Εθνική Πινακοθήκη και Μουσείο Αλέξανδρου Σούτζου, Ιδρυμα Ευριπίδη Κουτλίδη: η συλλογή νεοελληνικής γλυπτικής και η ιστορία της 1900-2006
Creators: name: Γιαννουδάκη, Αντωνία
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Εθνική Πινακοθήκη
Εθνική Γλυπτοθήκη
Ιδρυμα Ευριπίδη Κουτλίδη
Εμπλουτισμός συλλογής γλυπτικής
Νεοελληνική γλυπτική
Εκθέσεις γλυπτών
Διευθυντές Εθνικής Πινακοθήκες
National Gallery
national Glyptotheque
Evripidis Koutlidis Foundations
Modern Greek Sculpture
Enrichment of the collection of sculpture
Exhibitions of sculptures
Directors of the National Gallery

description: Στην παρούσα διδακτορική διατριβή καταγράφεται πρώτον το ιστορικό της συγκρότησης και της έκθεσης και δεύτερον το περιεχόμενο της συλλογής νεοελληνικής γλυπτικής της Εθνικής Πινακοθήκης-Μουσείου Αλεξάνδρου Σούτζου και του Ιδρύματος Ευριπίδη Κουτλίδη, του οποίου τα έργα συστεγάζονται και εκτίθενται με εκείνα της Πινακοθήκης. Η περίοδος που εξετάζεται ξεκινά το 1900, με την ίδρυση της Πινακοθήκης, και κλείνει το 2006, όταν εγκαινιάστηκε η μόνιμη έκθεση της συλλογής γλυπτικής στην Εθνική Γλυπτοθήκη. Η συγκρότηση της συλλογής γλυπτικής είναι άμεσα συνδεδεμένη με την ιστορία της Εθνικής Πινακοθήκης, γι’ αυτό και η έρευνα έγινε παράλληλα με μια αναλυτική αναφορά στο ιστορικό αυτό. Προκειμένου να δημιουργηθεί μια κατά το δυνατόν ολοκληρωμένη εικόνα της συλλογής, ερευνήθηκαν αφενός ο τρόπος, ο χρόνος και οι ρυθμοί συγκρότησής της, αλλά και τα κριτήρια που υπαγόρευσαν τις εκάστοτε επιλογές, και αφετέρου το περιεχόμενό της. Γι’ αυτό η διατριβή χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος παρατίθεται αναλυτικά το ιστορικό της συγκρότησης, του εμπλουτισμού και της έκθεσης της συλλογής και στο δεύτερο το περιεχόμενό της. Στο πρώτο μέρος, μετά από μια σύντομη αναδρομή στο ιστορικό της δημιουργίας συλλογών από την αρχαιότητα ως το 18ο αιώνα, στο άνοιγμά τους στο κοινό και στην ίδρυση των πρώτων μουσείων στην Ευρώπη το 18ο και το 19ο αιώνα, η έρευνα επικεντρώνεται στην Ελλάδα. Καταρχάς γίνεται μια σύντομη αναδρομή στη διαμόρφωση της νεοελληνικής τέχνης και στο αυξανόμενο αίτημα προβολής της και υποστήριξής της από το κράτος. Παρατίθενται επίσης οι νομικές προβλέψεις και οι ιδιωτικές πρωτοβουλίες που προηγήθηκαν και εξετάζονται οι συνθήκες που οδήγησαν στην ίδρυση της Πινακοθήκης. Στη συνέχεια γίνεται μια αναλυτική αναδρομή στην πορεία της ανά περιόδους, οι οποίες ορίζονται από την πορεία αυτή και τις ιδιαίτερες συνθήκες που κλήθηκε να αντιμετωπίσει πριν και μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο ως την εδραίωση και την ομαλοποίηση της λειτουργίας της και ταυτόχρονα από τη δράση των εκάστοτε διευθυντών. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και καταγράφεται το ιστορικό της νομικής πρόβλεψης για τη συγκρότηση συλλογής γλυπτικής και στη συνέχεια του εμπλουτισμού της και της έκθεσης των έργων στο κοινό. Στο δεύτερο μέρος παρατίθεται αναλυτικά το περιεχόμενο της συλλογής. Η διάρθρωση του μέρους αυτού υπαγορεύεται από το ίδιο το περιεχόμενο, εξετάζεται όμως σε συνάρτηση με τη διαμόρφωση και την εξέλιξη της νεοελληνικής γλυπτικής. Η συλλογή παρουσιάζει μια αρκετά ολοκληρωμένη εικόνα της νεοελληνικής γλυπτικής. Ξεκινά από δημιουργίες λαϊκών τεχνιτών των προεπαναστατικών χρόνων, καλύπτει τις διάφορες τάσεις από το 19ο ως το τέλος του 20ού αιώνα, ενώ δίνει και μια ενδεικτική εικόνα της νέας χιλιετίας. Στη συνέχεια παρατίθενται χρονολογικά κατάλογοι απόκτησης των έργων: κατάλογοι δωρεών και κληροδοτημάτων, αγορών, έργων άγνωστης προέλευσης, έργων που περιήλθαν στο μουσείο με κάποιο άλλο τρόπο, εκμαγείων από το Α΄ Νεκροταφείο της Αθήνας, αντιτύπων που δημιουργήθηκαν από προπλάσματα που ανήκουν στην συλλογή και των έργων της συλλογής Ευριπίδη Κουτλίδη. Στους καταλόγους αυτούς παρατίθενται πλήρη στοιχεία για τα γλυπτά, και, σε ενιαία συντομογραφημένη μορφή, η βιβλιογραφία και οι εκθέσεις στις οποίες έχουν παρουσιαστεί. Ακολουθεί πλήρης κατάλογος των ομαδικών εκθέσεων, κατάλογος των δωρητών, αναλυτική βιβλιογραφία, ευρετήριο ονομάτων και παράρτημα εικόνων.
