Τοπικές λατρείες αγίων στην περιοχή της Θεσσαλονίκης: Η περίπτωση των νεομαρτύρων. Εθνογραφική - ανθρωπολογική προσέγγιση.:
Creators: name: Παπαγεωργίου, Βασιλική Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Νεομάρτυρες
Θεσσαλονίκη
Λατρεία
Neomartyrs
Thessaloniki
Worschip

description: Η παρούσα εργασία επιχειρεί να αναδείξει συγκεκριμένες όψεις της λατρευτικής συμπεριφοράς, άλλες δηλαδή πτυχές του «διαλόγου», της σχέσης μεταξύ του αστικού κέντρου, της πόλης δηλαδή της Θεσσαλονίκης και της περιφέρειάς της. Οι νεομάρτυρες και η τιμή που προσφέρεται από τους πιστούς σ’ αυτούς λαμβάνουν τα αντίστοιχα χαρακτηριστικά που συναντώνται στους τοπικούς αγίους. Στις περιπτώσεις που η μνήμη των νεομαρτύρων δεν συνδέεται με συγκεκριμένους τόπους, δεν παρατηρείται ιδιαίτερη τιμή τους ή ξεχωριστό ενδιαφέρον γι’ αυτούς. Η μελέτη του πεδίου της εργασίας περιλάμβανε διαφορετικούς τόπους. Το κριτήριο της επιλογής τους ήταν η μνημόνευση με τον ένα ή τον άλλο τρόπο των νεομαρτύρων οι οποίοι σχετίζονταν με τους τόπους. Οι «τόποι» ως όρος, στην παρούσα μελέτη, αναφέρονται καταρχήν στην πόλη της Θεσσαλονίκης, στην οποία έλαβε χώρα το μαρτύριο ή από την οποία καταγόταν η πλειοψηφία των νεομαρτύρων στους οποίους αναφερόμαστε. Οι νεομάρτυρες, οι οποίοι κατάγονταν από την πόλη, γίνονται αφορμή για τη δημιουργία μικρών ξεχωριστών «τόπων». Ως «τόποι» νοούνται επιπλέον η περιφέρεια της πόλης, τα χωριά και οι κωμοπόλεις του νομού Θεσσαλονίκης, από τα οποία κατάγονταν οι νεομάρτυρες. Οι τρόποι με τους οποίους οι επιμέρους κοινότητες ανθρώπων συνδέονται με τους νεομάρτυρες και τους ενσωματώνουν στην πολιτιστική και τη σύγχρονη ταυτότητά τους σχετίζονται αρχικά με την επιβίωση και την αναπαραγωγή της μνήμης των νεομαρτύρων. Οι κληρικοί διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διαδικασία αυτή. Αυτοί είναι που συνήθως πρώτοι ερευνούν, ανακαλύπτουν και εντέλει «συστήνουν» τους νεομάρτυρες στους ενορίτες ή στους κατοίκους της κοινότητας και επωμίζονται την ευθύνη της τιμής και της ανάδειξής τους. Βεβαίως, δεν μπορεί να αγνοηθεί και το εν γένει οικονομικό περιβάλλον, όσον αφορά στην επιτυχία της καθιέρωσης ενός νεομάρτυρα. Τέλος, δεν αποκλείεται να διαδραματίζουν κάποιο ρόλο και η εγγύτητα και η ευκολία πρόσβασης, μέσω του οδικού δικτύου, των κατοίκων αυτών των κοινοτήτων με την πόλη της Θεσσαλονίκης, καθώς οι δύο αυτοί παράμετροι φαίνεται να λειτουργούν αντιστρόφως ανάλογα. Τα ερωτήματα τα οποία θέτει και στα οποία επιχειρεί να απαντήσει η παρούσα εργασία αφορούν καταρχήν στο εάν και κατά πόσο υπάρχει διαφοροποίηση ανάμεσα στην τιμή των νεομαρτύρων στην πόλη και την περιφέρεια της Θεσσαλονίκης και στον εντοπισμό των κρίσιμων εκείνων παραμέτρων που οδηγούν σε διαφοροποιημένες καταστάσεις και ταυτότητες, καθώς και στη σημασία, στο ρόλο των νεομαρτύρων στις υπό εξέταση περιοχές, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο συνδέονται με τις τοπικές κοινωνίες. Εξετάζεται επίσης η συγκρότηση ταυτοτήτων σε σχέση με την τιμή των νεομαρτύρων και σε συνάρτηση με μία σειρά παραμέτρων, οι οποίες συντελούν στη δημιουργία διαφορετικών καταστάσεων: άλλες φορές ο νεομάρτυρας καθίσταται από την τοπική κοινωνία ή τους πιστούς μίας ενορίας «δικός τους», ενώ άλλοτε παραμένει λιγότερο οικείος, ένας «ξένος». Η εργασία, τέλος, εστιάζει το ενδιαφέρον της στο γεγονός ότι οι άνθρωποι μέσω των λατρευτικών θρησκευτικών εκδηλώσεων βρίσκουν έναν τρόπο για να «μιλήσουν» για τον εαυτό τους, για το ποιοι είναι, ποιοι θέλουν να είναι. Μέσω των νεομαρτύρων και της τιμής προς αυτούς, «μιλάνε» για τον εαυτό τους ως σύνολο, αλλά και ως μονάδα.
description: This paper attempts to highlight particular aspects of ritual behavior that is to say, one of the aspects of the "dialogue" of the relationship between the urban center of the city of Thessaloniki and its suburbs. The neomartyrs and the price offered in those by the faithful receiving the corresponding features that meet in local saints. When the memory of the neomartyrs is not linked to specific places, there is no particular value or special interest to them. The study's scope of work included different places. The criterion of selection was the commemoration in one way or another of the martyrs who were associated with the sites. The 'place' as a term, in this study, first reported in the city of Thessaloniki, where the martyrdom took place or from which came most of the neomartyrs to whom we refer. The neomartyrs, who came from the city, are the occasion for the creation of separate small "sites." 'Place' means additional region of the city, villages and towns of the prefecture of Thessaloniki, from which came the martyrs. The ways in which different communities of people associated with martyrs and incorporate cultural and contemporary identity initially associated with survival and reproduction of the memory of the martyrs. The clergy play an important role in this process. These are usually the first search, discover and ultimately "recommend" the neomartyrs to parishioners or residents of the community and shoulder the responsibility of price and fallows. Certainly, it can not be ignored and the general economic environment, as regards the success of the introduction of a neomartyr. Finally, it is conceivable to play a role and the proximity and ease of access by road, residents of these communities with the city of Thessaloniki, as these two parameters appear to operate inversely. The questions that raises and attempts to answer this paper is concerned mainly in whether and how any difference between the price of the neomartyrs of the city and the region of Thessaloniki and identify those critical parameters that lead to altered states and identities, and the importance, the role of neomartyrs in the areas concerned, but also in the way they relate to local communities. It also considers the formation of identities in relation to the price of the neomartyrs and in relation to a number of parameters which contribute to the creation of different situations: sometimes becomes the neomartyr of the local community or a parish believers 'theirs', while others remain less familiar, a "foreigner". The paper finally focuses on the fact that people through religious worship events find a way to "speak" for themselves for who they are, who they want to be. Through the neomartyrs and the price for them, "speak" for themselves as a whole and as a unit.