Γαμήλια σύμβολα. Από το χθες στο σήμερα. Ιστορικολειτουργική θεώρηση.:
Creators: name: Ζωτου, Αικατερίνη Θωμά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: γάμος
σύμβολα του γάμου
ιστορία, θεολογία, τελετουργία των συμβόλων
wedding
marital symbols
history, religion, liturgical symbols

description: Στην παρούσα διπλωματική εργασία αναλύονται από άποψη ιστορίας, θεολογίας και τελετουργίας τα παρακάτω γαμήλια σύμβολα: Δακτύλιοι, άρμοση των χειρών, στέφανα (για τα υλικά των στεφάνων γίνεται εκτενέστατη αναφορά), κοινό ποτήριο, ιερός (γαμήλιος) χορός, πέπλο της νύφης και λαμπαδηφορία. Οι δακτύλιοι ή μνήστρα, φτιαγμένοι από πολύτιμο, άφθαρτο υλικό, φορεμένοι στον παράμεσο της δεξιάς των συζύγων, θυμίζουν διά βίου στους νυμφευόμενους και στο περιβάλλον τους τη μαρτυρική και βασιλική τους πλέον, ιδιότητα, ως εγγάμων. Η άρμοση (σύζευξη) των χειρών θυμίζει τη φράση του ιερέως στη σχετική ευχή «άρμοσον τον δούλον σου (τόνδε) και την δούλην σου (τήνδε), ότι παρά σου αρμόζεται ανδρί γυνή». Υπάρχει άραγε καλύτερο σύμβολο συζυγίας; Κατά τον άγιο Συμεών Θεσσαλονίκης, «ο ιερεύς συμπλέκει αυτών τας δεξιάς, δεικνύς ότι εν Χριστώ συνηρμόσθησαν, και έν γεγόνασι. Και ότι ο ανήρ την γυναίκα από της χειρός της Εκκλησίας διά του ιερέως παρέλαβεν». Τα στέφανα, αρχαιότατη κοσμική, νεκρική, εορταστική λατρευτική και γαμήλια συνήθεια, αγκαλιάστηκαν τελικώς από την Εκκλησία ως επιβράβευση της εντιμότητας και καθαρότητας των συζύγων. Το κοινόν ποτήριον, έθιμο με εβραϊκή προέλευση, με λειτουργική όμως σημασία, συνδέει το μυστήριο του γάμου με τη θεία Κοινωνία. Ο κυκλικός χορός, ή γαμήλιος χορός ή χορός του Ησαΐα, λαμβάνει χώραν μετά το κοινό ποτήριο και το τροπάριο «ποτήριον σωτηρίου λήψομαι και το όνομα Κυρίου επικαλέσομαι». Ο ιερεύς παίρνει τους νεονύμφους και τους εισοδεύει τρεις φορές γύρω από το τραπέζι που υπάρχει στο μέσον του ναού. Ο κυκλικός αυτός χορός «συμβολίζει τη νοσταλγία του Παραδείσου και την αναζήτηση της αιωνιότητος». Το πέπλο της νύφης (velatio nuptialis) υπήρξε και αυτό από την αρχαιότητα γαμήλιο σύμβολο. Το πέπλο (pallium) επικράτησε στη Δύση. Συμβολίζει την εξουσία του ανδρός επί της γυναίκας του, καθώς και τη σεμνότητα και παρθενία της γυναίκας. Πολλαπλούς συμβολισμούς επίσης έλαβαν οι λαμπάδες από την αρχαιότητα ακόμα. Στην Καινή Διαθήκη μας θυμίζουν τις αναμμένες λαμπάδες των φρονίμων παρθένων «εις απάντησιν του Νυμφίου Χρστού». Θυμίζουν ακόμη τις φλόγες του Αγίου Πνεύματος την ημέρα της Πεντηκοστής. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στην ιστορία του κοινού ποτηρίου, που ξεκίνησε ως ευχαριστιακό ποτήριο, όταν ο γάμος ήταν συνδεδεμένος με τη θεία Λειτουργία. Εκφράζεται προβληματισμός για το λειτουργικό μέλλον του μυστηρίου. Προηγουμένως γίνεται λόγος για την ανάγκη και τη δυναμική των συμβόλων, όπως διαμορφώθηκαν στη χριστιανική παράδοση, έχοντας τις ρίζες τους στην αρχαία Ελλάδα και τον Ιουδαϊσμό, καθώς και για την κρίση που υπάρχει σήμερα στα σύμβολα, και εκφράζεται και κάποιος προβληματισμός για τα γαμήλια σύμβολα σήμερα. Ως εκτεταμένη εισαγωγή στην καθ’ αυτό ύλη της διπλωματικής εργασίας, αναφερθήκαμε στο γάμο ως θεμελιώδη θεσμό πρό Χριστού, δηλαδή στην αρχαιοελληνική, ρωμαϊκή και ιουδαϊκή παράδοση. Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο γάμο ως μυστήριο της χριστιανικής Εκκλησίας, ο οποίος ανάγεται στη διήγηση της Γένεσης, όπου ο Κύριος ο Θεός ενώνει τους Πρωτοπλάστους. Η εργασία μου δεν νομίζω ότι μπόρεσε να εξαντλήσει το θέμα. Είναι απέραντο το θέμα αυτό. Τα γαμήλια σύμβολα για παράδειγμα θα μπορούσαν να είναι πολύ περισσότερα από τα επτά που γνωρίζουμε. Και το ρύζι για παράδειγμα που ρίχνει ο κόσμος κατά τη διάρκεια της γαμήλιας τελετής θα μπορούσε να είναι σύμβολο και μάλιστα σύμβολο παραδοσιακό, λαϊκό, όχι θρησκευτικό γιατί δεν έχει σχέση με τη θρησκεία, αλλά ρίχνεται για να ριζώσουν οι νεόνυμφοι, όπως παρετυμολογεί ο λαός και δεν έχει κάποιον θρησκευτικό σκοπό. Σύμβολα ακόμη θα μπορούσαν να θεωρηθούν και η αμοιβαία συζυγική πίστη, η αμοιβαία αγάπη, η υπομονή στις δυσκολίες χωρίς γογγυσμούς και διαμαρτυρίες με σκοπό να κερδίσουν οι δύο παντρεμένοι τη Βασιλεία των Ουρανών. Ο κυριότερος προβληματισμός μου ήτανε το πώς το μυστήριο του γάμου θα ξαναβρεί την ευχαριστιακή του καταγωγή, δηλαδή το πώς θα ξαναενωθεί με το μυστήριο της θείας Ευχαριστίας, που είναι η αρχική του κοιτίδα.
