Κλιματική αλλαγή και υγεία: μια ποιοτική μελέτη σε ιατρούς της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας»
Creators: name: Βασιλειάδου, Δέσποινα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Κλιματική αλλαγή
Υγεία
Εγγραματοσύνη στην υγεία
Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
Ιατροί
Ποιοτική έρευνα
Αντιλήψεις
climate change
Health
Health literacy
Primary health care
Doctors
Qualitative research
Perceptions

description: Εισαγωγή: H παγκόσμια κοινότητα καλείται να αντιμετωπίσει άμεσα και συντονισμένα την κλιματική αλλαγή και τις επιπτώσεις της στην πληθυσμιακή υγεία. Οι επαγγελματίες υγείας και ιδιαίτερα οι ιατροί της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) αναμένεται να συμμετάσχουν ενεργά στην αντιμετώπιση των συνεπειών της και την ευαισθητοποίηση και ενημέρωση των πολιτών. Τα διαθέσιμα δεδομένα διεθνώς για το επίπεδο ευαισθητοποίησης και ενημέρωσης των επαγγελματιών υγείας στην ΠΦΥ είναι ελάχιστα, ενώ στην Ελλάδα δεν υπάρχουν συναφή ερευνητικά δεδομένα. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να καταγραφούν οι γνώσεις και οι αντιλήψεις ιατρών της ΠΦΥ σχετικά με την επίδραση της κλιματικής αλλαγής στην υγεία των πολιτών, αλλά και σχετικά με την αναγκαιότητα της εμπλοκής τους στην ενημέρωση των πολιτών. Επιπρόσθετα, η μελέτη αποσκοπούσε στην καταγραφή των εκπαιδευτικών τους αναγκών, αλλά και των βέλτιστων εκπαιδευτικών προσεγγίσεών τους. Υλικό και Μέθοδος: Πρόκειται για μια ποιοτική μελέτη που πραγματοποιήθηκε μέσω προσωπικών ημιδομημένων συνεντεύξεων μέσω της διαδικτυακής πλατφόρμας zoom. Προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν Γενικοί Οικογενειακοί Ιατροί από όλη την επικράτεια. Όλοι οι συμμετέχοντες υπέγραφαν το Έντυπο Συγκατάθεσης κατόπιν Ενημέρωσης της μελέτης. Η ανάλυση δεδομένων πραγματοποιήθηκε με θεματική ανάλυση περιεχομένου. Αποτελέσματα: Συμμετείχαν συνολικά 15 Γενικοί / Οικογενειακοί Ιατροί (Γ/ΟΙ), μέσης ηλικίας 44 ετών (±18, ελάχιστο 26 μέγιστο 56), 53% γυναίκες, με μέσο όρο 12 έτη (±16, ελάχιστο 1 -μέγιστο 28) επαγγελματικής εμπειρίας, που προέρχονταν από εννιά νομούς της Ελλάδος (Ν. Αττικής, Δωδεκανήσων, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Λάρισας, Ξάνθης, Φλώρινας, και Χαλκιδικής). Οι συμμετέχοντες στην πλειοψηφία τους αναγνώριζαν ότι η κλιματική αλλαγή έχει ήδη επιπτώσεις στην υγεία του Ελληνικού πληθυσμού. Αναδείχθηκαν οι ακόλουθες θεματικές ενότητες: αύξηση νοσηρότητας και θνησιμότητας από ακραία καιρικά φαινόμενα και μη μεταδιδόμενα χρόνια νοσήματα, αύξηση της επίπτωσης των αλλεργιών και των λοιμωδών νοσημάτων, συνέπειες στην ψυχική υγεία των πολιτών, και επίδραση στην ποιότητα και ποσότητα των τροφίμων με αναμενόμενες συνέπειες στην πληθυσμιακή υγεία. Προβληματισμό προκάλεσε η ύπαρξη ικανού αριθμού συμμετεχόντων που δεν γνώριζαν αρκετά για το φαινόμενο ή δεν είχαν πεισθεί σχετικά με τις επιπτώσεις του στην υγεία. Ως προς τον ρόλο των ιατρών της ΠΦΥ στη σχετική ενημέρωση των ασθενών για τις επιπτώσεις στην υγεία τους, η πλειοψηφία των συμμετεχόντων εξέφρασε την επιθυμία να εμπλακεί στην ενημέρωση υπογραμμίζοντας το θεμελιώδη ρόλο του Γ/ΟΙ στην αύξηση της εγγραματοσύνη της κοινότητας, αλλά και τη δύναμη της σχέση ιατρού-ασθενούς στην ΠΦΥ. Αντίθετα, αρκετοί θεώρησαν πως δεν εμπίπτει στις αρμοδιότατες τους, θέτοντας ως εμπόδια την κόπωση των επαγγελματιών υγείας, το εκπαιδευτικό έλλειμμα, αλλά και ότι αποτελεί ευθύνη της πολιτείας. Στο σύνολό τους αναγνώρισαν ότι υπάρχει μεγάλο κενό στην εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας και εκφράστηκε η επιθυμία για μελλοντική συναφή εκπαίδευση. Προτάθηκαν διαφορετικές μέθοδοι εκπαίδευσης συμπεριλαμβάνοντάς τα διαδικτυακά σεμινάρια (webinars), την ένταξη της θεματολογίας αυτής σε συνέδρια, τη διοργάνωση σχετικών ημερίδων, κλινικών φροντιστηρίων, ακόμη και της δημιουργίας μεταπτυχιακών προγραμμάτων με συναφή θεματολογία. Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης των ιατρών της ΠΦΥ για τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στην υγεία, με στόχο τη διευκόλυνση του έργου τους στο πλαίσιο της αποτελεσματικότερης φροντίδας υγείας, αλλά και της ενεργού συμμετοχή τους στην αύξηση της εγγραμματοσύνης υγείας και την προστασία της κοινότητας.
