Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος στην παιδική και νεανική λογοτεχνία (1982-2011):
Creators: name: Ευαγγελίδου, Ελισσάβετ Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Εμφύλιος πόλεμος
Παιδική/νεανική λογοτεχνία
Ιστορία και λογοτεχνία
Civil War
Literature for Young Adults
History and Literature

description: Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η εξέταση της πρόσληψης του ελληνικού Εμφυλίου πολέμου (1943-1949) σε τέσσερα αφηγήματα που εκδόθηκαν από το 1982 έως και το 2011 και, σύμφωνα με την εκδοτική σειρά στην οποία εντάχθηκαν, απευθύνονται σε ανήλικους αναγνώστες. Πρόκειται συγκεκριμένα για τα Οι νικητές (1983) της Ζωρζ Σαρή, Εκείνοι τότε… (1988) της Σούλας Ροδοπούλου, Αναζητώντας τους χαμένους ήρωες (1996) της Ελένης Δικαίου και Οι δραπέτες του καστρόπυργου (2011) της Λίτσας Ψαραύτη. Στο πλαίσιο της μελέτης στόχος μας είναι η ανίχνευση της ιδεολογικής σημασιοδότησης ορισμένων γεγονότων της εμφυλιακής περιόδου που εγγράφονται μέσα στο κειμενικό πλαίσιο και η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ της ιδεολογικής λειτουργίας της αφήγησης και της χειραγώγησης της αναγνωστικής πρόσληψης των γεγονότων που εξιστορούνται μυθιστορηματικά. Στο πρώτο κεφάλαιο της παρούσας εργασίας θίξαμε ορισμένα θεωρητικά ζητήματα που έχουν να κάνουν με την εννοιολογική αποσαφήνιση των προσδιορισμών «παιδική», «εφηβική» και «νεανική» λογοτεχνία, καθώς στην ελληνική βιβλιογραφία οι παραπάνω όροι χρησιμοποιούνται χωρίς συστηματοποίηση, είτε εναλλακτικά είτε παραπληρωματικά είτε διαζευκτικά. Έπειτα προχωρήσαμε σε μια αδρομερή επισκόπηση της (ανα)σημασιοδότησης του ελληνικού Εμφυλίου πολέμου σε επίπεδο πολιτικής ζωής, ιστοριογραφικής έρευνας και πεζογραφικής παραγωγής κατά την τριακονταετία 1982-2011. Στο τρίτο κεφάλαιο της εργασίας σχολιάσαμε το παρακείμενο των μυθιστορημάτων που μας απασχολούν. Στη συνέχεια εστιάσαμε στα ίδια τα κείμενα εξετάζοντας την πρόσληψη και σημασιοδότηση ορισμένων γεγονότων του Εμφυλίου. Συγκεκριμένα μας απασχόλησε το θέμα των εμφύλιων συγκρούσεων της Κατοχής, τα Δεκεμβριανά, η περίοδος της «λευκής τρομοκρατίας», το «παιδομάζωμα», καθώς και επιμέρους επεισόδια του Εμφυλίου όπως αυτό της συμφιλίωσης της Νιάλας. Όπου μας δόθηκε η ευκαιρία συνεξετάσαμε το διακείμενο, στο οποίο συχνά επιφυλάσσεται ο ρόλος της μεσολάβησης ανάμεσα στο κείμενο και στο ιδεολογικό εξωκείμενο. Στο τελευταίο μέρος της συζήτησης σταθήκαμε ιδιαίτερα στη «λύση» της μυθιστορηματικής ιστορίας. Το κύριο ερώτημα που μας απασχόλησε σε αυτό το μέρος είναι το αν το τέλος της αφήγησης είναι κλειστού ή ανοιχτού τύπου, αν τελικά το λογοτεχνικό κείμενο προσφέρει ή ακόμα και επιβάλλει στον αναγνώστη έτοιμα ερμηνευτικά σχήματα ή αν ο τελευταίος ενθαρρύνεται να βγάλει τα δικά του κριτικά συμπεράσματα.
description: The purpose of the present dissertation is to examine the representation of the Greek Civil War in four novels for children and young adults published from 1982 to 2011. The novels we discussed are the followings: Οι νικητές (1983) by Zorz Sari, Εκείνοι τότε... (1988) by Soula Rodopoulou, Αναζητώντας τους χαμένους ήρωες (1996) by Eleni Dikaiou and Οι δραπέτες του καστρόπυργου (2011) by Litsa Psarafti. In the first chapter of this dissertation, we addressed certain critical issues regarding the conceptual clarification and theoretical definition of the terms “child”, “adolescent” and “juvenile” for in Greek bibliography the aforementioned terms are used without systematisation. In the next chapter, we attempted a brief overview of the political and ideological signification of the Greek Civil War in political life, historical research and literary production throughout the years 1982-2011. In the following chapters we focused on the novels mentioned above. More specifically, we examined the role of the paratext and we discussed the narrative representation and ideological signification of the civil conflicts between the communist partisans and the Security Battalions during the years of German Occupation, the events of December 1944, commonly referred to as Dekemvriana, the period of “white terror”, the so-called “paidomazoma”, the reconciliation of Niala etc. In the last part of the dissertation significant emphasis was given in denouement of the novels.