Η Δερματοσκόπηση Στην Έγκαιρη Διάγνωση Του Οζώδους Μελανώματος
Creators: name: Μαγρίζου, Αδασά-Σούλα Ν.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Οζώδες Μελάνωμα
Δερματοσκοπικά χαρακτηριστικά
EFG κριτήρια
Nodular melanoma
Dermatoscopic features
EFG criteria

description: Το οζώδες μελάνωμα, παρότι αντιπροσωπεύει έναν σπάνιο υπότυπο του μελανώματος, αποτελώντας περίπου το 14% των συνολικών μελανωμάτων, ευθύνεται για το 40% των θανάτων της νόσου αυτής. Η μεγάλη του αυτή θνησιμότητα εξηγείται από τη βιολογική του πιο επιθετική συμπεριφορά, τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης, καθώς και τον αυξημένο αριθμό μιτώσεων σε σύγκριση με τους άλλους υποτύπους. Το Ο.Μ φαίνεται να στερείται αρχικής ακτινωτής φάσης ανάπτυξης και αντίθετα αναπτύσσεται εξαρχής στο χόριο με κάθετη πορεία. Ως μεγάλος μιμητής, μπορεί εύκολα η κλινική του εικόνα να παραπλανήσει τον κλινικό ιατρό προς άλλη πιο συχνή καλοήθη ή και μη οζώδη πάθηση. Εμφανίζεται αρχικά ως μικρή σε διάμετρο βλατίδα ή οζίδιο, συμμετρική, με ομαλά όρια και ομοιόμορφο μαύρο, γκριζομαύρο, καφέ ή καφέρυθρο χρωματισμό, η οποία αυξάνεται ταχέως και εξελίσσεται σε οζίδιο, το οποίο μπορεί αργότερα να εξελκωθεί ή να αιμορραγήσει. Δεν πρέπει να αγνοούμε και την ύπαρξη του αμελανωτικού, οζώδους μελανώματος, που παρουσιάζεται ως αυξανόμενο ροζ ή ερυθρό οζίδιο. Η εντόπισή του είναι συνήθως στα κάτω άκρα στις γυναίκες και στην κεφαλή και τον κορμό στους άνδρες. Τα παλαιότερα εδραιωμένα κριτήρια ABCDΕ αποτυγχάνουν στην πρώιμη διάγνωση λεπτών οζωδών μελανωμάτων, με πάχος Breslow&lt; 2χιλ, και γι’ αυτό στην κλινική πράξη γίνεται περισσότερο η χρήση του μνημοτεχνικού κανόνα EFG για την αναγνώριση των οζωδών μελανωμάτων (Elevated, Firm, Growing:ανύψωση, σκληρή σύσταση στην ψηλάφηση και συνεχής αύξηση μεγέθους για 1 μήνα). Η δερματοσκόπηση έχει συμβάλει σημαντικά στην πρώιμη αναγνώριση χαρακτηριστικών του Ο.Μ, τα οποία με το γυμνό οφθαλμό διαφεύγουν εύκολα. Σ’αυτά υπάγονται η παρουσία μπλε και μαύρου χρώματος εντός της βλάβης, το λευκοκύανο πέπλο, οι γαλακτέρυθρες περιοχές και το πολύμορφο, άτυπο αγγειακό μοτίβο (με γραμμοειδή ανώμαλα αγγεία, σαν φουρκέτα, στικτά αγγεία, σαν τιρμπουσόν, καθώς και περισσότερα των δύο τύπων αγγείων), ασυμμετρία στη διανομή των δερματοσκοπικών δομών, οι χωρίς δομή περιοχές με πολλαπλούς χρωματισμούς (με την εμφάνιση 3 τουλάχιστον διαφορετικών χρωμάτων), η παρουσία λευκών κάθετων γραμμώσεων ή μικρών, ροζ σφαιριδίων, το σκούρο καφέ χρώμα, λαμπερές, λευκές δομές (crystalline structure), ποικίλα, ροζ χρώματα, πάνω από 5 έως έξι διαφορετικοί χρωματισμοί και στις πιο προχωρημένες βλάβες η εξέλκωση. Η χρήση της απαιτεί εκπαίδευση κι εμπειρία, ώστε να μπορεί ο κλινικός ιατρός να αναγνωρίσει τα τυπικά δερματοσκοπικά ευρήματα στο μελάνωμα και να διαφοροδιαγνώσκει οζώδεις γενικότερα βλάβες, στηριζόμενος στο εκάστοτε δερματοσκοπικό πρότυπο και κλινικό σενάριο. Η αντιμετώπισή του είναι κυρίως χειρουργική, με ευρεία εκτομή αναλόγως του πάχους Breslow. Για τα προχωρημένα, μεταστατικά μελανώματα, επικουρικά δίνεται ανοσοθεραπεία με PD-1 και PDL-1 αναστολείς, καθώς και στοχευμένη θεραπεία με τους BRAF- και ΜΕΚ αναστολείς.
description: Nodular melanoma, although representing a rare subtype of melanoma, accounting for approximately 14% of all melanomas, is responsible for 40% of mortality from this disease. Its high mortality rate is explained by its more aggressive biological behavior, its faster growth rate, and the increased number of mitoses compared to other subtypes. Nodular melanoma lacks an initial radial growth phase and instead develops directly in the dermis with vertical growth. As a great mimicker, its clinical presentation can easily mislead the clinician towards a more common benign or malignant nodular condition. It initially appears as a small papule or nodule, symmetrical, with smooth borders and a uniform black, grayish-black, brown, or reddish-brown coloration, which rapidly increases in size and evolves into a nodule that may later ulcerate or bleed. The existence of amelanotic nodular melanoma should not be overlooked, as it presents as a growing pink or red nodule. Nodular melanoma is usually located on the lower extremities in women and on the head and trunk in men. The well-established ABCDE criteria fail to diagnose early thin nodular melanomas with a Breslow thickness of less than 2 mm. Therefore, in clinical practice, the mnemonic rule EFG (Elevated, Firm, Growing) is more commonly used for the recognition of nodular melanomas, referring to elevation, firm consistency on palpation, and continuous growth. Dermatoscopy has significantly contributed to the early identification of nodular melanoma, as it recognises characteristics that are easily missed by the naked eye. These include the presence of blue and black colors within the lesion, the white-blue veil, milky-red areas, and a polymorphic atypical vascular pattern (irregular linear vessels, hairpin-like vessels, dotted vessels, corkscrew vessels, and more than two types of vessels). Other features include asymmetry in the distribution of dermoscopic structures, structureless areas with multiple colors (with at least three different colors present), the presence of white vertical streaks or small pink globules, dark brown coloration, shiny white structures (crystalline structures), various pink shades, more than five or six different colors, and, in more advanced lesions, ulceration. The use of dermatoscopy requires training and experience to enable the clinician to recognize the typical dermoscopic findings of melanoma and to differentiate nodular lesions in general, relying on the respective dermoscopic pattern and clinical scenario. Treatment is primarily surgical, with wide excision depending on the Breslow thickness. For advanced, metastatic melanomas, adjuvant therapy includes immunotherapy with PD-1 and PDL-1 inhibitors, as well as targeted therapy with BRAF and MEK inhibitors.