Γεωπολιτική και Πολυτροπικές Μεταφορές – Η περίπτωση των Βαλκανίων:
Creators: name: Σταματέλλος, Αντώνιος Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Γεωπολιτική
Βαλκάνια
Πολυτροπικές Μεταφορές
Geopolitics
Balkan
Multimodal Transports

description: Η μεταπτυχιακή αυτή διπλωματική εργασία με θέμα: «Γεωπολιτική και Πολυτροπικές Μεταφορές – Η περίπτωση των Βαλκανίων», έγινε στα πλαίσια του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακού Σπουδών, «Σχεδιασμός, Οργάνωση και Διαχείριση των Συστημάτων Μεταφορών» της Πολυτεχνικής Σχολής του ΑΠΘ. Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να διερευνηθεί ο ρόλος που διαδραματίζει η γεωπολιτική και ειδικότερα η γεωπολιτική προσέγγιση των εξελίξεων της περιοχής των Βαλκανίων και η νέα διαμορφωθείσα κατάσταση στην περιοχή και η επίδρασή της στα συστήματα μεταφορών. Η περιοχή μελέτης είναι η περιοχή των Βαλκανίων, η οποία υπήρξε διαχρονικά μια περιοχή με εντάσεις, διεκδικήσεις, και συνεχείς πολέμους από τις ισχυρές δυνάμεις του κόσμου, με κορύφωση τους δύο παγκοσμίους πολέμους που ήταν συγκρούσεις συμφερόντων των υπερδυνάμεων και άφησαν το στίγμα τους στην περιοχή. Ως σύνορο νοτιοανατολικό της Ευρώπης και μοναδική είσοδος για αιώνες στην Ασία και τις εύπορες περιοχές της, τα Βαλκάνια λειτουργούσαν ως σταυροδρόμι, αλλά και ως σημαντικό κέντρο ενώ από τα αρχαία χρόνια, την Βυζαντινή και την Οθωμανική αυτοκρατορία, η περιοχή αυτή ήταν το «μαλακό υπογάστριο» της Ευρωπαϊκής Ηπείρου, καθώς ελέγχει σημαντικές εμπορικές και στρατηγικές οδούς, κάτι που ακόμα και σήμερα συμβαίνει, καθώς παραμένει εμπορικός κόμβος. Ο βασικός στόχος είναι να αναδείξει τις γεωπολιτικές παραμέτρους που φέρνουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος την περιοχή των Βαλκανίων, η οποία σήμερα αποκαλείται πιο εύστοχα ως Νοτιοανατολική Ευρώπη (ΝΑΕ), καθώς ο όρος Βαλκάνια έχει συνδεθεί με άσχημες μνήμες και συγκρούσεις. Άλλωστε η συμμετοχή των χωρών των Βαλκανίων σε υπερεθνικούς σχηματισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ, θέτουν την περιοχή σε ένα πιο ευρύ πλαίσιο που ξεφεύγει από τα στενά γεωγραφικά πλαίσια των Βαλκανίων. Όσον αφορά την Ευρωπαϊκή πολιτική των μεταφορών για την περιοχή, το Πανευρωπαϊκό Δίκτυο Μεταφορών (ΠΔΜ) και ειδικότερα την επέκταση και διασύνδεση της Ε.Ε. με γειτονικές χώρες και εταίρους, εξετάζεται η καθιέρωση του ΠΔΜ, καθώς και η διεύρυνση και αναθεώρησή του. Επίσης, λαμβάνονται υπόψη η κατάσταση των μεταφορών στα Βαλκάνια και οι εξωτερικοί παράγοντες που επηρεάζουν την γεωπολιτική προσέγγιση στην περιοχή και τα στοιχεία που διαμορφώνουν τις εξελίξεις. Σχετικά με τη μεθοδολογία της εργασίας εξετάζονται και χρησιμοποιούνται διάφορες πηγές πληροφόρησης, ενώ παράλληλα διεξάγονται αναλύσεις PEST και SWOT για τη στήριξη κύριων συμπερασμάτων και προτάσεων. Οι βασικοί όροι και οι έννοιες από την επιστήμη της Γεωπολιτικής εξετάστηκαν και αναλύθηκαν, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν αργότερα για τους σκοπούς της διπλωματικής εργασίας. Μια σύντομη ιστορία της περιοχής παρουσιάζεται από την αρχαία έως τη σημερινή εποχή. Αναφέρεται επίσης η ιστορική εξέλιξη του κύριου δικτύου μεταφορών. Επιπλέον, παρουσιάζεται μια γεωπολιτική προσέγγιση για την εξέταση της νέας κατάστασης στη Βαλκανική Χερσόνησο με σκοπό να επεξηγήσει πολλές εξελίξεις, ενώ παράλληλα παρουσιάζονται και συζητούνται τα μεγάλα έργα μεταφορών , όπως προβλέπονται από τα δίκτυα της ΕΕ , μαζί με άλλες προτάσεις, αλλά και έργα μεγάλων ενεργειακών αγωγών, τα οποία είναι πρωταρχικής στρατηγικής σημασίας. Επίσης , μπαίνουν σε εφαρμογή οι αναλύσεις PEST και SWOT, οι οποίες λαμβάνουν χώρα για τη διερεύνηση αυτής της διπλωματικής εργασίας. Τέλος, παρουσιάζονται κύρια συμπεράσματα και προτάσεις με βάση τα προηγούμενα κεφάλαια.
description: This post-graduate Thesis entitled "Geopolitics and Multimodal Transport - The case of the Balkans,"has been done in the frame of the Postgraduate Program, "Planning, Organization and Management of Transport Systems" of the School of Engineering of AUTH. The subject of this Thesis is to investigate the role played by geopolitics to the developments in the Balkan region and thus formed the new situation in the region and its impact on transport systems. The study area is the region of the Balkans, which has been over time a region with tensions, claims, and constant wars of the powerful forces in the world, culminating in the two world wars which were conflicts between the superpowers and have left their mark. As southeastern border of Europe and only entrance for centuries in Asia and the affluent areas ,the Balkans served as a crossroads, but also as an important center while in ancient times, the Byzantine and the Ottoman Empire, this area was the "soft underbelly" of the European continent as it controls significant commercial and strategic routes, something that still happens, as it remains commercial hub. The main objective is to highlight the geopolitical factors that bring to limelight the Balkan region, which is now more aptly called as Southeast Europe ( SEE), as the term “Balkans” is connected with bad memories and conflicts. Besides, the participation of the Balkan countries to supranational formations like the European Union and NATO, bring the region into a broader context that goes beyond the narrow geographical context of the Balkans. Concerning the European Transport policy for the area, the Pan-European Transport Networks and more specifically the expansion and interconnection of the EU with neighbors and partners, the establishment of PAR -T, enlargement and revision are examined. The transport situation in the Balkans and the external factors that influence the geopolitical approach in the region and the components that shape developments are considered. Concerning the methodology of work, various information sources were reviewed and utilized and a PEST and SWOT analysis was conducted to base main conclusions and proposals. Basic terms and concepts from the science of Geopolitics are considered and analyzed in order to be used later for the purposes of this Thesis. A brief history of the area is presented from ancient up to the present times. The historical development of the main transport network is discussed. A geopolitical approach for examining the new situation in the Balkan is presented aiming to explain many evolutions. Major transport projects, as foreseen by EU networks together with other proposals and also major energy pipelines projects of primary strategic importance are presented and discussed. An analysis of PEST and SWOT is implemented where an attempt is made to summarize finding of a Thesis. Finally, based on the previous chapters main conclusions and proposals are presented.