J. F. Lyotard: η πολιτική ως γεφύρωση μεταξύ ταυτότητας και ετερότητας
Creators: name: Θανοπούλου, Ευγενία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Δικαιοσύνη
Παραλογία
Ετερότητα
Justice
Paralogy
Otherness

description: Στόχος της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση και η ερμηνεία της πολιτικής διάστασης του φιλοσοφικού εγχειρήματος του Lyotard στο πλαίσιο της μεταμοντέρνας φάσης του στοχασμού του. Επίκεντρο της περιόδου αποτελεί η διατήρηση του κοινωνικού δεσμού και η επίτευξη της δικαιοσύνης διαμέσου μιας εκ νέου εγγραφής της νεωτερικότητας αναθεωρημένης ως προς ορισμένα χαρακτηριστικά της. Η εργασία εκκινεί από τον προσδιορισμό του όρου «μεταμοντέρνο» και τη σχέση του με τη «νεωτερικότητα» και τη «μετα-νεωτερικότητα». Για τον Lyotard, το μεταμοντέρνο δεν συνιστά μια νέα εποχή, αλλά ένα νέο τρόπο σκέψης εντός της νεωτερικότητας, ο οποίος εμπεριέχει τη δυνατότητα «υπέρβασης» της σύγκρουσης μεταξύ κουλτούρας και κοινωνίας. Στη συνέχεια, γίνεται αναφορά στην έννοια του μηδενισμού, καθώς ο αναπαραστατικός μηδενισμός καλλιεργεί και αναπαράγει τους δυϊσμούς διαιωνίζοντας την απουσία του νοήματος στον πραγματικό κόσμο. Η υπέρβαση των δυϊσμών είναι αδύνατη μέσα από μια κλασική κριτική του μηδενισμού. Η καταστατική θέση της γνώσης επιβάλλει ένα νέο τρόπο προσέγγισης της κοινωνικής πραγματικότητας. Έτσι, ο Lyotard επαναδιατυπώνει τους όρους της διαλεκτικής μετασχηματίζοντας την άρνηση σε κατάφαση και την αντίθεση σε διαφορά εκβάλλοντας σε ένα νέο μοντέλο νομιμοποίησης της γνώσης. Στόχος είναι η από-νομιμοποίηση της γνώσης στο μεταμοντέρνο κόσμο, η οποία οδηγεί στη ριζική αναθεώρηση εννοιών και κατηγοριών. Το «τέλος» των «μεγάλων αφηγήσεων» και των ιδεολογιών οδηγεί στην κατάρρευση της αξίωσης για αλήθεια κάνοντας επιτακτική την ανάγκη αποδέσμευσης του δικαίου από την έννοια της συναίνεσης. Η αποκατάσταση του κοινωνικού δεσμού και η επίτευξη της δικαιοσύνης στη μεταμοντέρνα κατάσταση είναι, για τον Lyotard, συνυφασμένη με την αναγνώριση της ετερογένειας των γλωσσικών παιχνιδιών και με την έννοια της «παραλογίας». Η αναθεωρημένη προσέγγιση των γλωσσικών παιχνιδιών και η αποφυγή της συναίνεσης εγγυάται τη «διαφορά» και την «ασυμμετρία» του Λόγου και ως αποτέλεσμα του σεβασμού της ετερότητας διασφαλίζει τους όρους για την επίτευξη της δικαιοσύνης, εφόσον η δικαιοσύνη αποτελεί μια μη-αναπαραστάσιμη ιδέα. Η πρόταση της μη κυριαρχίας ενός γλωσσικού ιδιώματος σε βάρος των υπολοίπων αποβλέπει στην απελευθέρωση του συναισθήματος και των εντάσεων ως το Άλλο του Λόγου, το οποίο έχει υποβαθμιστεi σε αντίθεση με τον ορθολογισμό. Όταν αυτή η πρόταση μεταφερθεί στο επίπεδο της πολιτικής, τότε η «διαφορά» μετασχηματίζεται σε διχογνωμία διαμορφώνοντας τις προϋποθέσεις για το μετασχηματισμό του «πολιτικού» σε «πολιτική». Έτσι, μέσα από την ενεργό παθητική πολιτική επιδιώκεται η ενότητα του Λόγου, δηλαδή η γεφύρωση μεταξύ ταυτότητας και ετερότητας. Ο λυοταρικός αυτός πειραματισμός προκύπτει μέσα από την ηθική και πολιτική ανάγνωση του φιλοσοφικού λόγου και συνίσταται στο αίσθημα του υψηλού ως μη-αναπαραστάσιμου γεγονότος. Οι ιδέες και τα συναισθήματα που καθιστούν ένα γεγονός σπουδαίο πρέπει να μείνουν στη σφαίρα του αμνημόνευτου, εφόσον δεν μπορούν να αναπαρασταθούν. Υπό αυτό το πρίσμα, η τέχνη και η αισθητική μπορεί να συγκροτήσουν ένα πεδίο αντίστασης στη μονοδιάστατη χρήση του λόγου και στη στείρα δομική ερμηνεία. Εν τέλει, ο μετασχηματισμός του πολιτικού σε πολιτική προϋποθέτει την απουσία προκαθορισμένων κανόνων και σκοπών στις περιπτώσεις διχογνωμίας. Με αυτό τον τρόπο ο Lyotard επιδιώκει να συμβάλλει στην αποκατάσταση του κοινωνικού δεσμού και στην εξάλειψη της αδικίας στο πλαίσιο του καπιταλισμού.
