Ελληνική Δεξιά: πολιτικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά της "Πολιτικής Ανοιξης" (1993-1999)
Creators: name: Κουφογιαννίδης, Δημήτριος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Πολιτική Άνοιξη
Υπέρβαση
Εθνικό - λαϊκισμός
Political Spring
Transcendence
National - Populism

description: Η διχοτομική σύγκρουση κορυφής αναφορικά με το "Μακεδονικό Ζήτημα", μεταξύ Μητσοτάκη και Σαμαρά, αποτελεί την κορωνίδα των ενδοκομματικών διαφωνιών, κατά την τριετή κυβερνητική θητεία της Νέας Δημοκρατίας, πριν από τη διάσπαση της το 1993. Για πρώτη φορά μεταπολεμικά, η κεντροδεξιά παράταξη, η «παράταξη της εθνικοφροσύνης» υφίσταται ενδογενές ρήγμα σημαντικής εμβέλειας, με αφορμή μια διαφωνία κορυφής σχετικά με ένα μείζων εθνικό θέμα. Προϊόν αυτής της διάσπασης είναι η Πολιτική Άνοιξη, η οποία υιοθετεί μια μαξιμαλιστική και αδιάλλακτη θέση σχετικά με την ονομασία της FYROM, απορρίπτοντας κάθε είδους συμβιβασμό. Ο Σαμαράς μάλιστα καταφέρνει να «αιχμαλωτίσει» προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση τις πολιτικές ηγεσίες στο εν λόγω ζήτημα, σε τέτοιο βαθμό, ώστε να γίνεται λόγος για «σαμαροποίηση – σκοπιανοποίηση» της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Καταστατικές / Ιδρυτικές αρχές του κόμματος αποτελούν η «υπέρβαση» και ο αντιδιπολισμός. Η υπέρβαση της «αναχρονιστικής πολιτικής διαρχίας», των «εναλλασσόμενων πολιτικών ιδιοκτητών της εξουσίας», του «πολιτικού φεουδαλισμού» των Μητσοτάκη και Παπανδρέου. Η αμετακίνητη, ανυποχώρητη προσέγγιση στα εθνικά ζητήματα, σε συνδυασμό με την υπερβατική ορολογία, προσδίδουν στο κόμμα της Πολιτικής Άνοιξης, εθνικό – λαϊκιστικά χαρακτηριστικά, ένα μείγμα εθνικισμού και λαϊκισμού. Στον υπερβατικό λόγο του κόμματος, καταργούνται οι διαχωριστικές γραμμές Αριστεράς – Δεξιάς και υποδεικνύεται ο κοινός εχθρός. Είναι το «κατεστημένο των παλαιών κομμάτων». Έτσι, η πολυδιάστατη έννοια του λαού, εγκαλείται ως συλλογικό υποκείμενο, ομογενοποιείται. Μια λαϊκή έγκληση, που συναρθρώνει διαφορετικά λαϊκά αιτήματα και δημιουργεί μια συμπαγή μέγα – ταυτότητα του λαού, των μη προνομιούχων, που καταδυναστεύονται από τους προνομιούχους, το «κατεστημένο». Η σχεδόν αποκλειστική ενασχόληση της Πολιτικής Άνοιξης με το Μακεδονικό, την κατατάσσει στα μονοθεματικά κόμματα. Επιπλέον, οι χαρακτηρισμοί «κόμμα – κομήτης» και «κόμμα εκβιασμού» τονίζουν από τη μία τον πρόσκαιρο και θνησιγενή χαρακτήρα της και από την άλλη το γεγονός ότι αποσπάται από τον κορμό ενός μεγαλύτερου κόμματος, όταν αυτό βρίσκεται αντιμέτωπο με μία κρίσιμη πολιτική συγκυρία. Χωρίζουμε την πολιτική πορεία της Πολιτικής Άνοιξης σε δύο φάσεις. Στην πρώτη (1993 – 1995), αναδεικνύεται σε τρίτη πολιτική δύναμη, οι «πατριωτικές κορώνες» έχουν απήχηση στην κοινή γνώμη, προσπορίζουν στο Σαμαρά οφέλη και μετατρέπονται σε πολιτικό κεφάλαιο. Το κόμμα ευνοείται και από την έντονη αποσυσπείρωση που παρατηρείται την εξεταζόμενη περίοδο και μία εκλογική ρευστότητα που αναζητάει τρόπους να διαχυθεί. Υπάρχει δυσαρέσκεια για το υπάρχον πολιτικό σύστημα, «αποϊδεολογικοποίηση της πολιτικής», όπου η «ιδεολογία μετατρέπεται σε πολιτική επικοινωνία», κάτι που εκμεταλλεύεται η ΠΟΛ. ΑΝ. Στη δεύτερη φάση (1995 – 1999), σημείο τομής αποτελεί η Ενδιάμεση / Μεταβατική Συμφωνία του 1995, όπου εξομαλύνονται οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και ΠΓΔΜ και επιτυγχάνεται ένας συμβιβασμός. Αυτό λειτουργεί αρνητικά για την Πολιτική Άνοιξη, που επενδύει στην εθνικιστική έξαρση και στην «πλειοδοσία εθνικής αδιαλλαξίας», καθώς χάνει σταδιακά τα βασικά της ερείσματα. Έτσι, στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις, δεν κατορθώνει να αντιπροσωπευτεί. Τόσο στις βουλευτικές εκλογές του 1996, όσο και στις Ευρωεκλογές του 1999.
