Η φύση στις Ελεγείες του Τίβουλλου και σιτς Εκλογές του Βιργιλίου: μία σύγκριση
Creators: name: Ανδρεάδου, Δήμητρα Καλλισθένη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Τίβουλλος
Βιργίλιος
Εκλογές
Φύση
Εξοχή
Tibullus
Virgil
Ecloges
Nature
Country

description: Το παρόν πόνημα φιλοδοξεί να ανιχνεύσει τις ομοιότητες και διαφορές στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η φύση στις Ελεγείες του Τίβουλλου και στις Εκλογές του Βιργιλίου με απώτερο στόχο να καταδείξει ότι και χάρη σ' αυτήν την παράμετρο τα δύο έργα προσεγγίζουν το ένα το άλλο, μολονότι ανήκουν σε διαφορετικά λογοτεχνικά είδη. Για τον Τίβουλλο η ζωή στη φύση αποτελεί έναν διακαή πόθο και γι’ αυτό είναι εξιδανικευμένη˙ για τους βουκόλους των Εκλογών είναι βίωμα, αλλά τις περισσότερες φορές η εικόνα της προκύπτει ως ανάμνηση, ως μελλοντικός τρόπος ζωής, ως αντικείμενο των τραγουδιών τους και όχι ως απτή πραγματικότητα. Έτσι και στη βουκολική συλλογή του Βιργιλίου δίνεται έμφαση στο otium που εξασφαλίζει ο βίος στην εξοχή και όχι στις εργασίες βουκολικές ή αγροτικές που απαιτεί. Παρόλ’ αυτά το ιδανικό της ζωής στην ύπαιθρο συμπλέκεται και στα δύο έργα με στοιχεία της απειλητικής και ολέθριας για το αγροτικό όνειρο εξωτερικής πραγματικότητας, όπως είναι το negotium, ο πόλεμος, ή κάποτε και κάποιες ιστορικές μορφές, με τη διαφορά ότι στις Εκλογές αυτά εισβάλλουν στο όνειρο της ζωής στη φύση, ενώ στις Ελεγείες ισχύει το αντίθετο με μοναδική εξαίρεση την Ελ.1.5.Η κύρια σημασία της φύσης στον Τίβουλλο έγκειται στο ότι αποτελεί το ιδανικότερο σκηνικό για να ζήσει τον έρωτά του με την puella, ενώ στον Βιργίλιο η βασική λειτουργία της συνδέεται με το τραγούδι: αποτελεί αντικείμενο των τραγουδιών, εμπνέει τους βουκόλους-ποιητές και εξασφαλίζει ιδανικές συνθήκες για τη διεξαγωγή των μουσικών διαγωνισμών τους. Τη φύση ο Τίβουλλος θα την συνδέσει με το τραγούδι παρουσιάζοντάς την ως τον γενέθλιο τόπο του τραγουδιού σε μία σκιαγράφηση της ιστορίας του ανθρώπινου πολιτισμού, όμως θα θέσει ως κορωνίδα του τη γέννηση του έρωτα στην εξοχή. Όπως στις Εκλογές υπέρτατη αξία είναι η Φύση και το τραγούδι, έτσι και στις Ελεγείες υπέρτατη αξία είναι ο έρωτας ο οποίος συχνά μετατρέπει την εξοχή σε έναν τόπο σκληρής αγροτικής εργασίας στα πλαίσια του servitium amoris. Η φύση απέναντι στον ερωτευμένο ελεγειακό ποιητή λειτουργεί ως ανταγωνίστρια που διεκδικεί την puella, ενώ στις Εκλογές αναλαμβάνει πάντοτε τον ρόλο του αρωγού στους βουκόλους-αοιδούς τον οποίο ενσαρκώνει μέσω του ανθρωπομορφισμού της. Η αντιπαράθεση της εξοχής με το άστυ εντοπίζεται και στα δύο έργα. Στις Ελεγείες η πόλη ηττάται έναντι της εξοχής όσον αφορά στην επιλογή του περιβάλλοντος στο οποίο ο ποιητής θα βιώσει το ιδανικό της απλής και απέριττης ζωής, ενώ όταν συνδέεται με την παρουσία της αγαπημένης του αποκτά θετικό ή αρνητικό σημασιολογικό βάρος αναλόγα με το αν κατορθώνει να είναι μαζί της. Από την άλλη, στις Εκλογές η πόλη παρουσιάζεται σταθερά ως το αντίπαλον δέος που ταυτίζεται με την εξωτερική πραγματικότητα και θέτει σε κίνδυνο την αυτονομία του βουκολικού κόσμου, το βουκολικό τραγούδι με την έννοια της καθαρής ποίησης και τους βουκόλους. Ως σκηνικός περιβάλλων χώρος η φύση στις Ελεγείες συμφωνεί με την αντίληψη που είχαν γι’ αυτήν ο Ρωμαίοι: πρόκειται για τη φύση την οποία οι άνθρωποι έχουν δαμάσει και θέσει υπό τον έλεγχό τους, για τη ζωή στο αγρόκτημα. Στιγμιότυπα από τη ζωή στο αγρόκτημα και στην αγροτική εξοχή υπάρχουν και στις Εκλογές, αλλά αυτό που διακρίνει τη βουκολική φύση είναι κυρίως η εικόνα του άγριου τοπίου και του locus amoenus. Παρόλ’ αυτά τόσο το αγρόκτημα στην εξοχή για τον Τίβουλλο όσο και ο locus amoenus για τους βιργιλιανούς βουκόλους λειτουργούν ως κόσμος διαφυγής.Το άκρον άωτον της ιδανικής εικόνας της φύσης σκιαγραφείται και στους δύο ποιητές στα πλαίσια της Χρυσής Εποχής με κοινά στοιχεία την απουσία της καλλιέργειας της γης, την αυτόματη προσφορά της φύσης και τον πρωτόγονο τρόπο προσφοράς τροφής από την βελανιδιά. Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται η φύση στον μύθο της Χρυσής Εποχής στοχεύει στην οικοδόμηση ενός ονείρου απόδρασης από τον απογοητευτικό κόσμο του πολιτισμού σε έναν τελειότερο νοερό κόσμο. Από την άλλη τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που φέρει η φύση κατά τη Χρυσή Εποχή στον Τίβουλλο συμβάλλουν στη σκιαγράφηση της ιδανικής ζωής που επιθυμεί ο ελεγειακός ποιητής και αφορά στον έρωτα. Η εξοχή αποτελεί νεωτερικό σκηνικό, καθώς φιλοξενεί τις «πράξεις» εραστών και βουκόλων, απλών καθημερινών ανθρώπων, αντί των κατορθωμάτων βασιλέων και ηρώων που αποτελούν την ποιητική ύλη του παραδοσιακού έπους. Νεωτερικοί ποιητολογικοί συμβολισμοί στις Ελεγείες και στις Εκλογές καθίστανται τόσο η φύση στα πλαίσια της ποιητικής μεταγλώσσας για την προτίμηση των ταπεινών λογοτεχνικών ειδών όσο και η κατάφαση του απλού βίου στην ύπαιθρο. Ωστόσο το βουκολικό είδος διεκδικεί σε μεγαλύτερο βαθμό απ’ ό,τι η ελεγεία τον χαρακτηρισμό της καθαρής ποίησης. Τέλος για κανέναν από τους δύο ποιητές δεν προκύπτουν στοιχεία ότι υπηρετούν με το έργο τους την προπαγάνδα του Αυγούστου για την ειρηνική αγροτική ζωή. Η θετική στάση τους απέναντι σε αυτό το ιδανικό ύστερα από την ταραχώδη πολιτική ζωή της εποχής μόνο ειλικρινής ανθρώπινος πόθος θα μπορούσε να θεωρηθεί.
