Εκτίμηση της αποτελεσματικότητας, της ασφάλειας και της ανεκτικότητας των φαρμάκων στην οξεία μανία: μια συστηματική ανασκόπηση και δικτυακή μετα-ανάλυση
Creators: name: Ζιώρης Γεώργιος Νικόλαος Σπυρίδωνος
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: μανία
οξεία μανία
μετα-ανάλυση
mania
acute mania
meta-analysis

description:  Background: Meta-analyses on the pharmacological treatment of acute mania show inconsistent results, and the choice of optimal treatment consistent with systematic treatment guidelines can be challenging.  Objectives: We searched PubMed for eligible studies published before July 18, 2023 and systematically reviewed 44 randomized, double-blind, placebo-controlled trials. Response to treatment was compared among 16 antimanic oral drugs in 10567 adult patients and tolerability among 17 agents in 10949 adult patients. The primary outcomes were response to treatment based on mania rating scales, discontinuation due to adverse events and incidence of treatment-emergent adverse events.  Methods: We applied to the data a network meta-analysis, considering both the direct and indirect effects of the interventions. Calculation was based on the inverse variance method and a P- score frequentist approach was used. The results were expressed as odds ratio (OR) with 95% CI (confidence interval) and the effect sizes were summarized with a random-effects model.  Results: Compared with the placebo, tamoxifen (odds ratio [OR]= 13.09 [95%CI: 3.35; 51.11]), carbamazepine (3.15 [1.97; 5.04]), risperidone (2.84 [2.04; 3.94]), haloperidol (2.61 [2.01; 3.37]), cariprazine (2.28 [1.64; 3.17]), lithium (2.09 [1.59; 2.75]), olanzapine (2.04 [1.57; 2.65]), paliperidone (2.02 [1.38; 2.97]), aripiprazole (1.97 [1.57; 2.48]), valproate (1.91 [1.39; 2.64]), quetiapine (1.91 [1.45; 2.53]), ziprasidone (1.73 [1.21; 2.48]) and asenapine (1.46 [1.06; 2.01]) outperformed placebo in response to treatment. Topiramate (0.93 [0.62; 1.39]), verapamil (1.39 [0.19; 9.96]) and eslicarbazepine (2.00 [0.82; 4.86]) were ineffective. Tamoxifen was found to be the most effective drug (P-score=0.992) followed by carbamazepine and risperidone, while asenapine showed the least efficacy, P-score=0.216. Lithium was unable to induce remission (odds ratio [OR]=1.64 [95%CI: 0.98; 2.75]) and showed scarce tolerance, as indicated by higher odds of dropout compared to placebo (2.18 [1.21; 3.93]). All other drugs were well tolerated, with quetiapine showing overall better tolerance compared to many agents and no drug was associated with serious adverse events or deaths. Treatment-emergent adverse events (TEAEs) were detected for carbamazepine, haloperidol, aripiprazole, risperidone, quetiapine, asenapine, ziprasidone, cariprazine and olanzapine, with carbamazepine (OR=4.89 [95%CI: 2.66; 8.99) and haloperidol (4.02 [2.32; 6.96]) showing the highest incidence and olanzapine (1.72 [1.19; 2.50]) the lowest. Valproate (odds ratio [OR]=1.65 [95%CI: 0.99; 2.76]), paliperidone (1.61 [0.97; 2.67]) and risperidone (2.63 [1.00; 6.87]) were the only effective drugs not associating with higher incidence of TEAEs than the placebo. Dizziness, somnolence, dry mouth, constipation, nausea, weight changes and extrapyramidal symptoms were more frequent among some antimanic agents.  Conclusions: Overall, tamoxifen and carbamazepine proved the highest efficacy, while risperidone, haloperidol and cariprazine were the most effective agents among antipsychotics. Except of lithium all drugs were well tolerated, and no drug was proved seriously harmful. Valproate, paliperidone and olanzapine should be considered as among the safest options in the treatment of acute mania
