Παιδαγωγικές αξίες και θεολογικά μηνύματα στα Θρησκευτικά Παραμύθια : μια διδακτική προσέγγιση
Creators: name: Τζημαγιώργη, Δήμητρα Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Θρησκευτικά Παραμύθια
Πανανθρώπινες Αξίες
Μηνύματα
Θρησκευτική συνείδηση
Religious Tales
Universal Values
Messages
Religious Consciousness

description: Η θρησκευτική πίστη είναι συνυφασμένη με την ηθική ανάπτυξη και αγωγή του ατόμου, ορίζοντας στάσεις και συμπεριφορές του ίδιου καθώς και ολόκληρης της ομόθρησκης ή μη κοινωνίας, στην οποία ανήκει και δρα. Παράλληλα το Μάθημα των Θρησκευτικών (ΜτΘ) στοχεύει στη θρησκευτική και πνευματική ανάπτυξη και αγωγή ενός ατόμου κατά τη σχολική ζωή του, καθώς οι μαθητές κατακτούν ηθικές και ανθρωπιστικές αξίες και χριστιανικά πρότυπα. Άλλωστε η Χριστιανική ηθική δεν είναι μια ηθική κανόνων, αλλά μια μετοχή στην εν Χριστώ ζωή, στοχεύοντας στη διδασκαλία και στην εδραίωση οικουμενικών αξιών όχι μέσω επιβολής αλλά αυτο-επιβολής. Η θρησκεία κατείχε έναν σημαντικό ρόλο στην κοινωνική ζωή των ανθρώπων ανέκαθεν και για τον λόγο αυτό η αυθόρμητη λαϊκή ψυχή δημιούργησε παράλληλα με τα λαϊκά και Θρησκευτικά Παραμύθια (Θ.Π.). Σε αυτά με λιτό λόγο συνδύασε θρησκεία και καθημερινότητα, πίστη και επιβίωση, υπαρξιακά προβλήματα και αιώνια ζωή. Επίσης πρόβαλλε ηθικές αξίες, οι οποίες εκφράζονται και ελέγχονται μέσω ενός Θεού, οικείου και προσιτού, φιλεύσπλαχνου και ελεήμονα, που επισκέπτεται ο Ίδιος τον φτωχό και αγράμματο πιστό και όχι τον πλούσιο ή αναμάρτητο άνθρωπο, στο σπιτικό του. Έτσι, κατά τον δημιουργό τους, οι ηθικές αξίες, που προβάλλουν, αποκτούν το κύρος και τη δύναμη της θείας προέλευσή τους. Ανάλογα παρουσίασε και τον Χριστό και την Παναγία. Ακόμη τα Θ.Π. προβάλλουν τον Θεό δημιουργό και κυρίαρχο του σύμπαντος καθώς και κριτή των ανθρώπινων πράξεων, αμείβοντας ή τιμωρώντας τον ήρωά τους. Μέσω του ευχάριστου ακροάματός τους, αποστέλλουν στο ακροατήριο μηνύματα διαχρονικών και πανανθρώπινων αξιών, όπως είναι η αγάπη, η αλληλοβοήθεια, η δικαιοσύνη, η πίστη και η ταπείνωση. Θα αποτελούσε αμέλεια, αν ο θρησκευτικός αυτός πλούτος των Θ.Π. έμεινε ανεκμετάλλευτος από τον χώρο αγωγής των παιδιών, το σχολείο και συγκεκριμένα από το ΜτΘ. Μάλιστα ο συνδυασμός αυτών με τα ΤΠΕ, που παρέχουν μία σύγχρονη πολυαισθητηριακή εκπαίδευση στους μαθητές του σήμερα, που ζουν σε μία διαδικτυακή πραγματικότητα, τα καθιστά ένα δυναμικό και ελκυστικό εκπαιδευτικό υλικό για το ΜτΘ, σε οποιαδήποτε φάση διδασκαλίας κι αν χρησιμοποιηθούν. Δύναται ακόμη τα Θ.Π. να συνδεθούν με χωρία της Αγίας Γραφής νοηματικά συναφή και να συμβάλλουν στην κατάκτηση δυσνόητων θεολογικών εννοιών και εφαρμογής αυτών στην καθημερινή ζωή με τρόπο προσιτό λόγω της απλότητας της δομής και του λόγου τους καθώς και των παραστατικών τους εικόνων, όπως και οι παραβολές του Κυρίου Η παρούσα εργασία επιχειρεί, στο θεωρητικό της μέρος να παρουσιάσει τα χαρακτηριστικά των Θ.Π. καθώς και αξίες και μηνύματα που περιέχονται σε αυτά και στο πρακτικό της μέρος ένα διδακτικό σενάριο μέσω των Θ.Π. με στόχο την καλλιέργεια ήθους, αλληλεγγύης, αλτρουισμού και ενσυναίσθησης στο ΜτΘ και τέλος μία διδακτική διαθεματική προσέγγιση αυτών. Επίσης επιχειρεί να καταδείξει ότι τα Θ.Π. ως εκπαιδευτικό υλικό επιτυγχάνουν τα παιδιά να καλλιεργήσουν μία ώριμη ηθική και θρησκευτική συνείδηση και συμπεριφορά ενός ενεργού πολίτη μιας διαπολιτισμικής κοινωνίας. Ακόμη τα Θ.Π. προωθούν την ενεργητική συμμετοχή των παιδιών στη διαδικασία της μάθησης και της γνώσης και προάγουν κυρίως τον σεβασμό και την αποδοχή του άλλου ανεξαρτήτως φύλου, κοινωνικής κατάστασης και θρησκείας. Εν κατακλείδι η εργασία αυτή καθιστά ορατά τα θετικά στοιχεία των Θ.Π., ως αγνά και αυθεντικά δημιουργήματα ενός θρησκευόμενου λαού για το ΜτΘ, το οποίο αποτελεί ένα αξιόλογο μάθημα του Π.Σ., για τη διαμόρφωση μίας προσωπικότητας με καλλιεργημένη ηθικά και πνευματικά σκέψη και συμπεριφορά. Και σε αυτό ακριβώς το σημείο έγκειται και η πρωτοτυπία της διδακτορικής διατριβής για το Θ.Π. και η οποία μπορεί να αποτελέσει τη βάση άλλων μεταγενέστερων ερευνών με αντίστοιχους σκοπούς καθώς και άλλους, απροσδιόριστους στο παρόν χωροχρονικό πλαίσιο.
