Myśl krytyczna w dobie antropocenu: dialektyka dystopii i utopii
Creators: name: Brzeziński, Dariusz
Publisher: name: Instytut Pedagogiki Uniwersytetu Wrocławskiego
Year: 2023

description: Problematyka relacji między człowiekiem a środowiskiem pozostaje obecnie jednym z najważniejszych zagadnień podejmowanych tak w naukach przyrodniczych, jak i humanistycznych oraz społecznych. Analizy te skupiają się na kwestii bezprecedensowego wpływu ludzkości na planetę ziemską, pozwalającego zdaniem wielu badaczy wyodrębnić obecnie nowy okres geologiczny. Jest on najczęściej nazywany „antropocenem”, choć stosuje się wobec niego też takie określenia, jak np. „kapitał cen” czy „nekrocen”. Problematyka ta jest także ważnym przedmiotem rozważań podejmowanych w ramach myśli krytycznej. Jej przedstawiciele, z jednej strony, rozwijają refleksję nad zagrożeniami, jakie dla ekosystemu stanowi system kapitalistyczny, cywilizacja technologiczna, czy też kondycja nowoczesna. Z drugiej strony, prowadzą rozpoznania dotyczące zmian, jakie musiałyby zostać wprowadzone we wszystkich tych obszarach, by zbudować bardziej harmonijne relacje między człowiekiem a przyrodą. Analizy te – jak pokazuję w niniejszym artykule – cechuje dialektyka myślenia dystopijnego i utopijnego. Relatywizowanie status quo poprzez ukazywanie przyszłości w bardzo czarnych barwach jest ściśle zespolone z próbami zaszczepienia krytycznej nadziei oraz skłonienia do podjęcia daleko idących zmian w zakresie praktyk społecznych oraz instytucji.
description: The problem of the relationship between human and nature is currently one of the most important issues in the natural sciences, as well as in the humanities and social sciences. These analyses focus on the issue of humans’ unprecedented impact on planet Earth, marking, according to many researchers, a new geological period. It is most commonly referred to as the ‘Anthropocene’, although terms such as ‘Capitalocene’ and ‘Necrocene’ are also applied toit. This issue is also an important subject of consideration within critical thought. On the one hand, its representatives develop reflections on the threats posed tothe ecosystem by capitalism, technological civilization, or, more generally, the modern condition. On the other hand, they conduct research on the changes that would have to be made in all these spheres in order to build more harmonious relationships between human and nature. These analyses – as I show in this article – are characterized by the dialectic of dystopian and utopian thought. Relativizing the status quo by portraying the future in black is closely linked to attempts to instill critical hope and to induce far-reaching changes in social practices and institutions.
description: Problematyka relacji między człowiekiem a środowiskiem pozostaje obecnie jednym z najważniejszych zagadnień podejmowanych tak w naukach przyrodniczych, jak i humanistycznych oraz społecznych. Analizy te skupiają się na kwestii bezprecedensowego wpływu ludzkości na planetę ziemską, pozwalającego zdaniem wielu badaczy wyodrębnić obecnie nowy okres geologiczny. Jest on najczęściej nazywany „antropocenem”, choć stosuje się wobec niego też takie określenia, jak np. „kapitał cen” czy „nekrocen”. Problematyka ta jest także ważnym przedmiotem rozważań podejmowanych w ramach myśli krytycznej. Jej przedstawiciele, z jednej strony, rozwijają refleksję nad zagrożeniami, jakie dla ekosystemu stanowi system kapitalistyczny, cywilizacja technologiczna, czy też kondycja nowoczesna. Z drugiej strony, prowadzą rozpoznania dotyczące zmian, jakie musiałyby zostać wprowadzone we wszystkich tych obszarach, by zbudować bardziej harmonijne relacje między człowiekiem a przyrodą. Analizy te – jak pokazuję w niniejszym artykule – cechuje dialektyka myślenia dystopijnego i utopijnego. Relatywizowanie status quo poprzez ukazywanie przyszłości w bardzo czarnych barwach jest ściśle zespolone z próbami zaszczepienia krytycznej nadziei oraz skłonienia do podjęcia daleko idących zmian w zakresie praktyk społecznych oraz instytucji.
