Φαινόμενο και αμφισημία στην ‘Φαινομενολογία της Αντίληψης’ του Maurice Merleau-Ponty
Creators: name: Καρατζιάς, Κωνσταντίνος Δημητρίου-Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Φαινομενολογία
Φιλοσοφία της αμφισημίας
Υπαρξισμός
Phenomenology
Philosophy of ambiguity
Existentialism

description: Ο Maurice Merleau-Ponty (1908-1961) χαρακτηριζόταν συχνά ως φιλόσοφος της αμφισημίας κατά τη διάρκεια της ζωής του. Στο σημαντικότερο έργο του ‘Φαινομενολογία της Αντίληψης’ (1945), ο Γάλλος φαινομενολόγος με οδηγό την φαινομενολογική περιγραφή της αντιληπτικής εμπειρίας σε ένα ευρύ φάσμα υπαρξιακών διαστάσεων, όπως η σεξουαλικότητα, η γλώσσα, ο χώρος, ο φυσικός κόσμος, ο πολιτιστικός κόσμος, η διυποκειμενικότητα, ο χρόνος και η ελευθερία, βεβαιώνει ότι η υποκειμενικότητα είναι αδιαχώριστη από την σωματικότητα και ότι μόνο μέσω του σώματος ο άνθρωπος εισέρχεται στον κόσμο που είναι πάντα και ήδη εκεί. Συνεπής ως προς την φαινομενολογική αναγωγή, o Merleau-Ponty αναγνωρίζει την αμφισημία της ανθρώπινης ύπαρξης καθώς απορρίπτει τον καρτεσιανό δυϊσμό μεταξύ της πνευματικής και σωματικής υπόστασης και τοποθετεί τον άνθρωπο εντός του κόσμου και σε άμεση αλληλεπικοινωνία με αυτόν. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εκθέσει τις βασικότερες πτυχές της αμφισημίας, όπως αυτές περιγράφονται από τους μελετητές του Merleau-Ponty, να ερμηνεύσει την σημασία της αμφισημίας στην ‘Φαινομενολογία της Αντίληψης’ και να εξετάσει την σχέση της υπαρξιακής αμφισημίας του Γάλλου φαινομενολόγου με το καρτεσιανό cogito του Ferdinand Alquié, που ήταν o πρώτος μελετητής που διέκρινε την βαρύτητα της αμφισημίας στον πρώιμο υπαρξισμό του Γάλλου φαινομενολόγου. Προκύπτει ότι η φιλοσοφία της αμφισημίας του Merleau-Ponty ταυτίζει το σκεπτόμενο πράγμα ως υπόσταση με την σκέψη ως ιδιότητα. Στο πλαίσιο της καρτεσιανής φιλοσοφικής παράδοσης, ωστόσο, ο Ferdinand Alquié, με την υπαρξιακή ανάγνωση του καρτεσιανού cogito, βεβαιώνει την πρωτοκαθεδρία της ύπαρξης έναντι της σκέψης και ασκεί κριτική στον Merleau-Ponty για τον υποκρυπτόμενο ιδεαλισμό του.
description: Maurice Merleau-Ponty (1908-1961) was often described as the philosopher of ambiguity during his lifetime. In his most important work, ‘The Phenomenology of Perception’ (1945), the French phenomenologist guided by the phenomenological description of perceptual experience in a wide range of existential dimensions, such as sexuality, language, space, the natural world, the cultural world, intersubjectivity, time and freedom, affirms that subjectivity is inseparable from embodiment and that only through the body does man enter the world that is always and already there. Consistent with the phenomenological reduction, Merleau-Ponty recognizes the ambiguity of human existence as he rejects Cartesian dualism between mental and physical foundation and places man within the world and in direct communication with it. The purpose of this paper is to present the main aspects of ambiguity, as described by the scholars of Merleau-Ponty, to interpret the importance of ambiguity in 'The Phenomenology of Perception' and to examine the relationship of existential ambiguity of the French phenomenologist with the cogito of Ferdinand Alquié, who was the first scholar to discern the gravity of ambiguity in the early existentialism of the French phenomenologist. It is found that Merleau-Ponty's philosophy of ambiguity assimilates the thinking thing as being to thought as function. In the context of the Cartesian philosophical tradition, however, Ferdinand Alquié, with his existential reading of the Cartesian cogito, affirms the primacy of existence over thought and criticizes Merleau-Ponty for his latent idealism.