Η διασημειωτική μετάφραση στα διδακτικά εγχειρίδια: η περίπτωση δύο μεθόδων της γαλλικής ως ξένης γλώσσας στο Γυμνάσιο
Creators: name: Μιχαλοπούλου, Σοφία Ευθυμίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Διασημειωτική μετάφραση
Διδακτική
Γαλλική γλώσσα
Intersemiotic translation
Teaching
French language

description: Ο ρόλος της μετάφρασης στη διδακτική των ξένων γλωσσών, αλλά και η χρήση της ως μέσο εκμάθησης είναι ένα ζήτημα το οποίο έχει απασχολήσει αρκετά κατά καιρούς και παρά τις διαφορετικές απόψεις όσον αφορά την χρησιμότητα και την αποδοτικότητα της ως εργαλείο μάθησης, συνεχίζει να χρησιμοποιείται με ποικίλους τρόπους. Η μελέτη κινήθηκε στα επιστημονικά πεδία της Διδακτικής, της Σημειωτικής και της Μετάφρασης, τριών ερευνητικών κλάδων που μελετήθηκαν σε διδακτικά εγχειρίδια ξένης γλώσσας, και πιο συγκεκριμένα, της γαλλικής ως ξένης γλώσσας. Αφετηρία για την παρούσα εργασία αποτέλεσε το γεγονός ότι παρά την όλο και μεγαλύτερη χρήση μη γλωσσικών σημειωτικών συστημάτων στα διδακτικά εγχειρίδια ξένων γλωσσών, ο αριθμός επιστημονικών μελετών κυρίως για το ρόλο της διασημειωτικής μετάφρασης είναι περιορισμένος. Η μελέτη αυτή επικεντρώνεται στη διασημειωτική μετάφραση, μία μεταφραστική διαδικασία όπου σημειωτικά συστημάτα, όπως η γλώσσα, η εικόνα, η γραφιστική, ο χρωματισμός, αλλά και άλλα σημειωτικά συστήματα βρίσκονται σε συνέργια για την προώθηση μιας επιτυχούς διδασκαλίας της γαλλικής ως ξένης γλώσσας. Ο σκοπός της έρευνας στην παρούσα εργασία ήταν η ανάλυση περιπτώσεων διασημειωτικής και διαγλωσσικής μετάφρασης, σύμφωνα με την τυπολογία του Jakobson, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο συμβάλλουν στην εκμάθηση μια ξένης γλώσσας όπως η γαλλική. Προς την κατεύθυνση αυτή, εξετάζουμε, τις μεταφραστικές επιλογές σε δύο εγχειρίδια διδασκαλίας της γαλλικής γλώσσας, τα οποία συλλέχθηκαν βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων και έχουν χρησιμοποιηθεί στην Β/βάθμια εκπαίδευση σε μαθητές της πρώτης γυμνασίου. Η παρούσα έρευνα αφορά τον εντοπισμό, την ανάλυση και την παρατήρηση παραδειγμάτων διασημειωτικής και διαγλωσσικής μετάφρασης και στα δύο εγχειρίδια. Σε ότι αφορά τα αποτελέσματα της έρευνας διαπιστώνεται ότι η διασημειωτική μετάφραση είναι ένα φαινόμενο που κυριαρχεί και στα δυο εγχειρίδια σε αντίθεση με την πολυ περιορισμένη χρήση της διαγλωσσικής μετάφρασης. Παρατηρήθηκε ότι η εικόνα χρησιμοποιείται ευρέως στα συγκεκριμένα εγχειρίδια εκμάθησης γαλλικής γλώσσας και καταλαμβάνει ένα πολύ μεγάλο μέρος τους. Επίσης, όσον αφορά στην τεχνοτροπία των εικόνων που εντοπίστηκαν σε παραδείγματα διασημειωτικής μετάφρασης, το μεγαλύτερο ποσοστό αυτών αποτελείται από σκίτσα. Ωστόσο, ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι σε κάποια από τα σκίτσα ζητείται από τους εκπαιδευόμενους να παράγουν οι ίδιοι το γλωσσικό μήνυμα, είτε γραπτά είτε προφορικά. Η αναλύση μας κατέδειξε, επίσης, ότι το είδος της λειτουργίας που κυριαρχεί μεταξύ εικόνας και γλωσσικού κειμένου είναι ‘’συμπληρωματική’’. Οι εικονογράφοι των σκίτσων έκαναν χρήση διάφορων στοιχείων μέσω των οποίων διευκολύνεται ο μαθητής να τα μεταφράσει διασημειωτικά όπως για παράδειγμα, ο συμβολικός χαρακτήρας των χρωμάτων, οι εκφράσεις προσώπων και η μεταφορά κινήσεων του σώματος είναι λεπτομέρειες που εντοπίσαμε σε κάποια εικονικά μηνύματα των δύο εγχειριδίων. Τέλος, η έρευνα κατέδειξε ότι τα εικονικά μηνύματα που αντλήσαμε από τα σχολικά εγχειρίδια έχουν έντονο παιδαγωγικό χαρακτήρα. Η χρήση τους, όπως ανακαλύψαμε και κατά την ανάλυσή τους αποσκοπούσε στην εκμάθηση λεξιλογίου, ή γραμματικής ή εκφράσεων της γαλλικής γλώσσας.
description: The role of translation in the teaching of foreign languages, and its use as a means of learning, is an issue that has troubled enough at times and despite differing views on the usefulness and effectiveness as a learning tool, continues to be used in a variety ways. The study was initiated in the scientific fields of Teaching, Semiotics and Translation, three research disciplines studied in foreign language textbooks, more specifically, in French as a foreign language. The starting point for this study was the fact that despite the increasing use of non-linguistic semiotic systems in foreign language textbooks, the number of scientific studies -mainly on the role of intersemiotic translation- is limited. This study focuses on intersemiotic translation, a translation process where semiotic systems such as language, image, graphic design, coloring, and other semiotic systems are in synergy to promote successful teaching of French as a foreign language. The purpose of the research in this paper was to analyze cases of intesemiotic and interlingual translation, according to the typology of Jakobson, but also how they are contributing to learning a foreign language like French. In this direction, we examine, the translation choices in two textbooks in French, collected based on specific criteria and have been used in the secondary education to students of the first grade of high school. This research concerns the identification, the analysis and the observation of intersemiotic and interlingual translation examples in both manuals. Regarding the results of the survey it is found that intersemiotic translation is a characteristic that is dominant in both manuals unlike the very limited use of interlingual translation. It has been observed that image is widely used in those textbooks of French language and that it occupies a very large part. Also, regarding the style of the images found in intersemiotic translation examples, most of them consisting of drawings. However, an interesting fact is that in some of the sketches the students are asked to produce on their own the linguistic message, either in writing or verbally. Our analysis also demonstrated that the type of operation that exists between image and language text is '' complementary''. The illustrators of the drawings have used various elements through which they facilitate the student to translate intersemiotically for example, the symbolic nature of color, the facial expressions and the transfer of body movements are details we spotted in some virtual messages in the two textbooks. Finally, research has shown that virtual messages derived from the textbooks have a strong pedagogical character. Their use, as we discovered when analyzing intended whether learning vocabulary or grammar or expressions of French. Their use, as we discovered by their analysis, aimed to the learning of vocabulary, grammar and phrases in the French language.