ĐỐI CHIẾU NGÔN NGỮ PHỔ DỤNG TRONG THỂ LOẠI BÀI BÁO KHOA HỌC TIẾNG ANH VÀ TIẾNG VIỆT NGÀNH NGÔN NGỮ HỌC.
Creators: name: Tran, Trung Dung
Publisher: name: Zenodo
Year: 2024

description: ABSTRACT

Bài nghiên cứu nhằm mục đích nhận diện những đặc điểm tương đồng và khác

biệt trong cách sử dụng ngôn ngữ phổ dụng của bài báo khoa học tiếng Anh và tiếng

Việt trên các tạp chí ngành ngôn ngữ học trong nước và quốc tế. Nghiên cứu dựa trên

hai khung phân tích gồm khung chức năng (Hyland, 2008) và khung cấu trúc (Biber,

1999). Kết quả cho thấy hai tập ngữ liệu tồn tại một số đặc điểm tương đồng và khác

biệt. Cụ thể, bài báo tiếng Anh và tiếng Việt chủ yếu có sự tương đồng ở khung chức

năng và khác biệt nhiều ở khung cấu trúc. Về đặc điểm tương đồng trong khung chức

năng, không có sự chênh lệch về tỷ lệ xuất hiện các biểu thức chỉ cách thức, định

lượng, mô tả do đặc trưng của nghiên cứu ở cả hai ngôn ngữ là mô tả phương pháp

nghiên cứu và diễn giải kết quả nghiên cứu. Tương tự, mục đích của nghiên cứu là

trình bày các phát hiện từ kết quả nghiên cứu trong khuôn khổ của công trình khoa

học; đồng thời khái quát hóa các kết luận. Vì vậy, hai tập ngữ liệu có sự tương đồng

về tỷ lệ xuất hiện các biểu thức về suy luận, khuôn khổ, khái quát. Ngoài ra, các biểu

thức diễn đạt thái độ, lập trường và tham thoại giữa hai tập ngữ liệu không có sự khác

biệt quá lớn. Việc các tác giả bài báo thể hiện quan điểm và đưa ra các hàm ý hướng

tới độc giả là điều dĩ nhiên trong nghiên cứu; vì vậy sự tương đồng giữa hai tập khối

liệu về khía cạnh này hoàn toàn có thể lý giải được. Về đặc điểm tương đồng trong

khung cấu trúc, kết quả cho thấy tần suất xuất hiện của cấu trúc “Cụm động từ + mệnh

đề that” chiếm tỷ lệ cao nhất và cấu trúc Mệnh đề trạng ngữ có tần suất thấp nhất ở

cả hai tập ngữ liệu. Về điểm khác biệt, ở khung chức năng, các tác giả Việt có xu

hướng sử dụng biểu thức trích dẫn ít thường xuyên hơn các tác giả quốc tế. Điều này

cho thấy nhà khoa học Việt chưa thực sự chú trọng việc trích dẫn những công bố của

các nhà nghiên cứu đi trước để đối sánh, thảo luận, liên hệ kết quả nghiên cứu của

mình trong dòng chảy tri thức của lĩnh vực nghiên cứu. Ở khung cấu trúc, sự khác

biệt về loại hình ngôn ngữ giữa tiếng Anh và tiếng Việt đã dẫn đến sự không thống

nhất trong việc sử dụng biểu thức phổ dụng trong nghiên cứu. Theo đó, tỷ lệ xuất hiện

của biểu thức phổ dụng trong bài báo tiếng Anh cao xấp xỉ gấp đôi biểu thức trong

bài báo tiếng Việt. Điều này có nghĩa rằng các học giả nước ngoài có ý thức sử dụng

iiiii

biểu thức phổ dụng hơn các học giả Việt Nam. Nghiên cứu đưa ra hàm ý rằng các học

giả Việt Nam cần lưu tâm sử dụng biểu thức phổ dụng nhằm nâng cao tính chuẩn

mực cho bài viết. Từ kết quả nghiên cứu, nhóm tác giả đề xuất một số khuyến nghị

nhằm nâng cao khả năng sử dụng ngôn ngữ hiệu quả trong bài báo khoa học, bao

gồm: xây dựng danh mục các biểu thức ngôn ngữ điển mẫu trong bài báo khoa học;

tham khảo y văn nhằm tích lũy biểu thức phổ dụng; giảng dạy khóa viết học thuật tập

trung giới thiệu cấu trúc phổ dụng tương ứng với các mục đích giao tiếp cụ thể của

văn bản. Hy vọng rằng nghiên cứu sẽ là một nguồn tham khảo hữu ích cho các giảng

viên và sinh viên tại trường Đại học Thương mại nói riêng và các trường đại học Việt

Nam nói chung trong bối cảnh các cơ sở giáo dục đại học đang chú trọng đẩy mạnh

năng suất công bố quốc tế nhằm khẳng định uy tín và vị thế khoa học của mình.