Η κατασκοπεία στο Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο
Creators: name: Βασιλειάδης, Παναγιώτης Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Κατασκοπεία
Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο
Διεθνείς ένοπλες συγκρούσεις
Espionage
International Humanitarian Law
International armed conflicts

description: Ο σκοπός της διπλωματικής εργασίας ήταν η εξέταση του φαινομένου της κατασκοπείας υπό το πρίσμα του δικαίου της ένοπλης σύγκρουσης (jus in bello). Η κατασκοπεία αποτελεί μια πολεμική τακτική αρχαία, της οποίας η χρήση είναι συνυφασμένη με την έκρηξη και την διεξαγωγή των πρώτων πολεμικών αναμετρήσεων στην ανθρώπινη Ιστορία. Οι αρχικές προσπάθειες για μια δικαιϊκή ρύθμιση του φαινομένου της κατασκοπείας ανάγονται στον 19ο αιώνα, στα πλαίσια της γενικότερης προσπάθειας κωδικοποίησης των εθιμικών ως τότε νόμων του πολέμου σε ένα διεθνώς δεσμευτικό νομικό κείμενο. Οι προσπάθειες αυτές απέφεραν εν τέλει καρπούς στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα, με την σύναψη των Συμβάσεων της Χάγης και της Γενεύης, οι οποίες συμπεριλαμβάνουν και ρυθμίσεις για το φαινόμενο της εν καιρώ πολέμου κατασκοπείας, καθώς και της μεταχείρισης των εμπόλεμων κατασκόπων. Η κατασκοπεία είναι ένας τεχνικός όρος που, όπως διαπιστώθηκε στην μελέτη αυτή, δεν βρίσκεται στο διεθνές δίκαιο πουθενά εκτός του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Συνεπώς, είναι αμφίβολο το κατά πόσο μπορούμε να αναφερόμαστε σε κατασκοπεία stricto sensu εκτός περιόδων ένοπλης σύγκρουσης. Εξίσου προβληματική είναι η αναφορά στην κατασκοπεία σε καταστάσεις μη διεθνών ενόπλων συγκρούσεων, διότι αν και οι συρράξεις αυτές αποτελούν την πλειοψηφία στην μεταπολεμική εποχή, στο (γενικώς υπανάπτυκτο) διεθνές δίκαιο που ασχολείται με την διεξαγωγή τους δεν γίνεται καμία αναφορά στην κατασκοπεία. Ωστόσο, ο όρος χρησιμοποιείται σχετικά ελεύθερα για να περιγραφτεί μια πληθώρα δραστηριοτήτων τόσο σε περίοδο ειρήνης, όσο και πολέμου, χωρίς να δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στα κριτήρια που θέτει το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο για να χαρακτηρίσει κάποια δραστηριότητα ως κατασκοπευτική. Οι σχετικές με την κατασκοπεία δικαιϊκές ρυθμίσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου αποσκοπούν στο να δώσουν κάποια ελάχιστη προστασία σε αυτούς που ορίζουν ως ''κατασκόπους'' και επίσης να προστατεύσουν άλλες κατηγορίες μαχητών, που συλλέγουν πληροφορίες ανοιχτά και άνευ προφάσεων, από το να τους αποδοθεί αυτός ο χαρακτηρισμός. Συνήθως η σύλληψη κάποιου με την κατηγορία της κατασκοπείας οδηγεί στην απόδοση σοβαρότατων κατηγοριών και πολύ συχνά στην επιβολή της εσχάτης των ποινών, μια διαχρονική πραγματικότητα που στην μελέτη αυτή διαπιστώθηκε πως είναι το αποτέλεσμα του εξαιρετικού κινδύνου που αντιπροσωπεύει για τα κράτη η κατασκοπεία σε περίοδο πολέμου. Η ένταξη της κατασκοπείας στην κωδικοποίηση του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου που επιτεύχθηκε με το Δίκαιο της Χάγης και της Γενεύης δεν κατάφερε να αλλάξει τα δεδομένα αυτά, ούτε να εκτοπίσει τα εσωτερικά δίκαια των κρατών από τον πρωτεύοντα ρόλο τους στην αντιμετώπιση της κατασκοπείας. Επιτεύχθηκε ωστόσο η θεσμοθέτηση ορισμένων ασφαλιστικών δικλείδων (με σημαντικότερη το δικαίωμα του κατασκόπου σε μια δίκαιη δίκη), σύμφωνων με τον ανθρωπιστικό προσανατολισμό του δικαίου της ένοπλης σύγκρουσης.
description: The aim of this thesis was to survey the phenomenon of espionage under the rubric of the law of armed conflict (jus in bello). Espionage is an ancient military tactic whose employment is attached to the commencement and waging of the first armed confrontations in human history. The first efforts for a legal regulation of the phenomenon of espionage can be traced in the 19th century as part of the general effort for the codification of the exclusively (until that time) customary laws of war in an internationally binding instrument. Those efforts were finally met with success during the first half of the 20th century, with the conclusion of the Hague and the Geneva Conventions, which include provisions for the phenomenon of wartime espionage and also for the treatment of belligerent spies. Espionage is a technical term which, as was ascertained in this thesis, cannot be found in international law anywhere else than in international humanitarian law. Consequently, it is doubtful whether we can refer to stricto sensu espionage outside periods of armed conflict. Equally troublesome is the mention of espionage in situations of non-international armed conflicts, because although such conflicts form the majority of wars during the period after the Second World War, there is no mention of espionage in the (generally under-developed) international law that deals with their waging. However, the term is used relatively freely to describe a variety of activities during times of peace and war without particular attention attached to the criteria that are set by the international humanitarian law to qualify an activity as espionage. The legal provisions of international humanitarian law that are related to espionage are designed to provide a minimum of protection to those that qualify as ''spies'' and also to protect other categories of combatants who collect information openly and without false pretenses from the attachment of this characterization. Usually, the arrest under the charge of espionage leads to the imputation of very serious accusations and, more often than not, to the imposition of capital punishment. It is submitted at this thesis that this is a timeless truth that is a result of the extremely serious danger that belligerent espionage represents for the states. The incorporation of espionage at the codification of international humanitarian law that was achieved with the Law of Hague and Geneva wasn't able to change these facts or to displace the municipal laws of the states from their primary role at addressing espionage. However, it was successful in establishing some safeguards (most important of which is the right of the spy to a fair trial) consistent with the humanitarian orientation of the law of armed conflict.