Η λατρεία του ήρωα και η διαμόρφωση της συλλογικής ταυτότητας στις ελληνικές κοινότητες της Αρχαϊκής εποχής
Creators: name: Γιαμάκης, Χρήστος Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: λατρεία του ήρωα
συλλογική ταυτότητα
ταφές πολεμιστών
hero cult
collective identity
warrior burials

description: Θέμα της παρούσας εργασίας αποτελεί η λατρεία του «ἥρωος» και η ανάπτυξη της συλλογικής ταυτότητας στις κοινότητες του ελλαδικού χώρου και συγκεκριμένα στο Λευκαντί, στον Θέρμο και στην Ερέτρια. Στο παρόν πόνημα συνεκτιμώνται επίσης οι εξελίξεις από τον χώρο της κοινωνικής ανθρωπολογίας, και συγκεκριμένα το μοντέλο του Big Man· παράλληλα, γίνεται προσπάθεια ανίχνευσης αυτών των ισχυρών ανδρών μέσα από τα αρχαιολογικά ευρήματα. Πιθανότατα γύρω από τους τάφους τους αναπτύχθηκε σταδιακά μία συλλογική ταυτότητα, γεγονός το οποίο αντανακλάται όχι μόνο στην συμμετοχή στην λατρεία τους, όπου αυτή είναι αρχαιολογικά ορατή, αλλά και στην διαρρύθμιση του χώρου γύρω από αυτές τις κεντρικές ταφές. Η εργασία διαρθρώνεται σε τρία μέρη: την εισαγωγή, το κυρίως μέρος και τα συμπεράσματα. Στο εισαγωγικό κεφάλαιο γίνεται μία αποσαφήνιση των όρων «ήρωας» και «συλλογική ταυτότητα», αλλά και μία σύντομη επισκόποηση της έρευνας. Το κυρίως μέρος της εργασίας απαρτίζεται από τέσσερα κεφάλαια. Στο πρώτο από αυτά, κρίθηκε απαραίτητος ο σχολιασμός της περιόδου των λεγόμενων «Σκοτεινών Αιώνων». Στο ίδιο κεφάλαιο, αναλύονται οι λόγοι κατάρρευσης των μυκηναϊκών ανακτόρων, καθώς και η υπόθεση περί μείωσης του πληθυσμού και υιοθέτησης ενός νομαδικού τρόπου ζωής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ταφικές πρακτικές της εποχής αλλά και στις όποιες συνέχειες ή ασυνέχειες εντοπίζονται στις λατρευτικές συνήθειες, δεδομένου ότι αυτά τα δύο ζητήματα συνδέθηκαν ποικιλοτρόπως με την λατρεία του «ἥρωος». Στο δεύτερο κεφάλαιο μελετάται η σχέση της έννοιας του «ἥρωος» με τα ομηρικά έπη. Αναλύονται ορισμένες πτυχές του ομηρικού ήρωα, σχολιάζεται η χρήση της λέξης «ἥρως», παρατίθεται η επιστημονική συζήτηση σχετικά με την γνώση ή όχι από τον Όμηρο της λατρείας του ήρωος και γίνεται απόπειρα να δοθεί απάντηση στο ερώτημα κατά πόσον τα ομηρικά έπη διαδραμάτισαν κάποιον ρόλο στην διάδοσή της. Στο τρίτο κεφάλαιο, και αφού γίνει μία εκτεταμένη ανάλυση του τρίπτυχου Βασιλεύς – Big Man – Αρχηγός, παρουσιάζεται η προσπάθεια αρχαιολογικής ανίχνευσης αυτών των ισχυρών ανδρών στον ελλαδικό χώρο χρησιμοποιώντας ως υποθέσεις μελέτης τις περιοχές του Λευκαντίου, του Θέρμου και της Ερέτριας. Τέλος, στο τελευταίο κεφάλαιο εξετάζονται ζητήματα ατομικής και συλλογικής ταυτότητας. Αναλύεται η δημιουργία της ταυτότητας του πολεμιστή αλλά και η πραγματική ή συμβολική δημιουργία μίας κοινότητας γύρω από τους τάφους των προαναφερθέντων ισχυρών ανδρών, χρησιμοποιώντας για άλλη μία φορά τις ίδιες περιοχές ως υποθέσεις εργασίας
description: The aim of this Master’s Thesis is hero - cult and the formation of collective identities in the Greek communities in the Archaic Period, namely at Lefkandi, Thermos and Eretria. In this thesis I have tried to combine ancient history with archaeology and social anthropology (in particular the Big Man model). Attempts are made to detect these powerful men through archaeological finds. It is argued that a collective identity was gradually developed around their tombs, a hypothesis based not only on the participation in their worship where this is archaeologically visible, but also on the spatial organisation around these central burials. The thesis is structured in three parts: the introduction, the main part and the conclusions. In the introductory chapter the terms "hero" and "collective identity" are defined. In addition, a brief overview of the research is presented. The main part of the work consists of four chapters. In the first one, the period of the so-called "Dark Ages" is analysed. In the same chapter, the reasons of the collapse of the Mycenaean palaces, as well as the hypothesis of population decline and the adoption of a nomadic way of life are examined. Particular emphasis is placed on the burial practices of the time, but also on any continuities or discontinuities found in the worshiping habits, since these two issues were connected in various ways with the hero – cult. In the second chapter, the relation between the key notion of the "hero" and the Homeric epics is explored. Moreover, some aspects of the Homeric hero are analysed and the use of the word "hero" is commented on. Additionally, the scientific discussion about the fact whether Homer was or was not familiar with hero – cult is revealed. Also, the question of whether the circulation of the Homeric epics played or not a role in the dissemination of hero – cults is explored and an effort is made to be answered. In the third chapter an extensive analysis of the triptych King - Big Man – Chief takes place. Furthermore, an attempt is made to archaeologically detect these powerful men in Greece, using as case studies the areas of Lefkandi, Thermos and Eretria. Finally, the last chapter deals with individual and collective identity. The formulation and the projection of the warrior identity is studied as well as the actual or symbolic construction of a community around the tombs of the aforementioned powerful men, by using, once again, the same areas as working hypotheses