Συγκριτική αξιολόγηση της διακυβέρνησης για την ανάπτυξη του τουρισμού στις προστατευόμενες περιοχές - Το παράδειγμα των εθνικών πάρκων της Κεντρικής Μακεδονίας
Creators: name: Κατσακιώρη, Μαρία Αριστείδη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Προστατευόμενες περιοχές και τουριστική ανάπτυξη
Αξιολόγηση διακυβέρνησης
Εθνικά πάρκα Κεντρικής Μακεδονίας (Όλυμπος, λίμνη Κερκίνη, λίμνες Κορώνεια - Βόλβη, δέλτα Αξιού - Λουδία - Αλιάκμονα και Αλυκή Κίτρους)
Protected areas and tourism development
Governance assessment
National parks of Central Macedonia, Greece (Mount Olympus, Lake Kerkini, Lakes Koronia - Volvi, Axios - Loudias - Aliakmon Delta and Alyki Kitrous)

description: Η θέσπιση προστατευόμενων περιοχών αποτελεί διεθνώς το αποτελεσματικότερο διαχειριστικό εργαλείο για τη διατήρηση της φύσης. Χωρίς την καθιέρωσή τους η απώλεια ειδών και οικοσυστημάτων θα ήταν τεράστια. Πρόκειται για περιοχές που αποσκοπούν στην προστασία της βιοποικιλότητας, καθώς και στην κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη και ευημερία. Φιλοξενούν μοναδικά είδη και οικοτόπους, αποτελούν τόπους με πλούσια ιστορία και πολιτισμό, αλλά και σημαντικούς τουριστικούς προορισμούς, προσφέροντας ποικίλες ευκαιρίες αναψυχής. Η διαχείρισή τους είναι μια συνεχής συμμετοχική διαδικασία εξεύρεσης λύσεων και λήψης αποφάσεων, η οποία οφείλει να λαμβάνει υπόψη την εθνική νομοθεσία, καθώς και τις ευρωπαϊκές και διεθνείς δεσμεύσεις. Στην Ελλάδα, το πλαίσιο διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών ορίζεται από ποικίλα νομικά κείμενα και η διακυβέρνησή τους επιτυγχάνεται μέσα από την οργάνωση και τη λειτουργία Φορέων Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, ΝΠΙΔ εποπτευόμενα από το κράτος. Παρότι το σύστημα διακυβέρνησης είναι κρατικό, αφενός στα ΔΣ των Φορέων Διαχείρισης μετέχουν εκπρόσωποι της δημόσιας διοίκησης, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των παραγωγικών φορέων, της επιστημονικής κοινότητας και της κοινωνίας των πολιτών, αφετέρου ποικίλει ο βαθμός συμμετοχής και συνέργειας των ενδιαφερόμενων μερών ως προς τη διαχείρισή τους. Η παρούσα Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία σκιαγραφεί και αναλύει το καθεστώς των προστατευόμενων περιοχών στην Ελλάδα, το σύστημα διακυβέρνησης που ισχύει σήμερα και την εφαρμογή του, υπό το πρίσμα της άσκησης της αναψυχής και της ανάπτυξης του τουρισμού. Αποτιμά την υφιστάμενη κατάσταση ως προς την άσκηση του τουρισμού στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας και στα τέσσερα εθνικά πάρκα της (Όλυμπος, Δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα, Βόλβη-Κορώνεια και Μακεδονικά Τέμπη, Λίμνη Κερκίνη) και διερευνά τον ρόλο που δύναται να διαδραματίσουν ως τουριστικοί προορισμοί. Κυρίως, όμως, αναλύει και αξιολογεί την ποιότητα διακυβέρνησης για την ανάπτυξη του τουρισμού, σε εθνικό/περιφερειακό επίπεδο και σε επίπεδο εθνικού πάρκου, βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, όπως αυτά ορίζονται από την Παγκόσμια Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης και το Διεθνές Ινστιτούτο για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη, ήτοι: αναγνώριση και σεβασμός δικαιωμάτων, αναγνώριση γνώσεων, αξιών και ρόλου ενδιαφερόμενων μερών, συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων, διαφάνεια και πρόσβαση στην πληροφορία, λογοδοσία για πράξεις και παραλείψεις, διαδικασίες επίλυσης διαφορών, αποτελεσματικός/δίκαιος έλεγχος και επιβολή νόμου, αποφυγή/ελαχιστοποίηση επιπτώσεων, δίκαιη κατανομή ωφελειών, διατήρηση και διαχείριση προστατευόμενης περιοχής, συντονισμός/συνεργασία ενδιαφερόμενων μερών.
description: Protected areas are unquestionably the most effective management tool for nature conservation as they offer a shield against habitat and species lose. Apart from biodiversity, protected areas support social and economic development and welfare. Rare species and habitats, rich history and culture render these areas attractive tourist destinations. Protected area management is an on-going participatory process, which resolves various issues and supports decision-making based on both national and international legislation. Nature protection legislation in Greece is extended and Management Bodies (supervised by the State) accomplish governance of protected areas. Although governance is dictated by the central administration, Boards of Directors on one hand comprise representatives of public administration, local authorities, local producers, scientists, NGOS etc. On the other hand, not all stakeholders share the same responsibilities and powers as far as protected areas management is concerned. This Master’s Thesis draws attention on the current governance system of protected areas in Greece, and its application and how tourism development affects this system. It assesses the governance system in light of tourism in the National Parks of Central Macedonia (Olympus, Axios-Loudias-Aliakmon Delta, Lakes Volvi-Koronia, Lake Kerkini). It sheds light on their role as tourist attractions and the effectiveness of governance for further tourist development following criteria of the International Union for Conservation of Nature and the International Institute for Environment and Development, such as: recognition and respect for the rights of all relevant actors, recognition and respect of all relevant actors and their knowledge, values and institutions, full and effective participation of all relevant actors in decision making, transparency supported by timely access to relevant information in appropriate forms, accountability for fulfilling responsibilities and other actions and inactions, access to justice, including effective dispute resolution processes, effective and fair enforcement of laws and regulations, effective measures to mitigate negative impacts on indigenous people and local communities, benefits equitably shared among relevant actors based on one or more agreed targeting options, achievement of conservation and other objectives, and effective coordination and collaboration between actors, sectors and levels.