Αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης της βλάστησης στα ρέματα της δυτικής Θεσσαλονίκης
Creators: name: Θεοδοσίου, Γεώργιος Στυλιανού
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Ρέματα
διάδρομοι πρασίνου
παρόχθια οικοσυστήματα,
αστικό πράσινο
δασοκομία πόλεων
ρύπανση
ξενικά είδη
υγρότοποι
εξέλιξη βλάστησης
Urban streams
green corridors
riparian ecosystems
urban green
urban forestry
pollution
alien species
wetlands
vegetation evolution

description: Τα αστικά ρέματα είναι οικοσυστήματα μεγάλης οικολογικής, κοινωνικής, αισθητικής και υδρολογικής σημασίας. Η πόλη της Θεσσαλονίκης κτισμένη από την αρχαιότητα στις όχθες των ρεμάτων της περιοχής ανέδειξε σπουδαίους πολιτισμούς. Σήμερα τα ρέματα αυτά έχουν υποβαθμιστεί οικολογικά και τείνουν να εξαφανιστούν ή έχουν είδη μπαζωθεί και εγκιβωτιστεί. Η υποβάθμιση αυτών των οικοσυστημάτων προκαλεί εκτός από την αύξηση της θερμοκρασίας και τις πλημμύρες, πολλές οικολογικές διαταραχές όπως η διάβρωση του εδάφους και η μείωση της βιοποικιλότητας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η αξιολόγηση της διατήρησης της βλάστησης των ρεμάτων και χειμάρρων της δυτικής Θεσσαλονίκης μέσω ιστορικής αναδρομής σε αναφορές για αυτά και αξιολόγησης της σημερινής κατάστασης. Η αξιολόγηση έγινε με τη χρήση του πρωτοκόλλου Riparian Macrophyte Protocol (RMP) και του δείκτη Riparian Forest Quality (QBR). Έγιναν δειγματοληψίες σε τριάντα-επτά σημεία σε όλη τη λεκάνη της δυτικής Θεσσαλονίκης. Η βλάστηση στα ρέματα μεταβλήθηκε πολλές φορές έως ότου φτάσει στη σημερινή κατάσταση. Η μεγαλύτερη υποβάθμιση συντελέστηκε τους τέσσερις τελευταίους αιώνες έως και τα μέσα του 20ου αιώνα. Τα τελευταία 70 χρόνια η βλάστηση στα ρέματα που διατηρούνται δείχνει σημάδια ανάκαμψης και πλέον είναι σε μια μέτρια προς καλή κατάσταση. Περίπου, το 30% των επιφανειών (11/37) διατηρούνται σε πολύ καλή κατάσταση ενώ το 27% (10/37) σε πολύ κακή. Επιπλέον η κατάσταση πέντε επιφανειών χαρακτηρίζεται άριστη, τεσσάρων μέτρια και επτά, κακή. Τα κυριότερα είδη που συγκροτούν τον ανώροφο άνω των 8 μέτρων είναι το Platanus orientalis και τα δυο είδη του γένους Populus, P.alba και P. nigra. Τα κυριότερα είδη που συγκροτούν τον μεσώροφο 4-8 μέτρα είναι το Celtis australis και το ξενικό Ailanthus altissima. Τα ρέματα επηρεάζονται από την παρουσία ξενικών ειδών. Μόνο οι εννέα από τις τριανταεπτά επιφάνειες είναι πλήρως απαλλαγμένες από ξενικά ξυλώδη είδη ενώ σε έξι επιφάνειες αυτά αποτελούν το κυρίαρχο είδος. Η ρύπανση από στερεά απόβλητα είναι πολύ σοβαρή. Στις τριαντατρείς από τις τριανταεπτά επιφάνειες καταγράφηκαν σκουπίδια ή μπάζα. Η χρήση γης επηρεάζει την ποιότητα. Σε καλύτερη κατάσταση βρίσκονται τα ρέματα που βρίσκονται εντός δασικών εκτάσεων και σε χειρότερη τα ρέματα εντός καλλιεργούμενων εκτάσεων και πυκνού αστικού ιστού
description: Urban streams are ecosystems of great ecological, social, aesthetic and hydrological importance. The city of Thessaloniki, built from antiquity on the banks of the streams of the region, showed great civilizations. Today these streams are ecologically degraded and tend to disappear or have been cobbled and boxed. The degradation of these ecosystems, in addition to rising temperatures and floods, causes many ecological disturbances such as soil erosion and reduced biodiversity. The purpose of this work is to evaluate the conservation of the vegetation of the streams and torrents of western Thessaloniki through a review of historical reports about them and evaluation of the current situation. The evaluation was performed using the Riparian Macrophyte Protocol (RMP) and the Riparian Forest Quality Index (QBR). Sampling was done in thirty-seven points throughout the basin of western Thessaloniki. It was found that the vegetation in the streams changed several times until it reached its current state. The greatest degradation took place over the last four centuries and until the middle of the 20th century. Over the last 70 years, the vegetation in the preserved streams shows signs of recovery and is now in a moderate to good condition. About 30% (17/37) of the surfaces are maintained in very good condition while 27% (10/37) in very poor condition. There are five sampling sites in excellent four in moderate and seven in bad condition. The main species that form the stratum above 8 meters are Platanus orientalis and the two species of the genus Populus, P.alba and P.nigra. The main species that form the low tree strata, 4-8 m., are Celtis australis and the alien Ailanthus altissima. Streams are affected by the presence of alien species. Only nine of the thirty-seven points are completely free of alien woody species and in fact in six sampling sites aliens are the dominant species. Pollution from solid waste is very serious. Garbage or rubble was recorded on thirty-three of the thirty-seven surfaces. Land use affects quality. Best conditions were recorded in the streams running through forested areas while worse conditions for those running through cultivated areas and the dense urban fabric