Γενετήσια πράξη χωρίς συναίνεση (άρθρο 336 παρ. 4 ΠΚ): διεθνές νομοθετικό υπόβαθρο, αναγκαιότητα αυτοτελούς τυποποίησης, δομή και οριοθέτηση απέναντι σε συγγενή αδικήματα
Creators: name: Κεντημένος, Στυλιανός Δημοσθένη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: γενετήσια πράξη
απουσία συναίνεσης
Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης
sexual act
lack of consent
Istanbul Convention

description: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση του αδικήματος της γενετήσιας πράξης χωρίς συναίνεση, το οποίο εισήχθη στον Ποινικό μας Κώδικα τον Ιούλιο του 2019, στην τότε παράγραφο 5 του άρθρου 336 Ν. 4619/2019. Στο πλαίσιο αυτό, παρουσιάζεται, πρώτα από όλα, το διεθνές νομοθετικό υπόβαθρο του αδικήματος, συγκεκριμένα, το άρθρο 36 της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (γνωστή και ως Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης), η οποία ενσωματώθηκε στην ελληνική έννομη τάξη με τον Ν. 4531/2018. Στη συνέχεια, αναλύονται οι τροποποιήσεις που έχει ήδη υποστεί η διάταξη 336 παρ. 4 ΠΚ, αλλά και το προστατευόμενο έννομο αγαθό, με σημείο τομής την εγκατάλειψη των «ηθών» με τον Ν. 1419/1984 και την υιοθέτηση της γενετήσιας ελευθερίας, η οποία συγγενεύει με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και την τιμή. Η πολυσυζητημένη έννοια της «γενετήσιας πράξης», που αντικατέστησε την «ασελγή πράξη» του προϊσχύσαντος ΠΚ (Ν. 1492/1950), κατέχει ξεχωριστή θέση στην παρούσα εργασία, με σημεία αιχμής την υπέρμετρη διεύρυνση του εννοιολογικού πεδίου της από τη Νομολογία και τον σκοπό ηδονισμού ως συστατικό ή μη στοιχείο της. Έπειτα, μετά και την διερεύνηση της έννοιας, της νομικής φύσης και των προϋποθέσεων εγκυρότητας της «συναίνεσης του παθόντος», πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η διάταξη 336 παρ. 4 ΠΚ, σκιαγραφείται το ρυθμιστικό πεδίο της, αλλά και οριοθετείται αυτή από τα συγγενή αδικήματα, ήτοι τον εν στενή εννοία βιασμό της παραγράφου 1 του άρθρου 336 ΠΚ και τα αδικήματα της κατάχρησης ανικάνου σε γενετήσια πράξη (άρθρο 338 ΠΚ) και της γενετήσιας πράξης με κατάχρηση θέσης υπεροχής (άρθρο 343 ΠΚ). Τέλος, αναζητείται η επιεικέστερη διάταξη, η οποία τυγχάνει εφαρμοστέα, δυνάμει της γενικής αρχής του άρθρου 2 παρ. 1 ΠΚ, μετά τη συγκριτική επισκόπηση των μορφών που έχει λάβει η ρύθμιση της γενετήσιας πράξης χωρίς συναίνεση τα τελευταία έξι χρόνια. Η εργασία ολοκληρώνεται με την αξιολόγηση της διάταξης του άρθρου 336 παρ. 4 ΠΚ και τη διατύπωση προτάσεων για ένα, κατά το δυνατόν, πληρέστερο και συνάμα συνεπές δογματικά και συστηματικά πλέγμα προστασίας της γενετήσιας ελευθερίας
description: The purpose of this Study is to investigate the offence of sexual assault, which became part of our Criminal Code, in July of 2019, specifically in paragraph 5 of Article 336 of Law 4619/2019. In that context, the international legislative background of the offence is first presented, and specifically, Article 36 of the Convention of the Council of Europe on combating and preventing violence against women and domestic violence (known as Istanbul Convention), which is incorporated into Greek domestic law with Law 4531/2018. Following that, the amendments undergone by Provision 336 paragraph 5 of the Criminal Code are analyzed, as well as the protected legal interest, with the point of intersection being the abandonment of “morals” with Law 1419/1984 and the adoption of sexual freedom, which is related to human dignity and honour. The much-discussed concept of “sexual act”, which replaced the concept of “innocuous act” of the previously in effect Criminal Code (Law 1492/1950), occupies a special place in this Study, with tipping point the excessive expansion of its conceptual field by Jurisprudence and the purpose of hedonism as a component of it or not. Thereafter, and following the investigation of the concept, the legal nature and the validity conditions of "victim’s consent”, on which the provision 336 paragraph 4 of the Criminal Code was built, its regulatory scope is outlined, but it is also delimited by related offences, i.e. rape in the restricted sense of paragraph 1 of article 336 of the Criminal Code and the offenses of abuse of an incapacitated person in a sexual act (article 338 of the Criminal Code) and of sexual act with abuse from a superior position (article 343 of the Criminal Code). Lastly, the most lenient provision is sought, which is applicable, by virtue of the general principle of article 2 paragraph 1 of the Criminal Code, following the comparative overview of the forms that the regulation of sexual abuse has taken during the past six years. The Study concludes with the evaluation of the provision of article 336 paragraph 4 of the Criminal Code and the formulation of proposals for a, where possible, more complete and at the same time, doctrinally and systematically consistent network of protection of sexual freedom