Διερεύνηση των γνώσεων, στάσεων και συμπεριφορών των επαγγελματιών υγείας απέναντι στην αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων: μια συγχρονική μελέτη σε στρατιωτικό νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης
Creators: name: Κασαγιάννη, Ευαγγελία Αριστείδη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων
Κίτρινη κάρτα
Επαγγελματίες υγείας
Φαρμακοεπαγρύπνηση
Αυθόρμητη αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων
Adverse drug reactions
Yellow card
Healthcare professionals
Pharmacovigilance
Spontaneous report of adverse drug reactions

description: Σε αρκετές περιπτώσεις, όλες οι ανεπιθύμητες ενέργειες ενός φαρμάκου δεν είναι γνωστές έως ότου αυτό κυκλοφορήσει στην αγορά. Η Φαρμακοεπαγρύπνηση αποτελεί σημαντικό εργαλείο τόσο για την ανίχνευση των πιθανών κινδύνων των φαρμάκων, όσο και για την πρόληψη αυτών, διασφαλίζοντας με αυτό τον τρόπο την ασφαλή κι αποτελεσματική χρήση των φαρμάκων. Στην Ελλάδα, η αυθόρμητη αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων πραγματοποιείται μέσω της συμπλήρωσης της Κίτρινης Κάρτας του Εθνικού Οργανισμού Φαρμάκων κι αποτελεί αναπόσπαστο δικαίωμα των ασθενών και επιτακτικό καθήκον όλων των επαγγελματιών υγείας. Ωστόσο, το παγκόσμιο ποσοστό αναφοράς ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων ανέρχεται μόλις στο 6 με 10%, γεγονός που καθιστά την υποαναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων όχι μόνο ένα εθνικό, αλλά κι ένα διεθνές πρόβλημα. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η διερεύνηση του ρόλου των επαγγελματιών υγείας στη Φαρμακοεπαγρύπνηση, αξιολογώντας τις γνώσεις, στάσεις και συμπεριφορές τους απέναντι στην αυθόρμητη αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων, μέσω της συμπλήρωσης της Κίτρινης Κάρτας και εν συνεχεία της υποβολής της στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ). Η μελέτη πραγματοποιήθηκε με τη διάθεση αυτοσυμπληρούμενου ερωτηματολογίου στο στρατιωτικό νοσοκομείο 424 Γ.Σ.Ν.Ε της Θεσσαλονίκης, το οποίο απευθυνόταν σε ιατρούς, οδοντίατρους, φαρμακοποιούς και νοσηλευτές. Η συμπλήρωση του ερωτηματολογίου ήταν εθελοντική και ανώνυμη. Στην έρευνα συμμετείχαν συνολικά 233 επαγγελματίες υγείας, εκ των οποίων 10 οδοντίατροι (4,3%), 15 φαρμακοποιοί (6,4%), 39 ιατροί (16,7%) και 169 νοσηλευτές (72,5%), με μέσο αριθμό ετών προϋπηρεσίας τα 13,4 έτη. Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων (88%) βρέθηκε ότι έχει ανεπαρκές επίπεδο γνώσεων, και μόνο το 18% αυτών γνώριζε ποιοι έχουν δικαίωμα αναφοράς μιας ανεπιθύμητης ενέργειας φαρμάκου στον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων. Το 74,2% των συμμετεχόντων φάνηκε να έχει θετική στάση απέναντι στην αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών, με την πλειοψηφία (95,8%) να θεωρεί ότι η αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων αποτελεί καθήκον των επαγγελματιών υγείας και βελτιώνει την ασφάλεια των ασθενών. Παρ’ όλο που το 76,8% δήλωσε ότι έχει συναντήσει τουλάχιστον μια ανεπιθύμητη ενέργεια στην καριέρα του, μόνο το 9% δήλωσε ότι την έχει αναφέρει συμπληρώνοντας την Κίτρινη Κάρτα. Η αδιαφορία αναδείχθηκε από το 63,5% των συμμετεχόντων ως ο επικρατέστερος λόγος υποαναφοράς ανεπιθύμητων ενεργειών φαρμάκων στην Ελλάδα. Οι φαρμακοποιοί είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν επαρκές επίπεδο γνώσεων σε σχέση με τους υπόλοιπους επαγγελματίες υγείας. Οι οδοντίατροι και οι νοσηλευτές είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να έχουν θετικό επίπεδο στάσεων και οι ιατροί φάνηκε ότι είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναφέρουν μια ανεπιθύμητη ενέργεια φαρμάκου. Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα της έρευνας αποκάλυψαν το ανεπαρκές επίπεδο γνώσεων των επαγγελματιών υγείας, τονίζοντας την αναγκαιότητα εκπαίδευσης και ενημέρωσης του υγειονομικού προσωπικού στον τομέα της Φαρμακοεπαγρύπνησης. Ωστόσο, αποτελεί ευτύχημα το γεγονός ότι οι περισσότεροι επαγγελματίες υγείας έχουν θετική στάση απέναντι στην αναφορά ανεπιθύμητων ενεργειών και δηλώνουν διατεθειμένοι να δεχθούν την ανάλογη εκπαίδευση
description: There are several cases of drugs whose adverse reactions are not well known until they are released on the market. Pharmacovigilance accounts for an important tool for both the detection of potential adverse drug reactions and also their prevention, thus ensuring the safe and effective use of drugs. In Greece, the spontaneous reporting of adverse drug reactions is carried out through completing the Yellow Card of the National Organization for Medicines and constitutes an inalienable right of patients and an imperative duty of all healthcare professionals. However, the global reporting rate of adverse drug reactions just goes up to 6 to 10%, making underreporting of adverse drug reactions not only a national but also an international problem. The purpose of the present study was to investigate the role of healthcare professionals in Pharmacovigilance, evaluating their knowledge, attitude and practice towards spontaneous reporting of adverse drug reactions, through completing and then submitting the Yellow Card to the National Organization for Medicines. The study was conducted with the distribution of self-completed questionnaires at the 424 General Military Hospital of Thessaloniki and was addressed to physicians, dentists, pharmacists and nurses. The completion of the questionnaire was voluntary and also anonymous. A total of 233 of healthcare professionals participated in this study, of whom 10 were dentists (4,3%), 15 were pharmacists (6,4%), 39 were physicians (16,7%) and 169 were nurses (72,5%), who all had on average 13,4 years of service. The majority of participants (88%) were found to have insufficient level of knowledge and only 18% of them knew who had the right to report an adverse drug reaction to the National Organization for Medicines. The 74,2% of participants appeared to have a positive attitude towards reporting adverse reactions, the majority of whom (95,8%) considering that reporting adverse drug reactions is a duty of healthcare professionals and improves patient safety. Although 76,8% stated that they have encountered an adverse reaction at least once in their career, only 9% of them stated that they have reported it by completing the Yellow Card. Indifference was highlighted by 63,5% of participants as the predominant reason for underreporting adverse drug reactions in Greece. Pharmacists were more likely to have an adequate level of knowledge, as compared to the other healthcare professionals. Dentists and nurses were more likely to have a positive level of attitude and physicians appeared to be more likely to report an adverse drug reaction. In conclusion, the results of the study revealed the insufficient level of knowledge of healthcare professionals, underlining the necessity for further education and information of the healthcare personnel in the field of Pharmacovigilance. However, it is fortunate that most healthcare professionals have a positive attitude towards reporting adverse reactions and are willing to receive the appropriate training