Η ένσταση συμψηφισμού στην πολιτική δίκη
Creators: name: Τσιαγκάλη, Δήμητρα Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Ένσταση
Συμψηφισμός
Απόσβεση απαιτήσεων
Objection
Offset
Amortisation of receivables

description: Ο συμψηφισμός, ήδη ως θεσμός του ουσιαστικού δικαίου που ρυθμίζεται από τα άρθρα 440 έως 452 ΑΚ, παρουσιάζει αρκετές ιδιαιτερότητες τόσο ως προς τις προϋποθέσεις του, όσο και ως προς τα αποτελέσματά του. Ο συμψηφισμός των αμοιβαίων απαιτήσεων επέρχεται είτε εξώδικα είτε δικαστικά. Στην δεύτερη περίπτωση μπορεί να εισαχθεί το πρώτον στο πλαίσιο δίκης με τη μορφή ένστασης, φαινόμενο συχνά συναντώμενο στις πολιτικές δίκες, οπότε στην περίπτωση αυτή λειτουργεί παράλληλα και ως θεσμός του δικονομικού δικαίου. Ως ένσταση, ο συμψηφισμός διέπεται κατ’ αρχήν από τους δικονομικούς κανόνες που ρυθμίζουν γενικά τον τρόπο προβολής των ενστάσεων, ως αμυντικών πράξεων. Λόγω, όμως, της ιδιάζουσας φύσης του, η οποία συνίσταται στην αποσβεστική και ικανοποιητική λειτουργία που επιτελεί, λαμβάνει από το νομοθέτη εξαιρετική μεταχείριση, παρόμοια με αυτή των αυτοτελών αιτήσεων παροχής έννομης προστασίας, ώστε εμφανίζεται παράλληλα και ως «εν σπέρματι» επιθετική πράξη. Αυτό οδηγεί στην παραγωγή εννόμων συνεπειών που μόνο η ένσταση συμψηφισμού, σε αντίθεση με τις υπόλοιπες ενστάσεις, προκαλεί, όπως η διακοπή της παραγραφής, η δημιουργία εκκρεμοδικίας και η δημιουργία δεδικασμένου. Αναγνωρίζοντας τις ιδιομορφίες που εμφανίζει η ένσταση συμψηφισμού που προβάλλεται στην πολιτική δίκη ενόψει των σχετικών διατάξεων του Αστικού Κώδικα και του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, στην παρούσα διπλωματική διατριβή επιχειρείται η επισκόπηση του θεσμού του συμψηφισμού που εισάγεται στην πολιτική δίκη με τη μορφή ένστασης από δικονομική σκοπιά και η ανάδειξη των κυριότερων διαδικαστικών ζητημάτων που ανακύπτουν, προκειμένου να σχηματισθεί μια ολοκληρωμένη εικόνα για την έννοια του συμψηφισμού ως θεσμού του δικονομικού δικαίου. Έτσι, επιχειρείται αρχικά μία γενική θεώρηση της έννοιας, της φύσης και της λειτουργίας της ένστασης συμψηφισμού, και στη συνέχεια, προκειμένου να τεθεί η έρευνα στην ορθή της διάσταση, προσεγγίζονται τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν τις προϋποθέσεις, τον τρόπο προβολής της στην πρωτοβάθμια δίκη, καθώς επίσης αναλύονται και οι έννομες συνέπειες που παράγει. Ακολούθως πραγματεύονται τα κυριότερα ζητήματα που αφορούν την προβολή της ένστασης συμψηφισμού αφενός στην δευτεροβάθμια δίκη, μεταξύ των οποίων ο τρόπος και χρόνος προβολής της ενώπιον του εφετείου (527 ΚΠολΔ), η κρίσιμη έννοια της παραχρήμα απόδειξης και η λειτουργία της ως αυτοτελούς κεφαλαίου της πρωτόδικης απόφασης, αφετέρου δε ο έλεγχος της εν λόγω ένστασης από τον Άρειο Πάγο. Μετά την ανάπτυξη των επιμέρους προβληματικών αναφορικά με την πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια και αναιρετική δίκη, η μελέτη θα παρέμενε ελλιπής, αν δεν γινόταν μια προσπάθεια να εντοπιστούν και τα κυριότερα ζητήματα που ανακύπτουν στο στάδιο της αναγκαστικής εκτέλεσης, ιδίως στο πλαίσιο της ανακοπής (933 ΚΠολΔ) κατά της αναγκαστικής εκτέλεσης, όπου συναντάται ως λόγος ανακοπής, αλλά και στην κατάσχεση εις χείρας τρίτου, όπου ρητά απαγορεύεται στον τρίτο ο συμψηφισμός της ανταπαίτησής του μετά την επίδοση στον ίδιο του κατασχετηρίου. Τέλος, επιλέγεται να γίνει αναφορά σε κάποια ειδικά θέματα που παρουσιάζουν ενδιαφέρον και ως εκ τούτου χρήζουν, μιας σύντομης έστω, επισκόπησης, όπως η εμφάνιση της ένστασης συμψηφισμού ως λόγου ανακοπής κατά της διαταγής πληρωμής, η λειτουργία της ένστασης στο πλαίσιο εφαρμογής του Κανονισμού 1215/2015, αλλά και η συνύπαρξή της με τον θεσμό της διαιτησίας.
description: Set-off, already as an institution of substantive law regulated by Articles 440 to 452 CC, presents several peculiarities both in terms of its conditions and its effects. Mutual claims are set off either extrajudicially or judicially. In the latter case, the former may be introduced in the context of litigation in the form of an objection, a phenomenon frequently encountered in civil proceedings, in which case it also functions as an institution of procedural law. As an objection, set-off is in principle governed by the procedural rules which generally regulate the way in which objections are raised as defensive acts. However, because of its specific nature, which consists in its ameliorative and satisfactory function, it receives exceptional treatment from the legislature, similar to that accorded to independent applications for legal protection, so that it also appears as an 'offensive act in the making'. This leads to the production of legal effects which only the set-off objection, unlike the other objections, produces, such as the interruption of the limitation period, the creation of a lis pendens and the creation of a precedent. Recognising the specific characteristics of the plea of set-off raised in civil proceedings in the light of the relevant provisions of the Civil Code and the Code of Civil Procedure, the present thesis attempts to review the institution of set-off introduced in civil proceedings in the form of an objection from a procedural point of view and to highlight the main procedural issues that arise, in order to form a comprehensive picture of the concept of set-off as an institution of procedural law. Thus, a general consideration of the concept, nature and operation of the plea of set-off is initially attempted, and then, in order to put the investigation in its proper perspective, the main issues relating to the conditions and the way in which it is raised in the proceedings at first instance are approached, as well as the legal consequences it produces are analysed. Subsequently, the main issues relating to the raising of the objection to set-off in the appeal proceedings, including the manner and time of raising it before the Court of Appeal (527 CCP), the crucial concept of the proof of the offence and its function as an independent chapter of the first instance judgment, and the review of this objection by the Supreme Court, are discussed. After developing the individual problems relating to the first instance, appellate and appeal proceedings, the study would remain incomplete if an attempt were not made to identify the main issues arising at the enforcement stage, in particular in the context of the opposition (933 CCP) to enforcement, where it is used as a ground for opposition, but also in the context of seizure in the hands of a third party, where the third party is expressly prohibited from setting off his counterclaim after being served with the attachment. Finally, reference is made to some specific issues that are of interest and therefore require a brief overview, such as the appearance of the objection to set-off as a ground for opposition to the payment order, the operation of the objection in the context of the application of Regulation 1215/2015, as well as its coexistence with the institution of arbitration.