Κήποι χωρίς αυταπάτες: από τον Επίκουρο στον Richard Dawkins
Creators: name: Μαρκούτη, Πολυξένη Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Επίκουρος
Κήπος
Αυταπάτη
Epicurus
Garden
Delusion

description: Η προκείμενη μελέτη επιχειρεί μια διερεύνηση των κυριότερων όψεων του επιστημονικού ανθρωπισμού μέσω της συγκριτικής παρουσίασης δύο εκπροσώπων του: του Επίκουρου και του εξελικτικού βιολόγου Richard Dawkins. Η επικούρεια φιλοσοφία με τη χαρτογράφηση ενός σύμπαντος χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις πραγματοποιεί το πρώτο ουσιαστικό πέρασμα από τον μύθο στον ορθό λόγο στο πλαίσιο ενός αρχαίου φιλοσοφικού συστήματος. Η «διαφωτιστική» προσπάθεια του Richard Dawkins συνίσταται στην εκμηδένιση κάθε πιθανότητας για ύπαρξη μιας υπερφυσικής δημιουργικής ευφυΐας που ελλοχεύει πίσω από το σύμπαν και εν συνεχεία στην κατάρριψη κάθε αυταπάτης που την περιβάλλει με όπλο τη λογική σκέψη και τα πορίσματα της σύγχρονης επιστήμης. Έχοντας πίσω του την ιστορικά κατοχυρωμένη δύναμη του Διαφωτισμού σε συνδυασμό με τη σύγχρονη επιστημονική έρευνα και την προηγμένη εργαστηριακή τεχνολογία, ο Richard Dawkins καταφέρεται με σφοδρότητα ενάντια σε οποιαδήποτε μορφή θρησκευτικής πίστης, θεολογικού προβληματισμού ή μεταφυσικής προσδοκίας. Η αντιπαραβολή των κειμένων που αποτυπώνουν τη δογματική της επικούρειας φιλοσοφίας με ένα έργο αντιθρησκευτικής πολεμικής, όπως αυτό του Dawkins, φέρνει στην επιφάνεια τα σημεία σύγκλισης και απόκλισης των δύο αυτών όψεων του επιστημονικού ανθρωπισμού. Η πίστη στη ratio, η οποία απορρέει από τα δεδομένα της επιστημονικής παρατήρησης (της Φυσικής στην περίπτωση του Επίκουρου, της Βιολογίας στην περίπτωση του Dawkins) και η ανθρωποκεντρική έμφαση στη διανοητική και ψυχική υγεία του ατόμου απέναντι στο παράλογο που χαρακτηρίζει τη θρησκευτική πίστη είναι τα σημεία επαφής των δύο διανοητών. Οι διαφορές μεταξύ τους υπαγορεύονται κυρίως από τα κοινωνικά, πολιτικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα που πλαισιώνουν τον λόγο του καθενός. Το κυριότερο συμπέρασμα που προκύπτει από την συγκριτική εξέταση των θέσεων που διατυπώνουν ο αρχαίος και ο νεότερος στοχαστής είναι η ιστορική συνέχεια του αθεϊστικού κινήματος, το οποίο δεν μπορεί να ερμηνευθεί πλήρως χωρίς την αναδρομή στις προκείμενες και τις προϋποθέσεις του στον αρχαίο κόσμο.
description: This study examines the most important aspects of scientific humanism through the comparative interpretation of two of its representatives: Epicurus and Richard Dawkins. By describing a universe without any supernatural intervention, Epicurean philosophy makes the first decisive step from myth to rationalism within the context of an ancient philosophical system. Richard Dawkins’ ‘enlightening’ effort annihilates any possibility of a supernatural creative intelligence beyond the universe and eliminates any delusions included through contemporary rational thought. Based on the historically consolidated power of the European Enlightenment in combination with contemporary scientific research and advanced laboratorial technology, Richard Dawkins turns vehemently against every form of religion, theological questioning or metaphysical expectation. Contrasting the texts which support the Epicurean doctrines with Dawkins’ antireligious work reveals any deviations and similarities between these two perspectives of scientific humanism. The common between the two thinkers lies on their belief in ratio, which results from the data of scientific observation (Physics, in the case of Epicurus, Biology, in the case of Dawkins), and the humanistic emphasis on mental and psychological sanity of the individual. The social, political and cultural context which frame each thinker’s rationale point out any differences between them. To conclude, the comparative examination of both ancient and contemporary stances suggests the historical continuity of the atheistic movement, which cannot be fully interpreted without going back to its ancient roots and origins.