Taxonomic study of a Pleistocene large bovine (Bovidae, Mammalia) from Kythera island, Greece
Creators: name: Σιαραμπή, Σουζάννα-Άννα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Bovidae
Πλειστόκαινο
Νησιωτικός ενδημισμός
Pleistocene
Insular endemism

description: During the past two million years, bovins (subfamily Bovinae; tribe Bovini) and caprins (subfamily Antilopinae; tribe Caprini) prevail in the European mammal faunas. Bovins are represented mainly by two genera, Bison Smith, 1827 and Bos Linnaeus, 1758. Although both latter genera dominated continental Europe during the mid-late Pleistocene they are rarely present (eg., Sicily, Malta) on insular environments that are famous for their remarkable biotas and have been widely recognized as natural laboratories for the study of evolution, speciation and biogeography. Changes in body size and bauplan are the most striking shifts undergone by the island settlers, a trend known as the ‘Island Rule’, with the small mammals typically evolved to giants, whilst the large mammals to dwarfs. The island of Kythera is located in the southern part of Greece between Crete island and the Peloponnese peninsula. Karstic landforms (caves, fissures etc) are common on Kythera island characterizing most of is coastal outline. However, due to the extreme consolidation of the matrix no proper excavation has been ever carried out and as a result the fauna from the island is not well known. Previous palaeontolgical studies revealed a rather poor fossil record of 2-3 large mammal Pleistocene taxa. The aim of the present thesis was the taxonomic study of the bovid remains collected from a small anonymous cavity in the NW coastal area of the Kythera island. The material includes 723 bovid remains (136 craniodental and 587 postcranial elements) all of them representing a single bovin taxon. The general morphological characters of both dental and postcranial material is consistent with those of both Bison and Bos. A morphological examination based on several dental and 63 discriminant postcranial characters between the genera Bos and Bison showed that the described bovine from Kythera, has to be attributed to Bos primigenius. Quantitative comparisons with material from other Pleistocene continental localities from Greece and Europe, as well as endemic samples from Sicily confirm this suggestion. Nevertheless, metrical data also imply a significant reduction in body size, decrease in the size of the dentition, loss of premolars, markedly shortening of the long bones and great stoutness of the metapodials for the Kythera taxon. Taking also into account the high insular body size divergence index (Si) the Kythera bovine is proposed as an insular dwarf of Bos primigenius and a new subspecies name is required. The hypothetical dispersal scenario suggests that during period of low sea level, when the island was connected with the mainland, a continental Bos primigenius population from the Peloponnese reached the island of Kythera. As the island became gradually disconnected from mainland, the bovine isolated in this predator free environment, and undergone some remarkable changes. Probably during the LGM, a large predator arrived at the island and in combination with other local factors led to the extinction of this bovid.