description: This doctoral thesis documents firstly the background of the formation and exhibition and secondly the content of the Modern Greek sculpture collection of the National Gallery-Alexandros Soutzos Museum and Evripidis Koutlidis Foundation, whose works are housed and exhibited alongside those of the Gallery. The period under examination begins with the establishment of the Gallery in 1900 and finishes in 2006, when the permanent display of the sculpture collection at the National Glyptotheque was inaugurated. The formation of the sculpture collection is directly related to the history of the National Gallery, and therefore the research was conducted in parallel to an extended discussion of this history. In order to provide an as complete as possible view of the collection, the manner, time and pace of its formation, as well as the criteria which informed the choices made, on the one hand, and its content, on the other, all came under examination. For this reason, the thesis is divided into two sections. In the first, the history of the collection formation, enriching and exhibition is discussed extensively and in the second its content. In the first section, after a short overview of the history of collection formation from Antiquity until the 18th century, opening of collections to the public and establishment of the first museums in Europe, in the 18th and 19th centuries, research focuses on Greece. First of all, a short retrospect is provided of the development of Modern Greek art and the growing need for its promotion and support by the State. Moreover, the earlier legal provisions and private initiatives are presented, and the conditions leading to the establishment of the National Gallery are examined. Then, an extensive review is made of all phases in the Gallery’s development, affected by the specific circumstances with which it was faced, both before and after World War II and up to the consolidation and normalization of its operation, as well as by each director’s activity. In this context is examined and documented the history of the legal provisions for the formation of a sculpture collection and then for its enrichment and the public display of art works. In the second section, the content of the collection is discussed in detail. The structure of this section is dictated by the content, yet it is examined in parallel to the development of Modern Greek sculpture. The collection presents quite a complete overview of Modern Greek sculpture. It begins with folk artists’ creations from the pre-Revolution (1821) times, covers the diverse trends in the 19th until the late 20th centuries, while also providing an indicative overview of the new millennium. There follows a chronological list of work acquisitions: lists of donations and endowments, purchases, works of obscure provenance, works which came into the possession of the museum in other manners, casts from the 1st Athens Cemetery, copies made from preliminary models in the collection and works in the Evripidis Koutlidis Collection. In these lists full details are provided regarding the sculptures, and the bibliography and list of exhibitions in which they have been on display are also provided in a uniform and concise form. Then follow a full list of group exhibitions, a list of donors, a detailed bibliography, a name index and an illustration appendix.