Κριτική αξιολόγηση των πρόσφατων προτάσεων αναθεώρησης των θεσμών «άμεσης» δημοκρατίας στο Σύνταγμα
Creators: name: Φωτίου, Κυριακή Ευάγγελου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Θεσμοί «άμεσης» δημοκρατίας
Προτάσεις αναθεώρησης
Κριτική αξιολόγηση
Institutions of “direct” democracy
Propositions about constitutional amendment
Critical appreciation

description: Στην παρούσα εργασία διερευνάται η δυνατότητα εισαγωγής και περαιτέρω διεύρυνσης στο ελληνικό σύνταγμα θεσμών άμεσης δημοκρατίας, και ειδικότερα εξετάζονται τα συνταγματικά όρια και ευρύτερα οι δικαιοπολιτικοί περιορισμοί, που ενδεχομένως θα αναχαίτιζαν μία εκτεταμένη διεύρυνση του συνταγματικού περιεχομένου με θεσμούς άμεσης δημοκρατίας. Διερευνάται επομένως το αν και κατά πόσο είναι δυνατόν να εισαχθούν σε εκτεταμένη διάσταση οι θεσμοί άμεσης δημοκρατίας στο Σύνταγμα, σε ποιους περιορισμούς συνταγματικούς προσκρούει μία τέτοια εισαγωγή, ποιοι είναι ενδεχομένως οι δικαιοπολιτικοί λόγοι που θα επέβαλλαν μία παρόμοια συνταγματική διεύρυνση και ποια ηθικοπολιτικά επιχειρήματα προβάλλονται κατά μίας τέτοιας εκτεταμένης διεύρυνσης, και τέλος το διερώτημα σε ποιο βαθμό και σε ποια ποιότητα, τα επιχειρήματα υπέρ και κατά αλληλοαντικρούονται, ποια είναι ουσιαστικότερα και πειστικότερα εξ αυτών, σε ποια βάσιμη πραγματική αιτία με βάση την εμπειρική ανάλυση εφαρμογής των θεσμών σε άλλες χώρες τα παραπάνω επιχειρήματα στηρίζονται. Ας σημειωθεί ότι τα τελευταία χρόνια όλα τα κόμματα και η συντριπτική πλειοψηφία των επιστημόνων τάσσονται σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό υπέρ της διεύρυνσης του συνταγματικού κειμένου με αμεσοδημοκρατικούς θεσμούς. Στη συνέχεια, θα επιχειρηθεί από την γράφουσα μία συνοπτική παρουσίαση των κεφαλαίων της παρούσας εργασίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναλυτικά οι προτάσεις των κομμάτων και των επιστημόνων ως προς τους θεσμούς άμεσης συμμετοχής, με τα συναφή επιχειρήματα που ο καθένας έχει προβάλλει για να υποστηρίξει την άποψή του, όπως αυτές διαμορφώθηκαν την τελευταία δεκαετία. Στο τρίτο κεφάλαιο αναλύονται με ενάργεια τα ουσιαστικά συνταγματικά όρια θεωρούμενα ως αξιολογικοί κανόνες των προτάσεων, και με κριτήριο τους οποίους είναι δυνατόν να προσκρούει μία πιθανή αναθεώρηση προς την κατεύθυνση της εισαγωγής και διεύρυνσης του συνταγματικού κειμένου με θεσμούς άμεσης δημοκρατίας, όπως για παράδειγμα οι αξιολογικοί κανόνες της αρχής της διάκρισης των εξουσιών, της αντιπροσωπευτικής και κοινοβουλευτικής αρχής. Στο ίδιο κεφάλαιο παρουσιάζονται και έτερα κριτήρια αξιολόγησης των προτάσεων, όπως αυτά προκύπτουν από τους ορισμούς του Κώδικα Βέλτιστης Πρακτικής για τα Δημοψηφίσματα, ενώ ως κριτήρια θεωρούνται από την γράφουσα και ορισμένα δικαιοπολιτικά επιχειρήματα, όπως αυτά έχουν αναπτυχθεί από τους επιστήμονες και έχουν προκύψει από την εμπειρία εφαρμογής των θεσμών στον ευρωπαϊκό χώρο. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η σημασία του ελέγχου συνταγματικότητας και της νομιμότητας των θεσμών άμεσης δημοκρατίας ως κριτήριο ορθής και αποτελεσματικής εφαρμογής των θεσμών στο πλαίσιο του αντιπροσωπευτικού συστήματος, όπου το παραπάνω συνυπάρχει με την άμεση δημοκρατία, και παράλληλα ως κριτήριο εξέλιξης του αντιπροσωπευτικού συστήματος προς το δημοκρατικότερον ή όχι, εφόσον και καθόσον ο έλεγχος συνταγματικότητας αποτελεί την δικλείδα ασφαλείας για την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων και στο πλαίσιο των αμεσοδημοκρατικών θεσμών, εντός των οποίων υφίσταται το ενδεχόμενο μεγαλύτερου βαθμού διακινδύνευσής τους. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα τελικά συμπεράσματα από την έρευνα, που προηγήθηκε της καταγραφής της εργασίας
description: In the present essay the matter that is being examined is the possibility of the introduction and further expansion of the institutions of the “direct” democracy in the greek constitution. It is being examined if and in what grad it is possible to be introduced extensively into the Constitution the institutions of direct democracy, contrary to which constitutional limitations runs the overmentioned introduction, further, which are the law and political reasons, that would impose the constitutional expansion with the institutions of direct democracy and which moral and political arguments appear to be developed against the overmentioned constitutional expansion and at the end in what grad and at which quality the arguments for and against confute each other, which of them are the most substantial and the most persuasive. It should be indicated that the last years all the parties and the greatest majority of the scientists have declared in a smaller or a bigger grad for the expansion of the direct democracy institutions in the constitutional text. Further to it will be attempted from the writer of the essay a short presentation of the chapters of the present essay. In the second chapter it will be presented in detail the propositions of the parties and of the scientists in relevance to the institutions of direct democracy, the relevant arguments that each of them has projected in order to support his/her opinion, in the way the propositions have been formed the last decade. In the third chapter it is being examined with lucidity the substansial constitutional limitations, which are regarded as evaluating rules of the propositions and as criterion on the base of which it is possible that one possible constitutional amendment in the direction of the introduction and the expansion of the constitution with the direct democracy institutions could run contrary to the limitations, that are being described in the essay, for example the limitation of the principle of the power distinction, or the limitation of the representative and the parliamentary principle. In the same chapter they are presented more other criteria of appreciation of the propositions about the institutions of direct democracy as well, which are concluded from the rules of the Code of the Best Practicy for the Referendums of the Commission of Venice, while as criteria could be taken into account certain law and political arguments as well. In the fourth chapter it is presented the significance of the constitutional and law examination of accordance of the direct democracy institutions with the constitutional and the law rules, that is being derived from the politicians and the courts, as long as the examination of the constitutional accordance guarantees the protection of the fundamental rights into the context of the direct democracy institutions