description: Τα τελευταία 2 Ma, τα βοώδη (υποοικογένεια Bovinae, φυλή Bovini) και τα αιγώδή (υποοικογένεια Antilopinae, φυλή Caprini) επικρατούν στην πανίδα των θηλαστικών της Ευρώπης. Οι κύριοι αντιπρόσωποι των πρώτων είναι αυτοί του γένους Bison Smith, 1827 και του γένους Bos Linnaeus, 1758. Αν και και τα δύο γένη κυριάρχησαν στην ηπειρωτική Ευρώπη κατά το Μέσο-Ανω Πλειστόκαινο, σπάνια εμφανίζονται σε νησιωτικά περιβάλλοντα (π.χ. Σικελία, Μάλτα) τα οποία φημίζονται για την αξιοσημείωτη βιοποικιλότητά τους και έχουν αναγνωριστεί ευρέως ως φυσικά εργαστήρια για τη μελέτη της εξέλιξης, της ειδογένεσης και της βιογεωγραφίας. Οι αλλαγές στο μέγεθος και στην σωματοδομή (bauplan) είναι από τις πιο εντυπωσιακές αλλαγές που παρουσιάζουν οι νησιωτικοί άποικοι, μια τάση γνωστή ως ο «Κανόνας του νησιού», με τα μικρά θηλαστικά να εξελίσσονται συνήθως σε γιγάντιες μορφές, ενώ τα μεγάλα θηλαστικά σε νάνους. Το νησί των Κυθήρων βρίσκεται στο νότιο τμήμα της Ελλάδας μεταξύ της Κρήτης και την χερσονήσου της Πελοποννήσου. Οι καρστικές μορφές (σπήλαια, ρωγμές κλπ.) συχνά χαρακτηρίζουν την τοπογραφία του νησιού και, κατανέμονται στο μεγαλύτερο παράκτιο μέρος του. Ωστόσο, λόγω της συμπαγοποίησης των απολιθωματοφόρων ιζημάτων των Κυθήρων δεν έχει πραγματοποιηθεί ποτέ συστηματική παλαιοντολογική ανασκαφή, με αποτέλεσμα η πανίδα του νησιού να είναι ελλιπώς γνωστή. Προηγούμενες μελέτες οδήγησαν σε ένα μάλλον φτωχό απολιθωματικό αρχείο 2-3 ομάδων μεγάλων θηλαστικών του Πλειστοκαίνου. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η ταξινομική μελέτη των ευρημάτων μεγαλόσωμου βοοειδούς που συλλέχθηκαν από μια μικρή ανώνυμη κοιλότητα στα ΒΔ παράλια του νησιού των Κυθήρων. Το υλικό περιλαμβάνει 723 υπολείμματα (136 κρανιο-οδοντικά και 587 μετακρανιακά στοιχεία) ενός είδους βοοειδούς. Οι γενικοί μορφολογικοί χαρακτήρες τόσο του οδοντικού όσο και του μετακρανιακού υλικού συνάδουν με εκείνους τόσο του γένους Bison όσο και του γένους Bos. Λεπτομερής μορφολογική εξέταση βασισμένη σε αρκετούς οδοντικούς και 63 διακριτούς μετακρανιακούς χαρακτήρες μεταξύ των γενών Bos και Bison, έδειξε ότι το υπό μελέτη βοοειδές από τα Κύθηρα θα πρέπει να αποδοθεί στο είδος Bos primigenius. Ποσοτικές συγκρίσεις με υλικό από άλλες ηπειρωτικές Πλειστοκαινικές τοποθεσίες από την Ελλάδα και την Ευρώπη, καθώς και με ενδημικούς πληθυσμούς από τη Σικελία, επιβεβαιώνουν αυτή την πρόταση. Επιπλέον, τα μετρικά δεδομένα δείχνουν ότι η μορφή των Κυθήρων χαρακτηρίζεται από σημαντική μείωση του μεγέθους του σώματος, μείωση του μεγέθους της δοντιών, απώλεια προγόμφιων, αξιοσημείωτη βράχυνση των επιμηκών οστών και αύξηση της στιβαρότητας των μεταποδίων. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη τον υψηλό δείκτη απόκλισης του νησιωτικού μεγέθους σώματος (Si), το βοοειδές των Κυθήρων προτείνεται ως νησιωτική νάνα μορφή του Bos primigenius και μία διάκριση σε επίπεδο υποείδους κρίνεται απαραίτητη. Ένα υποθετικό σενάριο διασποράς προτείνει ότι σε περίοδο με χαμηλή στάθμη της θάλασσας, όταν το νησί ήταν συνδεδεμένο με την ηπειρωτική χώρα, ένας ηπειρωτικός πληθυσμός Bos primigenius από την Πελοπόννησο έφτασε στο νησί των Κυθήρων. Καθώς το νησί σταδιακά αποσυνδέθηκε από την ηπειρωτική χώρα, το βοοειδές απομονώθηκε σε αυτό το νησιωτικό περιβάλλον, χωρίς την παρουσία θηρευτών, και σε αυτό το χρονικό διάστημα υπέστη τις αξιοσημείωτες αλλαγές που αναγνωρίστηκαν. Πιθανώς κατά τη διάρκεια του LGM, ένας μεγάλος θηρευτής έφτασε στο νησί και σε συνδυασμό με άλλους τοπικούς παράγοντες οδήγησαν στην εξαφάνιση του βοοειδούς των Κυθήρων.