Βατοπεδινή Σκήτη του Αγίου Δημητρίου. Ιστορική, Πολεοδομική και Αρχιτεκτονική Μελέτη
Creators: name: Λοϊζίδης, Φάνος Νίκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Σκήτη Αγίου Δημητρίου
Ιερά Μεγίστη Μονή Βατοπαιδίου
Iστορία και αρχιτεκτονική στο Άγιον Όρος
Saint Demetrios Skete
Vatopedi Monastery
Mount Athos history and architecture

description: Η ιδιόρρυθμη Σκήτη του Αγίου Δημητρίου αποτελεί εξάρτημα της Ιεράς Μονής Βατοπεδίου και βρίσκεται σε δασώδη περιοχή νοτιοδυτικά της Μονής, σε απόσταση περίπου 30 λεπτών με τα πόδια. Οι προφορικές παραδόσεις ανάγουν την ίδρυση της Σκήτης στον 4ο αιώνα, ενώ στις γραπτές πηγές αναφέρεται ως Μονή του Αγίου Δημητρίου του Χαλκέως από τον 10ο αιώνα. Η Σκήτη, στη σύγχρονή μορφή της, συγκροτείται από τις αρχές του 18ου αιώνα και αναπτύσσεται έως τις αρχές του 20ου αιώνα. Ο πυρήνας της Σκήτης αποτελείται από το συγκρότημα του Κυριακού ναού, της Τράπεζας και του κτιρίου του Δικαιάτου – ξενώνα. Οι σκητιωτικές καλύβες, διάσπαρτες γύρω από τον κεντρικό πυρήνα, διαμορφώνουν το οικιστικό σύνολο της Σκήτης. Στα μεταπολεμικά χρόνια, άρχισε η σταδιακή εγκατάλειψη της Σκήτης, οδηγώντας την ερήμωση και καταστροφή των καλυβών. Σήμερα, μόνο τα τρία κτίσματα του συγκροτήματος του Κυριακού παραμένουν ακέραια, ενώ τα ερείπια των καλυβών έχουν καλυφθεί από την πυκνή βλάστηση. Στην εργασία αρχικά παρουσιάζεται η ιστορία της Σκήτης, αποκαλύπτοντας άγνωστες πτυχές της πορείας της κατά τον 20ο αιώνα. Στη συνέχεια, εξετάζεται η πολεοδομική δομή του σκητιωτικού οικισμού και η ανάπτυξή του στο περιβάλλον. Έμφαση δίνεται στη μελέτη της αρχιτεκτονικής των κτισμάτων της Σκήτης, ξεκινώντας από τα κτίρια του πυρήνα και προχωρώντας στην ανάλυση της τυπολογίας, μορφολογίας και κατασκευαστικής δομής των σκητιωτικών καλυβών. Ουσιαστικό μέρος της εργασίας αποτελεί η παρουσίαση και οργάνωση του έργου αποτύπωσης των κτισμάτων της Σκήτης που έγινε από την ομάδα του ακαδημαϊκού Παύλου Μυλωνά τη δεκαετία του 1960. Στα πλαίσια της εργασίας, δημιουργήθηκε το τοπογραφικό σχέδιο της Σκήτης και παρουσιάζεται η αποτύπωση ενός εξωμοναστηριακού Βατοπαιδινού κελλίου, καθώς και των σκητιωτικών καλυβών που αποτυπώθηκαν για τις ανάγκες της μελέτης.
description: The idiorrhythmic Skete of Saint Demetrios is a dependency of the Holy Monastery of Vatopedi. It is located in a wooded area southwest of the Monastery, approximately a 30-minute walk away. Oral traditions trace the founding of the Skete to the 4th century, while written sources mention it as the Monastery of Saint Demetrios of Chalkeus from the 10th century. The Skete, in its contemporary form, was established in the early 18th century and continued to develop until the early 20th century. The central complex of the Skete consists of the Main Church (Kyriakon), the Refectory, and the Guest House (Dikaiaton) building. The skete cells (the calevae), scattered around the central complex, form the settlement of the Skete. In the post-war years, the gradual abandonment of the Skete began, resulting in the desertion and destruction of the cells. Today, only the three buildings of the central complex remain intact, while the ruins of the cells have been covered by dense vegetation. The history of the Skete is initially presented, revealing unknown aspects of its development during the 20th century. Subsequently, the urban structure of the Skete settlement and its development in the environment are examined. Emphasis is placed on the study of the architecture of the Skete's buildings, starting from the monastic buildings of the central complex and progressing to an analysis of the typology, morphology, and construction structure of the Skete cells. A significant part of the study is the presentation and organization of the work of documenting the buildings of the Skete, which was carried out by the team of academic Pavlos Mylonas in the 1960s. As part of the study, a topographical plan of the Skete was created, and the architectural survey of an extramonastic Vatopedi cell, as well as the skete cells documented for the needs of the study, is presented.