title: Μελέτη γεωθερμικών υδάτων στην περιοχή νοτιοδυτικής Μεσσαράς, Κρήτη
Creators: name: Αμβραζης Δημητριος-Μαριος
Publisher: name: Technical University of Crete
Year: 2015

description: Η Ελλάδα, όπως αρκετές άλλες Μεσογειακές χώρες όπως η Ιταλία και η Τουρκία, είναι πλούσια σε γεωθερμική ενέργεια. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο ευρύτερος χώρος του Αιγαίου και αυτός της ηπειρωτικής χώρας δημιουργήθηκε και βρίσκεται ως αποτέλεσμα επάλληλων συμπιεστικών και εφελκυστικών τεκτονικών επεισοδίων που συνδέονται μέχρι και σήμερα με τις σχετικές κινήσεις της Αφρικανικής και Ευρασιατικής πλάκας. Στην έντονα γεωδυναμικά ενεργή αυτή περιοχή εντοπίζεται διαχρονικός πλουτωνισμός, ηφαιστειότητα, λέπτυνση του στερεού φλοιού κατά περιοχές, καθώς και έντονη θραυσιγενής τεκτονική που κατακερμάτισε τα πετρώματα των επάλληλων καλυμμάτων των γεωτεκτονικών ζωνών των Ελληνίδων κατά την Αλπική ορογένεση αλλά και στην μεταλπική περίοδο.
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αξιόλογες προσπάθειες για τον εντοπισμό, τη συστηματική καταγραφή και εν μέρει αξιοποίηση αυτού του ενεργειακού δυναμικού στην Ελλάδα. Μέχρι τώρα όμως ελάχιστα είναι τα στοιχεία σχετικά με πιθανά γεωθερμικά πεδία στην Κρήτη. Στα πλαίσια της περαιτέρω αναζήτησης στοιχείων σχετικών με πιθανά γεωθερμικά πεδία στην Κρήτη πάρθηκαν δείγματα για αναλύσεις ανόργανων στοιχείων από δύο γεωτρήσεις στην περιοχή του Μελιδοχωρίου της Μεσσαράς, τα νερά των οποίων παρουσιάζουν θερμοκρασιακές διακυμάνσεις και παρακολουθούνται από Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης. Στην εργασία αυτή παρουσιάζονται όχι μόνο τα αποτελέσματα των αναλύσεων, του χημισμού και χαρακτηρισμού των υδάτων, αλλά με υποστήριξη πληθώρας γεωλογικών στοιχείων γίνεται χρήση των δεδομένων αυτών σε συγκεκριμένα γεωθερμόμετρα.
Συμπερασματικά οι τιμές που προέκυψαν από τις αναλύσεις και την επαξεργασία τους μπορούν να συνοψιστούν ως ακολούθως:
 Στο σύνολο το νερό από τη γεώτρηση MEL1 27/7 μπορεί να χαρακτηριστεί ασβεστο-μαγνησιούχο-ανθρακικό και της MEL2 27/7 ως ασβεστο-
ii
μαγνησιούχο-χλωριο-θειικό. Το νερό της δεξαμενής MEL1_23/7 χαρακτηρίζεται ως ασβεστο-μαγνησιούχο-ανθρακικό
 Στη γεώτρηση MEL1_27/7 μετρήθηκε η θερμοκρασία των 24,1 οC ενώ στη γεώτρηση MEL2_27/7 μετρήθηκε η θερμοκρασία των 23,5 οC.
 Οι τιμές pH που μετρήθηκαν στις MEL1_27/7 και MEL2_27/7 είναι 7,55 και 7,71 αντίστοιχα. Παρατηρούμε ότι και για τα δύο δείγματα έχουμε τιμές pH>7. Άρα τα ύδατα των γεωτρήσεων είναι αλκαλικά.
 Τα δείγματα MEL1_27/7 και MEL2_27/7 παρουσιάζουν σκληρότητα εκφρασμένη σε Γαλλικούς βαθμούς 23,1 και 18,7 αντίστοιχα. Το νερό της δεξαμενής MEL1_23/7 έχει σκληρότητα εκφρασμένη σε Γαλλικούς βαθμούς 22,3 και χαρακτηρίζεται ως σκληρό.
 Με βάση τις τιμές του συντελεστής Revelle το υπόγειο νερό κοντά στις δύο γεωτρήσεις δεν έχει υποστεί θαλάσσια διείσδυση.
 Από τις τιμές του λόγου Na/K του δείγματος της γεώτρησης MEL2 27/7 εξάγεται το συμπερασμα ότι το νερό της γεώτρησης βρίσκεται σε περιοχή εμπλουτισμού των υδροφορέων.
 Οι τιμές του λόγου Mg/Ca αντιστοιχούν σε νερό από ασβεστολιθικά υδροφόρα στρώματα.
 Και για τα δύο δείγματα οι τιμές που δίνει ο λόγος Cl/SO4 βρίσκεται μέσα στο εύρος των τιμών 0,2-1 κάτι το οποίο δείχνει ότι το νερό και των δύο γεωτρήσεων είναι θειούχο-χλωριούχο.
 Λόγος (Ca + Mg)/(Na + K): Ο λόγος αυτός πήρε τιμές 2,83 και 2,34 αντίστοιχα. Οι τιμές που παίρνει ο παραπάνω λόγος και για τα δύο δείγματα, υποδεικνύει ότι υπάρχει υδροφόρο στρώμα με συνεχή τροφοδοσία.
Σχετικά με τις τιμές του πιθανού γεωθερμικού ταμιευτήρα χρησιμοποιήθηκαν διάφορα γεωθερμόμετρα που έχουν προταθεί διαχρονικά:
• Από την χρήση των γεωθερμομέτρων Na/K προέκυψαν τιμές του πιθανού ταμιευτήρα στο εύρος των 78-166 οC. Ο τύπος αυτός των γεωθερμομέτρων όμως δίνει αξιόπιστα αποτελέσματα για τιμές πάνω από 180 οC.
iii
• Με χρήση γεωθερμομέτρων K/Mg προέκυψαν τιμές θεμοκρασία του πιθανού ταμιευτήρα 55-83 οC. Τα δείγματα μας όμως περιέχουν συγκεντρώσεις Mg αρκετά μεγαλύτερες από το όριο του 1 ppm.
• Παραπλήσια προβλήματα υπάρχουν με τα γεωθερμόμετρα πυριτίου τα οποία και δίνουν υψηλότερες τιμές θερμοκρασιών στις περιοχές πάνω από 90 και 100 οC. με την χρήση των αντίστοιχων γεωθερμομέτρων πυριτίου
• Για το λόγο αυτό εμπιστευόμαστε περισσότερο το γεωθερμόμετρο Na-K-Ca που μετά από τις προτεινόμενες διορθώσεις στις τιμές του μαγνησίου οι τελικές τιμές που προκύπτουν είναι 74 και 75 οC.