Rośliny naczyniowe muraw kserotermicznych Wyżyny Sandomierskiej
Creators: name: Ruraż, Karolina
name: Piwowarczyk, Renata
Publisher: name: Wydawnictwo Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach
Year: 2021

description: W pracy przedstawiono listę roślin naczyniowych muraw kserotermicznych Wyżyny Sandomierskiej. Każdy z gatunków opatrzono kartogramem prezentującym jego rozmieszczenie na badanym obszarze. Obiektem badań były murawy kserotermiczne, które stanowią nieleśne zbiorowiska roślinne. Najczęściej występują na nasłonecznionych zboczach wzdłuż dolin rzecznych, na podłożu bogatym w węglan wapnia. Murawy kserotermiczne z wieloma cennymi i rzadkimi elementami flory, fauny i innych form życia, takich jak grzyby, są obecnie jednym z najbardziej zagrożonych zbiorowisk roślinnych w Europie. Wyżyna Sandomierska jest mezoregionem należącym do makroregionu Wyżyny Kieleckiej, o powierzchni około 1140 km2 . Badany obszar stanowi dogodne miejsce uprawy winorośli, warzyw czy sadownictwa ze względu na warunki klimatyczne i glebowe. Gruba pokrywa lessowa przyczyniła się do wykształcenia typowego krajobrazu rolniczego. Badania florystyczne prowadzono w latach 2014–2016, wykorzystując metodę kartogramu. Podział badanego terenu oparto na siatce ATPOL. Jest on położony w trzech „dużych” kwadratach (EE, FE, FF) oraz 21 „małych” (10 × 10 km). Obszar objęty inwentaryzacją zawiera 234 jednostki pól badawczych (2,5 × 2,5 km). Za stanowisko badawcze uznano każdy płat murawy kserotermicznej. Maksymalna liczba notowań, jaką mógł osiągnąć dany gatunek, wynosi 133. Flora muraw kserotermicznych Wyżyny Sandomierskiej liczy 516 rodzimych i zadomowionych gatunków obcego pochodzenia. Stwierdzone gatunki należą do 82 rodzin i 277 rodzajów. Dla poszczególnych gatunków podano informacje odnośnie do stopnia częstości występowania i statusu geograficzno-historycznego. Flora zawiera 42 gatunki prawnie chronione, w tym 26 podlegających ochronie ścisłej, a 16 ochronie częściowej. 13 z nich zamieszczonych jest w Polskiej Czerwonej Księdze, 70 w Polskiej Czerwonej Liście i 97 znajduje się w regionalnej czerwonej liście Wyżyny Małopolskiej. Do najcenniejszych i zagrożonych elementów flory należą: Achillea setacea, Adonis vernalis, Bothriochloa ischaemum, Cerasus fruticosa, Clematis recta, Linosyris vulgaris, Orchis militaris, Orthanta lutea, Rosa gallica, Stipa capillata oraz S. pulcherrima. Intensyfikacja rolnictwa doprowadziła to siedlisko na skraj wyginięcia. Podczas prowadzonych badań terenowych zaobserwowano również inne ważne zagrożenia, takie jak: proces zarastania, intensywne rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych (zwłaszcza Solidago canadensis), zwiększenie udziału ekspansywnych gatunków rodzimych, a także odnotowano zwiększający się udział gatunków ruderalnych i segetalnych. Dalsze zaniechanie ochrony czynnej muraw kserotermicznych Wyżyny Sandomierskiej doprowadzi do ich całkowitego zubożenia lub w wielu przypadkach utraty.
description: Wstęp 7 1. Charakterystyka terenu badań 13 1.1. Położenie i granice 13 1.2. Budowa geologiczna i rzeźba terenu 15 1.3. Gleby 17 1.4. Klimat 18 1.5. Hydrografia 19 1.6. Szata roślinna 21 2. Zarys historii badań szaty roślinnej 31 3. Materiał i metody 35 4. Wyniki 43 4.1. Objaśnienia skrótów i symboli 43 4.2. Indeks nazw geograficznych 47 4.3. Wykaz taksonów i ich stanowisk 52 5. Podsumowanie 145 Literatura 147 Atlas rozmieszczenia roślin naczyniowych muraw kserotermicznych Wyżyny Sandomierskiej 163 Indeks gatunków 251 Abstrakt 259 Abstract 261