Το υδατικό καθεστώς και η βιωτή του λιμνιαίου υγροτόπου Ταυρωπού:
Creators: name: Βασιλάκος, Στέργιος Θωμά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Υδατικό καθεστώς
Βιωτή
Λίμνη Ταυρωπού
Water regime
Biota
Tavropos lake

description: Στην παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή μελετάται το οικοσύστημα γλυκού νερού της λίμνης Ταυρωπού με σκοπό να αξιολογηθεί , να συσχετισθεί το υδατικό καθεστώς με την βιωτή της , να περιγραφούν τα προβλήματά του και να προταθούν λύσεις. Η τεχνητή λίμνη Ταυρωπού ή Πλαστήρα ή Μέγδοβα με συνολική επιφάνεια 25,2 km2, βρίσκεται στους Καλλικράτειους Δήμους ¨Λίμνης Πλαστήρα¨ και ¨Καρδίτσας¨ του Νομού Καρδίτσας. Η λίμνη Ταυρωπού βρίσκεται στην ορεινή περιοχή των Αγράφων (Νότια Πίνδος ) και δημιουργήθηκε από την κατασκευή φράγματος στον ποταμό Μέγδοβα (ή Ταυρωπό ή Κάμπυλο), με σκοπό την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, την άρδευση των πεδινών εκτάσεων και την ύδρευση οικισμών της Καρδίτσας .Στη λίμνη εκβάλλουν 16 χειμαρροπόταμοι με μεγαλύτερο τον Καριτσιώτη που είναι μόνιμης ροής. Το κλίμα της περιοχής είναι ηπειρωτικό. Η λεκάνη απορροής της λίμνης έχει έκταση 161,3 km2 και αποτελείται κυρίως από φλύσχη και σε μικρότερο βαθμό απαντούν ασβεστόλιθοι.Οι όχθες της λίμνης χαρακτηρίζονται από μεγάλη κλίση και είναι στην πλειονότητα δασωμένες. Η λίμνη είναι μονομικτικού τύπου με στρωμάτωση του νερού τη χρονική περίοδο Μαΐου-Νοεμβρίου. Η ποιότητα των νερών της, με βάση φυσικοχημικές παραμέτρους, θεωρείται πολύ καλή, ενώ οι συγκεντρώσεις των θρεπτικών αλάτων κυμαίνονται σε χαμηλά επίπεδα, χαρακτηρίζοντας τη λίμνη ως ολιγότροφη. Στην ευρύτερη περιοχή μελέτης υπάρχουν 12 οικότοποι της Οδηγίας 92/43 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι αξιολογότεροι οικότοποι είναι : ¨Σκληρά ολιγο-μεσοτροφικά ύδατα με βενθική βλάστηση χαροειδών characeae ¨, ο οποίος είναι σπάνιος οικότοπος και οι οικότοποι ¨Δάση ορεινών κωνοφόρων με πευκοδάση Pinus nigra spp. Pallasiana¨, ¨Χλοώδεις διαπλάσεις με Nardus ποικίλων ειδών, σε πυριτούχα υποστρώματα των ορεινών ζωνών¨ που είναι οικότοπος προτεραιότητας.Όσον αφορά τη χλωρίδα, στην ευρύτερη περιοχή μελέτης υπάρχουν 18 ενδημικά είδη και 62 είδη φυτών της Βαλκανικής, 2 είδη είναι πολύ σπάνια στην Ελλάδα, 16 είδη περιλαμβάνονται στο Π.Δ. 67/81 και 11 είδη περιλαμβάνονται στην Σύμβαση για το Διεθνές Εμπόριο των Κινδυνευόντων Ειδών (CITES).Στην δασική βλάστηση, τα πιο εκτεταμένα δάση είναι εκείνα που αποτελούνται αμιγώς από Abies borisii-regis. Η δασοκάλυψη της περιοχής ανέρχεται στο 82%. Στην υδρόβια βλάστηση έχει καταγραφεί η παρουσία του χαρόφυτου Chara sp. και των Juncus sp., Typha sp., Salix sp., Potamogeton sp., Cyperus sp., Lonicera sp. και Myriophyllum sp.