Η δικαιοκτητική ικανότητα των δούλων στην αρχαία Ελλάδα:
Creators: name: Μπέτα, Μαρία Δημήτριου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Δικαιοκτητική ικανότητα
Δούλοι
Legal capacity
Slaves

description: Η δικαιοκτητική ικανότητα των δούλων στην αρχαία Ελλάδα παρουσίαζε σημαντικές διαφορές από τόπο σε τόπο. Η διαφοροποίηση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στο πολιτικό καθεστώς που ίσχυε σε κάθε μία περιοχή. Ειδικότερα, στη δημοκρατική Αθήνα οι δούλοι είχαν διευρυμένα δικαιώματα τόσο σε δικαιικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Είχαν, για παράδειγμα, τη δυνατότητα να παρασταθούν ενώπιον των δικαστικών αρχών είτε ως διάδικοι είτε ως μάρτυρες. Ταυτόχρονα, συναλλάσσονταν και διαπραγματεύονταν ως ελεύθεροι τις εμπορικές υποθέσεις των κυρίων τους με τους τρίτους, ενώ και στη θρησκεία απολάμβαναν όμοια με τους ελεύθερους προνόμια. Βέβαια, το ποσοστό ελευθερίας κινήσεων του κάθε δούλου εξαρτιόταν αποκλειστικά από τη θέληση του κυρίου του. Έτσι, λοιπόν, οι οικιακοί δούλοι απολάμβαναν αρκετές ελευθερίες, οι οποίες ήταν, όμως, άμεσα συνδεδεμένες με την οικία του κυρίου τους, οι δημόσιοι δούλοι ήταν απαλλαγμένοι από αρκετούς περιορισμούς, οι ¨χωρίς οικούντες¨ δούλοι κέρδιζαν χρήματα από την εργασία τους και μερικές φορές εξαγόραζαν την ελευθερία τους. Παρά το γεγονός ότι υπήρχαν αρκετές περιπτώσεις κακομεταχείρισης, η εν γένει συμπεριφορά των Αθηναίων απέναντί στους δούλους τους ήταν αρκετά φιλάνθρωπη σε σχέση με τις άλλες πόλεις. Αντίθετα, το μικτό πολίτευμα της Σπάρτης, το οποίο είχε έντονη ροπή προς την ολιγαρχία, δεν επέτρεπε στους Είλωτες κανένα νομικό καθεστώς και καμία δικαιοκτητική ικανότητα. Το μοναδικό προνόμιο που τους δινόταν ήταν η δυνατότητα δημιουργίας σημαντικής ατομικής περιουσίας μέσω της καλλιέργειας των κτημάτων που τους παραχωρούσαν οι Σπαρτιάτες. Συγκεκριμένα, κατέβαλλαν στον «κύριο» κάτοχό του κλήρου που καλλιεργούσαν ένα τμήμα της σοδειάς που ονομαζόταν γενικά ¨αποφορά¨ και κρατούσαν για τον εαυτό τους το υπόλοιπο της σοδειάς τους, δημιουργώντας με τον τρόπο αυτό περιουσία που θα μπορούσε να είναι και μεταβιβάσιμη μέσω κληρονομιάς. Γενικότερα, όμως οι Είλωτες στερούνταν των βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αντιμετώπιζαν την περιφρόνηση των ελεύθερων Σπαρτιατών, οι οποίοι δεν έχαναν ευκαιρία να τους ταπεινώσουν σε κάθε ευκαιρία που τους δινόταν. Τέλος, όσον αφορά στην αριστοκρατική Κρήτη, οι δούλοι απολάμβαναν όλα σχεδόν τα προνόμια των ελεύθερων πολιτών με ελάχιστες εξαιρέσεις. Ειδικότερα, στερούνταν μόνο το δικαίωμα συμμετοχής στα κοινά και στη λήψη αποφάσεων, δεν είχαν το δικαίωμα να ασκούνται στο Γυμνάσιο, δεν έφεραν όπλα, και ούτε υπηρετούσαν στο στρατό. Γενικά, οι Κρήτες οι οποίοι διέπονταν από μια νοοτροπία φιλειρηνική και ευγενική, αντιμετώπιζαν τους δούλους ως ανεξάρτητα, αυτοτελή όντα, ενώ όπως χαρακτηριστικά λέγεται ¨στην Κρήτη, οι δούλοι ήταν λιγότερο δούλοι από τους δούλους των άλλων ελληνικών πόλεων¨.
description: The slaves’ legal capacity in Ancient Greece was significantly different from place to place. This differentiation is mainly due to the political regime which was in effect in each area. Specifically, in democratic Athens, the slaves had expanded rights both on legal and personal level. For instance, they had the possibility to attend before court either as litigants or witnesses. At the same time, they had dealings and negotiated as free citizens their masters’ commercial transactions with other traders, while they relished equally religious privileges with the other citizens. Of course, every slave’s freedom depended exclusively on their master’s will. As a result, the servants enjoyed their freedom, which was directly connected with their masters’ residence. For example, the civil servants were exempt from many restrictions and the slaves “without residence” earned money by working and they sometimes bought their freedom. Despite the fact that there sere several cases of maltreatment, the Athenians’ behavior towards their slaves was philanthropic enough compared with the other cities. On the contrary, the mixed regime in Sparta, which had an intense inclination to oligarchy, did not allow the slaves any legal right or rights of possession. The only privilege they were given was the possibility to obtain considerable personal property cultivating the fields that Spartans allotted. Specifically, they paid to the principal allotter part of their harvest, which was generally called “αποφορά” and they kept for themselves the rest of their harvest. In this way, they made property that could be transferable through estate. In general, the slaves were deprived of basic human rights and they had to face contempt from free Spartans, who did not miss the chance to humiliate them. Finally, regarding aristocratic Crete, the slaves relished almost all the privileges that the free citizens shared with few exceptions. In particular, they were not entitled to take part in public affairs or any decision-making, they could not train in “Gymnasium”, they did not bear arms or even join the army. Generally, the Cretans had a peaceable and kind mentality, they treated the slaves as independent and self-contained humans and it is said that “in Crete the slaves were less slaves than those ones who lived in other greek cities”.