Ο επιτάφιος Θρήνος της εορτής της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Creators: name: Πατρικίου, Αντώνιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Θεοτόκος
θρήνος
Κοίμηση
Τhetokos
laments
Assumption

description: Η παρούσα εργασία αναφέρεται στον επιτάφιο θρήνο της Θεοτόκου και στη θεολογία περί του ιερού προσώπου της. Η Θεοτόκος είναι το μεταίχμιο μεταξύ Παλαιάς και Καινής Διαθήκης. Οι Πατέρες της Εκκλησίας από νωρίς αποκαλούσαν την Παρθένο Μαρία Θεοτόκο, γιατί με αυτό τον τρόπο εύστοχα αποδεικνύεται ότι αυτός, που γεννήθηκε από αυτήν είναι Θεάνθρωπος. Η υμνογραφία προς τη Θεοτόκο και η αναφορά στη ζωή της είναι διάχυτη σε όλα τα λειτουργικά βιβλία. Tο γεγονός ιδιαίτερα της Κοιμήσεως απηχείται στους κανόνες αρκετών υμνογράφων. Η λατρεία της Εκκλησίας εορτολογικά και υμνολογικά, έχει άμεσα συνδεθεί και με τα τελούμενα στα Ιεροσόλυμα. Αποκορύφωση όλων των ακολουθιών είναι εκείνη αυτής της εορτής, της Κοιμήσεως, που είναι η σπουδαιότερη από τις θεομητορικές εορτές. Μέσα σε αυτή την ακολουθία ως αποτέλεσμα της επίδρασης του τυπικού των Ιεροσολύμων ψάλλεται και η ακολουθία των εγκωμίων της Θεοτόκου που δέχεται άμεσα την επίδραση των εγκωμίων της ταφής του Κυρίου. Κανονικά η Ακολουθία των Εγκωμίων της Παναγίας, ψάλλεται ως και του Χριστού (όρθρος Μ. Σαββάτου) μετά την θ' ωδή προ του εξαποστειλαρίου ανήμερα της εορτής της Κοιμήσεως. Ο Επιτάφιος Θρήνος του Κυρίου συμπεριελήφθηκε στην πρώτη έκδοση του Τριωδίου, γεγονός που τον κατέστησε βασικό στοιχείο της βυζαντινής υμνογραφίας της Μεγάλης Εβδομάδας και μια από τις δημοφιλέστερες ακολουθίες της συγκεκριμένης περιόδου. Αποτελείται από μία μακρά σειρά προσόμοιων τροπαρίων σε τρεις στάσεις, τα οποία συμψάλλονταν αρχικά με τους στίχους του ριη΄ ψαλμού. Η ονομασία «ἐγκώμια» απαντάται στο έντυπο Τριώδιο. Κατά την παλαιότερη τυπική τάξη, το μοναχικό δηλαδή τυπικό, πού τηρούνταν και στις ενορίες, τα εγκώμια ψάλλονταν κατά τη στιχολογία του Αμώμου. Η ονομασία «ἐπιτάφιος» απαντάται στο χειρόγραφο Τυπικό του κώδικα 92 της βιβλιοθήκης της Μεγίστης Λαύρας του 15ου αιώνα. Η ονομασία «μεγαλυνάρια» απαντάται στη συντριπτική πλειονότητα των χειρογράφων. Η ευρέως διαδεδομένη ονομασία «'Επιτάφιος Θρῆνος», με την οποία είναι γνωστός σήμερα ο ύμνος . Τα συγκεκριμένα εγκώμια ψάλλονται το βράδυ της Μεγάλης Παρασκευής ανήκουν όμως στον όρθρο του Μεγάλου Σαββάτου. Για την ιστορικοφιλολογική πλευρά των εγκωμίων, όσο δεν έχει μελετηθεί ακόμη ή χειρόγραφη παράδοσή τους, λίγα πράγματα μπορούν να ειπωθούν με ασφάλεια. Αδύνατη κατέστη και η ταύτιση του ποιητή του Επιταφίου με κάποιο από τους γνωστούς λόγιους υμνογράφους της εποχής, τα έργα των οποίων εντάσσονται στα παραδοσιακά πλέον υμνογραφικά είδη και αρχαΐζουν ως επί το πλείστον. Οι συνθέσεις των υμνογράφων αυτών διαφέρουν έντονα από το ύφος, τη γλώσσα και την αισθητική του Επιταφίου, ενός ύμνου που χαρακτηρίζεται για την πρωτοτυπία του, αλλά και για τη δυνατότητα του να έλθει σε άμεση επικοινωνία με τον πιστό. Ο ποιητής του Επιταφίου, σε αντίθεση με τους λόγιους υμνογράφους της εποχής, φαίνεται να είναι εξοικειωμένος με την υμνολογία και τα βιβλικά αναγνώσματα των ιερών ακολουθιών. Ο επιτάφιος θρήνος του Κυρίου επηρέασε πολύ και τη σκέψη του συγγραφέα των εγκωμίων της Θεοτόκου και τη δομή του ποιητικού αυτού έργου, που έχει πληθώρα κοινών στοιχείων. Όσον αφορά το ύφος των εγκωμίων της Θεοτόκου, διακρίνει κανείς σε αυτά, έντονο το θεολογικό στοιχείο με σαφείς αναφορές, παρμένες από την παλαιά διαθήκη, καθώς και φράσεις από την ακολουθία του ακαθίστου ύμνου καθώς και από τα εγκώμια της ταφής του Κυρίου.
