Επίδραση της βόσκησης στη βλάστηση του υπορόφου αναδασώσεων Τραχείας Πεύκης στο Ν. Σερρών.
Creators: name: Μαργιούλα, Αικατερίνη Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Ένταση βόσκησης
Υπόροφος
Τραχεία Πεύκη
Grazing presure
Understory
Calabrian pine

description: Η παρούσα εργασία πραγματοποιήθηκε σε αναδασώσεις Τραχείας Πεύκης (Pinus brutia Ten.) στην Τοπική Κοινότητα Ελαιώνα Δήμου Σερρών, στη Βόρεια Ελλάδα, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο με σκοπό την προστασία του εδάφους από τη διάβρωση. Ως αποτέλεσμα, αναδασώσεις Τραχείας Πεύκης, μερικώς δασοσκεπείς εκτάσεις και αγροί συνιστούν ένα ευρύ δασολιβαδικό σύστημα. Με σκοπό τη διερεύνηση των επιπτώσεων της βόσκησης στη βλάστηση του υπορόφου και την αναγέννηση της Τραχείας Πεύκης, επιλέχθηκαν αναδασωμένες εκτάσεις σε δύο γειτονικές πλαγιές διαφορετικού υψομέτρου, η πλαγιά ''Ελαιώνας'' σε χαμηλό υψόμετρο και η πλαγιά ''Χρυσοπηγή'' σε υψηλότερο υψόμετρο. Σε κάθε μία από τις δύο πλαγιές επιλέχθηκαν τρεις θέσεις δειγματοληψίας με παρόμοιες συνθήκες έκθεσης, κλίσης εδάφους και δασοκάλυψης, που αντιπροσώπευσαν τρεις εντάσεις βόσκησης: χαμηλή, μέτρια και υψηλή. Σε κάθε θέση εγκαταστάθηκαν δύο δειγματοληπτικές επιφάνειες (σύνολο δώδεκα δειγματοληπτικές επιφάνειες). Στο σύνολο των επιφανειών έγιναν α) μετρήσεις της σύνθεσης και της χλωριδικής ποικιλότητας της βλάστησης του υπορόφου, β) μετρήσεις ποσοτικών χαρακτηριστικών του εδάφους και του δασικού τάπητα και γ) εκτιμήσεις ιδιοτήτων της επιφάνειας του εδάφους σύμφωνα με τη μεθοδολογία Landscape Function Analysis με σκοπό την αξιολόγηση της λειτουργίας του οικοσυστήματος. Η ένταση της βόσκησης και το υψόμετρο επηρέασαν τη συμμετοχή των ειδών στη βλάστηση. Το είδος Brachypodium sylvaticum κυριάρχησε στις τρεις εντάσεις βόσκησης και στις δύο πλαγιές. Η βόσκηση ευνόησε ψυχανθή, πλατύφυλλες πόες, ετήσια είδη, χαμαίφυτα, θερόφυτα, είδη φυτών με φυλλώδεις βλαστούς, στόλωνες και ριζώματα και ανεπιθύμητα είδη με τρίχωμα στα φύλλα. Η υψηλή ένταση βόσκησης ευνόησε είδη με χαμηλή γευστικότητα και ξυλώδη είδη. Αναφορικά με το υψόμετρο, ορισμένα αγρωστώδη εμφανίστηκαν μόνο στις θέσεις υψηλού υψομέτρου. Στις θέσεις χαμηλού υψομέτρου κυριάρχησαν αγρωστοειδή με θυσσανώδη ανάπτυξη και είδη χωρίς τρίχωμα στα φύλλα. Η αναγέννηση της Pinus brutia δεν επηρεάστηκε ούτε από την ένταση της βόσκησης, ούτε από το υψόμετρο. Ακόμη, η ένταση της βόσκησης και το υψόμετρο επηρέασαν τη χλωριδική ποικιλότητα του υπορόφου. Η βόσκηση επέφερε αύξηση της ποικιλότητας, χωρίς όμως στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ μέτριας και έντονης βόσκησης. Η πλαγιά υψηλότερου υψομέτρου διακρίθηκε από μεγαλύτερη ποικιλότητα σε σχέση με την πλαγιά χαμηλότερου υψομέτρου. Καλύτερη μέθοδος δειγματοληψίας εκτίμησης της φυτοκάλυψης αποδείχθηκε η μέθοδος της γραμμής και του σημείου, καθώς η μέθοδος των δειγματοληπτικών πλαισίων επέδειξε μικρότερη ακρίβεια στην ποσοτικοποίηση των κυρίαρχων ειδών και στις εκτιμήσεις φυτοκάλυψης. Η βόσκηση επηρέασε θετικά τη συγκέντρωση οργανικής ουσίας, μακροστοιχείων και μικροστοιχείων στο έδαφος. Παρατηρήθηκε διαφοροποίηση ως προς την επίδραση της βόσκησης στις δύο πλαγιές διαφορετικού υψομέτρου, η οποία θα πρέπει να θεωρηθεί ενδεικτική, καθώς και άλλοι παράγοντες όπως θερμοκρασία, φως, συμβάλλουν στη συγκέντρωση οργανικής ουσίας και ανόργανων στοιχείων στο έδαφος. Η ποσότητα του δασικού τάπητα είχε την τάση να είναι υψηλότερη στις θέσεις που δεν βόσκονται, υποδεικνύοντας χαμηλότερη ανακύκλωση των θρεπτικών στοιχείων συγκριτικά με τις θέσεις που βόσκονται. Η ποιότητα του δασικού τάπητα ως προς την περιεκτικότητα του σε μακροστοιχεία και μικροστοιχεία ήταν χαμηλότερη στις βοσκημένες θέσεις. Τέλος, καλύτερη λειτουργία του οικοσυστήματος καταγράφηκε στη χαμηλή ένταση βόσκησης, ενώ μέτρια και υψηλή ένταση βόσκησης δε διέφεραν σημαντικά μεταξύ τους. Σε αναδασώσεις Τραχείας πεύκης η ανακύκλωση των θρεπτικών συστατικών δεν προάγεται από την εφαρμογή της βόσκησης, όπως συμβαίνει σε χορτολιβαδικά οικοσυστήματα.
