Η χρήση βιοδεικτών στη διάγνωση και πρόγνωση της πνευμονικής εμβολής
Creators: name: Γκουντή, Γεωργία Παράσχου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Πνευμονική εμβολή
Βιοδείκτες
Μεταβολομική
Pulmonary embolism
Biomarkers
Metabolomics

description: Η φλεβική θρομβοεμβολική νόσος εκδηλούμενη ως εν τω βάθει φλεβοθρόμβωση ή πνευμονική εμβολή, αποτελεί την τρίτη αιτία καρδιαγγειακής θνητότητας μετά το οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Η διάγνωση και η πρόγνωση της σοβαρής αυτής νοσολογικής οντότητας δεν είναι πάντα απλή γιατί τα συμπτώματα μπορεί να είναι αμβληχρά και μη ειδικά, όπως επίσης και συνήθεις παρακλινικές εξετάσεις όπως η απλή ακτινογραφία θώρακος ή το ηλεκτροκαρδιογράφημα και να χαθεί πολύτιμος χρόνος. Για το λόγο αυτό δημιουργήθηκαν προγνωστικοί δείκτες που αυξάνουν την κλινική υποψία, αλλά η διάγνωση χρήζει ειδικών απεικονιστικών εξετάσεων, όπως η υψηλής ευκρίνειας αξονική αγγειογραφία πνευμόνων, ή το σπινθηρογράφημα αερισμού αιμάτωσης. Η υπερηχοκαρδιογραφία συμβάλλει σημαντικά στην εκτίμηση της επιβάρυνσης της καρδιακής λειτουργίας, μείζονα παράγοντα βαρύτητας της νόσου και δυσμενούς πρόγνωσης. Παρά ταύτα, η απεικόνιση του μεγέθους της Πνευμονικής εμβολής δεν συσχετίζεται γραμμικά με την βαρύτητα και την τελική πρόγνωση της νόσου. Επικουρικά χρησιμοποιούνται βιοδείκτες, παραδοσιακοί ή νεότεροι ώστε να αυξηθεί η διαγνωστική ακρίβεια και η προγνωστική ικανότητα. Βιοδείκτες παραδοσιακοί που έχουν ενσωματωθεί στις κατευθυντήριες οδηγίες αποτελούν τα δ-διμερή, οι καρδιακές τροπονίνες και τα νατριουρητικά πεπτίδια. Το ερευνητικό ενδιαφέρον ωστόσο οδήγησε στην ανακάλυψη νέων βιοδεικτών που καταδεικνύουν το μέγεθος της συνυπάρχουσας μυοκαρδιακής ισχαιμίας, όπως η πρωτεΐνη δέσμευσης λιπαρών οξέων καρδιακού τύπου (H-FABP) αλλά και την τάση στο τοίχωμα της δεξιάς κοιλίας λόγω οξείας αύξησης του μεταφορτίου, όπως ο GDF-15, η αδρενομεντουλίνη(MR-proADM) και η κοπεπτίνη (Copeptin). Νεφρικοί ( Λιποκαλίνη-2, Σιστατίνη C ) και αιματολογικοί (CRP) βιοδείκτες αναδεικνύουν τη συστηματική επίδραση της πνευμονικής εμβολής στον οργανισμό, όπως και βιοδείκτες της ιστικής υποάρδευσης (γαλακτικό οξύ). Εξαιρετικά νέα εργαλεία αποτελούν ο προσδιορισμός των νουκλεϊκών οξέων (miRNA και μιτοχονδριακό και πυρηνικό DNA) αλλά και η εξερεύνηση της μεταβολομικής, αν και απέχουν ακόμη αρκετά από την καθ’ ημέρα κλινική πράξη.
description: Venous thromboembolism presenting as Deep Venous Thrombosis (DVT) or Pulmonary Embolism (PE) is the third leading cause of cardiovascular mortality, following acute myocardial infarction and cerebrovascular accident. The diagnosis and risk stratification of PE is not always simple, as symptoms may be insidious and nonspecific, while commonplace tests like chest X-rays or electrocardiograms may be within normal limits and valuable time can be lost. For that reason, clinical prediction rules (scores) have been developed to increase clinical suspicion, but diagnosis is confirmed using special imaging, specifically high-resolution pulmonary angiography (CTPA) or lung scintigraphy. Echocardiography adds important information by assessing possible right ventricular overload and/or dysfunction, a major contributor to PE related morbidity and mortality. Nevertheless, the severity of PE as depicted in imaging does not correlate linearly to its clinical severity and outcome. Laboratory biomarkers, both traditional and novel, add prognostic value to imaging techniques. Biomarkers embedded in guidelines are D-dimers, cardiac troponins, and natriuretic peptides. Research interest though has led to the discovery of novel biomarkers related to myocardial ischaemia, such as heart-type fatty acid-binding protein (H-FABP), or RV stress/stretch indicating biomarkers (acute RV pressure overload), such as GDF-15, MR-proADM and Copeptin. Renal (N-GAL, Cystatin-C) and haematological (CRP) biomarkers, reflect the systematic impact of PE to the human body, as do tissue hypoperfusion biomarkers (lactate). Excellent new tools are nucleic acids (mi-RNAs and mitochondrial and nuclear DNA) as well as metabolomics, although the incorporation of them in everyday clinical practice still seems remote.