Η αναπαραστατική θεωρία της Επιστήμης του Bas.C. van Fraassen:
Creators: name: Μπεϊμανάβης, Πέτρος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: van Fraassen
Αναπαράσταση
Εμπειρισμός
Representation
Empiricism

description: Όταν ο Bas C. van Fraassen έγραψε το The Scientific Image (1980), στο πεδίο της Φιλοσοφίας της Επιστήμης κυριαρχούσαν θεωρίες που εκπροσωπούσαν την τάση του Επιστημονικού Ρεαλισμού. Οι θέσεις του Λογικού Εμπειρισμού είχαν ήδη πάψει να ασκούν ισχυρή επιρροή, καθώς κάποιοι από τους πιο ακραίους ισχυρισμούς οδήγησαν σε φιλοσοφική χρεωκοπία. Η κυριαρχία του Επιστημονικού Ρεαλισμού κλονίστηκε, όταν ο van Fraassen άσκησε δριμύτατη κριτική στα κεντρικότερα από τα επιχειρήματά του, ενώ παράλληλα τόνισε τα σφάλματα του Λογικού Θετικισμού. Η εμπειριστική στάση που εκπροσωπεί ο van Fraassen – ο κατασκευαστικός εμπειρισμός – είναι αποσυνδεμένη και από τα δύο παραπάνω φιλοσοφικά ρεύματα. Ουσιώδη θέση στη θεωρία του van Fraassen κατέχει η θέαση του επιστημονικού εγχειρήματος ως αναπαράστασης. Στην παρούσα μελέτη, επιχειρώ να συλλογιστώ με τη μεγαλύτερη δυνατή πληρότητα, εγκυρότητα, συνέπεια, αλλά και κριτική διάθεση, την αναπαραστατική θεωρία του Bas van Fraassen για την Επιστήμη. Ο τρόπος εξέτασης που ακολουθείται, για να καταστεί αυτό εφικτό, πραγματώνεται μέσα από τρία σκέλη, καθένα από τα οποία αναπτύσσεται στο αντίστοιχο κεφάλαιο. Στο πρώτο κεφάλαιο πραγματοποιείται μια απόπειρα να συνδεθεί ο κατασκευαστικός εμπειρισμός με την μακρόχρονη παράδοση της εμπειριστικής σκέψης, όπως αυτή συγκροτείται στον Βρετανικό κλασσικό εμπειρισμό, την θετικιστική επιστημολογία του 19ου αιώνα και τον Λογικό Εμπειρισμό του Κύκλου της Βιέννης. Η αναπαραστατική θεωρία του van Fraassen εξετάζεται πλήρως στο δεύτερο και κύριο κεφάλαιο, όπου λαμβάνει χώρα η ανάλυση και σύνθεση των κεντρικότερών του θέσεων. Ειδικότερα, το μέρος αυτό επικεντρώνεται α) στην πλήρη και συνεκτική ανάπτυξη της αναπαραστατικής θεωρίας του van Fraassen, β) στη συλλογιστική πορεία που οδηγεί στα προτάγματα του σώζειν τα φαινόμενα και της εμπειρικής επάρκειας, καθώς και στον ορισμό της Επιστήμης, γ) στην κατανόηση της πραγματολογικής διάστασης των επιστημονικών θεωριών και του ρόλου της ερμηνείας και, τέλος, δ) στην επιστημική διάκριση παρατηρήσιμου – μη παρατηρήσιμου. Το τρίτο και τελευταίο μέρος αφιερώνεται στον κριτικό διάλογο και τη φιλοσοφική πολεμική που ασκήθηκε από στοχαστές που ανήκουν στην τάση του Επιστημονικού Ρεαλισμού, όπως είναι οι R. Giere, I. Douven, Ch. &amp; C. Chihara και I. Hacking.
description: When Bas C. van Fraassen wrote The Scientific Image (1980), the field of philosophy of science was principally dominated by philosophical theories representing a tendency to scientific realism. The view of logical positivism had already seized to be influential, since some of its most extreme arguments led to philosophical bankruptcy. Scientific realism’s dominance broke, when van Fraassen launched a critical attack at some of its main and strongest arguments, while remarking the lapses of logical positivism as well. The empiricist position van Fraassen advocates – namely constructive empiricism – is dissociated from both scientific realism and logical empiricism. Essential in van Fraassen’s constructive empiricism is the view of scientific enterprise as one of representation. This paper aims at mapping out with the highest possible thoroughness, validity and consistency Bas C. van Fraassen’s representational theory of science. The pattern of examination followed, to make this feasible, attains growth through three critical parts, each one displayed at a correspondent chapter. The first chapter attempts to succeed a conjunction of constructive empiricism with the tradition of empiricist philosophy, as encountered in British classical empiricism, 19th century’s positivistic epistemology and the Vienna Circle logical empiricism. Bas van Fraassen’s theory of science as representation is fully examined in the second – main – chapter of this paper, wherein a critically-oriented analysis and synthesis of van Fraassen’s points and views take place. Thus, this part focuses on i) developing a complete and coherent view of van Fraassen’s representational theory, ii) following the line of arguments that lead to the principle of σώζειν τα φαινόμενα (save the phenomena), the demand for empirical adequacy, and the definition of science iii) construing the pragmatics of scientific theories and the role of interpretation and iv) the epistemic observable - non observable dichotomy. The third and last part is dedicated to the critical discussion and philosophical polemics of thinkers pertaining to the scope of scientific realism, such as R. Giere, I. Douven, Ch. &amp; C. Chihara, and I. Hacking.