Οι Μουσειακοί και Μνημειακοί χώροι ως πεδία διαπραγμάτευσης του δύσκολου πολιτιστικού παρελθόντος: Βιβλιογραφικές προσεγγίσεις και ερμηνευτικά ζητήματα
Creators: name: Αποστολάκης, Ίκαρος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Δύσκολο παρελθόν
Μουσειακή αναπαράσταση του τραύματος
Εθνικό αφήγημα
Difficult past
Representation of trauma in museums
National narrative

description: Η μελέτη για το δύσκολο πολιτισμικό παρελθόν αποτελεί πλέον μια βιβλιογραφική τάση και ταυτόχρονα ένα πεδίο ερμηνευτικής διαπραγμάτευσης, τόσο διεθνώς όσο και στην ελληνική πραγματικότητα. Αφορμόμενη από τη μεταπολεμική πολιτισμική πραγματικότητα της εποχής της αποαποικιοποίησης και από την ολοένα και επιτακτικότερη ανάγκη για μεγαλύτερη και ουσιαστική πολυφωνία στις δημοκρατικές πολιτισμικές διαδικασίες, η εξέταση του ιστορικού και πολιτισμικού τραύματος στάθηκε αφορμή για την εκ νέου διαπραγμάτευση του εθνικού και υπερεθνικού πολιτισμικού κεφαλαίου. Οι σπουδές για το ιστορικό τραύμα συσχετίζονται με τις σπουδές της μνήμης έτσι όπως αυτές διαμορφώθηκαν κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα και διαμόρφωσαν τις ανθρωπιστικές επιστήμες αναδεικνύοντας νέα πεδία ερμηνείας και διαλόγου. Η παρούσα εργασία στοχεύει στην βιβλιογραφική επέκταση της μελέτης για τη δύσκολη πολιτισμική κληρονομιά, την εξαγωγή νέων συμπερασμάτων σχετικά με τη σύνδεση του ιστορικού τραύματος με τις έννοιες της θεσμικότητας, της χρονικότητας και του εθνικού κεφαλαίου καθώς και τη διάνθιση της διαλεκτικής ανάμεσα στο ρόλο και τις δυνατότητες των μουσείων και των δημόσιων μνημείων από τη μία, και στην πρόσληψη του τραυματικού παρελθόντος από το μουσειακό κοινό και τα κοινωνικά υποκείμενα από την άλλη. Η διάρθρωση της εργασίας εκκινεί με την επισκόπηση της θεωρητικής βάσης για τον εντοπισμό και την ερμηνεία της δύσκολης κληρονομιάς και συνεχίζει με το συσχετισμό του δύσκολου πολιτισμικού κεφαλαίου με τις ιστοριογραφικές και μουσειακές τάσεις και πρακτικές σε διεθνές επίπεδο. Επιπρόσθετα, εξετάζεται το τραυματικό πολιτισμικό κεφάλαιο του ελληνικού κράτους σήμερα, όπως επίσης και η σχέση της έννοιας του τραύματος με την ιδεολογική και θεσμική του έκφανση στην ελληνική πραγματικότητα. Τέλος, η εργασία προβαίνει στη συζήτηση των ζητημάτων της δύσκολης κληρονομιάς στην Ελλάδα και διεθνώς και ολοκληρώνεται με την εξαγωγή γενικότερων συμπερασμάτων σχετικά με τη διαχείριση του δύσκολου πολιτισμικού κεφαλαίου.
description: The study of the difficult cultural past is now a bibliographical trend and at the same time a field of interpretative negotiation, both internationally and in the Greek scene. Prompted by the post-war cultural reality of the decolonization era and by the increasingly urgent need for greater and substantial pluralism in democratic cultural processes, the examination of historical and cultural trauma has become an occasion for the renegotiation of national and transnational cultural capital. Historical trauma studies are related to memory studies as they were shaped during the last decades of the 20th century and as they have shaped the humanities by highlighting new fields of interpretation and dialogue. This paper aims to expand the literature on difficult cultural heritage studies, to draw new conclusions about the connection between historical trauma and the concepts of institutionality, temporality and national cultural capital, and to dissect the dialectic between the role and potential of museums and public monuments on the one hand, and the reception of the traumatic past by museum audiences and social subjects on the other. The structure of the paper begins with an overview of the theoretical basis for identifying and interpreting difficult heritage and continues with the correlation of difficult cultural capital with historiographical and museum trends and practices at an international level. In addition, it examines the traumatic cultural capital of the Greek state today, as well as the relationship between the concept of trauma and its ideological and institutional manifestation in Greek reality. Finally, the paper proceeds to discuss the issues of difficult heritage in Greece and internationally and concludes by drawing general conclusions on the management of difficult cultural capital.
description: Σε συνεργασία με: Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)