Ευρέως συνταγογραφούμενα αντιψυχωσικά. Φαρμακολογία, προσδιορισμός θεραπευτικών συγκεντρώσεων, τοξικότητα, μεταθανάτια ανακατανομή, μέθοδοι προσδιορισμού
Creators: name: Κασέμ, Χαλίλ Μοχαμάντ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Παρακολούθηση Θεραπευτικών συγκεντρώσεων
Μεταθανάτια ανακατανομή
Ολανζαπίνη
Therapeutic drug monitoring
Post mortem redestribution
Olanzapine

description: Αν και ο ρόλος της ντοπαμίνης ως νευροδιαβιβαστής αποσαφηνιζέται μεταγενέστερα σε σχέση με τους ‘κλασικούς’ νευροδιαβιβαστές, η σημασία αυτής στην εύρυθμη εγκεφαλική λειτουργία είναι τεράστια, ενώ δυσλειτουργία του ντοπαμινεργικού συστήματος εμπλέκεται σε πλήθος παθολογικών καταστάσεων. Μία από αυτές είναι και η σχιζοφρένεια, στην οποία, όμως, μετέχουν και άλλοι παθολογικοί μηχανισμοί όχι πλήρως διευκρινισμένοι ακόμη. Για την αναχαίτηση αυτής αναπτύχθηκαν οι αντιψυχωσικοί παράγοντες, περισσότερο ως αποόρροια τυχέων παρατηρήσεων και εμπειρικών παρεμβάσεων παρά ως προιόντα καλά συντονισμένης ερευνητικής προσέγγισης. Τα αντιψυχωσικά διακρίνονται σε κλασσικά και άτυπα ενώ χαρακτηρίζονται από πλειότροπη δράση αλλά και σημαντικούς περιορισμούς της αποτελεσματικότητάς τους, ένας εκ των οποίων είναι και οι ανεπιθύμητες ενέργειές τους. Τα αντιψυχωσά αποτελούν από τους συχνότερα ταυτοποιήσιμους αναλύτες τοξικολογικού ενδιαφέροντος. Ανιχνεύονται και προσδιορίζονται τόσο σε μεταθανάτια ευρήματα, όπου το φαινόμενο της μεταθανάτιας ανακατανομής είναι σημαντικό για κάποια από τα αυτά, όσο και σε κλινικά δείγματα, όπου η αναγκαιότητα προσδιορισμού θεραπευτικών συγκεντρώσεων στο πλάσμα κατά τη χρήση κάποιων εξ αυτών στην κλινική ρουτίνα αποτελεί αντικείμενο έντονης επιστημονικής αντιπαράθεσης. Βασικοί μέθοδοι προσδιορισμού, έπειτα από προκατεργασία των εκάσοτε δειγμάτων, αποτελούν η αέρια χρωματογραφία και η υγρή, συζευγμένες με διάφορα είδη ανιχνευτικών διατάξεων. Ευρέως συνταγογραφούμενα αντιψυχωσικά αποτελούν μετά το 2007 στον ανεπτυγμένο κόσμο κυρίως τα άτυπα μέλη κουετιαπίνη, αριπιπραζόλη, ρισπεριδόνη και η ολανζαπίνη, της οποίας η τοξικότητα και το φαρμακοκινητικό προφίλ μελετώνται διεξοδικά
description: Although the role of dopamine as a neurotransmitter is clarified later than the ‘classical’ neurotransmitters, its significance in well-coordinated brain’s function is huge while the disregulation of dopaminergic system is implicated in numerous pathological situations. Amongst these is schizophrenia where other pathological mechanisms, not fully characterized yet, are also present. In order to confront schizophrenia, antipsychotic drugs have been developed most as a result of spontaneous observations and empirical implaimentation rather than as products which have been derived from well designed scientific approach. Antipsychotic drugs are distinguished amongst classical and atypical members and are characterized by pleiotropic mechanism of action as well as important limitations in their effectiveness, one of which is their adverse effects. Antipsychotics are among the most common identified analytes in toxicological analysis. They are identified and determined both in post mortem specimens, where the post mortem redistribution (PMR) is important for some membersof them, and clinical specimens, where the nessecity of therapeutic drug monitoring (TDM) for some of them in clinical practice is still a matter of debate among the scientists. The most common methods of determination for antipsychotics, after the specimens’ pretreatment, are gas and liquid chromatography conjugated with several detection methods. Highly prescribed antipsychotics drugs after 2007 for developed countries are the atypical memmbers quetiapine, aripiprazole, risperidone and olanzapine, toxicity and pharmacokinetic profile of which is thoroughly analysed