Στη φυτοπλαγκτική κοινωνία έχουν αναγνωριστεί περίπου 80 taxa, ενώ τόσο η σύνθεση της κοινωνίας όσο και οι τιμές βιομάζας παρουσιάζουν ομοιότητες με τις αλπικές ολιγότροφες λίμνες, εμφανίζοντας ωστόσο τάσεις ευτροφισμού. Όσον αφορά την πανίδα, σύμφωνα με το πρόγραμμα ¨Φύση 2000¨ η ευρύτερη περιοχή μελέτης φιλοξενεί 80 είδη που περιλαμβάνονται σε οδηγίες ,σε συμβάσεις, στο Εθνικό Κόκκινο Βιβλίο και κάποια προστατεύονται από την Ελληνική Νομοθεσία Στη ζωοπλαγκτική κοινωνία έχουν αναγνωριστεί 34 είδη πλαγκτικών ασπονδύλων. Γενικά κυριαρχούν είδη των ολιγότροφων νερών, αλλά παρόλα αυτά σημειώνονται και είδη που θεωρούνται δείκτες ευτροφισμού. Σε ό,τι αφορά στο ζωοβένθος έχουν αναγνωριστεί 21 είδη. Η λίμνη παρουσιάζει χαρακτηριστικά γνωρίσματα ώριμης λίμνης με σταθεροποιημένη ζωοβενθική κοινωνία. Στην ανάλυση και αξιολόγηση των υγροτοπικών λειτουργιών και αξιών της λίμνης Ταυρωπού χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος WET (Adamus κ.ά.1987) και μια τροποποιημένη μέθοδος της WET ,που στηρίζεται στην προσέγγιση του Αdamus (1985). Κάποιες αξίες αξιολογήθηκαν αδρομερώς. Οι περισσότερες λειτουργίες προέκυψε ότι είναι υποβαθμισμένες και οι περισσότερες αξίες υπάρχουν σε υψηλό βαθμό στη λίμνη Ταυρωπού.Τα κυριότερα προβλήματα της λίμνης Ταυρωπού προέρχονται από την ασύνετη διαχείριση του νερού για την άρδευση και ύδρευση των πεδινών περιοχών. Πολλές δυσμενείς επιδράσεις στην ανάπτυξη παρόχθιας βλάστησης και κατ' επέκταση στην ανάπτυξη ιχθυοπληθυσμών στη λίμνη δημιουργούνται λόγω των συνεχών και πολύ έντονων μεταβολών της στάθμης του νερού. Η αειφορική διαχείριση της λίμνης θα πρέπει να λαμβάνει σοβαρά υπόψη τις αλλαγές στο υδατικό καθεστώς και τις επιδράσεις αυτού στη βιωτή του υγροτόπου.Η ελάχιστη και η μέγιστη προτεινομένη στάθμη της λίμνης Ταυρωπού είναι 787 ±0,5 m και 792 m αντίστοιχα. H μηνιαία και ετήσια διακύμανση της στάθμης όταν δεν είναι έντονη , είναι ωφέλιμη για τα παρόχθια οικοσυστήματα . Χρειάζεται να καταρτιστεί μόνιμο πρόγραμμα απολήψεων νερού κάθε έτος από την Πολιτεία και να τηρείται η μηνιαία προτεινόμενη στάθμη της λίμνης.Ένα πρόγραμμα παρακολούθησης τόσο του αβιοτικού περιβάλλοντος, όσο και των βιοτικών παραμέτρων της λίμνης είναι τελείως απαραίτητο για αποτελεσματική εφαρμογή των διαχειριστικών μέτρων. Η αναγκαιότητα τέλος ίδρυσης και λειτουργίας ενός φορέα διαχείρισης αποτελεί και επιταγή η οποία υπαγορεύεται σαφώς και από το καθεστώς Natura για τις προστατευόμενες περιοχές.
