Μουσειακά αντί-κείμενα: η σημειωτική στο μουσείο. Η περίπτωση του Quai Branly-Jacques Chirac
Creators: name: Χατζώκου-Τσίγκου, Χριστίνα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Εθνογραφικό μουσείο
Σημειωτική
Θεωρία της Gestalt
Ethnographic museum
Semiotics
Gestalt Theory

description: Τα μουσεία από την δημιουργία τους έως τη σύγχρονη εποχή, κατέχουν σημαντικό ρόλο στη Δυτική κοινωνία. Μέσω των μόνιμων και περιοδικών εκθέσεών τους, εκφράζουν τις πολιτικές τους θέσεις και την οπτική τους σχετικά με την πραγματικότητα και τον κόσμο. Ειδικότερα, τα εθνογραφικά μουσεία καλούνται να επαναξιολογήσουν τον σκοπό και τις πρακτικές τους, ώστε να απομακρυνθούν από το αποικιοκρατικό παρελθόν τους και να προσφέρουν νέες εμπειρίες στο κοινό. Η τάση αυτή παρατηρείται εν γένει στη Δύση, η οποία στα πλαίσια της παγκοσμιοποίησης, επιδιώκει να μεταβάλλει τον τρόπο που αντιμετωπίζει τους μη Ευρωπαϊκούς πολιτισμούς και τα αντικείμενά τους, υιοθετώντας μια πιο συμπεριληπτική στάση απέναντί τους. Τα παραπάνω ζητήματα εξετάζονται στο πλαίσιο του μουσείου Quai Branly-Jacques Chirac στο Παρίσι, το οποίο επιλέχθηκε ως μελέτη περίπτωσης για συγκεκριμένους λόγους. Παρότι πρόκειται για εθνογραφικό μουσείο, επιλέγει να ενταχθεί στην κατηγορία των μουσείων τέχνης. Ακόμα, το όνομά του δεν αποκαλύπτει στοιχεία σχετικά με το περιεχόμενό του, αλλά υποτίθεται ότι φέρει ουδέτερες συνδηλώσεις. Τα επιμέρους στοιχεία που συνθέτουν τη μουσειακή έκθεση συντελούν στη δημιουργία ενός συγκεκριμένου αφηγήματος, το οποίο επιχειρείται να αποκαλυφθεί. Επομένως, το ενδιαφέρον μας έγκειται στην εξέταση του μουσείου υπό το πρίσμα συγκεκριμένων θεωρητικών εργαλείων. Το βασικό μας ενδιαφέρον αφορά τη σημειωτική ερμηνεία των επιμέρους στοιχείων της μόνιμης έκθεσης. Αντλώντας από τη θεωρία της Gestalt, επιχειρείται να παρουσιαστεί ο τρόπος με τον οποίο μια μουσειακή έκθεση δύναται να ξεπεράσει τις προθέσεις των δημιουργών της λειτουργώντας ως αυτόνομο σύνολο που συνομιλεί άμεσα με τον επισκέπτη. Επιπλέον, γίνεται απόπειρα ερμηνείας του μουσείου ως ιδιότυπου είδους κειμένου, χωρίς αυτό να συνεπάγεται την εξίσωσή του με αυτό, υπό την αυστηρή έννοια του όρου.
description: Museums play a significant role in western societies, from the time of their inception, to the contemporary era. Permanent and temporary exhibitions serve as a way for them to express their political views on current affairs. Ethnographic museums, in particular, are now called to re-evaluate their purpose and practices in order to disentangle from their colonial past, while offering a new experience to their audiences. This tendency is not exclusive to museums, as the West in today’s globalised society is striving towards a more inclusive representation of the non- European cultures and their objects. The aforementioned issues are examined in the context of the Quai Branly-Jacques Chirac museum in Paris that has been selected as case study for the following reasons. In spite of it being an ethnographic museum, it is mostly associated with art museums. Additionally, its name is not indicative of its content, as it supposedly evokes neutral connotations. Τhe constituent elements of the museum exhibition create a narrative that the present research aspires to uncover. Thus, it is of interest to examine this museum under the scope of particular theoretical approaches. Our primary interest lies in the semiotic interpretation of the elements forming the museum’s temporary exhibition. Moreover, drawing from Gestalt theory we attempt to present the manner in which a museum exhibition surpasses its creators’ initial intentions, functioning as an autonomous whole that is in dialogue with the audience. Moreover, we attempt to analyse the museum as a text, in the broader sense and without implying that the museum exhibition is equated to one.
description: Σε συνεργασία με: Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)