Πρόγραμμα παρέμβασης σε μαθητή δημοτικού σχολείου με νοητική ανεπάρκεια για την ενίσχυση της συμμετοχής του στην ομάδα των μη ανάπηρων συνομηλίκων
Creators: name: Γώγου, Τριανταφυλλιά Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: νοητική ανεπάρκεια
κουλτούρα συνομηλίκων
κοινωνικές σχέσεις
intellectual disability
peer culture
social relationships

description: Η παρούσα εργασία αποτελεί ένα πρόγραμμα παρέμβασης για την ενίσχυση των δεξιοτήτων κοινωνικής επάρκειας ενός παιδιού με νοητική ανεπάρκεια σχολικής ηλικίας με στόχο τη βελτίωση της κοινωνικής του θέσης στην ομάδα των συνομηλίκων και την ενίσχυση των σχέσεων μαζί τους. Πρόκειται για μια έρευνα - δράσης που υλοποιήθηκε σε ένα δημοτικό σχολείο για διάστημα επτά μηνών αξιοποιώντας το παιχνίδι ως μέσο παρέμβασης. Θεμελιώδεις αρχές της παρούσης εργασίας, σύμφωνα με τις οποίες σχεδιάστηκε το πρόγραμμα παρέμβασης, είναι η προσέγγιση της κουλτούρας των συνομηλίκων και η έννοια της κοινωνικής επάρκειας οι οποίες αναλύονται στο πρώτο μέρος της εργασίας. Η ερευνητική υπόθεση αναδείχθηκε ως αποτέλεσμα της διαπίστωσης πως στην ελληνική σχολική πραγματικότητα τόσο η μελέτη των κοινωνικών σχέσεων των παιδιών με νοητική ανεπάρκεια όσο και η εφαρμογή παρεμβάσεων με αντίστοιχο περιεχόμενο είναι περιορισμένες. Για τις ανάγκες της έρευνας σχεδιάστηκαν ημερήσια πρωτόκολλα, τηρήθηκαν ημερολόγια παρατήρησης και χορηγήθηκαν κοινωνιομετρικά ερωτήματα. Το πρόγραμμα που σχεδιάστηκε βασίστηκε σε δύο παιχνίδια προερχόμενα από τα στοιχεία της κουλτούρας των συνομηλίκων. Τα παιχνίδια αυτά αναλύθηκαν σε δείκτες συμπεριφορών και δεξιοτήτων σε τρία επίπεδα (κανόνες, δεξιότητες και αρνητικές κοινωνικές συμπεριφορές), σύμφωνα με τους οποίους έγινε η εκπαίδευση σε εξατομικευμένο επίπεδο του παιδιού – στόχου και ο έλεγχος της πορείας του. Παράλληλα με τον έλεγχο της πορείας του παιδιού – στόχου, ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον τρόπο με τον οποίο η ομάδα των συνομηλίκων επηρεάζει την εξέλιξη του παιδιού – στόχου, καθώς και στη συστηματική μελέτη των μεταβολών στις σχέσεις του με την ομάδα των συνομηλίκων. Έγινε αναλυτική περιγραφή και παρουσίαση των ευρημάτων των επιμέρους δεικτών, η οποία οδήγησε στην εξαγωγή συμπερασμάτων και διατύπωση ερμηνειών. Από την εφαρμογή διαπιστώθηκε πως η ερευνητική υπόθεση της παρούσης εργασίας επιβεβαιώθηκε. Η κουλτούρα των συνομηλίκων αναδείχθηκε ως παράμετρος καθοριστικής σημασίας για τη βελτίωση των κοινωνικών σχέσεων. Παρουσιάστηκε σημαντική βελτίωση σε όλα τα επίπεδα ανάλυσης των παιχνιδιών για το παιδί – στόχο και αναδείχθηκαν οι δυνατότητες και οι προοπτικές εξέλιξής του, καθώς στο τέλος της παρέμβασης είχε μια σαφώς πιο ενδυναμωμένη εικόνα συμμετέχοντας συστηματικά στις δραστηριότητες της ομάδας των συνομηλίκων και ρυθμίζοντας αρνητικά συναισθήματα και συμπεριφορές. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν πρόλαβε να μεταβάλει σημαντικά τις σχέσεις του παιδιού - στόχου με τους συνομηλίκους στο σύντομο χρονικό διάστημα της παρέμβασης
description: Τhe present thesis is an intervention program aiming to enhance the social competence skills of a child with intellectual disability, in order to improve his/her social status in the peer culture and to strengthen the child’s relationship with them. It is an action-research that has been carried out in a primary school for seven months using games as a means of intervention. The fundamental principles, according to which the present intervention program was designed, are the approach of peer culture and the concept of social competence in peer relations, which are analyzed in the first part of this thesis. The research hypothesis emerged as a result of finding that both the study of social relationships of children with intellectual disability and the application of interventions with related content are limited in Greek schools. For the needs of the research daily protocols were designed, observation diaries were maintained and sociometric questions were administered. The intervention program was based on two games which emerged from basic elements of peer culture. These games were analyzed in three levels of behavioral and competence indicators (rules, skills and negative social behaviors), according to which the target –child was individually trained and monitored for his/her progress. In addition to monitoring the target-child’s behavior, emphasis was given on how the peer group influenced the development of the target –child, as well as on the systematic study of changes in child’s relationships with the peer group. A detailed description and presentation of every single individual indicator was made which led to conclusions and interpretations. Through the implementation the research hypothesis was successfully confirmed. The peer culture proved to be a parameter of significant importance for the improvement of social relationships. Significant improvement was indicated at all levels of game analysis on the target –child and his/her potential and prospects were highlighted, as at the end of the intervention the child was obviously empowered and was able to participate systematically in peer group activities and adjust attitudes and behaviors. However, this improvement did not manage to substantially alter the target-child’s relationship with peers in this short period of intervention