Βασιλισσών Κάτοπτρα: η Βερενίκη Α’, η Αρσινόη Β’ και η Βερενίκη Β’ της δυναστείας των Πτολεμαίων στην ποίηση του Θεόκριτου, του Καλλίμαχου και του Ποσείδιππου:
Creators: name: Τσακμάκα, Δέσποινα Πέτρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: βασίλισσες Αιγύπτου
Πτολεμαίοι
Ελληνιστική ποίηση
queens of Egypt
Ptolemies
Hellenistic poetry

description: Κατά την Ελληνιστική εποχή και στο πλαίσιο μιας ολοένα αυξανόμενης παρουσίας των γυναικών στον χώρο του δημόσιου βίου χάρη σε γενικότερες πολιτικές και κοινωνικές μεταβολές, οι τρεις χρονολογικά πρώτες βασίλισσες της δυναστείας των Πτολεμαίων (Βερενίκη Α᾿, Αρσινόη Β’, Βερενίκη Β’) κάνουν, λόγω της θέσης τους αλλά και των γεγονότων της ζωής τους, δυναμική εμφάνιση στο προσκήνιο και ελκύουν την προσοχή τριών εκ των κορυφαίων εκπροσώπων της ελληνιστικής ποίησης (Θεόκριτος, Καλλίμαχος, Ποσείδιππος), οι οποίοι καλούνται να τις εντάξουν στο ποιητικό τους έργο. Ενώ όμως για τους άρρενες βασιλείς η αριστεία στα πεδία των μαχών και η συνετή διακυβέρνηση αποτελούσαν ασφαλή εγκωμιαστικά μέσα, για τις βασίλισσες, για τις οποίες αυτά τα μέσα δεν ήταν δυνατόν να χρησιμοποιηθούν, έπρεπε να εφευρεθεί κάτι διαφορετικό. Για τον λόγο αυτό, οι τρεις ποιητές επιστρατεύουν τρεις ιδιότητες, της θεάς, της ιδανικής συζύγου και της νικήτριας ιππικών αγώνων, που χαρακτήριζαν όλες τις τιμώμενες βασίλισσες, άλλη σε μεγαλύτερο και άλλη σε μικρότερο βαθμό. Έτσι, η Βερενίκη Α’ τιμάται ως νικήτρια των ιπποδρομιών της Ολυμπίας, νομιμοποιείται ως βασίλισσα μέσω της ιδιότητάς της ως ερωτευμένης και πιστής συζύγου και τελικά θεοποιείται από την ίδια την Αφροδίτη. Η κόρη και διάδοχός της, η Αρσινόη Β’, εγκωμιάζεται ως πολυπράγμων βασίλισσα, με ενδιαφέροντα που εκτείνονται ακόμη και στο πολιτικό και στρατιωτικό πεδίο, αλλά ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θεϊκή της ιδιότητα, η οποία επιπλέον λειτουργεί ως μέσο άμβλυνσης των εντυπώσεων που προκάλεσε ο σκανδαλώδης αιμομικτικός της γάμος με τον αδελφό της, Πτολεμαίο Β’ Φιλάδελφο. Τέλος, η Κυρηναία Βερενίκη Β’ έχει βέβαια να επιδείξει και αθλητικές επιτυχίες, αλλά η φήμη της ως ιδανικής συζύγου μαζί με μια πλεξούδα από τα μαλλιά της φτάνουν κυριολεκτικά μέχρι τα αστέρια σε μια πράξη έρωτα και θυσίας για χάρη του συζύγου της, Πτολεμαίου Γ’ Ευεργέτη.
description: During the Hellenistic era and in the context of an ever increasing presence of women in the field of public life due to wider political and social changes, the three chronologically first queens of the Ptolemaic dynasty (Berenice I, Arsinoe II, Berenice II) make an active appearance in the foreground, owing to their position and to the incidents of their lives, and they draw the attention of three main representatives of the Hellenistic literature (Theocritus, Callimachus, Posidippus), who are invited to include them in their poetic work. However, whilst for the male kings excellence in the battlefield and wise governance were a safe encomiastic means, for the queens, for whom this means was impossible to be used, something new needed to be invented. For that reason, the three poets use three attributes, those of the goddess, the ideal wife and the winner of horse races, which characterize all three honored queens in bigger or lesser degree. Thus, Berenice I is praised as the winner of horse races in the Olympic Games, her royal status is legitimized through her status as a loving and loyal wife and, finally, she is divinized by goddess Aphrodite herself. Her daughter and successor, Arsinoe II, is praised as a busy queen, with interests that spread even over the political and military fields, but special emphasis is given on her divine status, which in addition functions as a means of mitigation of the negative impressions caused by her scandalous incestuous marriage to her brother, Ptolemy II Philadelphus. Finally, the Cyrenean Berenice II has surely to demonstrate athletic victories, but it is her fame as an ideal wife along with a lock of her hair that literally reach the stars through an act of love and sacrifice for the sake of her husband, king Ptolemy III Euergetes.