Το δραματικό πρόσωπο του καλλιτέχνη ως μετεωρικό υποκείμενο:
Creators: name: Παπαδημητρίου, Στέλλα Ελευθερίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: καλλιτέχνης
δραματικό πρόσωπο
μετεωρικό υποκείμενο
artist
dramatic character
limits

description: Στην παρούσα εργασία επιχείρησα τον ορισμό του καλλιτεχνικού υποκειμένου στο μεταίχμιο των δύο αιώνων (19ος -20ος). Πιο συγκεκριμένα, επειδή πρόκειται για μια δραματολογική εργασία, εστίασα στο χαρακτηρισμό του καλλιτέχνη, ως δραματικό πρόσωπο σε θεατρικά έργα της αλλαγής του αιώνα. Λέγοντας δραματικό πρόσωπο, εννοώ τον καλλιτέχνη ως βασικό ήρωα ενός θεατρικού έργου. Η εργασία είναι χωρισμένη σε δύο μέρη. Το πρώτο είναι θεωρητικό και προσπαθεί να προσδιορίσει το καλλιτεχνικό υποκείμενο ιστορικά και κοινωνιολογικά. Θεωρώντας ότι η περίοδος κατά την οποία απασχόλησε περισσότερο από ποτέ το πρόσωπο και η ιδιοσυγκρασία του καλλιτέχνη, είναι αυτή του Ρομαντισμού, ξεκίνησα με μια ανάλυση θεωριών που αφορούν τον καλλιτέχνη στο Ρομαντισμό. Στη συνέχεια επιχείρησα μια συνοπτική αναφορά της κοινωνιολογικής ανάλυσης του Pierre Bourdieu, γύρω από το κοινωνιολογικό καλλιτεχνικό προφίλ στη μεταβατική περίοδο των δύο αιώνων. Αφού επιχείρησα να αποδείξω στο πρώτο μέρος της εργασίας, ότι το καλλιτεχνικό υποκείμενο από το Ρομαντισμό μέχρι και τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα χαρακτηρίζεται από έναν μετεωρισμό, στη συνέχεια, στο δεύτερο μέρος, προσπάθησα να εντοπίσω το μετεωρικό προφίλ του καλλιτέχνη, ως δραματικό πρόσωπο, σε πέντε θεατρικά έργα από το 1870 έως το 1930. Με βασικό ερώτημα το πως απεικονίζει ο θεατρικός συγγραφέας τον καλλιτέχνη στα έργα του. Τα έργα που με απασχόλησαν (κατά χρονολογική σειρά συγγραφής) είναι η Τερέζ Ρακέν του Εμίλ Ζολά, Οι δανειστές του Αύγουστου Στρίντμπεργκ, Ο Γλάρος του Άντον Τσέχωφ, Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί του Ερρίκου Ίψεν και τέλος ο Μπάαλ του Μπέρτολτ Μπρεχτ. Παράλληλα, επιχειρώντας να διατηρήσω τη συνοχή των επιλεγμένων έργων, πρόσθεσα μια συνοπτική ανάλυση και σε μερικά ακόμη έργα της ίδιας περιόδου, που εμπλούτισαν διακειμενικά το βασικό μου θέμα. Χωρίς να θεωρώ ότι με το να αναλύω τις πέντε περιπτώσεις απέδειξα κάτι για όλα τα έργα αυτής της περιόδου, ωστόσο επέλεξα αυτούς τους συγγραφείς γιατί οι ίδιοι επηρέασαν πολλούς άλλους και δημιούργησαν μια ρήξη με την εποχή και την παράδοσή τους. Παράλληλα μ’ αυτό επιχείρησα να εντοπίσω σε πιο βαθμό (ακόμη και αυτοί οι ίδιοι συγγραφείς) κατάφεραν να αποδεσμευτούν και να ξεπεράσουν ορισμένα από τα κυρίαρχα στερεότυπα στον τρόπο της απεικόνισης του καλλιτέχνη. Αυτές τις «αντιστασιακές» περιπτώσεις πήρα σαν βασικό δείγμα της έρευνας, αναγνωρίζοντας φυσικά ένα μεγάλο εύρος πληροφοριών που αναγκαστικά έμειναν στο περιθώριο της μελέτης μου, λόγω ακριβώς αυτής της συγκεκριμένης επιλογής.
description: This study attempts to define artist in the end of 19th and the beginning of 20th century. It is focused on the definition of artist as a dramatic character in that period’s theatre plays. Specifically, it is focused on theatre plays in which the main character is an artist. This study is separated in two parts. The first part is theoretical and it attempts to determine historically and sociologically the artist as a subject. Taking into consideration that the period in which artists’ personality played the most important role was that of Romanticism, this study examines the theories that were developed about the artist as a subject during that era. Moreover, this study briefly discusses Pierre Bourdie’s sociological analysis about the sociological profile of artist during the transitional period under examination. The main scope of the first part is to indicate that, from the Romanticism until the first decades of 20th century, artist as a subject was characterised by a trend to be placed out of the conventional limits of that period. In the second part the above mentioned argument is examined empirically in five theatre plays written between 1870 and 1930. In addition, a few more plays written in the same period are briefly discussed in order to enhance the results of the study and to maintain the intertextuality of the main subject under examination. In order to determine the artist as a subject and to detect their characteristics this study examines how an artist describes the portrait of another artist and more specifically: How a play writer describes an artist in their plays? The plays that this study examines (in chronological order) are: 1) Thérèse Raquin of Émile Zola, 2) Creditors of August Strindberg, 3) Seagull of Anton Chekhov, 4) When We Dead Awaken of Henrik Ibsen and 5) Baal of Bertolt Brecht. The selection of these plays and mainly of these writers is due to the heavy influence they had in many other writers of that period and due to the fact that they ruptured with the conventions. I examine whether these writers in these plays went beyond the conventional stereotypes of the then period or they just preserved the established view of the artist as subject.