Το μάθημα της λογοτεχνίας στο πολυπολιτισμικό σχολείο
Creators: name: Χαριζάνη, Ιωάννα Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Μετανάστευση – Πολυπολιτισμικότητα
Διπολιτισμική Εκπαίδευση - Λογοτεχνία
Σενάριο διδασκαλίας
Immigration – Multiculturalism
Integrated education – Literature
Teaching scenario

description: Η ελληνική κοινωνία τις τελευταίες τρεις δεκαετίες έχει δεχτεί τεράστιο πλήθος μεταναστών, προσφύγων και παλιννοστούντων, κάτι το οποίο έχει επηρεάσει τη σύστασή της, ενώ παράλληλα έχει γεννήσει νέες ανάγκες σε πολιτικό, κοινωνικό, επαγγελματικό κι εκπαιδευτικό τομέα. Η μαζική έλευση μεταναστών στην Ελλάδα είχε ως αποτέλεσμα να ανατρέψει τον μονοπολιτισμικό της χαρακτήρα και να την μετατρέψει σε μια πολυπολιτισμική κοινωνία, στο πλαίσιο της οποίας ζουν και δραστηριοποιούνται άτομα διαφορετικών εθνικοτήτων, οι οποίοι φέρουν διαφορετικά πολιτισμικά κεφάλαια, κουβαλούν τελείως ξεχωριστές εμπειρίες, έχουν άλλες συνήθειες, άλλα έθιμα, άλλη κουλτούρα από ό,τι εμείς. Τα ιδιαίτερα στοιχεία που τους απαρτίζουν τους κάνουν να φαίνονται αλλιώτικοι από εμάς και δυστυχώς τις περισσότερες φορές αντί να επιθυμούμε να εξερευνήσουμε και να αποδεχτούμε τη διαφορετικότητά τους, την αντιμετωπίζουμε με καχυποψία και εχθρότητα σαν μια εισβολή που θα αλλοιώσει τον πολιτισμό μας και θα κλονίσει την εθνική μας ταυτότητα. Ο χώρος της εκπαίδευσης αποτελεί μικρογραφία της ευρύτερης κοινωνίας στην οποία ζούμε, οπότε οτιδήποτε διαδραματίζεται στην κοινωνία, αντικατοπτρίζεται και στα σχολεία. Τα παιδιά μεταναστών που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία ανατρέπουν τη σύσταση του μαθητικού πληθυσμού δημιουργώντας νέα ζητήματα και νέες μαθησιακές συνθήκες, μπροστά στις οποίες πολλοί ήταν αυτοί που φάνηκαν απροετοίμαστοι. Κατά καιρούς έχουν εφαρμοστεί διάφορα μοντέλα διαχείρισης της ετερότητας τόσο σε κοινωνικό όσο και σε εκπαιδευτικό επίπεδο, τα οποία χωρίζονται σε δύο κατηγορίες, τα μονοπολιτισμικά, με το αφομοιωτικό και το μοντέλο ενσωμάτωσης, μοντέλα που δεν έφεραν ιδιαίτερα επιθυμητά αποτελέσματα, καθώς κατέληγαν στον παραγκωνισμό και την περιθωριοποίηση των μεταναστών. Η δεύτερη κατηγορία μοντέλων διαχείρισης της ετερότητας είναι τα πλουραλιστικά μοντέλα, με το πολυπολιτισμικό και το αντιρατσιστικό να σημειώνουν σημαντικά αποτελέσματα, καταλήγοντας στο διαπολιτισμικό, το οποίο ορίστηκε και το επικρατέστερο. Η διαπολιτισμικότητα προκύπτει από την πολυπολιτισμικότητα αποτελώντας ζητούμενο αυτής. Ο διαπολιτισμικός τρόπος σκέψης είναι αυτός που θα πρέπει να επικρατεί τόσο σε κοινωνικό επίπεδο όσο και σε επίπεδο εκπαιδευτικής πολιτικής. Η αρχή της ισοτιμίας των πολιτισμών, των ίσων ευκαιριών και της αποδοχής και αξιοποίησης του διπολιτισμικού-διγλωσσικού κεφαλαίου είναι τα βασικότερα αξιώματα που χαρακτηρίζουν την διαπολιτισμική εκπαίδευση. Θέλοντας να εστιάσουμε στην τάξη και τη μαθησιακή διαδικασία διαπιστώνουμε πως η διαπολιτισμική εκπαίδευση επιτυγχάνεται αποτελεσματικότερα μέσα από τα μαθήματα ανθρωπιστικών σπουδών και κυριότερα μέσα από το μάθημα της λογοτεχνίας. Η λογοτεχνία, λόγω της τεράστιας ποικιλίας σε θεματικές που διαθέτει, αλλά και εξαιτίας της, εντός ορίων, ελευθερίας που τη χαρακτηρίζει, είναι ικανή να πραγματοποιήσει τις αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Ο εκπαιδευτικός μπορεί να εκμεταλλευτεί την πλούσια θεματολογία σε κείμενα αλλά και τα διάφορα λογοτεχνικά είδη, προκειμένου να θίξει με έναν πολύ ξεχωριστό τρόπο ζητήματα όπως η ξενιτιά, η προσφυγιά, ο ξεριζωμός, η μετανάστευση. Επιπλέον, επιλέγοντας κείμενα που δεν σχετίζονται με το φαινόμενο της μετανάστευσης, αλλά κείμενα που θίγουν τους προβληματισμούς και τις ανησυχίες που κατακλύζουν τους νέους αυτής της ηλικίας, δίνει στους μαθητές του να καταλάβουν πως η ετερότητα μεταξύ τους περιορίζεται στα