Ελληνιστική κεραμική από το λαξευτό θαλαμωτό τάφο 6 του δυτικού νεκροταφείου Πέλλας
Creators: name: Κυριάκου, Άντρη Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Πέλλα
Ελληνιστική κεραμική
Λαξευτός θαλαμωτός
Pella
Hellenistic pottery
Rock-cut chamber tomb

description: Αντικείμενο της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας αποτελεί η μελέτη της κεραμικής από το Λαξευτό Θαλαμωτό τάφο 6, στο δυτικό νεκροταφείο της Πέλλας, ο οποίος ανασκάφηκε σε σωστική ανασκαφή το χειμώνα του 2006. Στην ανατολική παρειά του δρόμου, κοντά στην είσοδο του τάφου, έχουμε ενταφιασμό γυναίκας, η οποία συνοδεύεται από ένα άωτο σκυφίδιο, ένα μακεδονικό αμφορέα, δύο πυξίδες και έξι μυροδοχεία και χρονολογείται στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. Στη βορειοδυτική γωνία της δυτικής παρειάς του δρόμου, υπάρχει τοξωτή κόγχη, με ασύλητη καύση κοριτσιού, κτερισμένη με μελαμβαφή, φακοειδή λύχνο, πήλινο ειδώλιο όρθιας γυναικείας μορφής και χρυσά διάλιθα κοσμήματα που χρονολογείται στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. Στον «προθάλαμο», βρέθηκαν πήλινα αγγεία, κυρίως μυροδοχεία και πυξίδες, για τα οποία δεν ξέρουμε τη θέση τους στο χώρο. Αναπάντεχο εύρημα ο κάλαθος, σχήμα σπάνιο για την εποχή. Τα κτερίσματα αντιπροσωπεύουν δύο διαφορετικές χρονικές φάσεις: δεύτερο μισό του 3ου αιώνα π.Χ. ή ίσως στα τέλη του και μέσα – τρίτο τέταρτο 2ου αιώνα π.Χ. Στο θάλαμο έχουμε τρεις νεκρικές κλίνες λαξευμένες στο βράχο, έτσι ώστε σχηματίζουν Π. Οι νεκροί ήταν τοποθετημένοι στις κλίνες επάνω σε ξύλινα φορεία. Στη δυτική κλίνη η ταφή πρέπει να ήταν παιδική, καθώς εντοπίστηκε συγκέντρωση οστέινων αστραγάλων. Η κεραμική που εντοπίστηκε επάνω στην κλίνη αποτελείται μόνο από μυροδοχεία τμήματα πυξίδων και ειδώλια. Στην ανατολική εντοπίστηκαν διάσπαρτα οστά, θραύσματα αγγείων και ειδωλίων και ακέραιο μυροδοχείο. Στο διάδρομο ανάμεσα στις κλίνες εντοπίστηκε συγκέντρωση κεραμικής (μυροδοχεία και πυξίδες). Οι ταφές χρονολογούνται στα μέσα του 2ου με τρίτο τέταρτο του ίδιου αιώνα. Μία ακόμη ταφή υπήρχε στη λαξευμένη στο νότιο τμήμα του ανατολικού τοίχου κόγχη. Τα οστά που εντοπίστηκαν είναι ατελώς καμένα. Πρόκειται για ταφή γυναίκας αφού εντός της κόγχης βρέθηκαν πυξίδες, μυροδοχεία και λύχνος. Η κόγχη πρέπει να αποτελεί μεταγενέστερη προσθήκη, αφού η κατασκευή της διέλυσε τμήμα της ανατολικής κλίνης. Τοποθετείται στο δεύτερο μισό του 2ου αιώνα π.Χ. Όλα τα κτερίσματα του τάφου, ήταν αγγεία καθημερινής χρήσης, προσωπικά αντικείμενα των νεκρών, όταν βρίσκονταν στη ζωή. Αντικείμενα μέτριας ποιότητας, καθόλου προσεγμένα. Η τοποθέτησή τους μέσα στο τάφο απηχεί θρησκευτικές δοξασίες και έθιμα σχετικά με την μετάβαση και παραμονή στο Κάτω Κόσμο. Ερευνώντας την προέλευση της κατασκευής της κεραμικής του τάφου εντοπίσαμε κάποια κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία συναντούμε και σε σύγχρονα παραδείγματα της Μακεδονίας. Δεν θα ήταν υπερβολικό να μιλήσουμε για μια βόρια ενότητα κεραμικής παραγωγής με κοινή γλώσσα, ένα ντόπιο, «μακεδονικό» εργαστήριο, με πολλά κέντρα όπως αυτά της Βέροιας και της Πέλλας. Επιστρέφοντας τώρα στις ταφές του θαλαμωτού 6 και λαμβάνοντας υπόψη μας το μέγεθος του τάφου αλλά και τα κτερίσματα μέσα σε αυτό και υποθέτοντας ότι τα πολυτιμότερα αυτών κλάπηκαν από τους τυμβωρύχους, τότε μπορούμε να υπολογίζουμε ότι οι ιδιοκτήτες του τάφου ανήκαν σε μια οικογένεια των μεσαίων ή και ανώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Η οικογένεια αυτή μέσα στη δύσκολη ιστορικά περίοδο για τη μακεδονική πρωτεύουσα, είχε την οικονομική δυνατότητα να κατασκευάσει ένα σχετικά μεγάλου μεγέθους τάφο, στον οποίο έδειξε μεγάλη επιμέλεια και φροντίδα. Τα κτερίσματα του τάφου αποτελούν δείκτη της ευημερίας, του πολιτιστικού επιπέδου, της αισθητικής και γενικά της ιδεολογίας των τοπικών ηγεμόνων.
