Jancaea heldreichii: Οικολογία και χωρολογία ενός υπολειμματικού, ενδημικού είδους του Ολύμπου
Creators: name: Τσιτίνης, Γεώργιος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: ενδημισμός
χλωρίδα του Τριτογενούς
Gesneriaceae
endemic species
Tertiary flora

description: Η παρούσα έρευνα πραγματεύεται τη διερεύνηση της οικολογίας και χωρολογίας του υπολειμματικού, ενδημικού είδους του Ολύμπου Jancaea heldreichii, τη διάκριση των πληθυσμών του και τη μελέτη των φυτοκοινωνιών που συνθέτει. Για το σκοπό αυτό, εξετάστηκαν οι διαδρομές που διατρέχουν το όρος Όλυμπος και διαβηματίστηκαν, με προτεραιότητα στις περιοχές όπου η εξάπλωση του είδους είναι γνωστή από την προϋπάρχουσα βιβλιογραφία. Η επιτόπια έρευνα πραγματοποιήθηκε κατά τους εαρινούς και θερινούς μήνες του 2013, όπου καταγράφηκαν όλες οι θέσεις εξάπλωσεις του είδους, καθώς και οι οικολογικοί παράγοντες και η φαινολογία των ατόμων σε αυτές. Σε όσες θέσεις ήταν εφικτό, διενεργήθηκαν φυτοληψίες επιφάνειας 1 m2 με τη διευρημένη κλίμακα του Braun-Blanquet. Συνολικά καταγράφηκαν 119 θέσεις εξάπλωσης, σε 67 από τις οποίες διενεργήθηκε από μία φυτοληψία. Κατά τον ταξινομικό προσδιορισμό, προέκυψαν 91 taxa, από τα οποία 21 ανήκουν στα βρυόφυτα (16 Bryophyta και 5 Marchantiophyta), 3 ανήκουν στα Πτεριδόφυτα, ενώ τα υπόλοιπα 67 στα Σπερματόφυτα (48 Dicotylidonae και 19 Monocotylidonae). Ο συνολικός αριθμός της Jancaea heldreichii που καταμετρήθηκε ανέρχεται σε 40508 άτομα και εντοπίζεται σε υψόμετρα 340-2030 m. Τα περισσότερα άτομα (54% του συνόλου) βρίσκονται στην κοιλάδα του Ενιπέα, ενώ παρουσία του είδους εντοπίζεται ακόμη στα ρέματα Αγίας Τριάδας, Αγίας Κόρης, Ορλιά, Σκανδαλιάρα, Ξερολάκκι και στις διαδρομές Πριόνια-Καταφύγιο Α’ και Γκορτσιά-Πετρόστρουγγα. Η Jancaea heldreichii συναντάται σε γυμνές, κατακόρυφες, βραχώδεις επιφάνειες ασβεστολιθικών πετρωμάτων και φαίνεται να προτιμά κυρίως τις βορειοδυτικές εκθέσεις και τις συνθήκες μέτριας υγρασίας και ημισκιάς. Η ανθοφορία της διαρκεί από τα μέσα Απριλίου στα χαμηλά έως της αρχές Αυγούστου στα μεγαλύτερα υψόμετρα. Διακρίθηκαν 8 πληθυσμοί και 3 υποπληθυσμοί του είδους, ενώ από τη φυτοκοινωνιολογική ανάλυση με τις μεθόδους TWINSPAN και NMDS Ordination προέκυψαν δύο μονάδες βλάστησης, η Asplenium trichomanes-Jancaea heldreichii-κοινότητα και Achillea ageratifolia-Jancaea heldreichii-κοινότητα, με 3 διαφοριστικά είδη για την καθεμία. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν μία καλή κατάσταση διατήρησης του είδους και του συνολικού πληθυσμού του.
description: The present study deals with the ecology and chorology of Jancaea heldreichii, a relict species, endemic of Mt. Olympus, the distinction of its populations, and the study of the plant assemblages or communities it forms. For this purpose, field work has been made along the trails occurring on Mt. Olympus, with priority given to the areas where the occurence of Jancaea heldreichii has been documented in the existing bibliography. During the fieldwork, which took place during the spring and summer of 2013, sites with presence of the species were located. For each site, the ecological factors and the phenology of species’ individuals, were recorded. In many sites, when possible, a plot of 1 m2 was sampled, using the Braun-Blanquet scale. Totally, 119 sites were recorded, in 67 of which, an 1 m2 plot was sampled. The taxonomic identification of plant speciments, resulted in 91 taxa, with 21 of them being mosses (16 Bryophyta and 5 Marchantiophyta), 3 being Pteridophyta, while the remaining 67 belonging to Spermatophyta (48 Dicotylidonae and 19 Monocotylidonae). The total number of Jancaea heldreichii individuals is 40508, within an elevation range of 340 to 2030 m. The most individuals (54% of the recorded population) are located in the valley of Enipeas, while the plant is also present along the streams of Agia Triada, Agia Kori, Orlias, Skandaliara, Xerolakki and the trails ‘‘Prionia-Refuge A’’ and ‘‘Gortsia-Petrostrougga’’. Jancaea heldreichii grows on vertical, rocky limestone surfaces and seems to prefer mainly the northwestern orientations, conditions of moderate moisture and semi-shade, while its flowering season lasts from mid-April until the beginning of August at the highest altitudes of its occurance. Eight populations and three subpopulations where distinguished, while the phytosociological analysis methods of TWINSPAN and NMDS Ordination revealed two main vegetation units, the Asplenium trichomanes-Jancaea heldreichii-community, and the Achillea ageratifolia-Jancaea heldreichii-community, with three indicator species for each. The results of the research, led to the conclusion that there is a very good conservation status of the species and its total population, while finally certain suggestions for future research are stated.