Η Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση: μια κριτική προσέγγιση της εφαρμογής στο ελληνικό σύστημα χωρικού σχεδιασμού:
Creators: name: Αγγελοπούλου, Δήμητρα-Βασιλική Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Στρατηγική
Περιβαλλοντική
Σχεδιασμός
Strategic
Environmental
Planning

description: Τα τελευταία χρόνια η Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (ΣΠΕ) αποτελεί ένα ταχέως αναπτυσσόμενο πεδίο έρευνας και πρακτικής τόσο σε διεθνές όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη και συστηματική διαδικασία εκ των προτέρων εκτίμησης και αξιολόγησης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων «υψηλότερου» επιπέδου από αυτό του μεμονωμένου έργου που στοχεύει στην «καρδιά» του συστήματος λήψης αποφάσεων. Αφορά μεγαλύτερης κλίμακας πεδίο εφαρμογής, δηλαδή τις πολιτικές, τα σχέδια και τα προγράμματα. Η αποσαφήνιση των εννοιών της ΣΠΕ και της εφαρμογής της στο ελληνικό σύστημα χω-ρικού σχεδιασμού αποτελεί το βασικό ζήτημα που πραγματεύεται η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία. Κεντρικό ερώτημά της είναι: Ποια είναι η εφαρμογή της ΣΠΕ στη διαδικασία χωρικού σχεδιασμού στην Ελλάδα μέσα στην οποία καλείται να λειτουργήσει; Η ΣΠΕ ως διαδικασία περιλαμβάνει τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) και τη διαβούλευση, τη συμμετοχή δηλαδή του κοινού και των εμπλεκόμενων φορέων. Εφαρμόζεται σε διεθνές και ευρωπαϊκό επίπεδο και συγκεκριμένα όσον αφορά το τελευταίο, η ΣΠΕ ενσωματώθηκε στο κοινοτικό δίκαιο με την Οδηγία 2001/42/ΕΚ και στην συνέχεια στο ελληνικό με την ΚΥΑ 107017/2006. Υφίσταται εκτεταμένη διεθνής συζήτηση γύρω από τα ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή της και συγκεκριμένα την αποτελεσματικότητα και αποδοτικότητά της, τη συμμετοχή του κοινού, την εκπόνησή της σε όσο το δυνατόν πιο πρώιμο στάδιο στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, την προσπάθεια κατηγοριοποίησής της και τη δυνατότητα διεύρυνσης και ενσωμάτωσης κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων. Η ΣΠΕ, σύμφωνα με την ΚΥΑ 107017/2006, έχοντας ως βασικό πεδίο εφαρμογής της τα χωροταξικά και πολεοδομικά σχέδια, συνδέεται άμεσα με το ελληνικό σύστημα χωρικού σχεδιασμού. Ειδικότερα, η εφαρμογή της ΣΠΕ φαίνεται να ακολουθεί γενικά τα όσα ισχύουν για το χωρικό σύστημα της Ελλάδας, παρουσιάζοντας προβλήματα που σχετίζονται με την πολυπλοκότητα του ίδιου του συστήματος. Αυτό διαπιστώθηκε μέσα από την ανάλυση τριών εκ των εννέα εγκεκριμένων μέχρι σήμερα ΣΜΠΕ που αφορούν χωρικά σχέδια, καθώς και των διαδικασιών διαβούλευσης που ακολουθήθηκαν. Η ουσιαστική συμμετοχή του κοινού που απαιτείται για μια διαφανή διαδικασία ΣΠΕ φαίνεται να μην υλοποιείται επαρκώς στην Ελλάδα, ενώ η ύπαρξη δύο τύπων ΣΠΕ («βασισμένη στην Εκτίμηση Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων» ΣΠΕ και «διπλής τροχιάς» ΣΠΕ – παράλληλη με το σύστημα χωρικού σχεδιασμού) προκαλεί σύγχυση και αποτελεί τροχοπέδη για την επιτυχή εφαρμογή της. Η ενσωμάτωση της διαδικασίας ΣΠΕ (ΣΜΠΕ, διαδικασία διαβούλευσης και σύστημα παρακολούθησης) στην ήδη υπάρχουσα νομοθεσία του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού (Ν.2742/1999 και Ν.2508/1997 αντίστοιχα) αποτελεί μια από τις βασικότερες προτάσεις της εργασίας. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αποφυγή των αλληλοεπικαλύψεων που παρατηρούνται στις μελέτες, μειώνοντας τις καθυστερήσεις στη διαδικασία της εφαρμογής του χωρικού σχεδίου και της ΣΠΕ και ενεργοποιώντας τις υφιστάμενες διαδικασίες που προβλέπονται στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
description: In recent years, Strategic Environmental Assessment (SEA) is a rapidly growing field of research and practice at international and European level. It is a comprehensive and systematic procedure for ex-ante evaluation and environmental impact assessment of a “higher” level than the one of individual projects that aims at the "heart" of decision-making process. Its scope refers to “larger” scale, such as policies, plans and programs. The present master thesis investigates the application of SEA in Greek spatial planning system and attempts to clarify concepts and perceptions. Thus, the main question is: What is the implementation of SEA in spatial planning process in Greece in which it has to operate? SEA as a process involves SEA reports and consultation which refers to participation of public and stakeholders. It is implemented at international and European level by Directive 2001/42/EC and in Greek law by Joint Decision of Ministers (JDM) 107017/2006. There is widespread international debate on several issues of implementation of SEA, such as its efficiency and effectiveness, its public participation, the stage of decision-making process in which report should apply, its categorization and whether SEA should integrate social and economic concerns in its report. SEA is directly related to Greek spatial planning system, due to the fact that according to JMD 107017/2006, SEA has as main scope several spatial and urban plans. In particular, the application of SEA seems to follow most of concerns of spatial system of Greece, presenting problems that are associated with complexity of this system. This was found out through analysis of three of nine approved SEA of spatial plans and its consultation process. Effective public participation, which is required for transparent SEA process, seems that it is not sufficiently implemented in Greece, while the existence of two types of SEA ("SEA based on the Environmental Impact Assessment” and “Dual Track” SEA – runs in parallel to the policy-making and planning process) causes confusion and is an obstacle to successful implementation. Thus, the present master thesis mainly proposes the integration of SEA in planning process (SEA report, consultation and monitoring system) and in particular in existing law of spatial and urban planning (2742/1999 and 2508/1997 respectively). This will prevent duplications which are observed in reports and will reduce delays in the applying planning process, activating in parallel all existing procedures.