Μοντελοποίηση της επίδρασης παραγόντων στην οδηγική συμπεριφορά, σε συνθήκες αυξημένου νοητικού φορτίου
Creators: name: Πούλιου, Άννα Ι.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Οδική ασφάλεια
Συμπεριφορά οδηγού
Νοητικό φορτίο
Χρόνος αντίδρασης
Road safety
Driver behavior
Mental workload
Reaction time

description: Η οδική ασφάλεια αποτελεί ένα κρίσιμο και πάντα επίκαιρο θέμα, για το οποίο η επιστημονική κοινότητα προτείνει μέτρα βελτίωσης, αξιολογώντας ταυτόχρονα την εφαρμογή τους. Η προτεραιοποίηση της οδικής ασφάλειας αποτυπώνεται σε πλήθος δημοσιεύσεων και στόχων σε εθνικό, ευρωπαϊκό, και παγκόσμιο επίπεδο, με επικρατέστερη φιλοσοφία την Προσέγγιση Ασφαλούς Συστήματος, η οποία στηρίζεται στη θέση ότι δε μπορεί να είναι ηθικά αποδεκτή η ύπαρξη σοβαρών τραυματισμών και θανάτων στα δίκτυα μεταφορών. Η παρούσα διδακτορική διατριβή εμπνέεται από την Προσέγγιση Ασφαλούς Συστήματος, και υλοποιείται με απώτερο σκοπό τη συνεισφορά στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας μέσω επηρεασμού του ανθρωποκεντρικού σχεδιασμού του συστήματος οδηγού – οχήματος – οδού και περιβάλλοντος. Αντικείμενό της είναι η μελέτη της επίδρασης χαρακτηριστικών του οδηγού, των επικρατουσών συνθηκών, και της οδού και του περιβάλλοντος, στη συμπεριφορά και κατά προέκταση στην απόδοση του οδηγού. Η επίδραση των εν λόγω χαρακτηριστικών στην οδηγική συμπεριφορά, διερευνάται μέσω πειράματος προσομοιωτή οδήγησης, με τη χρήση κατάλληλου εξοπλισμού για την καταγραφή των παραμέτρων κίνησης του οχήματος, των φυσιολογικών παραμέτρων του οδηγού, και των δεδομένων ερωτηματολογίου, μέσω του οποίου γίνεται η συλλογή δημογραφικών και άλλων σχετικών δεδομένων των οδηγών. Η μελέτη της οδηγικής συμπεριφοράς είναι μία πολύπλοκη διαδικασία, λόγω της συνθετότητας της ανθρώπινης συμπεριφοράς, αλλά και λόγω της πολυπλοκότητας του οδικού περιβάλλοντος. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην αποσαφήνιση της έννοιας του νοητικού φορτίου, το οποίο αφορά στο επίπεδο των πόρων προσοχής που απαιτούνται για την επίτευξη υποκειμενικών και αντικειμενικών στόχων απόδοσης. Κρίσιμος για την οδική ασφάλεια, είναι ο καθορισμός του τρόπου επιρροής του νοητικού φορτίου στην οδηγική συμπεριφορά. Προς αυτόν τον σκοπό, η παρούσα διδακτορική διατριβή μελετά την επίδραση πλήθους παραγόντων στην οδηγική συμπεριφορά, σε συνθήκες χωρίς και με αυξημένο νοητικό φορτίο, σε διαφορετικές συνθήκες ορατότητας, και σε διαφορετικά οδικά δίκτυα. Η μεθοδολογική προσέγγιση που αναπτύσσεται απαρτίζεται από πλήθος επιμέρους μεθοδολογικών εργαλείων, αντικειμενικών και υποκειμενικών, τα οποία λειτουργούν συνδυαστικά για την πληρέστερη μελέτη της οδηγικής συμπεριφοράς. Εστιάζοντας στα ερευνητικά κενά που εντοπίστηκαν, η παρούσα διατριβή προτείνει ένα ολοκληρωμένο μεθοδολογικό πλαίσιο για τη μελέτη της οδηγικής συμπεριφοράς σε διαφορετικές συνθήκες ορατότητας (καλή και περιορισμένη ορατότητα) και σε διαφορετικά οδικά δίκτυα (αστικό, υπεραστικό), επικεντρώνοντας το ενδιαφέρον της στην αντίδραση του οδηγού σε μη αναμενόμενα συμβάντα κατά την οδήγηση χωρίς και με επιπλέον νοητικό φορτίο, επιχειρώντας να εκμεταλλευτεί τα δυνατά σημεία των διεξαχθείσων ερευνών και ταυτόχρονα να καλύψει το κενό που έχει προκύψει. Μέσω κατάλληλων στατιστικών αναλύσεων πραγματοποιείται διερεύνηση συσχετίσεων ανάμεσα σε παραμέτρους της οδηγικής συμπεριφοράς (χρόνος και τρόπος αντίδρασης σε μη αναμενόμενο συμβάν), του περιβάλλοντος (καλή/περιορισμένη ορατότητα, υπεραστικό/αστικό οδικό δίκτυο), του οδηγού (φύλο, ηλικία, νοητικό φορτίο) και στη διενέργεια ατυχήματος σε μη αναμενόμενο συμβάν. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία προτάσεων για τη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, με γνώμονα τις καθοδηγητικές αρχές της Προσέγγισης Ασφαλούς Συστήματος, ως προς την επικαιροποίηση της νομοθεσίας, την εκπαίδευση των οδηγών και την ευαισθητοποίηση στην οδική ασφάλεια, τον σχεδιασμό των οχημάτων, της οδού και του περιβάλλοντος, και την ανάγκη για περαιτέρω διερεύνηση.
