Ο ρόλος του Γραμματισμού Υγείας στην Επικοινωνία Ιατρών με Δημοσιογράφους
Creators: name: Λουίζου, Ελένη Μ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Γραμματισμός Υγείας
Επικοινωνία Υγείας
Εκλαΐκευση της Επιστήμης
Ιατρική Εκπαίδευση
Health Literacy
Health Communication
Popularization of Science
Medical Education

description: Με την παρούσα έρευνα επιχειρείται για πρώτη φορά να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίον οι Έλληνες ιατροί και οι δημοσιογράφοι υγείας προσεγγίζουν, κατανοούν και διαχειρίζονται τον γραμματισμό υγείας, καθώς και η αποτελεσματικότητα της μεταξύ τους συνεργασίας, για την καλύτερη ενημέρωση και εκπαίδευση του κοινού σε θέματα που σχετίζονται με τον γραμματισμό υγείας αλλά και για την καλύτερη σύνδεση μεταξύ της ιατρικής έρευνας και της κοινωνίας. Για την υλοποίηση των στόχων της έρευνας, επιλέχθηκε η μέθοδος των ποιοτικών συνεντεύξεων σε βάθος. Για τη διενέργεια των συνεντεύξεων δημιουργήθηκαν δύο οδηγοί συνέντευξης οι οποίοι βασίστηκαν στην κριτική αξιολόγηση της προηγούμενης γνώσης, η οποία έγινε μέσω της βιβλιογραφικής συστηματικής ανασκόπησης. Το διάστημα από 16/03/2021 έως 20/05/2021 πραγματοποιήθηκαν τριάντα (n=30) συνεντεύξεις με δημοσιογράφους υγείας και μεταξύ 29/04/2021 και 17/02/2022, τριάντα (n=30) συνεντεύξεις με ιατρούς. Για την ανάλυση των δεδομένων επιλέχθηκε η μέθοδος της επαγωγικής θεματικής ανάλυσης. Τα αποτελέσματα της έρευνας αναδεικνύουν ότι η έννοια του γραμματισμού υγείας δεν έχει εισαχθεί στον ιατρικό και δημοσιογραφικό χώρο στην Ελλάδα, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των Ελλήνων ιατρών και δημοσιογράφων που συμμετείχαν στην έρευνα, δεν είχαν ακούσει ποτέ τον όρο και ενημερώθηκαν για αυτόν, για πρώτη φορά, μέσω της παρούσας έρευνας. Οι ιατροί και δημοσιογράφοι φάνηκαν να μην γνωρίζουν ότι οι μέθοδοι και τα εργαλεία επικοινωνίας που χρησιμοποιούσαν για να γίνουν αντιληπτοί σχετίζονται με τον γραμματισμό υγείας. Τα μεγαλύτερα εμπόδια που περιορίζουν τους ιατρούς να αναπτύξουν τον γραμματισμό υγείας ενός ασθενούς, είναι η έλλειψη χρόνου, οι δυσλειτουργίες του συστήματος υγείας, η επιρροή τρίτων, νοοτροπίες και η ιατρική ορολογία. Η διεπαγγελματική συνεργασία ιατρών και δημοσιογράφων, με στόχο τη διευκόλυνση της πρόσβασης του κοινού στην εξειδικευμένη ιατρική πληροφορία, για να είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να ξεπεράσει ορισμένα σημεία τριβής τα οποία μπορεί να προέρχονται από την έλλειψη εκπαίδευσης και εξειδίκευσης, την εκλαΐκευση της ιατρικής πληροφορίας, την εργασιακή πίεση, τις διαφορές στην κουλτούρα των δύο επαγγελμάτων, τις διαφορετικές προσδοκίες και στόχους αλλά και τα προσωπικά χαρακτηριστικά της κάθε πλευράς. Ένα σημαντικό σημείο τριβής της συνεργασίας είναι ότι οι δημοσιογράφοι αλλά και οι ιατροί, συχνά έχουν έλλειψη εκπαίδευσης ώστε να συνεργάζονται αποτελεσματικά μεταξύ τους, ενώ φάνηκε να μην πιστεύουν ότι τέτοιου είδους εκπαίδευση αναμένεται για εκείνους. Η έλλειψη ιατρικής και δημοσιογραφικής εκπαίδευσης αναδείχθηκε ιδιαίτερα στο θέμα της εκλαΐκευσης της ιατρικής ορολογίας το οποίο αποτελεί το πιο σημαντικό σημείο διεπαγγελματικής τριβής. Η δημοσιογραφική εξειδίκευση στο ρεπορτάζ υγείας, όπως καταγράφηκε από τις συνεντεύξεις των δημοσιογράφων φαίνεται να είναι μία υποτιμημένη έννοια στην ελληνική δημοσιογραφία και βασίζεται κυρίως στην εργασιακή εμπειρία και όχι στην εκπαίδευση. Οι δημοσιογράφοι υγείας φάνηκε ότι χρησιμοποιούσαν συγκεκριμένες δημοσιογραφικές πρακτικές οι οποίες καθιστούν εύκολα κατανοητή την εξειδικευμένη ιατρική πληροφορία στο ευρύ κοινό ενώ μπορούν να απευθύνονται σε ανθρώπους με διαφορετικά επίπεδα γραμματισμού υγείας. Όσον αφορά στην πανδημία, φαίνεται ότι η συνολική επικοινωνιακή διαχείριση της υγειονομικής κρίσης ήταν προβληματική, έστελνε λάθος μηνύματα στον τελικό αποδέκτη που ήταν το ευρύ κοινό, με αρνητικές συνέπειες, όπως η απώλεια της εμπιστοσύνης από μέρος του κοινού στην επιστήμη. Επιπρόσθετα, καταγράφηκε η υποτίμηση του ρόλου του γραμματισμού υγείας στη διαχείριση της πανδημίας από την πλευρά της Πολιτείας.
