Το οικολογικό πρόβλημα: εξ' απόψεως κοινωνιολογίας του χριστιανισμού
Creators: name: Μπουραντά, Χαρίκλεια Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Οικολογικό πρόβλημα
Κοινωνιολογία του Χριστιανισμού
Ecological problem
Sociology of Christianism

description: Η κρισιμότητα της σχέσης του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον συγκεντρώνει το ενδιαφέρον του σύγχρονου, μετανεωτερικού κόσμου. Το οικολογικό ζήτημα λαμβάνει σοβαρές διαστάσεις καθημερινά μέσα από τη μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα, την ατμοσφαιρική ρύπανση, τη συσσώρευση ραδιενεργών καταλοίπων, την καταστροφή του φυσικού τοπίου και τη μείωση σε επικίνδυνα επίπεδα των ειδών του ζωικού βασιλείου. Η ευθύνη του ανθρώπου απέναντι στην κτίση που τον περιβάλλει, τον θρέφει, τον προστατεύει και ευρύτερα του εξασφαλίζει τα εχέγγυα για τη συνέχιση της ύπαρξης του είναι βαρύνουσας σημασίας. Η κρίση αυτή είναι πρώτιστα πνευματική, και η ορθόδοξη θεολογία μέσα από τη ζωντανή Παράδοση και τη σκέψη των αγίων και των Πατέρων της έχει διαμορφώσει διαμέσου των αιώνων ένα ήθος βαθύτατου σεβασμού προς την υλική κτίση, προβάλλοντας ως σωστή τη σχέση εκείνη του ανθρώπου με το φυσικό περιβάλλον που θεμελιώνεται στο Δημιουργό Θεό. Το φυσικό περιβάλλον, ως θείο δημιούργημα, έχει το δικαίωμα της ακεραιότητας και της συντήρησης ως τιμή προς το Δημιουργό Θεό και επομένως η προστασία της φύσης αποβαίνει θρησκευτικό καθήκον πρώτου μεγέθους. Η ακλόνητη πίστη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ότι ο άνθρωπος δεν είναι ιδιοκτήτης αλλά φροντιστής του φυσικού κόσμου, αποτελεί το κλειδί για την τόσο αναγκαία συνειδητοποίηση της φθαρτότητας του ανθρώπου και των στοιχείων της φύσης που όχι απλώς δεν καταπολεμείται, αλλά επιταχύνεται από την κατάχρηση του δικαιώματος του εργάζεσθαι και φυλάσσειν. Η κατάχρηση της προσωπικής ελευθερίας με την οποία προικίζεται ο άνθρωπος από το Θεό, η απομάκρυνση του από την ύψιστη ευθύνη του κοσμικού ιερέα και η εξατομίκευση της ανθρώπινης ζωής έχουν τελικά οδηγήσει στην αποξένωση από την οδό της σωτηρίας. Και αν σήμερα δεν είχαμε τα φωτεινά παραδείγματα αναθέρμανσης αυτής της σχέσης, όπως την παγκόσμιας σημασίας περιβαλλοντική δραστηριοποίηση του Οικουμενικού Πατριαρχείου και τη σιωπηλή, πλην όμως ουσιαστική οικολογική πράξη μοναστικών κοινοτήτων, τότε σύντομα η συλλογική μνήμη της Ορθοδοξίας θα έπρεπε να θρηνήσει την απώλεια της κοσμολογικά πιο κρίσιμης μυστηριακής σχέσης αγάπης που εκδηλώθηκε ποτέ στην ιστορία του χριστιανικού κόσμου. Βασικό στοιχείο στην Ορθόδοξη θεολογία για την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής κρίσης είναι η μετάνοια και η επιδίωξη της αποκατάστασης της προπτωτικής σχέσης του ανθρώπου με τον Θεό και το φυσικό περιβάλλον. Η σχέση αυτή δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε νομικού χαρακτήρα κανόνες και ρυθμίσεις της προσωπικής συμπεριφοράς. Αντιμετωπίζοντας το φυσικό περιβάλλον αποκλειστικά ως κομμάτια ενός συνόλου που έχει οικονομική τιμή και σημασία για την κάλυψη των βιοτικών αναγκών μας, υποβιβάζουμε την Κτίση σε ένα καθαρά χρηστικό εργαλείο και την αλληλεπίδραση μας μαζί της σε σχέση χρήστη-αντικειμένου. Η Αγία Γραφή, οι Πατέρες καθώς και ολόκληρη η λατρευτική παράδοση και ζωή της Εκκλησίας, αναφέρονται συχνά στη σχέση του ανθρώπου με την κτίση, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα αρμονίας στη σχέση αυτή. Ακόμη υποδεικνύουν τρόπους συνεργασίας ανθρώπου και φύσης και ανοίγουν δρόμους που οφείλει να ακολουθήσει ο άνθρωπος για να φθάσει μαζί με την κτίση στον τελικό του σκοπό που είναι η σωτηρία. Για την Ορθοδοξία η αιτία του κακού δεν βρίσκεται στα πράγματα ή τις καταστάσεις, δε βρίσκεται στην οικολογία ή την πολιτική, ούτε βέβαια στην ανθρώπινη κοινωνία, αλλά στον κάθε άνθρωπο · στην ιδιοτέλεια, τη φιλαυτία και τον ατομισμό που τον οδηγούν στην απολυτοποίηση του εγώ. Από το σημείο αυτό πηγάζει η περιφρόνηση του πλησίον και ολόκληρης της δημιουργίας κατ’ επέκταση. Ο εγωκεντρικός άνθρωπος δεν μπορεί να προσεγγίσει με αγάπη τον πλησίον του και να βρει στο πρόσωπο του τον αληθινό εαυτό του και όσον αφορά το περιβάλλον, δεν μπορεί να το δει με στοργή και να κυριαρχήσει στην καταναλωτική μανία, που τον οδηγεί στην κακοποίηση και την καταστροφή του.
description: The ecological problem is one of the most serious problems that have got great impact on everyday living conditions of man. The responsibility that man has towards nature that surrounds him, that nourishes and protects him is of great importance. Nature depends on his wise use of everyday materials that she provides him. First and foremost, this crisis that has to do with the environment starts from the ethical crisis of man. The Orthodox theology through Tradition has developed a role model of man of deep respect towards nature showing the right relationship that man should create stepping on the footprints of God. Man is not the owner of this world but a loyal and respectful keeper of nature and all the creatures on it. The overuse of man’s freedom leads him to isolation both from God and nature and this has got an enormous impact on his way to salvation. Nowadays, there are many examples of people who work on the ecological problem worldwide such as the Ecumenical Patriarch of Constantinople and many monasteries that work silently.