Η εσωτερική σύγκριση στους Παράλληλους Βίους του Πλουτάρχου: Τα παραδείγματα των Θεμιστοκλή-Αριστείδη, Λυσάνδρου-Αγησιλάου, Νικία-Αλκιβιάδη
Creators: name: Ντάμπου, Μαρία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Σύγκριση
Παράλληλοι Βίοι
Πλούταρχος
Synkrisis
Parallel Lives
Plutarch

description: Αντικείμενο πραγμάτευσης της παρούσας εργασίας αποτελεί η σύγκριση στους Παραλλήλους Βίους του Πλουτάρχου, η οποία συνιστά βασικό μεθοδολογικό εργαλείο και απαντά σε όλα τα επίπεδα. Πέραν της πιο απλουστευμένης παρουσίας της στα προοίμια, ιδιαίτερα στις καταληκτικές Συγκρίσεις κάθε συζυγίας η ανάγκη μιας ολιστικής παρουσίασης των παραλληλιζόμενων προσώπων και της κεντρικής αρετής που διέπει τους βίους τους, ωθεί σε μια ποικιλόμορφη λειτουργία της Συγκρίσεως ως προέκταση και επιστέγασμα της αφηγηματικής σύγκρισης. Χάριν αυτής της κεντρικής αφηγηματικής σύγκρισης, ο βιογράφος ακολουθώντας διάφορες τεχνικές διαχείρισης του προς παρουσίαση υλικού, εκθέτει εκείνα τα στοιχεία που εξυπηρετούν τους βιογραφικούς και ηθικούς στόχους του ή υιοθετεί εκείνη την εκδοχή των ιστορικών γεγονότων που κάθε φορά τον εξυπηρετεί. Η δε παρουσία στις κυρίως αφηγήσεις των βιογραφιών δευτερευόντων προσώπων, συναγωνιστών ή αντιπάλων, οι οποίοι αποτελούν τους κεντρικούς ήρωες άλλων συζυγιών, συνιστά περαιτέρω βήμα συγκριτικής ανάλυσης, της λεγόμενης “εσωτερικής σύγκρισης”. Το τελευταίο αυτό είδος της σύγκρισης αποτελεί τον δεύτερο πυλώνα της εργασίας. Ειδικότερα, επιχειρείται η εξακρίβωση του βαθμού ταύτισης ή απόκλισης του αφηγηματικού υλικού ανάμεσα στις ίδιες τις βιογραφίες αλλά και τις πηγές τους στους βίους Θεμιστοκλής-Αριστείδης, Λύσανδρος-Αγησίλαος και Νικίας-Αλκιβιάδης. Στην περίπτωση των Θεμιστοκλή-Αριστείδη ο ανταγωνισμός και η πολιτική καθιέρωσή τους, ο οστρακισμός του Αριστείδη και η σύμπραξή τους κατά τη ναυμαχία της Σαλαμίνας περιγράφονται υπό διαφορετικό πρίσμα προκειμένου στον Βίον του Θεμιστοκλή ν’ αναδειχθεί με τη συμπληρωματική δράση και στάση του Αριστείδη η φιλοδοξία του πρωταγωνιστή που οδήγησε στην ιστορική ήττα των Περσών. Αντίθετα, στον Βίον του Αριστείδη ο Θεμιστοκλής επιστρατεύεται ως αρνητικό συγκριτικό μέγεθος, για να αναδειχθούν οι θετικότατες αρετές του δίκαιου και σώφρονα Αριστείδη. Αντίστοιχα, η παρουσία του Λυσάνδρου στον Βίον του Αγησιλάου μεγεθύνει τα χαρακτηριστικά της φιλοδοξίας του βασιλιά όχι όμως χωρίς να επαινούνται η αρετή και ο πατριωτισμός του. Όμως, στον Βίον του εξίσου φιλόδοξου Λυσάνδρου ο Αγησίλαος αποδεικνύεται συχνά κατώτερος των περιστάσεων, καθώς η δική του φιλοδοξία τον καθιστά αδύναμο να διαχειριστεί τα πάθη και τους υφισταμένους του. Ο Λύσανδρος κατ’ αυτό τον τρόπο δεσπόζει ως θετικότερη από τον έτερο βιογραφούμενο της συζυγίας, Σύλλα. Ομοίως ο Νικίας με την παρουσία του στον Βίον του Αλκιβιάδη συμπληρώνει την εικόνα του αμφιλεγόμενου και νεαρού ακόμη Αλκιβιάδη δίνοντας έμφαση στη ρητορική ικανότητα, τον παρορμητισμό και τη φιλοδοξία του. Από την άλλη, στον Βίον του Νικία ο Αλκιβιάδης αντιθετικά τονίζει τα πλεονεκτήματα του πρωταγωνιστή, την προνοητικότητα και τον φιλειρηνισμό του, τα οποία ωστόσο συχνά αλλοιώνονται από τη δειλία του. Εν κατακλείδι, οι δευτεραγωνιστές υιοθετούν έναν ρόλο διαφορετικό από εκείνον που διαδραματίζουν στις δικές τους βιογραφίες ως πρωταγωνιστές, καθώς σκοπός του Πλουτάρχου ήταν να συγγράψει βιογραφίες, όχι ιστορία, και να φωτίσει το ήθος μεγάλων πολιτικο-στρατιωτικών ανδρών, μ᾽ όλα τα πλεονεκτήματα ή τα μειονεκτήματα τους, αφού πάγια αντίληψή του ήταν ότι το άμεμπτο ήθος είναι σπανιότατο. Άλλωστε η απεικόνιση εξιδανικευμένων προσωπικοτήτων δεν ανταποκρίνεται στον παιδευτικό χαρακτήρα των Βίων.
