Οι θεμελιώδεις αρχές που διέπουν την εφαρμογή της εκκλησιαστικής οικονομίας
Creators: name: Παπαβασιλείου, Θωμάς
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Εκκλησιαστική οικονομία
Θεμελιώδεις αρχές
Κανονικό δίκαιο
Ecclesiastical oikonomia
The fundamental principles
Canon law

description: Με κινητήριο δύναμη τη συναίσθηση της ευρείας εφαρμογής καθώς και της ιδιόμορφης φύσης της εκκλησιαστικής οικονομίας απώτερη επιδίωξη της παρούσας εργασίας αποτέλεσε η κωδικοποίηση των θεμελιωδών αρχών που επιβάλλεται να διέπουν την εφαρμογή της περιφρουρώντας από τη θεώρησή της ως πανάκεια. Συνδυαστικά, δι’ αυτών, με μια αναγωγική διαδικασία, επιχειρήθηκε ο τονισμός ορισμένων πτυχών που άπτονται ευρύτερα του ποιμαντικού έργου και του εκκλησιαστικού βίου προς αποφυγή της αυτονόμησης της εκκλησιαστικής οικονομίας. Διακονώντας τη συγκεκριμένη διττού χαρακτήρα στοχοθεσία αναλύεται αρχικά η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε και κατόπιν, εν είδει προλεγομένων, προηγείται του κυρίως θέματος μια γενική αναφορά στα βασικότερα θέματα της κανονικής παράδοσης με μια ολοένα εντεινόμενη προσπάθεια εστίασης στην εκκλησιαστική οικονομία. Ακολουθεί η παρουσίαση των επιμέρους αρχών για την εφαρμογή της εκκλησιαστικής οικονομίας ξεκινώντας με το έσχατο όριο για την εφαρμογή της που εντοπίζεται στην καθαρότητα του δόγματος ώστε η συνέχεια να δοθεί με αρχές όπως η μη κατάλυση της ακρίβειας, με τις ειδικότερες εκφάνσεις της, ο έλεγχος για τη συνδρομή σ’ όλα τα επίπεδα της αναγκαιότητας, της ωφελιμότητας και της αναλογικότητας κατά την εφαρμογή της εκκλησιαστικής οικονομίας και η ανάγκη για πραγματική γνώση της ακρίβειας. Εξειδικευμένη αναφορά γίνεται για την αρμοδίως, τυπικά και ουσιαστικά, χορήγησή της καθώς και για την ανάγκη διερεύνησης των επιμέρους χαρακτηριστικών κάθε περίπτωσης και του συνολικού αντικτύπου που θα έχει η κάθε εφαρμογή της εκκλησιαστικής οικονομίας. Ιδιαίτερη έκταση αφιερώνεται για τη πραγμάτευση του καταλλήλου ενδογενούς υποβάθρου που απαιτείται προκειμένου να ευοδώσει η εκκλησιαστική οικονομία. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η αρχή της μη θεώρησης της οικονομίας αυτοδικαίως και άνευ ετέρου τινός είτε ως το πρώτο είτε ως το έσχατο μέτρο και ακολουθεί η αναφορά στη δυναμική που ενυπάρχει στην έννοια της οικονομίας και η οποία καταξιώνει εν τίνι μέτρω τις λοιπές αρχές ενώ η ίδια απαιτεί ως προϋπόθεση την αρετή της υπακοής και του ασκητικού φρονήματος, η καλλιέργεια των οποίων αναδεικνύεται τοιουτρόπως σε μια επιμέρους αρχή για την εφαρμογή της εκκλησιαστικής οικονομίας. Ειδική θέση κατέχει η περιπτωσιολογική ανάδειξη ορισμένων κρίσιμων παραμέτρων συνυφασμένων μεταξύ άλλων με τη, δεσπόζουσα και στις μέρες μας, πνευματική ανωριμότητα, τον νηπιοβαπτισμό, τη θέση των κληρικών, τις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας, τις σχέσεις μεταξύ των συζύγων, τα βιοηθικά διλλήματα και την εξ ανάγκης χορήγηση της οικονομίας. Η παρουσίαση των θεμελιωδών αρχών ολοκληρώνεται επισημαίνοντας την αναγκαία μέριμνα του εφαρμοστή της οικονομίας για την αποφυγή της σύγκρουσης μεταξύ όσων τηρούν την οικονομία και την ακρίβεια και του τελικού ελέγχου της ορθότητας κάθε εφαρμογής της οικονομίας από την υγιή συνείδηση του λαού. Καταληκτικά προβαίνουμε σε μια συμπερασματική κωδικοποίηση των προ-αναπτυχθέντων θεμελιωδών αρχών, ολοκληρώνοντας το πρώτο σκοπό της κωδικοποίησης των ασφαλιστικών δικλείδων, ενώ ακολουθεί η σύνοψη διαμέσου του εκατοστού δεύτερου κανόνα της Πενθέκτης και η αναγωγή μας στις γενικότερες πτυχές της ποιμαντικής και εκκλησιαστικής διακονίας και ζωής, αντανακλώντας και επαληθεύοντας την αντιστοίχου περιεχομένου νοοτροπία που νοηματοδοτεί και συνέχει όλες τις επιμέρους αρχές και την οποία φιλοδοξεί όχι απλώς να σκιαγραφήσει αλλά και επι του πρακτέου να καλλιεργήσει, ως κληροδότημα στο χώρο εφαρμογής της εκκλησιαστικής οικονομίας, η παρούσα εργασία.
