Ορισματική δομή και κλιτική μορφολογία: μία συγκριτική μελέτη ανάμεσα σε ελληνόγλωσσους ομιλητές με αφασία και σημασιολογική άνοια
Creators: name: Κουκουλιώτη, Βασιλική Ξ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Αφασία
Σημασιολογική άνοια
Ορισματική δομή
Κλίση
Aphasia
Semantic Dementia
Argument Structure
Inflection

description: Η μελέτη αυτή αποσκοπεί στη διερεύνηση της επίδρασης της ορισματικής δομής στην παραγωγή ρημάτων και της αλληλεπίδρασης ανάμεσα σε ρηματική κλίση και ορισματική δομή σε ομιλητές με αφασία και σημασιολογική άνοια. Συγκεκριμένα, εξετάστηκαν τρεις κατηγορίες ρημάτων με διαφορετική ορισματική δομή: ανεργαστικά, αναιτιατικά και μεταβατικά με ένα αντικείμενο. Οι συμμετέχοντες ήταν δέκα ομιλητές με αφασία και επτά με σημασιολογική άνοια. Το πείραμα 1 (συμπλήρωση προτάσεων) στοχεύει στην διερεύνηση της επίδρασης της ορισματικής δομής στην κλίση. Για την ομάδα των αφασικών συμμετεχόντων βρέθηκε αλληλεπίδραση ανάμεσα σε ρηματική κατηγορία και χρόνο, με τα ανεργαστικά ρήματα να είναι πιο δύσκολα από τα αναιτιατικά στον αόριστο, ενώ το αντίστροφο βρέθηκε για τον ενεστώτα. Αυτό το εύρημα επιβεβαιώνει ένα έλλειμμα στην κωδικοποίηση και ανάκληση των διακριτικών χαρακτηριστικών. Οι συμμετέχοντες με σημασιολογική άνοια είχαν άψογη επίδοση στον αόριστο, ενώ η παραγωγή του ενεστώτα ήταν διαταραγμένη. Αυτό ερμηνεύτηκε ως έλλειμμα στην κωδικοποίηση - και πιθανά – αντίληψη των δυναμικών χαρακτηριστικών της όψης διαρκείας. Το πείραμα 2 (παραγωγή προτάσεων) στοχεύει στην διερεύνηση της επιρροής της ορισματικής δομής στην παραγωγή ρημάτων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα [-δραστικά] ρήματα, δηλ. τα αναιτιατικά, ήταν πιο δύσκολα από τα [+δραστικά] για την ομάδα των αφασικών συμμετεχόντων. Αυτό ερμηνεύτηκε ως έλλειμμα επεξεργασίας των πληροφοριών του λήμματος. Οι συμμετέχοντες με σημασιολογική άνοια είχαν την ίδια επίδοση σε όλες τις ρηματικές κατηγορίες. Διαπιστώθηκαν, ωστόσο, ποιοτικές διαφορές ανάμεσα στις ρηματικές κατηγορίες: για τα ανεργαστικά ο κυρίαρχος τύπος λάθους ενέπλεκε την παραγωγή γενικών ρημάτων, κάτι που υποδεικνύει έλλειμμα στο επίπεδο της λεξικής εννοιολογικής δομής. Ο συχνότερος τύπος λάθους για τα αναιτιατικά ήταν η παραγωγή [+δραστικών] ρημάτων, κάτι που υποδεικνύει έλλειμμα στην επεξεργασία του λήμματος. Το πείραμα 3 (παραγωγή προτάσεων με συγκεκριμένο Χρόνο/Όψη) έδειξε ότι η κλίση δεν επηρεάζει την ορθή παραγωγή του ρήματος και της ορισματικής δομής για καμία από τις δύο ομάδες. Ωστόσο, και στις δύο ομάδες εντοπίστηκαν περιπτώσεις για τις οποίες η κλίση είχε είτε ενισχυτική είτε αρνητική επίδραση. Επίσης, τα αναιτιατικά ρήματα ήταν πιο δύσκολα στο πείραμα 3 από ότι στο πείραμα 2 για την ομάδα των συμμετεχόντων με σημασιολογική άνοια, πράγμα που υποδηλώνει επίδραση της ορισματικής δομής στην κλίση για την ομάδα αυτή. Συνολικά, η σύγκριση ανάμεσα στις δύο ομάδες έδειξε ότι τα αναιτιατικά ρήματα ήταν δύσκολα και για τις δύο. Επίσης η κλίση δεν φαίνεται να επιδρά στην παραγωγή των ρημάτων και της ορισματικής δομής του για καμία ομάδα. Οι δύο ομάδες, ωστόσο, διέφεραν ως προς το βαθμό της μορφοσυντακτικής διαταραχής (πείραμα 1), ως προς την ύπαρξη ελλείμματος στη λεξική εννοιολογική δομή (πείραμα 2) και ως προς την ύπαρξη επίδρασης της ορισματικής δομής στην κλίση (πείραμα 3). Στη διατριβή αναπτύσσονται οι συνέπειες των ευρημάτων αυτών για τις σύγχρονες νευρογλωσσολογικές θεωρίες και για τα ψυχογλωσσολογικά μοντέλα παραγωγής λόγου.
description: This study addressed the question of the effect of argument structure on verb production and the interaction of verb inflection and verb argument structure in aphasia and semantic dementia. To this end, three verb classes were tested: unergative, unaccusative and transitive verbs with one object. Ten subjects with aphasia and seven with semantic dementia participated in the study. Experiment 1 (sentence completion) aimed at investigating the effect of argument structure on verb inflection. An interaction between verb class and tense was found for the aphasic group: unergative verbs were significantly more difficult to produce in past perfective than unaccusatives, whereas the opposite was found for present tense. Τhese results endorse a deficit in diacritical encoding and retrieval. With respect to the participants with semantic dementia their performance in experiment 1 showed that production of past perfective was spared, whilst production of present was impaired. This finding was interpreted as a deficit in encoding – and probably – perceiving the dynamic features of the imperfective aspect. Experiment 2 (sentence production) aimed at exploring the effect of argument structure on verb production. The results indicated that [-agentive] verbs, i.e. unaccusatives, are more difficult to produce than [+agentive] ones for the aphasic group. These findings are interpreted as a deficit in the processing of the lemma information. The participants with semantic dementia performed equally in all verb classes. The errors were, however, qualitatively different for each verb class: the predominant error type for unergatives involved the production of light verbs, which indicates degraded lexical conceptual structure representations. The most frequent error for unaccusatives was the production of a [+agentive] verb, which indicates lemma processing problems. Experiment 3 (tensed sentence production) showed that inflection does not have an effect on correct verb and verb argument structure production neither for the aphasic nor for the semantic dementia group. However, there were individual cases where inflection production had negative or positive influence on verb production in both groups. Moreover, unaccusative verbs were more difficult to produce when a specific form of the verb was required for the semantic dementia group, pointing to an effect of argument structure on inflection. All in all, the comparison between the two groups showed unaccusativity effect on verb production for both groups. Moreover, both groups failed to show any effect of inflection on verb and verb argument structure production at least at the group level. The groups differed, however, with respect to the degree of impairment in producing verb inflection (experiment 1), with respect to the degradation of the lexical conceptual structure representations (experiment 2) and regarding the effect of argument structure on inflection (experiment 3). These findings are discussed against current theories of aphasic deficits and psycholinguistic models of sentence production.