title: Μελέτη φυσικοχημικών ιδιοτήτων δομικών λίθων από ιστορικά λατομικούς χώρους του νομού Χανίων
Creators: name: Χατζηαντωνιου Ζαφειριος
Publisher: name: Technical University of Crete
Year: 2021

description: Η θέση αυτής της διπλωματικής αποτελεί μια αιτιοκρατική προσέγγιση αναφορικά με την επιρροή των γεωλογικών γεγονότων σε ιστορικές κατασκευές. Πιο συγκεκριμένα, αποτελεί κοινή γνώση πλέον ότι τα λατομεία που συνεισφέραν μέσω της εκμετάλλευσης των αποθεμάτων τους στις μεγάλες ιστορικές κατασκευές της πόλης των Χανίων αλλά και άλλων κατασκευών στην ευρύτερη περιοχή του Ακρωτηρίου, είναι τα ιστορικά, παραλιακά κυρίως λατομεία εκλατόμευσης ψαμμιτών/πωρόλιθων. Η σύσταση των κλαστικής προέλευσης λίθων είναι κυρίως ασβεστιτική και πιο συγκεκριμένα οι ψαμμίτες μπορούν να χαρακτηριστούν ως προς την σύστασή τους βιοκλαστικοί ψαμμίτες ασβεστιτικής σύστασης. Στα πλαίσια της απόθεσης, της κινητοποίησης και της διαγένεσης όλων αυτών των υλικών εντός ενός αποθετικού περιβάλλοντος που βρισκόταν είτε καθαρά στην ηπειρωτική είτε στην μεταβατική ηπειρωτική - θαλάσσια ζώνη δημιουργήθηκαν οι βιοκλαστικοί ψαμμίτες ασβεστιτικής σύστασης, που ως προς τον τρόπο (αιολικής προέλευσης συσσωρεύσεις) και το περιβάλλον δημιουργίας τους (κυρίως ηπειρωτικό) χαρακτηρίζονται αιολιανίτες, γνωστοί στην Ελλάδα από εκατοντάδες παραλιακές θέσεις ως πωρόλιθοι. Οι αιολιανίτες είναι ασβεστολιθικής σύστασης κλαστικά πετρώματα, μέσης κοκκομετρίας, δηλαδή ψαμμίτες (βιοκλαστικοί ασβεσταρενίτες), που μέσω της αιολικής προέλευσης τους καταδεικνύουν την επανεπεξεργασία μεγάλων ποσοτήτων ανθρακικών ιζημάτων, βιογενούς προέλευσης, δημιουργώντας σε ηπειρωτικά περιβάλλοντα τις γνωστές σε όλους μας παραλιακές αμμοθίνες. Τα συμπαγή, ασβεστιτικής σύστασης, αιολικής προέλευσης grainstone ψαμμιτικά πετρώματα, που δημιουργήθηκαν στην συνέχεια μέσω διαγενετικών διεργασιών από τις παραλιακές αμμοθίνες, οι αιολιανίτες, διαφέρουν από τους παραπλήσιους σε δομή  και σύσταση grainstone ασβεστολίθους, που έχουν δημιουργηθεί σε καθαρά θαλάσσιο περιβάλλον. 
Για το λόγο αυτό, πριν την παράθεση όλων των μεθόδων που χρησιμοποιήθηκαν για την επεξεργασία των δομικών αυτών λίθων θεωρήθηκε στην εργασία αυτή απαραίτητη η παράθεση όλων των παραγόντων που σχετίζονται με τις πολύπλοκες γεωλογικές διεργασίες της δημιουργίας των ιδιαίτερων, από πολλές απόψεις, δομικών αυτών λίθων, των αιολιανιτών. 
Στην συνέχεια προσδιορίστηκαν οι φυσικοχημικές ιδιότητες δειγμάτων από μια νέα ιστορικά λατομική θέση: από τον χωρικά διευρυμένο λατομικό χώρο  στην εξωτερική πλευρά του λιμενοβραχίονα Χανίων. Από τα συνολικά έξι (6) ογκώδη δείγματα της εργασίας δύο (2) συλλέχθηκαν στην ανατολική πλευρά του Ενετικού λιμενοβραχίονα (κοντά στο Νεώριο Μόρο) και τέσσερα (4) στη δυτική πλευρά αυτού (εμπρός από τον Προμαχώνα Αγίου Νικολάου του Μώλου). Στα δείγματα αυτά αρχικά προσδιορίστηκε η αντοχή σε μονοαξονική θλίψη δοκιμίων που παρήχθησαν από τα αρχικά δείγματα. Παράλληλα προσδιορίστηκε το μέσο μέτρο ελαστικότητας των δοκιμίων και οι τιμές της αντοχής των δοκιμίων ανήχθησαν σε λόγους μήκους/διαμέτρου 1:1 και 2:1.
