Η Θεωρία του Νου στην ενήλικη ζωή: Η συμβολή των εκτελεστικών λειτουργιών στην απόδοση γνωστικών καταστάσεων κατά τη νεαρή, μέση και τρίτη ηλικία:
Creators: name: Χριστοδούλου, Μαρία Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Θεωρία του Νου
Εκτελεστικές λειτουργίες
Ενήλικες
Theory of Mind
Executive functions
Adults

description: Η Θεωρία του Νου (ΘτΝ) αναφέρεται στην ικανότητα του ατόμου να αποδίδει νοητικές καταστάσεις στον εαυτό του και τους άλλους. Ένα μεγάλο μέρος των ερευνών για τη ΘτΝ έχει πραγματοποιηθεί σε παιδιά προσχολικής ηλικίας, ενώ λιγότερα είναι γνωστά για την πορεία που ακολουθεί η ΘτΝ στην ενήλικη ζωή. Η παρούσα έρευνα επιχείρησε να απαντήσει σε δύο κύρια ερωτήματα: (α) Ποια πορεία ακολουθεί η ΘτΝ στους υγιείς ενήλικες; και (β) Μπορεί τυχόν εξασθένισή της στις μεγαλύτερες ηλικίες να αποδοθεί, τουλάχιστον εν μέρει, στην έκπτωση των εκτελεστικών λειτουργιών; Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 90 άτομα: 30 νέοι ενήλικες (μέση ηλικία = 27 έτη), 30 μεσήλικες (μέση ηλικία = 47 έτη) και 30 ηλικιωμένοι ενήλικες (μέση ηλικία = 77 έτη). Τα έργα ΘτΝ που χορηγήθηκαν πραγματεύονταν σύνθετες κοινωνικές αλληλεπιδράσεις (όπως η διπλή μπλόφα, το λευκό ψέμα ή η παρεξήγηση των προθέσεων του συνομιλητή) ή αξιολογούσαν την απόδοση συγκεκριμένων γνωστικών καταστάσεων (όπως η επιθυμία, η πρόθεση ή η ψευδής πεποίθηση). Παράλληλα, εξετάστηκε η συμβολή τριών εκτελεστικών λειτουργιών που συνδέονται στενά με τη ΘτΝ: του ανασταλτικού ελέγχου, της νοητικής ευελιξίας και της εργαζόμενης μνήμης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι ηλικιωμένοι συμμετέχοντες είχαν χαμηλότερες επιδόσεις από τους νέους (και στις περισσότερες περιπτώσεις από τους μεσήλικες) συμμετέχοντες σε όλα σχεδόν τα έργα ΘτΝ, χωρίς να εμφανίζουν αντίστοιχες διαφορές στα έργα ελέγχου. Επιπρόσθετα, οι εκτελεστικές λειτουργίες προέβλεπαν ένα μεγάλο μέρος της διακύμανσης των επιδόσεων στα έργα ΘτΝ. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το εύρημα ότι, για κάποιες εκφάνσεις της ΘτΝ, η ηλικία εξακολουθούσε να αποτελεί σημαντικό προβλεπτικό παράγοντα των επιδόσεων, ακόμη και όταν λαμβάνονταν υπόψη οι εκτελεστικές λειτουργίες. Επομένως, παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο η αύξηση της ηλικίας να επηρεάζει τη ΘτΝ έμμεσα (δηλαδή μέσα από την εξασθένιση των εκτελεστικών λειτουργιών) αλλά και άμεσα (δηλαδή μέσα από την εξασθένιση που επιφέρει σε ένα εξειδικευμένο σύστημα αναπαράστασης νοητικών καταστάσεων).
description: Theory of Mind (ToM) is the ability to attribute mental states to oneself and others and thus to predict and explain behavior. Research on ToM has traditionally focused on preschool-aged children, with less empirical attention devoted to the changes it undergoes in adult life. This study aimed to address two main questions: (a) How does ToM evolve in adulthood? and (b) Could ToM impairments in older adults be partly attributed to a decline in executive functions? A total of 90 individuals participated in the study: 30 young adults (mean age = 27 years), 30 middle-aged adults (mean age = 47 years), and 30 older adults (mean age = 77 years). The ToM tasks administered assessed participants' ability to understand complex social interactions (e.g. double bluffs, white lies, misunderstandings) and to attribute cognitive states (e.g. desires, intentions, false beliefs). Three executive processes were also assessed by standard neuropsychological tests: inhibitory control, mental flexibility, and working memory. Older participants performed significantly worse than younger participants on most ToM tasks, but not on control tasks. Moreover, executive functions accounted for a significant portion of the variance in all ToM tasks. For some ToM tasks, age remained a significant predictor of performance, even after executive functions were taken into account. It is therefore possible that aging affects ToM both indirectly (through a decline in executive functioning) and directly (through a decline in mental state representation abilities themselves).