Περιβαλλοντικές παράμετροι ευτροφισμού στο Θερμαϊκό κόλπο
Creators: name: Μυστρίδου, Γεωργία Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Ευτροφισμός
Φυτοπλαγκτόν
Θερμαϊκός
Ανόργανα θρεπτικά άλατα
Διάτομα
Δινομαστιγωτά
Eutrophilation
Phytoplankton
Thermaikos
Nutrients
Diatoms
Dinoflagellates

description: O Θερμαϊκός κόλπος αποτελεί τον τελικό αποδέκτη πλήθους ρυπογόνων φορτίων που παράγονται στο πολεοδομικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης και τη γύρω περιοχή. Επιπρόσθετα δέχεται φορτία που προέρχονται από μια ευρύτερη περιοχή, η οποία εκτείνεται και εκτός συνόρων της χώρας, μέσω των μεγάλων ποταμών που καταλήγουν σε αυτόν. Η ιδιαίτερη γεωμορφολογία του Θερμαϊκού ευνοεί τη συσσώρευση των ρύπων. Παράλληλα κατά μήκος της δυτικής ακτής, εκτείνονται μυδοκαλλιέργειες που καλύπτουν το μεγαλύτερο ποσοστό της εθνικής ετήσιας παραγωγής.Στο πλαίσιο της συγκεκριμένης μελέτης έγινε μια προσπάθεια να καταγραφούν διαφορετικές περιβαλλοντικές παράμετροι ευτροφισμού.Για το σκοπό αυτό επιλέχθηκαν 5 σημεία δειγματοληψίας κατά μήκος της δυτικής ακτής, ώστε να καθορισθεί τόσο η αφομοιωτική ικανότητα του κόλπου όσον αφορά στο σύνολο των φορτίων που δέχεται, σταθμοί 1, 2 και 3, όσο και η ποιότητα των νερών που δέχονται οι μυδοκαλλιέργειες που εκτείνονται στη δυτική ακτή (σταθμοί 4 και 5). Οι δειγματοληψίες αφορούσαν μετρήσεις φυσικοχημικών παραμέτρων και φυτοπλαγκτού και διήρκεσαν από τις αρχές από τις αρχές Ιουλίου 1993 έως τα μέσα Ιανουαρίου 1994. Πραγματοποιήθηκαν σε διαστήματα περίπου ενός μήνα η μια από την άλλη. Τα δείγματα συλλέχθηκαν κατά κανόνα από βάθος περίπου 1m από την επιφάνεια του νερού, εκτός από τους σταθμούς της Jet Oil και του Μακρύγιαλου όπου συλλέχθηκαν επιπλέον δείγματα από το μέσο περίπου της υδάτινης στήλης σε βάθος 3.5m (δεδομένου ότι το βάθος στα σημεία αυτά ήταν αρκετό). Τα δείγματα για την ανάλυση του φυτοπλαγκτού συλλέχθηκαν από μια κατακόρυφη στήλη νερού μήκους 2m. Η επιτόπου καταγραφή στο πεδίο αφορούσε τις εξής παραμέτρους: θερμοκρασία, αλατότητα, διαφάνεια, διαλυμένο οξυγόνο. Η ποιοτική ανάλυση των δειγμάτων στο εργαστήριο αφορούσε μετρήσεις ανόργανων θρεπτικών αλάτων (ορθοφωσφορικά, ολικό φώσφορο, νιτρικά, ολικό άζωτο, σωματιδιακό φώσφορο, σωματιδιακό άζωτο) μετρήσεις ολικών αιωρούμενων στερεών, BOD καθώς και εκτιμήσεις της αφθονίας του φυτοπλαγκτού.Τα αποτελέσματα των φυσικοχημικών μετρήσεων έδειξαν μια ετερογένεια ανάμεσα στους διαφορετικούς σταθμούς δειγματοληψίας. Καταγράφηκαν αυξομειώσεις στις τιμές αλατότητας, που ξεπερνούσαν το 1%ο. Οι μετρήσεις ολικών αιωρούμενων στερεών δεν φαίνεται να ακολουθούν το ίδιο πρότυπο μεταβολών με αυτό του φυτοπλαγκτού. Συνολικά το βάθος της εύφωτης ζώνης φαίνεται να μειώνεται όσο προχωράμε από τους σταθμούς που βρίσκονται εξωτερικότερα προς αυτούς που βρίσκονται στο εσωτερικό του κόλπου. Η συγκέντρωση θρεπτικών αλάτων μειώνεται σημαντικά καθώς αυτά εισέρχονται στο Θερμαϊκό κόλπο μέσω των ποταμών και των αποστραγγιστικών τάφρων. Ωστόσο οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα σε σύγκριση με άλλες παράκτιες περιοχές της Ελλάδας (ιδιαίτερα κατά τους χειμερινούς μήνες).Για την εκτίμηση της αφθονίας του φυτοπλαγκτού έγινε αναγνώριση και καταμέτρηση δύο βασικών ταξινομικών ομάδων, συγκεκριμένα των διατόμων και των δινοφυκών, δεδομένου ότι είναι από τις ομάδες που επικρατούν στα παράκτια συστήματα. Η εποχιακή διακύμανση της αφθονίας έδειξε διαφοροποίηση στο μέγεθος των πληθυσμών. Τα διάτομα παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αφθονία κατά τη δειγματοληψία του Αυγούστου, ενώ τα δινομαστιγωτά ήταν η επικρατέστερη ομάδα τον Οκτώβριο.Το οικοσύστημα του Θερμαϊκού δέχεται συνεχώς έντονες εξωγενείς επιδράσεις. Οι φυτοπλαγκτονικοί οργανισμοί λόγω του μικρού χρόνου γενιάς αποκρίνονται άμεσα στις ευμετάβλητες συνθήκες παρουσιάζοντας έτσι αυξομειώσεις στην ποσοτική και ποιοτική σύσταση των πληθυσμών τους. Λόγω της περιορισμένης χρονικής διάρκειας της παρούσας μελέτης δεν κατέστη δυνατό να καθοριστεί η ποικιλομορφία σε επίπεδο είδους καθώς και οι αυξομειώσεις της αφθονίας των οργανισμών κατά τη διάρκεια ενός πλήρους ετήσιου κύκλου. Ωστόσο παρατηρήθηκε σαφώς ετερογένεια ανάμεσα στους σταθμούς δειγματοληψίας όσον αφορά στα κυρίαρχα γένη γεγονός που αντανακλά τη διαφορετική δυναμική του κάθε σταθμού.