description: The problem of the relationship between human and nature is currently one of the most important issues in the natural sciences, as well as in the humanities and social sciences. These analyses focus on the issue of humans’ unprecedented impact on planet Earth, marking, according to many researchers, a new geological period. It is most commonly referred to as the ‘Anthropocene’, although terms such as ‘Capitalocene’ and ‘Necrocene’ are also applied toit. This issue is also an important subject of consideration within critical thought. On the one hand, its representatives develop reflections on the threats posed tothe ecosystem by capitalism, technological civilization, or, more generally, the modern condition. On the other hand, they conduct research on the changes that would have to be made in all these spheres in order to build more harmonious relationships between human and nature. These analyses – as I show in this article – are characterized by the dialectic of dystopian and utopian thought. Relativizing the status quo by portraying the future in black is closely linked to attempts to instill critical hope and to induce far-reaching changes in social practices and institutions.
description: Problematyka relacji między człowiekiem a środowiskiem pozostaje obecnie jednym z najważniejszych zagadnień podejmowanych tak w naukach przyrodniczych, jak i humanistycznych oraz społecznych. Analizy te skupiają się na kwestii bezprecedensowego wpływu ludzkości na planetę ziemską, pozwalającego zdaniem wielu badaczy wyodrębnić obecnie nowy okres geologiczny. Jest on najczęściej nazywany „antropocenem”, choć stosuje się wobec niego też takie określenia, jak np. „kapitał cen” czy „nekrocen”. Problematyka ta jest także ważnym przedmiotem rozważań podejmowanych w ramach myśli krytycznej. Jej przedstawiciele, z jednej strony, rozwijają refleksję nad zagrożeniami, jakie dla ekosystemu stanowi system kapitalistyczny, cywilizacja technologiczna, czy też kondycja nowoczesna. Z drugiej strony, prowadzą rozpoznania dotyczące zmian, jakie musiałyby zostać wprowadzone we wszystkich tych obszarach, by zbudować bardziej harmonijne relacje między człowiekiem a przyrodą. Analizy te – jak pokazuję w niniejszym artykule – cechuje dialektyka myślenia dystopijnego i utopijnego. Relatywizowanie status quo poprzez ukazywanie przyszłości w bardzo czarnych barwach jest ściśle zespolone z próbami zaszczepienia krytycznej nadziei oraz skłonienia do podjęcia daleko idących zmian w zakresie praktyk społecznych oraz instytucji.
description: The problem of the relationship between human and nature is currently one of the most important issues in the natural sciences, as well as in the humanities and social sciences. These analyses focus on the issue of humans’ unprecedented impact on planet Earth, marking, according to many researchers, a new geological period. It is most commonly referred to as the ‘Anthropocene’, although terms such as ‘Capitalocene’ and ‘Necrocene’ are also applied toit. This issue is also an important subject of consideration within critical thought. On the one hand, its representatives develop reflections on the threats posed tothe ecosystem by capitalism, technological civilization, or, more generally, the modern condition. On the other hand, they conduct research on the changes that would have to be made in all these spheres in order to build more harmonious relationships between human and nature. These analyses – as I show in this article – are characterized by the dialectic of dystopian and utopian thought. Relativizing the status quo by portraying the future in black is closely linked to attempts to instill critical hope and to induce far-reaching changes in social practices and institutions.
