Πρότυπα λειτουργικής ποικιλότητας κατά μήκος φυσικών βαθμίδων διαδοχής φυτοκοινωνιών
Creators: name: Χόντος, Κωνσταντίνος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Βιοποικιλότητα
Λειτουργική Ποικιλότητα
Φυσική Διαδοχή Φυτοκοινωνιών
Biodiversity
Functional Diversity
Natural Succession of Plant Communities

description: H εγκατάλειψη της υπαίθρου από τον άνθρωπο, έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση του φαινομένου της φυσικής διαδοχής της βλάστησης, που οδηγεί στην αντικατάσταση λιβαδικών τύπων βλάστησης σταδιακά από θαμνώνες και έπειτα από δάση. Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι να διερευνήσει τα πρότυπα μεταβολής της ποικιλότητας των ειδών και κυρίως της λειτουργικής ποικιλότητας μεταξύ των τριών παραπάνω σταδίων διαδοχής της βλάστησης σε δύο διαφορετικές ζώνες βλάστησης. Η λειτουργική ποικιλότητα, αντιπροσωπεύει την ποικιλότητα των λειτουργικών χαρακτηριστικών των ειδών και αποτελεί αποτελεσματικό δείκτη των λειτουργιών ενός οικοσυστήματος και του τρόπου που αυτό ανταποκρίνεται σε περιβαλλοντικές πιέσεις και διαταραχές. Τα τρία στάδια διαδοχής μελετήθηκαν στην περιοχή της κοινότητας Καροπλεσίου (νότια Πίνδος). Λήφθηκαν 128 δειγματοληπτικές επιφάνειες μεγέθους 25 m2 (από 32 σε λιβάδια και θαμώνες και 64 σε δάση), στις οποίες καταγράφηκαν όλα τα αγγειόφυτα και οικολογικά χαρακτηριστικά. Οι παραπάνω επιφάνειες δειγματοληψίας λήφθηκαν σε έξι ευρύτερες περιοχές δειγματοληψίας από τις οποίες οι τρεις βρισκόταν στη ζώνη της δρυός και οι άλλες τρεις στη ζώνη της ελάτης. Τα αγγειόφυτα προσδιορίστηκαν ταξινομικά με τη χρήση κατάλληλων κλειδών αναγνώρισης. Για όλα τα είδη αγγειοφύτων συλλέχθηκαν από τη βιβλιογραφία ( ή εκτιμήθηκαν με βάση αυτήν) 11 λειτουργικά χαρακτηριστικά (βλαστητικά και αναπαραγωγικά). Η ποσοτικοποίηση της λειτουργικής ποικιλότητας έγινε με τη χρήση τριών δεικτών: α) του λειτουργικού πλούτου (Functional Richness, FRic), β) της λειτουργικής ισοκατανομής (Functional Evenness, FEve) και γ) της λειτουργικής απόκλισης (Functional Divergence, FDiv). Στην περιοχή μελέτης καταγράφηκαν 339 taxa που ανήκαν σε 193 γένη και 61 οικογένειες. Τα αποτελέσματα έδειξαν πως οι τρείς δείκτες ακολουθούν διαφορετικά πρότυπα διακύμανσης στα τρία στάδια διαδοχής. Ο λειτουργικός πλούτος εμφανίζει τις μεγαλύτερες τιμές στα ενδιάμεσα στάδια διαδοχής (θαμνώνες) και τις μικρότερες στα τελικά στάδια διαδοχής (δάση), ακολουθώντας το πρότυπο του αριθμού ειδών σε κάθε στάδιο διαδοχής. Η λειτουργική ισοκατανομή εμφανίζει τις μεγαλύτερες τιμές στα τελικά στάδια διαδοχής (δάση) και τις μικρότερες στα αρχικά στάδια διαδοχής (λιβάδια). Η λειτουργική απόκλιση έχει μεγαλύτερες τιμές στα τελικά στάδια διαδοχής (δάση) και τις μικρότερες στα ενδιάμεσα στάδια διαδοχής (θαμνώνες). Τα παραπάνω πρότυπα μεταβολής των τριών δεικτών λειτουργικής ποικιλότητας για τα στάδια διαδοχής ακολουθούνται και στις δύο ζώνες βλάστησης. Στην ψυχρή ζώνη όμως παρουσιάζονται υψηλότερες τιμές λειτουργικού πλούτου και ισοκατανομής, ενώ στη θερμή ζώνη υψηλότερες τιμές λειτουργικής απόκλισης. Τα πρότυπα διαφοροποίησης του αριθμού ειδών και των δεικτών λειτουργικής ποικιλότητας που βρέθηκαν, αποδόθηκαν σε παράγοντες όπως το υψόμετρο, την ύπαρξη του δενδρώδους ορόφου, την ποικιλότητα των περιβαλλοντικών συνθηκών, τη λειτουργία του ενδιάμεσου σταδίου διαδοχής ως οικοτόνου και την ένταση και συχνότητα διαταραχών.
description: The abandonment of the countryside leads to the emergence of the natural succession of vegetation, which leads to the replacement of the grassland vegetation types gradually by shrubs and forests. The aim of this thesis is to investigate the patterns of variation of the species diversity and especially the functional diversity between the three abovementioned stages of vegetation succession in two different vegetation zones. Functional diversity represents the diversity of functional traits of the species and is an effective indicator of the functions of an ecosystem and the way it responds to environmental pressures and disturbances. The three stages of succession were studied in the area of Karoplesi (southern Pindos). In total, 128 plots of 25 m2 (32 grassland and shrubs and 64 forests) were sampled, in which all vascular plants and ecological features were recorded. The above sampling surfaces were taken in six sampling localities, the three located in the oak vegetanion zone and the other three in the fir one. Vascular plants taxonomically identified using appropriate floras and identification keys. For all of vascular plant species, 11 functional characteristics (vegetative and reproductive) were collected from the literature (or evaluated based on available information). The quantification of functional diversity was made using three indicators: a) Functional Richness, FRic, b) Functional Evenness, FEve and c) Functional Divergence FDiv. In total, 339 taxa were recorded in the study area and representing 193 genera and 61 families. The results showed that the three finctional indices follow different patterns of variation in the three stages of succession. Functional richness displays the highest values in the intermediate stages of succession (shrublands) and the smallest in the final stages of succession (forests), following the pattern of the number of species at each succession stage. Functional eveness has its highest values in the final stages of succession (forests) and the smaller in the early stages of succession (grasslands). The functional divergence has higher values in the final stages of succession (forests) and the smaller in the intermediate stages of succession (shrublands). Those patterns of the three functional diversity indices for the succesional vegetation stages are followed in both vegetation zones. In the cold zone, however, higher values of functional richness and eveness are present, while in the warm zone higher functional divergence values. The patterns of species richness and functional richness were attributed to factors such as altitude, the existence of the tree layer, the diversity of environmental conditions, the function of the intermediate succession stage as an ecotone, and the intensity and frequency of disturbances.