description: The Thermaikos Gulf is the final receiver of both domestic and industrial wastes from the city of Thessaloniki and the surrounding area. Furthermore, the drainage basins of the main rivers ending up in the Gulf extend beyond the borders of Greece, meaning that these rivers carry pollutants produced in a very large catchment area. The specific hydrodynamic and geographical characteristics of the Gulf induce the accumulation of pollutants. At the same time, mussel cultures covering a large percentage of the national production are established along the West coast.The present study relates to the identification of different environmental parameters and nutrient inputs and to the evaluation of the way these affect the phytoplankton dynamic. For this purpose, five sites were selected in the Gulf, along the West coast, in order to determine both the capacity of the water to dilute the total amount of inputs (mainly sites 1, 2, 3) and the quality of the water that affects the mussel cultures along the West coast (sites 4 and 5).The study period lasted from June 1993 to January 1994. Water was sampled and analysed to determine its physicochemical parameters and phytoplankton density. The samples were collected with monthly intervals from the first top meter of the water column and also from approximately 3-4 meters below the water surface at the Jet Oil and Makrygialos sampling sites. Samples for phytoplankton analysis were retrieved from a 2 meter water column. Measurements of environmental parameters were carried out on site and involved temperature, salinity, transparency and dissolved oxygen. In the laboratory, chemical analysis was carried out on nutrients (orthophosphates, total phosphorus, nitrates, total nitrogen, particulate phosphorus and nitrogen), total suspended solids, BOD, and phytoplankton density.Physicochemical analysis results revealed sampling sites to be diverse. Salinity showed variations that exceeded 1%o and dissolved oxygen values were low, which indicates increased organic load. Total values of suspended solids do not seem to be in accordance with the estimation of phytoplankton diversity. Secchi depth seems to increase as we move on to the sites situated closer to the open sea. Nutrient concentration is significantly decreased as nutrients are diluted into the seawater, compared to the values observed at the river beds. However they remain high compared to the ones observed in other coastal areas of Greece (mainly during winter months).Phytoplankton identification and counting determined the density of the two major groups of diatoms and dinoflagellates, as other taxonomic groups contribute much less to the phytoplankton community. The seasonal variation of phytoplankton diversity revealed a differentiation in the concentrations of the two different groups. Diatoms were more abundant in August and dinoflagellates in October. The ecosystem of the Thermaikos Gulf is constantly affected by external influences. Due to their short life cycles, phytoplanktonic organisms have a direct response to changing environmental conditions that reflects both in the quantity and quality of their assemblages. Due to the limited study period, the identification of phytoplankton up to species level was not possible. It was also not possible to determine density on a full annual basis. However, it appeared that the predominant taxonomic groups varied between the various sampling sites, a fact that reflects the different dynamic of each site.