description: This research attempts for the first time to explore the way in which Greek physicians and health journalists’ approach, understand and manage health literacy, as well as the effectiveness of their collaboration. By addressing potential friction points in their cooperation, the two groups will be able to work together effectively to better inform and educate the public on issues related to health literacy. For the implementation of the objectives of the research, the method of qualitative in-depth interviews was chosen. For the conduct of quality interviews, two guides were created interviews based on the critical evaluation of prior knowledge, which was done through the systematic literature review. During the period from 16/03/2021 to 20/05/2021, thirty interviews (n=30) with health journalists were conducted and between 29/04/2021 and 17/02/2022, thirty interviews (n=30) with physicians. For the analysis of the data, the method of inductive thematic analysis was chosen. The results of the survey highlight that the concept of health literacy has not been introduced in the medical and journalistic field in Greece, as the vast majority of physicians and journalists who participated in the survey had never heard of the term and were informed about it, for the first time, through this survey. The physicians and journalists seemed unaware that the methods and communication tools they were using to perceived related to health literacy. The biggest barriers that limit physicians from developing a patient's health literacy are lack of time, health system dysfunctions, influence of third parties, attitudes and medical jargon. The interprofessional cooperation of physicians and journalists, in order to facilitate public access to specialized medical information, in order to be effective, should overcome certain friction points that may come from the lack of education and specialization, the popularization of medical information, the work pressure, the differences in the culture of the two professions, the different expectations and goals but also the personal characteristics of each side. A major sticking point of the collaboration is that journalists and physicians often lack training to work effectively with each other and did not seem to believe that such training is expected of them. The lack of medical and journalistic training was particularly highlighted in the issue of the popularization of medical jargon, which is the most important point of interprofessional friction. Journalistic specialization in health reporting is an underrated concept in Greek journalism and seemed to be based mainly on work experience rather than education. Health journalists appeared to use specific journalistic practices that were empirical, and make specialized medical information easily understandable to the general public and can appeal to people with different levels of health literacy. Regarding the pandemic, it seems that the overall communication management of the health crisis was problematic, sending the wrong messages to the final recipient who was the general public, with negative consequences, such as the loss of public trust in science. In addition, the underestimation of the role of health literacy in the management of the pandemic by the State was recorded.