Νεοφιλελεύθερη ιδεολογία και Εκπαίδευση: Η ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση κατά την περίοδο των κρίσεων (2009 έως σήμερα)
Creators: name: Αγγελόπουλος, Ιωάννης Β.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Νεοφιλελευθερισμός
Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και Αναλυτικά Προγράμματα
Οικονομική και Υγειονομική Κρίση
Neoliberalism
Primary Education and Curricula
Economic and Health Crisis

description: Σε παγκόσμιο επίπεδο υπάρχει μία εμφανής αυξανόμενη τάση να «ανοίξει» η δημόσια εκπαίδευση σε διάφορους βαθμούς και μορφές εμπορευματοποίησης και ιδιωτικοποίησης. Η τάση αυτή έχει τις ρίζες της στον νεοφιλελευθερισμό δηλαδή στις οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές πρακτικές που δίνουν προτεραιότητα στην τάξη της αγοράς, όπου το κέρδος και η κατανάλωση είναι οι καθοριστικοί παράγοντες της πραγματικότητας. Με αφετηρία αυτόν τον συλλογισμό, αντικείμενο μελέτης της εργασίας είναι η εξέταση του νεοφιλελεύθερου ανασχηματισμού της ελληνικής πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης από την οικονομική κρίση του 2009 και την υγειονομική του Covid-19 το 2020 μέχρι σήμερα, μέσα από την κριτική επισκόπηση των αναλυτικών προγραμμάτων. Πιο συγκεκριμένα, σκοπός της εργασίας θεωρείται η ανάδειξη της επιθετικής μορφής του νεοφιλελευθερισμού στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση μέσα από τη μελέτη των αλλαγών στα αναλυτικά προγράμματα. Αρχικά παρουσιάζεται η ιδεολογία του νεοφιλελευθερισμού εν γένει, οι ιστορικές καταβολές εμφάνισής του, καθώς και τα χαρακτηριστικά που διέπουν ειδικότερα, το νεοφιλελεύθερο μοντέλο στην εκπαίδευση, με έμφαση τη δεκαετία του 1980 στις ΗΠΑ και την Αγγλία. Παράλληλα αναλύεται ο μηχανισμός και ο τρόπος που αυτές οι πρακτικές εισήλθαν τόσο στο οικονομικό όσο και στο εκπαιδευτικό ελληνικό συγκείμενο με πρόφαση εν αρχή την οικονομική και στη συνέχεια την υγειονομική κρίση ως «εύφορες περιόδους μεταρρυθμίσεων». Στη συνέχεια εξετάζονται συγκεκριμένα οι αλλαγές στα αναλυτικά προγράμματα της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης από την αρχή της κοινωνικοοικονομικής κρίσης έως τώρα, που καταδεικνύουν την νεοφιλελεύθερη στροφή της κρατικής εκπαιδευτικής πολιτικής. Με βάση τις αναλύσεις που προηγήθηκαν, επιχειρείται η αποτίμηση, του τρόπου και του βαθμού που επηρεάστηκε η ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης και το εάν η εκπαιδευτική κοινότητα ανέπτυξε δράσεις ως μορφές αντίστασης έναντι της οικειοποίησης του νεοφιλελεύθερου και νεοσυντηρητικού πλαισίου στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
description: Globally, there is an apparent growing tendency to "open up" public education to various degrees and forms of commercialisation and privatisation. This trend is rooted in neoliberalism, i.e. economic, political and cultural practices that give priority to the market order, where profit and consumption are the determinants of reality. Starting from this reasoning, the object of study of this paper is the examination of the neoliberal reshaping of Greek primary education from the economic crisis of 2009 and the health crisis of Covid-19 in 2020 until today, through a critical review of curricula. More specifically, the aim of the paper is considered to highlight the aggressive form of neoliberalism in primary education through the study of changes in the curricula. Initially, paper will present the ideology of neoliberalism in general, the historical origins of its emergence, as well as the characteristics that govern in particular, the neoliberal model in education, with a focus on the 1980s in the USA and England. The mechanism and the way in which these practices entered both the economic and educational Greek context will then be analysed, under the pretext first of all of the economic and then of the health crisis as 'fertile periods of reform'. Then the paper examines in particular the changes in the curricula of primary education from the beginning of the socio-economic crisis until now, which demonstrate the neoliberal shift in state educational policy. Based on the preceding analyses, an assessment will be attempted of how and to what extent the quality of public education has been affected and whether the educational community has developed actions as forms of resistance against the appropriation of the neoliberal and neoconservative framework in primary education.