Ο « Κρυπτοχριστιανισμός» ως Ιστορικό Φαινόμενο στους Ορθόδοξους Χριστιανικούς Πληθυσμούς της Ν.Α. Ευρώπης από τον 9ο έως και τον 19ο αιώνα
Creators: name: Αγάθος, Στυλιανός Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Θεολογία
Κρυπτοχριστιανοί
Ιστορικό Φαινόμενο
Theology
Crypto-Christians
Historical Phenomenon

description: Στην εργασία επιχειρείται να αναδειχθεί ο «κρυπτοχριστιανισμός» ως ιστορικό φαινόμενο στους ορθόδοξους χριστιανικούς πληθυσμούς της Ευρώπης από τον 9ο έως και τον 19ο αιώνα. Από τους πρώτους Μεσοβυζαντινούς Χρόνους και την εποχή της Αραβοκρατίας η Ανατολή υπέστη σοβαρά πλήγματα από το Ισλάμ που κατέλυσε την πολιτική και εκκλησιαστική της συνοχή. Εξισλαμισμούς αυτήν την περίοδο αλλά και αρκετές περιπτώσεις κρυπτοχριστιανών διαπιστώνει κανείς σε διάφορες περιοχές της Ανατολής, όπου υπήρχαν πρώην νεστοριανοί χριστιανοί αλλά και σε διάφορες περιοχές, όπως η Κρήτη και η Κύπρος. Επίσης, τον 11ο, 12ο και 13ο αιώνα μπορεί να δει κανείς περιπτώσεις κρυπτοχριστιανών στη Μικρά Ασία και Ανατολία όπως στην πόλη Σισίγια-Κόμανα αλλά και σε άλλες περιοχές, όπως στην Αργυρούπολη και την Κρώμνη του Πόντου. Με την άλωση της Κωνσταντινούπολης, διενεργούνται από την πλευρά του Οθωμανικού πλέον κράτους κινήσεις, που σκοπό έχουν την εξοικείωση του χριστιανικού πληθυσμού με την ισλαμική θρησκεία με την άσκηση σωματικής ή ψυχολογικής βίας, προνομίων στους ισλαμιστές και πρόκληση πολλών δεινών στους χριστιανούς. Η κατάσταση αυτή επιφέρει την αλλαγή σε μια μερίδα χριστιανών που αποφασίζουν να προσχωρήσουν στο Ισλάμ. Εδώ, συναντάται μια ιδιότυπη ομάδα ανθρώπων, οι οποίοι αποδέχονται δημοσίως το Ισλάμ, παράλληλα όμως,δεν επιθυμούν να διαρρήξουν τους δεσμούς τους με τον Χριστιανισμό, αποφασίζοντας να διατηρήσουν εν κρυπτώ την παλαιά τους θρησκεία. Περιπτώσεις κρυπτοχριστιανισμού χρονολογούνται το 1338 στη Νίκαια της Βιθυνίας, όπου παρατηρήθηκε μαζική προσχώρηση στο Ισλάμ από τους κατοίκους της περιοχής, γεγονός που θορύβησε το Πατριαρχείο, κάνοντας τελικά δεκτό το αίτημα πολλών πιστών να βρεθεί μια κατ΄οικονομίαν λύση. Επίσης, ένα σεβαστό ποσοστό αλλαξοπιστούντων παρουσίασε η περιοχή της Αλβανίας και της Ηπείρου, όπου σημειώθηκε από τον 17ο αιώνα μια σταδιακή μείωση του χριστιανικού πληθυσμού. Το σφοδρό κύμα των εξισλαμισμών προκάλεσε τη δημιουργία εξισλαμισθέντων Αλβανικής καταγωγής όπως οι Τόσκηδες, οι Γκέγκηδες και οι Τσάμηδες. Επίσης, στην Ήπειρο τον 18ο αιώνα ιδιαίτερη ομάδα κρυπτοχριστιανών συνιστά εκείνη των κατοίκων της περιοχής της Σπαθίας, οι οποίοι βίωναν διττή θρησκευτική ζωή, προσπαθώντας να επιβιώσουν στην οθωμανική αυτοκρατορία. Το φαινόμενο του κρυπτοχριστανισμού εμφανίζεται επίσης με αξιοσημείωτη ένταση στην περιοχή του Πόντου, όπου με την πτώση της ισχυρής αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, καθιστά τον ελληνικό πληθυσμό αδύναμο να αντιδράσει, κάνοντας αναγκαία την προσαρμογή του σε ένα νέο κράτος, με προεξέχουσα θρησκεία το Ισλάμ. Οι εξισλαμισμοί στον Πόντο λαμβάνουν τεράστιες διαστάσεις από τον 15ο αιώνα έως και τον 18ο αιώνα. Σύμφωνα με ιστορικές πηγές είχαν τότε καταμετρηθεί έως και 25.000 κρυπτοχριστιανοί σε διάφορες περιοχές του Πόντου. Επιπρόσθετα, αξιοσημείωτη είναι η περίπτωση των εν κρυπτώ χριστιανών στα νησιά της Κύπρου και της Κρήτης, με τους Λινοβάμβακους σε αυτά τα νησιά, οι οποίοι ταυτίστηκαν με την ισλαμική κοινότητα του νησιού, οι οποίοι ουδέποτε θέλησαν να αποσπαστούν ολοκληρωτικά από τη χριστιανική θρησκεία. Η επιτακτική ανάγκη εκσυγχρονισμού του οθωμανικού κράτους, που αφορούσε τις θρησκευτικές ελευθερίες των υπόδουλων πληθυσμών και τα στοιχειώδη δικαιώματά τους, έδωσε το έναυσμα στους κρυπτοχριστιανούς να πραγματοποιήσουν την ομολογία της αληθινής τους πίστης, υπό τη σκέπη των δυο σημαντικότερων μεταρρυθμιστικών νόμων (Χάτι Σερίφ και Χάτι Χουμαγιούν),που διασφάλιζαν την προστασία και προάσπιζαν τα κεκτημένα τους
