Το χρώμα των ιερών αμφίων στη λειτουργική μας παράδοση:
Creators: name: Κουκόπουλος, Κωνσταντίνος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Χρώμα
΄Αμφια κληρικών- Αγίας Τραπέζης
Χρώμα - Αγία Γραφή
Χρώμα – Εορτολόγιο
Χρώμα – Λευκό- Πορφυρό - Μαύρο - Φαιο
Colour
Colour – Holy Bible
Colour – Holy vestments – Holy Altar
Colour - Almanac
Colour – White – Purple – Black - Grey

description: Συμπερασματικά αναφέρουμε ότι από την όλη έρευνα στις πηγές και στα βοηθήματα προκύπτει ότι το λευκό χρώμα σε αντίθεση με το μαύρο,είναι γενικά το χρώμα της χαράς, της ευτυχίας, της νίκης. Ακόμη και στις περιπτώσεις θλίψεις συναντάμε πλάι στο μαύρο το λευκό όπως π.χ. στην εξόδιο ακολουθία,αλλά όχι ως χρώμα πένθους, θλίψεως, παρά ως έκφραση χαράς που πηγάζει από την ελπίδα της αναστάσεως. Το πένθος είναι μια ανθρώπινη διάσταση του χωρισμού,το υπερβολικό όμως πένθος δεν συντάσσεται με το νόημα που δίδει η χριστιανική διδασκαλία για το μυστήριο του θανάτου,που το θεωρεί ως «κοίμηση», «έξοδο», «μετάσταση» προς τα θυμηδέστερα, ως ανάπαυση.Το λευκό λοιπόν συνυπάρχει με το μαύρο,για να δηλώσει τη χαρά της αθανασίας κατά τον άγιο Κυπριανό, ως απαύγασμα της πίστεως ότι ο Χριστός είναι η ελθούσα Ανάσταση, άρα ο πιστός ζεί πλέον αιώνια και αυτό προβάλλεται με το χρώμα της χαράς,το λευκό, και υπό την έννοια αυτή συναντάται στη νεκρική λατρεία. Εξάλλου στη βυζαντινή τέχνη το λευκό είναι το χρώμα του φωτός, αλλά και της αγνότητας και της καθαρότητας της ψυχής. Μετά το λευκό ακολουθεί σε συχνότητα και προτίμηση το πορφυρό χρώ-μα. Θεωρήθηκε ευγενές και σύμβολο της βασιλικής εξουσίας είτε στη γη είτε στον ουρανό. Στη διάρκεια του βυζαντίου η χρήση της πορφρύρας ήταν κρατικό μονοπώλιο για την οποία υπήρχαν αυστηροί νόμοι. Πληροφορίες για τα ιερά άμφια συναντάμε σποραδικά στα κείμενα της εκκλησιαστικής γραμματείας και στα τυπικά. Τις βρίσκουμε στη Σύνοδο της Λαοδικείας, στη Σύνοδο του Τολέδο. Από τις πηγές προκύπτει ότι το λευκό χρώμα είναι το πολυτιμότερο χρώμα της λατρευτικής ενδυμασίας εκτός της Μ.Τεσσαρακοστής που είναι το πορφυρούν. Το ότι το λευκό αποτελεί το σημαντικότερο χρώμα για την ανατολική εκκλησία είναι εμφανές στη λατρευτική πράξη της.΄Ετσι, όπως ήδη προαναφέρθηκε το χρώμα της ενδυτής είναι πάντα λευκό όλη την περίοδο του έτους εκτός της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Παρεμπιπτόντως αναφέρουμε πως η αλλαγή των ιερών αμφίων των κληρικών και της αγίας Τραπέζης από πένθιμα σε χαρμόσυνα λευκά γίνεται σύμφωνα με τη μαρτυρία των τυπικών το Μεγάλο Σάββατο το πρωί. Επιπλέον τα ιερά άμφια κατά την τέλεση του μυστηρίου του βαπτίσματος είναι πάντα λευκά, επίσης στην εξόδιο ακολουθία, το ίδιο στις χειροτονίες των τριών βαθμών της ιερωσύνης, καθώς και στην ανάγνωση του εωθινού ευαγγελίου. Επιπρόσθετα υπάρχουν δύο είδη ωμοφορίου τα οποία είναι πάντα λευκά: το μεγάλο, που είναι το αρχαιότερο, και το μικρό, το οποίο εμφανίζεται μετά το 17ο αι. Την ίδια περίοδο εμφανίζεται και το μονοκόματο επιτραχήλιο που είναι ξένο προς την παράδοση της εκκλησίας. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι στην Βυζαντινή Αυλή επικρατούσε μεγάλη αυστηρότητα στο θέμα των χρωμάτων. Δεν είναι τυχαίο πως το λευκό και το κόκκινο ίσχυαν ως αυτοκρατορικά χρώματα. Ο Αυτοκράτορας ποτέ δεν φορούσε στο πένθος μαύρο χρώμα, παρά λευκό και κίτρινο και πάνω απ’ αυτά φορούσε ένδυμα πορφυρού χρώματος. Είναι βέβαια αξιοπερίεργο πως ένα χρώμα όπως το κόκκινο που είχε υπερισχύσει των υπολοίπων χρωμάτων και ήταν σημαντικό ως αυτοκρατορικό χρώμα κατά το πέρασμα του χρόνου πήρε τον χαρακτήρα ενός χρώματος πένθους για τα ιερά άμφια του κλήρου και της Αγίας Τραπέζης.