description: The subject of this research is the study of pottery from the Rock-cut chamber tomb 6, in the western cemetery of Pella, which was excavated in a rescue excavation in the winter of 2006. On the east side of the road, near the entrance of the tomb, we found a female burial, accompanied by a bowl, an ampfora, two pyxides and six unguentaria, dating in the middle of the 2nd century BC. In the northwestern corner of the west sidewall of the access corridor, there is an arched niche, with a female burial, in which the body had been cremated. Inside the niche the grave-goods were a black glaze lamp, a standing female clay figurine and gold jewelry dating to the mid-2nd century BC. The first chamber contained many artefacts, especially unguentaria and pyxides, for which we do not know their position in the room. Unexpected finding the kalathos, rare shape for this period. The offerings represent two different time phases: the second half of the 3rd century BC or perhaps the late 3rd century and mid - second third fourth of 2nd century BC.In the second chamber there are three couches cut from the rock, which are arranged in the form of Π. The dead body was placed on a wooden bier on the couches. In western couch, there is a burial of a child. The pottery found on the couch consists only unguentaria, pyxides and figurines. In eastern couch detected scattered bones, fragments of pottery and figurines and intact uguentarium. In the corridor between the beds was detected pottery (unguentaria and pyxides). The burials dated to the middle of the 2nd century BC - the third quarter of the same century. Another burial was found in a niche in the southern part of the east wall. The bones found are incompletely burned. Maybe we have a female burial, because within the niche found pyxides, unguentaria and a lamp. The niche must be a later addition, since this construction broke part of the eastern couch. Dating in the second half of 2nd century BC. All the offerings from the tomb were everyday personal belongings of the deads, when they were alive. Their placement in the tomb reflects religious beliefs and customs about the journey in another world. Investigating the origin of the construction of this pottery, we identified some common characteristics, which we find in parallel examples from Macedonia. It would not be an exaggeration to speak about a northern section of ceramic production with a common language, a local, 'Macedonian' workshop, with many centers as Veria and Pella. Returning now to the burial from the rock-cut chamber 6 and taking into account the size of the tomb and the grave-goods into it, and assuming that most valuable of them were stolen, then we can anticipate that the owners of the tomb belonged to a family of middle or upper social group. The family in the difficult historical period for the Macedonian capital, afford to build a large tomb. The offerings in the tomb represent an indicator of prosperity, cultural level, aesthetics and general ideology of local rulers.