description: Introduction: Climate change and its effects on population health is a global health issue that should be faced urgently and in a coordinated manner. Health professionals, and especially physicians of Primary Health Care (PHC), are expected to be at the forefront of dealing with its consequences and raising citizens’ awareness. There is a scarcity of studies internationally on the level of awareness of health professionals, while in Greece there are no relevant research data. Aim: The purpose of this study was to record the knowledge and perceptions of PHC physicians regarding the impact of climate change on citizens’ health, but also regarding the necessity of their involvement in informing citizens. Additionally, the study aimed to record their educational needs, but also their views on the optimal educational approaches. Material and Methods: This is qualitative study was conducted with personal, semi-structured interviews via the online zoom platform. General Practitioners (GPs) from all over the country were invited to participate through a Hellenic Society of General Medicine. All participants signed the study’s Informed Consent Form. Data analysis was performed with thematic content analysis. Results: A total of 15 GPs participated, with mean age 44 years (±18, minimum 26-maximum 56), 53% women, with an average of 12 years (±16, minimum 1-maximum 28) professional experience, and practicing in nine prefectures of Greece (Provinces of Attica, Dodecanese, Thessaloniki, Ioannina, Karditsa, Larissa, Xanthi, Florina, and Halkidiki). Most of the participants recognized that climate change is already affecting population health and the following themes emerged: increase in morbidity and mortality from extreme weather events and non-communicable chronic diseases, increase in the incidence of allergies and infectious diseases, consequences in mental health, and impact on the quality and quantity of food with expected consequences on population health. Several participants who did not know enough about the phenomenon or were not convinced about its effects on health were idendified. Regarding the role of GPs in informing patients about the effects on their health, most participants expressed the desire to be involved in information-giving, underlining the fundamental role of the PHC provider in increasing health literacy of the community, but also the strength of the doctor-patient relationship in PHC. On the contrary, many considered that it does not fall within their role, citing as obstacles the fatigue of health professionals, the educational deficit, but also that it is the responsibility of the state. Overall, they recognized that there is a large gap in the training of health professionals and expressed a desire for future related training. Different training methods were proposed, including webinars, the inclusion of this topic in conferences, the organization of relevant workshops, clinical tutorials, and even the creation of a master's degree with a related topic. Conclusion: Τhis highlights the need for awareness and training of primary health care physicians. about the effects of climate change on health, with the aim of facilitating their work in the context of more effective health care, but also their active participation in informing and protecting the community.