Πληθυσμιακή κατάσταση και συμπεριφορά του λαγόγυρου Spermophilus citellus (Linnaeus, 1766) στη Bόρεια Ελλάδα
Creators: name: Κομπογιάννη, Ειρήνη-Φωτεινή Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Συμπεριφορά
Λαγόγυρος
Βόρεια Ελλάδα
Activity pattern
European ground squirrel
North Greece

description: Ο λαγόγυρος (Spermophilus citellus) είναι ένα κινδυνεύον είδος εδαφόβιου σκίουρου που διαβιεί κατά βάση σε ανοιχτές λιβαδικές εκτάσεις και εξαπλώνεται στην κεντρική και νοτιοανατολική Ευρώπη, με περιοχές της βόρειας Ελλάδας να αποτελούν το νοτιότερο άκρο της εξάπλωσής του. Η μελέτη της συμπεριφοράς του λαγόγυρου αφορά κυρίως βόρειους πληθυσμούς, και για αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία να καταγραφούν τα χαρακτηριστικά των ελληνικών πληθυσμών και οι προσαρμογές τους στο μεσογειακό κλίμα. Η παρούσα εργασία στοχεύει στη διερεύνηση της πληθυσμιακής κατάστασης και των προτύπων της ημερήσιας δραστηριότητας ατόμων λαγόγυρου σε τρεις πεδινές περιοχές της κεντρικής Μακεδονίας και σε μία ορεινή περιοχή της δυτικής Μακεδονίας. Για τον σκοπό αυτό, κατά τη διάρκεια της ενεργής περιόδου του λαγόγυρου τα έτη 2021-2022, πραγματοποιήθηκαν καταγραφές της συμπεριφοράς μέσω δειγματοληψίας σάρωσης, ενώ παράλληλα, καταγράφονταν οι αβιοτικοί παράγοντες θερμοκρασία, υγρασία και ηλιακή ακτινοβολία. Ο υπολογισμός των πληθυσμιακών μεγεθών πραγματοποιήθηκε μέσω της άμεσης καταμέτρησης των ατόμων και μέσω της καταμέτρησης των λαγουμιών. Τα αποτελέσματα της έρευνας ανέδειξαν ως την περιοχή με τον μεγαλύτερο πληθυσμό λαγόγυρων αυτήν του Αγροκτήματος του Α.Π.Θ. (μέγιστη καταγραφή 36 άτομα), και την περιοχή της Ανάληψης ως αυτήν με τον μικρότερο πληθυσμό (μέγιστη καταγραφή 6 άτομα). Επιπλέον, έγινε φανερό ότι η ημερήσια δραστηριότητα των λαγόγυρων στις τρεις πεδινές περιοχές μελέτης χαρακτηρίζεται από δύο κορυφώσεις, μία νωρίς το πρωί και μία κατά το σούρουπο, γεγονός που δεν παρατηρήθηκε στον ορεινό πληθυσμό. Όσον αφορά τις κατηγορίες συμπεριφοράς των λαγόγυρων, βρέθηκε ότι η συμπεριφορά της Επαγρύπνησης κυριαρχεί έναντι της Διατροφής και της Μετακίνησης. Επίσης, αποδείχθηκε πως η δραστηριότητα των λαγόγυρων συσχετίζεται σημαντικά και με τους τρεις αβιοτικούς παράγοντες που καταγράφηκαν. Η συγκεκριμένη έρευνα ανέδειξε τις ιδιαιτερότητες των νότιων πληθυσμών του είδους, ενώ ταυτόχρονα, φανέρωσε αρκετές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στους πεδινούς και στον ορεινό πληθυσμό.
description: The European ground squirrel (Spermophilus citellus) is an endangered species that lives mainly in open grasslands and is distributed in central and southeastern Europe, with areas of northern Greece being the southernmost end of its range. The behaviour of the species is mainly studied in northern populations, and it is therefore of particular importance to record the characteristics of Greek populations and their adaptations to the Mediterranean climate. The present study aims to investigate the population status and daily activity patterns of S. citellus individuals in three lowland areas of central Macedonia and one mountainous area of western Macedonia. For this purpose, during the species active season of the years 2021-2022, behavioural recordings were made through scan sampling, while the abiotic factors temperature, humidity and solar radiation were recorded. Population sizes were calculated through direct counting of individuals and through counting of burrows. The results of the survey revealed the area with the largest population to be that of the A.U.Th. School of Agriculture (maximum count of 36 individuals), and Analipsi to be the area with the smallest population (maximum count of 6 individuals). Furthermore, it became evident that the daily activity of the S. citellus population in the three lowland study areas was characterized by two peaks, one early in the morning and one at dusk, which was not observed in the mountain population. Regarding the behavioural categories of the species, it was found that Vigilance dominates over Feeding and Locomotion behaviours. It was also shown that S. citellus activity was significantly correlated with all three abiotic factors recorded. This study highlighted the specificities of the southern populations of the species, while revealing several differences between the lowland and mountain populations.