description: The present work aims to detect resemblances and differences in the way with which the nature is presented in Tibullus' Elegies and in Virgil's Eclogues with ultimate objective to show that also due to this parameter, although they belong in different literary types, the two works approaches one another. For Tibullus the life in nature is the subject of an ardent desire and for this is idealized for the herdsmen of Eclogues is biome, but most of the times her picture results as recollection, as future way of life, as subject of their songs and not as a tangible reality. Likewise, in Virgil's bucolic collection the emphasis is given in the otium that ensures the life in the countryside and not in the bucolic or rural work that it requires. Nevertheless, the ideal of life in the countryside engages in both works with principles of the threatening and disastrous for the rural dream exterior reality, as is negotium, the war, or sometimes certain historical figures, with the exception that in the Eclogues these invade in the dream of life in nature, while in the Elegies stands for the opposite apart from the El.1.5.The main importance of nature in Tibullus lies in that it constitutes the most ideal setting in order to live his love with puella, while in Virgil her basic function is connected with the song: it is the subject of the songs, it inspires the herdsmen-poets and ensures ideal conditions for the conduct of their musical competitions. Tibullus will connect the nature with the song presenting the former as the birth place of the latter in a delineation of human culture's history, however, he will place the birth of love in the countryside as a capstone. As in the Eclogues supreme values are the nature and the song, likewise in the Elegies supreme value is the love, who often transforms the country into a place of hard agricultural labour in the context of servitium amoris. The nature opposite the elegiac poet in love functions as competitor that claims puella, while in the Eclogues it always undertakes the role of a helper in the herdsmen-singers which it incarnates via her anthropomorphism. The juxtaposition between the countryside and the city is present in both the works. In the Elegies the city loses to countryside with regard to the choice of the environment in which the poet will experience the ideal of the simple and modest life. On the other side, when the city is connected to the presence of his beloved it acquires positive or negative semantic weight proportionally to whether he achieves to be with her. On the contrary, in the Eclogues the city is presented constantly as the rival awe that coincides with the exterior reality and sets in danger the autonomy of bucolic world, the bucolic song with the significance of pure poetry and the herdsmen. As scenic surrounding space, the nature in the Elegies comes in agreement with the perception that Romans had for her: it is the nature which humans have tamed and posed under their control, the life in the farm. Snapshots from the life in the farm and in rural countryside exist also in the Eclogues, but what distinguishes the bucolic nature is mainly the picture of wild landscape and the locus amoenus. Nevertheless as the farm in the country for Tibullus so the locus amoenus for the virgilian herdsmen functions as a world of escape.The pitch of nature's ideal picture is delineated by both poets in the sphere of Golden Era with common features the absence of cultivation, the automatic provision of nature and the primitive way of food offer from the oak. The way by which the nature is presented in the myth of Golden Era in Virgil aims to the construction of a dream of escape from the disappointing civilized world in a more perfect mental world. On the other hand, the particular characteristics that the nature at Tibullus' Golden Era possesses, contribute in the delineating of the ideal life that the elegiac poet desires and concerns love. Countryside constitutes a neoteric setting, as it entertains the 'actions' of lovers and herdsmen, of simple ordinary people, instead of the achievements of kings and heroes that constitute the poetic matter of the traditional epic. Neoteric poetic symbolisms in the Elegies and in the Eclogues are becoming both nature in the sphere of poetic metalanguage for the preference of humble literary types and the affirmative of simple life in the countryside. However the bucolic type claims to bigger degree than that of elegy the characterization of pure poetry. Finally, for neither of the two poets are there evidence that with their work they serve the propaganda of Augustus for peaceful rural life. Their positive attitude toward this ideal after the convulsive political life of the time, only sincere human desire could be considered.