Γνωστικά, θυμικά και αξιακά συστατικά της ηθικής συνείδησης και σχέσεις με γονείς και φίλους στην εφηβεία
Creators: name: Τζιντζιλόγλου, Σαλώμη Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: εφηβεία
ηθική συνείδηση
ηθικά συναισθήματα
adolescence
moral conscience
moral emotions

description: Η ηθική συνείδηση προσεγγίζεται ως ένα πολυδιάστατο σύστημα, στενά συνδεδεμένο με την κοινωνικογνωστική ανάπτυξη του ατόμου. Η μελέτη της στην περίοδο της εφηβείας θεωρείται σημαντική, δεδομένης της ευαισθησίας της περιόδου για τη διαμόρφωση της αυτοσυνειδησίας και την ηθική ανάπτυξη, αλλά και λόγω του επαναπροσδιορισμού των σχέσεων του αναπτυσσόμενου ατόμου με τους σημαντικούς άλλους της ζωής του. Η παρούσα έρευνα στοχεύει να μελετήσει θυμικά (ηθικά συναισθήματα, ενσυναίσθηση), γνωστικά (ηθικός συλλογισμός) και αξιακά (εσωτερίκευση ηθικών αξιών) συστατικά της ηθικής συνείδησης σε συνάρτηση με τις αναπαραστάσεις εφήβων για τον μητρικό και πατρικό δεσμό και την ποιότητα των φιλικών τους σχέσεων. Χορηγήθηκε σειρά ερωτηματολογίων σε έφηβους και έφηβες 12-18 ετών. Διερευνήθηκαν διαφορές φύλου στις μετρήσεις και οι σχέσεις τους με την ηλικία των εφήβων. Η ηλικία των συμμετεχόντων/ουσών συσχετίστηκε αρνητικά με τη μέτρηση θυμικής ενσυναίσθησης. Η τάση βίωσης ενοχής συσχετίστηκε θετικά με την αντιλαμβανόμενη μητρική φροντίδα, ενώ η λιγότερο προσαρμοστική τάση βίωσης ντροπής συσχετίστηκε αρνητικά με την αντιλαμβανόμενη πατρική φροντίδα. Η ωριμότητα ηθικού συλλογισμού και η εσωτερίκευση ηθικών αξιών συσχετίστηκαν αρνητικά με την αντιλαμβανόμενη πατρική υπερπροστασία. Αναλύσεις ρύθμισης μέσω παλινδρόμησης έδειξαν ότι καμία από τις παραπάνω σχέσεις δεν διαφοροποιήθηκε ως προς το φύλο των εφήβων. Τα ευρήματα της μελέτης συζητούνται σε σχέση με την περιορισμένη σχετική βιβλιογραφία. Προτείνεται περαιτέρω μελέτη συστατικών της ηθικής συνείδησης μέσα από μια οπτική αναπτυξιακής πλαισίωσης, αλλά και η επέκταση της σχετικής έρευνας σε άλλες ηλικιακές περιόδους, καθώς μπορούν να συνεισφέρουν στη βαθύτερη κατανόηση των μηχανισμών ηθικής ανάπτυξης, προσφέροντας συνεπώς, σημαντικές πληροφορίες σε θεωρητικό και εφαρμοσμένο επίπεδο.
description: Moral conscience is approached as a multidimensional system, closely linked to the socio-cognitive development of the individual. Its study in the adolescent period is considered important, given the period’s sensitivity for self-consciousness and moral development, but also due to the redefinition of the developing individual's relationships with significant others. The present research aims to study affective (moral emotions, empathy), cognitive (moral reasoning) and value-related (internalization of moral values) components of conscience in relation to adolescents' representations of maternal and paternal bonding, and the quality of their friendships. A series of questionnaires were administered to adolescents aged 12-18 years. Analyses showed no significant differences between boys and girls on the study measures, except for higher moral value evaluations in the case of girls. Participants' age was negatively correlated with the affective empathy measure. Guilt proneness was positively correlated with perceived maternal care, while the less adaptive tendency to experience shame was negatively correlated with perceived paternal care. Maturity of moral reasoning and internalization of moral values were negatively correlated with perceived paternal overprotection. Moderated regression analyses showed that none of these relationships differed as a function of adolescents' gender. The findings of the study are discussed in relation to the limited relevant literature. Further study of the components of conscience from a developmental contextualism perspective and the extension of relevant research to other age periods is suggested, since it can contribute to a deeper understanding of the mechanisms of moral development, therefore providing important theoretical and practical insights.