Wege des Romantischen, Wege der Griechenlandimagination. Am Beispiel von C. Rottmanns Landschaftsgemälde Marathon aus dem Griechenlandzyklus.:
Creators: name: Πανιώρα, Μαργαρίτα Διογένη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Κοινός τόπος Ελλάδα
Ρομαντισμός
Ελληνικό τοπίο
Locus communis Greece
Romanticism
Greek Landscape

description: Το φαντασιακό μέγεθος του λογοτεχνικού/καλλιτεχνικού κοινού τόπου Ελλάδα (locus communis) και του ελληνικού τοπίου, μπορεί να εντοπιστεί στην ευρωπαϊκή λογοτεχνία και τέχνη. Η υιοθέτηση, ενσωμάτωση και τροποποίηση της έννοιας της Ελλάδας σε συγκεκριμένα έργα, βρίσκεται σε μία διαλεκτική αλληλεπίδραση, τόσο με τις κοινωνικο-πολιτιστικές συνθήκες, όσο και με τις θεωρίες λογοτεχνίας και τέχνης. Ειδικότερα, οι Ρομαντικοί είχαν το δικό τους τρόπο θεώρησης της Ελλάδας, κάτι που καθιστά ενδιαφέρουσα την διερεύνηση ρομαντικών έργων που αναδεικνύουν την εκάστοτε αναπαράσταση του κοινού ελληνικού τόπου και του ελληνικού τοπίου. Την εποχή του Νεοκλασικισμού, του Ρομαντισμού και του Φιλελληνισμού (18ος &amp; 19ος αι.), που η υπό ανασύσταση νέα Ελλάδα πλήττεται από την Τουρκοκρατία και μάχεται για ελευθερία, ο θαυμασμός της Ευρώπης προς την ελληνική αρχαιότητα αυξάνεται. Παρατηρείται παράλληλα και μια αρκετά έντονη ενασχόληση της Ευρώπης με τη σύγχρονη, κατεστραμμένη Ελλάδα εντός του δυναμικά εξελισσόμενου ευρωπαϊκού εθνολογικού τοπίου. Στην Ευρώπη μετά τους Ναπολεόντειους πολέμους στις αρχές του 19ου αιώνα, η πολιτική και κοινωνική τάξη άλλαξε ριζικά, καθώς επικρατούσε μεγάλη αστάθεια στην οικονομία και πολιτική. Εθνική αντίληψη και ταυτότητα δεν υπήρχε, οπότε έπρεπε να δημιουργηθεί, αναπτυχθεί και ακολούθως να καλλιεργηθεί η αίσθηση της εθνικής συνοχής στον λαό. Στην Γερμανία ξεκίνησε η διαδικασία της αποκαλούμενης Nationbildung, η οποία συσχέτιζε την πολιτική και την διαμόρφωση του κράτους με πολιτισμικά πλαίσια, όπως η γλώσσα, η λογοτεχνία και η τέχνη. Στόχος ήταν τόσο η οικονομική ανάπτυξη, όσο και η αύξηση του γενικού μορφωτικού επιπέδου. Κοινή συνιστώσα όλων των προαναφερθέντων ευρωπαϊκών ιδεολογιών ήταν το αρχαίο ελληνικό πρότυπο και η ενσωμάτωσή του στη λογοτεχνία, τέχνη, φιλοσοφία, πολιτική θεωρία και παιδεία. Όλα αυτά συνέβαλαν στην ‘φαντασίωση’ της αρχαίας Ελλάδας ως ιδανικής ιστορικής περιόδου και ως χώρου ανάδειξης ανθρώπινου, καλλιτεχνικού και κοινωνικοπολιτικού μεγαλείου. Η Ελλάδα καθιερώθηκε ως σημείο αναφοράς και παραδειγματισμού κατά την προσπάθεια ανάπτυξης του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Επιπρόσθετα, έκφραση θαυμασμού προς την Ελλάδα αποτελούσαν τα ταξιδιωτικά κύματα καλλιτεχνών, συγγραφέων, ερευνητών και αστών, με στόχο τους σύγχρονους ρημαγμένους ελληνικούς τόπους που θύμιζαν παρά ταύτα (ίσως και παραδόξως) το περασμένο μεγαλείο αυτής της χώρας. Στην παρούσα έρευνα εξετάζεται ο ρόλος που έπαιξε το κοινωνικό – καλλιτεχνικό - θεωρητικό πλαίσιο της εποχής του 18ου και 19ου αιώνα στο νέο μεγάλο κύμα ενδιαφέροντος για την ελληνική αρχαιότητα και την στροφή προς την Ελλάδα της Επανάστασης. Εντοπίζονται οι διαφορές και τα κοινά στοιχεία Ρομαντισμού και Νεοκλασικισμού ως προς το ενδιαφέρον για την Ελλάδα, όπως και η έκφραση των πτυχών αυτού του ενδιαφέροντος στην λογοτεχνία και την τέχνη. Το ρομαντικό μυθιστόρημα Ahnung und Gegenwart (1812) του J. Eichendorff και ο πίνακας Marathon από την σειρά Griechenlandzyklus, μια σειρά έργων ζωγραφικής τοπίου, διερευνώνται και συγκρίνονται ως προς τα ‘ελληνικά’ μοτίβα που χρησιμοποιούνται σε αυτά για να εκφραστούν έννοιες όπως η θλίψη για την παροδικότητα, η κριτική στην τρέχουσα κατάσταση και στις θεωρητικές αντιλήψεις της εποχής, αλλά και η ελπίδα για μελλοντική άνθιση, η ευτυχία και ελευθερία, μια νέα αντίληψη του εαυτού και του περιβάλλοντος κ.α. Επίσης εξετάζεται και ο ρόλος του Βαυαρού Βασιλιά Λουδοβίκου Ι. στην δημιουργία του Griechenlandzyklus με σκοπό την μόνιμη έκθεσή του στο παλάτι του Μονάχου.