διαφορετικά πολιτισμικά κεφάλαια που φέρουν, επειδή έτυχε ο καθένας να μεγαλώσει σε μια διαφορετική κοινωνία, όμως αυτά που τους ενώνουν και τους απασχολούν είναι πολύ περισσότερα. Τέλος, το μάθημα της λογοτεχνίας ενδείκνυται για την εφαρμογή πρωτότυπων και μαθητοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας, όπως η ομαδοσυνεργατική μέθοδος, κάτι που θα φέρει τα μέλη της σχολικής κοινότητας ακόμα πιο κοντά δίνοντάς τους την ευκαιρία, μέσα από τη συνεργασία τους στο πλαίσιο του μαθήματος, να γνωριστούν ακόμα πιο βαθιά. Βασική προϋπόθεση για μια επιτυχημένη διδασκαλία βασισμένη στις αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης είναι η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών πάνω σε ζητήματα διαχείρισης της ετερότητας. Δυστυχώς, πολλοί εν ενεργεία εκπαιδευτικοί δεν κρίνου απαραίτητη την παρακολούθηση σεμιναρίων και σχετικών επιμορφώσεων, καθώς η φύση τους είναι προαιρετική κι όχι υποχρεωτική, με το σκεπτικό πως επειδή δεν διδάσκουν σε αμιγώς πολυπολιτισμικά σχολεία, κάτι τέτοιο δεν τους αφορά. Από πορίσματα ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί κατά διαστήματα σε διάφορες πόλεις της Ελλάδας, έχει διαπιστωθεί πως το κύριο ζήτημα των εκπαιδευτικών είναι η ελλιπής τους επιμόρφωση πάνω σε ζητήματα διαχείρισης της ετερότητας με τους περισσότερους να είναι θετικοί απέναντι στον μαθητικό πληθυσμό μεταναστών και να μην τους αντιμετωπίζουν ως πρόβλημα. Όσο για τους μαθητές, τα αποτελέσματα είναι κάπως αμφίρροπα, καθώς αρκετοί εξ αυτών δημιουργούν φιλικές σχέσεις με ξένους, μεγάλα, όμως, είναι και τα ποσοστά αυτών που έχουν από τυπικές έως και εχθρικές σχέσεις με τους ξένους συμμαθητές τους. Το δεύτερο μέρος της εργασίας είναι ένα υποθετικό σενάριο διδασκαλίας βασισμένο στο μάθημα της λογοτεχνίας, προκειμένου να κάνω πράξη τα όσα αναφέρθηκαν στο θεωρητικό μέρος. Τίτλος του είναι: «Χωρίς σύνορα», αφορά τη Β΄ Γυμνασίου και προκύπτει με αφορμή σχετική ενότητα του σχολικού εγχειριδίου, η οποία αναφέρεται στο φαινόμενο της μετανάστευσης. Τα κείμενα που επιλέχθηκαν είναι σχετικά με τη θεματική της ενότητας, μέθοδος που εφαρμόζεται είναι αυτή του project και οι δραστηριότητες είναι ποικίλες, δημιουργικές, ενώ κάποιες από αυτές ατομικές και άλλες ομαδικές. Έμφαση δόθηκε στην ανάγνωση εκτεταμένων αποσπασμάτων εντός της τάξης αλλά και ολόκληρου βιβλίου, η παρουσίαση του οποίου θα πραγματοποιηθεί από τις ομάδες στο τέλος της β΄ φάσης του σεναρίου
description: Greek society has received a huge number of immigrants in the last three decades, refugees and returnees, which has affected its composition, while at the same time has created new needs in political, social, professional and educational sector. The mass influx of immigrants to Greece resulted in a reversal It's monocultural character and transform it into a multicultural society in which people of different nationalities live and work; of which have different cultural capitals, carry completely separate experiences, have different habits, different customs, different culture than us. The special elements that make them up make them look different from us and unhappy most of the time instead of wanting to explore and accept it their diversity, we treat it with suspicion and hostility as an invasion that will alter our culture and shake our national identity. The field of education is a microcosm of the wider society in which we live with, so everything that takes place in society, is reflected in schools. Immigrant children attending Greek schools overturn the establishment of creating new issues and new learning conditions, ahead in which many were those who seemed unprepared. From time to time different models of diversity management have been applied both in common educational and educational level, which are divided