Το μοναστηριακό ζήτημα στο ελεύθερο ελληνικό κράτος κατά την περίοδο της Αντιβασιλείας του Οθωνα (1833-1835):
Creators: name: Προύζος, Γεώργιος Εμμανουήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Εκκλησιαστική ιστορία
Μονές, μοναστήρια
Greek monasteries
Greek church history

description: Ο μεγάλος σεβασμός που έτρεφαν οι υπόδουλοι Έλληνες για τα μοναστήρια τους, εμπνεόταν από την ανεκτίμητη συνεισφορά τους τόσο στον Οθωμανικό ζυγό, όσο και στη διάρκεια του αγώνα για την ελευθερία. Ωστόσο, ενώ ο αριθμός των μοναστηριών και ο πλούτος τους άρχισε να αυξάνει, ιδιαίτερα από τον 17ο αι., οι μοναχοί έγιναν χαλαρότεροι στην πραγμάτωση του μοναστικού ιδεώδους. Η επανάσταση για την ανεξαρτησία προξένησε σημαντική αποδιοργάνωση της εκκλησιαστικής ζωής. Οι Εθνοσυνελεύσεις που συστήθηκαν κατά την περίοδο του αγώνα, προσπάθησαν να ανορθώσουν τα εκκλησιαστικά πράγματα με ασήμαντα αποτελέσματα. Ο κυβερνητικός οργανισμός που βαθμιαία σχηματιζόταν, στελεχωνόταν από πρόσωπα, ισχυρά επηρεασμένα από τις αρχές του Διαφωτισμού και τις σύμφωνες με αυτές ιδέες του Αδαμαντίου Κοραή. Σε αυτά τα πλαίσια, διαμορφώθηκε σταδιακά μια τάση ελαχιστοποίησης του ρόλου της Εκκλησίας στο νεοσύστατο ελληνικό κράτος και προώθησης της πολιτειοκρατίας. Τα μοναστήρια ήταν εξαιρετικά ενοχλητικά για την πρόοδο αυτής της διαδικασίας. Όταν η Αντιβασιλεία ανέλαβε την ευθύνη των εκκλησιαστικών υποθέσεων με επικεφαλής τον Μάουρερ και κύριο σύμβουλο τον Φαρμακίδη, αποφάσισε την μεταφορά Βαυαρικών σκέψεων και νόμων στην Εκκλησία της Ελλάδος, που οδήγησαν στην υποταγή της Εκκλησίας στο κράτος. Η ανακριβής πληροφόρηση στους κόλπους της Αντιβασιλείας υπερεκτιμούσε το μοναστηριακό πλούτο και τη δυνατότητά του να χρηματοδοτήσει τις ανάγκες του κλήρου και της εθνικής παιδείας. Αφού μεθόδευσε την αυθαίρετη ανακήρυξη της Ελλαδικής Εκκλησίας ως αυτοκέφαλης, η Αντιβασιλεία διόρισε Ιερά Σύνοδο για την διοίκηση της Εκκλησίας, η οποία πρότεινε την διάλυση των μοναστηριών με λιγότερους των 3 μοναχών. Μολαταύτα, η Αντιβασιλεία με το Β.Δ. της 25ης Σεπτεμβρίου 1833, διέλυσε όλα τα μοναστήρια με λιγότερους από 6 μοναχούς. Η παραπληροφόρηση και ο πανικός πολλών Ηγουμένων, αύξησε τον αριθμό των διαλυόμενων μονών που αποτέλεσαν την συντριπτική πλειοψηφία. Τα γυναικεία μοναστήρια με λιγότερες των 30 μοναχών διαλύθηκαν, γεγονός που σήμανε σχεδόν την εξαφάνιση του γυναικείου μοναχισμού στην Ελλάδα. Η σκληρότητα με την οποία εφαρμόστηκαν τα Β.Δ. ήταν τέτοια που ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων οι οποίες κορυφώθηκαν στη στάση της Μάνης τον Απρίλιο του 1834. Πολλοί Ιεροί Κανόνες καταπατήθηκαν, δυστυχώς με Συνοδικές ευλογίες. Ωστόσο, τα σχέδια χάριν των οποίων η Αντιβασιλεία θυσίασε τα μοναστήρια, δεν ευοδώθηκαν. Το Εκκλησιαστικό Ταμείο που δημιουργήθηκε κατά τα τέλη του 1834 δεν απέκτησε τα προβλεφθέντα έσοδα και απέτυχε στην αποστολή του παταγωδώς. Μεταξύ πολλής κριτικής, πιο συστηματική υπήρξε εκείνη του λόγιου κληρικού Κωνσταντίνου Οικονόμου. Ωστόσο τη μεγαλύτερη παρεμβατική δυνατότητα διέθετε η επιστολή του βασιλιά της Βαυαρίας Λουδοβίκου προς τον γιό του Όθωνα, με το οποίο τον καλούσε να ανασκευάσει τα λάθη της Αντιβασιλείας και να αποκαταστήσει τα τόσο άδικα διωχθέντα μοναστήρια.
description: The great reverence nurtured by the subjugated Greeks for their monasteries, was inspired by their inestimable contribution both under the Ottoman yoke, and throughout the struggle for freedom. However, while the sheer multitude of monasteries and their wealth had begun to increase, particularly from the 17th century onwards, monks had become increasingly lax in the fulfilment of their monastic ideals. The revolution for independence had created significant disorganization in ecclesiastical life. The national assemblies that were constituted during the period of the struggle, tried to rectify the ecclesiastical situation with dim results. The governmental organization gradually forming itself, was staffed by persons powerfully influenced by the principles of Enlightenment, and the consonant ideas of Adamantios Korais. Within such a framework, there progressively took shape a trend of minimizing the role of the Church in the fledgling Greek state, and promoting statism in Church-State relations. The monasteries would become extremely troublesome to the development of this process. When the Regency undertook the responsibility of ecclesiastical affairs with Maurer at its head and Pharmakidis as main advisor, it decided the transplantation of Bavarian thought and law onto the Church of Greece, which resulted in the Church’s subordination to the State. Inaccurate information propagated within the Regency, overestimating monasterial wealth and its capability of financing the needs of clergy and national education. Moreover, monks were suspects of supporting Russia’s interests, and popular protests. All of the above , combined with the biased conviction of the times that monasticism was an outmoded and anachronistic institution, did not bode favourably for monastic affairs. After having devised the arbitrary proclamation of the Greek Church as autocephalous, the Regency assigned the Church’s administration to a Holy Synod, which suggested the dissolution of monasteries with less than 3 monks. However, the Regency with the Royal Decree of 25th of September 1833, dissolved all monasteries manned by less than 6 monks. Disinformation and panic of many Abbots, increased the number of monasteries under dissolution, that constituted the overwhelming majority. Women’s monasteries numbering less than 30 nuns were dissolved, a measure that eradicated almost all of female monasticism in Greece. The heavy handed manner with which the Royal Decrees were applied, was such that it aroused a storm of opposition, culminating in the Mani Riots of April 1834. Many Holy Canons were trampled upon, indeed, even with the blessings of the Holy Synod. Nevertheless, the plans for which the Regency sacrificed the monasteries, were not fated to prosper. The Church Fund that was created towards the end of 1834 did not acquire the anticipated income and failed to achieve its mission even in the slightest capacity. Among much criticism, more systematic are the critiques formulated by the scholar and clergyman Konstantinos Oikonomos. However, the greatest potencial for intervention was carried by the letter of King Ludwig of Bavaria to his son Otto, in which he called upon him to reverse the errors of the Regency entirely, and to restore the monasteries that were so unjustly persecuted.