Η πτώση του ανθρώπου και το πρόβλημα του κακού σύμφωνα με τον καθηγητή Νίκο Ματσούκα
Creators: name: Μπαμπλή, Φανή Ευαγγέλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Η πτώση του ανθρώπου
Το πρόβλημα του κακού
Νίκος Ματσούκας
Man's fall
The problem of evil
Nikos Matsoukas

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να παρουσιαστεί μέρος της θεολογικής σκέψης του καθηγητή Νίκου Ματσούκα αναφορικά με την πτώση του ανθρώπου και το πρόβλημα του κακού. Ο Νίκος Ματσούκας αναδεικνύει τη διδασκαλία για την εκ του μη όντος δημιουργία ως κύριο άξονα και θεμέλιο της χριστιανικής κοσμολογίας και ανθρωπολογίας. Στη βάση της εκ του μη όντος δημιουργίας και των συνεπειών της εκθέτει και ερμηνεύει το περιεχόμενο της ορθόδοξης θεολογίας για τη σχέση Θεού και ανθρώπου, την πτώση του ανθρώπου και το πρόβλημα του κακού. Στο αρχαίο κοσμοείδωλο, στη μυθική σκέψη και τον φιλοσοφικό στοχασμό, η δημιουργία του κόσμου από το μηδέν είναι αδιανόητη. Η φιλοσοφική σκέψη δεν μπορεί να διανοηθεί την αρχή και την εξέλιξη του κόσμου όπως την δέχεται ο χριστιανισμός. Η βιβλική και πατερική θεολογία κάνοντας λόγο για δημιουργία του κόσμου κάνει σαφές πως αυτός έχει αρχή. Ο μόνος αυθύπαρκτος και κυρίαρχος Θεός δημιουργεί τον κόσμο εκ του μη όντος. Η διδασκαλία για την εκ του μη όντος δημιουργία επιβάλλει την διάκριση Θεού και κόσμου, κτιστού και ακτίστου, η σπουδαιότητα της οποίας εξαίρεται ιδιαίτερα στο έργο του Νίκου Ματσούκα. Η κτιστή φύση της δημιουργίας σημαίνει πως αυτή είναι τρεπτή και αλλοιωτή. Ο άνθρωπος ως δημιούργημα κατ΄εικόνα και καθ΄ομοίωσιν διαφέρει από την υπόλοιπη κτίση. Προικισμένος με το αυτεξούσιο βρίσκεται σε μια ελεύθερη δημιουργική κίνηση, σε μια δυναμική εξελικτική πορεία από το κατ΄εικόνα προς το καθ΄ομοίωση, προς την κατά χάρη θέωση. Στην πορεία αυτή ο άνθρωπος, επαναστάτησε κατά του θελήματος του Θεού και των νόμων της δημιουργίας. Ως θύμα του Διαβόλου, αλλά έχοντας την ευθύνη της πράξης του, προχώρησε σε μια αυτεξούσια ύβρη επιδιώκοντας την ισοθεϊα, όχι στη σχέση δημιουργήματος και δημιουργού, κτιστού και ακτίστου αλλά επί ίσοις όροις. Αυτό σημαίνει διακοπή της ζωοποιού κοινωνίας με το Θεό και συνεπώς ματαίωση της δυναμικής πορείας από το κατ΄εικόνα στο καθ΄ομοίωση. Έτσι, επήλθε η υποδούλωση του ανθρώπου στη φθορά και στο θάνατο. Αίτιος του θανάτου είναι ο άνθρωπος και όχι ο Θεός. Ο άτρεπτος, αναλλοίωτος τέλειος και φύσει αθάνατος τριαδικός Θεός δημιούργησε τα πάντα αγαθά. Το κακό δεν υπάρχει ως αυτόνομη πραγματικότητα, δεν υπάρχει οντολογικά, ούτε πηγή του κακού είναι ο Θεός. Στην πατερική θεολογία το κακό νοείται ως αλλοίωση ή διάβρωση της κάθε κτιστής πραγματικότητας. H ιστορία της θείας οικονομίας είναι συνεχής, δυναμική και οργανικά συνυφασμένη με τη δημιουργία. Πρόκειται για μια πορεία προς μια μελλοντική κατάσταση τελείωσης που πραγματώνεται εντός της σχέσης με το Θεό. Το προπατορικό αμάρτημα αποτελεί ατύχημα και αστοχία του ανθρώπου που επέφερε την διακοπή της δυναμικής πορείας μεταξύ μηδενός και τελείωσης. Η εκδίωξη του ανθρώπου από τον παράδεισο δεν σημαίνει την απώλεια ενός παρελθόντος αγαθού, αλλά κατ΄ εξοχήν την απώλεια της μελλοντικής τελείωσης. Ο Νίκος Ματσούκας ερμηνεύοντας την πατερική θεολογία επιμένει πως κέντρο της ιστορίας της θείας οικονομίας δεν αποτελεί το προπατορικό αμάρτημα αλλά η θεία ενανθρώπηση. Αυτή αποτελεί την κορύφωση της θείας φιλανθρωπίας και δεν συντελέστηκε λόγω της πτώσης αλλά προκειμένου να πληρωθεί το σχέδιο του Θεού που είναι η θέωση του ανθρώπου.
description: The purpose of this study is to present part of the theological thinking of professor Nikos Matsoukas regarding the problem of evil and the man΄s fall. Nikos Matsoukas highlights the teaching about the creation ex nihilo as the main axis and foundation of Christian cosmology and anthropology. On the basis of creation from ex nihilo and its consequences, he exposes and interprets the content of orthodox theology on the relationship between God and man, the man΄s fall and the problem of evil. The world’s creation ex nihilo is unthinkable in the ancient worldview, in mythical thought and also in philosophical reflection. The philosophical thought can’t conceive the beggining and the evolution of the as Christianity accepts it. Zero, non-existence, nothingness are terms without any content or reflection whatsoever and creation is merely the processing, shaping and circular reproduction of a thing from pre-existing substance. When the biblical and patristic theology speak about the creation of the world makes it clear that the world has a beginning. The one self-existent and sovereign God creates the world from nothing or ex nihilo according to the patristic theology. The teaching about creation ex nihilo imposes the distinction between God and world, the created and the uncreated, the importance of which is particularly highlighted in the work of Nikos Matsoukas. The created world means that word it is changeable and alterable. Man as a creation in image and likeness differs from the rest of creation. Endowed with autonomy, he is in a free creative movement, in a dynamic evolutionary path from the image to the imitation, to the deification by grace. In this course, man, rebelled against God’s will and the laws of creation. As a victim of the Devil, but with the responsibility of his actions, he proceeded to an arbitrary insult seeking equality, not in the relationship between creation and creator, created and uncreated, but on equal terms. This means the interruption of the life-giving communion with God and therefore the cancellation of the dynamic course from the image to the simulation. Thus came the enslavement of man to decay and death. Μan is the cause of death, not God. The immutable, unchangingly perfect and inherently immortal triune God created all guileless. Evil does not exist as an autonomous reality, it does not exist ontologically, nor the source of evil is God. In patristic theology, evil is understood as the alteration or erosion of every created reality. The history of the divine economy is continuous, dynamic and organically intertwined with creation. It is a path to a future state of completion that realized within the relationship with God. Nikos Matsoukas, interpreting patristic theology, insists that the center of the history of the divine economy is not the original sin but the divine incarnation. This comprises the pinnacle of divine philanthropy and it did not take place because of the fall but in order to fulfill God's plan which is man’s deification.