Τεχνικές ζωγραφικής στην αρχαία Ελλάδα:
Creators: name: Κακαμανούδης, Αναστάσιος Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Αρχαία Ελλάδα
Ζωγραφική
Τεχνικές
Ancient Greece
Painting
Techniques

description: Αντικείμενο της εργασίας μου αποτελούν οι τεχνικές της αρχαίας ελληνικής ζωγραφικής, τα υλικά δηλαδή και οι μέθοδοι που χρησιμοποιούσαν οι ζωγράφοι της αρχαιότητας για να παράγουν τα ζωγραφικά έργα. Γίνεται μια συνοπτική επισκόπηση των στοιχείων που έχουν προκύψει σχετικά με το θέμα αυτό, από την μελέτη των γραπτών πηγών, την εξέταση των σωζόμενων μνημείων, ο αριθμός των οποίων έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, και των σύγχρονων μεθόδων τεκμηρίωσης και ανάλυσης που εφαρμόζονται για την πληρέστερη εξέταση τους. Η δομή της εργασίας είναι η εξής: Στο εισαγωγικό κεφάλαιο παρέχονται γενικές πληροφορίες για την αρχαία ελληνική ζωγραφική και τη μελέτη της. Το πρώτο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στις κυριότερες χρωστικές ουσίες της αρχαιότητας, οι οποίες σήμερα διαχωρίζονται σε ανόργανες, οργανικές και τεχνητές. Πληροφορίες για τις χρωστικές αντλούμε κυρίως από τις γραπτές πηγές και τις σχετικές αναλύσεις. Στο δεύτερο κεφάλαιο πραγματεύονται οι τρείς ζωγραφικές τεχνικές, με τις οποίες ήταν δυνατό να δημιουργηθεί ένα ζωγραφικό έργο. Αυτές είναι η ξηρογραφία (ζωγραφική σε στεγνό υπόστρωμα, με τη χρήση οργανικού συνδετικού υλικού), η νωπογραφία (ζωγραφική σε νωπό υπόστρωμα, χωρίς τη χρήση συνδετικού υλικού) και η εγκαυστική (ζωγραφική με συνδετικό υλικό το κερί). Δίδεται έμφαση στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε τεχνικής και το εύρος εφαρμογής τους στην αρχαία ζωγραφική. Γίνεται επίσης σύντομη αναφορά στις μεθόδους με τις οποίες ήταν δυνατό να επιτευχθεί η προστασία της ζωγραφικής επιφάνειας. Στο τρίτο και εκτενέστερο κεφάλαιο παρουσιάζονται, εν είδη καταλόγου, τα εξεταζόμενα μνημεία. Η έρευνα μου περιορίζεται στον ελλαδικό χώρο, με την πλειονότητα των μνημείων να προέρχεται από το χώρο της Μακεδονίας, και να χρονολογείται στην ύστερη κλασική και ελληνιστική περίοδο. Πρόκειται για τις τοιχογραφίες και τη χρωματική διακόσμηση μακεδονικών και κιβωτιόσχημων τάφων, καθώς και οικιών, έργα πάνω σε λίθινο υπόστρωμα (γραπτές επιτύμβιες στήλες, λίθινες κατασκευές όπως θρόνοι και κλίνες με γραπτή διακόσμηση) και, τέλος, έργα πάνω σε ξύλινο υπόστρωμα. Η εξέταση τους γίνεται με ενιαίο τρόπο: αρχικά παρέχονται γενικές πληροφορίες για το μνημείο και περιγράφεται εν συντομία η ζωγραφική του διακόσμηση, και σε ένα δεύτερο μέρος εξετάζονται τα τεχνικά χαρακτηριστικά της διακόσμησης αυτής όσον αφορά την προετοιμασία του ζωγραφικού υποστρώματος, τη χρήση γραπτού ή εγχάρακτου προσχεδίου, τις χρωστικές ουσίες, τα στάδια και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ζωγραφικής εκτέλεσης και το ζήτημα της τεχνικής. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο της εργασίας, επιχειρείται η σύνοψη των πληροφοριών που παρουσιαστήκαν στα προηγούμενα κεφάλαια, η εξαγωγή γενικών συμπερασμάτων και η διατύπωση κάποιων προτάσεων για ανοιχτά ζητήματα. Η παρουσίαση των συμπερασμάτων ακολουθεί την ίδια λογική με τον τρόπο εξέτασης των μνημείων (1. Υπόστρωμα 2. Προσχέδιο 3. Χρωστικές ουσίες, 4. Εκτέλεση, 5. Τεχνική) και σε κάποια σημεία γίνεται προσπάθεια σύνδεσης των συμπερασμάτων αυτών με ζωγραφικά έργα άλλων περιοχών, καθώς και με την πολυχρωμία της αρχαίας πλαστικής.
description: Subject of my work are the techniques of ancient Greek painting, in other words the materials and methods employed by ancient painters to produce their works of art. I attempt a brief inspection of the information available on painting techniques, gained through the study of the written sources, the investigation of the extant monuments, the number of which has significantly grew over the last decades, and the modern documentation and analysis methods, which are applied on them to ensure their fullest examination. The structure of my work is the following: In the introductory chapter, general information about ancient Greek painting and its study are given. The first chapter is devoted to ancient pigments, which today are divided into inorganic, organic (dyes) and synthetic. Information about these pigments is mainly derived from ancient written sources and contemporary analysis. In the second chapter the three painting techniques, through which an ancient painting could be produced, are presented: These are tempera (painting on a dry substrate, using an organic binding material), fresco (painting on wet substrate, without a binding material) and encaustic (painting with wax as a binding material). Emphasis is given to the special characteristics of each technique, along with its range of application in ancient painting. Furthermore, a brief reference in the possible protective methods of the painting surface is made. In the third and more extensive chapter, the examined monuments are presented, in the form of a catalogue. My research is confined in the area of Greek mainland. The majority of monuments derives from Macedonia and is dated to late Classic - early Hellenistic period. These are mural painting of macedonian and cist tombs, as well as houses, works on stone (painted grave stele, thrones, klinai etc. with painted decoration) and works on wooden substrate. Their examination is done in a uniform way: at first general information about the monument is given and its painted decoration is briefly described, and then the technical characteristics of this decoration are investigated, regarding the substrate and its preparation, the use of painted or incised preliminary drawing, the pigments used, the stages and special characteristics of the painting procedure and the subject of the painting technique. In the final chapter of my work, a synopsis of the information presented in the previous chapters is attempted, as long as the drawing of some general conclusions and some proposals about some open issues. The presentation of these conclusions follows the way the monuments are examined (1. Substrate and its preparation 2. Preliminary drawing 3. Pigments 4. Painting procedure 5. Painting technique) and in some instances a connection with the paintings of other areas and the sculptural polychromy is seeked.