Ο θεσμός του δημοψηφίσματος στα σύγχρονα αντιπροσωπευτικά πολιτεύματα
Creators: name: Μουτάφη, Κρυσταλλία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Δημοψήφισμα
Νόθο δημοψήφισμα
Πρωτοβουλία των πολιτών
Referendum
Plebiscitum
Citizens' Initiative

description: Στόχος της παρούσας εργασίας αποτελεί η διερεύνηση και διακρίβωση τωνΩθεσμικών διαδικασιών οι οποίες καθιστούν εφικτή την προώθηση της γνήσιας βούλησης του λαϊκού νομοθέτη μέσω του θεσμού του δημοψηφίσματος. Συγκεκριμένα, η παρούσα εργασία εστιάζει στη μελέτη και τη σύγκριση των δημοψηφισματικών θεσμών, όπως οι θεσμοί αυτοί τυποποιούνται στα συνταγματικά καθώς και τα νομοθετικά κείμενα των σύγχρονων αντιπροσωπευτικών πολιτευμάτων -κατά κύριο λόγο- των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκειμένου να διαπιστωθούν οι διαδικαστικές και οι θεσμικές εγγυήσεις που κατοχυρώνουν στον μέγιστο και βέλτιστο βαθμό τη συμμετοχή των πολιτών στα έργα του τακτικού νομοθέτη. Από την έρευνα αυτή προκύπτει ότι η έκταση της συμμετοχής των πολιτών στη διαδικασία παραγωγής των νόμων διαφοροποιείται από κράτος σε κράτος ενώ παράλληλα η ποιότητα της συμμετοχής τους εξαρτάται από το εύρος και το είδος των θεμάτων για τα οποία οι πολίτες μπορούν να αποφασίζουν άμεσα καθώς επίσης και από την τήρηση των γενικών αρχών και διαδικαστικών εγγυήσεων όπως αυτές διαμορφώνονται στη διεθνή συνταγματική εμπειρία και γνώση στους αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς. Συμπερασματικά, η παρούσα εργασία καταλήγει στη διαπίστωση ότι ο θεσμός του δημοψηφίσματος υπηρετεί σε μεγαλύτερο βαθμό τον δικαιοπολιτικό σκοπό του, δηλαδή την προαγωγή και διεύρυνση της γνήσιας λαϊκής βούλησης στη διαδικασία της παραγωγής των κανόνων δικαίου, όταν προκαλείται με την πρωτοβουλία των πολιτών, σε αντίθεση προς την πρωτοβουλία της απόφασης για διενέργεια δημοψηφίσματος η οποία ανήκει στους φορείς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Επίσης, κρίνουμε ότι η ενσωμάτωση του αμεσοδημοκρατικού θεσμού της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας και η συνύπαρξή του με τους αντιπροσωπευτικούς θεσμούς των σύγχρονων δημοκρατιών μπορεί υπό τις κατάλληλες προϋποθέσεις να καταστεί απολύτως συμβατή. Τέλος, από τη διενεργηθείσα μελέτη και σύγκριση του θεσμού του δημοψηφίσματος όπως κατοχυρώνεται στα σύγχρονα δημοκρατικά πολιτεύματα τα οποία εξετάζουμε, καθώς και από τις θέσεις που διαμορφώνονται μέσα από τη συνταγματική θεωρία και τη νομολογία σε εθνικό και διεθνές επίπεδο, συνθέτουμε τις προτεινόμενες στον συνταγματικό νομοθέτη ρυθμίσεις για την ενσωμάτωση της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας στο ελληνικό Σύνταγμα.
description: The aim of this study is to investigate and ascertain the institutional procedures which allow the promotion of genuine popular will of the legislature through the institution of the referendum. Specifically, this paper focuses on the study and comparison of the institutions of the referendum, as these institutions are formulated in the constitutional and legislative texts of modern representative constitutions, of mainly the Member States of the European Union in order to discover the procedural and institutional guarantees assuring the maximum and optimum participation of citizens in the works of the ordinary legislator. The investigation shows that the extent of citizen participation in the production process of the laws varies from state to state while the quality of their participation depends on the range and nature of the issues on which citizens can decide directly and also to compliance with the general principles and procedural bonds as reflected by the international constitutional experience and knowledge to direct democratic institutions. In conclusion, this paper concludes that the institution of the referendum serves to a greater extent the genuine purpose, namely the promotion and expansion of the actual will of the people in the process of production of laws, when provoked by the citizens' initiative as opposed to initiative of the decision to hold a referendum which belongs to the authorities of representative democracy. Also, we believe that the incorporation of the direct democracy institution of the popular legislative initiative and its coexistence with representative institutions of modern democracies can under suitable conditions make it fully compatible. Finally, from this valuation and comparison of the institution of the referendum as consolidated in modern democracies we are looking at as well as the positions reached through the constitutional doctrine and case law at national and international level, we are synthesizing the proposed to the constitutional legislator settings for the integration of the popular initiative to the Greek Constitution.