Η Μεταβατική Δικαιοσύνη στον τομέα της Συστηματικής και Μαζικής Παραβίασης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων:
Creators: name: Στογιαννάρη, Αναστασία Συμεών
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Μεταβατική δικαιοσύνη
Παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Ποινικά δικαστήρια
Transitional justice
Human rights violations
Criminal courts

description: Με αφορμή την υπόθεση της Ν. Αφρικής εξετάζεται το πολιτικό γεγονός της μετάβασης στη Δημοκρατία που συνοδεύεται από τη συμβατική αμνήστευση των εγκλημάτων, τα οποία τελέστηκαν υπό το καθεστώς του φυλετικού διαχωρισμού (απαρτχάιντ). Η επιλογή της συμβατικής αμνηστίας σε συνδυασμό με εναλλακτικές μορφές απονομής της δικαιοσύνης προκρίνεται ως η αποτελεσματικότερη μέθοδος διαχείρισης των αναρίθμητων περιστατικών συλλογικής βίας του παρελθόντος. Η συγκρότηση της Επιτροπής Αλήθειας και Εθνικής Συμφιλίωσης εστιάζει στην προοπτική της συλλογικής θεραπείας των θυμάτων καθώς και της εθνικής συμφιλίωσης παρά στην ατομική τους δικαίωση, δεδομένης της απουσίας των ποινικών διώξεων. Περαιτέρω, η υπόθεση της Ρουάντα εκφράζει την αναγκαιότητα προσφυγής σε ποινικές διώξεις προκειμένου να καταδειχθεί η ποινική ευθύνη των προσώπων που ενεπλάκησαν στο ιστορικό έγκλημα της γενοκτονίας και να αποκατασταθεί το κοινωνικό αίσθημα δικαίου. Η συνδρομή της διεθνούς κοινότητας υλοποιείται με την συγκρότηση του ad hoc Δικαστηρίου (I.C.T.R.) για την ποινική διευθέτηση του ζητήματος ενώ σε επίπεδο εσωτερικής έννομης τάξης αναπτύσσεται μία νομοθετική πρωτοβουλία που παρέχει το νόμιμο έρεισμα για την ποινική δίωξη και τιμωρία των υπευθύνων. Η δικαιοδοτική δράση του εντεταλμένου οργάνου αναδύει πολυάριθμα ζητήματα, όπως η υπεροχή του έναντι της εσωτερικής δικαιοδοσίας, η ατομική ποινική ευθύνη καθώς και η θέση του θύματος στην ποινική διαδικασία. Η αποτελεσματικότητα του Διεθνούς Δικαστηρίου αξιολογείται σε σχέση με τη δίκαιη ικανοποίηση των θυμάτων καθώς και την αποκατάσταση της κοινωνικής συνοχής. Καταληκτικά, η υπόθεση της Σιέρρα Λεόνε καταδεικνύει τη συμμετοχή του κράτους στις νομικές εξελίξεις που έπονται μίας μακροχρόνιας εμφύλιας σύγκρουσης, δεδομένου ότι η δημιουργία του «μεικτού» Δικαστηρίου για τη Σιέρρα Λεόνε (S.C.S.L.) ήταν αποτέλεσμα μίας πολιτικής διαπραγμάτευσης μεταξύ του κράτους και του Ο.Η.Ε. Παρατηρούνται, επίσης, σημαντικές καινοτομίες που αφορούν στη σύνθεση του δικαιοδοτικού οργάνου από εθνικούς και διεθνείς δικαστές καθώς και στην ενσωμάτωση κανόνων του εσωτερικού δικαίου στον Κανονισμό Λειτουργίας του Δικαστηρίου. Η παράλληλη, όμως, δράση του Δικαστηρίου με μία Επιτροπή Αλήθειας και Εθνικής Συμφιλίωσης διαψεύδει τους ισχυρισμούς σχετικά με την αναγκαστική επιλογή της μίας ή της άλλης προοπτικής. Δεδομένης της πολυπλοκότητας του φαινομένου της μαζικής βίας θα ήταν, αντικειμενικά, ανέφικτο να προσδιορίσει κανείς συγκεκριμένες νομικές λύσεις στα πλαίσια της μεταβατικής δικαιοσύνης που να ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες κάθε κοινωνίας, η οποία εξέρχεται από το στάδιο της ένοπλης σύγκρουσης. Ωστόσο, η εφαρμογή της ποινικής δικαιοσύνης διαδραματίζει έναν εγγυητικό ρόλο σε επίπεδο διασφάλισης των θεμελιωδών ανθρωπιστικών αξιών αποτρέποντας τη διαιώνιση του κύκλου της ατιμωρησίας για τα τελεσθέντα εγκλήματα. Είναι γεγονός ότι σε επίπεδο εσωτερικής έννομης τάξης η συλλογική εγκληματική συμπεριφορά επιφέρει μία αποδιοργάνωση του δικαιοδοτικού συστήματος με αποτέλεσμα να ματαιώνεται η προοπτική της απονομής δικαιοσύνης από το εσωτερικό κράτος. Στο σημείο αυτό, κρίνεται απαραίτητη η παρέμβαση της διεθνούς έννομης τάξης μέσω των εντεταλμένων δικαιοδοτικών της οργάνων προκειμένου να εξασφαλίσει την εφαρμογή του δικαίου, όταν το εσωτερικό κράτος στερείται της στοιχειώδους νομικής αντίληψης και κατευθύνεται από πολιτικές σκοπιμότητες. Η σύγχρονη, όμως, αντιμετώπιση του φαινομένου της συλλογικής βίας επιτάσσει νομικές εξελίξεις και βελτιώσεις σε επίπεδο συγκρότησης και λειτουργίας των δικαιοδοτικών οργάνων. Καταληκτικά, η παράλληλη δραστηριότητά τους με εναλλακτικά μέσα απονομής δικαιοσύνης καθιστά ευχερέστερη και την αποκατάσταση της εθνικής συνοχής.
description: While there is no place for unconditional amnesty in the contemporary international legal order an intermediate solution such as a Truth and Reconciliation commission with power to grant amnesty after investigation of the South African kind may contribute to the achievement of peace and justice in a society in transition more effectively than mandatory prosecution. The quest of extending the role of international tribunals beyond its traditional mission of justice to embrace the difficult need of reconciliation after mass atrocities has revealed itself to be challenging. This difficulty is most clearly illustrated in the case of ICTR whose mission is to bring about Rwandan reconciliation through justice. The problem of co-operation between the Tribunal and Rwanda, the difficulties of circumscribing individual responsibility without condemning the whole community. The problem of singling out and punishing some criminals and leaving the rest unpunished, the abuse of pardon and clemency and finally the absence of the victim in a criminal process pretending to restore his situation are some of the difficult problems hampering the proclaimed mission of reconciliation assigned to the ICTR. The Special Court for Sierra Leone (SCSL) represents a departure from the model established by the International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia (ICTY) and the International Criminal Tribunal for Rwanda (ICTR). The SCSL has often been referred to as “ mixed” or “ hybrid” tribunals in which there are significant domestic and international components. The tribunal includes a combination of domestic and international judges, utilizes domestic and international laws and are administered by a prosecutorial team composed of domestic and international lawyers. When deciding to cooperate in the creation of a mixed tribunal the international community would be wise to consider the legal culture and acceptance the rule of law in the state as well as the sincerity of the government in creating a free and fair process. It is difficult to establish mixed tribunals in countries without the necessary institutions and legal culture to support the rule of law. The fundamental question is whether these mixed tribunals are a more effective mechanism for providing justice and reconciliation than purely international solutions.