INTER POLIMER SISTEMA YORDAMIDA SUVLI ERITMALAR TARKIBIDAN CU(II) IONLARINI SAMARALI AJRATIB OLISH
Creators: name: Muhamediyev M.G
name: Usmonova X.X
Publisher: name: Zenodo
Year: 2025

description: Ushbu tadqiqotda KU-2-8 sulfokationit AN-31 anioniti va KU-2-8-AN-31 tarkibli uzoq tartibdagi ta’sirlashuvga asoslangan sanoat sorbentlari yordamida kislotali eritmadan Cu (II) ning sorbsiyasi tekshirildi. Sorbsiya vaqti, eritma konsentratsiyasi, pH, harorat ta'siri o'rganildi. Optimal adsorbsiya sharoitlari 1920 mg/l, 2560 mg/g,3200mg/g, 3840mg/g, 4480mg/g, 5120mg/g, 64000 mg/l, Cu2+ konsentratsiyasida, sorbsiya davomiyligi 12 soat, pH 4.6 da, ionitlar KU-2-8 (H+shaklida), AN-31 (Cl- , OH - shaklida) olib borilganda, sorbsiya miqdori KU-2-8 (qe 112.4 mg/g ), AN-31 (qe 114.2mg/g ), KU-2-8-AN-31 ion almashinuvchi sistema(qe 296.7mg/g) bo`ldi. Mis adsorbsiyasining eksperimental ma’lumotlari Langmuir, Frendlix izotermasi modellari yordamida tahlil qilindi. KU-2-8 va KU-2-8-AN-31 uchun mos ravishda 185.2 va 312.4 mg/g metallning eng yuqori o'zlashtirilishi kuzatildi. KU-2-8 sulfokationit ga qaraganda KU-2-8-AN-31 uzoq tartibdagi ta’sirlashuvga asoslangan ion almashuvchi sistemasning yuqori adsorbsion quvvatga ega ekanligi aniqlandi. Adsorbsion kinetik tadqiqotlar misning adsorbsiya jarayonini psevdo-ikkinchi tartibli model bilan yaxshiroq tasvirlash mumkinligini ko‘rsatdi. Tadqiqot natijalari uning individual sorbentlarga qaraganda inter polimer sistemasini sorbsion qobilyatini yuqoriligini ko'rsatadi.


Pseudo-birinchi tartibli kinetik model


Pseudo-birinchi tartibli kinetik model quyidagi Lagergren tenglamasi bilan ifodalanadi:





Bu tenglamada qt va qe ma'lum bir vaqtda va muvozanat holatidagi ionitlar tomonidan yutilgan metall ionlari massasi (mg/g-1), t - vaqt (minut).


Pseudo-ikkinchi tartibli kinetik model


Psevdo-ikkinchi tartibli kinetik model quyidagi tenglama bilan tavsiflanadi





Dastlabki sorbsiya tezligi (t=0) quyidagi tenglamadan topiladi:





Bunda:k2tezlik konstantasi, qe-berilgan massadagi sorbent tomonidan yutilgan metall ionlari miqdori (mg/g-1), t - vaqt (minut).


Pseudo-birinchi va ikkinchi tartibli tenglama koordinatalarida ion almashinuvchi sistemalar bilan Cu2+ ionlarini sorbsiya qilish jarayonining kinetikasi 1-rasmda keltirilgan. Cu2+ ionlarini ion almshinuvchi sistemalar bilan sorbsiya qilish jarayonini tavsiflovchi psevdo-birinchi va psevdo-ikkinchi darajali tenglamaning kinetik parametrlari lg(qe-qt) ni t vaqtga bog‘liqlik va t/qe-1 ni t vaqtga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liqlik ordinatlarini kesish segmentining qiymatidan topilgan. 





 


1-rasm. Psevdo-birinchi va psevdo-ikkinchi tartibli tenglama koordinatalarida Cu2+ ionlarini KU-2-8-AN-31 inter polimer sistemasi bilan sorbsiya kinetikasi



 





	
		
			
			
Sorbent
			
			
			
Metal ioni 
			
			
			
Dastlabki kons. (mol)
			
			
			
Pseudo-birinchi tartibli
			
			
			
Pseudo ikkinchi tartibli
			
		
		
			
			
Muozanat adsorbsiya miqdori

			
qe(mg g-1)
			
			
			
k1

			
(g mg-1 min1)
			
			 
			
R2
			
			
			
Muozanat adsorbsiya miqdori

			
qe(mg g-1)
			
			
			
k2

			
(g mg-1 min1)
			
			 
			
R2
			
		
		
			
			
KU-2-8-AN-31
			
			
			
			 
			
Cu 2+
			
			
			
0.03
			
			
			
188,708
			
			
			
0,019575
			
			
			
0,5764
			
			
			
222,2222
			
			
			
2,50712E-05
			
			
			
0,9061
			
		
		
			
			
0.04
			
			
			
232
			
			
			
0,009212
			
			
			
0,6706
			
			
			
256,4102
			
			
			
3,5554E-05
			
			
			
0,9673
			
		
		
			
			
0.05
			
			
			
261,279
			
			
			
0,015890
			
			
			
0,5971
			
			
			
285,71428
			
			
			
3,91875E-05
			
			
			
0,9862
			
		
		
			
			
0.06
			
			
			
254,980
			
			
			
0,014969
			
			
			
0,5565
			
			
			
285,71428
			
			
			
3,09422E-05
			
			
			
0,9658
			
		
		
			
			
0.07
			
			
			
276,610
			
			
			
0,013127
			
			
			
0,7301
			
			
			
303,0303
			
			
			
4,62224E-05
			
			
			
0,9897
			
		
		
			
			
0.08
			
			
			
293,117
			
			
			
0,012205
			
			
			
0,6656
			
			
			
312,5
			
			
			
4,94686E-05
			
			
			
0,9913
			
		
		
			
			
0.1
			
			
			
296,717
			
			
			
0,012436
			
			
			
0,7217
			
			
			
312,5
			
			
			
6,09161E-05
			
			
			
0,9973
			
		
		
			
			
O‘rtacha k1 va k2   0,0139167        0,000152
			
		
	




Adabiyotlar



	
Binnemans, K.; Jones, P.T.; Blanpain, B.; Van Gerven, T.; Yang, Y.; Walton, A.; Buchert, M. Recycling of rare earths: A critical review. J. Clean. Prod. 2013, 51, 1–22. [Google Scholar] [CrossRef]
	
Rombach, E.; Friedrich, B. Recycling of Rare Metals. In Handbook of Recycling, 1st ed.; Worrell, E., Reuter, M., Eds.; Elsevier: Amsterdam, The Netherlands, 2014; pp. 125–150. [Google Scholar] [CrossRef]
	
 Miller, D.D.; Siriwardane, R.; McIntyre, D. Anion structural effects on interaction of rare earth element ions with Dowex 50W X8 cation exchange resin. J. Rare Earths 2018, 36, 879–890. [Google Scholar] [CrossRef]
	
Jumadilov, T.; Totkhuskyzy, B.; Malimbayeva, Z.; Kondaurov, R.; Imangazy, A.; Khimersen, K.; Grazulevicius, J. Impact of ionic radii on sorption dynamics of neodymium and scandium ions from their sulphates during remote interaction of industrial ion-exchange resins Amberlite IR120 and AB-17-8. Materials 2021