Το καθολικό της Αγίας Παρασκευής και ο Ναός της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Σαμαρίνας Γρεβενών: συμβολή στη μελέτη της θρησκευτικής ζωγραφικής στη Δυτική Μακεδονία στα τέλη του 18ου και στις αρχές του 19ου αιώνα
Creators: name: Παπαγεωργίου, Νικόλαος Χ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2004
Subjects: Μιχαήλ Αναγνώστου Σαμαριναίος
Σαμαρινιώτες ζωγράφοι
Michael Anagnostou from Samarina
Painters of Samarina

description: Σκοπός της διατριβής είναι η παρουσίαση των δύο παλαιότερων εκκλησιών της Σαμαρίνας Γρεβενών(αρχικά τιμώμενου στην ίδια Αγία), η μελέτη του έργου των ζωγράφων η ένταξή τους στο καλλιτεχνικό γίγνεσθαι της εποχής και η σύγκρισή τους με παλαιότερα και σύγχρονα μνημεία του Ελλαδικού και του ευρύτερου Βαλκανικού χώρου. Στο εισαγωγικό κεφάλαιο παρουσιάζονται κατά ενότητες α)τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά δεδομένα της Δ. Μακεδονίας και της Ηπείρου τον 18ο και 19ο αιώνα, β)τα ιστορικά στοιχεία της Σαμαρίνας, γ)οι πανήγυρεις και μέσω αυτών η διακίνηση των αγαθών, δ)οι χαλκογραφίες-χάρτινες εικόνες και η διακίνηση και διάθεσή τους στον Ελληνικό χώρο, ε)οι δυτικές εικονογραφικές και θεολογικές επιδράσεις στην Ορθόδοξη Ανατολή, με ιδιαίτερη έμφαση στην επίδραση βιβλίων με θρησκευτικό περιεχόμενο και στ)οι όψεις της θρησκευτικής ζωγραφικής του 18ου αιώνα. Στο δεύτερο και στο τρίτο κεφάλαιο αντίστοιχα εξετάζονται το καθολικό της Αγίας Παρασκευής και ο ναός της Μεταμόρφωσης. Δίδονται τα ιστορικά στοιχεία των δύο μνημείων, εξετάζεται η αρχιτεκτονική τους, αναλύονται οι επιγραφές και τέλος παρουσιάζεται και αναλύεται το εικονογραφικό τους πρόγραμμα με τις ανάλογες συγκρίσεις με παλαιότες καλλιτεχνικές τάσεις, την απόδοση των προσώπων και την απεικόνιση του χώρου. Στο πέμπτο κεφάλαιο αναφέρονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της τέχνης του Μιχαήλ σε σχέση με τα σύγχρονα ζωγραφικά εργαστήρια, η καλλιτεχνική του δράση όπως αυτή προκύπτει από το σωζόμενο έργο του και τέλος γίνεται αναφορά στην επαγγελματική δράση των ζωγράφων και στους τρόπους ανάληψης των έργων. Στο παρτάρημα που συνοδεύει τη διατριβή παρατίθεται ένας κατάλογος με όλα τα ονόματα των Σαμαρινιωτών ζωγράφων που εντοπίστηκαν στη διάρκεια της έρευνας, σε μορφή λημμάτων με πλούσια βιβλιογραφική τεκμηρίωση. Συμπεριλαμβάνονται 73 ζωγράφοι οι οποίοι δηλώνουν ενυπόγραφα τον τόπο καταγωγής τους ξεκινώντας από τα 1976 όταν εντοπίζεται ο πρώτος Σαμαρινιώτης ζωγράφος και φτάνει μέχρι το 1914, δύο χρόνια μετά την απελευθέρωση της Μακεδονίας και την ενσωμάτωσή της στο Ελληνικό κράτος
description: The purpose of this thesis is the presentation of the two oldest churches in Samarina, Grevana. The catholicon of S. Paraskevi and the church of Transfiguration, as well as the study of the painters work and their incorporation in the artistic environment of the time. The writer alsom attempts to compare their work with older and contemporary monuments in Greece and the wider balkans. In the first chapter, there is a presentation of a)the social, economic and political facts of Western Macedonia and Epiros of the 18th and 19th centuries, b)the historical documents of Samarina, c)the festivities and through them the training of goods, d)the copperplate engravings and paper icons, their trasportation and trading in Greece, e)the Western artistic and theological influences to the Orthodox East with special emphasis on its impact on books with religious content, concerning Orthodox painting, g)the aspect of religious painting of the 18th century. In the second and third chapter forms on the catholicon of S. Paraskevi and the Church of the Transfiguration respectively. The two churches are examined through their historical facts, their architecture and their inscriptions, as well as the murals with the relevant comparisons to older and more cintemporary monuments. The forth chapter, refers to the paintings of the two monuments, their iconography and their comparison to previous artistic currents, as well as observations of the portrayal of faces, the representation of space etc. The fifth chapter concern the special characterristics of Michaels art in relation to the contemporary artistic studios. Moreover, there is a presentation of facts about his life, that are the result of research and finally a general description of the way painters received commissions to produce works of art. In the appendices section of this entries with wide bibliographic documentation. This section includes 73 painters who state birthplace with their signature beginning from 1796, when the first native painter of Samarina is traced, until 1914 two years after the liberation of Macedonia and its icorporation in the Greek State