Βιολογία αναπαραγωγής της αθερίνας, Atherina boyeri (Risso 1810) στη λίμνη Τριχωνίδα:
Creators: name: Παναγιώτου, Αιμιλία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: βιολογία αναπαραγωγής
αθερίνα, Atherina boyeri
λίμνη Τριχωνίδα
reproductive biology
big-scale sand smelt, Atherina boyeri
lake Trichonis

description: Στη λίμνη Τριχωνίδα, η αθερίνα (Atherina boyeri) κατέχει εξέχουσα θέση, τόσο από οικολογικής απόψεως όσο και από εμπορικής. Στην παρούσα έρευνα εξετάστηκαν βασικά στοιχεία της βιολογίας της ενώ δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στα χαρακτηριστικά της αναπαραγωγής της. Οι δειγματοληψίες πραγματοποιήθηκαν σε μηνιαία βάση την περίοδο Μάιος 1988 – Σεπτέμβριος 1990. Συνολικά αλιεύτηκαν 2577 άτομα∙ το μικρότερο είχε ολικό μήκος 26 mm και το μεγαλύτερο 123 mm. Από τη σύνθεση του πληθυσμού προέκυψε επικράτηση των ενδιάμεσων κλάσεων μεγέθους (65-95 mm) και μεγαλύτερη αντιπροσώπευση των θηλυκών ατόμων έναντι των αρσενικών στις μεγαλύτερες κλάσεις μεγέθους (&gt;90 mm). Όσον αφορά στην αναλογία των φύλων στο συνολικό δείγμα, αυτή υπολογίστηκε 1:1.02 υπέρ των αρσενικών ατόμων, η οποία δεν διέφερε στατιστικά από την 1:1. Υψηλή συσχέτιση βρέθηκε στη σχέση ανάμεσα στο ολικό μήκος και στο μεσουραίο μήκος του ψαριού, ενώ αυτή δε διέφερε στατιστικά σημαντικά ανάμεσα στα θηλυκά και στα αρσενικά άτομα. Όσον αφορά στη σχέση μήκους – βάρους σώματος, δεν εντοπίστηκε στατιστικά σημαντική διαφορά στην κλίση της εξίσωσης μεταξύ των θηλυκών και αρσενικών ατόμων. Η κλίση εκτιμήθηκε 3,216, η οποία διέφερε στατιστικά σημαντικά από τη θεωρητική τιμή 3, υποδηλώνοντας αλλομετρική αύξηση. Η φυσική κατάσταση του ψαριού, εκτιμώμενη με τους δείκτες ευρωστίας Fulton και Le Cren, ήταν μικρότερη στα μικρότερα άτομα σε σχέση με τα μεγαλύτερα και ακολούθησε εποχικές μεταβολές σχετιζόμενες κυρίως με τις αναπαραγωγικές διαδικασίες. Σχετικά με τα χαρακτηριστικά της αναπαραγωγικής στρατηγικής της αθερίνας στη λίμνη Τριχωνίδα, η αναπαραγωγική προσπάθεια, όπως αυτή υποδηλώνεται από τις τιμές του γοναδοσωματικού δείκτη, αυξάνεται με το μέγεθος με πολύ ταχύτερο ρυθμό από ότι αυξάνεται το βάρος του ψαριού. Tο πρότυπο της γονιμότητας αποδείχθηκε ακαθόριστο, η ωρίμαση των γονάδων ασύγχρονη και η ωοαπόθεση τμηματική. Το μικρότερο άτομο στο οποίο παρατηρήθηκαν λεκιθικά ωοκύτταρα ήταν 48 mm, που σύμφωνα με βιβλιογραφικά δεδομένα αντιστοιχεί σε ηλικία ενός έτους, παρέχοντας μία ένδειξη για το μήκος και την ηλικία πρώτης γεννητικής ωρίμασης. Ο αναπαραγωγικός κύκλος της αθερίνας στη λίμνη Τριχωνίδα προσδιορίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τη μηνιαία διακύμανση των τιμών του γοναδοσωματικού δείκτη, καθώς και την εξέλιξη των γονάδων (αριθμός και διάμετρος ωοκυττάρων ανά μήνα). Έτσι, προέκυψε ότι η αναπαραγωγική περίοδος είναι παρατεταμένη και διαρκεί από το Μάρτιο έως το Σεπτέμβριο. Η κορύφωση της αναπαραγωγικής δραστηριότητας τοποθετείται χρονικά τον Απρίλιο, ενώ παρατηρήθηκε και μια δεύτερη, μικρότερης έντασης στην αρχή του φθινοπώρου. Τα μεγαλύτερα άτομα ξεκινούν την αναπαραγωγή νωρίτερα από τα μικρότερα, ενώ υπάρχουν και ενδείξεις ότι σταματούν και αργότερα. Η μέση και μέγιστη διάμετρος των ωοκυττάρων παρουσίασε αυξητική τάση με το μέγεθος του ψαριού και φθίνουσα τάση με την πρόοδο της αναπαραγωγικής περιόδου. Η γονιμότητα της αθερίνας στη λίμνη Τριχωνίδα εκτιμήθηκε σε 18 ώριμα θηλυκά άτομα πριν την αναπαραγωγή. Η μέση απόλυτη γονιμότητα υπολογίστηκε 3079 ωοκύτταρα και συσχετίστηκε θετικά με το μήκος και το βάρος (ολικό, καθαρό, γονάδας) του ψαριού. Η μέση σχετική γονιμότητα αντιστοιχούσε σε 432 ωοκύτταρα ανά μονάδα βάρους του ατόμου. Το μικρό μέγεθος γεννητικής ωρίμασης, η μεγάλη αναπαραγωγική προσπάθεια, η παρατεταμένη αναπαραγωγική περίοδος, σε συνδυασμό με το μικρό σωματικό μέγεθος και τη μικρή διάρκεια ζωής του είδους, υποδεικνύουν ότι η αθερίνα ακολουθεί την στρατηγική ζωής τύπου «r-επιλογής».
