Η Ιοκάστη από τον Όμηρο έως τον Ευριπίδη
Creators: name: Κουκοπούλου, Αρσενία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Σκηνές Συμφιλίωσης
Αιμομιξία
Ύβρις
Reconciliation scenes
Incest
Hybris

description: Η Ιοκάστη αποτελεί ένα από τα γνωστά πρόσωπα του θηβαϊκού κύκλου στην αρχαία ελληνική γραμματεία. Η μορφή της εμφανίζεται στον Όμηρο, τον Στησίχορο, τον Σοφοκλή και τον Ευριπίδη. Κάθε ένας από τους τέσσερις ποιητές πραγματεύεται τον μύθο φωτίζοντας διαφορετικές πτυχές. Έτσι, εντοπίζονται ορισμένα θεματικά μοτίβα, όπως ο βαθμός της συμμετοχής της Ιοκάστης στην εγκατάλειψη του Οιδίποδα, η γνώση της για την αιμομιξία, ο ρόλος της ως συμφιλιωτή, ο ρόλος της ως μητέρας ή συζύγου, η ύβρη που διαπράττει απέναντι στους θεούς και εν τέλει η αυτοκτονία της. Ο Όμηρος ονομάζει τη βασίλισσα της Θήβας Επικάστη και όχι Ιοκάστη. Η Επικάστη μη γνωρίζοντας για τον αιμομικτικό της γάμο με τον Οιδίποδα αυτοκτονεί από τη ντροπή της. Ο επικός ποιητής την παρουσιάζει στη λ ραψωδία της Οδύσσειας στο πλαίσιο ενός καταλόγου γυναικών που συναντά ο Οδυσσέας στον Κάτω Κόσμο. Ο Στησίχορος στον πάπυρο της Lille επικεντρώνεται στον ρόλο της βασίλισσας ως συμφιλιωτή των δύο γιων της, του Ετεοκλή και του Πολυνείκη. Προτείνει τη συμβιβαστική λύση να μοιραστεί η πατρική περιουσία, ώστε να αποφευχθεί η αμοιβαία αδελφοκτονία. Ωστόσο, δεν είμαστε σίγουροι αν η μητέρα, την οποία μας παρουσιάζει ο λυρικός ποιητής είναι η Ευρυγάνεια ή η Ιοκάστη. Τον ρόλο της Ιοκάστης ως συμφιλιωτή τονίζει και ο Σοφοκλής. Η Ιοκάστη στον Οιδίποδα Τύραννο επιχειρεί να συμφιλιώσει τον Κρέοντα και τον Οιδίποδα, όπως επίσης να καθησυχάσει τον τελευταίο από την ενοχή για τον φόνο του Λάιου. Συμπεριφέρεται τόσο ως σύζυγος όσο και ως μητέρα. Ακόμα, είναι φανερή η αλαζονεία της απέναντι στους θεούς. Η ντροπή για την τραγική της μοίρα την ωθεί εν τέλει στην αυτοκτονία. Η Ιοκάστη προσπαθεί να αποτρέψει τη σύγκρουση ανάμεσα στους δύο γιους της και στις Φοίνισσες του Ευριπίδη. Ο αγώνας λόγων ανάμεσα σ’ εκείνη, τον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη καταλαμβάνει ένα σημαντικό κομμάτι της τραγωδίας. Παρά τα λογικά και πειστικά της επιχειρήματα τα δύο αδέρφια δε συνετίζονται. Το έργο κλείνει με τον θάνατό τους και την αυτοκτονία της μητέρας τους λόγω της απόγνωσής της
description: Jocasta is one of the well-known persons of thybaic cycle in ancient greek literature. Her figure appears in Homer, in Stesichorus, in Sophocles and in Euripides. Each one of the four poets discusses the myth shining on different aspects. So, there can be found some thematic patterns such as the degree of Jocasta’s participation in the abandonment of Oedipus, her knowledge of the incest, her role as a conciliator, her role as mother or wife, her hybris against the gods and finally her suicide. Homer names the queen of Thebes Epicaste and not Jocasta. Episacte, having no idea about her incestuous marriage with Oedipus, commits suicide because of her embarrassment. The epic poet presents her in Book 11 of Odyssey in the context of a women’s catalogue that Ulysses encounters in the Underworld. Stesichorus, in Lille’s papurus, focuses on the role of the queen as conciliator of her two sons, Eteocles and Polyneices. She suggests the compromising solution that the paternal property should be divided, so that the mutual fratricide is avoided. However, we are not sure whether the mother, that the lyric poet presents, is Euryganeia or Jocasta. The role of Jocasta as a conciliator is also stressed by Sophocles. Jocasta, in Oedipus Rex tries to reconcile Creon and Oedipus, as well as to reassure the later of the guilt for Laios’ murder. She behaves both as a wife and a mother. Moreover, her arrogance against the gods is apparent. Her embarrassment for her tragic fate finally urges her to suicide. Jocasta tries to prevent the conflict between her two sons also in Phoinisses of Euripides. The agon between her, Eteocles and Polyneices occupies an important part of the tragedy. Despite her reasonable and convincing arguments the two brothers do not obey. The play ends with their death and their mother’s suicide due to her despair