Θεολογικές Προϋποθέσεις στην Ορθόδοξη Ναοδομία:
Creators: name: Γκουμάς, Ανδρέας Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Θεολογικές
Προϋποθέσεις
Ναοδομία
Theological
Conditions
Church building

description: Παρά τη πνευματική φύση της χριστιανικής λατρείας οι χριστιανοί διαμορφώνουν από πολύ νωρίς τις αντιλήψεις σχετικά με το χώρο στον οποίο τελείται η λατρεία. Από την Παλαιά Διαθήκη ήδη αντλούμε τους βασικούς τύπους κατανόησης της παρουσίας του θεού σε σχέση με το ναό. Ακολούθως περνώντας στη «καινή» εποχή της χριστιανικής παράδοσης ο ναός λαμβάνει τη θεολογική του σηματοδότηση στο πρόσωπο του Χριστού και στη νεοϊδρυθείσα εκκλησιαστή κοινότητα. Σύμφωνα με την διδασκαλία του Ευαγγελίου και τους Πατέρες το σώμα του Χριστού καθίσταται ναός, και με αντίστοιχο τρόπο ναός είναι και το μυστικό σώμα του Κυρίου [η σύναξη των πιστών]. Παράλληλα μέσω της θείας μετάληψης κάθε χριστιανός γίνεται ναός του θεού και βεβαία η Θεοτόκος που με την αγιότητα του βίου της κατάφερε να φέρει στο κόσμο τον Θεάνθρωπο αποτελεί και Αυτή καθαρότατον ναό του θεού. Η ορθόδοξη λατρευτική παράδοση πέρασε από την ενθουσιαστική φάση της ζωντανής θρησκευτικότητας των πρώτων τριών περίπου αιώνων στην πιο ώριμη και οργανωμένη λατρεία όσο περνούσαν τα χρόνια. Η πορεία αυτή είχε σαφώς επίδραση στο τόπο στον οποίο διεξάγονταν οι λατρευτικές πρακτικές των πιστών. Από τη περίοδο της συνύπαρξης με το ιερό των Ιεροσολύμων και τη συναγωγή στο υπερώο της Ιερουσαλήμ και τους κατ’ οίκον τόπους συνάντησης των πρώτων χριστιανών όπου έχουμε μια εποχή χωρίς επίσημο ρυθμό, στους τόπους αυτούς που δεν λογίζονται ακόμη για ναούς, περνάμε στους πρώτους ναούς, μετά τους διωγμούς. Οι ίδιοι οι διωγμοί που ήρθαν από πολύ νωρίς δεν άφησαν τους χριστιανούς με ψυχραιμία να αποφασίσουν κατά την ανέγερση των πρώτων ναών το τύπο, το σχήμα και τη διακόσμηση αυτών ώστε να είναι πιο κατάλληλα για τη δοξολογία του θεού. Οπότε και δανείστηκαν από την εξωχριστιανική παράδοση ρυθμούς τους οποίους ενσωμάτωσαν στη δική τους πραγματικότητα. Όμως και πάλι δεν αποδέχτηκαν άκριτα τις θύραθεν πρακτικές. Οι ναοί εκείνης της εποχής κτίστηκαν με γνώμονα τις ανάγκες της λατρευτικής κοινότητας και το πνεύμα ενθουσιασμού που ήθελε ναούς μεγάλους και περικαλλείς που να προκαλούν την αισθητική εντύπωση στο θεατή. Πολλά από τα χαρακτηριστικά στοιχεία των ναών έχουν προκύψει κυρίως μέσα από την προσπάθεια κάλυψης των αναγκών των πιστών. Ο ναός ως κυρίως ο τόπος που τελείται η θεία λειτουργία δεν μπορούσε παρά να είναι το κτιριακό ένδυμα της έκφρασης αυτής. Το λειτουργικό δρώμενο διέπλασε σε ένα υψηλό ποσοστό το ναϊκό κτίσμα και το έτρεψε σε συλλειτουργό των πιστών στις κινήσεις που τελούνται μέσα στη λατρεία. Αυτή του εκκλησιαστικού σώματος προς το θεό και αυτή του Κυρίου προς συνάντηση της συνηγμένης εις στο όνομά του εκκλησίας. Στην αισθητική ακόμη λειτουργία του [βυζαντινού κυρίως] ναού μπορούν να αντληθούν προϋποθέσεις της χριστιανικής έκφρασης σε στοιχεία όπως η εσωτερικότητα του ναού, η κλίμακα, η γραφικότητα της μορφής. Αλλά και σε ένα ακόμη απαραίτητο στοιχείο της ορθόδοξης ναοδομίας, τη χρήση του φωτισμού, μπορούμε να αναζητήσουμε τις αντιλήψεις που καθιστούν το φως αναπόσπαστο και πολυδιάστατο κομμάτι της ναοδομικής παράδοσης. Τέλος δεν μπορεί να παραβλεφθεί η συμβολική διάσταση της ορθόδοξης ναοδομίας. Η συμβολική σκέψη, η αρχιτεκτονική γλώσσα και τα θεμελιώδη σύμβολα μας οδηγούν σε μια θεώρηση του ναού ως σύμβολο.
description: Despite the spiritual nature of Christian worship, Christians from very early formed perceptions about the place they celebrated worship. From the Old Testament we already draw the basic types of understanding of the presence of God in relation to the church. Then passing to the "new" era of the Christian tradition, the church takes the theological signaling in the face of Christ and the newly established church community. According to the teaching of the Gospel and the Fathers, the body of Christ becomes temple, and correspondingly church is the Mystical Body of Christ. Alongside through Holy Communion every Christian becomes a temple of God and of course the Virgin that through the sanctity of life has managed to bring to the world the God-Man and She is most pure temple of God. The orthodox tradition passed from the stage of lively enthusiastic religiosity of the first three centuries to a most mature and organized worship as the years passed. This course clearly influenced the location engaged in the devotional practices of the faithful. From the period of coexistence with the temple in Jerusalem and the synagogue in Jerusalem's gallery and home churches of the first years where Christians go through a season without official architectural style, those places that are not yet accounted for churches, we pass to the first temples after the years of persecution. The same persecution that came from early Christians did not let them calmly decide the construction of the first temple regarding to the type, shape and decoration so as to become more suitable for the glorification of God. So they borrowed from the out of the orthodox tradition styles which were incorporated into their own reality. But again they did not accept uncritically the secular practices. The temples of that era were built with the needs of the worshiping community and the spirit of enthusiasm for that they were big that challenge the aesthetic impression on the viewer. Many of the features of the temples have arisen mainly through the effort to meet the needs of the faithful. The church as the place to mainly celebrate the liturgy could only be the building garment of this expression. The operating formed at a high rate the building of the temples and cooperates diverted to the ‘movement’ of believers committed during the worship. That the ecclesiastical body to God and the one of the Lord for this meeting gathered together in the name of the church. Even the aesthetic function of [mostly the Byzantine] church can draw conditions of Christian expression in elements such inwardness of the church, the scale, the quaintness of form. But in yet another essential element of the Orthodox Church architecture, the use of lighting, we can look for ideas that make the light and multidimensional integral part of church architecture tradition. Finally we cannot overlook the symbolic dimension of Orthodox architecture. The symbolic thinking, language, architecture and fundamental symbols lead us to a vision of the church as a symbol.