Επταπύργιο – Γεντί Κουλέ: Ανατέμνοντας την ακρόπολη της Θεσσαλονίκης
Creators: name: Τριχιά, Μαρία Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Επταπύργιο - Γεντί Κουλέ
Βυζαντινή Οχυρωματική
Τείχη Θεσσαλονίκης
Βυζαντινό φρούριο
Ακρόπολη Θεσσαλονίκης
Heptapyrgion - Yedikule
Byzantine Fortifications
Walls of Thessalonike
Byzantine Castle
Citadel of Thessalonike

description: Αντικείμενο της εργασίας ήταν το Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης, που με την ίδρυσή του εξελίχθηκε στην ύστατη ακρόπολη των υπερασπιστών της. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό φρούριο, παρόλο που η φήμη του επισκιάζεται έως και σήμερα από τη χρήση του ως φυλακής (1890-1980), της περιβόητης φυλακής του Γεντί Κουλέ. Βασικός στόχος μας ήταν η καλύτερη δυνατή κατανόηση του φρουρίου μέσα από: α)Την παρουσίαση της αρχιτεκτονικής μορφής του βασικού κελύφους του, όπως διατηρείται σήμερα β)Το διαχωρισμό των κύριων, αλλά και ορισμένων εκ των δευτερευουσών οικοδομικών του φάσεων με συνακόλουθες προτάσεις ένταξής τους σε ορισμένα χρονολογικά πλαίσια γ) μία αναφορά στη θέση και στο ρόλο του στο αστικό τοπίο της βυζαντινής Θεσσαλονίκης. Η εργασία στη βασική της δομή απαρτίζεται από δύο μέρη• στο πρώτο μέρος κρίναμε αναγκαίο να ασχοληθούμε με την ευρύτερη βυζαντινή ακρόπολη της Θεσσαλονίκης, εφόσον το Επταπύργιο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της. Εισαγωγικά θίγονται ορισμένες βασικές πτυχές της εξέλιξης της πολεοδομίας στο βυζαντινό κόσμο με γνώμονα το παράδειγμα της Θεσσαλονίκης. Έπειτα γίνεται μνεία στις επιγραφικές μαρτυρίες καθώς και σε πληροφορίες, που παραδίδονται αναφορικά με την ακρόπολη στη γραπτή παράδοση και αμέσως μετά πραγματοποιείται η συνοπτική περιγραφή των αρχιτεκτονικών και μορφολογικών γνωρισμάτων του περιβόλου της. Το δεύτερο και κύριο μέρος της εργασίας αφορά στο Επταπύργιο, όπου μετά από μία γενική αναφορά στη θέση και στον χαρακτήρα του φρουρίου εξετάζουμε τις πληροφορίες, που μας παρέχει η κτητορική επιγραφή του 1431, που βρίσκεται εντοιχισμένη στον πύργο της κεντρικής εισόδου• επιπρόσθετα καταπιανόμαστε με τη γραπτή παράδοση και αναφορές, που σχετίζονται με το Επταπύργιο. Ακολουθούν οι περιγραφές του φρουρίου ανά πύργο και μεταπύργιο και στη συνέχεια ο διαχωρισμός των οικοδομικών φάσεων του Επταπυργίου, όπως αυτές προκύπτουν από τη μελέτη των τοιχοποιιών κατά βάση (μορφολογικά, κατασκευαστικά, χρήση υλικών δόμησης) και συνακόλουθα προτείνεται η χρονολόγησή τους. Ανακεφαλαιώνοντας συνοψίζουμε τα πιο σημαντικά πορίσματα της έρευνάς μας εν είδει επιλόγου. Η εργασία συνοδεύεται από φωτογραφικό υλικό καθώς και από σχεδιαστικές αποτυπώσεις. Χρησιμοποιήθηκε δημοσιευμένο αλλά και αδημοσίευτο σχεδιαστικό υλικό, που παραχωρήθηκε από το αρχείο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης
description: The subject of our thesis was the Heptapyrgion of Thessalonike which evolved into the ultimate citadel of the city’s defenders. It is a very important fortress, although its fame has been overshadowed by its use as a prison (1890-1980), the infamous prison of Yedikule. Our main goal was the best possible understanding of the fortress via; a. The presentation of its basic shell architectural form, as preserved today, b. The separation of its primary building phases and some of the secondary ones followed by chronology estimation, c. A reference to the position and the role of fortress in the urban landscape of Byzantine Thessalonike. The study in its basic structure consists of two parts. In the first part we deal with the wider byzantine acropolis of Thessalonike as the Heptapyrgion is an integral part of it. Initially we refer to the key aspects of the evolution of urban planning in the byzantine world in the light of the example of Thessalonike. Then we refer to the inscriptions as well as to the written information regarding the acropolis followed by a brief description of its wall’s the architecture. The second and main part of the thesis has to do with Heptapyrgion. After a general reference to the citadel’s character, we examine the information provided by the dedicatory inscription, that is fitted in the tower of the main entrance. We also deal with the written tradition and references associated with the Heptapyrgion. Afterwards we describe each of the citadel towers as well as the curtain walls and we divide the construction into phases. In conclusion, we summarize the most important findings of our study as an epilogue. The study is accompanied by photographs and architectural drawings. We used both published and unpublished material provided by Ephorate of Antiquities of Thessalonike