Yδρογεωλογική έρευνα του καρστικού συστήματος Πάικου
Creators: name: Σπάχος, Γεώργιος Θωμά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Υδρογεωλογία
Υδρολογικό ισοζύγιο
Πάικο, Αραβησσός
Hydrogeology,
Hydrological Balance
Paiko, Aravissos

description: Η παρούσα Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία εξετάζει τις υδρογεωλογικές συνθήκες που χαρακτηρίζουν το όρος Πάικο. Πρόκειται για μία περιοχή μεγάλου ενδιαφέροντος και υψηλής υδρολογικής δυναμικότητας, λόγω των καρστικών συστημάτων που αναπτύσσονται σε αυτή και την περιπλοκότητα που αυτά εμφανίζουν. Το όρος Πάικο, τοποθετείται ΒΔ της πόλης της Θεσσαλονίκης και διοικητικά ανήκει στο Νομό Πέλλας. Γεωλογικά, αποτελείται, κατά κύριο λόγο, από ασβεστόλιθους και οφειόλιθους, ενώ στα πεδινά του σημεία συναντώνται ιζηματογενή πετρώματα. Υδρογεωλογικά, διαχωρίζονται δύο ομάδες πετρωμάτων, η πρώτη αποτελείται από ασβεστόλιθους και την υποκείμενη αυτών ομάδα (κροκαλοπαγή, ψαμμίτες, σχιστόλιθοι, κερατόλιθοι, διαβάσες, παλαιοί τόφφοι), ενώ η δεύτερη από αργιλοτοφφικά υλικά λιμναίας φάσης, πλευρικά κορήματα, αλλουβιακές αποθέσεις πεδιάδας. Οι πηγές Αραβησσού τοποθετούνται στους ΝΑ πρόποδες του όρους και έχουν χαρακτηριστεί ως υγρότοπος εθνικής σημασίας, λόγω της σπανιότητας του τύπου των πηγών (συνδυασμός πηγής επαφής και πηγής υπερχείλισης). Καλύπτουν το 40% των ημερήσιων υδατικών αναγκών της πόλης της Θεσσαλονίκης. Στις πηγές σχηματίζονται 2 αναβλύσεις, ενώ μία τρίτη ανάβλυση αποτελεί η πηγή Πλατάνου, η οποία εκφορτίζεται νοτιότερα των πηγών Αραβησσού και αποτελεί έμμεση εκφόρτιση του καρστικού υδροφορέα. Οι πηγές Πλατάνου αποτελούν το μεγαλύτερο ποσοστό της επιφανειακής απορροής, και καλύπτουν την απαραίτητη οικολογική παροχή του ρέματος αυτής. Γεωλογικά, στα ανώτερα στρώματα των πηγών συναντώνται νεότεροι προσχωματικοί σχηματισμοί (κροκαλοπαγή). Αμέσως πιο κάτω συναντάται αργιλοτοφφικός σχηματισμός τοποθετημένος πάνω από τον υποκείμενο καρστικοποιημένο ασβεστόλιθο. Οι πηγές τροφοδοτούνται μέσω της αναθόλωσης του ασβεστολίθου στο συγκεκριμένο σημείο, όπου και έρχονται σε επαφή με τους διαπερατούς νεότερους σχηματισμούς, διακόπτοντας τη συνέχεια του αδιαπέρατου αργιλοτοφφικού υλικού. Λαμβάνοντας υπόψη ημερήσια βροχομετρικά και θερμοκρασιακά δεδομένα από 3 μετεωρολογικούς σταθμούς (Μεγάλα Λιβάδια, Αριδαία, Καρυώτισσα) και έναν βροχομετρικό (Αραβησσός), γίνεται μία εκτίμηση του υδρολογικού ισοζυγίου του καρστικού συστήματος Αραβησσού. Η ύπαρξη του μετεωρολογικού σταθμού στα Μ. Λιβάδια (1300 m), δίνει νέα διάσταση στις παραμέτρους του υδρολογικού ισοζυγίου καθώς πλέον λαμβάνεται υπόψη το υψόμετρο, και η εξίσωση της βροχοβαθμίδας διαμορφώνεται ανάλογα. Αναλύονται οι παράμετροι του υδρολογικού ισοζυγίου, δηλαδή ο όγκος των ατμοσφαιρικών κατακρημνισμάτων, η εξατμισοδιαπνοή, η επιφανειακή απορροή και η κατείσδυση. Η εργασία ολοκληρώνεται με τον υπολογισμό του κλιματικού δείκτη SPI 6 μηνών, ο οποίος δίνει μία εκτίμηση των περιόδων ξηρασίας που χαρακτηρίζουν την περιοχή. Βάσει των αποτελεσμάτων εξήχθησαν συμπεράσματα τα οποία αποτέλεσαν τη βάση για την πρόταση ορισμένων μέτρων και ενεργειών στην υπό μελέτη περιοχή. Καταληκτικά, διατυπώθηκαν προτάσεις για μελλοντική έρευνα
description: The present Master Thesis examines the hydrogeological conditions that characterize mountain Paiko. It is an area of great interest and high hydrological capacity, due to the karst systems that develop in this area, and the complexity that they display. Mountain Paiko is located NW of the city of Thessaloniki and administratively belongs to the Prefecture of Pella. Geologically, it consists mainly of limestones and ophiolites, while in its lowlands sedimentary rocks are found. Hydrogeologically, two groups of rocks are separated. The first consists of limestones and their underlying group (conglomerate, sandstone, slate, chert, diabase, old tuffs) while the second group contains clayey materials of lake phase, slope debris and plain alluvial deposits. The springs of Aravissos are located at the SE foot of mountain Paiko and have been characterized as a wetland of national importance, due to the rarity of the type of springs (combination of contact springs and overflow springs). They cover 40% of the daily water needs of the city of Thessaloniki. At the springs, 2 gushings are formed, while a third gushing is the Platanos spring, which discharges south of the Aravissos Springs, and is an indirect discharge of the karstic aquifer. Platanos springs express the largest percentage of surface runoff, and cover the necessary ecological supply of the system. Geologically, in the upper layers of this area, newer alluvial deposits are found (conglomerate). Immediately below exists a clayey tuff formation located above the underlying karstic limestone. The springs are supplied with water through the upward movement of the limestone, at this specific point, where the limestone contacts with the permeable newer formations, interrupting the continuity of the impermeable clay material. Taking into account daily rainfall and temperature data from three meteorological stations (Megala Livadia, Aridea, Karyotissa) and one rainfall station (Aravissos), an estimation of the hydrological balance of the karstic system of Aravissos is made. The existence of the meteorological station in M. Livadia (1300 m), gives a new dimension to the parameters of the hydrological balance as the altitude is now taken into consideration, and the equation of rainfall/height is formed accordingly. The parameters, i.e., the volume of atmospheric precipitation, evapotranspiration, surface runoff and infiltration are analyzed. The Thesis is completed by calculating the climate index SPI 6 months, which gives an estimation of the droughts that characterize this area. Based on the results, conclusions were drawn that formed the basis for the proposal of certain measures and actions in the study area. Finally, suggestion for future research were made