description: The main point of this thesis is the exploration and the interpretation of political dimension of Lyotard΄s philosophical project within postmodern phase of his thought. The central point of this period is the preservation of the social bond and the attainment of justice through the re-writing of modernity revised on certain characteristics. This thesis begins with the determination of the term “postmodern” and its relation with “modernity” and “postmodernity”. For Lyotard, postmodern does not concern a new age, but a new kind of thinking within modernity, which incloses the opportunity of “overcoming” the collision between culture and society. Then, there is a reference about the notion of nihilism, since the representational nihilism grows and reproduces dualism perpetuating the lack of meaning in the real world. Overcoming dualism is impossible through a classic critique of nihilism. The status of knowledge requires a new approach of the social reality. Thus, Lyotard rephrased the terms of dialectic transforming the refusal to affirmation and opposition to difference reaching out a new model of knowledge legitimation. The main target in the postmodern world is the delegitimation of knowledge, which leads to the radical revision of notions and categories. The “end” of “grand narratives” and ideologies leads to the collapse of the claim for truth making the need, of releasing the law from the notion of consensus, urgent. The restoration of the social bond and the attainment of justice in the postmodern condition is, for Lyotard, connected with the heterogeneity of language-games and the sense of “paralogy”. The revised approach of language-games and the avoidance of consensus guaranties the “difference” and the “asymmetry” of Logos, which, as a result of the respect to otherness, ensures the conditions for the attainment of justice, since justice is an a non-representable idea. The proposal of the non-sovereignty of the language idiom above others aims to the liberation of emotions and tensions as the “other” of Logos, which has been downgraded in contrast with rationality. If we transfer this proposal to the political realm, a “difference” becomes a “dispute” creating the conditions for the transformation of "political" to "politics". Therefore, through active passive politics Lyotard seeks the unity of Logos, namely the bridging between identity and otherness. This lyotarian experimentation derives from the ethical and political reading of philosophical logos and consists of the feeling of the sublime as a non-representable fact. The ideas and the emotions, which make a fact grade, must stay in the realm of immemorial, since they cannot be representable. Under this point of view, art and aesthetics can compose a field of resistance to the one dimensional use of logos and the sterile structural interpretation. Finally, the transformation of political to politics requires the absence of predefined rules and ends in cases that there is a dispute. In this way Lyotard seeks to help in the restoration of the social bond and the elimination of injustice under capitalism.