description: With the realisation of the broad application and peculiar nature of the ecclesiastical concept of economia as a driving force, the ultimate purpose of the present dissertation was the codification of the fundamental principles that should guide its application, preventing its consideration as a panacea. An attempt was made, through a process of deduction, to emphasise certain facets that relate to the pastoral work and ecclesiastical life in general, in order to avoid an isolation of the concept of ecclesiastical economia. Serving this double-natured purpose, initially, the methodology that was followed is analysed. Then, in the form of a foreword, a general reference to the main subjects of the canonical tradition precedes the main part, gradually focusing on the issue of economia. The presentation of individual principles regarding the application of economia follows, starting with the ultimate limit, namely the clarity of theological doctrine. Principles such as the non-corruption of canonical accuracy (akriveia), with its particular manifestations, the principle of necessity in all levels, the principles of expediency and proportionality, and the principle of the necessary true knowledge of canonical accuracy, then follow. Special reference is made to the authority required in order to grant economia, both in terms of procedure and substance, as well as to the need to inspect the individual characteristics of each case and the overall impact of each application of ecclesiastical economia. A significant part of the dissertation deals with the suitable general background which is required for the application of economia to be productive. Furthermore, the principle that economia should not be applied automatically without other consideration, and should not be considered as the first or ultimate measure for all cases is discussed. I then refer to the dynamic character of the concept of economia, which in a way underlies the relevant principles, and presupposes the virtue of obedience and an ascetic attitude, the cultivation of which is discussed as a separate principle guiding the application of ecclesiastical economia. A particular place is dedicated to a case study of certain crucial instances, closely related to the contemporary domination of a spiritual infancy, baptism at infancy, the position of the clergy, church-state relations, spousal relations, bioethical issues, and the granting of economia due to necessity. The presentation of fundamental principles is concluded with the necessary care which the applicator of economia should show to avoid the collision between those who follow the economia and those who follow canonical accuracy, and the final examination of the correctness of the application of the economia by the healthy conscience of the laity. Finally, I present a conclusive codification of the discussed fundamental principles, completing the purpose of codifying the fundamental safeguards. A summary follows, referring to the 102nd Canon of the Quinisext Council, relating to the general manifestations of ecclesiastical and pastoral work and life, reflecting on the attitude that underlies and gives meaning to all principles discussed; the attitude which this dissertation seeks not only to discuss, but also to enhance in the area of ecclesiastical economia.