Σεξουαλικότητα, σχέσεις εξουσίας και σωματικές εν-γραφές σε πεζά λογοτεχνικά κείμενα της δεκαετίας του 1920
Creators: name: Μπισχινιώτη, Δέσποινα Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: σώμα
σεξουαλικότητα
σχέσεις εξουσίας
body
sexuality
power relations

description: Καθώς σύμφωνα με τον Foucault επάνω στο σώμα ασκούνται εξουσίες από ένα αθέατο δίκτυο, γεννιέται μια υλική πραγματικότητα μέσα από διαδικασίες επιτήρησης, κολασμού και βίας και αναδύεται έτσι μια «πολιτική οικονομία» του σώματος. Ο μυθοπλαστικός λόγος των αριστερών συγγραφέων του μεσοπολέμου προβάλλει τον έλεγχο της σεξουαλικότητας και τη ζοφερή υλική υπόσταση του σώματος, ταυτίζοντας τη σωματική παρακμή με την κοινωνική παρακμή. Σκοπός της διατριβής ήταν να εξεταστούν η ανάδειξη του σώματος, και δη της άμεσα συνδεδεμένης με αυτό σεξουαλικότητας, από τους Έλληνες πεζογράφους της δεκαετίας του 1920 ως αιχμής του δόρατος στη σύγκρουση με την κοινωνία της εποχής τους, αλλά και οι διαφορετικές πλευρές του ζητήματος της σεξουαλικότητας όπως παρουσιάζονται από τους λογοτέχνες αυτούς. Τα βασικά κείμενα που μελετήθηκαν εδώ είναι τα ακόλουθα: τα διηγήματα «Ξεμολογημένα», «Το Πράμα», «Όταν οργά η φύση», «Λόγοι τιμής» και «Παριζιάνικα γλέντια» από τη συλλογή διηγημάτων Χαμένα κορμιά (1922), η νουβέλα «Σα θα γίνουμε άνθρωποι» και τα διηγήματα «Μπαλάντα στο φεγγάρι», «Οι γάμοι της Ίρμας» και «Λαμπρή στο χαμόσπιτο» από τη συλλογή Σα θα γίνουμε άνθρωποι (1924) και το μυθιστόρημα Τουμπεκί (1927) του Πέτρου Πικρού, η νουβέλα «Ένας καλός άνθρωπος» και το διήγημα «Το καύκαλο» από τη συλλογή διηγημάτων Όσο κρατάει το σκοτάδι (1929) του Νίκου Κατηφόρη και τα διηγήματα «11π.μ.-1μ.μ.», «Η κηδεία της Μάγιας», «Μαριγώ», «Ο γάμος της Αργυρούλας» και «Το κρίμα της Φωτεινής» από τη συλλογή 11π.π.-1μ.μ κι άλλα διηγήματα (1929) της Γαλάτειας Καζαντζάκη. Δευτερευόντως, αναλύθηκαν έργα των Μανώλη Κανελλή και Αδαμάντιου Παπαδήμα. Τα ζητήματα που εξετάστηκαν μέσα από τα κείμενα είναι οι κοινωνικές εγγραφές στο σώμα, οι προκαθορισμένοι ρόλοι, οι ανθεκτικές στο χρόνο επαναλαμβανόμενες κινήσεις, οι λογοθετικές πρακτικές που διαμορφώνουν την κοινωνική σήμανση του σώματος και αποτελούν αντικείμενο έρευνας σε ποικίλα πεδία. Συγκεκριμένα, οι δύο κύριοι θεματικοί άξονες της μελέτης είναι οι εξής: Πρώτον, η εκπόρνευση του γυναικείου σώματος ως μεταφορά της παρακμής της αστικής κοινωνίας και πέρα από τη μεταφορά, με δύο υποενότητες, που πραγματεύονται η πρώτη την παρουσίαση της μορφής της πόρνης και η δεύτερη την εκπόρνευση των «τίμιων» γυναικών μέσα στην αστική κοινωνία. Δεύτερον, η παντοδυναμία του συλλογικού ρυθμιστικού κώδικα και το τραύμα της κεκανονισμένης σεξουαλικότητας. Συμπερασματικά, τα πεζά έργα που προσεγγίστηκαν εδώ, στα οποία πρωταγωνιστούν οι παραμορφωμένες ζωές, στοιχειώνονται από αμαρτωλά, παραβατικά και συγχρόνως ευπειθή σώματα, που λυγίζουν προκειμένου να ανταποκριθούν στις πειθαρχικές, βίαιες τεχνολογίες της εξουσίας. Οι περίτεχνες «πολιτικές» του σώματος λειτουργούν με τρόπο παραστατικό στα κείμενα αυτά, όπου η βία, το πένθος, η διαπόμπευση, ο αφανισμός και η αλλοίωση του σώματος αναδεικνύονται σε πρωταγωνιστικές μέριμνες. Τα αποδομημένα σώματα έχουν υποστεί τη βία είτε των άλλων είτε του ίδιου του κατόχου τους ή υφίστανται τις συνέπειες υποταγής τους στην κοινωνικο-πολιτική και οικονομική εξουσία. Καθώς τα υποκείμενα μοιάζουν παγιδευμένα και μάχονται τις συνθήκες της ζωής τους, τις οποίες δεν μπορούν να επιλέξουν, τα περιθώρια διαφυγής φαίνεται να εκμηδενίζονται. Αν υπάρχει στον αγώνα αυτό κάποια λειτουργία εμπρόθετης δράσης, ή ακόμα και ελευθερίας, επιτελείται στο πλαίσιο ενός πεδίου καταναγκασμών, που παρέχουν δυνατότητες, αλλά ταυτόχρονα θέτουν και περιορισμούς. Στη ρωγμή αυτή της εξουσίας τοποθετούνται ορισμένα από τα κείμενα αυτά.
