Κοινωνικά Αγροκτήματα-Αγροκτήματα φροντίδας: προοπτικές, κίνητρα και προκλήσεις μετασχηματισμού πολυλειτουργικών αγροκτημάτων
Creators: name: Φανερωμένου, Μαρία Σπυρίδωνα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Κοινωνικά αγροκτήματα-αγροκτήματα φροντίδας
Πολυλειτουργικότητα
Ελλάδα
Social-care farms
Multifunctionality
Greece

description: Ο ρόλος του γεωργικού τομέα είναι καθοριστικός για τη σύζευξη των περιβαλλοντικών και κοινωνικών προκλήσεων που αντιμετωπίζει η κοινωνία, ειδικότερα από τον 20ο αιώνα. Οι νέες ανάγκες οδήγησαν τους γεωργούς στην επέκταση των δραστηριοτήτων τους και προς άλλες κατευθύνσεις, πέραν της παραγωγής τροφής, μία εκ των οποίων αφορά στην πολυλειτουργική γεωργία. Με δεδομένο τις ελάχιστες έρευνες που έχουν πραγματοποιηθεί στην Ελλάδα, ως προς το ζήτημα αυτό, διαμορφώθηκε ο σκοπός της παρούσας διατριβής: η διερεύνηση των αντιλήψεων και στάσεων ελληνικών αγροκτημάτων αναφορικά με τα κοινωνικά αγροκτήματα, μία από τις εκφάνσεις της πολυλειτουργικής γεωργίας, καθώς και η πρόθεση ενσωμάτωσης των υπηρεσιών που παρέχουν στις ήδη υπάρχουσες υπηρεσίες των αγροκτημάτων. Για την καλύτερη κατανόηση του φαινομένου μελετήθηκαν οι εφαρμογές του σε άλλες ευρωπαϊκές και μη χώρες, οι διαφορετικές μορφές στις οποίες συναντάται, οι ωφέλειες και δυσκολίες από τη δραστηριότητα αυτή, όπως επίσης και η προσέγγισή του μέσω του θεωρητικού πλαισίου της πολυλειτουργικότητας της γεωργίας. Δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν τα μέλη του δικτύου αγροκτημάτων ‘Open farm’ και η περιοχή έρευνας δεν περιορίστηκε γεωγραφικά, αλλά αφορούσε όλη την Ελλάδα, ώστε να μην υπάρξει μεροληψία ως προς την προέλευση των δεδομένων. Για τη συλλογή των δεδομένων στάλθηκε ερωτηματολόγιο ατομικής συμπλήρωσης, μέσω google forms, σε όλα τα μέλη του δικτύου, ενώ για την επεξεργασία αυτών εφαρμόστηκαν στατιστικές και μη αναλύσεις στο πλαίσιο ποσοτικής έρευνας. Τα αποτελέσματα επικεντρώνονται τόσο στα δημογραφικά/κοινωνικοοικονομικά χαρακτηριστικά των ερωτώμενων, όσο και στα στοιχεία εκείνα που διαμορφώνουν το προφίλ των γεωργών και σχετίζονται με τον τρόπο λειτουργίας του αγροκτήματος. Ταυτόχρονα, αναδεικνύουν τις αντιλήψεις και προθέσεις των μελών αναφορικά με τα κοινωνικά αγροκτήματα, ενώ παράλληλα αποκαλύπτεται το είδος των κινήτρων που αναγνωρίζουν ότι έχουν σημαντικότερη επίδραση στην απόφασή τους να ενσωματώσουν κοινωνικές υπηρεσίες στο αγρόκτημά τους. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται, μέσα από μια σειρά κριτηρίων και προτάσεων, στις ευκαιρίες και προοπτικές ανάπτυξης όπως και στα εμπόδια και προκλήσεις που μπορεί να προκύψουν από την ενσωμάτωση αυτή, αλλά και στο ζήτημα της δικτύωσης με άλλα αγροκτήματα. Όπως προέκυψε, το φύλο και το γεωργικό υπόβαθρο είναι παράγοντες που επηρεάζουν το προφίλ που επιλέγει ο γεωργός ότι τον αντιπροσωπεύει περισσότερο, ενώ η γεωργική εμπειρία συνδέεται με την αντίληψη των ωφελειών ως προς τη δικτύωση των αγροκτημάτων. Σημαντική είναι και η επίδραση του επιπέδου εκπαίδευσης στην αντιληπτικότητα ως προς τα εμπόδια που μπορεί να προκύψουν από την ενσωμάτωση υπηρεσιών ενός κοινωνικού αγροκτήματος, καθώς και τα στοιχεία που παρουσιάζονται σχετικά με την αξιολόγηση του εσωτερικού και εξωτερικού περιβάλλοντος των αγροκτημάτων, με δεδομένο τη δραστηριοποίηση σε αυτό το νέο εγχείρημα. Τελικά, παρ’ όλους τους περιορισμούς που πρέπει να ληφθούν υπόψη ώστε να έχουν αντίκτυπο τα συμπεράσματα της παρούσας διατριβής, φαίνεται πως η στάση που προκύπτει από τις απαντήσεις των μελών του δικτύου ‘Open farm’ ευνοεί πληθώρα προτάσεων για περαιτέρω έρευνα σχετικά με το θέμα των κοινωνικών αγροκτημάτων, στο πλαίσιο της πολυλειτουργικής γεωργίας. Αυτές αφορούν σε διαφοροποίηση του επιλεγμένου πληθυσμού και δείγματος, των ερευνητικών εργαλείων, των μεθόδων συλλογής και επεξεργασίας των δεδομένων, των στατιστικών και μη αναλύσεων, αλλά και σε προτάσεις πολιτικής και συνεργασίας μεταξύ των εμπλεκόμενων και μη φορέων.  
