Ο Ἐπιτάφιος του Υπερείδη: παράδοση και νεωτερισμοί
Creators: name: Τσαλίκη, Ιορδάνα Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Υπερείδης
Λεωσθένης
νεωτερισμοί
Hyperides
Leosthenes
originality

description: Η εκφώνηση επιτάφιων λόγων στην αρχαία Αθήνα αποτελούσε μέρος του τυπικού ταφής των νεκρών πολέμου. Ήταν ένας ύμνος στην πόλη της Αθήνας, μέσω των πολιτών που έπεσαν νεκροί για αυτήν. Η εκφώνηση των επιταφίων πραγματοποιούνταν από επιφανείς ρήτορες. Η παρούσα μελέτη εξετάζει τον Επιτάφιο που γράφηκε και εκφωνήθηκε το 322 π.Χ. από τον ρήτορα Υπερείδη για τους νεκρούς του Λαμιακού πολέμου (323-322 π.Χ.), που έλαβε χώρα στην Λαμία μεταξύ του αθηναϊκού συνασπισμού και των Μακεδόνων. Ο Υπερείδης ευθυγραμμίζεται με τους παραδοσιακούς επιταφίους, όμως προβαίνει και σε ορισμένους νεωτερισμούς σε σύγκριση με τους σωζόμενους επικηδείους, που αποδίδονται στον Περικλή, τον Λυσία, τον Πλάτωνα και τον Δημοσθένη και οι οποίοι αποτελούν το παραδεδομένο πρότυπο του είδους. Κεντρική καινοτομία του Υπερείδη στον Επιτάφιό του είναι η ονομαστική αναφορά στον Λεωσθένη, τον αρχηγό του αθηναϊκού στρατού στον Λαμιακό πόλεμο. Οι ενότητες του προοιμίου, του επαίνου της πόλης και του επαίνου του Λεωσθένη και των συντρόφων του αφιερώνονται στην προβολή του Λεωσθένη ως ύψιστου προτύπου μίμησης για όλους τους πολίτες. Η χρήση των κοινών τόπων του είδους από τον Υπερείδη είναι εξ ίσου νεωτεριστική. Η γηγενής καταγωγή των προγόνων δεν απασχολεί τον ρήτορα. Ο τόπος συρρικνώνεται στον Επιτάφιό του και την θέση του παίρνει ο έπαινος πραγματικών γεγονότων και προσώπων. Η απόκρουση μυθικών πολεμικών κινδύνων και επιθέσεων από τους Αθηναίους οβελίζεται από τον Επιτάφιο του Υπερείδη. Οι παραδοσιακοί επικήδειοι ανατρέχουν στο παρελθόν της αθηναϊκής ιστορίας ήδη από τους Περσικούς πολέμους. Ωστόσο, ο Υπερείδης αναφέρεται στην νίκη του Λεωσθένη υιοθετώντας μοτίβα που άλλοι επιτάφιοι χρησιμοποίησαν για να επαινέσουν τους προγόνους. Τέλος, στην ενότητα της παραμυθίας του δημόσιου επιταφίου του Υπερείδη το θέμα του θανάτου προσεγγίζεται με αισιοδοξία, όπως είθισται στους ιδιωτικούς επιταφίους. Έχοντας μαθητεύσει δίπλα στον Ισοκράτη, ο Υπερείδης φαίνεται να επηρεάστηκε από τις προγραμματικές δηλώσεις του δασκάλου του στο προοίμιο του Ευαγόρα (1-11). Επομένως, οι καινοτομίες του Επιταφίου προέρχονται από την επιρροή που δέχτηκε ο Υπερείδης από το είδος του εγκωμίου, του οποίου βασικός προσανατολισμός είναι ο έπαινος ενός συγκεκριμένου προσώπου.
description: The presentation of funeral orations in classical Athens was part of the burial rite for the Athenian war dead. It was a hymn of praise dedicated to Athens through the citizens who died for their country. The delegation of the honorary presentation of a funeral oration was typically assigned to an eminent orator. The present thesis studies the Epitaphios of Hyperides, which was composed and delivered in 322 B.C. for the dead of the Lamian War (323-322 B.C.) that took place in Lamia between the Athenian coallition and Macedonians. Hyperides conforms to the conventional characteristics of the genre, but he also makes some innovations in comparison to the extant funeral orations attributed to Pericles, Lysias, Plato and Demosthenes, which formed the conventions of the funeral genre. The essential innovation of Hyperides in his Epitaphios is the definite reference to Leosthenes, the general of the Athenian army at the Lamian War. The sections of the preamble, the praise of Athens and the praise of Leosthenes and his comrades are dedicated to Leosthenes’ presentation as the supreme ideal that all citizens should imitate. Hyperides’ usage of the funeral common topoi is innovative as well. The native ancestry of the Athenian people does not interest the orator. The topos is shrinked in his Epitaphios, while true facts and persons are praised instead. The Athenian victory towards mythic dangers and attacks is totally excluded from Hyperides’ Epitaphios. By convention the funeral orations moved down through the Athenian history from the Persian Wars. However Hyperides refers to Leosthenes’ victory adopting motifs that other funeral orators have used to praise the Athenian ancestors. Finally, the consolation part of Hyperides’ public funeral oration presents death from a positive perspective as in the private funeral orations. Having been Isocrates’ student, Hyperides seems to have been influenced frome his teacher’s introductory statements in the Evagoras’ preamble (1-11). The Epitaphios’ innovations therefore derive from Hyperides’ influence from the enkomion gengre, which basic formula is the praise of a particular person.