description: In the Present study , the freshwater ecosystem of Tavropos Lake is studied with a view to evaluate , to correlate the water regime with its biota , to describe the problems and to provide solutions.The dam lake of Tavropos or Plastiras or Megdovas , with an area of 25.2 km2, belongs to the Kallikratian Municipalities “Plastiras Lake ” and “Karditsas” of the Karditsa Prefecture. The lake is located in a mountainous area called Agrafa and was created by the construction of the dam at the Megdovas River (or Tavropos or Kampylos) in order to cover the needs for drinking water and water for irrigation in the Prefecture of Karditsa and for the production of electrical power. Sixteen torrents flow into the lake, with the biggest one being Karitsiotis, which has a permanent flow. The climate of the area is of the continental type. The catchment area of the lake with an area of 161.3 km2 consists mainly of sandy flinch and in a smaller degree, of limestone.The edges of the lake are characterized by a high declination and are, in their majority, forested. Tavropos Lake is a monomictic lake being stratified from May to November. The quality of its waters, according to the physicochemical parameters, is considered to be very good, without any obvious problems, while the nutrients concentrations are low characterizing the lake as oligotrophic. In the wider studied area, there are 12 ecotypes of the Habitat Directive 92/43 of the European Union. The most significant ecotypes are “hard oligo-meso trophic waters with benthic vegetation of chara formation”, which is a rare ecotype and Pallas’s pine forest and ΄΄Species-rich Nardus grasslands, on silicious substrates in mountain areas (and submοuntain areas in Continental Europe) ΄΄ which is ecotypes of priority. In the floral community , 18 species are endemic and 62 are Balkan species , 2 species are rare in Greece, 16 species are included in the Presidential Decree 67/81 and 11 species are included in CITES. The most widely spred forests consist of Abies borisii regis. The percentage of forest in the area is 82%.In the aquatic vegetation the presence of the species Chara sp , Juncus sp., Typha sp., Salix sp., Potamogeton sp., Cyperus sp., Lonicera sp. και Myriophyllum sp. are recorded . In the phytoplankton community approximately 80 taxa have been identified, while the species composition and the biomass values resemble that of alpine oligotrophic lakes, showing nevertheless a tendency towards eutrophication.In the faunal community, according to the “Natura 2000” the wider studied area supports 80 species, which are included in Directives , in conventions , in the Greek National Red Book and some of those are protected by the Greek Legislation.In the zooplankton community 34 species have been identified. Generally, species characteristic of oligotrophic waters dominate in the lake. However, the presence of species characterizing eutrophic waters have also been recorded. In the zoobenthic community 21 species have been identified. The lake has features of a mature lake with stabilized zoobenthic community. In the analysis and evaluation of the wetland functions and values the WET method (Adamus et al. 1987) and an approach of Adamus (1985) were used. Some values have been evaluated in general terms . Most lake functions are degraded and most values are upgrated in Tavropos Lake. The most significant problems of Tavropos Lake come from the water mismanagement. Unfavorable effects to the development of riparian vegetation and therefore to the development of the fisheries are created by the constant and very intense fluctuation of the water level. The sustainable management of the lake should take seriously into consideration the changes of the water regime and the effects in the wetland biota.The minimum and maximum proposed values of lake water levels for Tavropos Lake are 787 ±0.5 m and 792 m, respectively. The monthly and annual fluctuation of the water level when it is not intense , is beneficial for the shore ecosystems. A permanent programme of water extraction from the lake must be adopted by the State and the monthly proposed water level should be implemented.A monitoring programme of the abiotic and biotic parameters of the lake is absolutely necessary for an effective implementations of the management actions. The necessity of establishing and operation of a management body is obvious for the “Natura 2000” protected sites.