description: According to Foucault, as powers are imposed on the body by an invisible web, a material reality is born through procedures of supervising, punishment and violence and therefore a “political economy” of the body appears. It is a “mechanism of power”, which has the ability to influence the human body, not only in order to pursue what the mechanism wants, but, also, in order to act according to the mechanism’s will. The fictional narrative of leftist writers of the Mid-War Period presents the control of sexuality as well as the dark physical substance of the body identifying the physical decline with the social one. The purpose of the present thesis was to examine the presentation of the body, and mainly of the body-related sexuality, by the writers of the 1920’s, as a spear-head in their collision with society of their ages, but also the different aspects of the subject of sexuality as depicted by those writers. The primary texts we studied in this dissertation are: Petros Pikros’ collections of short stories Lost Bodies (1922) and When we become people (1924), his novel Toubeki (1927) and texts from the collections of short stories As long as darkness lasts (1929) of Nikos Katiforis and 11a.m.-1 p.m. and other short stories [1929] of Galatia Kazantzaki. Secondly, we analyzed works of Kanellis and Papadimas. The themes examined through those texts are the social inscriptions on the body, the predetermined roles, lasting repeated acts, speech practices that shape the social meaning of the body and which are objects of research in different fields. Specifically, the two main thematic cores of the thesis are: Firstly, the prostitution of the female body which functions not only as a metaphor of the decline of bourgeois society but it also goes beyond the metaphor, with two sub-units that deal with the presentation of the image of the prostitute and the prostitution of “honest” women in bourgeois society respectively. Secondly, the omnipotence of a regulating collective code and the trauma of determined sexuality. Conclusively, the literary works approached here, in which the deformed lives prevail, are haunted by sinful, and in the same time obedient bodies, which bend in order to satisfy the disciplining and violent technologies of power. In terms of “politics” of the body, violence, mourning, and the deforming of body become main concerns. These works are burst of deconstructed, fragmented bodies which have suffered violence by the others or by their owners, or which undergo the consequences of their subjugation to the social, political and economic power. As persons look trapped and fight the circumstances of their own lives, which persons themselves cannot choose, the leeway to escape seems to be annihilated. In this fight, any function of voluntary action, or even of freedom that is presumably performed, is placed in a field of compulsions, which give abilities, but in the same time put restrictions. This voluntary action is neither completely predetermined neither radically free. Some of these texts are placed in those interstices of power.