description:  Ιστορικό: Οι μετα-αναλύσεις για τη φαρμακολογική θεραπεία της οξείας μανίας δείχνουν ασύμφωνα αποτελέσματα και η επιλογή της βέλτιστης θεραπείας σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες αποτελεί πρόκληση.  Σκοποί: Αναζητήσαμε στο PubMed κατάλληλες μελέτες που δημοσιεύθηκαν πριν από τις 18 Ιουλίου 2023, και εξετάσαμε συστηματικά 44 τυχαιοποιημένες, διπλές τυφλές μελέτες ελεγχόμενες με εικονικό φάρμακο. Η ανταπόκριση στη θεραπεία συγκρίθηκε μεταξύ 16 αντιμανιακών από του στόματος φαρμάκων σε 10567 ενήλικες ασθενείς και η ανεκτικότητα μεταξύ 17 φαρμάκων σε 10949 ενήλικες ασθενείς. Τα πρωτεύοντα αποτελέσματα ήταν η ανταπόκριση στη θεραπεία με βάση τις κλίμακες αξιολόγησης μανίας, η διακοπή της μελέτης λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών και η συχνότητα εμφάνισης ανεπιθύμητων ενεργειών που προκύπτουν από τη θεραπεία.  Μέθοδοι: Εφαρμόσαμε στα δεδομένα μια δικτυακή μετα-ανάλυση, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τις άμεσες όσο και τις έμμεσες επιπτώσεις των παρεμβάσεων. Ο υπολογισμός βασίστηκε στη μέθοδο της αντίστροφης διακύμανσης και χρησιμοποιήθηκε η προσέγγιση συχνότητας συμπερασμάτων (P-score). Τα αποτελέσματα εκφράστηκαν ως λόγος πιθανοτήτων (OR) με 95%CI (διάστημα εμπιστοσύνης) και τα μεγέθη των επιδράσεων συνοψίστηκαν σε ένα μοντέλο τυχαίων επιδράσεων.  Αποτελέσματα: Σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, οι αντιμανιακοί παράγοντες ταμοξιφαίνη (odds ratio [OR]=13.09 [95%CI: 3.35; 51.11]), καρβαμαζεπίνη (3.15 [1.97; 5.04]), ρισπεριδόνη (2.84 [2.04; 3.94]), αλοπεριδόλη (2.61 [2.01; 3.37]), καριπραζίνη (2.28 [1.64; 3.17]), λίθιο (2.09 [1.59; 2.75]), ολανζαπίνη (2.04 [1.57; 2.65]), παλιπεριδόνη (2.02 [1.38; 2.97]), αριπιπραζόλη (1.97 [1.57; 2.48]), βαλπροϊκό (1.91 [1.39; 2.64]), κουετιαπίνη (1.91 [1.45; 2.53]), ζιπρασιδόνη (1.73 [1.21; 2.48]) και ασεναπίνη (1.46 [1.06; 2.01]) έδειξαν σημαντικότερη απόκριση στη θεραπεία. Η τοπιραμάτη (0.93 [0.62; 1.39]), η βεραπαμίλη (1.39 [0.19; 9.96]) και η εσλικαρβαζεπίνη (2.00 [0.82; 4.86]) ήταν αναποτελεσματικές. Η ταμοξιφαίνη ήταν το πιο αποτελεσματικό φάρμακο (P-score=0,992) ακολουθούμενη από την καρβαμαζεπίνη και τη ρισπεριδόνη, ενώ η ασεναπίνη έδειξε τη μικρότερη αποτελεσματικότητα, P-score=0,216. Το λίθιο δεν μπόρεσε να προκαλέσει ύφεση (OR=1.64 [95%CI: 0.98; 2.75]) και έδειξε πτωχή ανοχή έναντι του εικονικού φαρμάκου (2.18 [1.21; 3.93]). Όλα τα άλλα φάρμακα ήταν καλά ανεκτά με την κουετιαπίνη να υποδυκνείει καλύτερη ανοχή σε σχέση με άλλα φάρμακα, και κανένα φάρμακο δεν συσχετίστηκε με σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ή θανάτους. Ανεπιθύμητες ενέργειες που προκύπτουν από τη θεραπεία (TEAEs) ανιχνεύθηκαν για τις καρβαμαζεπίνη, αλοπεριδόλη, αριπιπραζόλη, ρισπεριδόνη, κουετιαπίνη, ασεναπίνη, ζιπρασιδόνη, καριπραζίνη και ολανζαπίνη, με την καρβαμαζεπίνη (OR=4.89 [95%CI: 2.66; 8.99]) και την αλοπεριδολη (4.02 [2.32; 6.96]) να έχουν την υψηλότερη επίπτωση και την ολανζαπίνη (1,72 [1,19; 2,50]) τη χαμηλότερη. Το βαλπροϊκό (OR=1,65 [95%CI: 0,99; 2,76]), η παλιπεριδόνη (1,61 [0,97; 2,67]) και η ρισπεριδόνη (2.63 [1.00; 6.87]) ήταν τα μόνα αποτελεσματικά φάρμακα που δεν συσχετίστηκαν με υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης ΤΕΑΕs από το εικονικό φάρμακο. Η ζάλη, η υπνηλία, η δυσκοιλιότητα, η ναυτία, οι αλλαγές βάρους και τα εξωπυραμιδικά συμπτώματα ήταν πιο συχνά μεταξύ ορισμένων αντιμανιακών παραγόντων.  Συμπεράσματα: Συνολικά, η ταμοξιφαίνη και η καρβαμαζεπίνη απέδειξαν την υψηλότερη αποτελεσματικότητα, ενώ η ρισπεριδόνη, η αλοπεριδόλη και η καριπραζίνη ήταν οι πιο αποτελεσματικές θεραπευτικές επιλογές μεταξύ των αντιψυχωσικών. Εκτός από το λίθιο, όλα τα φάρμακα ήταν καλά ανεκτά και κανένα φάρμακο δεν αποδείχθηκε σοβαρά επιβλαβές. Η ολανζαπίνη, το βαλπροϊκό και η παλιπεριδόνη πρέπει να θεωρούνται μεταξύ των ασφαλέστερων θεραπευτικών επιλογών στην οξεία μανία