Τα κατά Αντρέι Ταρκόφσκι Πάθη του Αντρέι Ρουμπλιώφ: αλήθεια, τέχνη και Αγιότητα στη μεγάλη οθόνη
Creators: name: Garcells-Suarez, Agustin Agustin (Γκαρσελς-Σουαρές, Αυγουστίνος)
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Ταρκόφσκι
Κινηματογράφος
Θεολογία
Tarkovsky
Cinema
Theology

description: Η παρούσα μελέτη αποτελεί μία θεολογική προσέγγιση της σκέψης και του έργου του ρώσου σκηνοθέτη Αντρέι Ταρκόφσκι. Το βασικό κίνητρο για τη συγκεκριμένη μελέτη ήταν να αποδειχθεί ότι η ορθόδοξη θεολογία συνιστά ακόμη μία ζωντανή θεολογία δηλαδή, ότι αυτή η θεολογία εκφράζεται πέρα από το εκκλησιαστικό πλαίσιο, στον θύραθεν κόσμο. Η σκέψη του Αντρέι Ταρκόφσκι είναι προσιτή, κυρίως, στα συγγράμματά του, Σμιλεύοντας το Χρόνο, Μαρτυρολόγιο (το ημερολόγιό του), καθώς και στη διάλεξή του, Το Νέο μήνυμα της Αποκάλυψης, όπου ο ίδιος διατυπώνει κάποιες από τις θεολογικές του σκέψεις. Και βέβαια, είναι αποτυπωμένη με τρόπο κινηματογραφικό στις επτά ταινίες που ολοκλήρωσε στη διάρκεια της μάλλον σύντομης ζωής του. Η επαφή μας με τις ταινίες του, ιδιαιτέρως με τον αριστουργηματικό Αντρέι Ρουμπλιώφ (χίλια εννιακόσια εξήντα εφτά), μας υπέβαλλε πως χρειάζεται συγκεκριμένη «αισθηματικότητα» ώστε να γίνουν περισσότερο αντιληπτές. Αυτή η «αισθηματικότητα» απηχεί προφανώς την ορθόδοξη νοοτροπία και πνευματικότητα, η οποία βασίζεται σε μία πανάρχαια θεολογία που ακόμη παραμένει ζωντανή στον χριστιανικό ανατολικό κόσμο. Έτσι, με τον τίτλο Ta Κατά Αντρέι Ταρκόφσκι Πάθη του Αντρέι Ρουμπλιώφ δεν αναφερόμαστε μόνο στην επώνυμη ταινία, αλλά στο νόημα που εμπεριέχει και το οποίο συμπυκνώνει τις αντιλήψεις του δημιουργού για την τέχνη και τον ρόλο του καλλιτέχνη, για την αλήθεια, για τη χριστιανική ζωή, για το μαρτύριο κ.λπ. Επομένως, η παρούσα μελέτη δεν αποτελεί μία μονογραφία για τον διάσημο ρώσο αγιογράφο Αντρέι Ρουμπλιώφ, αλλά κυρίως για τον βιογράφο ή συναξαριστή του, γιατί όπως αποδεικνύεται στο οικείο τόπο αυτής της εργασίας, ο Ρουμπλιώφ του Ταρκόφσκι είναι μία αυτοπροβολή της προσωπικότητας και των ήδη προαναφερθεισών αντιλήψεων του ρώσου σκηνοθέτη. Ως προς τη δομή της, η παρούσα εργασία ξεκινά με ένα εισαγωγικό κεφάλαιο, στο οποίο μελετώνται οι αντιλήψεις περί τέχνης του γερμανού φιλοσόφου, Martin Heidegger, οι οποίες, σε μία δεύτερη φάση θα μας οδηγήσουν στον εντοπισμό της επικρατούσας περί αληθείας έννοιας στη Δύση, και στον τρόπο μέσω του οποίου αυτή η έννοια εξελίχθηκε ιστορικά και εδραιώθηκε. Στο δεύτερο κεφάλαιο επικεντρωνόμαστε στην χριστιανική έννοια περί αληθείας, όπως βιώνεται στην Ανατολή. Πρόκειται για μια έννοια ή μάλλον για ένα μέγεθος κατ’ εξοχήν χριστοκεντρικό και, γι’ αυτό ανοιχτό σε μία πολύπλευρη προσέγγιση από θεολογική άποψη. Παράλληλα, παρουσιάζονται αδρομερώς η ανατολική αντίληψη περί τέχνης και η θεολογία της εικόνας, όπως διατυπώθηκαν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της. Το τρίτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στο πρόσωπο και στο ιστορικό-πολιτισμικό πλαίσιο του Αντρέι Ταρκόφσκι, στις πνευματικές επιδράσεις που δέχθηκε, καθώς και στις θεολογικές και αισθητικές αντιλήψεις του. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο, επί τη βάσει των φιλοσοφικών και θεολογικών κριτηρίων που προκύπτουν από τα πρώτα τρία κεφάλαια, επιχειρούμε μία θεολογική προσέγγιση της ταινίας Αντρέι Ρουμπλιώφ.
description: This study constitutes a theological approach to Andrei Tarkovsky´s thought and work. The main motivation for this study was to demonstrate that orthodox theology is still a living theology, in other words that this theology is expressed beyond the religious context, in the secular world. The Andrei Tarkovsky´s thought is affordable especially in his writings, Sculpting in Time, Martyrology (the diary), and in his conference, The New Message of Revelation, where he formulates some of his theological ideas. It is impressed too in the seven films that he made during his short life. The contact with his films, especially with the masterpiece Andrei Rublev, suggested us that is necessary a certain type of "sensibility" for a more complete appreciation of his works. This "sensibility" obviously reflects the orthodox mentality and spirituality, based on an ancient theology that still remains alive in the Eastern Christian world. Thus, under the title The Passion of Andrei Rublev according to Andrei Tarkovsky we mean not only the eponymous film, but in the sense that it contains the author's perceptions about art and the role of the artist, about the “truth”, the Christian life, the martyrdom, etc. Therefore, this study is not a monograph on the famous Russian icon painter Andrei Rublev, but mainly on his biographer or “synaxarister”, because we consider that Tarkovsky´s Andrei Rublev is a personal auto projection of the Russian director. Structurally, this work begins with an introductory chapter, in which we study the concepts of art of the German philosopher, Martin Heidegger. These concepts in a second phase will guide us to identify the prevailing concept of truth in the West, and the way through which this concept evolved historically and consolidated. The second chapter focuses on the Christian notion of “truth” as it experienced in the East. This is a concept, or rather a size, predominantly christocentric and therefore open to a multi-faceted approach under theological viewpoint. At the same time, outlines the Eastern concept of art and theology of the image, as it expressed by the most representatives eastern theologians. The third chapter is dedicated to Andrei Tarkovsky´s person and his historical-cultural context, spiritual influences, theological and aesthetic perceptions. The fourth and final chapter, on the basis of the philosophical and theological criteria derived from the first three chapters, we attempt a theological approach of Andrei Tarkovsky´s film, Andrei Rublev.