Το Άγιο Πνεύμα και η Εκκλησία στο «περί του Αγίου Πνεύματος» του Μεγάλου Βασιλείου
Creators: name: Γεωργάκη, Ευανθία Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Περί του Αγίου Πνεύματος
Μέγας Βασίλειος
Το Άγιο Πνεύμα του Μεγάλου Βασιλείου
Η Εκκλησία του Μεγάλου Βασιλείου
On the Holy Spirit
Basil the Great
The Holy Spirit of Basil the Great
The Church of Basil the Great

description: Στην παρούσα μελέτη έγινε προσπάθεια να παρουσιασθεί το «Περί του Αγίου Πνεύματος», ένα από τα πιο γνωστά και πολυσήμαντα θεολογικά έργα του Μεγάλου Βασιλείου. Το συγκεκριμένο έργο αν και μικρό σε έκταση όμως το περιεχόμενό του είναι πλούσιο, περιεκτικό και πολυσήμαντο για θεολογική και όχι μόνο πραγμάτευση πολλών θεμάτων. Στην εργασία αυτή, διαπιστώθηκε αρχικά η θετική συμβολή του Μεγάλου Βασιλείου στην αναίρεση των θέσεων που υποστήριζαν οι οπαδοί του Αρείου, του Ευνομίου και των Πνευματομάχων, οι οποίες κυριαρχούσαν την περίοδο εκείνη. Με πολυετείς αγώνες και πληθώρα θεολογικών συγγραμμάτων τόσο του μεγάλου Καππαδόκου πατρός, όσο και άλλων σημαντικών Πατέρων της Εκκλησίας κατάφεραν να τις αποδυναμώσουν και να θέσουν τις βάσεις για τη διαμόρφωση του Τριαδολογικού δόγματος. Μετά την εισαγωγή, στο πρώτο κεφάλαιο της μελέτης μας αναπτύσσουμε τη θεολογία Περί του Αγίου Πνεύματος κατά τον Δ’ αιώνα με αναφορές στα κείμενα του Μεγάλου Βασιλείου. Το συγκεκριμένο αιώνα διαμορφώνεται από τον ιεράρχη και από τους υπόλοιπους Πατέρες η ορολογία για το Τριαδικό δόγμα και κατά συνέπεια η θεότητα του Αγίου Πνεύματος. Ο Μέγας Βασίλειος διδάσκει ότι, στην Αγία Τριάδα διακρίνουμε μία φύση-ουσία σε τρία πρόσωπα τον Πατέρα, τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Το κάθε πρόσωπο έχει τη δική του υπόσταση, αλλά και τα τρία είναι της αυτής ουσίας και ενέργειας. Ο Μέγας Βασίλειος, τεκμηριώνει θεολογικώς τη θεότητα του Αγίου Πνεύματος και την ομοουσιότητά του με τον Πατέρα και τον Υιό. Κατόπιν, αναπτύσσει στη διδασκαλία του ότι τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδας ενεργούν από κοινού. Ένα άλλο σημαντικό θέμα που αναπτύσσεται στο έργο του «Περί του Αγίου Πνεύματος» είναι όσα αφορούν στην Εκκλησία. Στο δεύτερο κεφάλαιο της μελέτης μας προσπαθήσαμε να παρουσιάσουμε την αρχή και το έργο της Εκκλησίας. Ο ιερός πατήρ αναφέρει την Εκκλησία ως «σώμα Χριστού» που από την αρχή της μέχρι σήμερα έχει σκοπό και έργο της τη σωτηρία των μελών της. Ο ιεράρχης τονίζει πως η φύση της Εκκλησίας ορίζεται από τον Χριστό που είναι η κεφαλή της και το σώμα της, το οποίο αποτελούν οι πιστοί της. Επιπλέον, αναδεικνύει το έργο του Αγίου Πνεύματος στη ζωή της Εκκλησίας, το οποίο αποτελεί την ψυχή και τη ζωοποιό δύναμη της Εκκλησίας και δίδει τη θεία χάρη του ως δωρεά στους πιστούς. Ο Μέγας Βασίλειος επισημαίνει ακόμη ότι, η ενότητα της Εκκλησίας δηλαδή, ανάμεσα στον κλήρο και το λαό είναι πολύ σημαντική καθώς μόνο με αυτό τον τρόπο επιτελεί το θείο έργο της. Επίσης, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην Παράδοση της Εκκλησίας όπως καταγράφεται στην Αγία Γραφή και βιώνεται ήδη από την Αποστολική Παράδοση. Οι δυο αυτές μορφές της Παράδοσης εκφράζουν κατά τον πατέρα τη ζωή και την πίστη. Στο τέλος της εργασίας, το ενδιαφέρον μας στρέφεται στο ζήτημα της σχέσης Εκκλησίας και Πολιτείας. Οι δυο αυτές οντότητες πρέπει να παρέχουν τη βοήθειά τους η μία στην άλλη χωρίς όμως να παρεμβαίνει η Πολιτεία στο θείο έργο της Εκκλησίας και το αντίστροφο.
description: In this study an effort has been made to present the "Holy Spirit", one of the most famous and ambiguous theological works of Basil the Great. Although this project is small in size, the content is rich, comprehensive and ambiguous. In this paper, it was found that Basil the Great had a positive contribution in the confutation of the beliefs that the followers of Arius, Eunomius and Pneumatomachians supported and they were dominated in that period. Many years of struggle and many theological writings of both the great Cappadocian father and other important Church fathers, they succeeded to weaken them and to set the basis for the formation of the Trinitarian dogma. After the introduction, in the first chapter of our study we develop the theology of the Holy Spirit during the fourth century with references to the texts of Basil the Great. In this century the terminology about the Trinitarian dogma and consequently the divinity of the Holy Spirit is shaped by the bishop and the other Fathers. Basil the Great teaches that in the Holy Trinity we can distinguish one nature-substance in three persons Father, Son and Holy Spirit. Each one has its own personality, but all three are of the same substance. Basil the Great substantiates theologically the divinity of the Holy Spirit and the consubstantiality of the Father and the Son. Then, he develops in his teaching that the persons of the Holy Trinity operate all together. Another important theme, which is developed in his work about the Holy Spirit, is related to the Church. In the second chapter of our study we tried to show the origin and the work of the Church. The holy father mentions the Church as "Christ՚s body" which from the origin until today has as its purpose the salvation of its members. The prelate stresses that the nature of the Church is defined by Christ who is the head and the body which are the believers. In addition, he highlights the work of the Holy Spirit in the life of the Church, which is the soul and the life-giving power of the Church and it gives its divine grace to those who believe in it. Furthermore, Basil the Great points out that the unity of the Church that is between the clergy and people, is very important because only in this way the divine work is accomplished. Also, particular reference is made in the Tradition of the Church as it is recorded in the Bible and is experienced throughout the Apostolic Tradition. According to the father, these two forms of Tradition express the life and faith. At the end of this paper the holy father talks about the relationship between the Church and the State. These two entities should provide their assistance to each other and the State shouldn’t interfere in the divine work of the Church and vice versa.