description: Big-scale sand smelt (Atherina boyeri) of lake Trichonis is considered valuable, both ecologically and commercially. The present study focuses on the main biological characteristics of A. boyeri with special emphasis in reproductive biology. Sampling took place on a monthly basis from May 1988 to September 1990. A total of 2577 specimens were caught. Total length ranged from 26 to 123 mm. Length-frequency distribution showed dominance of intermediate size classes, while at larger size classes a predominance of female individuals was observed. Overall sex ratio (F:M = 1:1,02) did not differ significantly from 1:1. Total length and fork length were strongly correlated with no statistically significant differences between sexes. Regarding the total length - total weight relationship, the slope of the regression were not significantly different between females and males. The slope was estimated at 3.216, being significantly higher than the theoretical value of 3 and indicating positive allometric growth. Fish condition, estimated using condition factors of Fulton and Le Cren, is influenced by seasonal changes mainly related to reproductive processes. During intense reproductive activity of big-scale sand smelt, condition factor was lower in the smaller individuals than larger ones. Regarding the reproductive strategy of A. boyeri in lake Trichonis, reproductive effort, as indicated by the values of GSI increases with the size greater than it increases the weight of the fish. A. boyeri in lake Trichonis was found to have indeterminate fecundity, asynchronous gonad maturation and batch spawning. The smallest individual where vitellogenetic oocytes were observed had a total length of 48 mm which according to literature it is corresponding to the first year of life of the fish. This provides an indication of length and age at first maturity of the species in lake Trichonis. The reproductive cycle was determined taking into account the monthly variation of the gonadosomatic index (GSI) and the development of the gonads (number and diameter of oocytes per month). Thus, the breeding period was very protracted (March – September) with the peak of reproductive activity occurring in April, while a second smaller spawning event was recorded in September. Larger individuals started spawning earlier than smaller ones and there is indication that they ceased spawning later as well. Mean and maximum oocyte diameter increased with fish size and declined throughout the breading season. The estimation of fecundity was based on 18 ripe females prior to spawning. Absolute fecundity varied from 523-5274 (mean: 3079) oocytes/female and was positively correlated to the total length, total weight, net weight and gonad weight. The mean relative fecundity was 432 oocytes/g. Nevertheless, despite the fact that reproductive effort of larger fishes was greater than that of smaller ones, relative fecundity decreases with increasing size of the fish.This study established key reproductive parameters of A. boyeri in lake Trichonis, some of which were studied for the first time in Greek waters. From the reproductive traits studied (small size at first maturity, extended spawning period), combined with small body size and short lifespan, it is proved that A. boyeri has “r-selection” strategy.