Οστεοπόρωση σε εφήβους επιβιώσαντες από κακοήθη αιματολογικά νοσήματα: ανασκοπική μελέτη κατευθυντήριων οδηγιών
Creators: name: Κοτανίδου, Ελένη Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Οστεοπόρωση
Έφηβος
Κακοήθεια
Osteoporosis
Adolescent
Cancer

description: Η πρόοδος της τελευταίας εικοσαετίας στις θεραπευτικές παρεμβάσεις της Παιδιατρικής Ογκολογίας είχαν ως αντανάκλαση την βελτίωση των δεικτών επιβίωσης των ατόμων που διαγνώστηκαν με κακοήθη νοσήματα στην παιδική ηλικία. Οι έφηβοι επιβιώσαντες από κακοήθη νοσήματα αποτελούν μία πληθυσμιακή ομάδα ολοένα αυξανόμενη σε αριθμό. Η φροντίδα της υγείας των εφήβων που επιβίωσαν από κακοήθη νοσήματα αποτελεί πρόκληση για τον επαγγελματία υγείας, αφού συνδυάζει την ανάγκη για επιτήρηση των μακροχρόνιων επιπλοκών της ογκολογικής θεραπείας που προηγήθηκε και την προαγωγή της ευεξίας κατά την διάρκεια της εφηβείας. Μία από τις νοσηρότητες που επιπολάζει τον πληθυσμό των εφήβων επιβιωσάντων από κακοήθη νοσήματα είναι η οστεοπόρωση εξαιτίας της επίδρασης των χημειοθεραπευτικών και ακτινοθεραπευτικών παρεμβάσεων στην οστική πυκνότητα και εν γένει την σκελετική υγεία κατά την παιδική ηλικία. Σε αυτό το έδαφος, αναπτύχθηκαν τα τελευταία έτη από διαφορετικούς επιστημονικούς φορείς μία σειρά από κατευθυντήριες οδηγίες με αντικείμενο την διάγνωση, θεραπεία και πρόληψη της οστεοπόρωσης στον ειδικό πληθυσμό των εφήβων που επιβίωσαν από κακοήθη νοσήματα. Η παρούσα ανασκοπική μελέτη επικεντρώνεται στην σύνθεση, ανάλυση και συγκριτική παρουσίαση των σύγχρονων κατευθυντήριων οδηγιών με σκοπό να συνεπικουρήσει το κλινικό έργο του επαγγελματία υγείας που φροντίζει την ειδική αυτή πληθυσμιακή ομάδα εφήβων. Η χρονική περίοδος των ανασκοπούμενων κατευθυντήριων οδηγιών ορίστηκε στην χρονική περίοδο 2014-2024 για να διασφαλίσει το σύγχρονο των κλινικών συστάσεων. Ακολούθησε σύνθεση των συστάσεων και συγκριτική παρουσίαση μετά από ομαδοποίηση των οδηγιών στις κατηγορίες: διαγνωστικά κριτήρια οστεοπόρωσης, θεραπεία οστεοπόρωσης, πρόληψη οστεοπόρωσης. Μετά από στρατηγική συστηματικής αναζήτησης των διαθέσιμων άρθρων και εφαρμογή προκαθορισμένων κριτηρίων εισόδου και αποκλεισμού, από τα 173 άρθρα που αρχικά ανιχνεύθηκαν, στην παρούσα ανασκόπηση συμπεριελήφθησαν 18 συστάσεις. Το σύνολο των άρθρων μελετήθηκε σε βάθος και οι διαθέσιμες συστάσεις κατηγοριοποιήθηκαν και συντέθηκαν στις τρεις προαναφερθέντες κατηγορίες. Η πλειονότητα των συστάσεων παρείχε διαγνωστικά κριτήρια οστεοπόρωσης στους εφήβους επιβιώσαντες από κακοήθη νοσήματα, τα οποία φέραν μεγάλη ταύτιση μεταξύ των διαφορετικών συστάσεων. Συστάσεις σχετικά με την θεραπεία ανευρέθησαν σε μικρότερο αριθμό κατευθυντηρίων οδηγιών, που εστίαζαν στην χορήγηση βιταμίνης D, ασβεστίου και διφωσφονικών. Συστάσεις σχετικά με την πρόληψη της οστεοπόρωσης παρέχονται από μεγαλύτερο αριθμό κατευθυντηρίων οδηγιών και παρουσιάζουν επίσης σημαντική ταύτιση, εξαίροντας τον ρόλο της επαρκούς διατροφής σε ασβέστιο και βιταμίνη D, της άσκησης και του τρόπου ζωής (αποφυγή καπνού, αλκοόλ, φαρμάκων που είναι επιβλαβή για τον σκελετό). Το σύνολο των διαθέσιμων σύγχρονων συστάσεων για την σκελετική υγεία σε εφήβους επιβιώσαντες από κακοήθη νοσήματα εξαίρει την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις που να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες ανάγκες αυτής της πληθυσμιακής ομάδας. Η σημασία της τακτικής παρακολούθησης και της διεπιστημονικής προσέγγισης για την ολιστική φροντίδα αυτών των εφήβων συνεχίζει να αποτελεί τον θεμέλιο λίθο των σύγχρονων συστημάτων υγείας.
description: The progress of the last twenty years in the therapeutic interventions of Pediatric Oncology have been reflected in the improvement of the survival rates of individuals diagnosed with malignant diseases during childhood. Adolescents childhood cancer survivors constitute a population group that is growing in number. The health care of adolescent childhood cancer survivors is a challenge for the health professional, since it combines the need to monitor the long-term complications of previous oncological treatment (late effects) and the promotion of well-being during adolescence. One of the morbidities prevalent in the population of adolescent childhood cancer survivors is osteoporosis due to the effect of chemotherapy and radiotherapy interventions on bone density and skeletal health during childhood. In this context, a series of guidelines have been developed in recent years by different scientific organizations targeting in diagnosing, treating and finally preventing osteoporosis in the special population of adolescents who survived malignant diseases. This review study focuses on the synthesis, analysis and comparative presentation of current guidelines in order to assist the clinical practice of the health professional who cares for this special population group of adolescents cancer survivors. The time period of the inserted data was set at the decade 2014-2024 to ensure the contemporary of clinical recommendations. A synthesis of the recommendations and a comparative presentation was performed after grouping the retrieved guidelines into the following categories: osteoporosis diagnostic criteria, osteoporosis treatment, osteoporosis prevention. After a strategic systematic search of available articles and application of predefined inclusion and exclusion criteria, a total of 173 articles were initially retrieved. Among them 18 articles were included in the present review. All of them were studied in depth and the available recommendations were categorized and synthesized into the three aforementioned categories. The majority of the guideline articles presented the diagnostic criteria of osteoporosis in adolescent childhood cancer survivors, resulting in a great overlap between the different guidelines. Treatment recommendations were found in a smaller number of guidelines, mainly focusing in administration of vitamin D, calcium and bisphosphonates. Recommendations on the prevention of osteoporosis are also provided by a significant set of guidelines, presenting again considerable overlap, regarding the role of diet with a focus on Vitamin D and calcium adequacy, exercise and lifestyle (avoid of smoking habit, alcohol consumption and osteotoxic drugs). Current recommendations for skeletal health in adolescent childhood cancer survivors highlight the need for further research and individualized treatment approaches that meet the unique needs of this population group. The importance of routine follow-up and a multidisciplinary approach to the holistic care of these adolescents continues to be a cornerstone of modern health systems.