description: In conclusion, from the whole research into the resources it is inferred that the white colour, in contrast with the black, is generally the colour of joy, happiness, victory. However, very often, beside the black, the colour of sorrow, we find the white, as for example, in the case of the funeral service, though not as a colour of mourning, but as an expression of joy which comes from the hope of resurrection. Although mourning is a human dimension of separation, excess mourning is not compatible with the Christian meaning of the mystery of death, which is considered “sleeping”, “an exit”, “a metastasis” towards the most pleasant, a rest. Therefore, the white colour coexists with the black, in order to declare the joy of immortality according to Saint Cyprianos, as an expression of the belief that Christ is the coming resurrection. So from now on the faithful live eternally and this is displayed with the colour of joy, the white, and in this meaning it is found in the funeral cult. After all, in the Byzantine art the white is the colour of light, as well as of the chastity and purity of the soul. After white, the most frequent and preferable colour is purple. It has been regarded as the symbol of royal power either on earth or in heaven. During the Byzantium, the use of purple was a state monopoly, about which there were strict laws. We sporadically find information about the holy vestments in the texts of ecclesiastic literature and the “typika”. We find them in the Synods of Laodicea and Toledo. From these texts it is concluded that the white colour is the most valuable in religious clothing during the whole year except for the Lent, during which purple is the most prevalent. The fact that the white colour is the most important in the eastern church is evident in its ritualistic acts. Thus, as it has already been mentioned the colour of the Altar cover is always white during the whole year except for the Lent. Incidentally, it should be mentioned that the change of the holy vestments of the clergymen and the Holy Altar from the mourning purple to the joyful white occurs on the Holy Saturday morning, according to the testimony of the typika.Moreover, the holy vestments are always white during the performance of the sacrament of baptism, the funeral service, the ordinations of the three degrees of priesthood, as well as while reading the morning gospel. Furthermore, there are two kinds of homophorion which are always white: the big one, which is the oldest and the small one which appears after the 17th c. In the same period the one-piece stole appears, which is alien to the tradition of the church. It is worth noticing that there was great strictness in the Byzantine Court in relation to the issue of colours. It is not accidental that white and red were imperial colours. The emperor himself never wore black in case of mourning, but white and yellow, and over these colours he wore a purple vestment. It is also strange that red, which had prevailed over the rest and was an important imperial colour, over the years acquired the character of a mourning colour for the holy vestments of the clergy and the Holy Altar.