Το μετα-ανθρώπινο μέλλον: η ηθική της ενίσχυσης
Creators: name: Δεληβογιατζή, Ευαγγελία Σωκράτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Ενίσχυση
Μετα-ανθρωπισμός
Δι-ανθρωπισμός
Enhancement
Posthumanism
Transhumanism

description: Ο αέναος αγώνας του ανθρώπου για τελειοποίηση των φυσικών του καταβολών, η επιδίωξη προώθησης μίας βελτιωμένης εκδοχής ύπαρξης, λαμβάνει, επί του παρόντος, τη μορφή μιας ριζικής αναπροσαρμογής της σχέσης μεταξύ φύσης και ανθρώπινου όντος. Η φυσική πραγματικότητα καθίσταται προοδευτικά αντικείμενο ελέγχου και χειραγώγησης, που καλείται να προσαρμοστεί στους σκοπούς και στις βλέψεις ενός ανθρώπινου όντος, το οποίο συλλαμβάνει τον εαυτό του ως παντοδύναμο κυρίαρχο του φυσικού πεπρωμένου, που δύναται να καθορίσει και να διαπλάσει την εξελικτική διαδικασία. Η παρούσα εργασία θίγει το ζήτημα της διαμάχης που πυροδοτεί η διεύρυνση των χρήσεων των γενετικών τεχνολογιών ενίσχυσης, αναπτύσσοντας τις δύο αντιμαχόμενες τάσεις, εκθέτοντας τις θέσεις τόσο των δι-ανθρωπιστών, που αποβλέπουν στην πραγμάτωση του μετα-ανθρώπινου οράματος, όσο και βιοσυντηρητικών, που θεώνται την προοπτική της γενετικής ενίσχυσης ως τη βαθύτερη μορφή αποδυνάμωσης, τη σοβαρότερη απειλή της ανθρώπινης ουσίας. Στο πλαίσιο διερεύνησης των ηθικών προεκτάσεων της ανθρώπινης ενίσχυσης εκτίθενται και ορισμένες σκεπτικιστικές προσεγγίσεις που αποτελούν μία τάση άμβλυνσης των αντιθέσεων. Όσοι χαιρετίζουν τη μετα-ανθρώπινη προοπτική διαβλέπουν την ιδέα της αυτο-τελειοποίησης ως εγγενή στην ανθρώπινη φύση, θεωρώντας την πορεία προς τον μετα-ανθρωπισμό ως μέρος της εξελικτικής διαδικασίας του ανθρώπου, που οφείλει να αξιοποιήσει την επιστημονική γνώση προκειμένου να προωθήσει τη ριζική μεταμόρφωση του εαυτού του. Η αυτο-βελτίωση, η απελευθέρωση από τα δεσμά της φυσικής τυχαιότητας, η προαγωγή μίας αναβαθμισμένης γενετικής υποδομής, θεώνται ως ηθικές υποχρεώσεις που έρχονται να διαφυλάξουν την ουσία της ανθρωπότητας. Στον αντίποδα βρίσκονται φιλόσοφοι και συγγραφείς, που συλλαμβάνουν τη μεταβολή του φυσικώς ανθρώπινου ως επιχείρηση χειραγώγησης της γενετικής δεξαμενής, ως επιβολή της θεληματικότητας στη χαρισματικότητα, ως υποδούλωση του ανθρώπινου όντος στην κυριαρχική του παρόρμηση επιβολής στο φυσικό σχέδιο. Οι βιοσυντηρητικοί, θίγοντας ζητήματα ταυτότητας, ελευθερίας, αυτονομίας, αξιοπρέπειας και ηθικής αυτοκατανόησης των προσώπων, διαμορφώνουν κανονιστικές θέσεις, που απορρίπτουν καθολικά κάθε απόπειρα τροποποίησης των εκ φύσεως ατελών ανθρώπινων όντων. Στο μέσον των δύο αντίπαλων τάσεων εντοπίζουμε περισσότερο μετριοπαθείς, σκεπτικιστικές στάσεις που αποφεύγουν τη διατύπωση αφοριστικών ηθικών κρίσεων, οι οποίες είτε καταδικάζουν , είτε προβαίνουν στην ενθουσιώδη επιδοκιμασία των δελεαστικών υποσχέσεων του μετα-ανθρώπινου οράματος. Στέκονται κριτικά απέναντι στην καθολικότητα των ισχυρισμών και επιχειρούν να διεισδύσουν στην πολυπλοκότητα του ζητήματος εξετάζοντας το επιμέρους. Καταδεικνύουν ότι οι βιοϊατρικές εξελίξεις εγείρουν ηθικά διλλήματα μεγάλης εμβέλειας που δεν δύνανται να επιλυθούν με αναφορά στη χρήση απόλυτων κανονιστικών προκειμένων. Η ανάγκη διαμόρφωσης μίας ηθικής της ενίσχυσης, η βιοπολιτική προσέγγιση του φαινομένου, η συνδιαλλαγή του φιλοσοφικού στοχασμού με την επιστημονική αυθεντία, προβάλλουν ως επιταγές που δύνανται να χαλιναγωγήσουν τα ανθρώπινα ένστικτα, την τάση καθυπόταξης του φυσικού στην παντοδυναμία της βούλησης, συμβάλλοντας παράλληλα στην απρόσκοπτη προώθηση της επιστημονικής γνώσης και των τεχνολογικών αγαθών που προάγουν την ανθρώπινη ευημερία. Οι έλλογες αυτές προοπτικές πρόκειται να συμβάλλουν προκειμένου να καταστεί η βιοϊατρική πρόοδος ένα εφαλτήριο προάσπισης της ανθρωπότητας από το φυσικό κακό αντί για έναν καταπέλτη στη διάβρωση των ανθρώπινων δομών και ποιοτήτων.
