζουν την προστασία που απαιτείται για εκείνον που προσφεύγει στην Ι.Υ.Α. Απότοκος της πρωτοποριακής νομοθετικής ρύθμισης είναι η δημιουργία ενός νέου είδους συγγένειας: της «κοινωνικοσυναισθηματικής» με το προβάδισμα που δίνεται όχι πλέον στη βιολογική συγγένεια, αλλά σε αυτή που θεμελιώνεται με τη βούληση των μερών και συνδέει το τέκνο με τους κοινωνικοσυναισθηματικούς του γονείς. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αναδειχτεί η αστική ευθύνη του ιατρού –εφαρμοστή η οποία ακόμη και στην περίπτωση της Ι.Υ.Α καθορίζεται μέσω των ισχυόντων κανόνων περί ιατρικής ευθύνης εν γένει, ήτοι της ευθύνης από σύμβαση είτε της αδικοπρακτικής είτε της συρροής αυτών, και προς τούτο κρίθηκε σκόπιμο να αποτελέσουν αυτές οι γενικές ρυθμίσεις το πρώτο μέρος της παρούσας. Η ενδελεχής πρόβλεψη στους δύο νόμους που ρυθμίζουν την Ι.Υ.Α. προϋποθέσεων και απαραίτητων τυπικών στοιχείων για την σύννομη εφαρμογή της, ωστόσο, οδηγούν αναπόφευκτα στην επίταση αυτής της ευθύνης αφού ο ιατρός καλείται να σεβαστεί ένα διευρυμένο πλαίσιο υποχρεώσεων ενώ παράλληλα ο χαρακτήρας της σύμβασης για την Ι.Υ.Α. ως θεραπευτική αγωγή που εκ των πραγμάτων έχει αποδέκτες περισσότερα πρόσωπα, στην καλύτερη περίπτωση μόνο το ενδιαφερόμενο ζεύγος, φέρει πολλές φορές τον ιατρό ως αστικώς υπεύθυνο έναντι πολλών ενεργητικά νομιμοποιούμενων και όχι μόνο έναντι του άμεσα υποβαλλόμενου στην Ι.Υ.Α. ατόμου. Στην Ελλάδα η αστική ιατρική ευθύνη στο πλαίσιο της Ι.Υ.Α. δεν έχει αποτελέσει ακόμη πρόσφορο έδαφος δικαστηριακής πρακτικής. Σε αυτό ίσως συμβάλλει ο σκεπτικισμός που περιβάλλει τις πιο ακραίες εκδοχές της Ι.Υ.Α. όπως η παρένθετη μητρότητα ή η μεταθανάτια γονιμοποίηση, ωστόσο με δεδομένη την ολοένα αυξανόμενη καταφυγή των ζευγαριών αλλά και μεμονωμένων ενδιαφερόμενων στις μεθόδους της Ι.Υ.Α. είναι μάλλον θέμα χρόνου η ενασχόληση των δικαστηρίων με αυτή την νέα δικαστική ύλη.
description: Recent medical advances and genetic research breakthroughs have initiated a reproductive revolution. In the context of this revolution, rising infertility rates have caused a new resort to medical intervention in procreation through assisted reproductive technologies. Thus, in addition to legal biological relationship, another form of relationship is now recognised, the so-called “socio-emotional relationship”, which prevails over biological relationship. In the former, the importance of origin and biological truth fades, while the will of the parties involved becomes an important factor for the establishment of legal relationship. Constitutionally, the continuously expanding application of assisted reproduction’s medical methods in Greece, as well as in other countries, has rendered necessary the legislator’s intervention for the regulation of various legal, moral and social problems resulting from the developments in genetic technology. The artificial insemination, the surrogate maternity, the posthumously artificial insemination and the application methods of artificial insemination in single women were regulated by the Law 3089/02. Actually, this new law has been incorporated into the Greek Civil Code, something that is rather unexpected considering that usually new legislation consists a special law. A sufficient explanation would be that this new law faces and regulates new matters concerning relativity, which due to its high significance in our Civil Law, could not in any case be excluded from its chapters. Three years later the Greek Parliament voted another Law (Law 3305/2005) concerning “medical assisted reproduction” which faced among other issues a variety of organizational and administrative subjects related to the function of the centers of the medical assisted reproduction. The purpose of this paper is to examine, apart from the several methods allowed in artificial reproduction and the legal conditions needed, the grounds of the doctor’ s civil liability towards the interested person and moreover the person who submits in an artificial reproduction method. Specifically, it goes without saying that doctor who undertakes assisted reproduction will be liable for any damage he may cause in accordance with the general principles of medical malpractice. In the terms of malpractice in particular, the physician’s liability can be raised both due to a tortious action usually in negligence, and one for breach a contract. But some aspects of assisted reproduction impose additional duties upon the physician intensifying his liability, for instance when he carries out successfully in vitro fertilization, without the proper obtained consent, though, not only of the part involved in an assisted reproduction method but on behalf of the husband as well, especially in heterologous fertilization. In Greece, courts have yet to face cases of the physician’s civil liability under the application of assisted reproduction mainly because artificial reproduction is still being concerned as an ethical rather than a legal issue. Maybe assisted reproduction is therefore still kept in skepticism especially in terms of its extraordinary aspects as surrogacy and post mortem fertilization. It is more than certain, though, that this liability will gain ground in the court rooms as the number of couples who have recourse to assisted reproduction methods is gradually increasing.