Γεωμορφολογική μελέτη της λεκάνης του Αγγίτη ποταμού:
Creators: name: Πέννος, Χρήστος Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Αγγίτης
Αλλουδιακά ριπίδια
Τουφρολεκάνη
Δείκτης Δαντέλωσης
Aggitis river
Alluvial fans
Graben
Smf ratio

description: Στην παρούσα διατριβή ειδίκευσης πραγματοποιείται γεωμορφολογική μελέτη της λεκάνης του Αγγίτη ποταμού και διερευνάται η επίδραση που ασκούν οι εξωγενείς διεργασίες καθώς και οι ενδογενείς παράγοντες στην διαμόρφωση του μορφολογικού αναγλύφου της λεκάνης. Χρησιμοποιούνται ψηφιακά θεματικά δεδομένα τα οποία συσχετίζονται με τις γεωμορφολογικές διεργασίες με την βοήθεια των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών. Η υδρογραφική λεκάνη του Αγγίτη ποταμού βρίσκεται στην ανατολική Μακεδονία και οριοθετείται από τους ορεινούς όγκους του Μενοικίου στα δυτικά, του Φαλακρού στα βόρεια, των ορέων της Λεκάνης στα ανατολικά, το όρος Σύμβολο στα νότια και το όρος Παγγαίο στα νοτιοδυτικά της.Με τη βοήθεια του λογισμικού προγράμματος ArcGIS v.9.1 και τη χρήση τοπογραφικών και γεωλογικών χαρτών, ψηφιακών δεδομένων SRTM καθώς και από υπαίθριες παρατηρήσεις, πραγματοποιήθηκε λεπτομερής καταγραφή των γεωμορφών που απαντούν στη λεκάνη απορροής του Αγγίτη ποταμού. Οι σημαντικότερες από αυτές είναι τα σύνθετα αλλουβιακά ριπίδια και το φαράγγι της Πετρούσας που απαντούν στο βόρειο τμήμα της λεκάνης και το φαράγγι των Στενών της Πέτρας που εντοπίζεται στο νότιο τμήμα της. Η ανάλυση του μορφολογικού αναγλύφου της λεκάνης απέδειξε ότι η περιοχή χαρακτηρίζεται πεδινή έως λοφώδης ενώ το μεγαλύτερο μέρος της παρουσιάζει μορφολογικές κλίσεις πού κυμαίνονται από 5ο-15ο. Προκειμένου να προσδιοριστεί το εξελικτικό στάδιο της λεκάνης, υπολογίστηκε η τιμή του υψομετρικού ολοκληρώματος τόσο για την λεκάνη του Αγγίτη ποταμού, όσο και για τις επιμέρους λεκάνες απορροής. Το αποτέλεσμα της ανάλυσης απέδειξε ότι η περιοχή βρίσκεται σε ένα προχωρημένο στάδιο εξέλιξης, σε συνδυασμό όμως με την παρουσία των φαραγγιών, των σύνθετων ριπιδίων καθώς και των επιφανειών επιπέδωσης σε διάφορα υψόμετρα, διαπιστώνεται ότι η περιοχή βρίσκεται στο στάδιο της ανανέωσης.Από την ποσοτική ανάλυση του υδρογραφικού δικτύου διαπιστώνεται ότι οι τιμές των παραμέτρων της υδρογραφικής πυκνότητας (Du) και της υδρογραφικής συχνότητας (Fu) ελέγχονται από τη λιθολογία και από την κατανομή του μορφολογικού αναγλύφου της λεκάνης. Η παρουσία ασβεστολιθικών πετρωμάτων (Μάρμαρα), τα οποία σε πολλές περιπτώσεις εμφανίζονται έντονα καρστικοποιημένα, καθώς και το ήπιο ανάγλυφο της περιοχής έχει ως αποτέλεσμα την παρουσία χαμηλών τιμών των παραπάνω παραμέτρων.Προκειμένου να διερευνηθεί η επίδραση της τεκτονικής στη διαμόρφωση του μορφολογικού αναγλύφου της περιοχής, υπολογίστηκαν οι παράμετροι του λόγου επιμήκυνσης (Er), της κυκλικότητας (Cu), καθώς και του λόγου αναγλύφου (Rh). Από τις παραμέτρους αυτές προέκυψε ότι στο βόρειο τμήμα της λεκάνης (Μενοίκιο και Φαλακρό) διαφαίνεται έντονη νεοτεκτονική δραστηριότητα, η οποία αντικατοπτρίζεται από τις χαμηλές τιμές της κυκλικότητας και του λόγου επιμήκυνσης, καθώς και τις υψηλές τιμές του λόγου αναγλύφου. Στο νοτιοδυτικό τμήμα της (νότιο Μενοίκιο και Παγγαίο) οι παραπάνω παράμετροι παρουσιάζουν αντίστοιχες τιμές, οι οποίες σχετίζονται με τις διεργασίες που οδήγησαν στη δημιουργία του φαραγγιού των ΄Στενών της Πέτρας΄.Η νεοτεκτονική δραστηριότητα που εντοπίζεται στο βόρειο τμήμα της λεκάνης οδήγησε στην αναλυτικότερη μελέτη του, με τον ποσοτικό προσδιορισμό των συνιστωσών των τεκτονικών κινήσεων που λαμβάνουν χώρα στην περιοχή. Αυτό πραγματοποιήθηκε με την χρήση συγκεκριμένης μεθοδολογίας (του δείκτη Smf του Bull, 1977 και Keller &amp; Pinter, 2002) για την μελέτη των μορφολογικών χαρακτηριστικών των ριπιδίων της περιοχής. Από την ανάλυση αυτή διαπιστώθηκε ανύψωση του Μενοικίου όρους κατά 24m με ταυτόχρονη στρέψη του προς τα βορειοανατολικά, ενώ για το Φαλακρό όρος υπολογίστηκε ανύψωση 9m και ελάχιστη στρέψη του προς τα νότιο-νοτιοανατολικά. Εξαιτίας αυτής της κίνησης δημιουργήθηκε στην περιοχή το φαράγγι της Πετρούσας. Τέλος, διαπιστώνεται ότι οι ορεινοί όγκοι που βρίσκονται ανατολικά και δυτικά του Αγγίτη ανυψώνονται με διαφορετικούς ρυθμούς τουλάχιστον για το βόρειο τμήμα της λεκάνης απορροής του. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την άποψη για την ύπαρξη ενός συστήματος τεκτονικών κεράτων και τεκτονικών τάφρων που διαμόρφωσε τη λεκάνη του Αγγίτη και επηρέασε την εξέλιξη της.
description: The catchment area of Aggitis River, which forms a part of the wider catchment area of the Strymon River, constitutes a tectonic graben. In the north of the graben, landforms of complex alluvial fans (bajadas) are found. In the present study, the impact of tectonics on the deposition process and on the geomorphological relief of the northern basin of Aggitis. For this purpose, a quantitative analysis of morphological characteristics of the drainage network and the alluvial fans is carried out. Moreover, the geologic and stratigraphic characteristics of the fans were studied and components of the tectonic movements that took place in the study area identified. Through the geomorphological survey an uplift of 24m with a twisting towards the northeast for the Menikio Mountain was determined that took place in the Upper Pleistocene. While, for the Falakro Mountain, an uplift movement and a minimum torsion of approximately 9m towards the S – SE was calculated. The mountains at the East and at the West of Aggitis River were uplifted with different rates. This result is in agreement with the argument for the existence of a tectonic system of horsts and grabens that formed the Aggitis River basin and influenced its later development.