Εγκληματική οργάνωση (άρθρο 187 του Π.Κ.) και αξιόποινο οργανωμένου εγκλήματος: δογματική και νομολογιακή προσέγγιση
Creators: name: Αδαμίδης, Γρηγόριος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Οργανωμένο έγκλημα
Εγκληματική οργάνωση
Άρθρο 187 Π.Κ.
Organized crime
Criminal Organization
Article 187 of Penal Code

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο μελέτης το πολυσχιδές και διαβρωτικό της παγκόσμιας κοινότητας φαινόμενο της εγκληματικής οργάνωσης, που απαντά στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία και ως διεθνικό ή υπερεθνικό ή διασυνοριακό έγκλημα, καθώς και την ποινική μεταχείρισή του με έμφαση στην ελληνική έννομη τάξη και τις συναφείς αξιόποινες πράξεις, που τυποποιούνται ειδικότερα στο άρθρο 187 του Ποινικού Κώδικα περί εγκληματικής οργάνωσης και συμμορίας, αλλά και τη νομική προσέγγιση των ειδικότερων ζητημάτων τους και ανάλυση των οικείων νομοθετικών προβλέψεων. Με τη μελέτη αυτήν επιχειρείται μία κατά το δυνατόν περιεκτικότερη δογματική και νομολογιακή ανάλυση του θέματος, λαμβανομένων υπ’ όψιν της διεθνούς και ελληνικής θεωρίας και της ελληνικής νομολογίας, όπως και της γενικότερης τάσης για προωθημένη και προ-προληπτική ποινική καταστολή και σχετικοποίηση θεμελιωδών αρχών του παραδοσιακού ποινικού δικαίου χάριν της αρχής της σκοπιμότητας και αποτελεσματικότερης καταπολέμησης. Στην αρχή παρουσιάζεται και αναλύεται η ιστορική πορεία των διεθνών και ενωσιακών κειμένων για το οργανωμένο έγκλημα με ιδιαίτερη έμφαση σε θεμελιώδη και καθοριστικά κείμενα, όπως είναι ενδεικτικά η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά του Διακρατικού Οργανωμένου Εγκλήματος (Σύμβαση του Παλέρμο) και η Απόφαση – Πλαίσιο 2008/841/ΔΕΥ. Αναδεικνύονται έτσι αφ’ ενός η εξέλιξη των διεθνών προσπαθειών καταπολέμησης του οργανωμένου εγκλήματος και η επεξεργασία των εκάστοτε προβλέψεων, αφ’ ετέρου δε η διαχρονική επίδρασή τους στο ελληνικό νομικό πλαίσιο. Εν συνεχεία παρουσιάζεται η πορεία της εθνικής ποινικής νομοθεσίας για το οργανωμένο έγκλημα με έμφαση στις διάφορες αλλεπάλληλες τροποποιήσεις του άρθρου 187 του Π.Κ., ιδίως από τον Νόμο 2928/2001 και επέκεινα, αλλά και στο σχέδιο Ποινικού Κώδικα της Επιτροπής Μανωλεδάκη, μέσω του οποίου αναδείχθηκαν σημεία διαφοροποίησης του τότε νομοθετικού πλαισίου της Ελλάδας με τα διεθνή και ενωσιακά κείμενα. Αναλύονται δε οι θεσμικές πρωτοβουλίες και νομοθετικές προσαρμογές της χώρας μας χάριν εναρμόνισης προς τα διεθνή και ενωσιακά πρότυπα και προβλέψεις. Επιπλέον, εξετάζεται και κριτικά αναλύεται το ισχύον άρθρο 187 του νέου Ποινικού Κώδικα. Ειδικότερα, μελετώνται τα δογματικά χαρακτηριστικά των διατάξεών του, η θεωρητική και νομολογιακή ερμηνεία τους και η εφαρμογή τους από τη νομολογία. Προσεγγίζονται δε ερμηνευτικά οι ειδικότερες αξιόποινες πράξεις της συγκρότησης εγκληματικής οργάνωσης και ένταξης σε αυτήν, της διεύθυνσής της, της διευκόλυνσης και υποβοήθησης της οργάνωσης, καθώς και το ποινικό αδίκημα της συμμορίας και τα κριτήρια διάκρισης και οι διαφοροποιήσεις της από την εγκληματική οργάνωση και άλλες μορφές συνεργίας και συμμετοχής. Επίσης, αναλύονται κρίσιμα ζητήματα διαχρονικού δικαίου και εξετάζεται η εφαρμογή της αρχή της αναδρομικότητας του ηπιότερου νόμου επί υποθέσεων οργανωμένου εγκλήματος κατ’ άρθρον 2 του Π.Κ.. Ακόμη, εξετάζονται και αναλύονται τα αποκαλούμενα ευνοϊκά μέτρα του άρθρου 187Γ του Π.Κ., που αποσκοπούν στη διευκόλυνση αποκάλυψης εγκληματικών οργανώσεων μέσω συνεργασίας εμπλεκόμενων προσώπων με τις δικαστικές αρχές, ερευνάται η αποτρεπτική και προστατευτική λειτουργία τους και αποτελεσματικότητά τους, ενώ αναδεικνύονται σχετικές κριτικές σκέψεις και προβληματισμοί. Τέλος, με τη διπλωματική εργασία φιλοδοξείται μία συστηματική ανάλυση των ανωτέρω επί μέρους θεματικών μέσω της θεωρίας και νομολογίας για μεγαλύτερη κατανόηση της νομικής αντιμετώπισης του οργανωμένου εγκλήματος, αναδεικνυομένων συγχρόνως προκλήσεων και δυνατοτήτων βελτίωσης του ισχύοντος σχετικού νομοθετικού πλαισίου και δικαστικής πρακτικής.