Πέραν των ανωτέρω προσδιορίστηκε το πορώδες των δειγμάτων και η διαπερατότητα αυτών κατά Klinkenberg. Τα δοκίμια που παρήχθησαν σε αυτό το στάδιο εξυπηρέτησαν και τις δύο εργαστηριακές μεθόδους. Το πορώδες προσδιορίστηκε με τη βοήθεια ποροσίμετρου τύπου Boyle, ενώ η διαπερατότητα με διαπερατόμετρο Hassler.
Για τον προσδιορισμό της δομής και της ορυκτολογικής σύστασης των δειγμάτων αυτών χρησιμοποιήθηκαν λεπτές τομές, και περιθλασιμετρία ακτίνων-Χ (X-ray diffraction, XRD). Επιπλέον με αυτά τα δείγματα εξετάσθηκαν και λεπτές τομές από δείγματα των Νεωρίων για να συγκριθούν με τους υπό εξέταση λίθους της δειγματοληψίας.
Τέλος όλα τα αποτελέσματα των δειγμάτων που ελήφθησαν από τον ιστορικό λατομικό χώρο εμπρός από τον λιμενοβραχίονα συγκρίθηκαν με αποτελέσματα παλαιότερων σχετικών μελετών δειγμάτων με την πιθανή προέλευση τους να ανάγεται στα ιστορικά λατομεία των περιοχών του Σταυρού Ακρωτηρίου και των Αγίων Αποστόλων, στο παραλιακό μέτωπο της πόλης των Χανίων.

description: This diploma thesis is a deterministic approach of the influence of geological events upon historical structures. More specifically; it is now common knowledge that quarries which contributed through the exploitation of their reserves to large historical structures of the city of Chania and other structures in the wider area of Akrotiri are the historical; mainly coastal quarries of sandstone/porolithos. The composition of clastic stones is mainly calcareous and more specifically the sandstones can be characterized in terms of their composition as bioclastic calcareous sandstones. In context of the deposition, mobilization and diagenesis of all these materials in a depositional environment that was located either purely in the continental or in the transitional continental-marine zone, the bioclastic sandstones of calcareous composition were created, which in terms of their genesis (wind-based accumulations) and environment of creation (mainly continental) are characterized as aeolianites, known in Greece from hundreds of coastal sites as poros. Aeolianites are limestone clastic rocks of medium granulometry, i.e., sandstones (bioclastic limestones), which through their aeolian origin demonstrate the reworking of large amounts of carbonate sediments, of biogenic origin, creating in continental environments the known to us coastal sand dunes. The solid, calcareous, aeolian grainstone sandstones, which were subsequently created through diagenetic processes from the coastal sand dunes, the aeolianites, differ from the similar in structure and composition grainstone limestones, which have been created in a purely marine environment.
For this reason, before listing all the methods used for the processing of these building stones, it was considered necessary in this thesis to list all the factors related to the complex geological processes of the creation of these special, in many respects, building blocks; the aeolianites.
Then the physicochemical properties of samples from a new historically quarry site were determined: from the spatially expanded quarry area on the outer side of the Chania harbor jetty. Out of total six (6) bulk samples of the study, two (2) were collected on the east side of the Venetian harbor jetty (near Neorio Moro) and four (4) on its west side (in front of the Bastion of Agios Nikolaos Molos). In these samples, the uniaxial compressive strength of specimens produced from the original samples was initially determined. At the same time the average modulus of the specimens was determined and the values of maximum axial compressive stresses of each one was conversed to a 1:1 and 2:1 ratio of length/diameter.
In addition to the above the porosity and Klinkenberg permeability of the samples was determined. The specimens produced at this stage served both laboratory methods. Porosity was determined with Boyle type porosimeter, while permeability with a Hassler permeability meter.
Thin sections and X-ray diffraction (XRD) were used to determine the structure and mineralogical composition of these samples. In addition to these samples, thin sections of Neoria samples were examined to compare them with the six (6) main stone samples.
Finally; all results of the samples taken from the historic quarry in front of the harbor jetty were compared with results of previous relevant studies of samples which possibly originated from the historical quarries of the areas of Stavros Akrotiri and Agioi Apostoloi, on the coastal front of the city of Chania.