Καθ’ ὕπνους φαντάσματα. Το όνειρο στο λόγιο μυθιστόρημα του 12ου αιώνα
Creators: name: Μαμάτσιου, Αννα Εμμανουήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Βυζαντινή λογοτεχνία
Όνειρα
Λόγιο μυθιστόρημα
Byzantine literature
Dreams
Literary novel

description: Τα όνειρα εκφράζουν τις ενδόμυχες λειτουργίες της ανθρώπινης ψυχής, αποτελούν όμως ταυτόχρονα και εμπειρίες που διέπονται από τα πολιτισμικά στοιχεία τόσο της εποχής τους, όσο και παλαιότερων εποχών που κληροδοτήθηκαν μέσω της λαϊκής παράδοσης. Αυτή η πολιτισμική μεταφορά γίνεται κυρίως με τη μορφή λογοτεχνικών κειμένων. Κύριος στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η συστηματική παρουσίαση και ανάλυση όλων των σχετικών αναφορών στα όνειρα, όπως αυτά εμφανίζονται στην πλοκή των λόγιων μυθιστορημάτων της εποχής των Κομνηνών. Εν είδει εισαγωγής εξετάζουμε τη σημασία των ονείρων και τη θέση τους στην κοσμοθεωρία των Βυζαντινών, όπως και τη λειτουργία που έχουν στην πλοκή των ερωτικών μυθιστορημάτων. Στη συνέχεια εστιάζουμε στα ίδια τα κείμενα αναφοράς, στα οποία εντοπίζουμε τα όνειρα και επιχειρείται σχολιασμός τους, με στόχο να ανιχνεύσουμε τις μεταξύ τους σχέσεις. Στην εργασία αυτή μας απασχολούν τόσο τα κοινά τους σημεία, όσο και η γλώσσα, η δομή, η διατύπωση και η συμβολή τους στην εξέλιξη της πλοκής, όπως και οι διαφορές που ενδεχομένως διαπιστώνονται μεταξύ των έργων αυτών. Τα κείμενα που μελετούμε είναι: Τα καθ’ Υσμίνην και Υσμινίαν του Ευμάθιου Μακρεμβολίτη, Τα κατά Ροδάνθην και Δοσικλέα του Θεοδώρου Προδρόμου και Τα κατά Δροσίλλαν και Χαρικλέα του Νικήτα Ευγενειανού. Επιπλέον, διερευνούμε τη λειτουργία των ονείρων στα πρότυπα αυτών των έργων, δηλαδή στα ερωτικά μυθιστορήματα της ύστερης αρχαιότητας, και συγκεκριμένα στα έργα: Τα κατά Λευκίππην και Κλειτοφώντα του Αχιλλέα Τατίου και στα Αιθιοπικά ή Τα περί Θεαγένην και Χαρίκλειαν του Ηλιοδώρου, αναζητώντας τις διαφορές αλλά και τα κοινά στοιχεία που μοιράζονται με τα έργα του 12ου αιώνα
description: Dreams express the inner workings of the human soul, but they are also experiences that are governed by the cultural data of their time, as well as by the cultural data of earlier times that were handed down through folk tradition. This cultural transmission takes place mainly in the form of literary texts. The main objective of this thesis is the systematic presentation and analysis of all relevant references to dreams as they appear in the plot of the scholarly novels of the Komnenian era. As an introduction, we examine the importance of dreams and their place in the Byzantine worldview, as well as their function in the plot of erotic novels. Then we focus on the reference texts themselves, in which we identify the dreams and comment on them, trying to trace the relations between them. We are concerned both with their common elements and with their language, structure, wording and contribution to the development of the plot, as well as with the differences that may be found between these works. The texts we are studying are: Hysmine and Hysminias by Eumathios Macrembolites, Rodanthes and Dosiclis by Theodoros Prodromos and Drosilla and Charikles by Niketas Eugenianos. In addition, we explore the function of dreams in the models of these works, namely in the erotic novels of late antiquity, specifically in the novels: Achilles Tatius’ Leucippe and Clitophon and Heliodorus’ Aethiopica or Theagenes and Chariclea and the differences and similarities between them and the novels of 12th century