description: The aim of this thesis is the study of the multifaceted and corrosive of the global community phenomenon of organized crime, globally known as transnational or cross-border crime too, as well as its criminal treatment with emphasis on the Greek legal system and relevant criminal offences (Article 187 of Greek Penal Code), and the legal approach of their specific issues and analysis of the relevant legislative provisions too. We also attempted to provide as comprehensive a doctrinal and legal analysis as possible. Moreover, we tried to provide a concise legal and jurisprudential analysis of this issue, taking into account international and Greek theory and Greek jurisprudence, as well as the general trend for advanced and preventive criminal repression and relativisation of the fundamental principles of the traditional-typical criminal law for the sake of expediency and efficiency. The introduction presents and analyses the history of international and EU texts on organized crime, with particular emphasis on fundamental and decisive texts, such as the United Nations Convention Against Transnational Organized Crime and the Council Framework Decision 2008/841/JHA. This highlights, on the one hand, the evolution of international efforts against organized crime and the elaboration of relevant law provisions and, on the other hand, their impact over time on the Greek legislative framework. Subsequently, the course of national relative criminal legislation is presented with emphasis on various amendments of the Article 187 of the Greek Criminal Code, especially by the Law 2928/2001 and afterwards, as well as the proposed reform of Greek Penal Code by the Manoledakis Committee, through which can be remarked differentiation points between the Greek legislative framework and international and EU texts. The institutional initiatives and legislative initiatives are analzed, as well as the legislative adjustments of Greece for the sake of its harmonisation with international and EU standards and provisions. Furthermore, the current Article 187 of the new Greek Penal Code is critically analyzed, especially the doctrinal features of its provisions, their theoretical and jurisprudential interpretation and their application by courts. Additionally, the more specific criminal acts of forming a criminal organization and joining it, its direction, facilitating and assisting the organization, as well as the criminal offense of the criminal gang and the criteria for distinguishing and differentiating it from criminal organization and other cooperation and participation forms are approached interpretatively. We also analyzed crucial diachronic law issues and examined the application of the principle of retroactivity of the most lenient law to organized crime cases under the Article 2 of PC. Furthermore, the so-called leniency measures of the Article 187C of PC, which aim to facilitate the disclosure of criminal organizations through the cooperation of involved persons with the judicial authorities, are examined and analyzed, as well as their deterrent and protective function and effectiveness, while relevant critical considerations and concerns are highlighted. Finally, this thesis aims at a systematic analysis of the above-mentioned individual topics through theory and jurisprudence for a greater understanding of the legal approach οf organized crime, highlighting at the same time challenges and opportunities to improve the current relevant legislative framework and judicial practice.
description: Συνεργαζόμενο Τμήμα Νομικής (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης)