Το ταξίδι της μετάφρασης στο Έρημο Νησί του Ρομπέρτο Αρλτ: από την Αργεντινή στην Ελλάδα με τη σχολιασμένη μετάφραση για πυξίδα
Creators: name: Σωποτινού, Μαγδαληνή Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Θεατρική μετάφραση
Δραματικός λόγος
Ρομπέρτο Αρλτ
Theatrical translation
Dramatic speech
Roberto Arlt

description: Η μετάφραση θεατρικών έργων αποτελεί μια αρκετά παραμελημένη πτυχή της λογοτεχνικής μετάφρασης, ως προς την πρακτική της, λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών που εκτείνονται πέραν του κειμένου. Ωστόσο, αποτελεί ένα θέμα που κεντρίζει όλο και περισσότερο το ενδιαφέρον των μεταφραστών κατά την πάροδο των χρόνων εξαιτίας της πολιτισμικής στροφής της ίδιας της μετάφρασης, ως μεθοδολογικό εργαλείο. Η σχέση πολιτισμού και γλώσσας αποτελεί ουσιώδες και αναπόσπαστο συστατικό της μεταφραστικής διαδικασίας. Παράλληλα, η ικανότητα κατανόησης και έκφρασης του μεταφραστή, σε συνδυασμό με τις γνώσεις του επί των θεατρικών και πολιτισμικών συμβάσεων, είναι αυτές που καθορίζουν την αποτελεσματικότητά του ως προς το σκοπό που υπηρετεί. Το εγχείρημα της εργασίας έγκειται, συνεπώς, στην ανάδειξη της ιδιαιτερότητας της θεατρικής μετάφρασης σε θεωρητικό επίπεδο, ως παρακλάδι της λογοτεχνικής μετάφρασης, εστιάζοντας στην ύπαρξη της λεκτικής δράσης εντός του δραματικού κειμένου. Η προσέγγιση αυτή, βέβαια, δεν μπορεί να λειτουργήσει ως πεπατημένη για τη μετάφραση οποιουδήποτε θεατρικού έργου, αλλά αναπροσαρμόζεται ανάλογα με το πλαίσιο που ορίζει ο τόπος, ο χρόνος και η σκόπευση του εκάστοτε έργου. Για το λόγο αυτό, ως αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας, επιλέχθηκε το έργο ενός κορυφαίου εκπροσώπου της αργεντινής λογοτεχνίας, το La isla desierta του Roberto Arlt. Με αυτόν τον τρόπο γίνεται μια απτή προσπάθεια ανάδειξης, επί του πρακτέου, της «λογικής» που διέπει τη θεατρική μετάφραση. Στόχος είναι αφενός ο εντοπισμός και η καταγραφή των βασικών προβλημάτων που μπορεί ενδεχομένως να προκύπτουν κατά τη μεταφραστική διαδικασία ενός θεατρικού έργου και, αφετέρου, η επίλυσή τους με βάση τις μεταφραστικές τεχνικές που δύνανται να εφαρμοστούν επί ενός δραματικού κειμένου.
description: The act of drama translation forms a minimally investigated aspect of literary translation due to its particularities, which extend well beyond the scope of written text. And yet, in the last decades there has been a striking growth of interest in this issue, mainly because of the cultural turn of translation as a methodological tool. The interrelation between culture and language is an essential part of the process of translation. Accordingly, the comprehensive and expressive capacities of the translators, alongside their knowledge on dramaturgical and cultural conventions are those which determine their effectiveness in the light of the purpose served. The overarching aim of this dissertation is, therefore, to highlight the particularities of the theatrical translation on a theoretical level, as a branch of literary translation, focusing on the verbal action of the dramatic text. Undoubtedly, this approach, of course, can not function as a beaten track for the translation of any drama, but it should be readjusted and tailored according to the spatial-temporal context as well as the objective of the play. To this end, as a case-study for this thesis, it was chosen the work of a seminal representative of Argentine literature; namely, Roberto Arlt’s La isla desierta. I thereby intend to showcase the underlying ‘logics’ behind the theatrical translation. A further aim is to trace and map out the key-concerns that may arise in the translation process of a play and to resolve them with the translation techniques which are applicable to a dramatic text.