description: The subject of the present paper is the comparison in Plutarch's Parallel Lives, a basic methodological tool in all levels. Besides its more simplified presence in the proems, it works in a diverse mode especially in the final Synkriseis of each pair as an extension and culmination of the narrative comparison. For the sake of this central narrative comparison, the biographer following various techniques for the management of his material, presents all these elements that serve his biographical and moral targets or he adopts the historical version that suits him. Moreover the presence in some biographies of «minor» persons, comrades or opponents, who are the protagonists of other biographies, is a further step in the so-called «internal synkrisis». This latter type of comparison is the second pillar of this paper. In particular, it is attempted to ascertain in which degree the narrative material of the biographies of Themistocles and Aristeides, Agesilaus and Lysander, Nicias and Alcibiades matches or deviates from one to another and how the historical or other sources are being faced. In the case of Themistocles and Aristeides, their competition and political consolidation, the banishment of Aristeides and their partnership during the battle of Salamis are described differently in order in the Life of Themistocles to highlight the ambition of the main character which led up to the historical Persian defeat. Aristeides' actions and attitude favour this approach. On the contrary, in the Life of Aristeides Themistocles is conscripted as a negative comparative size to emphasize the very positive virtues of the fair and prudent Aristeides. Similarly, Lysander's presence in the Life of Agesilaus magnifies the characteristics of king's ambition, not without praising his ability and patriotism. But in the Life of the also ambitious Lysander, Agesilaus often stands below expectations, because his ambition makes him week to control his passions and subordinates. Thus, Lysander becomes more positive figure than Sulla, the other protagonist of the pair Lysander-Sulla. In the same way Nicias in the Life of Alcibiades completes the portrait of the controversial and still young Alcibiades emphasizing his rhetorical capacity, impulsiveness and ambition. On the other hand, in the Life of Nicias Alcibiades by contrast highlights the protagonist's advantages, such as his foresight and pacifism, although they are too often distorted by his cowardice. In conclusion, «minor» characters adopt a different role than that played in their biographies as protagonists, because Plutarch's purpose was to write biography, not history, and to illuminate the ethos of major politico-military men, with all their advantages or disadvantages, since he strongly believed that there is no blameless life. Besides, the display of idealized figures does not correspond to the educational nature of the Lives.