Η βιοπαιδαγωγική-διδακτική αρχή της εμπέδωσης στο μάθημα της Βιολογίας: θεωρητική και εμπειρική προσέγγιση
Creators: name: Νικήτα, Βενετία Δ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Μάθηση/εμπέδωση
Βιοπαιδαγωγισμός
Διδακτική
Βιολογία
Ικανότητες/δεξιότητες
Learning
Biopedagogism
Teaching
Biology
Skills/competences

description: Αντικείμενο της διδακτορικής διατριβής είναι η βιβλιογραφική ανασκόπηση της σχέσης του βιολογικού υπόβαθρου της μαθησιακής διεργασίας, ο πειραματικός έλεγχος της νέας θεωρίας μάθησης, του Βιοπαιδαγωγισμού και η πειραματική διερεύνηση της εμπέδωσης σε εφήβους μαθητές(ριες). Στο πρώτο τμήμα της διδακτορικής διατριβής γίνεται μια ιστορική αναδρομή στο εννοιολογικό περιεχόμενο της μαθησιακής ικανότητας/δεξιότητας και στο πλήθος των μοντέλων μάθησης που υιοθέτησε ο κοινωνικός ιστός. Περιγράφονται οι εξαιρετικά υψηλής εξειδίκευσης, τεχνογνωσίας και διεπιστημονικότητας συνθήκες της σύγχρονης κοινωνίας, που οδηγούν στην αναθεώρηση γνωστών θεωρητικών πλαισίων σχετικά με την παιδαγωγική, τη μάθηση και τη διδακτική μεθοδολογία. Ακολουθεί μια συγκριτική ανασκόπηση των εννοιών μάθηση, εμπέδωση και επίδοση και της μεταξύ τους σχέσης, καθώς και μια αποτύπωση της σχέσης μεταξύ ικανοτήτων, δεξιοτήτων και μάθησης, προβαλλόμενων στα βιολογικά συστήματα γενικά και στον Homo sapiens ειδικά, στο ιεραρχικό πλαίσιο της φυλογένεσης και της οντογένεσης. Διευκρινίζονται οι διαφορές μεταξύ μάθησης και εμπέδωσης και αιτιολογείται η ταύτιση των δύο εννοιών στην πορεία της διδακτορικής διατριβής. Αναλύονται σύγχρονα δεδομένα σχετικά με τους βιολογικούς μηχανισμούς της μαθησιακής διεργασίας και καταγράφονται οι κεντρικοί άξονες και τα στοιχεία της βιολογίας που σχετίζονται με τη μαθησιακή διεργασία σε συμπεριφοριστικές, γνωσιακές, οικοδομικές, κοινωνικοπολιτισμικές και σύγχρονες θεωρίες μάθησης. Τέλος, επιχειρείται μια κριτική επισκόπηση της νέας διεπιστημονικής θεωρίας μάθησης, του Βιοπαιδαγωγισμού, σε σχέση με κλασικές θεωρίες μάθησης. Το πειραματικό τμήμα της διδακτορικής διατριβής αναφέρεται στη διδακτική της Βιολογίας (δομή σχεδίων μαθήματος, διδακτική στρατηγική, μεθοδολογικά εργαλεία) υπό το πρίσμα των βιοπαιδαγωγικών αρχών. Σύμφωνα με το Βιοπαιδαγωγισμό μια διδασκαλία που βασίζεται στην καλύτερη κατανόηση της βιολογικής-εγκεφαλικής διεργασίας του(ης) μαθητή(ριας) μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της μαθησιακής ικανότητας. Ο έλεγχος του Βιοπαιδαγωγισμού προσεγγίζει πειραματικά τη μαθησιακή διεργασία λαμβάνοντας υπόψιν τον φυλογενετικό άξονα, το οντογενετικό στάδιο και την κατάλληλη παιδαγωγικο-εκπαιδευτική επένδυση. Η έρευνα αφορά τον έλεγχο της μάθησης/εμπέδωσης/ επίδοσης στο μάθημα της Βιολογίας, της καλλιέργειας των τεσσάρων βιοπαιδαγωγικών ικανοτήτων/δεξιοτήτων (Τ, S, L, N/T) και των έξι επιμέρους χαρακτηριστικών τους σε μαθητές(ριες) της Α΄ τάξης του Γυμνασίου κατά τη διάρκεια της ετήσιας διδασκαλίας (2011-2013) στις σχολικές μονάδες. Η διδακτική μεθοδολογία στην πειραματική ομάδα (E-Εxperimental) ακολούθησε πιστά τις βιοπαιδαγωγικές αρχές (αναφορά στις τέσσερις βιοπαιδαγωγικές ικανότητες/δεξιότητες, στο Βήμα Αναστροφής και στην ποικίλη όσον αφορά τη διάρκεια, την ένταση και το θεματικό περιεχόμενο σχέση αλληλόδρασης των βιοπαιδαγωγικών δεξιοτήτων) ενώ στην ομάδα ελέγχου (C-Control) ακολούθησε τον παραδοσιακό τρόπο διδασκαλίας, σύμφωνα με τα ισχύοντα ελληνικά Α.Π.Σ και Δ.Ε.Π.Π.Σ.. Η αξιολόγηση έγινε από τους εκπαιδευτικούς και την ερευνήτρια με τη χρήση ποσοτικών και ποιοτικών δεδομένων [portfolio μαθητή(ριας)] από δοθέντα κριτήρια. Τα αποτελέσματα από τη στατιστική επεξεργασία (SPSS, Εxcel) των δεδομένων δείχνουν μια στατιστικώς σημαντική διαφοροποίηση υπέρ της πειραματικής ομάδας, όσον αφορά τη μάθηση/εμπέδωση, την καλλιέργεια των βιοπαιδαγωγικών ικανοτήτων/δεξιοτήτων και των έξι χαρακτηριστικών τους. Οι υψηλοί συντελεστές συσχέτισης μεταξύ των βιοπαιδαγωγικών ικανοτήτων/δεξιοτήτων, της μάθησης και της δημιουργικότητας αναδεικνύουν την πυρηνική συμβολή της διαθεματικότητας στην ολιστική εγκεφαλική λειτουργία. Το σύνολο των συμπερασμάτων συνηγορούν υπέρ της ορθότητας των βιοπαιδαγωγικών αρχών, καθώς και της αποτελεσματικότητας της νέας θεωρίας μάθησης μέσα στη σχολική τάξη. Η εφαρμογή μιας προσεκτικά σχεδιασμένης βιοπαιδαγωγικής διδακτικής μεθοδολογίας σχετίζεται θετικά με την προοπτική ανανέωσης των θεωρητικών παιδαγωγικών πλαισίων, με στόχο τη βελτίωση της διδακτικής πρακτικής και τη μεγιστοποίηση της μάθησης.