description: Problematyka relacji między człowiekiem a środowiskiem pozostaje obecnie jednym z najważniejszych zagadnień podejmowanych tak w naukach przyrodniczych, jak i humanistycznych oraz społecznych. Analizy te skupiają się na kwestii bezprecedensowego wpływu ludzkości na planetę ziemską, pozwalającego zdaniem wielu badaczy wyodrębnić obecnie nowy okres geologiczny. Jest on najczęściej nazywany „antropocenem”, choć stosuje się wobec niego też takie określenia, jak np. „kapitał cen” czy „nekrocen”. Problematyka ta jest także ważnym przedmiotem rozważań podejmowanych w ramach myśli krytycznej. Jej przedstawiciele, z jednej strony, rozwijają refleksję nad zagrożeniami, jakie dla ekosystemu stanowi system kapitalistyczny, cywilizacja technologiczna, czy też kondycja nowoczesna. Z drugiej strony, prowadzą rozpoznania dotyczące zmian, jakie musiałyby zostać wprowadzone we wszystkich tych obszarach, by zbudować bardziej harmonijne relacje między człowiekiem a przyrodą. Analizy te – jak pokazuję w niniejszym artykule – cechuje dialektyka myślenia dystopijnego i utopijnego. Relatywizowanie status quo poprzez ukazywanie przyszłości w bardzo czarnych barwach jest ściśle zespolone z próbami zaszczepienia krytycznej nadziei oraz skłonienia do podjęcia daleko idących zmian w zakresie praktyk społecznych oraz instytucji.
description: The problem of the relationship between human and nature is currently one of the most important issues in the natural sciences, as well as in the humanities and social sciences. These analyses focus on the issue of humans’ unprecedented impact on planet Earth, marking, according to many researchers, a new geological period. It is most commonly referred to as the ‘Anthropocene’, although terms such as ‘Capitalocene’ and ‘Necrocene’ are also applied toit. This issue is also an important subject of consideration within critical thought. On the one hand, its representatives develop reflections on the threats posed tothe ecosystem by capitalism, technological civilization, or, more generally, the modern condition. On the other hand, they conduct research on the changes that would have to be made in all these spheres in order to build more harmonious relationships between human and nature. These analyses – as I show in this article – are characterized by the dialectic of dystopian and utopian thought. Relativizing the status quo by portraying the future in black is closely linked to attempts to instill critical hope and to induce far-reaching changes in social practices and institutions.
description: Problematyka relacji między człowiekiem a środowiskiem pozostaje obecnie jednym z najważniejszych zagadnień podejmowanych tak w naukach przyrodniczych, jak i humanistycznych oraz społecznych. Analizy te skupiają się na kwestii bezprecedensowego wpływu ludzkości na planetę ziemską, pozwalającego zdaniem wielu badaczy wyodrębnić obecnie nowy okres geologiczny. Jest on najczęściej nazywany „antropocenem”, choć stosuje się wobec niego też takie określenia, jak np. „kapitał cen” czy „nekrocen”. Problematyka ta jest także ważnym przedmiotem rozważań podejmowanych w ramach myśli krytycznej. Jej przedstawiciele, z jednej strony, rozwijają refleksję nad zagrożeniami, jakie dla ekosystemu stanowi system kapitalistyczny, cywilizacja technologiczna, czy też kondycja nowoczesna. Z drugiej strony, prowadzą rozpoznania dotyczące zmian, jakie musiałyby zostać wprowadzone we wszystkich tych obszarach, by zbudować bardziej harmonijne relacje między człowiekiem a przyrodą. Analizy te – jak pokazuję w niniejszym artykule – cechuje dialektyka myślenia dystopijnego i utopijnego. Relatywizowanie status quo poprzez ukazywanie przyszłości w bardzo czarnych barwach jest ściśle zespolone z próbami zaszczepienia krytycznej nadziei oraz skłonienia do podjęcia daleko idących zmian w zakresie praktyk społecznych oraz instytucji.
description: The problem of the relationship between human and nature is currently one of the most important issues in the natural sciences, as well as in the humanities and social sciences. These analyses focus on the issue of humans’ unprecedented impact on planet Earth, marking, according to many researchers, a new geological period. It is most commonly referred to as the ‘Anthropocene’, although terms such as ‘Capitalocene’ and ‘Necrocene’ are also applied toit. This issue is also an important subject of consideration within critical thought. On the one hand, its representatives develop reflections on the threats posed tothe ecosystem by capitalism, technological civilization, or, more generally, the modern condition. On the other hand, they conduct research on the changes that would have to be made in all these spheres in order to build more harmonious relationships between human and nature. These analyses – as I show in this article – are characterized by the dialectic of dystopian and utopian thought. Relativizing the status quo by portraying the future in black is closely linked to attempts to instill critical hope and to induce far-reaching changes in social practices and institutions.