Ολοκληρωτισμός και Ολοκαύτωμα: Το κακό τον 20ο αιώνα μέσα από τις προσεγγίσεις του Καντ και της Αρεντ
Creators: name: Δήμου, Ηλίας Δημήτριου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Αρεντ
Καντ
Κακό
Arendt
Kant
Evil

description: Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι να εστιάσει στην μελέτη του φαινομένου του κακού όπως αυτό εκφράστηκε τον 20ο αιώνα, μέσα από τα ολοκληρωτικά καθεστώτα και το Ολοκαύτωμα των Εβραίων. Η ύπαρξη του κακού στον κόσμο είχε ερμηνευθεί πολλές φορές στο παρελθόν ως θεολογικό ζήτημα ή ως χαρακτηριστικό διεστραμμένων ανθρώπων. Στον 20ο αιώνα όμως, η μαζικότητα συμπεριφορών που θεωρούνται εγκληματικές, δημιούργησαν την ανάγκη για την επανερμηνεία του φαινομένου και αυτό ακριβώς πραγματεύεται η παρούσα εργασία. Πιο συγκεκριμένα, αναπτύσσει συνοπτικά τις φιλοσοφικές προσεγγίσεις του Ιμμάνουελ Καντ και της Χάνα Άρεντ πάνω στις έννοιες του ριζικού κακού και της κοινοτοπίας του κακού με στόχο να τις χρησιμοποιήσει για την κατανόηση του φαινομένου με νεωτερικό τρόπο. Αναμφισβήτητα, η ιστορική πραγματικότητα δίνει τα απαραίτητα μεθοδολογικά εργαλεία για αυτή την διαδικασία. Στο πλαίσιο αυτό, η εργασία χωρίζεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος, παρουσιάζεται το επιχείρημα του Γερμανού διανοητή του 18ου αιώνα για το ριζικό κακό που διατηρεί ακόμα και σήμερα την δυναμική του στην επεξήγηση «κακών» συμπεριφορών. Στην συνέχεια, αναλύεται η καντιανή κατηγορική προσταγή που αποτελεί θεμελιώδη έννοια για την κατανόηση της ηθικής φιλοσοφίας του Καντ αλλά και τις πολιτικές προεκτάσεις που έχει μια τέτοια ηθική στάση. Το δεύτερο μέρος ξεκινάει με την σύντομη βιογραφική ανασκόπηση του Άντολφ Άιχμαν, Γερμανού συνταγματάρχη των SS, πρωτεργάτη της εφαρμογής της Τελικής Λύσης που οδήγησε στον θάνατο έξι εκατομμυρίων Εβραίων. Στην δεύτερη υποενότητα του κεφαλαίου αυτού, αναπτύσσεται η αρεντιανή ερμηνεία περί κοινοτοπίας του κακού όπως αυτή εκφράστηκε μέσα από το βιβλίο της Ο Άιχμαν στην Ιερουσαλήμ το 1963. Στην τρίτη υποενότητα του κεφαλαίου, γίνεται μια προσπάθεια σύνδεσης του ρατσισμού και του ιμπεριαλισμού του 19ου αιώνα που, σε συνδυασμό με την ανάλυση των ολοκληρωτικών καθεστώτων, οδήγησε στο Ολοκαύτωμα και στις μαζικές δολοφονίες αθώων για φυλετικούς, πολιτικούς και σεξουαλικούς λόγους. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος περιγράφονται κάποια σημαντικά πειράματα κοινωνικής ψυχολογίας που διεξήχθησαν τις πρώτες δεκαετίες μετά τον Β’ ΠΠ και πιο συγκεκριμένα το πείραμα της συμμόρφωσης του Ας, το πείραμα του Μίλγκραμ και το πείραμα της φυλακής του Στάνφορντ. Τα αποτελέσματα των πειραμάτων αυτών συγκλόνισαν τον κόσμο. Επιπλέον, η απλουστευτική ιδέα πως μόνο τέρατα μπορούν να προβούν σε τέτοιους είδους αποτρόπαια εγκλήματα αποδείχτηκε απολύτως λανθασμένη μπροστά σε αυτά τα πορίσματα των πειραμάτων. Με βάση όσα ειπώθηκαν, είναι σημαντικό να καταλάβουμε πλήρως την πραγματική φύση του κακού και τις ρίζες του. Όπως επιχειρηματολογούμε στα συμπεράσματα της διπλωματικής μας, οι ιδέες της Χάννα Άρεντ και του Ιμμάνουελ Καντ δεν είναι ακριβώς αντίθετες. Και οι δύο έχουν ταυτόχρονα σωστή ερμηνεία από την οπτική τους γωνία αλλά αναφέρονται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και συνθήκες. Όπως ισχυρίζεται η Άρεντ, αυτό το νέο είδος κακού το οποίο αναδύθηκε κατά την διάρκεια του 20ου αιώνα στην επιφάνεια, δεν μπορεί να ερμηνευθεί επαρκώς από την θεωρία του ριζικού κακού. Η ταχεία εκβιομηχάνιση, η μαζική γραφειοκρατικοποίηση και ανάπτυξη σήμαναν την έλευση του μαζανθρώπου. Αυτός ο καινοφανής τύπος ανθρώπου υποστηρίζεται πως είναι τυπικό χαρακτηριστικό της νέας, μαζικής κοινωνίας και πάσχει από την πλήρη έλλειψη κριτικής σκέψης και ενσυναίσθησης. Για αυτό ακριβώς υποστηρίζεται πως αποτελεί το κρίσιμο παράγοντα της τυφλής υπακοής και συμμόρφωσης μέσα σε όλα τα ολοκληρωτικά καθεστώτα. Αν πράγματι αυτό είναι το ζήτημα, το επιχείρημα της είναι σωστό και μας εξοπλίζει με μια διαφορετική ερμηνεία του κακού του 20ου αιώνα πάνω στο οποίο διαπράχτηκαν όλες οι φρικαλεότητες του.
