Ανάδειξη αντισυστημικών κομμάτων από την οικονομική κρίση του 2008 και οι επιπτώσεις για τα κομματικά συστήματα. Οι περιπτώσεις της Γαλλίας, Ελλάδας και Ιταλίας
Creators: name: Παπαδοπούλου, Μάρθα Πέτρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Αντισυστημικά κόμματα
Ευρωεκλογές
Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία
Challenger parties
European elections
France, Greece, Italy

description: Η Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αποτελεί αντικείμενο έντονων πολιτικών συγκρούσεων και συζητήσεων στα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.), τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Μετά το πέρας της οικονομικής ολοκλήρωσης/ενσωμάτωσης με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ το 1992, θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με το εύρος και τη μελλοντική κατεύθυνση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης παρέμειναν αναπάντητα, με αποτέλεσμα ο δημόσιος διάλογος να κινείται γύρω από αυτό το ζήτημα. Μετά το ξέσπασμα της οικονομικής και χρηματοπιστωτικής κρίσης της Ευρωζώνης το 2008, το μέλλον των πολιτών ήταν αβέβαιο, όσον αφορά την κοινωνικοοικονομική κατάσταση, την απασχόληση, τη συνταξιοδότηση και την κοινωνική ασφάλιση για τα επόμενα χρόνια. Τα «αντισυστημικά» κόμματα βρήκαν γόνιμο έδαφος κάτω από αυτές τις συνθήκες, εκφράζοντας τη βαθιά τους αντίθεση (ή και εχθρότητα ακόμα) απέναντι στα μέτρα λιτότητας που επιβλήθηκαν από την Ε.Ε., τη μετανάστευση, την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση ως «κίνδυνο» για την απώλεια της εθνικής ταυτότητας και πολιτισμού, τον καπιταλισμό και το κατεστημένο σύστημα των «ελίτ» που επωφελείται από τους πολίτες που είναι ο «λαός». Αυτές οι εξελίξεις αντανακλώνται επίσης υπό το ευρύτερο πρίσμα της «πολιτικοποίησης της Ευρώπης» (Braun, 2021). Η παρούσα διπλωματική εργασία θα εξετάσει όλες τις εκλογικές περιόδους, από το ξέσπασμα της κρίσης της Ευρωζώνης μέχρι και το 2019, για τρία κράτη μέλη της ΕΕ (Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία). Θα παρουσιάσει μια βιβλιογραφική έρευνα και ανασκόπηση των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών εξελίξεων κατά τις τελευταίες προεκλογικές περιόδους (2009, 2014, 2019), ως προς την εξέλιξη και την ανάδειξη των αντισυστημικών, ευρωσκεπτικιστών και λαϊκιστικών κομμάτων (τόσο δεξιών όσο και αριστερών), καθώς και την επιρροή που άσκησαν στην κοινή γνώμη και αντίληψη των πολιτών. Επιπλέον, θα πραγματοποιηθεί ανάλυση δεδομένων των αποτελεσμάτων ερευνών κοινής γνώμης, σε κάθε χώρα και ανά εκλογική περίοδο, προς διερεύνηση των κινητήριων δυνάμεων της ψήφου για τα αντισυστημικά κόμματα, αναλύοντας μια συγκεκριμένη επιλογή θεμάτων και ερωτήσεων ( π.χ., επίπεδο εμπλοκής/ενσωμάτωσης της χώρας τους στην Ε.Ε., απόψεις για τη μεταναστευτική πολιτική, εμπιστοσύνη στους ευρωπαϊκούς θεσμούς κ.λπ.). Τέλος, απώτερος στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι αυτός της ανάδειξης συμπερασμάτων από μια συγκριτική ανάλυση των χωρών και ανά εκλογική περίοδο. Τα συμπεράσματα της έρευνας αναδεικνύουν μια μεταστροφή της ψήφου προς στα αντισυστημικά κόμματα, καθώς ο πολιτικός λόγος των κομμάτων εξυπηρετεί τα αισθήματα αμφισβήτησης και ανασφάλειας των ψηφοφόρων. Έτσι, φαίνεται πως τα κόμματα αυτά απολαμβάνουν αυξημένης εκλογικής αποδοχής και υποστήριξης. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ανάδειξη και η άνοδος των αντισυστημικών κομμάτων στην Ευρώπη αποτελεί μια συζήτηση που αφορά όχι μόνο την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και διεύρυνση αλλά και τη σημασία της λειτουργίας δημοκρατίας και της εμπιστοσύνης στους υπάρχοντες θεσμούς και τις διαδικασίες της Ένωσης από τους πολίτες της
description: European integration has been the object of intensified political conflict and debates within the member states of the European Union (EU), for the last two decades. After the completion of economic integration with the Maastricht Treaty in 1992, fundamental questions on the scope and future direction of European integration remained without an answer, resulting in ongoing public debates on this matter. After the breakout of the Eurozone economic and financial crisis in 2008, citizens were uncertain about their future, in terms of socioeconomic situation, employment, retirement and social security for the following years. Challenger parties found fertile soil under these circumstances, by protesting against the austerity measures imposed by the EU, migration, European integration as a “danger” for losing national identity and culture, against capitalism and the established “elite” system which benefit from the general public, the “people”. These developments are also reflected in the broader context of the ‘politicization of Europe’. This dissertation will examine all election periods, from the outbreak of the Eurozone crisis until 2019, for three EU Member States (France, Greece, Italy). It will present a bibliographic, literature research and review of the political, economic and social developments during the last pre-election periods (2009, 2014, 2019), in terms of the development and emergence of anti-systemic, Eurosceptic and populist parties (both right and left), as well as and the influence they exerted on public opinion and perception of citizens. In addition, this analysis will be further enriched by the data analysis of public opinion surveys results, in each country and per electoral period, so as to define the drivers of voting for the challenger parties, and people’s opinion under a specific selection of topics (e.g., level of involvement/integration of their country with the EU, opinions about migration politics, trust in European institutions etc.). Finally, the ultimate goal of this dissertation is to draw conclusions from a comparative analysis of countries and by election period. The findings of this dissertation highlight a shift of the vote towards challenger parties, as the political discourse of the parties satisfies the feelings of doubt and insecurity of the voters. Thus, it seems that these parties enjoy increased electoral acceptance and support. In this context, the rise of the challenger parties in Europe is a debate that concerns not only European integration and enlargement but also the importance of the way democracy functions and the trust of the Union's existing institutions and processes by its citizens