Η λατρεία του Ασκληπιού στη Μακεδονία:
Creators: name: Λιούλιας, Στέργιος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Ασκληπιός
Μακεδονία
Λατρεία
Asclepius
Macedonia
Worship

description: Θέμα της συγκεκριμένης μεταπτυχιακής εργασίας αποτελεί η λατρεία του Ασκληπιού στη Μακεδονία. Το χρονολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινείται είναι ευρύ καθώς η πραγμάτευση του ζητήματος έχει σαν αφετηρία τις πρώτες χρονολογικά βεβαιωμένες μαρτυρίες της λατρείας του Ασκληπιού στη περιοχή και καταλήγει στο τέλος της εποχής της ύστερης αρχαιότητας οπότε ατονεί και παύει να υφίσταται η αρχαία ελληνική θρησκεία. Το υλικό το οποίο μελετήθηκε προέρχεται αποκλειστικά από τον γεωγραφικό χώρο της σύγχρονης Μακεδονίας που περιλαμβάνεται στην ελληνική επικράτεια, συμπεριλαμβανομένης και της Θάσου. Στο πρώτο μέρος της εργασίας παρουσιάζεται η κατανομή των αρχαιολογικών ευρημάτων, κινητών και μη, που πιστοποιούν λατρεία του συγκεκριμένου θεού στο χώρο της Μακεδονίας με έναν σύντομο σχολιασμό καθώς οι πληροφορίες που προκύπτουν για πιο εξειδικευμένα ζητήματα σχολιάζονται σε επιμέρους κεφάλαια. Ο διαχωρισμός των εξεταζόμενων περιοχών έγινε αλφαβητικά ενώ στην εσωτερική διάρθρωση ακολουθήθηκε χρονολογική σειρά με αφετηρία από τα πρωιμότερα στα οψιμότερα στοιχεία. Το δεύτερο μέρος ουσιαστικά αποτελεί σύνθεση όλων εκείνων των στοιχείων που παρουσιάστηκαν στο πρώτο με βάση θεματική. Έτσι λοιπόν γίνεται προσπάθεια ανίχνευσης και προσέγγισης των επιμέρους οικοδομημάτων που λειτουργούσαν στα ιερά του Ασκληπιού στη Μακεδονία. Από την εξέταση των αρχαιολογικών δεδομένων προκύπτει πως καμιά ιδιαιτερότητα δεν παρατηρείται σε σύγκριση με τις υπόλοιπες περιοχές του αρχαίου ελληνικού κόσμου αναφορικά με την επιλογή των κτηρίων (ναοί, εγκοιμητήρια, κρήνες, λουτρά, στοές, συμποσιακοί χώροι, θησαυροί) και του εξοπλισμού για τις διάφορες λειτουργίες των ιερών του στη Μακεδονία. Στη συγκεκριμένη εργασία εξετάζονται επίσης οι λατρευτικές και θεραπευτικές πρακτικές που λάμβαναν χώρα στα ιερά του Ασκληπιού και η αντιστοίχησή τους στα αρχαιολογικά κατάλοιπα, κινητά και μη, μέσα από τις θυσίες, τις γιορτές, τα τελετουργικά γεύματα και γενικότερα όλες εκείνες τις διαδικασίες που μαρτυρούν θρησκευτική ή ιαματική πράξη. Όπως και στη περίπτωση της αρχιτεκτονικής διάρθρωσης των Ασκληπιείων παρατηρείται μια κοινή γλώσσα στις λατρευτικές και θεραπευτικές πρακτικές που λάμβαναν χώρα στα ιερά του θεού στη Μακεδονία. Σε άλλο κεφάλαιο της εργασίας παρουσιάζεται η εικονογραφία του θεού με βάση τα σωζόμενα έργα τέχνης που προέρχονται από το χώρο της Μακεδονίας. Γίνεται μια προσπάθεια κατάταξης των εικονογραφικών μοτίβων που αποδίδονται στα αγάλματα και τα ανάγλυφα σε τύπους με βάση τις ήδη διαμορφωμένες κατηγορίες στη μέχρι τώρα βιβλιογραφία. Στο παράρτημα της εργασίας αυτής παρουσιάζονται δύο ιερά στα οποία είτε έχουν βρεθεί ενδείξεις για λατρεία Ασκληπιού είτε έχει υποδηλωθεί στην βιβλιογραφία η σύνδεσή τους με τον κατεξοχήν θεραπευτή θεό. Πρόκειται για το ιερό του (Απόλλωνα)-Ήλιου που εντοπίστηκε στα Ν. Ρόδα Χαλκιδικής και για το ιερό του Δάρρωνα στη Πέλλα. Και τα δύο αυτά ιερά παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον καθώς διαθέτουν στοιχεία και ιδιομορφίες που είναι δυνατό να εξεταστούν μέσα από ένα νέο πρίσμα. Γενικά, θα ήταν δυνατό να υποστηρίξει κανείς ότι ο Ασκληπιός και ο κύκλος του αποτέλεσαν προσφιλή πρόσωπα λατρείας σε ολόκληρη τη Μακεδονία καθ’ όλη τη διάρκεια της αρχαιότητας, από την εποχή της έντονης διάδοσης της τον 4ο αι.π.Χ. έως και τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους, γεγονός που αντικατοπτρίζεται με σαφήνεια στα αρχαιολογικά δεδομένα.
description: The topic of this master thesis is the worship of god Asclepius in the region of Macedonia. The chronological span of this research is wide as it includes the period from the beginning of the 4th century B.C until the end of late antiquity. The area in question is the territory of the modern Macedonia that belongs to Greece, including the island of Thasos. In the first part, the regions in which the cult of Asclepius is attested, are presented through the various archaeological finds such as inscriptions, statues and reliefs. The regions are presented in an alphabetical order. In the second part of this dissertation remarks are made about several issues that concern the worship of Asclepius. First of all, efforts are being made in order to detect the architectural form of the sanctuaries of Asclepius in Macedonia. That’s why every information that derives from the examination of the various archaeological finds is cited, mainly from the architectural remains and the inscriptions. Taking everything into account seems that in the sanctuaries of Asclepius in the region in question various buildings that served their function were located, such as temples, porticoes, baths, springs. Exactly the same categories of buildings are attested in sanctuaries of Asclepius from other greek cities. Same similarities are also noticed in the cult and the healing practices that were being held in the sanctuaries of Asclepius in Macedonia. This conclusion arises from the examination of the archaeological finds and especially from the inscription discovered in the city of Amphipolis which includes a sacred law. In addition, the phenomenon of the worship of Asclepius with other gods such as Apollo, Demeter, Zeus and Egyptian gods is being examined. The iconography of the healing god is also surveyed through the statues and reliefs. Finally, in the last chapter, the close relationship between the kings of the Macedonian kingdom and the worship of Asclepius is commented. It arises that Macedonian kings were partial to this “new” cult and favored its spread. The obvious conclusion to be drawn is that god Asclepius and his circle were widely worshiped in the area of Macedonia for a very long time, starting from the beginning of the 4th century B.C until the end of late antiquity.