Από “natio tolerata” σε “nation accepta”. Οι εθνικοί και κοινωνικοί αγώνες των Ρουμάνων της Τρανσυλβανίας κατά τον 18ο αιώνα:
Creators: name: Ρήγκος, Ματθαίος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Ρουμάνοι
Τρανσυλβανία
18ος αιώνας
Romanians
Transylvania
18th century

description: Ο 18ος αιώνας αποτέλεσε, από πολλές απόψεις, τον αιώνα-ορόσημο για τους Ρουμάνους της Τρανσυλβανίας, τους πολυπαθέστερους των Ρουμάνων της Βαλκανικής. Οι αγώνες τους ήταν σκληροί και πολυμέτωποι, και διεξήχθησαν ακατάπαυστα σε πολλά επίπεδα (κοινωνικό, θρησκευτικό, πολιτιστικό, πολιτικό και εθνικό), πάντα υπό αντίξοες συνθήκες και άνισους όρους. Με την ηγεσία τους αποκεφαλισμένη και την Εκκλησία τους υπό διωγμό, οι Ρουμάνοι, ως κατακτημένος λαός, ήταν παραγκωνισμένοι και αποκλεισμένοι, πολιτικά, θρησκευτικά και κοινωνικά, βρισκόμενοι στο περιθώριο της ιστορίας του ίδιου τους του τόπου. Με τον ρατσιστικό νομικό κώδικα του Πριγκιπάτου της Τρανσυλβανίας (ευρωπαϊκό πρόδρομο του «απαρτχάιντ»), θεσμοθετούνται οι διακρίσεις εις βάρος των ορθοδόξων Ρουμάνων, οι οποίοι ήταν απλά «ανεκτοί», αφού δεν συμπεριλαμβάνονταν στις τρεις προνομιούχες εθνότητες (Ούγγροι, Σάξονες, Τσέκλερς) και στα τέσσερα αναγνωρισμένα δόγματα (καλβινισμός, λουθηρανισμός, ουνιταριανισμός, καθολικισμός), που συναποτελούσαν τα «επτά θανάσιμα αμαρτήματα» της Τρανσυλβανίας. Τον 18ο αιώνα αυτές οι διακρίσεις θα κορυφωθούν (όπως πουθενά αλλού στην Ευρώπη) και θα φτάσουν να πάρουν εθνική χροιά. Η έλευση των Αψβούργων τον αιώνα αυτό περιέπλεξε την κατάσταση ακόμα περισσότερο, με τους Ρουμάνους να χρησιμοποιούνται, μέσω της Ουνίας και του Στρατιωτικού Συνόρου, ως εργαλείο, εκφοβισμού των ευγενών της Τρανσυλβανίας και εδραίωσης της αυτοκρατορικής ισχύος. Ο εκκαθολικισμός των Ρουμάνων, όμως, απέτυχε, (όπως είχε αποτύχει νωρίτερα και ο εκπροτεσταντισμός τους), με την Ουνία να συναντά σφοδρή αντίσταση από τη μεριά της Ορθοδοξίας και να μένει ημιτελής, ενώ, ούτε η προσπάθεια αποκοπής των δεσμών των Τρανσυλβανών Ρουμάνων με τους ομοεθνείς τους στη Μολδοβλαχία είχε καλύτερη τύχη. Αντίθετα, οι Ρουμάνοι εκμεταλεύτηκαν όσο μπορούσαν τα ευνοϊκά για αυτούς μέτρα της Πεφωτισμένης Δεσποτείας της Μαρίας Θηρεσίας και, ειδικά, του Ιωσήφ Β’, για να μορφωθούν, να ανέλθουν ιεραρχικά και να δημιουργήσουν μια ελίτ που θα διεκδικούσε ίσα δικαιώματα με τις υπόλοιπες εθνότητες της Τρανσυλβανίας. Η Ουνία, αν και διέσπασε τους Τρανσυλβανούς Ρουμάνους σε θρησκευτικό επίπεδο, τους ένωσε σε εθνικό, αφού ήταν ο Ουνίτης επίσκοπος, Ιννοκέντιος Κλάιν, που εγκαινίασε τον πολιτικό αγώνα για τη χειραφέτηση όλων των Ρουμάνων της Τρανσυλβανίας, ανεξαρτήτως δόγματος, ενώ από τα σπλάχνα του ουνιτικού κέντρου του Μπλαζ αναδείχτηκαν οι κορυφαίοι εκπρόσωποι της Σχολής της Τρανσυλβανίας (χωρίς να παραγνωρίζεται και η προσφορά των Ορθοδόξων, ειδικά αυτών του Βανάτου και του Μπρασόφ), όπως ο Σαμουήλ Μίκου, ο Γκεόργκε Σινκάι και ο Πέτρου Μάιορ, που συντέλεσαν αποφασιστικά στη ανάδυση του Ρουμανικού Διαφωτισμού και τη διαμόρφωση της ρουμανικής εθνικής συνείδησης. Η μοίρα των Ρουμάνων χωρικών, όμως, παρέμενε τραγική, εξαιτίας της αύξουσας και συνδυασμένης οικονομικής καταπίεσης από τους ευγενείς και τους αυτοκρατορικούς, με αποτέλεσμα, γενίκευση της εξαθλίωσης, που οδήγησε στη μεγάλη εξέγερση υπό τους Χόρεα, Κλόσκα και Κρισάν, η οποία, αν και καταπνίγηκε, κατόρθωσε να διεθνοποιήσει το ρουμανικό ζήτημα και ανάγκασε τον Ιωσήφ να προχωρήσει στην κατάργηση της δουλοπαροικίας. Στο τέλος του αιώνα, με το Supplex Libellus Valachorum Transilvaniae, διαμορφώνονταν το εθνικό πολιτικό πρόγραμμα των Ρουμάνων, βασισμένο σε επιστημονικά επιχειρήματα, ιστορικού και φυσικού δικαίου, ενώ το πνεύμα της εθνικής ενότητας μεταλαμπαδεύονταν στα Πριγκιπάτα. Χάρη στις ζυμώσεις που συντελέστηκαν το 18ο αιώνα, ο επόμενος αιώνας θα έβρισκε τους Ρουμάνους της Τρανσυλβανίας ενωμένους και άρτια προετοιμασμένους, έτοιμους να υπερασπιστούν την κοινή εθνική υπόθεση, το 1848.
