Η ιδεολογία του χρέους: μια ψυχαναλυτική προσέγγιση
Creators: name: Ράπτης, Αλέξανδρος Αθανάσιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Xρέος
Πραγματικό
Σύμπτωμα
Ψυχανάλυση
Ιδεολογία
Υποκείμενο
Dept
Real
Symptom
Psychoanalysis
Ideology
Subject

description: Αναμφίβολα, η έννοια του χρέους βρίσκεται στο επίκεντρο του πολιτικο-οικονομικού γίγνεσθαι τα τελευταία χρόνια. Καθώς βρισκόμαστε αντιμέτωποι με τις συνέπειες των πολιτικών του χρέους και της κρίσης που ξέσπασε το 2008, εγείρονται τα εξής ερωτήματα: Γιατί εγώ πληρώνω αυτό το χρέος; Που χρωστάω, τι χρωστάω και, στην τελική, τι έκανα και απέκτησα αυτό το χρέος; Ίσως, όσο πιο πολύ σκεφτόμαστε την προέλευση του χρέους, τόσο πιο παράλογο μας φαίνεται το γεγονός ότι πρέπει να πληρώσουμε. Τι είναι, λοιπόν, αυτό που δίνει στο χρέος μια τέτοια δυναμική; Προκειμένου να διεισδύσουμε σε βάθος στην έννοια του χρέους, οφείλουμε να στοχαστούμε στην εξής πρόταση: Σε κάθε περίπτωση, οφείλει κανείς να εξοφλεί τα χρέη του επειδή τα απέκτησε. Ο λόγος που αυτή η δήλωση είναι τόσο ισχυρή είναι ότι δεν είναι μια οικονομική αλλά μια ηθική δήλωση. Συνεπώς η ανάλυσή μου δεν θα αποτελέσει μια οικονομική ανάλυση, αλλά θα επικεντρωθεί στον κοινωνικοπολιτικό χαρακτήρα του χρέους. Στόχος είναι να προσδιοριστεί ο ρόλος που διαδραματίζει το χρέος στη διαμόρφωση τόσο της συγκρότησης του Κοινωνικού, όσο και στην υποκειμενική διαμόρφωση. Το βασικό επιχείρημα, το οποίο θα υποστηρίξω, θα αναδειχθεί σε δύο σκέλη: αρχικά, το χρέος θα τεθεί ως σύμπτωμα (με τη λακανική έννοια) του Κοινωνικού και ως θεμέλιο της πολιτικο-οικονομικής πραγματικότητας και της κοινωνικής συνάρθρωσης. Κατά δεύτερον, θα τεθεί ως θεμέλιο της διαμόρφωσης του υποκειμένου. Μεθοδολογικά θα εντάξω τις λακανικές κατηγορίες στη συζήτηση για το χρέος. Στο πρώτο μέρος θα τεθεί το πρόβλημα του χρέους στο πλαίσιο του νεοφιλελευθερισμού. Στο δεύτερο μέρος θα παρουσιαστεί το απαραίτητο θεωρητικό κομμάτι, στο οποίο θα αναλυθούν κάποιες βασικές έννοιες της λακανικής ψυχανάλυσης. Το τρίτο και το τέταρτο μέρος θα αποτελέσει το κύριο μέρος της εργασίας, όπου θα συνδυαστούν οι λακανικές έννοιες με την έννοια του χρέους σε αντικειμενικό (κοινωνικοπολιτικό) και υποκειμενικό επίπεδο. Το χρέος θα τεθεί στη βάση της διαμόρφωσης της σύγχρονης κοινωνίας και του υποκειμένου μέσα σε αυτή. Βασική υπόθεση και παράλληλα σκοπός της ανάλυσης αυτής είναι ότι οι λακανικές έννοιες μπορούν να καταστούν εποικοδομητικές και αναζωογονητικές σε μια κριτική προσέγγιση των ιδεολογικών δομών του χρέους. Πιθανόν να φωτίσουν ορισμένες ανεξερεύνητες πλευρές του χρέους και του χρεωμένου ανθρώπου.
description: Undoubtedly, the concept of debt has been at the heart of political and economic developments in recent years. As we are faced with the consequences of the debt policies and the crisis that broke out in 2008, the following questions have arised: Why do I pay this debt? To whom do I owe, what do I owe, and, in the end, what did I do and get this debt? Perhaps, the more we think of the origin of debt, the more absurd we seem that we have to pay. What, then, is what gives such dynamic to the concept of debt? In order to deepen the concept of debt, we must consider the following proposition: In any case, one ought to pay his debts because he acquired them. The reason this statement is so strong is that it is not an economic but a moral statement. So my analysis will not be an economic analysis, but it will focus on the socio-political nature of the debt. The aim is to define the role of debt in shaping both the constitution of the Social and the subjective configuration. The basic argument, which I will support, will be twofold: initially, debt will be presented as a symptom (in the Lacanian sense) of the Social and as the foundation of political-economic reality and social interaction. Secondly, it will be laid as the foundation of the subject's configuration. Methodologically I will include the Lacanian categories in the debate of the dept. In the first part, the problem of debt in the context of neoliberalism will be raised. The second part will focus on the necessary theoretical part, which will analyze some basic concepts of Lacanian psychoanalysis. The third and fourth part will be the main part of the analysis, where the Lacanian concepts with the concept of debt at an objective (socio-political) and subjective level will be combined. Debt will be put to the basis of the formation of the modern society and the subject within it. My basic hypothesis and the purpose of this analysis is that the Lacanian concepts can become constructive and rejuvenating in a critical approach to the ideological structures of dept. They are likely to illuminate some unexplored aspects of debt and indebted man.