description: Purpose of this dissertation is to focus on the study of Evil, as it took place during the 20th century, through totalitarian regimes and the Holocaust. The existence of Evil has been interpreted many times, since old days, as a simple theological issue or as an individual distinction of some perverted, twisted men. During the 20th century though, new questions arose. In our attempt to answer these questions, there is a brief elaboration of Immanuel Kant’s and Hannah Arendt’s arguments of radical evil and the banality of evil. Undoubtedly, our recent historical knowledge provides us with the basic modus operandi to justify or not, either argument. In this context, the dissertation was divided at three parts. In the first one, we will examine Immanuel’s Kant ethical philosophy about radical evil. Moreover, we will expound his well-known categorical imperative, his philosophical cornerstone and how this affects his ethical and political perspectives. Part two starts with a little biographical information about Adolph Eichmann, a German officer of SS and one of the major organizers of the Final Solution, namely the massive extermination of about six million Jewish during WW2. In the second subsection of this part, we elaborate Arendt’s thesis about banality of evil, as it was presented in her book Eichmann in Jerusalem. In the final subsection of this part, we are arguing that there is a straight- line connection of racism and 19th century imperialism with the rise and social acceptance of totalitarian regimes across whole Europe during interwar period. Moreover, on how this volatile mixture led to Holocaust and mass persecutions and extermination of innocent people based on their color, race or political beliefs. In third and final part of this dissertation, we are referring to some very interesting experiments of social psychology: Asch’s conformity experiment, Milgram’s experiment and Stanford prison’s experiment. These three experiments have been conducted during the next two decades after WW2 and their conclusions have shocked the world. Additionally, the simplistic idea that only real monsters can commit such heinous crimes proved totally incorrect before the disclosure of the last two experiments. With that been said, it’s important to fully understand the true nature of evil and its origins. As we argue in our conclusions, Hannah Arendt’s and Immanuel Kant’s arguments are not exactly contrasted. Both philosophers are right from their perspectives but they are referring to different situations and time. As Arendt claims, the new form of evil which emerged during 20th century cannot be interpreted by radical evil’s theory. Rapid Industrialization, massive bureaucratization and expansion indicated the arrival of mass man. This new type of man is held to be typical to a new, mass society and he totally lacks the ability of critical thinking and empathy. Therefore, it’s alleged to be the key factor of blind obedience and conformity inside all totalitarian regimes. If that’s the case, her argument is valid. It provides us with an additional spin of evil and more specific, this new type of evil of 20th century in which all atrocities based on. Of course, it can still be the result of twisted heart and mind of men, as Kant suggested. However, it can also be a simple lack of cognitive thinking and empathy and this is exactly what we are arguing about in this dissertation.