description: This study is about Politiki Anoixi, a party formed by a breakaway group from New Democracy (ND). The new party, was created under the leadership of the ex - Minister of Foreign Affairs Antonis Samaras, a few months after being dismissed and a small number of conservative deputies who abandoned ND. The main reason was the disagreement with the Prime Minister, Konstantinos Mitsotakis, over the Macedonian question. These events, contributed to the downfall of the government in 1993. Political Spring, won representation in both the 1993 national election and the 1994 European elections, but failed to develop into more than a single-issue party and lost its representation in the next elections. Politiki Anoixi was critical over the dipolar political system and the «political feudalism» of New Democracy and PASOK. The political speech of the party, was nationalistic and populistic. Nationalistic, because adopted a maximalistic and uncompromising approach with regards to the "Macedonian issue". Any negotiation with FYROM regarding the acceptance of a name would constitute "treason of the national interest", as Samaras bluntly put it. Populistic, because adopted the principal of the «transcendence» of the internal political situation. Moreover, supported that the distinction between Left – Right was not only meaningless, but also harmful. The basic characteristic of the institutive principal of transcendence, was its appeal to the "common man" as opposed to the elites, the anachronistic political diarchy and the «establishment». These were the common enemy. Political Anoixi referred in the bibliography not only as a single – issue party, but also as a «flash party» and a «blackmail party». These characterizations, emphasize firstly the short – lived and abbortive character of the party and secondly lay emphasis on the fact, that Politiki Anoixi was a party which detached from the main body of a bigger party, when it was facing a crucial political coincidence. At the present case ND was dealing with the "Macedonian issue" and the privatization of OTE. Moreover, we divide the political existence of Politiki Anoixi in two periods. In the first period (1993 – 1995) the party participated in two elections and won representation either in the Greek and European Parliament. In the second period of its political life (1995 – 1999) the party lost the representation in the national elections of 1996 and the elections for the European Parliament in 1999. As we claim in the study, the main reason for this decline was the fact that diplomatic and economic relations between Greece and the FYROM were restored in September 1995 after the intervention of the U.S.A. which put pressure on both countries to reach a compromise. This was a defeat for Politiki Anoixi, which had «invested» on a nationalistic and unyielding approach at the national issues.