Ο γραπτός λόγος ως αποτέλεσμα διαλογικής διαδικασίας διαμόρφωσης νοημάτων και ταυτοτήτων:
Creators: name: Χατζηστουγιάννη, Χρυσάνθη Χαρισίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Σύνθεση γραπτού κειμένου
Συγγραφική ταυτότητα
Συνοικοδόμηση νοημάτων
Text synthesis
Writing identity
Meaning construction

description: Η συγκεκριμένη έρευνα πραγματοποιήθηκε το Νοέμβριο του 2009 σε Δημοτικό σχολείο της Ανατολικής Θεσσαλονίκης. Το δείγμα αποτελούνταν από 27 μαθητές /τριες της Στ΄ Δημοτικού. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα περισσότερα παιδιά προέρχονταν από μονογονεϊκές οικογένειες και σε ένα ποσοστό 70% ήταν παιδιά οικονομικών μεταναστών από την Αλβανία , την Αρμενία και τη Ρωσία . Το ερευνητικό μας ενδιαφέρον εστιάστηκε στην παραγωγή γραπτού λόγου με τη μορφή σύνθεσης ενός νέου είδους κειμένου από ποικίλες κειμενικές πηγές υπό το πρίσμα της ψυχογλωσσολογικής και της κοινωνιο – πολιτισμικής και κοινωνικο- σημειωτικής προσέγγισης της γλώσσας. Αν και οι δύο προσεγγίσεις καταδεικνύουν αξιοσημείωτες διαφορές ως προς τη διερεύνηση του ζητήματος της σύνθεσης λόγου , στην παρούσα έρευνα θεωρήθηκε ότι οι δύο προσεγγίσεις μπορούν να αλληλοσυμπληρωθούν και να χρησιμοποιηθούν έτσι ώστε η διερεύνηση των αναπτυξιακών στρατηγικών να καταστεί περισσότερο αποτελεσματική . Η σύνθεση κειμένου στηρίχτηκε τόσο στις προφορικές αλληλεπιδράσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ των υποκειμένων για τη διαπραγμάτευση των κειμενικών πηγών μέσα στη σχολική τάξη όσο και στην αλληλεπίδραση των υποκειμένων με τις κειμενικές πηγές προφορικές και γραπτές για την διαμόρφωση νοημάτων και συγγραφικών ταυτοτήτων. Μέσα από το διάλογο , από την αντιπαράθεση διαφορετικών προοπτικών και τον αγώνα των αντιτιθέμενων «φωνών» στόχος είναι να οικοδομηθούν νοήματα και να αναδειχτεί η φωνή του κάθε μαθητή (Wells, 1993) η οποία στη συνέχεια αποτυπώνεται στο γραπτό του λόγο και αποτελεί τη συγγραφική του ταυτότητα. Η συγγραφική ταυτότητα (self as a writer) αφορά τη φωνή του συγγραφέα με την έννοια των θέσεων , των απόψεων , των πεποιθήσεών του.(Bakhtin,1981). Συνεπώς , ο γραπτός λόγος προσδιορίζεται ως μια πράξη ταυτότητας με την οποία οι άνθρωποι(μαθητές – συγγραφείς)προβάλλουν τον εαυτό τους μέσα σε κοινωνικοπολιτισμικά πλαίσια(Ivanic, 1998). Ο Fairclough (1992) συνδέει τη συγγραφική ταυτότητα με τη διακειμενικότητα, το πώς, δηλαδή, τα κείμενα μπορούν να μετασχηματίζουν προηγούμενα κείμενα και να επαναδομούν τις υπάρχουσες συμβάσεις(είδη λόγου), για να παράγουν νέες. Συναφής με την έννοια της διακειμενικότητας είναι η έννοια της σύνθεσης λόγου καθώς συνιστά μια συνειδητή πράξη κατά την οποία το άτομο ευθέως λαμβάνει υπόψη τα κείμενα άλλων συγγραφέων , τα διαβάζει και τα μετασχηματίζει με σκοπό να συνθέσει το δικό του κείμενο. Το άτομο εμπλέκεται ταυτόχρονα σε δύο ρόλους : α)ο αναγνώστης που δομεί νόημα από το κείμενο και β) ο συγγραφέας που δομεί νόημα για την παραγωγή νέου κειμένου . Με βάση τα παραπάνω στόχος μας ήταν να εξετάσουμε : α)ποιες στρατηγικές αναπτύχθηκαν από την εκπαιδευτικό και τους/τις μαθητές /τριες που ανήγαγαν τη σύνθεση του γραπτού λόγου σε επικοινωνιακά δομούμενη διαδικασία β)τι είδους κειμενικές πηγές αξιοποιήθηκαν και αποτέλεσαν βάση για τη σύνθεση γραπτού κειμένου , γ) ποιες στρατηγικές χρησιμοποίησαν οι μαθητές/τριες για να ανασύρουν πληροφορίες και να δομήσουν συνθέσεις γραπτού λόγου εργαζόμενοι σε ομάδες ,δ) αν οι μαθητές/τριες ήταν σε θέση να παράγουν νοήματα σύμφωνα με τον επικοινωνιακό τους στόχο και τέλος ε)αν οικοδομήθηκαν οι συγγραφικές ταυτότητες των μαθητών και σε πιο βαθμό αναδύθηκαν μέσα από τις συνθέσεις τους .
description: The research took place in November 2009 in a primary school in eastern Thessaloniki. The sample consisted of 27 students of the 6th grade. Most of the children came from single parent families and a rate of 70% were children of economic migrants from Albania, Armenia and Russia. Our research interest has focused on writing as a new genre of synthesis of new text from a variety of textual sources through the psycholinguistic and socio - cultural and socio-semiotic approach to language. Although the two approaches show significant differences to the matter of speech synthesis, in this research the two approaches can complete each other and used in order to explore development strategies so as to become more effective. Writing synthesis was based both on verbal interaction that was developed among the students while they were discussing on the textual sources in the classroom and in interaction of them with the textual sources, oral and written for the construction of meanings and writing identities. Through the dialogue, the juxtaposition of different perspectives and the struggle of conflicting 'voices' goal is to build meanings and to highlight the voice of each student (Wells, 1993) which is then reflected in the written text and consists his /hers writing identity. Writing identity (self as a writer) is the voice of the writer in the sense of positions, opinions, beliefs. (Bakhtin, 1981). Therefore, writing is defined as an act of identity with which people (students - authors) present themselves in a sociocultural context (Ivanic, 1998). Fairclough (1992) connects writing identity with the intertextuality. He considers that the texts can transform prior texts and reconstruct existing contracts (types of speech), to produce new ones. Allied to the term of intertextuality is the term of speech synthesis. It is a conscious act, by which a person directly takes into account the texts of other writers, reads them and transforms them in order to compose his own text. The person is involves simultaneously in two roles: a) the reader constructs meaning from text and b) the writer who constructs meaning for the production of new text. On this basis our aim was to examine: a) what strategies were developed by the teacher and the students that turned the writing synthesis into a communicative built process, b) what kind of textual sources were used and consisted the base for the composition of the written texts, c) what strategies used by students to retrieve information and to construct writing synthesis as they were working in groups, d) if the students were able to produce meanings according to the communicative circumstances they were asked for and finally e) if the writing identity of each student was built and to what extent emerged from his/her synthesis.