description: In this thesis, the following marital symbols are analyzed historically, theologically and liturgically: Wedding rings, montage of hands, wreaths (for the elements of wreaths we make a very grand reference), the wedding glass with wine from which they drink in common, the wedding dancing, the veil of the bride and the torchlight. The wedding rings that are made from valuable and imperishable element, are worn to the pre-last finger of the right hand of husbands, which they are martyrs and kings, for their hole life. The combination of hands reminds the priest’s words to the wish “combine your servant (his name) and your servant (her name), because the man and the woman are combined of you’’. Is there something better symbol of husbandity? According to Symeon, archibishop of Thessaloniki (+1429), «the priest combines their right hands, to show that they were combined by Christ and they became one person». And the man took his wife from the hand of Church by the priest. The wreaths, a very ancient cosmic, funeral, festive, worship and marital habit, were finally accepted from Church as a prize for the rectitude and purity of husbands. The wedding glass with wine that they have in common, custom with jewish origin, combines the sacrament of wedding with the sacrament of Holy Communion. The circular dancing, or wedding dancing, or dancing of Isaias, is become after they drink in common wine from the wedding glass and the hymn “I’ ll drink from the glass which is salutary and i’ll invoke the Lord’s name. The priest take the people that have been just married and he makes them three times a circle walking round the table that there is in the middle of the church. This circle «symbolizes the nostalgia of Paradise and the search of etrnity». The veil of bride (velatio nuptialis) was also a wedding symbol from the ancient time. It symbolizes the power of man on his wife, and also the modesty and the virginity of his wife. The torches took also lots of symbolisms from the ancient times yet. To the New Testament they remind us of the lighted torches of the prudent virgins «who were waiting for Christ-Groom». They also remind us the flames of the Holy Spirit the day of Fiftieth. Especial meaning is given to the history of the wedding glass with that they drink in common, that was started as the glass of Holy Communion, when the wedding was combined with the sacrament of Holy Communion. A reflection is expressed for the liturgical future of the sacrament. Before this, a reference for the necessity and the meaning of the marital symbols is made, how they were formed to the christian tradition, having their roots to the ancient Greece and Judaism, and also for the crisis that there is in symbols today, and also a reflection for the marital symbols today. As a grand introduction throughout the course of this thesis, we refered to the wedding as a fundamental institution before Christ, (namely) to the ancient greek, roman and judaism tradition. Especial reference was made to the wedding as a sacrament of the Christian Church, which is reduced to the history of Genesis, where God combines the protoplasms. I don’t think that my thesis expanded to the hole subject. This subject is aperanto. My main reflection was how the sacrament of the wedding will be combined with the sacrament of the Holy Communion, which is it’ s first cradle again.