The Greek prefix ξε- ‘kse-‘: its conceptual and grammatical motivations
Creators: name: Τσαρούχα, Αικατερίνη Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Εικονοσχήματα
Μεταφορά
Πρόθημα
Image schemas
Metaphor
Prefix

description: Η παρούσα διατριβή εστιάζει το ενδιαφέρον της στις εννοιακές και γραμματικές κινητροδοτήσεις οι οποίες αφορούν το πολύσημο ελληνικό πρόθημα ξε-. Η διατριβή εξετάζει την υπάρχουσα βιβλιογραφία και περιγράφει τον κατάλογο των εννοιών που παρέχονται μέχρι τώρα για το πρόθημα. Ο κύριος στόχος είναι να προτείνει μια νέα οργάνωση των εννοιών του ξε- με βάση τα γνωσιακά ζητήματα και να τονίσει το ρόλο της μεταφοράς για τον σχηματισμό και την οργάνωση των ελληνικών ρημάτων με ξε-. Για το λόγο αυτό, και χωρίς να υποτιμάται η σημασία των γραμματικών κινητροδοτήσεων για την οργάνωση των εννοιών του ξε-, η ανάλυση επικεντρώνεται περισσότερο στις γνωσιακές πτυχές του θέματος, καθώς και στη μεταφορά. Αρχικά, παρέχεται περιγραφή της θεωρίας των εικονοσχημάτων, ως των βασικών γνωσιακών μηχανισμών που δομούν την ανθρώπινη κατανόηση. Ακολουθεί επισκόπηση της Γνωσιακής Γλωσσολογίας για την πολυσημία των λέξεων, με επίκεντρο την πολυσημία μέσω του γνωσιακού μηχανισμού της μεταφοράς, καθώς και των σημασιολογικών δικτύων. Η σημασιολογική σχέση της αντίθεσης παρουσιάζεται επίσης σε σχέση με την πολυσημία του ξε-. Ο ρηματικός χρόνος και η ρηματική όψη, συζητούνται από την πλευρά της Γνωσιακής Γραμματικής σε σχέση με τα γραμματικά κίνητρα που αποτελούν τη βάση της οργάνωσης των εννοιών του ξε-. Τέλος, η διατριβή αναλύει τα ελληνικά ρήματα με ξε- βάσει της Event-Structure Metaphor (ESM) των Lakoff και Johnson και προτείνει ότι η ESM εξηγεί την μεταφορική επέκταση της έννοιας και, συνεπώς την πολυσημία, των ελληνικών ρημάτωνν με ξε-.
description: The interest of the present thesis lies on the conceptual and grammatical motivations that account for the polysemous Greek prefix ξε- (hence, kse-). The thesis discusses the existing bibliography and describes the inventory of senses provided so far for the prefix. The main aim is to propose a new organisation of the senses of kse- based on cognitive issues and to highlight the role of figuration as regards the formation and organisation of Greek verbs with kse-. For that reason, and with no intention of underestimating the importance of the grammatical motivations for the organisation of the senses of kse-, the analysis focuses more on the cognitive and figurative aspects of the issue. For the purposes of this thesis, an account of the theory of image schemas as the basic cognitive mechanisms that structure human understanding and contribute to the creation of a more comprehensible and patterned reality is provided. It is followed by an overview of the framework of Cognitive Linguistics (hence, CL) on the polysemy of words, with a focus on the account of polysemy by means of the cognitive mechanism of metaphor, as well as on the account of semantic networks. The semantic relation of oppositeness is also presented in relation to the polysemy of the prefix; Cognitive Grammar, and more specifically, tense and aspect, are discussed with regard to the grammatical motivations that underlie the organisation of the senses of kse-. Last, the thesis suggests that Lakoff and Johnson’s (1999) Event-Structure Metaphor (hence, ESM) accounts for the metaphorical meaning extension, and hence the polysemy, of the Greek verbs with kse-.