Κοινωνική ταυτότητα και κοινωνική συνείδηση των Παλιννοστούντων Ποντίων από την πρώην ΕΣΣΔ: Μια ανάλυση υπό το πρίσμα της Κοινωνιολογίας του Δικαίου
Creators: name: Κοτανίδης, Νίκος Λεωνίδα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Ποντιακός Ελληνισμός
Κοινωνική ταυτότητα
Προσφυγιά
Pontic Hellenism
Social identity
Immigration

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο τη διαδικασία διαμόρφωσης της κοινωνικής συνείδησης και κατασκευής της κοινωνικής ταυτότητας των Παλιννοστούντων Ποντίων από την πρώην ΕΣΣΔ υπό το πρίσμα της Κοινωνιολογίας του Δικαίου. Στο πλαίσιο της εκπόνησης της ανάλυσής μας επιχειρείται πρωτίστως μια ιστορική αναδρομή και αναφορά στο συγκεκριμένο ιστορικό πλαίσιο, που συσχετίζεται με τις μετακινήσεις των Ελλήνων από τον Πόντο προς την ΕΣΣΔ και την αντίστοιχη παλιννόστηση αυτών στην Ελλάδα από τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ. Η παρούσα εργασία πραγματεύεται την ποντιακή ταυτότητα, το στοιχείο της προσφυγικής ιδιότητας αυτής και το ρόλο αμφοτέρων στη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα και τις αλλαγές που έχει υποστεί η κοινωνική – πολιτισμική ταυτότητα των Ποντίων με το πέρασμα του χρόνου στις διάφορες εκφάνσεις της, αλλά, κυρίως μέσω της περιπέτειας προσφυγιάς και μετεγκατάστασης των Παλιννοστούντων Ποντίων σε όλη την ιστορική διαδρομή μετά τη Γενοκτονία και τους διωγμούς που υπέστησαν από το κίνημα των Νεότουρκων. Πιο συγκεκριμένα, ασχολείται με τα επιμέρους χαρακτηριστικά που συγκροτούν και δομούν την ποντιακή ταυτότητα (όπως η ποντιακή διάλεκτος, η λαϊκή παράδοση, τα ήθη και έθιμα, η διατροφή και η γαστρονομία, η πολιτιστική κληρονομιά και παρακαταθήκη, η μουσική, οι χοροί κ.α.) τα οποία αποτελούν θεμελιώδη, συνδετικά, συγκροτητικά στοιχεία μεταξύ των Ποντίων, αλλά και φανερώνουν τις διαφορές με τις υπόλοιπες συλλογικές ταυτότητες της χώρας. Εν συνεχεία, μελετάται η μετεξέλιξη της ταυτότητας και ο βαθμός διατήρησής της στις μέρες μας και τα επιμέρους ενοποιά στοιχεία που συνέχουν αυτήν με τη σύγχρονη ελληνική κοινωνική δομή, καθώς και η μετεξέλιξή της μετά από την ενσωμάτωσή της στην ευρύτερη ελληνική εθνική ταυτότητα, καταδεικνύοντας τόσο τις ιδιαιτερότητες αυτής όσο και τις ομοιότητές της με την τελευταία. Επιπροσθέτως, ερευνάται η θεωρητική έννοια του πολιτισμικού τραύματος ως μια προβληματική της πολιτισμικής κοινωνιολογίας με πρόσημο τις ατομικές - κλινικές και συλλογικές - πολιτισμικές δεινοπάθειες του παρελθόντος και του παρόντος και υπό το πρίσμα μιας συγκριτικής ανάλυσης, με τη συμπλήρωση ήδη ενός αιώνα και ενός έτους (100 και ενός ετών, 1919-2020) από τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου. Έτσι, λοιπόν, διερευνώνται βασικές συνιστώσες της προβληματικής αυτής, οι οποίες είναι η “ταυτότητα”, το (αρνητικό) “συναίσθημα”, το “βίωμα” και η “μνήμη” και καταδεικνύονται οι συνάφειες ανάμεσα στις πολιτισμικές σπουδές, τις σπουδές συλλογικής μνήμης, καθώς και την κοινωνιολογία και ψυχολογία των συγκινήσεων. Σε ένα επόμενο στάδιο, αποτυπώνονται οι νομοθετικές προβλέψεις και ρυθμίσεις που αφορούν τους Παλιννοστούντες Πόντιους στους τομείς της εκπαίδευσης, της αγοράς εργασίας, της υγείας και ασφάλισης, καθώς και της σύνταξης, όπως και των παροχών, επιδοτήσεων ή επιδομάτων υπό τη σκέπη