Η Μήδεια ως δημιουργός. Μία «μεταδραματική» ανάγνωση της Μήδειας του Ευριπίδη και του Σενέκα
Creators: name: Πανταζοπούλου, Αναστασία Σταύρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: μεταθέατρο»/ «μεταδράμα»
Μήδεια
Ευριπίδης και Σενέκας
metatheatre”/ “metadrama”
Medea
Euripides and Seneca

description: Μία από τις πρόσφατες δοκιμές «ανάγνωσης» και ερμηνείας του αρχαίου ελληνικού και ρωμαϊκού δράματος είναι η «μεταθεατρική». Ως «μεταθέατρο» νοείται το θέατρο που αναφέρεται στον εαυτό του και αποκαλύπτει στο κοινό με ποικίλους τρόπους τη θεατρικότητά του, τους χαρακτηριστικούς μηχανισμούς και της ποιητικής σύνθεσης και της θεατρικής παράστασης. Με αυτή τη νέα ερμηνευτική διάσταση προσεγγίζονται και οι δύο ομότιτλες τραγωδίες Μήδεια του Ευριπίδη και του Σενέκα. Ο «μεταδραματικός» χαρακτήρας και των δύο δραμάτων εντοπίζεται κυρίως στη δράση της πρωταγωνίστριας Μήδειας, η οποία οργανώνοντας εντός του έργου ένα σχέδιο εκδίκησης που βασίζεται στον δόλο, ένα «υποέργο», αναδεικνύεται σε έναν επί σκηνής δημιουργό-ποιητή. Το «υποέργο» της Μήδειας στηρίζει την επιτυχία του στη δύναμη της δημιουργού του να εξαπατά τους αντιπάλους της και το επί σκηνής κοινό της, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση της πραγματικότητας σε μία επίπλαστη ιστορία. Ως εκ τούτου το «υποέργο» λειτουργεί ως αντανάκλαση της τραγωδίας στην οποία εντάσσεται, καθώς επιτρέπει στον θεατή/αναγνώστη να διακρίνει τη διαφορά ανάμεσα στο φαίνεσθαι και το είναι, το ψέμα και την αλήθεια, επομένως να δει την απάτη, η οποία αποτελεί πυρήνα και στόχο της τραγωδίας. Η Μήδεια του Ευριπίδη και του Σενέκα είναι κάτι που ξεπερνά ή ενσωματώνει τις ταυτότητες της ερωτευμένης κοπέλας, της προδομένης συζύγου, της άκαρδης μητέρας, της μάγισσας, της συμπαντικής δύναμης. Η Μήδεια είναι δημιουργός-ποιήτρια και υπό αυτή την οπτική η τελική της πράξη της δολοφονίας των παιδιών που ως πράξη μιας μητέρας και γυναίκας δεν είναι μόνον κατακριτέα, αλλά τερατώδης, ως πράξη ποιητική είναι κορυφαία, επειδή στο σημείο αυτό συνοψίζεται η καλλιτεχνική της τελείωση και επιτυγχάνεται η πολυπόθητη υπεροχή του δικού της έργου.
description: One of the recent trends in ancient Greek and Latin drama interpretation is “metatheatre”. “Metatheatre” or “metadrama” is the kind of theatre that refers to itself and reveals in several ways its own theatricality, the mechanisms of both the tragic text and the theatrical performance. This new hermeneutic approach is applied to Euripides' and Seneca's Medea. Medea, the leading character, emerges as an on stage poet by organizing a revenge plan-plot based on deceit, a “sub-play”. The success of Medea's “sub-play” depends on her power to deceive her opponents and her on stage audience by creating the illusion of reality. Therefore the “sub-play” becomes a reflection of the tragedy in which it is “written”, as it allows the audience/readers to distinguish between apperance and reality, lie and truth, and recognize the deceit, which is the core and goal of tragedy. Euripides' and Seneca's Medea is a character that transcends or integrates the identities of the girl in love, a betrayed wife, a heartless mother, a witch, or a cosmic power. Medea is a creator-poetess, and in this light her final act of the children's murder as an act of a mother and wife is not only reprehensible but monstrous, but as an act of a poetess is eminently superb, because it summarizes her artistic perfection and achieves the much coveted supremacy of her own project, her “sub-play”.