Η μετα-μαρξιστική θεωρία και πολιτική πρακτική ως εναλλακτική στο σύγχρονο καπιταλισμό: το έργο των Laclau –Mouffe και η περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ
Creators: name: Παπαδόπουλος, Ραφαήλ Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Μετα-μαρξισμός
καπιταλισμός
ΣΥΡΙΖΑ
Post-marxism
Capitalism
SYRIZA

description: Στόχος της εργασίας είναι η προσέγγιση της μετα-μαρξιστικής θεώρησης των Ερνέστο Λακλάου και Σαντάλ Μουφ, διακηρυγμένος σκοπός της οποίας είναι η «δημιουργική αποδόμηση του κλασσικού μαρξισμού, με άξονα την υπέρβαση αυτού που ονομάζουν ταξικό αναγωγισμό, και την υπεράσπιση της ενδεχομενικότητας και του αξιακού πλουραλισμού ως ενδεδειγμένης στρατηγικής για την αριστερά απέναντι στον ύστερο καπιταλισμό, υπό το φως της κατάρρευσης της ΕΣΣΔ και της αυξανόμενης πολυπλοκότητας των κοινωνικών-πολιτικών ανταγωνισμών. Υπόθεση εργασίας της μελέτης, που διατυπώνεται στην εισαγωγή είναι η θέση πως ο μετα-μαρξισμός, δεν συνιστά απλά αναθεώρηση, αλλά ουσιαστική ρήξη με το μαρξισμό, και πως για το λόγο αυτό είναι δομικά ανεπαρκής να αμφισβητήσει τον καπιταλισμό στην κατεύθυνση της καθολικής ίσης ελευθερίας. Αφού αναδειχθεί η δομική σύνδεση του νεοφιλελευθερισμού με τη μεταδημοκρατία ως θεμελιακών γνωρισμάτων του κυρίαρχου οικονομικοκοινωνικού συστήματος σήμερα (1ο κεφάλαιο), αναλύεται εκτενώς η μετα-μαρξιστική ηγεμονική θεωρία του και το πρόταγμα της ριζοσπαστικής δημοκρατίας που προκύπτει ως πολιτική πρόταση απέναντι στο νεοφιλελευθερισμό και τον σοβιετικό κομμουνισμό (2ο και 3ο κεφάλαιο). Εν συνεχεία, τονίζονται οι προοδευτικές της διαστάσεις, με κυρίαρχη την έμφαση στην επαναφορά της δημοκρατικής-λαϊκής κυριαρχίας(προοδευτικός λαϊκισμός), και αναδεικνύονται, από μαρξιστική κυρίως σκοπιά τα συντηρητικά στοιχεία του μετα-μαρξισμού , με έμφαση στην αποκλειστική ταύτιση της πολιτικής με την έμμεση και ιεραρχική αντιπροσώπευση, και στο σχετικισμό που σηματοδοτεί η εγκατάλειψη θεμελιωδών αρχών του μαρξισμού(ταξική πάλη, σύνδεση εργατικής τάξης-σοσιαλισμού), που οδηγεί στην αδυναμία ορισμού συγκεκριμένων μορφών αγώνα ως πρωταρχικών για την εδραίωση της ισότητας και της ελευθερίας (4ο κεφάλαιο). Ως εμπειρικό παράδειγμα της ανεπάρκειας και του συντηρητικού χαρακτήρα της ηγεμονικής θεωρίας του Λακλάου, εξετάζεται η πολιτική και ιδεολογική πορεία του ΣΥΡΙΖΑ από το 2010 ως σήμερα, με κομβικό σημείο το πρόσφατο δημοψήφισμα (5ο κεφάλαιο). Στη συνέχεια, επιχειρείται να τεκμηριωθεί η ανάγκη επιστροφής στις βασικές παραδοχές του κλασικού μαρξισμού, με έμφαση στην πάλη ενάντια στις καπιταλιστικές σχέσεις κυριαρχίας και την αστική φιλελεύθερη δημοκρατία που αποτελεί τη θεσμοποιημένη μορφή τους, και αναδεικνύεται ο απελευθερωτικός και δημιουργικός χαρακτήρας της μαρξικής «αληθινής δημοκρατίας», ως κατάργησης του ταξικού πολιτικού κράτους, αμεσοδημοκρατικής διακυβέρνησης και ηθικής ολοκλήρωσης του ατόμου σε αρμονική συνύπαρξη με την κοινωνία (6ο κεφάλαιο). Τέλος στο συμπέρασμα, γίνεται αναδρομική αναφορά στις ενότητες και τα κύρια επιχειρήματα της μελέτης που τεκμηριώνουν την αρχική υπόθεση εργασίας
description: The aim of this essay is to approach post-marxist theory proposed by Ernesto Laclau and Chantal Mouffe, the goal of which is the “creative deconstruction” of classical Marxism, by overcoming what they call “class reductionism” and defending contingency and pluralism of values, as a suitable strategy for the Left against contemporary capitalism, taking into consideration the collapse of the Soviet Union, and the growing complexity of the social-political antagonisms. The main thesis of the essay, which is stated in the introduction, is that post-marxism is not a simple revision, but a fundamental break with Marxism, and for that reason it is inadequate in order to fight capitalism, in the direction of total equality and liberty. After showing the link between neoliberalism and post-democracy, as fundamental characteristics of the ruling system (chapter 1), we extensively analyze post-marxist hegemonic theory and radical democracy, which derives from it as a political proposition against both neoliberalism and soviet communism (chapters 2 and 3). After that, the emphasis is given on its progressive elements, mainly on the request to restore democracy-popular sovereignty (progressive populism), and, on the other hand, we show, from a mainly Marxist perspective, the conservative elements of post-marxism, emphasizing on the identification of politics with indirect and hierarchical representation, and on the relativism deriving from the abandonment of fundamental principles of Marxism(class war, link between working class and socialism), which results in the impossibility to define certain forms of struggle as essential for the consolidation of equality and liberty (chapter 4). As an empirical case of the inadequacy and the conservative character of Laclau’s hegemonic theory, we examine the ideological and political course of SYRIZA from 2010 until nowadays, using the recent referendum as a nodal point (chapter 5). Following that, we attempt to show the necessity to return to the basic principles of classical Marxism, emphasizing on the struggle against the capitalist relations of power and liberal democracy, which is the institutionalized form of these relations. Moreover, we try to show the liberating and creative nature of the Marxist “real democracy”, as an abolishment of the class political state, as a direct democratic government, and as a moral fulfillment of the individuals in a harmonic coexistence with society (chapter 6). Finally, in the conclusion we make a retroactive reference to the chapters and the main arguments of the essay that prove our initial main thesis.