Σπίτι όσον να χωρείς: οι «κατοικιές» του Ασφοντυλίτη στην Αμοργό
Creators: name: Μπέκα, Μαρία Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Αποκατάσταση
Κυκλάδες
Αγροτικός οικισμός
Restoration
Cyclades
Rural settlement

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την κατοίκηση στον Ασφοντυλίτη Αμοργού, το μοναδικό καλλιεργήσιμο κομμάτι γης (260μ υψόμετρο από την θάλασσα) στην περιοχή της Αιγιάλης της βόρειας Αμοργού. Πρόκειται για έναν αγροτικό οικισμό που οργανώνεται σε μια έκταση 124 στρ. και περιλαμβάνει τριάντα αγροικίες –«κατοικιές» τις λένε οι ντόπιοι- χωράφια για καλλιέργειες και βοσκοτόπια. Οι κατοικιές, αγροτικές εγκαταστάσεις, οι τοίχοι αντιστήριξης, τα όρια ιδιοκτησιών και οι περίβολοι, αποκλειστικά με ξερολιθιά, οργανώνονται μεταξύ τους σε ποικίλες συνθέσεις δημιουργώντας ένα αυθεντικό αγροτικό τοπίο μεγάλης κλίμακας. Στον οικισμό, η εγκατάλειψη του οποίου άρχισε να πραγματοποιείται την δεκαετία του ’50, αναγνωρίζονται με ευκολία όλα τα γνήσια τυπολογικά, κατασκευαστικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά της αγροτικής κατοικίας. Μέσω αυτής της ανάγνωσης -του οικισμού και του τοπίου- ο επισκέπτης αποκτά μια ολοκληρωμένη εικόνα των «κατοικιών» και της αγροτικής ζωής γενικότερα. Η εργασία επιδιώκει να αποτελέσει την ταυτότητα του Ασφοντυλίτη και ένα βασικό εγχειρίδιο ανάγνωσης του οικισμού. Σκοπός είναι να χρησιμοποιηθεί ως μεθοδολογικό εργαλείο για την παραπέρα μελέτη του οικισμού και την θέσπιση νομοθετημάτων προστασίας του, ενώ ταυτόχρονα να λειτουργήσει και σαν εφαλτήριο για την καταγραφή της ευρύτερης αγροτικής κληρονομιάς της Αμοργού. Επιπλέον, μέσα από την παρούσα εργασία, κατατίθεται πρόταση αποκατάστασης του οικισμού στα πλαίσια προγράμματος εναλλακτικού τουρισμού. Το αντικείμενο της εργασίας χωρίζεται σε δύο μέρη. Το πρώτο αποτελείται από την αποτύπωση - ανάλυση - τεκμηρίωση του οικισμού και το δεύτερο από την προστασία – ανάδειξη και ορθή διαχείριση του οικισμού και του τοπίου. Αναλυτικότερα, στο πρώτο μέρος παρουσιάζονται το ιστορικό και κοινωνικό τοπίο του νησιού, αναλύεται η έννοια της αγροτικής κατοικίας, η εξέλιξη, η γεωγραφική θέση και η οργάνωσή της στην Αμοργό, ερμηνεύεται ο όρος «αγροτικό τοπίο» και διερευνάται η ιστορική εξέλιξη του Ασφοντυλίτη, η σχέση του με την ευρύτερη περιοχή και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του. Ακολουθεί η γεωμετρική αποτύπωση του οικισμού και η σύνταξη μητρώου κατοικιών, η τυπολογική και κατασκευαστική ανάλυση της αγροτικής κατοικίας, η παθολογία της, καθώς και η σχέση της με αντίστοιχες κατοικίες στις Κυκλάδες. Το πρώτο μέρος ολοκληρώνεται με την ερμηνεία της εικόνας του Ασφοντυλίτη, την ανάλυση του δημόσιου χώρου και την γενική αξιολόγηση. Στο δεύτερο μέρος επιδιώκεται να οριστεί ένα πλαίσιο προστασίας και ορθής διαχείρισης του οικισμού. Με γνώμονα την ανάδειξη της ξερολιθικής αγροτικής κληρονομιάς και την εξασφάλιση της βιωσιμότητάς του οικισμού, συντάσσεται ένα αρχικό πλαίσιο τεχνικών προδιαγραφών για την αποκατάσταση ή ανακατασκευή των κατοικιών και σχεδιάζεται ένα πλάνο για ανάπτυξη. Με βάση αυτό, οργανώνεται ένα κέντρο ενημέρωσης για τους πεζοπόρους και τους επισκέπτες , καθώς και ένας ξενώνας φιλοξενίας. Τέλος, η πρόταση μελετά μια σειρά από «κατοικιές», προσεκτικά επιλεγμένες ως προς τη θέση, τη κατάσταση διατήρησης και τα ενδιαφέροντα στοιχεία που διαθέτουν, ώστε να δίδεται φιλοξενία σε επίπεδο οικισμού, μέσω ενός προγράμματος εναλλακτικού τουρισμού. Με αυτό τον τρόπο επιδιώκεται να προστατευτεί η δυνατότητα που παρέχει ο Ασφοντυλίτης στον σύγχρονο άνθρωπο στο να κατανοήσει την λειτουργία των «κατοικιών» και να φανταστεί την αγροτική ζωή του πρόσφατου παρελθόντος, χαρίζοντάς του μια αυθεντική βιωματική εμπειρία.
description: Τhe essay concerns the habitation at Asfontylitis in Amorgos, (260m sea elevation), a unique piece of cultivable land in the northern side of Amorgos, Aigiali. Asfontylitis is a rural settlement which is organized in an area of 50ha and includes 30 rural dwellings –the locals call them “katikies”- fields for crops and pastures. The dwellings, agricultural facilities, retaining walls, property boundaries and fencing, entirely made of dry-stone, organize themselves in a variety of compositions creating a typical rural landscape. In the settlement, the abandonment of which started in the '50s, are easily recognized all genuine typological, structural and morphological characteristics of rural dwelling. The settlement and the surrounding landscape give the visitor a complete picture of the dwellings and the rural life in general. The essay intends to be the identity of Asfontylitis and a basic manual reading of the settlement, so as to be a useful methodological tool for its further study and the establishment of a protection framework. At the same time, the study starts the registration of rural heritage in Amorgos. In addition, is being introduced a proposal of rehabilitation within a program of alternative tourism. The content of the study is divided into two parts. The first consists of surveying - analysis - documentation of the settlement and the second of protection - promotion and proper management of the settlement and its landscape. Specifically, in the first part is being presented the historical and social landscape of the island, is being analyzed the meaning of rural dwelling, its development, location and organization in Amorgos, is being interpreted the term "rural landscape" and being explored the historical development of Asfontylitis, the relationship of the settlement with the wider region and its characteristics. Follows the geometric surveying of the settlement and the registration of the dwellings, the typological and structural analysis, the pathology and the relationship of similar habitation in Cyclades. The first part ends with the image interpretation of Asfontylitis, the analysis of public space and the evaluation. Aiming to bring out the rural dry-stone heritage and ensure the sustainability of the settlement was made a framework of technical requirements for restotation or reconstruction of the dwellings and designed a development plan. Based on this, is being organized an information center for hikers and visitors and a guesthouse as well. Finally, the study presents a number of dwellings (“katikies”), carefully selected based on their location, the conservation status and the interesting details they may have, so as to increase the number of guesthouses, within a program of alternative tourism. In this way, is being preserved the option that Asfontylitis offers to contemporary man to comprehend how dwellings work and imagine the rural life of the recent past, giving him an authentic living experience.