Η διασημειωτική μετάφραση στα σχολικά εγχειρίδια γαλλικής ως ξένης γλώσσας Sésame 1 και Sésame 2 (2024)
Creators: name: Γκέγκα, Ελισάβετ Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: διασημειωτική μετάφραση
διδακτικό εγχειρίδιο
συνδήλωση
intersemiotic translation
textbook
connotation

description: Στο επίκεντρο της σημειωτικής μας διερεύνησης βρέθηκε η σχέση των γλωσσικών μηνυμάτων με τα αντίστοιχα εικονικά στα σχολικά εγχειρίδια της Γαλλικής γλώσσας της Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού Sésame 1 και Sésame 2. Η διασημειωτική ανάλυση στην οποία υποβάλαμε τα εν λόγω διδακτικά εγχειρίδια αναδεικνύει τον τρόπο λειτουργίας τους, μέσω της συνέργειας διαφορετικών σημειωτικών συστημάτων, όπως αυτών της εικόνας, της γλώσσας, της γραφιστικής και του χρώματος. Αρχικά παρουσιάζεται το θεωρητικό πλαίσιο αναφορικά με τον διεπιστημονικό κλάδο της σημειωτικής, καθώς και της Σημειωτικής της Εκπαίδευσης, προσδίδοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στις λειτουργίες του γλωσσικού μηνύματος που συνοδεύει το εικονικό, σύμφωνα με τον Roland Barthes (1988). Ιδιαίτερα πολύτιμη στη βιβλιογραφική μας έρευνα αποδείχτηκε η «οπτική γραμματική» των Kress και Van Leeuwen (2010) όπου στοιχειοθετείται η ανάλυση της οπτικής επικοινωνίας και εξετάζονται οι τρόποι με τους οποίους οι εικόνες αναπαριστούν τον κόσμο, διαμορφώνουν κοινωνικές σχέσεις και οργανώνονται σε συνεκτικά κείμενα. Η μελέτη αξιοποιεί, επίσης, τις έννοιες της πολυτροπικότητας, καθώς και της διαπολιτισμικότητας. Στην έρευνα εξετάζεται η λειτουργία της εικόνας σε σχέση με το γλωσσικό κείμενο (Χριστοδούλου 2003), καθώς και η πρόταση του Κουρδή (2020) για μια νέα τυπολογία αναφορικά με τη διασημειωτική μετάφραση από το γλωσσικό στο εικονικό σημειωτικό σύστημα. Τα ευρήματα μετά την ολοκλήρωση της διασημειωτικής διευρεύνησης αναδεικνύουν την πολυσημειωτική και πολυτροπική διάσταση των διδακτικών εγχειριδίων, τα οποία και λειτουργούν ως φορείς γνώσης και μετάδοσης πολιτισμικών μηνυμάτων. Η συμβολή του εικονικού σημειωτικού συστήματος στη διασημειωτική ανάλυση προσεγγίζεται μέσα από διαφορετικά εικονικά μηνύματα (κόμικς, χάρτες, σκίτσα, φωτογραφίες και απομαγνητοφωνημένα κείμενα)που χρησιμοποιούνται στα συγκεκριμένα διδακτικά εγχειρίδια και καταδεικνύεται ότι η ευρεία χρήση τους αποτελεί σήμερα αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
description: The focus of the present semiotic study is the relationship between the verbal messages and the corresponding iconic ones in the Sésame 1 and Sésame 2 French language textbooks for the 5th and 6th grade of primary school, respectively. The intersemiotic analysis of these textbooks highlights how they function through the confluence of different semiotic systems, such as those of image, language, graphic design, and colour. First, the theoretical framework regarding the interdisciplinary discipline of semiotics is presents, as well as the Semiotics of Education, giving special attention to the functions of the linguistic message accompanying the iconic one, according to the work of Roland Barthes (1988). Particularly valuable to the present literature research was the “visual grammar” by Kress and Van Leeuwen (2010) where it becomes obvious that the analysis of visual communication requires research to consider the ways in which images represent the world, form social relations, and organize themselves into coherent texts. This study it has also utilized the concepts of multimodality as well as interculturality and always with reference to the aforementioned textbooks. The research also utilized the quadripartite division of the function of the image in relation to the linguistic text discussed by Christodoulou (2003) to provide an answer to the main research question, as well as Kourdi's (2020) proposal for a new typology regarding the intersemiotic translation from the linguistic to the iconic semiotic system. The findings after the completion of the celebratory exploration highlight the multimodal dimension of the textbooks, which function as vehicles of knowledge and transmission of cultural and ideological messages. The contribution of the iconic semiotic system, through the intersemiotic analysis of a sample of different iconic messages (comic strips, maps, sketches, photographs, and transcripts) from the Sésame 1 and Sésame 2 textbooks, was shown to be superior to that of the linguistic semiotic system and to be an integral part of the educational process.