Ορυκτολογική και γεωχημική μελέτη του σχηματισμού skarn του πλουτωνίτη του Πανοράματος, Δράμα, Β.Ελλάδα
Creators: name: Παπασπύρου, Μαρία-Αννα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: μαγγανιούχα ορυκτά
Δράμα
skarn
manganese minerals
Drama

description: Ο Ολιγοκαινικός πλουτωνίτης του Πανοράματος που βρίσκεται στην περιοχή της Δράμας, διεισδύει σε ασβεστιτικά μάρμαρα με δολομιτικούς φακούς και ενστρώσεις δημιουργώντας στα περιθώριά του ζώνη skarn με πλάτος περίπου 20 μέτρα. Γεωλογικά η περιοχή ανήκει στην Κατώτερη Τεκτονική Ενότητα της μάζας της Ροδόπης. Η ζώνη skarn αποτελείται oρυκτολογικά από γρανάτη, βολλαστονίτη, βεζουβιανίτη, πυρόξενο, αμφίβολο, καλιούχους αστρίους, πλαγιόκλαστα, επίδοτο, αλλανίτη, κλινοζοϊσίτη, αμεσίτη, σερπεντίνη και κλινόχλωρο. Οι γρανάτες εμφανίζονται τόσο ισότροποι όσο και ανισότροποι. Η σύσταση τους κυμαίνεται μεταξύ γροσσουλάριου-ανδραδίτη. Ο βολλαστονίτης εμφανίζεται σε ευμεγέθεις κρυστάλλους στο νότιο τμήμα του πλουτωνίτη. Οι πυρόξενοι έχουν σύσταση διοψιδίου ενώ η κεροστίλβη ανήκει στις μαγνησιοκεροστίλβες. Οι καλιούχοι άστριοι έχουν σύσταση ορθοκλάστου και τα πλαγιόκλαστα έχουν σύσταση σε An 46,5- 81,3κ.β%. Από την ομάδα του επιδότου εμφανίζονται επίδοτο, κλινοζοϊσίτης και ζοϊσίτης ενώ κρύσταλλοι αλλανίτη εμφανίζονται ιδιόμορφοι με έντονη ζώνωση. Η ομάδα των χλωριτών εκπροσωπείται από χλωρίτες σύστασης κλινόχλωρου. Στην παραγένεση μετέχει και Mg-αμεσίτης, ένας χλωρίτης με δομή σερπεντίνη. Χαρακτηριστικό του skarn είναι το ρόδινο χρώμα που εμφανίζεται στο βορειοδυτικό τμήμα του και οφείλεται στο Μn. Στις θέσεις αυτές η παραγένεση αποτελείται από κλινοζοϊσίτη (MnO έως 4,1κ.β%), κλινόχλωρο (MnO έως 2,96 κ.β%) και αμεσίτη (MnO έως 4,69κ.β.%). Το skarn του Πανοράματος μπορεί να διαχωριστεί σε τρεις ζώνες. Η πρώτη, στο βορειοδυτικό τμήμα χαρακτηρίζεται από τις παραγενέσεις Px + Zoi (Ep) + Kf + Pl και Hbl + Zoi (Ep) + Kf + Pl + Qtz καθώς και Grt + Zoi (Ep) + Px +Cc + Chl και Grt + Chl + All + Qtz. Η δεύτερη, στο βορειοανατολικό τμήμα με παραγένεση Grt + Ep + Di + Pl και η τρίτη, στο νότιο τμήμα που χαρακτηρίζεται από την παραγένεση Wo + Grt + Px + Cc ± Ves. Η απουσία βολλαστονίτη από το βόρειο τμήμα της ζώνης επαφής αποδίδεται στη διαφορετική θερμοκρασία και/ή στη διαφορετική σύσταση των μετασωματικών ρευστών. Η δημιουργία του skarn έγινε σε 4 στάδια. Το πρώτο στάδιο ξεκίνησε με την τοποθέτηση και ψύξη του μαγματικού όγκου του Πανοράματος. Τα μετασωματικά ρευστά με θερμοκρασία περίπου 580οC και ΧCO2=0,13 έδωσαν την παραγένεση βολλαστονίτης + γρανάτης + βεζουβιανίτης + διοψίδιος + ασβεστίτης. Στο επόμενο στάδιο, καθώς προχωρά η κρυστάλλωση του μάγματος, ο όγκος των μετασωματικών ρευστών αυξάνει και δημιουργείται γρανάτης και πυροξένος σε θερμοκρασίες 430-550οC και fO2 μεταξύ 10-26 και 10-23.Στο τρίτο στάδιο ξεκινά η διαδικασία της ανάδρομης μεταμόρφωσης με το σχηματισμό κεροστίλβης, επιδότου και κλινοζοϊσίτη. Η θερμοκρασία των υδροθερμικών ρευστών είναι χαμηλότερη των 430οC, η fO2 αυξάνει και ΧCO2=0,1. Στο τελευταίο στάδιο η fO2 των ρευστών είναι υψηλότερη και η θερμοκρασία &lt;300οC. Σ’ αυτή τη φάση σχηματίζεται το κλινόχλωρο και ο αμεσίτης, ενώ κατά θέσεις, σχηματίζεται σερπεντίνης. Με τα μετασωματικά ρευστά μεταφέρονται Si, Al, Fe, Mg και Mn. Το Mn μετακινήθηκε μέσω της ρευστής φάσης από τον πλουτωνίτη προς τα ανθρακικά πετρώματα από το πρόδρομο στάδιο μεταμόρφωσης (γρανάτης και πυρόξενος) και κατά το τελευταίο στάδιο σχηματισμού του skarn (Τ&lt;300οC) τα υδροθερμικά ρευστά εξακολουθούν να είναι εμπλουτισμένα σε Mn, όπως διαπιστώνεται από την αυξημένη περιεκτικότητα Mn στο κλινόχλωρο και στον αμεσίτη.
