Άξονας οστεοπροτεγερίνης / RANKL και αγγειακές επασβεστώσεις σε ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο σταδίου 5 σε χρόνια περιοδική αιμοκάθαρση
Creators: name: Σπαρτάλης, Μιχάλης Γ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Οστεοπροτεγερίνη
Κυτταροκίνη RANKL
Αγγειακές επασβεστώσεις
Αιμοκάθαρση
Osteoprotegerin
Receptor activator of NF-Κβ (RANKL)
Vascular calcifications
Hemodialysis

description: Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της συσχέτισης του άξονα οστεοπροτεγερίνης / RANKL με την παρουσία καρδιαγγειακών επασβεστώσεων στους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο σταδίου 5 σε χρόνια αιμοκάθαρση. Συμπεριλήφθηκαν 80 ασθενείς ηλικίας άνω των 18 ετών που ήταν σε αιμοκάθαρση για διάστημα τουλάχιστον 3 μηνών. Καταγράφηκε το ιστορικό καρδιαγγειακού κινδύνου των ασθενών και υπολογίστηκαν οι τιμές των επιπέδων οστεοπροτεγερίνης, RANKL, του λόγου τους OPG/RANKL, καθώς και των παραμέτρων του οστικού μεταβολισμού στον ορό τους. Αξιολογήθηκε η παρουσία των αρτηριακών επασβεστώσεων με την χρήση απλών ακτινογραφιών, ενώ με το διαθωρακικό υπερηχογράφημα καρδιάς εκτιμήθηκε η ύπαρξη επασβεστώσεων στις καρδιακές βαλβίδες. Παρουσιάστηκαν αναλυτικά τα αποτελέσματα των εξετάσεων αίματος, των ακτινογραφιών και των υπερηχογραφημάτων. Εξετάστηκε η σχέση των επιπέδων οστεοπροτεγερίνης, RANKL και του λόγου τους με τις κλινικές και επιδημιολογικές παραμέτρους των ασθενών, αλλά και με την παρουσία και την έκταση των καρδιαγγειακών επασβεστώσεων. Με την χρήση κατάλληλων μοντέλων γραμμικής και λογιστικής ανάλυσης παλινδρόμησης, αξιολογήθηκε τόσο η δύναμη της συσχέτισης των παραγόντων που επηρεάζουν τα επίπεδα της OPG, του RANKL και του λόγου τους, όσο και η συσχέτιση του άξονα OPG/RANKL με τις καρδιαγγειακές επασβεστώσεις και κατά πόσο είναι ανεξάρτητη από άλλους παράγοντες κινδύνου. Η ηλικία, το χρονικό διάστημα στην αιμοκάθαρση, αλλά και η μέθοδος αιμοκάθαρσης είχαν ανεξάρτητη συσχέτιση με τα επίπεδα οστεοπροτεγερίνης, ενώ δεν υπήρξε κάποιο στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα με τα επίπεδα του RANKL. Ο λόγος OPG/RANKL επίσης συσχετίστηκε με την ηλικία και το χρονικό διάστημα στην αιμοκάθαρση. Σε ότι αφορά την σχέση του άξονα OPG/RANKL με τις καρδιαγγειακές επασβεστώσεις, τα επίπεδα του RANKL δεν είχαν κάποια συσχέτιση, ο λόγος OPG/RANKL συσχετίστηκε με την επασβέστωση της αορτικής βαλβίδας και της κοιλιακής αορτής, ενώ τα επίπεδα οστεοπροτεγερίνης είχαν ανεξάρτητη από άλλους παράγοντες θετική συσχέτιση με την παρουσία τόσο των αρτηριακών επασβεστώσεων, όσο και των επασβεστώσεων των καρδιακών βαλβίδων. Στην μελέτη αυτή αξιολογήθηκε και η πιθανή σχέση της οστεοπροτεγερίνης με την εξέλιξη των επασβεστώσεων. 5 χρόνια μετά την έναρξη της έρευνας, οι 47 από τους 80 ασθενείς υποβλήθηκαν σε νέες ακτινογραφίες και αξιολογήθηκε η επιδείνωση των επασβεστώσεων. Εν αντιθέσει με την ισχυρή συσχέτιση που είχαν τα επίπεδα της OPG με την παρουσία των επασβεστώσεων, δεν διαπιστώθηκε κάποιο στατιστικά σημαντικό αποτέλεσμα με την εξέλιξη τους, κάτι που παρατηρήθηκε με την ηλικία και το ΒΜΙ των ασθενών. Μέσα από τα αποτελέσματα της μελέτης, διαφαίνεται η εμπλοκή και η σχέση που έχει το σύστημα OPG/RANK/RANKL με τις καρδιαγγειακές επασβεστώσεις στους ασθενείς με χρόνια νεφρική νόσο, καθιστώντας επιτακτική την αποσαφήνιση της ακριβούς δράσης και λειτουργίας των παραγόντων αυτών, τουλάχιστον στο επίπεδο του αγγειακού τοιχώματος.
description: The aim of the present thesis was to evaluate the association of the osteoprotegerin / RANKL axis with the presence of cardiovascular calcifications in stage 5 chronic kidney disease patients on chronic hemodialysis. 80 stable patients older than 18 years old who had been on hemodialysis for a period of at least 3 months were included in the study. Patients’ history and their cardiovascular risk factors were gathered and serum OPG, RANKL and OPG/RANKL values were estimated, as well as bone metabolism parameters. The presence of vascular calcifications was assessed with the use of plain x-rays, whereas cardiac echocardiogram was performed to evaluate the presence of cardiac valve calcifications. Blood analysis, x-rays and echocardiogram results were presented in detail. Possible associations of serum OPG, RANKL and of OPG/RANKL with clinical and epidemiological parameters were examined, as well as their associations with the presence and severity of cardiovascular calcifications. Multivariate linear regression analysis was performed to evaluate the significance of factors who were associated with OPG, RANKL and OPG/RANKL values, whereas multivariate stepwise logistic regression analysis was performed to examine the correlation of the OPG/RANKL system with cardiovascular calcifications and if it was independent of other risk factors. Advanced age, time on dialysis, as well as the hemodialysis method were independently associated with OPG levels, whereas RANKL levels did not have any associations with any of the variables examined. Age and time on dialysis were also associated with the OPG/RANKL ratio. As far as the relationship between the OPG/RANKL axis and cardiovascular calcifications is concerned, serum RANKL levels did not have any statistically significant associations, OPG/RANKL was associated with aortic valve and abdominal aorta calcifications, whereas OPG levels were positively and independently associated with vascular and cardiac valve calcifications. In this study, we also examined the possible association of serum OPG levels with the progression of vascular calcifications. 5 years after the enrolment in the study 47 of the initial 80 patients had new x-rays to assess the deterioration of calcifications. Despite the strong association serum OPG levels had with the presence of calcifications, they were not associated with their progression, something that was observed though with advanced age and elevated BMI. The results from this study point out the involvement of the OPG/RANK/RANKL axis in the appearance of cardiovascular calcifications in end stage renal disease patients in hemodialysis, highlighting the necessity for the clarification of its actual actions and functions, at least on the vascular wall level.