Η πρόσληψη του έργου του Αγίου Σωφρονίου Σαχάρωφ από την ακαδημαϊκή θεολογία
Creators: name: Ιωάννου, Μάριος Πέτρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Άγιος Σωφρόνιος Σαχάρωφ
Ορθόδοξη Χριστιανική Ανθρωπολογία
Ακαδημαϊκή Θεολογία
St Sophrony Sakharov
Orthodox Christian Anthropology
Academic Theology

description: Η παρούσα μελέτη έχει ως σκοπό να αξιολογήσει, να αναλύσει και να παρουσιάσει την πρόσληψη του θεολογικού έργου του Αγίου Σωφρονίου από την ακαδημαϊκή κοινότητα, και στον ελληνικό χώρο, αλλά και στο εξωτερικό. Για τον σκοπό αυτό μελετήθηκαν, διάφορα ακαδημαϊκά συγγράμματα που αναφέρονται στη θεολογία του Αγίου Σωφρόνιου. Τα ακαδημαϊκά αυτά συγγράμματα κατηγοριοποιήθηκαν σε θεματικές συστάδες, οι οποίες κάλυψαν, την θεολογική θεματολογία της εργογραφίας του Αγίου Σωφρονίου, και που άπτονται των εξής θεολογικών πεδίων: της ανθρωπολογίας, της ευρύτερης δογματικής θεολογίας, της ασκητικής, της πνευματικής πατρότητας, του μοναχισμού εν γένει, της θεολογικής γνωσιολογίας, της θεία λατρείας, και των παιδαγωγικών, της κτίσης, της τέχνης και της εθνικής ταυτότητας. Είναι προφανές από την ανάλυση της επιστημονικής βιβλιογραφίας που αφορά στο θεολογικό έργο του Αγίου Σωφρονίου ότι έχει προσελκύσει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως εμπειρικός θεολόγος της Ορθοδόξου παραδόσεως. Αυτό το ενδιαφέρον δεν περιορίζεται μόνο στα στενά όρια της καθ’ ημάς Ανατολής, αλλά επεκτείνεται και στη Δύση. Πρακτική έκφραση αυτού του ενδιαφέροντος είναι ο αυξητικός αριθμός επιστημονικών άρθρων, μεταπτυχιακών εργασιών και διδακτορικών μελετών, που εμφανίζεται στα πλαίσια της ακαδημαϊκής θεολογίας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκάλεσε η περί προσώπου θεολογία του, και εν γένει η ανθρωπολογία του. Ως θεολόγος, ο Άγιος Σωφρόνιος αποτελεί κρίκο της χρυσής αλύσου των θεοφόρων και θεολόγων Πατέρων της Εκκλησίας, και είναι πιστός συνεχιστής της πατερικής παραδόσεως και της ησυχαστικής θεολογίας, η οποία βασίζεται πάνω στη ζωντανή εμπειρία του Θεού. Ταυτόχρονα όμως, όπως έχει αναδειχθεί στην ανάλυση, δεν περιορίζεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο, αλλά εκφράζει τις θέσεις του εισάγοντας νέες ορολογίες που τον βοηθούν να εκφράσει βαθύτερα θεολογικά νοήματα, με τρόπο σύγχρονο που μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στην προβληματική της σύγχρονης εποχής. Επίσης τολμά να χρησιμοποιήσει έννοιες που δεν είναι τόσο διαδεδομένες ως όροι στην πατερική εργογραφία, όπως επι παραδείγματι, ο όρος θεοεγκατάλειψη, με τρόπο που να εκφράζει τα θεολογικά νοήματα που θέλει να αποδώσει και τις εννοιολογικές αποχρώσεις που θέλει να τονίσει. Επιπρόσθετα, το εύρος των θεολογικών θεμάτων του είναι ιδιαίτερα πλατύ, και αυτό αντικατοπτρίζεται και στο μεγάλο φάσμα της θεματολογίας των επιστημονικών μελετών που εκδόθηκαν σε σχέση με την εργογραφία του στα πλαίσια της ακαδημαϊκής θεολογίας. Είναι προφανές ότι η θεολογία του Αγίου Σωφρονίου έχει επηρεάσει σημαντικά την σύγχρονη θεολογική σκέψη πολλών συγχρόνων θεολόγων, ακαδημαϊκών και μη. Ο αντίκτυπος του έργου του έχει θετικές προεκτάσεις και στη θεολογική σκέψη της Δύσης. Τα διευρυμένα αυτά όρια της αποδοχής του έργου και της σκέψης του, μπορούν να αποτελέσουν το έναυσμα για την ορθή ανάδειξη του οικουμενικού πνεύματος της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Ο Άγιος Σωφρόνιος είναι η ιδανική περίπτωση σύγχρονου Πατέρα της Εκκλησίας ο οποίος με το έργο του μπορεί να θέλξει τον σύγχρονο άνθρωπο, πέραν από οποιασδήποτε μορφής σύνορα ή χαρακτηριστικά.
description: The purpose of this study is to evaluate, analyze and present the reception of the theological work of Saint Sophrony by the academic community, both in Greece and abroad. For this purpose, various academic writings referring to the theology of Saint Sophrony were studied. These academic writings were categorized into thematic clusters, which covered the theological thematics of the work of Saint Sophrony, and which touch the following theological fields: anthropology, wider dogmatic theology, asceticism, spiritual fatherhood, monasticism in general, theological epistemology, divine worship, and pedagogy, creation, art and national identity. It is obvious from the analysis of the scientific literature concerning the theological work of Saint Sophrony that he has attracted special interest as an empirical theologian of the Orthodox tradition. This interest is not limited only to the narrow limits of the Christian East, but also extends to the West. A practical expression of this interest is the increasing number of scientific articles, master's theses and doctoral studies, appearing in the context of academic theology. Of particular interest was his theology of personhood, and his anthropology in general. As a theologian, Saint Sophrony is a link in the golden chain of Fathers of the Church, and he is a faithful follower of the patristic tradition and the Hesychast theology, which is based on the living experience of God. At the same time, however, he is not limited in any way by it, but expresses his theses by introducing new terminologies that help him express deeper theological meanings, in a modern way that can effectively respond to the problems of the modern era. He also dares to use concepts that are not so widespread as terms in patristic theology, such as for example, the term divine-abandonment, in a way that expresses the theological meanings he wants to convey and the conceptual nuances he wants to emphasize. In addition, the scope of his theological topics is particularly wide, and this is reflected in the wide range of topics of the scientific studies published in relation to his work in the context of academic theology. It is evident that the theology of Saint Sophrony has significantly influenced the modern theological thought of many contemporary theologians, academics and non-academics alike. The impact of his work has positive ramifications in Western theological thought as well. These widened limits of the acceptance of the work and its thinking can trigger the proper promotion of the ecumenical spirit of the Orthodox Church. Saint Sophrony is the ideal case of a modern Father of the Church who with his work can attract modern man, beyond any form of borders or characteristics.