description: The study was carried out in Calabrian pine plantations in the area of Elaionas in Serres municipality, Northern Greece. These plantations were established after World War II in order to protect from soil erosion the city of Serres. As a result Calabrian pine plantations, shrublands and fields constitute a wide silvopastoral system. In order to examine the effect of grazing on the understory vegetation and Pinus brutia regeneration, forested areas at two southern neighboring slopes of different elevation were selected: ‘’Elaionas’’ in low elevation a.s.l. and ‘’Chrysopigi’’ which extends in higher elevation a.s.l. At each slope three sampling sites of similar exposure, slope and canopy cover conditions were established, representing three grazing intensities: ungrazed, moderate grazing and heavy grazing. Each sampling site consisted of two plots, therefore twelve plots were established in total. In all plots were conducted a) measurements of composition and floristic diversity of the understory vegetation, b) measurements of quantitative soil and litter traits, and c) estimates of soil surface properties according to Landscape Function Analysis methodology in order to assess the ecosystem functioning. According to the results, grazing intensity and elevation affected plant species composition. Brachypodium sylvaticum dominated in all of the three grazing intensities and both slopes. Grazing favoured legumes, forbs, annual species, chamaifyta, therophytes, leafy stem and stoloniferous architecture and unpalatable species with hairy leaves. High grazing intensity favoured low palatability species and woody species. Regarding elevation, some grasses were recorded only at high elevation sites. At low elevation sites tussock architecture grasses and glabrous leaves species dominated. Neither grazing intensity nor elevation affected Pinus brutia regeneration. Also, intensity and elevation affected the floristic diversity of the understory vegetation. Grazing increased the floristic diversity. Nevertheless, there was no significant deference between medium and high grazing intensity. At high elevation slope higher floristic diversity was recorded compared with low elevation slope. The line-point method proved to be the best cover-sampling methodology, as the square sampling units method provided lower precision in quantification of dominant species and cover estimates. Grazing positively affected the concentration of soil organic matter, macro- and micronutrients in the soil of the Calabrian pine plantations. Differences occurred as the effect of grazing in the two different elevation slopes should be considered indicative, as other factors like temperature, light, could probably contribute to the concentration of soil organic matter and nutrients. The amount of litter tended to be higher at ungrazed sites, indicating lower nutrient recycling compared to grazed ones. The litter quality regarding its concentration in macro- and micronutrients was lower at grazed sites. Finally, low grazing intensity demonstrated better ecosystem function, while medium and high grazing intensity didn’t differ significant. In Calabrian pine plantations the lower nutrient recycling amplifies the effects of grazing, in contrast to grasslands.