Ο ‘Παιδαγωγός’ του Κλήμεντος Αλεξανδρέως (Λόγος Α΄) ως πηγή της ιστορίας των παιδαγωγικών, θεολογικών και πολιτιστικών αντιλήψεων της εποχής του
Creators: name: Καρολίδου, Σωτηρία Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Παιδαγωγία
Παιδαγωγικές Μέθοδοι
Ο ‘Λόγος’ ως Παιδαγωγός
Pedagogy
Educational Methodologies
Logos’ as bearleader

description: Ο Κλήμης ο Αλεξανδρεύς έζησε στην πρώιμη περίοδο της δογματικής ανασυγκρότησης της Εκκλησίας. Υπήρξε σπουδαίος ερευνητής της Αγίας Γραφής, σημαντική πηγή της θεολογίας του μαζί με την εκκλησιαστική παράδοση της εποχής του. Χαρακτηρίζεται ως ο πρώτος χριστιανός συγγραφέας, που αξιοποίησε την αρχαία ελληνική γραμματεία προσαρμοσμένη στη χριστιανική διδασκαλία. Στα έργα του καθίσταται σαφής η αγωνία του για την εύρυθμη λειτουργία της Εκκλησίας, η διάθεση να προτρέψει τους πιστούς να μελετήσουν την Αγία Γραφή και να εφαρμόσουν τα διδάγματά της. Από το συγγραφικό του έργο διαφαίνεται η θεολογική του κατάρτιση, η επιδεξιότητα επεξεργασίας θεμάτων και ο χειρισμός των δογμάτων της πίστεως, ενώ συνδέει την πίστη με τη γνώση και το κήρυγμα με την επιστήμη. Ο Παιδαγωγός χρησιμοποιήθηκε από τους θεολόγους της αλεξανδρινής σχολής και την Εκκλησία. Αποτελεί το δεύτερο μέρος μιας τριλογίας με τον Προτρεπτικό και τους Στρωματεῖς και προτρέπει τους ανθρώπους να ακολουθήσουν χριστιανική ζωή, τους παιδαγωγεί «εις Χριστόν». Ο Παιδαγωγός είναι ο Χριστός που παιδαγωγεί τον πιστό και αποκαλύπτει στον άνθρωπο το Θεό – Πατέρα. Ο ρόλος του είναι να εμφυτεύσει στην ψυχή του ανθρώπου την αλήθεια, ότι ο Χριστός είναι ο Λόγος, ομοούσιος με τον Πατέρα. Χρησιμοποιεί την τιμωρία ως ένα θεραπευτικό μέσο για την καταπολέμηση των παθών. Ο συμβουλευτικός λόγος, με τον προτρεπτικό και τον παρακλητικό και ο εγκωμιαστικός, με το λοιδωρητικό και το ονειδιστικό είδος και οι παιδαγωγικές μέθοδοι του Λόγου χρησιμοποιούνται από τους σύγχρονους παιδαγωγούς. Θεωρεί τη γνώση του Θεού και τη θεολογία άρρηκτα συνδεδεμένες με τη μορφωτική κατάρτιση και τη γενική παιδεία του πιστού. Χρησιμοποιεί την αποφατική μέθοδο, για να αναφερθεί στο Θεό και επιχειρεί μια προσέγγιση του Θεού με βάση την ελληνική φιλοσοφία. Επηρεάστηκε από τον Πλάτωνα, χωρίς να υιοθετεί τη θεωρία περί ανωτερότητας της ψυχής από το σώμα που τα θεωρεί ισότιμα. Το χριστιανικό ήθος είναι το λειτουργικό, το ευχαριστιακό ήθος και η Θεία Ευχαριστία είναι το μυστήριο που ενώνει τους πιστούς, ενώ η ηθική οριοθετείται στο χώρο και στο χρόνο που ζει και κινείται το ανθρώπινο πρόσωπο. Σημαντικό στοιχείο στον Παιδαγωγό, είναι η αναφορά στην ισοτιμία των δύο φύλων, γιατί έχουν τον ίδιο δημιουργό Θεό. Με τη λέξη άνθρωπος προσδιορίζονται και τα δύο φύλα. Στην Παλαιά Διαθήκη ο παιδαγωγός ήταν ο Μωσαϊκός Νόμος και ο τρόπος παιδαγωγίας ήταν να κρατάει το λαό με το φόβο και όχι με ελευθερία. Ο Λόγος ήταν άσαρκος, ενώ στην Καινή ένσαρκος και το φόβο διαδέχθηκε η αγάπη. Η παιδαγωγία είναι η αγαθή αγωγή, η ενάρετη που κατευθύνει τον άνθρωπο από την παιδική του κατάσταση σε μια ώριμη πνευματική κατάσταση με νουθέτηση και συμβουλή. Παιδαγωγία σημαίνει επίδραση, που αποβλέπει στην υποβοήθηση της εκδίπλωσης της σωματικής, πνευματικής συναισθηματικής, κοινωνικής, ηθικής, θρησκευτικής και πολιτικής πτυχής της προσωπικότητας του νέου ανθρώπου. Η επίδραση του κοινωνικού, πολιτικού και πολιτισμικού περιβάλλοντος μέσω των ερεθισμών, που εκπορεύονται από αυτό, αποτελεί θεμελιώδη όρο στην εκδήλωση των προδιαθέσεων και στη διαμόρφωση των γνωρισμάτων του ανθρώπου.
description: Clement of Alexandria lived in the early period of the doctrinal reconstruction of the Church. He was a great researcher of the Bible, an important source of theology with the ecclesiastical tradition of his time. He was characterized as the first Christian writer who used the ancient Greek literature adapted to Christian teaching. In his works it becomes clear that he anguishes about the proper functioning of the Church, while he encourages the believers to study the Bible and apply the teachings thereof. His writings reflect his theological training, his skillfulness to process various matters and handle the doctrines of faith, whereas he connects faith with knowledge and preaching with science. Paedagogus was used by the theologians of the Alexandrian School and the Church. It is the second part of a trilogy with the Protrepticus and the Stromata and urges people to follow Christian life. The Paedagogue is Christ who educates believers and reveals God the Father to man. His role is to ingrain the truth into the man’s soul, that Christ is the Logos, consubstantial with the Father. He uses punishment as a therapeutic agent for the control of passions. The advisory speech with the incentive and the pleading speech and the praising speech with the derisive and vituperative type and the pedagogical methods of Logos are used by modern educators. He considers the knowledge of God and theology inseparable from the training and general education of the believer. He uses the apophatic method to refer to God and tries to approach God via Greek philosophy. He was influenced by Plato, without adopting the theory of the superiority of the soul over the body, which he considers equal. The Christian ethics are the functional, the eucharistic ethics and the Eucharist is the mystery that unites believers, whereas ethics is defined within the space and the time that a person lives. An important element in Paedagogus is the reference to the equality of the sexes, as they have the same creator, God. The word man defines both sexes. In the Old Testament the educator was the Mosaic Law and the mode of paedagogy was to keep people in fear rather than freedom. Logos was fleshless, while in the New Testament it is incarnated and fear was succeeded by love. Paedagogy is the benevolent education, the virtuous education that leads man from his childlike situation to a mature spiritual state by guidance and advice. Pedagogy means impact that aims at assisting the unfolding of the physical, intellectual, emotional, social, moral, religious and political aspects of the personality of the new man. The influence of the social, political and cultural environment through stimuli, emanating thereof, is a fundamental condition for the expression of predispositions and configuration of man’s traits.