description: The Eighteenth century was the landmark for the Romanians of Transylvania, who suffered more than any other Romanians in the Balkans. They struggled hard in social, religious, cultural, political and national level, always under adverse and unequal conditions. Romanians were not allowed to participate in the political life of their own country. Their religion was persecuted and they were socially suppressed. The racist legal code of the Principality of Transylvania, (European precursor of "apartheid"), institutionalized discrimination against Orthodox Romanians, in contrast to the three privileged nations of Hungarians, Saxons and Szeklers, and the four recognized faiths, Calvinism, Lutheranism, Unitarianism and Catholicism. These formed the "seven deadly sins" of Transylvania. During the 18th century, racism against orthodox Romanians culminated and became a national issue. The advent of Habsburg complicated even more the situation. Through Uniatism and the Military Border, Romanians were used as a mean of intimidating the nobles of Transylvania and establishing force. However, the catholicization of the Romanians failed, just as protestantization had failed earlier. Uniatism encountered fierce resistance by Orthodoxy and remained in the end unaccomplished. In addition, the effort of severing the bonds of Transylvanian Romanians with the Romanians in Moldavia was unsuccessful, either. Instead, the Romanians took advantage of the measures of the Enlightened Despotism of Maria Theresa, and especially those of Joseph II, which helped them to get education, rise hierarchically and create an elite group that would claim equal rights with the other ethnicities of Transylvania. Although Uniatism religiously divided Transylvanian Romanians, it united them in a national level. It was the Uniate bishop Innocent Klein who launched the political struggle for the emancipation of all Romanians in Transylvania, irrespective of creed. In addition, the main representatives of the Transylvanian School, like Samuil Micu, Gheorghe Sincai and Petru Maior, came from the Uniate center of Blaj and contributed decisively to the emergence of Romanian Enlightenment and the formation of the Romanian national consciousness. Of course, the contribution of the Orthodoxs, especially those of Banat and Brasov, cannot be ignored. The fate of the Romanian peasants, however, remained tragic, because of the increasing and combined economic oppression by the nobles and the imperials, resulting in widespread poverty. This led to the great rebellion under the leadership of Horea, Closca and Crisan, which, although suppressed, managed to spread the romanian issue internationally and forced Joseph to abolish the serfdom. At the end of the century, the Supplex Libellus Valachorum Transilvaniae formed the national political program of the Romanians, based on scientific arguments of the historical and natural law, and the spirit of national unity disseminated to Walachia and Moldavia. Eighteenth century united and prepared the Romanians of Transylvania in to defend effectively the common national cause in 1848.