του κοινωνικού κράτους και της κοινωνικής πολιτικής του κράτους προνοίας και βεβαίως της διαδικασίας απόκτησης της ελληνικής ιθαγένειας. Μέσα από την ανάλυση αυτή, σαφώς, το ερευνητικό ενδιαφέρον επικεντρώνεται και στις πτυχές της πολιτισμικής διαφοροποίησης, της κοινωνικής αποξένωσης, του κοινωνικού αποκλεισμού και της συνακόλουθης ανάδειξης των κοινωνικών και οικονομικών ανισοτήτων στους κόλπους της ελληνικής κοινωνίας. Ως απότοκο της κοινωνικής περιθωριοποίησης και των παρεπόμενων προκαταλήψεων και στερεοτύπων αναδύθηκε το φαινόμενο του “Ρωσοπόντιου”, εκδηλώνοντας μια πρακτική πολιτισμικής και κοινωνικής διάκρισης, υπό τη μορφή μιας μη αναγνωρισμένης ετερότητας, δείγμα ανάλυσης, το οποίο εισφέρεται στην παρούσα έρευνα. Εν κατακλείδι, μέσω της μεθοδολογικής χρήσης του εργαλείου της συνέντευξης και υποβολής ερωτήσεων, κατατίθενται τα ανευρεθέντα πορίσματα σχετικά με τα ανωτέρω προρρηθέντα ζητήματα που άπτονται της περί ης ο λόγος θεματικής και πιο συγκεκριμένα, σε σχέση με τα πεδία της κοινωνικής ένταξης, αφομοίωσης των Ελλήνων του Πόντου, προερχομένων εκ χωρών της ΕΣΣΔ. Μέσω αυτής επίσης, διαπιστώνεται ο βαθμός διατήρησης της κοινωνικής συνείδησης, ταυτότητας και κουλτούρας και φυσικά της συλλογικής μνήμης από τον ξεριζωμό στον Πόντο και τη βίαιη μετακίνηση των ποντιακών πληθυσμών στις περιοχές αυτές και αργότερα στην Ελλάδα, όπως και συνακολούθως, των δυναμικών στοιχείων της πολιτισμικής τους μοναδικότητας, που συνιστούν το μωσαϊκό των εθιμικών, παραδοσιακών τους αρχών και των κοινωνικών τους αξιών.
description: The aim of the dissertation is the process of shaping the social consciousness and constructing the social identity of the Returning Pontians from the former USSR in the light of the Sociology of Law. In the context of the preparation of the present analysis, a historical review and rference is made primarily to the specific historical context related to the movement of Greeks from Pontus to the USSR and their corresponding return to Greece from the former USSR countries. The present study deals with the Pontic identity, the element of its refugee status and the role these two played in the modern social reality and the changes that the socio-cultural identity of the Pontians has undergone over time in its various manifestations, but mainly through the hardship of refugee and relocation of the Returning Pontians throughout the historical path after the Genocide and the persecutions suffered by the Neo-Turkish movement. More specifically, this paper deals with the individual characteristics that form and structure the Pontic identity (such as the Pontic dialect, the folk tradition, customs and traditions, nutrition and gastronomy, cultural heritage and legacy, music, dances, etc.) which are fundamental, connecting and composing elements between the Pontians, but also reveal the differences with the other collective identities of the country. Then, the evolution of the identity, the degree of its preservation today along with the individual details that relate it with the modern Greek social structure are studied, as well as its evolution after its integration into the wider Greek national identity, demonstrating both its peculiarities as well as its similarities with the latter.