Μορφές του αρχαίου μύθου στη μεταπολεμική ελληνική γλυπτική:
Creators: name: Αβάνη, Μαρία Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Τέχνη
Μύθος
Μεταπολεμική ελληνική γλυπτική
Art
Myth
Postwar Greek sculpture

description: Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο της να εξετάσει έργα της μεταπολεμικής και σύγχρονης ελληνικής γλυπτικής που αντλούν τα θέματά τους από τους αρχαίους ελληνικούς μύθους. Σε ένα πρώτο επίπεδο γίνεται λόγος για την αξιοποίηση των μυθικών μορφών από Ευρωπαίους γλύπτες του 20ού αιώνα, για το πώς αυτές εμπνέουν τους Έλληνες καλλιτέχνες έως το 1944, αλλά και για τις τάσεις της μεταπολεμικής ελληνικής γλυπτικής. Ακολουθεί ένας θεματικός διαχωρισμός των κεφαλαίων σε «Θεούς», «Ήρωες» και «Ανθρωπόμορφα όντα». Μέσα από την παρουσίαση των έργων αναδεικνύονται θέματα που επιλέγονται με μεγαλύτερη συχνότητα, καθώς και οι στόχοι των δημιουργών που στρέφονται σ’ αυτά. Παράλληλα γίνεται αναφορά στις απόψεις που εκφράζουν οι ίδιοι για την προσέγγιση των αρχαίων μύθων, αλλά και στη στάση της κριτικής. Οι θεοί αν και απασχολούν μεγάλο μέρος της καλλιτεχνικής δημιουργίας, τις περισσότερες φορές αποδίδονται «απομυθοποιημένοι», χωρίς καμιά τάση εξιδανίκευσης. Η μορφή της Νίκης συγκροτεί μια μεγάλη θεματική ενότητα και συνδέεται συχνά με τη συλλογική μνήμη, τα βιώματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, της Γερμανικής Κατοχής ή της δικτατορίας. Όσον αφορά την απόδοση των ηρώων, μπορούμε να εντοπίσουμε το ενδιαφέρον για πρόσωπα που δεν διακρίνονται για τα ηρωικά τους κατορθώματα, αλλά περισσότερο για την τραγική, αντιηρωική τους υπόσταση. Η μορφή του Ίκαρου προβάλλεται με πολλαπλές προεκτάσεις, για να εκφράσει το προσωπικό και συλλογικό δράμα της απώλειας ή την ανάγκη για φυγή και υπέρβαση των δυνατοτήτων του ανθρώπου. Τα ανθρωπόμορφα όντα συνιστούν μια ενότητα από την οποία αντλούν θέματα οι Έλληνες καλλιτέχνες για να νοηματοδοτήσουν τα έργα τους με συμβολικά χαρακτηριστικά ή ακόμα για να ανατρέψουν την καθιερωμένη στερεοτυπική προσέγγισή τους. Από την εξέταση των αντίστοιχων κεφαλαίων προκύπτει ότι η σχέση των Ελλήνων γλυπτών με το μύθο προσδιορίζεται από ποικίλους παράγοντες. Οι ίδιοι στρέφονται στη μυθική παράδοση, γιατί αυτή τους προσφέρει μια μεγάλη ευρύτητα θεμάτων. Σε κάποιες περιπτώσεις δεν επιδιώκεται η σύνδεση με τα νοηματικά συμφραζόμενα του μύθου, αφού αυτός δεν αποτελεί το αρχικό ζητούμενο. Ορισμένοι υιοθετούν μια κριτική στάση, και με διάθεση αμφισβήτησης επιχειρούν να ανατρέψουν τις καθιερωμένες αντιλήψεις για το αισθητικά ωραίο του ελληνικού παρελθόντος. Αρκετοί γλύπτες δεν διστάζουν να καταγγείλουν τις αυταρχικές μεθόδους του δικτατορικού καθεστώτος (1967 - 1974), για να υπογραμμίσουν το ανυπότακτο φρόνημα και το αγωνιστικό ήθος, ενώ άλλοι με αφετηρία τα αρχαία φιλοσοφικά κείμενα και τα αρχαία μυστήρια εκφράζουν φιλοσοφικούς προβληματισμούς για την αρχή της δημιουργίας, τη ζωή και το θάνατο. Συχνά αφορμή έμπνευσης αποτελούν εικαστικά πρότυπα της αρχαιότητας, τα οποία όμως μεταπλάθονται ελεύθερα, καθώς εκφράζεται η ανάγκη – τόσο από τους γλύπτες όσο και από την κριτική – για συμπόρευση με τις σύγχρονες εικαστικές τάσεις.
description: The present study aims to examine works of postwar and contemporary Greek sculpture that draw their themes from ancient Greek myths. On a first level, reference to the utilization of mythical forms by European sculptors of the 20th century is being made, about how they inspire Greek artists up to 1944, but also about the trends of postwar Greek sculpture. Then, a thematic division of the chapters into “Gods”, “Heroes” and “Anthropomorphic beings” follows. Through the presentation of these works, topics that are selected with greater frequency, as well as the objectives of the creators who turn to them, are highlighted. In parallel, reference to the opinions expressed by the sculptors on the approach of the ancient myths, as well as on the attitude of the critic is being made. Although Gods engage a great deal of the artistic creation, on most occasions they are depicted “demystified”, without any tendency towards idealization. The feature of Victory constitutes a great thematic division and is often associated with the collective memory, the experiences of the Second World War, the German Occupation or the dictatorship. Regarding the representation of heroes, we can identify an interest for individuals that are not distinguished for their heroic feats, but more so for their tragic, antiheroic existence. The figure of Icarus is presented with multifold projections, in order to express the personal and collective drama of loss or the need for escape and exceeding of the human capacities. Anthropomorphic beings form an entity from which Greek artists draw their topics in order to give meaning to their work through symbolic attributes or even to overthrow their established stereotypical approach. From the examination of the respective chapters it can be outlined that the relation of Greek sculptors to myth is determined by various factors. They turn to mythic tradition, because it provides them with a great breadth of themes. In some cases, a link to the contextual meanings of a myth is not pursued, since the myth does not constitute the initial aspiration. Some adopt a critical attitude, and with the intention to challenge, they attempt to overthrow the established perceptions of the aesthetically beautiful of the Greek past. Several sculptors do not hesitate to denounce the authoritarian methods of the dictatorial regime (1967 - 1974), in order to highlight the indomitable morale and the fighting ethos, while others, with the ancient philosophical texts and ancient mysteries as springboard, express philosophical reflections on the origins of creation, life and death. Many times, the source of inspiration are forms of antiquity, which nevertheless are freely transformed, as the need – of both sculptors, as well as critics – for keeping pace with modern artistic trends is expressed.