Το παραμύθι της γοργόνας στο προσχολικό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Μια σημειωτική προσέγγιση
Creators: name: Λαλιώτη, Κατερίνα Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Γοργόνα
Σημειωτική ανάλυση
Πολιτισμική μνήμη
Mermaid
Semiotic analysis
Cultural memory

description: Η παρούσα εργασία μελετά την πολιτισμική μνήμη της γοργόνας στο ευρύτερο και ειδικότερα στο προσχολικό και πρώτο σχολικό εκπαιδευτικό περιβάλλον. Κινείται στα ερευνητικά πεδία της σημειωτικής και πιο συγκεκριμένα των σπουδών μνήμης, της αφηγηματολογίας και της διασημειωτικής μετάφρασης. Με βάση τη θεωρία του Greimas αναλύονται σημειωτικά τέσσερα πολιτισμικά κείμενα: Οι Γοργόνες και Οι Καινούργιοι σκοποί από τη συλλογή του Νικόλαου Πολίτη, Η Γοργόνα του Ανδρέα Καρκαβίτσα και Η μικρή γοργόνα του Andersen. Διερευνώνται τα κανονικά αφηγηματικά τους σχήματα και εντοπίζονται οι κύριες ισοτοπίες τους και οι μεταξύ τους σχέσεις. Παράλληλα οι κυρίαρχες ισοτοπίες των τεσσάρων πολιτισμικών κειμένων αναζητούνται σε πληθώρα νεότερων κειμένων που απευθύνονται σε παιδιά και εισχωρούν σε εκπαιδευτικά περιβάλλοντα προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας. Διαπιστώνεται η ύπαρξη δύο πυλώνων πολιτισμικής μνήμης εκ των οποίων ο πρώτος συνδέεται με την ελληνική και ο δεύτερος με την ευρωπαϊκή παράδοση, ενώ ο πυρήνας του μύθου παραμένει σταθερός. Νέες ισοτοπίες εντοπίζονται σε κάποια νεότερα κείμενα προκειμένου να αναφερθούν σε σύγχρονα ζητήματα. Μια τρίτη τάση φαίνεται να είναι η ντισνεϊκοποίηση του κειμένου του Andersen, σε κείμενα που εξακολουθούν να διαθέτουν κάποιες ισοτοπίες του βασικού πολιτισμικού κειμένου, παραλείπουν όμως αυτές που θα προβλημάτιζαν ή δεν θα προσέφεραν ένα χαρούμενο και ελκυστικό τέλος στον αποδέκτη. Οι διαδρομές του μύθου της γοργόνας και η πολιτισμική της μνήμη στον σύγχρονο κόσμο και πιο ειδικά στο προσχολικό εκπαιδευτικό περιβάλλον αποτελούν ανεξάντλητο πεδίο έρευνας και αναδεικνύουν την ισχυρή επιρροή και παρουσία του στην πολιτισμική μνήμη.
description: This paper studies the cultural memory of the mermaid within preschool and first school educational environment. It traverses the research field of semiotics and, more specifically, of memory studies, narratology and trans-semiotic translation. Four cultural texts are semiotically analyzed with the help of Greimas’ theory: The Mermaids and The new melodies from the collection of Nikolaos Politis, The Mermaid by Andreas Karkavitsas and The little mermaid by Andersen. Their regular narrative patterns are examined and their main isotopies and their interrelationships are identified. At the same time, the dominant isotopies of the four cultural texts are traced in a multitude of more recent texts addressed to children and entering educational environments of preschool and first school age. The existence of two pillars of cultural memory is established, the first of which is connected to Greek and the second one to the European tradition, while the core of the myth remains stable. New isotopies are found in some newer texts and they are used to refer to contemporary issues. A third trend seems to be the Disneyification of Andersen's text, in texts that still possess some isotopies of the basic cultural text, but omit those that would trouble or not offer a happy and attractive ending to the people reading them. The routes of the mermaid myth and its cultural memory in the modern world, more specifically, in the preschool educational environment are an inexhaustible field of research and highlight its strong influence and presence in cultural memory.