Ο Χαρακτήρας του Αυτιστικού Ατόμου στον Κινηματογράφο
Creators: name: Παπαδοπούλου, Μαρία Δ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Κινηματογράφος
Κινηματογραφικές αναπαραστάσεις
Αυτισμός
Αναπηρίες
Cinema
Cinematic representations
Autism
Disabilities

description: Στην παρούσα διατριβή μελετώνται οι κινηματογραφικές αναπαραστάσεις των ατόμων με ειδικές ανάγκες και ειδικότερα με αυτισμό στον αμερικανικό και στον ελληνικό κινηματογράφο. Με γνώμονα δυο ταινίες ορόσημα για τον αυτισμό, οι οποίες έτυχε να προβληθούν την ίδια χρονιά ταυτόχρονα στην Αμερική και στην Ελλάδα, Ο Άνθρωπος της Βροχής (Rain Man, 1988) και Η Ζωή με τον Άλκη (1988), ξεκίνησε η βιβλιογραφική έρευνα, μέσα από την οποία προέκυψε ότι οι ειδικοί αυτοί χαρακτήρες στον ελληνικό κινηματογράφο ελάχιστα έχουν γίνει αντικείμενο έρευνας. Με αφορμή το έλλειμμα αυτό, η παρούσα διατριβή αποσκοπεί να καλύψει ερευνητικό αυτό κενό παραλληλίζοντας, τον ελληνικό με τον αμερικάνικό κινηματογράφο, εντοπίζοντας τα κοινά σημεία και τον διαφορετικό λόγο που ανέπτυξε ο κάθε ένας τους σε σχέση με την αναπαράσταση των ατόμων με αναπηρίες και αυτισμό. Επιλέχθηκε να διερευνηθεί ο αμερικανικός κινηματογράφος σε σχέση με τον ελληνικό, γιατί ο πρώτος έχει δημιουργήσει μέσα από τη βιομηχανία του, έναν “κανόνα” οπτικών αναπαραστάσεων, εν αντιθέσει με τον δεύτερο ο οποίος για διάφορους λόγους δεν κατάφερε να αναπτύξει τα κινηματογραφικά είδη σε βάθος χρόνου και να εξελιχθεί φυσιολογικά, αλλά ούτε έχει μελετηθεί διεξοδικά. Επιπρόσθετα, διερευνώνται μέσα από την παρούσα διατριβή και οι κοινωνικές αναπαραστάσεις που δημιουργούνται μέσα από τις κινηματογραφικές αναπαραστάσεις σε σχέση με τους χαρακτήρες αυτούς. Ως προς τη δομή της παρούσας εργασίας, αποτελείται από τέσσερα βασικά μέρη: α) τη βιβλιογραφική ανασκόπηση μέσω της οποίας προκύπτει μια πρώτη χαρτογράφηση και ταξινόμηση των αναπαραστάσεων των ατόμων με αναπηρία στο ελληνικό κινηματογράφο σε συνάρτηση με τις είδη υπάρχουσες αναφορές και ταξινομήσεις της αναπηρίας που έχει δημιουργήσει το Hollywood, β) την έρευνα με χρήση ερωτηματολογίου που διανεμήθηκε σε δύο ομάδες, μία φοιτητών της Σχολής Κινηματογράφου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (84 άτομα) και μία Εκπαιδευτικών Ειδικής Αγωγής οι οποίοι εργάζονται σε Ειδικά Εργαστήρια Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (166 άτομα), γ) την έρευνα μέσω συνεντεύξεων επτά (7) ατόμων, τεσσάρων καθηγητών Ειδικής Αγωγής, μίας μητέρας παιδιού με αυτισμό, μίας κινηματογραφίστριας, και μίας Ε.ΔΙ.Π. του Τμήματος Κινηματογράφου. Τέλος δ) το καλλιτεχνικό κινηματογραφικό έργο-ντοκιμαντέρ που προέκυψε μέσα από την παρούσα διατριβή, το οποίο έρχεται να συμπληρώσει και να επιβεβαιώσει την παραπάνω έρευνα. Όσον αφορά τα ευρήματα, από την έρευνα προκύπτει πως οι αναπαραστάσεις που δημιουργούν οι δύο ταινίες σε σχέση με τον αυτιστικό χαρακτήρα, αν και άνοιξαν τον δρόμο προς την διάδοση του θέματος του αυτισμού και έχουν επηρεάσει (κυρίως, η αμερικανική παραγωγή) τον τρόπο που αναπαρίστανται, τα τελευταία χρόνια, οι αυτιστικοί κινηματογραφικοί χαρακτήρες, παρουσιάζουν πολλές αδυναμίες στην αναπαράσταση του αυτιστικού ατόμου. Οι δύο αυτές ταινίες, αν και προσεγγίζουν με διαφορετικό τρόπο την αναπαράσταση του αυτιστικού ατόμου παρουσιάζουν και κάποια κοινά στοιχεία. Πιο συγκεκριμένα, προκύπτει από την έρευνα πως το ελληνικό κοινό που τις παρακολούθησε, επηρεάστηκε συναισθηματικά αλλά και γνωστικά σε σχέση με τα άτομα με αυτισμό ακόμα και όσοι γνώριζαν τι είναι ο αυτισμός. Τα άτομα που έλαβαν μέρος στην συνέντευξη ήταν πιο αποστασιοποιημένα συναισθηματικά και αντιμετώπισαν αυστηρά τις δύο ταινίες και τον τρόπο αναπαράστασης του αυτισμού μέσα από αυτές.
description: This thesis studied the cinematic representations of people with disabilities, particularly the cinematic representations of individuals’ autism in the american and the greek cinema. On the occasion of two landmark films about autism which happened to be creened simultaneously in America and Greece, Rain Man (1988) and I Zoi me ton Alki (Η Ζωή με τον Άλκη 1988), began the bibliographic research, through which a deficit emerged in relation to the research of these special characters in greek cinema. This research gap is being filled by the present study, paralleling the greek with the american cinema, identifying the commonalities and the different reason that each of them developed in relation to the representation of people with disabilities and autism. The american cinema was chosen to be explored in relation to the Greek one because the former has created through its industry a "rule" of films and representations, while the latter has not been studied in detail. They also explore, through the present thesis, the social representations created through cinematic representations in relation to these characters. The study consists of four main parts, a) the bibliographic review through which a first mapping and classification of the representations of people with disabilities in Greek cinema emerges in relation to the types of existing reports and classifications of disability for Hollywood, b) the research using a questionnaire in two groups, one with students of the Film School of the Aristotle University of Thessaloniki (84 people) and one with Special Education Teachers (166 people), c) the research through interviews of seven (7) people, four teachers of Special Education, a mother of a child with autism, a filmmaker, and a special teaching staff of the cinema department, and d) the artistic film – documentary, which comes to complete and confirm the research. The research shows that the representations promoted by the two films in relation to the autistic character, although they paved the way for the spread of the subject of autism and have influenced (mainly the american production) the way the autistic cinematic characters have been represented in recent years, show many weaknesses in the representation of the autistic person. These two films approach the representation of the autistic person in a different way, but also present some common elements. The greek audience that watched them was emotionally and cognitively affected in relation to people with autism, even those who knew what autism was. The people who took part in the interview were the most emotionally distant and strongly opposed the two films and the way in which autism was represented through them.