description: Οur research focuses on the review of the biological background of learning, as well as on the experimental application of the new learning theory of Biopedagogism in the teaching/learning/assessment (T-L-A) of biology to adolescent pupils. Through a historical overview of the conceptual content of learning, of the diversity in the approach of the learning process and of the many different learning models adopted by the social fabric, we refer to the interdisciplinary conditions of modern society that have lead to the revision of known theoretical frameworks and concepts in pedagogy and didactics. After a comprehensive analysis of the concepts learning, consolidation and performance and of the relationship between competences, skills and learning, in biological systems in general and in Homo sapiens especially, we present current data regarding the biological mechanisms of the learning process, specifying on the neural biological background. We comment on the fundamental principles of effective learning, the importance of evaluation-feedback and the contemporary methodology for measuring learning-consolidation-performance. Key biological aspects related to learning in behaviorist, cognitive, constructivist, sociocultural and modern learning theories are presented. We then attempt a critical review of the new learning theory of Biopedagogism, in relation to classical learning theories. The experimental part of our research refers on the main structural parts of a lesson plan in secondary school Biology, according to the principles of Biopedagogism. Biopedagogism is based on the role of phylogeny, ontogeny and the accordingly proper pedagogical/educational environment in learning outcomes. A didactic environment that takes into consideration the developmental stage of the pupil and uses as a methodological tool the right in emphasis and content learning activities, according to the hierarchical dialectical correlation of the four biopedagogic competences, is expected to lead to a maximization in the learning ability. Our research took place with first grade pupils of public High Schools in Thessaloniki during the years 2011-2013. Emphasis was given to the application of the principles of Biopedagogism into everyday school practice, in order to discover statistically significant diversification between the control group-C (classes with teaching methodology in agreement with the current conventional didactic methodology according to the Greek Curriculum in Lower Compulsory Secondary Education) and the experimental group-E (classes where teaching methodology followed strictly the principles of the learning theory of Biopedagogism), regarding school performance in biology, the cultivation of the four biopedagogical competences and their six distinctive characteristics. The innovative investment of the biopedagogic competences in the E classes was multidimensional, multimodal and multifaceted, in accordance to the competences᾽ evolutionary origin and developmental appearance. The evaluation was performed by the teachers and the researcher, using quantitative and qualitative parameters (student portforlio) and specialized criteria. Data was analyzed using SPSS and Excel software. Findings show an affirmative strong correlation between biopedagogic teaching and a satisfactory increase in both learning and the acquisition of the four basic competences in adolescent students, as well as a significant contribution of to pupils᾽ increased critical thinking and creativeness, and suggest that the biopedagogic Inversion Step (IS) is actually important. Results support Biopedagogism’s holistic function, its validity and pedagogic effectiveness, as well as its usefulness in structuring innovative effective curricula.