description: Religious belief is intertwined with the moral development and education of the individual, defines the attitudes and behaviors both of the individual and of the entire co-religious or non-religious society, to which he belongs and acts. On the same time the Religious Studies course aims at the religious and spiritual development and education of an individual from the first years of his school life, because students acquire moral, religious and humanitarian values and Christian standards. Besides Christian morality is not a morality of rules, but of participation in the life of God and aims at teaching and consolidating values not through coercion but self-enforcement. Religion, therefore, has always played an important role in the social life of the people and for this reason the spontaneous popular soul created in parallel with the folk and religious tales. In these simple words he mixed religion and everyday life, faith and survival, existential problems and eternal life. In them he projected moral values, which are expressed and controlled through a humanized God, familiar and accessible, as well as holy persons. The God of religious tales, merciful and compassionate, visits Himself to his family, not the rich or sinless man, but the poor and uneducated, so the moral values that they promote acquire their prestige and power from their divine origin. Also they project in a natural way, God as the creator and ruler of the universe as well as the judge of human actions that are to the detriment of every fellow human being. Religious tales through their pleasant listening, send to their audience timeless messages based on universal values such as love, mutual aid, justice, kindness, faith, purity, patience, charity and charity. It would be negligent, then, if this religious wealth of religious fairy tales was left untapped by the main place of education of the children, the school and specifically by the lesson of the religious. In fact, the combination of these with ICT, which serve a modern multi-sensory education of today's students, who live in an online reality, makes them a dynamic educational material for the lesson of religious, particularly attractive in any phase of teaching, no matter what they are used. Religious tales can also be linked to biblical passages semantically related and contribute to the acquisition of difficult theological concepts and their application in everyday life in an accessible and attractive way due to the simplicity of their structure and speech as well as their illustrative images, such as and the parables of the Lord. The present work attempts, in its theoretical part to present the characteristics of folk and religious tales and in its practical part the possibility of using religious tales in the lesson of religious for the cultivation of morality, solidarity and altruism as well as the development of empathy. It also attempts to demonstrate that religious fairy tales as educational material enables children to cultivate a mature moral and religious consciousness and behavior of an active citizen of an intercultural society.In addition,religious fairy tales promotes the active participation of the child in the process of learning and knowledge and they promote the respect and acceptance of the other independent gender social status and religion. In conclusion, this work makes visible the positive elements of religious tales, pure and authentic creations of a religious people for the lesson of the religious, which is a remarkable lesson of the Curriculum, for the formation of moral thinking and behavior of a person morally and spiritually cultivated. And this is exactly where the originality of the doctoral dissertation on religious fairy tale lies, and it may form the basis of other similar later research with similar aims and others even higher and unspecified in the present spatio-temporal context.