Το πνευματικό σώμα στη σκέψη των Mullā Sadrā και Henry Corbin:
Creators: name: Κυριαζοπούλου, Ματίνα-Ιωάννα Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Πνευματικό σώμα
Ισλαμική φιλοσοφία
Μεταφυσική
Spiritual Body
Mulla Sadra
Corbin, Henry

description: Σκοπός της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη της έννοιας του πνευματικού σώματος, όπως αυτή αναπτύχθηκε από τον ιρανό φιλόσοφο Mulla Sadra (1571/2-1635/6) και τον γάλλο στοχαστή Henry Corbin (1903-1978). (1) Οριοθετούμε καταρχήν το πεδίο της έρευνας, εντάσσοντας τον Mulla Sadra στην Ύστερη περίοδο της φιλοσοφίας στο Ισλάμ. Αναφερόμαστε εκτενώς στο ζήτημα της ονομασίας της φιλοσοφίας που αναπτύχθηκε στον ισλαμικό κόσμο και στα σημαντικότερα χαρακτηριστικά και τις κύριες συνιστώσες της, καθώς και στην οριοθέτησή της από τον θεολογικό λόγο. Παρουσιάζουμε την πνευματική βιογραφία και τους κεντρικούς άξονες της σκέψης του Mulla Sadra, επιμένοντας στον διάλογο που ο ιρανός στοχαστής διεξήγαγε με τους προγενέστερους φιλοσόφους και ρεύματα (σουφισμός, μυστικισμός, «Φωτισμός»). (2) Eξετάζουμε το πνευματικό (ή φαντασικό) σώμα ως έννοια λειτουργικά ενταγμένη στο αυστηρά διαρθρωμένο οντολογικό και γνωσιολογικό σύστημα του Mulla Sadra και συμπεραίνουμε ότι κατέχει κεντρική θέση στη φιλοσοφική θεωρία του. Επιπλέον, διαπιστώνουμε πως ο ιρανός φιλόσοφος ήταν από τους πρώτους ανατολικούς που επιχείρησαν μια συστηματική μελέτη του πεδίου της πραγματικότητας που τοποθετείται μεταξύ του υλικού και του νοητού κόσμου, δηλ. της διάστασης του κόσμου των εικόνων (ή φαντασικού κόσμου). Στο ενδιάμεσο αυτό πεδίο του πραγματικού ο Mulla Sadra τοποθέτησε το πνευματικό σώμα ως μια άυλη και αθάνατη μορφή, προτείνοντας κατ’ αυτό τον τρόπο μια δική του απάντηση στο ζήτημα της γνώσης τόσο του υλικού όσο και του μη υλικού κόσμου, καθώς και στο πρόβλημα της ύπαρξης ή μη μεταθανάτιας ζωής. Κατά την ερμηνευτική προσέγγιση εξηγούμε έννοιες όπως αυτές της οντολογικής έντασης, της ενδοϋποστασικής αλλαγής, της παρουσιακής γνώσης. Στο ίδιο πλαίσιο εξετάζουμε τη σχέση των όντων με το Είναι και του σώματος με την ψυχή, καθώς και τον ρόλο που αυτά στην πορεία του (ανθρώπινου) υποκειμένου προς τη γνώση και την τελική ένωση με το υπερβατικό-θεϊκό στοιχείο. (3) Επικεντρωνόμαστε στην εξέταση του φαντασικού κόσμου και της ενεργητικής φαντασίας ως δημιουργού και μέσου προσέγγισης του φαντασικού σώματος, στο πλαίσιο πλέον του φιλοσοφικού εγχειρήματος του Henry Corbin. Προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα την έννοια που πρώτος εισήγαγε ο γάλλος στοχαστής στο δυτικό φιλοσοφικό λεξιλόγιο, ερευνούμε κυρίως τον τρόπο με τον οποίο ο Corbin, μέσα από τη μελέτη των ανατολικών φιλοσοφικών κειμένων και τη μέσω αυτών ανάπτυξη του στοχασμού του, οδηγήθηκε στην πρόταξη του φαντασικού σώματος και, κατ’ επέκταση, ολόκληρης της θεωρίας για το φαντασικό ως απάντησης στο μεταφυσικό πρόβλημα με το οποίο ήρθε αντιμέτωπος ο δυτικός άνθρωπος. Για τον Corbin ο κόσμος του φαντασικού συνιστά ένα είδος προνομιακής οδού προς την αναζήτηση της αλήθειας και τη μετάβαση σε ένα ανώτερο επίπεδο του Είναι. (4) Τέλος, εξετάζουμε κριτικά τη μέθοδο με την οποία ο Corbin προσέγγισε τον φιλοσοφικό στοχασμό στο Ισλάμ και ιδιαίτερα τη θεωρία του Mulla Sadra, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτή η φιλοσοφική-θεολογική παραγωγή γονιμοποίησε τη δική του σκέψη. Αφού παρουσιάσουμε τα αίτια της στροφής του γάλλου μελετητή στη φιλοσοφία του Ισλάμ, διαπιστώνουμε πως η εκ των έσω μέθοδος ερευνάς του (μη ιστορικά προσανατολισμένη) του επέτρεψε να εκμεταλλευτεί το διαθέσιμο υλικό και να το αξιοποιήσει δημιουργικά κατά την απόπειρα υπέρβασης μονιστικών και δυιστικών θέσεων.
description: The aim of this thesis is to investigate the concept of spiritual body as it has been developed by the Iranian philosopher Mulla Sadra (1571/2-1635/6) and the French thinker Henry Corbin (1903-1978). (1) First we delimit the field of our research and place Mulla Sadra in the context of the later period of philosophy in Islam. We give an account of the question of the denomination of the ‘philosophy’ than has been developed in the Islamic world and we refer to its most important characteristics and components and its inner relation to theological discourse. We expose the spiritual biography and the keynotes of Mulla Sadra’s philosophy insisting on the dialog that the Iranian thinker hold with the former philosophers and currents such as Sufism, mysticism and the School of Illumination. (2) We examine the spiritual (or imaginal) body as a concept that functions within the strictly articulated ontological and epistemological system of Mulla Sadra and we assert that it has a central position in his philosophical theory. We also confirm that the Iranian thinker was one of the first who attempted a systematical discussion of the field of reality which is placed between the material and noetic world, the realm that he called “the world of images” (or imaginal world). In this intermediate realm of reality Mulla Sadra placed the spiritual body as an immaterial and immortal form, proposing his own solution to the problem of knowledge of the material and immaterial world and that of the existence of a posthumous life. We base our approach on the interpretation of notions such as these of ontological tension, trans-substantial motion, and knowledge by presence. Within the same framework we examine the relation of the beings to the Being and of the body to the soul, and also their role in the course of the (human) subject towards knowledge and its ultimate union with the transcendental/divine. (3) We discuss Henry Corbin’s view of the imaginal world and the active imagination as the creator of the imaginal body and a vehicle to its approach. For the better apprehension of the notion of the imaginal (that Corbin was the first to introduce to the Western philosophical vocabulary) we reconstruct the way by which Corbin, through the study of Eastern philosophical and theological writings that has determined the development of his thought, came to propose the imaginal body and his overall theory about the imaginal as the answer to the metaphysical problem that encountered man in the West. (4) Finally, we discuss critically the method that Corbin used while approaching the philosophical thought in Islam and particularly Mulla Sadra’s theory, as well as the mode by which this philosophy helped him shape his own thought. After presenting the reasons that led the French scholar to philosophy in Islam, we conclude that he adopted a method from within (not historically orientated) that allowed him to exploit creatively the available material and suggest an overcoming of monistic and dualistic views.