description: The endless human pursuit of enhancing natural determinations, the will to promote a perfect mode of being that resides in our ideological scheme since the outset of human history, is taking, nowadays, the form of a radical transformation of the relation between human being and nature. The natural order is progressively becoming an object of manipulation and control that has to adjust to the purposes and wills of a human being which conceives itself as a powerful master of natural fate that manages to define and figure the process of natural evolution. The current paper raises the issue of the major debate in the field of applied ethics that results from the expansion of technological applications of genetic enhancement. It unfolds the two conflicting tendencies, displaying the views of trans-humanists, who look forward to the fulfillment of the post-human vision, as well as those of bioconservatives, who perceive the perspective of genetic enhancement as the deepest form of weakening, the gravest threat of human essence. In order to explore the ethical extensions of human enhancement, some skeptical approaches that consist a tendency of lessening the opposites are exposed too. Those welcoming the post-human prospect, view the idea of self-perfection as inherent in human nature, considering the route to post-humanism as a part of the evolutionary process of human who ought to use the scientific knowledge in order to promote the radical transformation of his being. Self-improvement, as the liberation from the natural randomness, as the promotion of an upgraded genetic construction is viewed as an ethical obligation that comes to preserve the humanity’s essence. On the opposite side, philosophers and authors conceive the transformation of the naturally human as an attempt to manipulate the genetic order, as the enforcement of the will to giftedness, as the slavery of human being to his own intrinsic impulse of mastery, imposed on natural scheme. Bioconservatives raise issues of identity, freedom, autonomy, dignity as well as ethical self-understanding of persons. They formulate normative views that universally reject every attempt to modify the naturally imperfect human beings. In the middle of the two opposing tendencies exist some more moderate, skeptical views, trying to avoid the formulation of absolute moral judgments, that fully condemn or either offer a toast to the promising options of the post-human vision. They stand critically in front of the universality of claims and attempt to penetrate in the complexity of the issue, by examining the particular points. They claim that biomedical advances raise a broad range of ethical dilemmas that are not supposed to be solved by reference to the use of absolute normative terms. The need to formulate a moral perspective of enhancement, the bio-political approach of the phenomenon, the fertile dialogue between philosophical reflection and scientific authority, raise as ethical commands that aim to curb human instincts and to limit the tension of submission of natural to the mastery of will, contributing at the same time to the promotion of scientific knowledge and to those technological goods that boost human prosperity. These rational perspectives are able to contribute to a licit use of biomedical advance that promotes human flourishing and eliminates mean, rather than corroding unique human essence and quality.