description: The role of the agricultural sector has been crucial in connecting the environmental and social challenges facing society, especially since the 20th century. New needs have led farmers to expand their activities in directions other than food production, one of which is multifunctional agriculture. Given the very few research that has been conducted in Greece on this issue, the purpose of this thesis was formulated: to investigate the perceptions and attitudes of Greek farms regarding social farms, one of the aspects of multifunctional agriculture, and the intention to integrate the services they provide into the existing farm services. For a better understanding of the phenomenon, its applications in other European and non-European countries, the different forms in which it occurs, the benefits and difficulties of this activity, as well as its approach through the theoretical framework of multifunctional agriculture were studied. The sample of the research consisted of the members of the 'Open farm' network and the research area was not limited geographically, but covered the whole of Greece, to avoid bias in the origin of the data. For the collection of data, a questionnaire was sent to all members of the network through google forms, while for the processing of the data, statistical and non-statistical analyses were applied in the framework of quantitative research. The results focus both on the demographic/socioeconomic characteristics of the respondents and on those elements that shape the profile of the farmers and are related to the way the farm operates. At the same time, they highlight members' perceptions and intentions regarding social farms, while revealing the type of motivations that they identify as having a major influence on their decision to incorporate social services on their farm. Particular reference is made, through a series of criteria and suggestions, to the opportunities and prospects for development as well as the obstacles and challenges that may arise from such integration and the issue of networking with other farms. As it emerged, gender and agricultural background are factors that influence the profile that the farmer chooses to be most representative of, while agricultural experience is linked to the perception of benefits in terms of farm networking. The influence of the level of education on the perception of the barriers that may arise from the integration of services of a social farm is also important, as well as the evidence presented on the evaluation of the internal and external environment of farms, given the engagement in this new venture. Finally, despite all the limitations that must be considered for the conclusions of this thesis to have an impact, it seems that the attitude that emerges from the responses of the 'Open farm' network members favours a plethora of proposals for further research on the topic of social farms in the context of multifunctional agriculture. These concern diversification of the selected population and sample, research tools, data collection and processing methods, statistical and non-statistical methods, as well as policy and cooperation proposals between stakeholders and non-stakeholders.