Βυζαντινά και μεταβυζαντινά έγγραφα ακίνητης μοναστηριακής περιουσίας. Ιστορική θεώρηση και σύγχρονη νομική προσέγγιση. Από τις δωρεές των Βυζαντινών Αυτοκρατόρων στο Αυτοκρατορικό Οθωμανικό Κτηματολό:
Creators: name: Μυργιώτη, Αικατερίνη Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Μοναστηριακή περιουσία
Μονές
Γαιοκτησία
Monastic property
Monasteries
Land ownership

description: Ο σκοπός της εργασίας αυτής ήταν να συνεισφέρει στη μελέτη πτυχών της μοναστηριακής ακίνητης περιουσίας από την εποχή του Βυζαντίου μέχρι σήμερα. Αρχικά παρουσιάσαμε με αναφορά στις ιστορικές πηγές ιδίως από τον 9ο αιώνα και έπειτα, ότι οι Βυζαντινοί Αυτοκράτορες δώριζαν στις μονές με χρυσόβουλλα μεγάλης έκτασης και αξίας ακίνητη ιδιοκτησία. Οι μονές αποστερήθηκαν το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας τους κατά την Λατινοκρατία (1204). Ωστόσο με νέα αυτοκρατορικά χρυσόβουλλα κατόρθωσαν να την ανακτήσουν, με αποτέλεσμα μέχρι την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς το έτος 1453 να τους ανήκει σημαντική ποσοτικά και ποιοτικά ακίνητη περιουσία. Έπειτα, αφού παραθέσαμε στοιχεία του οθωμανικού εμπράγματου δικαίου, αναφερθήκαμε στη μοναστηριακή περιουσία κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής κυριαρχίας. Σύμφωνα με το οθωμανικό εμπράγματο δίκαιο και κατά τις ειδικότερες ρυθμίσεις τους οι μοναχοί ασκούσαν για λογαριασμό των μοναχών είτε το δικαίωμα «διηνεκούς εξουσιάσεως» (τασσαρούφ) είτε «τέλειας ιδιοκτησίας». Οι σημαντικότεροι έγγραφοι τίτλοι κατά την περίοδο αυτή ήταν τα φιρμάνια, τα βεράτια, τα ταπιά και οι ιεροδικαστικές αποφάσεις, υπό τον απαραίτητο όρο της καταχώρησης στο Αυτοκρατορικό Οθωμανικό Κτηματολόγιο. Στο κείμενο της εργασίας δίνονται παραδείγματα των παραπάνω εγγράφων. Ακολούθησε η θεώρηση του τρόπου επίλυσης των γαιοκτητικών ζητημάτων μετά την επιτυχή έκβαση της επανάστασης του 1821. Τα Πρωτόκολλα της Ανεξαρτησίας του 1830, η Συνθήκη για την προσάρτηση της Θεσσαλίας του 1881 και η Συνθήκη των Αθηνών του 1913, μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας (οθωμανικής αυτοκρατορίας) αναγνώρισαν κατά περιεχόμενό τους τη νομική ισχύ των οθωμανικών τίτλων. Παρά την πολυπλοκότητα του οθωμανικού δικαίου τόσο το δικαίωμα του τασσαρούφ όσο και της τέλειας ιδιοκτησίας μετατράπηκαν σε δικαίωμα πλήρους κυριότητας. Τα άρθρα 51, 57-59 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα αναγνώρισαν τα εμπράγματα δικαιώματα, που αποκτήθηκαν κατά το προϊσχύον δίκαιο. Ωστόσο, όπως αναλύσαμε στην εργασία, οι πολλοί αιώνες βίου των βυζαντινών και μεταβυζαντινών εγγράφων εγείρουν ορισμένες φορές αμφιβολίες σχετικά με την γνησιότητα και την αξιοπιστία τους. Για το λόγο αυτό και προς τη θεμελίωση δικαιώματος κυριότητας επί ακινήτου δυνάμει των ιστορικών εγγράφων επιστρατεύεται επικουρικά η λύση της χρησικτησίας. Στην εργασία γίνεται παράλληλα προσπάθεια με την παράθεση αποφάσεων ελληνικών Δικαστηρίων, να αναδειχθεί η σημαντική συμβολή της νομολογίας στην αναγνώριση της μοναστηριακής ιδιοκτησίας με βάση βυζαντινά και μεταβυζαντινά έγγραφα.
description: The aim of this thesis was to contribute to the study of some aspects concerning monastic immobile property from the byzantine era until nowadays. At first we examined with reference to historical sources especially from the 9th century and then, that the Byzantine Emperors used to donate to monasteries by editing chrysobulls very extensive and valuable immobile property. Monasteries were deprived of the biggest part of their holdings during the Latin Rule (in 1204). However, due to new imperial chrysobulls the monasteries managed to regain their property and as a result they had become the owners of immobile property of much quality and quantity until conquer of Constantinople in the year 1453. Then, having presented some elements of the ottoman property law, we wrote about the monastic property during the Ottoman Rule. According to the ottoman property law and its special regulations the monks exerted in the name of monasteries the right either of “continuous domination” (tasarruf) or of “perfect property”. The most important documents for the acquisition of property rights at that period were firmans, berats, (in turkish) tapu, and the opinios of sacred law judges, under the indispensable condition that they were registered in the Land and Property Register of the Ottoman Empire. In the text of this thesis examples thereof are given. Furthermore we approached to the way, in which the problems of land property were solved after the successful end of the Greek Revolution that started in the year 1821. The Protocols of Independence signed in the year 1830, the Convention for the incorporation of Thessaly during 1881 and later the Convention between Greece and Turkey signed in Athens in the year 1913, recognized according to their content the legal power of ottoman possession documents. Despite the complexion of the ottoman law both the right of tasarruf and the right of “perfect property” were converted to the right of ownership. Articles numbered 51, 57-59 of the Introductive Law of Civil Code (in Greek “ΕισΝΑΚ”) consider as valid the possession rights gained according to the previously in power law. However, as we wrote detailed in our thesis, given that the byzantine and the post-byzantine documents have been edited too many centuries ago, sometimes doubts are raised about their originality and their content. For that reason, one supports subsidiary the legal fact of usucaption in order to prove the right of ownership based on the historical documents above. At the same time we try, by referring to Greek Courts’ opinions, to focus on the important contribution achieved by case law to the recognition of monastic immobile property due to byzantine and post-byzantine documents.