description: Road safety is a critical and ever-relevant issue, with the scientific community continually proposing improvement measures while evaluating their implementation. The prioritization of road safety is reflected in numerous publications and goals at national, European, and global level, with the most prevalent philosophy being the Safe System Approach. This approach is based on the principle that it is ethically unacceptable to allow serious injuries and fatalities within road networks. This doctoral dissertation draws inspiration from the Safe System Approach, aiming to contribute to road safety improvement by influencing the human-centered design of the driver-vehicle-road-environment system. Its objective is to study the impact of driver characteristics, prevailing conditions, and road and environmental factors on driver behavior and, consequently, on performance. The influence of these characteristics on driving behavior is investigated through a driving simulator experiment, utilizing appropriate equipment to record vehicle movement parameters, physiological parameters of the driver, and a questionnaire to collect demographic and other relevant driver information. Studying driving behavior is a complex process due to the intricacies of human behavior and the complexity of the road environment. Special emphasis is placed on clarifying the concept of mental workload, which relates to the level of attention resources required to achieve subjective and objective performance goals. Understanding how mental workload affects driving behavior is critical for road safety. To this end, this dissertation examines the influence of various factors on driving behavior under conditions of low and increased mental workload, as well as under different visibility conditions and across different road networks. The methodological approach developed for this research consists of several methodological tools, both objective and subjective, which work in combination to thoroughly study driving behavior. Focusing on the research gaps identified, this dissertation proposes a comprehensive methodological framework for studying driving behavior under different visibility conditions (good and limited visibility) and across different road networks (urban, rural). The study emphasizes driver reactions to unexpected events during driving, both with and without additional mental workload, seeking to leverage the strengths of previous studies while addressing the gaps that have emerged. Appropriate statistical analyses investigate correlations between driving behavior parameters (reaction time and way of response to unexpected events: brake/manouvre/both), environmental factors (high/limited visibility, urban/rural road network), driver characteristics (gender, age, mental workload), and the occurrence of accidents in unexpected events. The result is a set of recommendations for improving road safety, guided by the principles of the Safe System Approach, including updates to legislation, driver education and awareness campaigns, vehicle design, road and environmental planning, and the need for further investigation.