into two categories, the mono-culturally, with the assimilator and the model of integration, models that did not bring particularly desirable results, as they resulted in marginalization and marginalization immigration. The second category of diversity management models are pluralistic models, with the multicultural and anti-racist significant results, culminating in the intercultural, which was defined and the most prevalent. Interculturalism results from multiculturalism asking her. The intercultural way of thinking is what it should be prevails both at the social level and at the level of educational policy. The beginning the parity of cultures, equal opportunities and its acceptance and exploitation Bicultural-bilingual capital are the main axioms that characterize intercultural education. Wanting to focus on the classroom and the learning process, we find that the cultural education is most effectively achieved through humanities and mainly through the course of literature. Literature, due to the huge variety of topics it has, but also because of it, within certain freedom that characterizes it, is capable of carrying out the principles of cultural education. The teacher can take advantage of the rich subject- for texts but also the various literary genres, in order to touch on a lot separate way issues such as exile, refugee, uprooting, immigration. In addition, by selecting texts that are not related to the phenomenon of migration, but texts that address the concerns and anxieties that overwhelm them young people of this age, gives his students to understand how the otherness between limited to the different cultural chapters they carry, because it happened that you want to grow up in a different society, but what unites them employ is much more. Finally, the literature course is suitable for the application of original and student-centered teaching methods, such as group labor method, something that will bring members of the school community even closer giving them the opportunity, through their collaboration within the course, to get to know even deeper. A prerequisite for a successful teaching based on the principles of intercultural training is the training of teachers on management issues of otherness. Unfortunately, many practicing teachers do not consider it necessary attending seminars and related trainings, as their nature is optional not mandatory, on the grounds that because they do not teach in purely multicultural schools, this does not concern them. From findings of surveys that have been carried out from time to time in various cities of Greece, it has been found that the main issue of teachers is the lack of their training on diversity management issues with most to are positive towards the migrant student population and do not treat them live as a problem. As for the students, the results are somewhat ambiguous, and Many of them form friendly relations with foreigners, but they are also great percentages of those who have from formal to hostile relations with foreign classmates of them. The second part of the work is a hypothetical teaching scenario based on course of literature, in order to put into practice what has been said in theory part. Its title is: "Without borders", it concerns the BY Gymnasium and results with a form a relevant section of the school textbook, which refers to its phenomenon immigration. The selected texts are related to the theme of the unit, the method used is that of the project and the activities are varied, creative, while some of them individual and others group. Emphasis was placed on a reading extensive excerpts within the classroom as well as the entire book, the which will be presented by the teams at the end of the second phase of the scenario