description: This paper refers to the Dirge of the Panagia Virgin Mary, and to the theology on her holy face. The Theotokos(=Godbearer), is the borderline between the Old and New Testament. The Fathers of the early Church called Virgin Mary Mother of God, because thus it is aptly shown that he, who was born by her, is God-man. The hymnography to the Virgin Mary and the reference to her life is widespread in all liturgical books. The fact of the Assumption is reflected as a main issue in the canons, the series of hymns, by several hymnographers. The worship of the church dealing with its calendar with the List of Feasts and the ecclesiastical hymns is directly connected with what happened in Jerusalem. The feast of the Assumption is the culmination of all liturgical services, as it is the greatest of those feasts referring to Virgin Mary. In this service, the Service of the Laments to Virgin Mary is also included as a result of the influence of the Typikon of Jerusalem and it is chanted under the influence of the Service of Lamentations of the Lord's burial. The Service of the Laments of the Virgin Mary is normally sung at the same order with Christ’s (Matins of Holy Saturday) after the ninth ode before the Exaposteilarion, on the day of the feast of the Assumption. The Lamentation of the Lord was included in the first edition of the Triodion, which made it a key element of the Byzantine hymnography of the Holy Week and one of the most popular liturgical services of this period. It consists of a long series of similar chants on three stops, that were originally sung with the lyrics of the 118th psalm. The name “egkomia=praise=laments” is found in the printed form of Triodion. In the older typical order of ecclesiastical services, ie the Typikon of the monks, that was observed in parishes too, the laments were sung according to the lyrics of the Amomos, the Immaculate. The name “Epitaph=Holy Sepulchre” is found in the manuscript Typicon of the Code 92 of the Library of Great Lavra of the 15th century. The name “Megalynaria=Magnificats” is found in the vast majority of manuscripts. The widespread name “Epitaphios Thrinos =Dirge=Lamentations of Good Friday”, which is the currently known name of the hymn. These laments are sung in the evening of Good Friday but they belong to the Matins of Holy Saturday. As far as the historical and philological aspect of the laments is concerned, since the manuscripts have not yet been studied in detail, little can be said safely. The identification of the poet of the Epitaph Hymn with some of the known scholars of the hymnography era has been impossible, since their works form part of the most traditional hymnographical forms and are mostly considered archaic in style. Their compositions differ strongly in the style, language and aesthetics of the Epitaph Dirge, an hymn characterized for its originality, and capacity to come into direct contact with the faithful. The poet of the Epitaph Dirge, unlike the scholar hymnographers of the era, appears to be familiar with the ecclesiastical hymns and the biblical readings of the sacred liturgical services. The Lamentation of the Lord has greatly influenced the thought of the author of the Laments of Theotokos and the structure of this poetic work, which shares a multitude of common elements. Regarding the style of the Laments of Mary, one may discern the intense theological element with clear references taken from the Old Testament and phrases from the Service of the Akathist Hymn and the Lamentations of the Lord's burial, the Service of the Epitaph.