Εκκλησία και κοινωνία στη Βέροια από την Aπελευθέρωση μέχρι την μετεμφυλιακή εποχή (1912-1958):
Creators: name: Χαλκιάς, Τιμόθεος-Γεώργιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Απελευθέρωση 1912
Κατοχή
Εμφύλιος
Liberation 1912
Occupation
Civil war

description: Η παρούσα εργασία αποτελεί μία ιχνηλάτηση της τοπικής εκκλησιαστικής ιστορίας της Βέροιας, της Νάουσας και της ευρύτερης περιοχής της Ημαθίας, με ταυτόχρονη αναφορά στα κοινωνικο-πολιτικά στοιχεία της περιοχής και το γενικότερο εκκλησιαστικό αλλά και ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο της μακεδονίας και της ελλαδικής επικράτειας. Η εποχή 1912-1958 σηματοδοτείται από πολλά και τεράστιας σημασίας γεγονότα. Η τοπική εκκλησία που ενεργεί και δρα μέσα στην Ημαθιώτικη κοινωνία, διαμορφώνει την ιστορία της με βάση γεγονότα-σταθμούς, όπως ο Α΄ Παγκόσμιος πόλεμος και ο εθνικός διχασμός, η Μικρασιατική καταστροφή και ο συνακόλουθος ερχομός των προσφύγων, αλλά και η εκκίνηση της ιστορικής πληθυσμιακής ανακατάξης του τόπου με την φυγή των μουσουλμάνων, η ρουμανική προπαγάνδα που εκδηλώνεται στον πληθωρικό βλαχικό πληθυσμό της περιοχής. Εκκλησιαστικά γεγονότα μείζονας σημασίας αποτελούν η αλλαγή του ημερολογίου και ο Πατριαρχικός και Συνοδικός Τόμος περί επιτροπικής διοικήσεως των μητροπόλεων των Νέων Χωρών από την Εκκλησία της Ελλάδος. Πλέον τα εκκλησιαστικά πράγματα βρίσκονται στο ρυθμό που επιτάσσει η ελλαδική εκκλησία που σαφώς κατέχεται από το βάρος της πολιτειοκρατείας και των συνακόλουθων διεργασιών ενός εθνικού κέντρου. Ο μεσοπόλεμος είναι η εποχή των εθνοτικών αντιθέσεων και των πολώσεων, ο κομμουνισμός ήδη αποτελεί επάρατο εχθρό για πολλούς. Η δικτατορία του Μεταξά, η Κατοχή (ανάμεσα στα δεινά της οποίας τονίζουμε την διάλυση της Εβραϊκής κοινότητας Βεροίας από τη γενοκτονία), ο Εμφύλιος θα αποτελέσουν νέα δεδομένα για τη θέση και στάση της εκκλησίας. Οι μητροπολίτες Βεροίας στην εξεταζόμενη περίοδο εφαρμόζουν συχνά την διπλωματία, αλλά δεν λείπουν και οι αντιπαραθέσεις. Ισχυρές μορφές αποτελούν ο μητροπολίτης Καλλίνικος Δεληκάνης, γνωστός βενιζελικός και δυναμικός ιεράρχης του κλίματος του Πατριαρχείου, ο Χρυσόστομος Χατζησταύρου με μία σύντομη θητεία όμως στη Βέροια, ο οποίος θα αναδειχθεί αργότερα αρχιεπίσκοπος Αθηνών, ο Σωφρόνιος Σταμούλης, λόγιος επιφανής βασιλόφρων των Νέων Χωρών με ιδιόρυθμο, άτεγκτο και παραδοσιαρχικό χαρακτήρα, ο Πολύκαρπος Σακελλαρόπουλος με ποιμαντορία 16 ετών, δυναμικός, οξύνους, διπλωματικός, μορφή ηγετική, θα συνεργαστεί με τα εκ διαμέτρου αντίθετα στοιχεία της επαρχίας. Ο Αλέξανδρος Δηλανάς, έρχεται σε ηλικία 65 ετών στη Βέροια, πλήρης εμπειριών από την Μικρά Ασία, αυτός έμελλε να διαχειριστεί με θάρρος και τόλμη την δραματική κρίση του τελευταίου έτους της Κατοχής και ολόκληρου του Εμφυλίου. Παράγοντες που διαμορφώνουν τη στάση της τοπικής εκκλησίας σε όλη την περίοδο είναι η εθναρχική συνείδηση των αρχιερέων της Βέροιας, η ουσιαστική παρέμβαση του εθνικού κέντρου, η ποιμαντική τους σαφώς μέριμνα, οι ανάλογες πολιτικο-κοινωνικές και στρατιωτικές εξελίξεις. Η Βέροια αποτελεί μία μικρογραφία των ευρύτερων εξελίξεων, δίνοντας συγχρόνως την προσωπική και ιδιότυπη μαρτυρία της στην ιστορία.
description: The present study aims to trace the local ecclesiastical history of Veria, Naoussa and the wider region of Imathia. At the same time it will attempt to examine the socio-political elements of the region. This is done not only by making reference to the more general ecclesiastical but also the wider historical context of Macedonia and the Hellenic dominion. The period 1912-1958 is signaled by numerous and of major significance matters. The local church that operates and acts in the society of Imathia, shapes its history on the basis of key historical incidences. Such incidences are the First World War and the National Schism, the catastrophe of Minor Asia and the subsequent arrival of the refugees, but also the beginning of the historical population redistribution of the region with the (leaving, retreat, fleeing ) of the Muslim population, the Romanian propaganda which manifests itself in the exuberant Vlach population of the region. Ecclesiastical affairs of primary concern are the changing of calendar and the Patriarchical and Synodical Acts regarding the administration of the dioceses of the New Territories from the Church of Greece. At this stage ecclesiastical affairs proceed at the rate that ordains the Hellenic Church. The Hellenic Church, of course, bears the weight of the governing by the State and the subsequent processes of a national centre. The interwar period is the period of ethnic conflicts and polarizations, communism constitutes a cursed enemy for many. The Metaxas dictatorship, the Occupation (amongst the misfortunes of which we stress the disintegration of the Jewish community of Veria from the genocide), the Civil War will constitute new facts regarding the position and the attitude of the church. The bishops of Veria in the examined period often apply diplomacy, but juxtapositions also take place. The bishop Kallinikos Delikanis constitutes a powerful personality during this timeframe. He is a well known supporter of Venizelos and a dynamic prelate who supports the philosophy of the Patriarchate. Other powerful personalities are Hrysostomos Hatzistavrou with a short pastoral service however in Veria, who will later be elected archbishop of Athens. Sophronios Stamoulis, a prominent and well-educated royalist of the New Territories eccentric, rigorous and with a traditional character. Polycarpe Sakellaropoulos with a pastoral service of 16 years, dynamic, intelligent, diplomatic, a personality with the ability to lead the church, will collaborate with the diametrically opposing elements of the province. Alexandros Dilanas, arrives at the age of 65 years in Veria, full of experiences from Minor Asia. He was the person who would manage with courage and boldness the dramatic crisis of last year of the Occupation and the entire Civil War. Factors that shape the attitude of local church in all the period are the “ethnarcic“ conscience of the high ranking priests of Veria, the essential intervention of the national centre, of course the pastorate concern of these high ranking priests, the analogous political-social and military developments. Veria constitutes a micrography of wider developments, giving simultaneously its personal and original testimony in history.