Το Αμήχανον Κάλλος, Αλήθεια και Αγαθό στο πλατωνικό σπήλαιο
Creators: name: Ψαρρά, Αναστασία Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: σπήλαιο
αλήθεια
αγαθό
cave
truth
Good

description: Η παρούσα εργασία συνιστά προσπάθεια ερμηνευτικής καταβύθισης στα φιλοσοφικά και αφηγηματικά νήματα που συνδυάζονται στον πλατωνικό «μύθο» του σπηλαίου στην Πολιτεία, με άξονες την πολλαπλή σημασία των όρων αλήθεια και αγαθό. Το πλατωνικό σπήλαιο προσεγγίζεται ως μία κεντρική αφήγηση που συνοψίζει και ταυτόχρονα εξηγεί το νόημα όλης της Πολιτείας, ώστε μέσα από την έκκεντρη δομή της εξέτασης του μέρους να προκύψει μία απόπειρα ερμηνείας του φιλοσοφικού όλου του πλατωνικού opus magnum. Για να γίνει εφικτή η προσέγγιση αυτή ακολουθούνται αφενός τα νήματα ή δίκτυα των όρων και εικόνων τα οποία χρησιμεύουν ως υλικό της πλέξης της πλατωνικής αφήγησης, αφετέρου ανασυστήνεται το ιστορικό και πολιτικο-κοινωνικό διακείμενο που περιβάλλει την αλληγορία του σπηλαίου και συνολικά την Πολιτεία, ώστε μέσα από την ανάδυση του κόσμου της αφήγησης να επέλθει ένας πλάγιος φωτισμός στο σώμα των ομόκεντρων κύκλων που δομούν το όλο. Η πλαισίωση αυτή καταφεύγει επίσης και σε όλο το corpus των πλατωνικών, αλλά όχι μόνο, κειμένων που μπορούν να συνομιλούν και να συμπαραστέκουν στην αναδόμηση της φιλοσοφικής και ποιητικής σκέψης που διαπνέει και εμπνέει το οικοδόμημα αυτής της πολιτείας. Το πρώτο κεφάλαιο με τίτλο Ανάγνωσις υπογραμμίζει την επικαιρότητα και αναγκαιότητα μίας ανάληψης και αναψηλάφησης των ερωτημάτων για την αλήθεια και το αγαθό που θέτει τόσο την ερμηνεύτρια όσο και τον αναγνώστη στη θέση των επερωτώμενων. Στο δεύτερο κεφάλαιο, που επιγράφεται ως Απόπλους, προσδιορίζεται αυτή η διαδικασία ανακατεύθυνσης ως πλατωνικός δεύτερος πλους, δηλαδή ως μία διαλεκτική προσέγγιση της υποθέσεως των ειδών που αναπαρίσταται αφηγηματικά με τον μύθο του σπηλαίου. Στο τρίτο κεφάλαιο, που τιτλοφορείται Άτοπος, εξηγείται το ιστορικό ερώτημα γιατί ο Πλάτων, αν και θεωρεί ότι ο Σωκράτης είναι άτοπος στον Πειραιά, επιλέγει αυτόν τον τόπο για σκηνικό διεξαγωγής της συζήτησης της ιδανικής του Καλλιπόλεως. Αυτό το ιστορικό και κοινωνικό-πολιτικό πλαίσιο συμπληρώνεται με το επόμενο κεφάλαιο της Αλμύρας και την ανασυγκρότηση της τριμερούς δομής της Πολιτείας κατά τρία κύματα, που καταδεικνύουν την αποφασιστική σημασία των μεταφορών της θάλασσας για την κατανόηση της φιλοσοφικής διαλεκτικής και αφηγηματικής πλοκής του διαλόγου. Στο επόμενο κεφάλαιο με τον τίτλο Άνω κάτω ανακατασκευάζεται η εικόνα της καθόδου του Σωκράτη στον Πειραιά και σε όλο το δίκτυο των σχέσεων των εικόνων και όρων της καθόδου στον σκιώδη κάτω κόσμο του σπηλαίου και στον ιστορικό-πολιτικό χώρο μεταξύ της Αθήνας και του Πειραιά. Στο κεφάλαιο της Απεικασίας διερευνάται η σχέση του ζεύγους δίπολων μύθος/λόγος και μεταφορά/εικόνα και η χρήση τους στον διάλογο. Στο κεφάλαιο Αυγή &amp; Αναλογία εξετάζονται οι διάσημες αναλογίες του Ήλιου και της Γραμμής που περιβάλλουν τον μύθο του σπηλαίου. Στην Απαιδευσία εξετάζεται η γνωσιολογική διάσταση του μύθου του σπηλαίου στους όρους θεωρία, γοητεία και στο σώμα-σήμα των δεσμωτών. Τέλος, στους Ανεπιστήμονες αποκαλύπτονται οι κεντρικοί αντίπαλοι της πλατωνικής αφήγησης που με τη μιμητική, θαυματοποιητική, σοφιστική τέχνη τους ελέγχονται ως αγνώμονες κόλακες των πολλών. Αντί επιλόγου η Αμηχανία συγκεντρώνει τις ερμηνείες για την αλήθεια, το αγαθό και την κυκλική σύνθεση της Πολιτείας
description: The present thesis attempts to track down the philosophical and narrative threads that interweave in the allegory of the cave in Plato’s Republic, around the axis of the multi-significant terms truth and good. The platonic cave is approached as a central narration that condenses and at the same time elucidates the meaning of the entire Republic, so that its exploration might contribute to an interpretation of the philosophical whole in the platonic opus magnum. The threads and webs of terms and images used as weaving material by the platonic narration are followed, while the historical and sociopolitical background of the allegory of the cave, and the Republic in general, is reconstituted in order for the world –and the words- of the narration to act as sidelights for the concentric circles that form the whole. This approach resorts frequently to the entire platonic corpus but also to any other texts that may contribute to the reconstruction of the philosophical and poetic spirit that runs through the Republic. The first chapter entitled Reading stresses how topical and necessary the revisiting of questions concerning the truth and the good are, and poses both the investigator and the reader as questioners. In the second chapter, Sailing, this line of reinvestigation is defined as a platonic ‘second sailing’, referring to the dialectical approach of the supposition of ideas, presented narratively by the allegory of the cave. The third chapter, named Out of Place, explores the following historical question: why did Plato, although he depicts Socrates’ presence in Pireaus as ‘strange’, choose specifically this place as the stage of discussion of his ideal Kallipolis? This historical and socio-political background is complimented by the next chapter, Saltiness, and the presentation of the tripartite structure of the Republic as three waves, demonstrating the decisive significance of sea metaphors in the understanding of the dialectic and narrative plot of the dialogue. Entitled Up and Down, the fifth chapter reconstructs the descent of Socrates to Piraeus and explores the interrelation of images and terms of descent in the shadowy world of the cave as well as in the historic and political interspace of Athens and Piraeus. In the chapter of Depiction, the bipolar relations of myth/reason and metaphor/image are presented in reference to their use in the dialogue. Chapter Dawn &amp; Analogy focuses on the famous analogies of the Sun and the Line that surround the allegory of the cave. The epistemological dimension of the cave myth in the context of terms such theory and enchantment as well as the body-prison-tomb of the prisoners is examined in the next chapter of Uneducation. Finally, Nonscientists attempt to reveal the main rivals of the platonic standpoint, those that by means of their mimetic, sophistic, wonder-making art, are presented as mere flatterers of the many. As epilogue Astonishment sums up the interpretations of the terms truth and good in Plato and comments on the concentric structure of the Republic