description: This particular thesis will endeavor to introduce and higllight the phenomenon of “Crypto-Christianity” as a historical event taking place in the Christian Orthodox populace of Europe, from the 9th to the 19th century. Since the early Meso-Byzantine era and the time of Arab rule the East had already sustained serious damage by the Islamic state, which abolished Eastern politics and its ecclesiastical cohesion. During the same period and in many cases of Chripto-Christians living in several parts of the East, one can historically observe the phenomenon of converting to Islam. Such cases included many former Nestorian Christians of Anatolia as well as Christians living in other territories, such as Crete and Cyprus. During the 11th ,12th and 13th centuries, there have been many occurrences of Chripto-Christians in areas like Asia Minor and Anatolia, especially in the town of Comana and other areas such as Arghyropolis and Korum of Pontus. After the Fall of Constantinople, the newly-established Ottoman Empire conducts a series of actions whose purpose is to coerce Christian populations to convert to Islam by means of physical and psychological violence. It also grants special privileges to Muslims while causing great tribulations to Christians. These circumstances bring about serious change to sections of Christian people who ultimately decide to convert. Hence, a distinctive group of Christian individuals is emerging; even though they ostensibly accept the rule of Islam, they have no desire to essentially breach their ties to Christianity and so keep practicing their old religion. Such cases of Crypto-Christianity are dated back to 1338 A.D. in Nicaea of Bithynia, where there was mass-scale islamization of the locals. This practice disturbed the Ecumenical Patriarchate which eventually secured the request of many devoted Christians for an intermediate solution. In addition to that, a considerable percentage of apostates appeared in the regions of Albania and Epirus, where there was gradual decrease of the Christian population. This fierce current of conversion caused the emergence of islamified groups of Albanian ancestry, such as the Tosks, the Ghegs and the Chams. In eighteenth-century Epirus, there also appeared a unique body of Crypto-Christians, consisting of those inhabiting the land of Spathia, who lived a twofold religious life because they tried to survive through the Ottoman Empire. The phenomenon of Crypto-Christianity reaches a remarkable intensity in the general area of Pontus, where, after the fall of the mighty Trapezuntine Empire, the Greek populace is rendered helpless, thus being forced to convert to a new state whose main religion is Islam. The islamisation in Pontus reaches its peek between the 15th and 18th century. During that timespan and according to historical sources, there was a number of 25000 Crypto-Christians accumulated in various regions of Pontus. Furthermore, another remarkable incident is the rise of Crypto-Christians in the islands of Cyprus and Crete; this can be verified by the unique religious group of Linovamvakes that lived in those islands. This group of people would identify with the Islamic community of the islands but would never wish to fully disengage from the Christian religion. The commanding need for the Ottoman State to eventually become modernized in matters of religious freedom and the basic rights of their subjects, encouraged the Crypto-Christians to finally confess to their true faith, under the two major mandates (of Hatt-i Serif and Hatt-i Humayun) that preserved their protection and safeguarded their possessions