description: The imaginary extent of the common topos Greece (locus communis) and of the Greek landscape can be traced in European literature and in the visual arts. The adoption, integration and adjustment of the entity of Greece into specific works, shows a dialectical interaction, within the socio-cultural contexts, as in literature and arts theories. More specific, the Romantics had their own way of perceiving Greece, which makes interesting the study of romantic works which highlight each respective representation of the Greek topos and Greek landscape. At the time of Neoclassicism, Romanticism and Philhellenism (18th &amp; 19th c.), when Greece suffered from Turkish occupation, fighting for freedom, the European admiration for the Greek antiquity was increased. At the same period and within an ethnologically evolving Europe, there can be observed a quite intensive preoccupation with the devastated Greece and Greek landscape. The political, economic and social order changed dramatically, involving great instability in Europe after the Napoleonic wars in the early 19th century. At that stage, national perception and identity did not exist and needed to be created, but their development and cultivation were crucial for the sense of national cohesion in people. In Germany, the called Nationbildung related national policies and state configuration with the cultural contexts, such as language, literature and arts. The aim was not only the financial development, but also of the general education level. Common element of all aforementioned European ideologies was the ancient Greek topos and its incorporation into literature, arts, philosophy, political theory and education. All these contributed to the 'imagination' of ancient Greece as an ideal historical period and space, highlighting human, artistic and socio-political greatness. Greece was established as a benchmark and example in the development of the European culture. Additionally, an expression of that admiration, were the traveling waves, targeting the modern destroyed Greek places, which stood nonetheless (perhaps surprisingly) as a reminder of the past greatness of this country. This research paper investigates the role of the social - artistic - theoretical framework of the era of the 18th and 19th century, regarding the large new wave of interest in the Greek antiquity and the shift to revolutionary Greece. The differences and common elements of Romanticism and Neoclassicism, as well as the expression of aspects of the interest in Greece, are being identified in literature and visual arts. The romantic novel Ahnung und Gegenwart (1812) of J. Eichendorff and the painting Marathon of the series called Griechenlandzyklus -a series of romantic landscape paintings-, are being investigated and compared, concerning the ‘Greek’ motives used in them, applied to express concepts such as sadness for the impermanence, criticism of the current situation and of the theoretical concepts of the era, but also hope for bloom, happiness and freedom in future, a new self-perception and realization of the environment etc. The role of the Bavarian King Ludwig I. in the creation of Griechenlandzyklus and his intention to present it to the public in a permanent exhibition in the Munich Palace, is also being investigated.