Η έννοια των αναγκών στον Μαρξ
Creators: name: Μανδαλάκης, Στάθης Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Μαρξ
Ανάγκες
Ανθρώπινη φύση
Marx
Needs
Human nature

description: Η εργασία έχει στόχο να αναλύσει την έννοια των ανθρώπινων αναγκών όπως εμφανίζεται στις αναφορές του Μαρξ στην πορεία του έργου του. Επίσης επιχειρείται η απάντηση στο ερώτημα αν οι ανάγκες του ανθρώπου είναι ουσιαστικές ή κοινωνικά κατασκευασμένες. Αρχικά αναλύεται η αντίληψη του Μαρξ για την ανθρώπινη φύση με αφορμή την 6η θέση στον Φόυερμπαχ. Σύμφωνα με τον Μαρξ ο άνθρωπος είναι το σύνολο των κοινωνικών του σχέσεων. Η έννοια των ανθρώπινων αναγκών εμφανίζεται σχεδόν σε όλα τα έργα του Μαρξ. Δεν υπάρχει μια ταξινόμηση των ανθρώπινων αναγκών. Οι ανάγκες εξετάζονται από φιλοσοφική, οικονομική και πολιτική σκοπιά, ανάλογα με το ύφος των κειμένων του Μαρξ. Στα πρώιμα φιλοσοφικά κείμενα του Μαρξ εντοπίζουμε ότι η κριτική στον καπιταλισμό γίνεται γιατί ο καπιταλισμός στερεί από ανάγκες τον άνθρωπο, τον υποβιβάζει στο επίπεδο της βιολογικής επιβίωσης. Εξετάζοντας τις ανάγκες από οικονομική σκοπιά βλέπουμε πως η ανάγκη βρίσκεται πίσω από την παραγωγική διαδικασία. Έτσι, ανάγκη, παραγωγή και κατανάλωση βρίσκονται σε διαλεκτική σχέση. Ο πολιτικός χαρακτήρας της έννοιας των αναγκών εμφανίζεται από τα πρώτα έργα του Μαρξ, με την έννοια των ριζικών αναγκών, την οποία εισάγει ο Μαρξ για να δείξει ότι μέσα στον καπιταλισμό δημιουργούνται ανάγκες οι οποίες δεν μπορούν να ικανοποιηθούν. Έτσι, γεννιέται η απαίτηση της επαναστατικής αλλαγής της κοινωνίας προς την κατεύθυνση του κομμουνισμού. Ο πολιτικός χαρακτήρας της έννοιας των ανθρώπινων αναγκών, επιβεβαιώνεται στην χρήση της από πολιτικά κόμματα. Η συζήτηση για τις ανάγκες συνδέθηκε με την Αριστερά. Έτσι, εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο τα δύο σημαντικότερα κόμματα της ελληνικής αριστεράς χρησιμοποιούν τον όρο ανάγκες. Τέλος, επιχειρείται να απαντηθεί το αρχικό ερώτημα, αν οι ανάγκες είναι ουσιαστικές ή κοινωνικά κατασκευασμένες. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μας οδηγεί έξω από τα όρια της σύγχρονης σκέψης και αναδεικνύει την ανάγκη για περεταίρω επεξεργασία.
description: This paper aims to analyse the concept of human needs, as it appears in Marx’s references all over his work. It is also attempted to answer the question whether human needs are fundamental or socially constructed. Firstly, Marx’s concept on human nature, is examined, occasioned by the 6th Thesis on Feuerbach. According to Marx, man is the ‘ensemble’ of his social relations. The concept of human needs appears almost in all Marx’s work. There is not one list of human needs. Needs are examined from philosophical, economical and political perspective, depending on each Marx’s text’s diction. In Marx’s early writings we can find that the critique of capitalism takes the form of the deprivation of needs to man, who is downgraded to the level of biological survival. By examining the needs from economic perspective we can see that need lies behind the production process. Thus, need, production and consumption, are related dialectically. The political character of the concept of needs appears in Marx’ s early works, with the concept of ‘radical needs’, which is introduced by Marx himself, so as to show that capitalism creates certain needs that cannot be satisfied. So the demand for a revolutionary change of society is born. The political character of the concept of needs is also confirmed by the use of it by all political parties. The discourse about needs was connected with the Left movements. Therefore, we examine the way that two biggest leftist parties apply the term needs. Finally, we attempt to answer the primary question, whether human needs are fundamental or socially constructed. The answer leads us outside the boarders of modern thought and rises the need for further elaboration.