description: The Oligocene pluton of Panorama is situated in the area of Drama and intrudes calcareous marbles with dolomitic intercalations that cover the mountain of Falakro, creating a skarn zone of about 20 metres. The area belongs to the Lower Tectonic Unit (LTU) of the Rhodope massif. Skarn consists of garnet, wollastonite, vesuvianite, pyroxene, amphibole, K-feldspar, plagioclase, epidote, allanite, klinozoisite, amesite, serpentine and clinochlore. Garnets appear both isotropic and anisotropic. Their composition ranges between grossular and andradite. Wollastonite occurs in the southern part of the pluton. Pyroxene has a composition of diopside while amphibole is characterized as Mg-hornblende. K-feldspars are of orthoclase composition while plagioclase ranges from An 46.5-81.3%. Epidote, clinozoisite and zoisite occur in the aureole, while allanite is idioblastic and zoned. Chlorites are represented by clinochlore. In the assemblage, Mg-amesite is also preent, a chlorite with a serpentine structure. In the northwestern part, the skarn appears pink in color which is attributed to the presence of Mn. At these sites the assemblage consists of klinozoisite (MnO 4.1wt%), clinochlore (MnO 2.96wt%) and amesite (MnO up to 4.69wt%). The skarn of Panorama, based on the different assemblages, can be divided into three zones. The first, at the northwestern part of the contact, consists of Px + Zoi (Ep) + Kf + Pl and Hbl + Zoi (Ep) + Kf + Pl + Qtz as well as Grt + Zoi (Ep) + Px +Cc + Chl and Grt + Chl + All + Qtz. The second, at the northeastern part, is characterized by a large zone of garnet with the assemblage Grt + Ep + Di + Pl and the third, at the southern part which is characterized by the assemblage Wo + Grt + Px + Cc ± Ves. The absence of wollastonite from the northern part of the contact is attributed to the different temperature and/or the different composition of the metasomatic fluids. Skarn formation took place at 4 stages. The first stage begins with the emplacement and the cooling of the Panorama magmatic intrusion. During the cooling and the crystallization of magma, metasomatic fluids led to the formation of the assemblage wollastonite + garnet + vesuvianite + diopside + calcite at temperatures of 580oC and XCO2=0.13. During the second stage and as crystallization of the magma continues, the volume of metasomatic fluids increases and garnet and pyroxene are formed at temperatures 430-550oC while fO2 increases and ΧCO2=0,1. At the third stage, retrograde metamorphism occurs with the formation of hornblende, epidote and clinozoisite. The temperature of the hydrothermal fluids is lower than 430oC, while fO2 increases and ΧCO2=0,1. At the last stage, fO2 increases and the temperature is lower than 300oC. During this stage, clinochlore and amesite form while serpentine appears where dolomitic intercalations occur. Metasomatic fluids transfer Si, Al, Fe, Mg and Mn. Metasomatic fluids transport Mn from the pluton to the marbles from the first prograde metamorphic stage (garnet and pyroxene compositions) up to the last metasomatic stage as evidenced by the composition of klinochlore and amesite.