Καθήκον υπακοής και πολιτική ανυπακοή : Γεφυρώνοντας το χάσμα μεταξύ νόμου και ηθικής:
Creators: name: Ψήμμας, Θωμάς Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Πολιτική ανυπακοή
Καθήκον υπακοής
Δίκαιο-Ηθική
Civil disobedience
Duty to obey
Law-Ethics

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εξακριβωθεί ο ρόλος της (δικαιολογημένης) πολιτικής ανυπακοής στο πλαίσιο μιας νομιμοποιημένης έννομης τάξης και να αναδειχθεί η πολιτική ανυπακοή σε εκείνο το αναγκαίο, δυναμικό στοιχείο που γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ δικαίου και ηθικής, μεταξύ νομιμότητας και νομιμοποίησης. Στην πρώτη ενότητα επιχειρείται μια ιστορική αναδρομή στις προνεωτερικές κοινωνίες (της αρχαίας Ελλάδας, της Ρώμης και του Μεσαίωνα), όπου κυριαρχούν μεταφυσικές συλλήψεις για τη θεμελίωση καθήκοντος υπακοής στις ρυθμίσεις του πολιτικά κυριάρχου. Στη δεύτερη ενότητα εξετάζεται το σύμφυτο ζήτημα των προϋποθέσεων γένεσης prima facie καθήκοντος υπακοής και νομιμοποίησης ορισμένης έννομης τάξης (α) φυσικοδικαιικές-συμβολαιοκρατικές θεωρίες νομιμοποίησης, β) διαδικαστικές-θετικιστικές θεωρίες νομιμοποίησης, γ) ορθολογικές θεωρίες νομιμοποίησης, δ) ωφελμιστικές-συνεπειοκρατικές θεωρίες νομιμοποίησης, ε) μικτές θεωρίες νομιμοποίησης και τέλος, θεωρίες που αρνούνται την ύπαρξη ενός prima facie καθήκοντος υπακοής με αναρχικό ή μαρξιστικό υπόβαθρο). Στην τρίτη ενότητα εξετάζονται αρχικά οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης του μηχανισμού της πολιτικής ανυπακοής (α) δημόσια τέλεση και πολιτική στοχοθεσία της ενέργειας, β) μη χρήση βίας, γ) εξάντληση των προσφερόμενων μέσων παροχής έννομης προστασίας και δ) ετοιμότητα αποδοχής των επιβαλλόμενων εννόμων συνεπειών). Στη συνέχεια, προσδιορίζεται το status της δικαιολογημένης πολιτικής ανυπακοής ως εξαιρετικής ηθικοπολιτικής δυνατότητας, χωρίς να αποτελεί ούτε εννόμως προστατευόμενο δικαίωμα ούτε ηθικά επιβαλλόμενο καθήκον. Η συγκεκριμένη ενότητα ολοκληρώνεται με κριτική αποτίμηση των θεωριών πολιτικής ανυπακοής, οι οποίες διατυπώνονται από τους εκπροσώπους του εξισωτικού φιλελευθερισμού (π.χ. Rawls, Dworkin). Στην τέταρτη και τελευταία ενότητα παρουσιάζονται τα κοινά σημεία και οι βασικές διαφορές μεταξύ της πολιτικής ανυπακοής και δύο σύμφυτων, αλλά όχι ταυτόσημων εννοιών, της αντίρρησης συνείδησης και του δικαιώματος αντίστασης (επανάστασης). Η αρχή της καθολικευσιμότητας των ηθικών κρίσεων και οι αρχές νομιμοποίησης της έννομης τάξης αναδεικνύονται και σε αυτό το σημείο, όπως και σε ολόκληρη την εργασία, σε κομβικούς όρους, για να προκύψει μια δίκαιη έννομη τάξη, βασισμένη στις αρχές της (προσωπικής και συλλογικής) αυτονομίας, της ίσης ελευθερίας για όλους και της κοινωνικής αλληλεγγύης, με κορωνίδα το σεβασμό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
description: The purpose of this dissertation thesis is to point out the role of (justified) civil disobedience in the context of a legitimate legal order and to demonstrate that civil disobedience constitutes the necessary, dynamic element which bridges the gap between law and ethics, between legality and legitimacy. The first section includes a historical review of pre-neoteric societies (ancient Greece, Rome and the Middle Ages), which were dominated by metaphysical conceptions regarding the establishment of a duty to obey to the orders of the sovereign ruler. The second section examines the relevant issue of the requirements for the establishment of a prima facie duty to obey and the legitimacy of a certain legal order (a) natural law-contractualist theories, b)procedural-positivist theories, c) rational theories, d) utilitarian-consequentialist theories, e) mixed theories, and , finally, theories denying the existence of a prima facie duty to obey, on an anarchist or marxist basis). The third section examines, at first, the conditions activating the mechanism of civil disobedience (a) public performance and political aim of this action, b) non-violence, c) exhaustion of the provided remedies for legal protection, d) willingness to accept the legal consequences). In addition, justified civil disobedience is defined as an extraordinary moral-political option and not as a legally protected right, nor as an ethically imposed duty. This section ends with a critical assessment of civil disobedience theories, as expressed by representatives of egalitarian liberalism (e.g. Rawls, Dworkin). The fourth and last section presents the common points and basic differences between civil disobedience and two relevant, but not identical, notions, that of conscientious objection and that of the right of resistance (revolution). The principle of universalization of moral judgments and the principles of legitimization of the legal order are underlined at this point, as well as in the entire thesis, as essential terms for the establishment of a just legal order based on the principles of (personal and collective) autonomy, equal freedom for everyone and social solidarity, topped by respect of the principle of human dignity.