Η διδασκαλία της δεύτερης γλώσσας και ο ρόλος της στη σχολική ένταξη μαθητών με γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες:
Creators: name: Μανινέα, Μαρία Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Δεύτερη γλώσσα
Διαπολιτισμική εκπαίδευση
Ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα
Γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες
Πλαίσιο SACSA Αυστραλία
Second language
Intercultural education
Greek educational system
SACSA framework Australia
Linguistic and cultural diversity

description: Με αφετηρία τον πολυπολιτισμικό χαρακτήρα του σχολείου και της κοινωνίας γενικότερα, η παρούσα εργασία μελετά την ένταξη των μαθητών με γλωσσικές και πολιτισμικές ιδιαιτερότητες στο ελληνικό σχολείο. Σημαντικό παράγοντα στη διαδικασία της σχολικής ένταξης δίγλωσσων μαθητών αποτελεί η εκμάθηση της δεύτερης γλώσσας. Αρχικά, εξετάζονται θεωρητικά ζητήματα σχετικά με τη διαδικασία εκμάθησης της δεύτερης γλώσσας, τα γλωσσικά προγράμματα σπουδών και το διαπολιτισμικό μοντέλο εκπαίδευσης. Στη συνέχεια αξιοποιείται η μελέτη περίπτωσης ως μεθοδολογικό πλαίσιο προκειμένου να διερευνηθούν τα μέτρα και οι παρεμβάσεις του υπουργείου παιδείας στον τομέα της εκπαίδευσης των τσιγγανοπαίδων, των παλιννοστούντων και αλλοδαπών μαθητών. Οι εκπαιδευτικές δομές που θα μελετηθούν είναι οι τάξεις υποδοχής και τα φροντιστηριακά τμήματα, τα διαπολιτισμικά σχολεία και τα ειδικά πανεπιστημιακά προγράμματα. Παράλληλα, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στην εξέταση της σχολικής πραγματικότητας και της αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών μέτρων μέσα από έρευνες και σχετικές μελέτες. Διαπιστώνεται ότι το ελληνικό σχολείο υιοθετεί κατά βάση διαχωριστικές πρακτικές και εστιάζει στην αντιστάθμιση των διαφορών του μαθητικού δυναμικού ερμηνεύοντάς τες ως ‘ελλείμματα’. Οι δίγλωσσοι μαθητές δεν έχουν επαρκείς ευκαιρίες να διατηρήσουν την πολιτισμική τους κληρονομιά και τη μητρική τους γλώσσα. Η διδασκαλία της ελληνικής ως δεύτερης γλώσσας περιορίζεται στα τμήματα γλωσσικής στήριξης όπου οι μαθητές αποσπώνται από τις κανονικές τάξεις. Επομένως, χρειάζεται επαναπροσδιορισμός των προγραμμάτων σπουδών και επανεξέταση των σχολικών πρακτικών και διαδικασιών μάθησης. Απαιτείται μια διαφορετική, πιο ελκυστική και αποτελεσματική προσέγγιση στην εκπαίδευση των δίγλωσσων μαθητών. Η διεθνής εμπειρία στον τομέα της διδασκαλίας της δεύτερης γλώσσας και οι γλωσσικές πολιτικές που εφαρμόζονται σε ξένα εκπαιδευτικά συστήματα θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμες. Μια τέτοια πρόταση αποτελεί το πλαίσιο S.A.C.S.A που έχει διαμορφωθεί στη νότια Αυστραλία για τη διδασκαλία της αγγλικής ως δεύτερης και βοηθά τους μαθητές να μάθουν με έναν πιο εποικοδομητικό τρόπο. Η διδασκαλία της δεύτερης γλώσσας ενσωματώνεται στο πρόγραμμα σπουδών του γλωσσικού μαθήματος που είναι προσαρμοσμένο στη διαφορετικότητα του μαθητικού δυναμικού. Μέσα από ένα κειμενοκεντρικό πλαίσιο γλωσσικής διδασκαλίας καλύπτονται οι διαφοροποιημένες μαθησιακές ανάγκες. Παράλληλα, η αυστραλιανή εκπαιδευτική πολιτική εντάσσοντας στο σχολικό πρόγραμμα τη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας των μαθητών αναγνωρίζει την πολιτισμική διαφορετικότητα και σέβεται την εθνική τους ταυτότητα. Είναι, λοιπόν, απαραίτητη η αναθεώρηση των στόχων και των προσανατολισμών του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος για την εφαρμογή ενός προγράμματος ισότητας ευκαιριών. Σε κάθε περίπτωση χρειάζεται να προωθηθούν έμπρακτα και ουσιαστικά οι αρχές της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης και οι μεθοδολογικές αρχές για τη διδασκαλία της δεύτερης γλώσσας, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η μεγαλύτερη δυνατή και με νόημα συμμετοχή όλων στη μαθησιακή διαδικασία.
description: Taking into consideration facets of multiculturalism illustrated in today’s schools and classrooms, this paper investigates the inclusion of students with diverse linguistic and cultural backgrounds in the Greek educational system. The acquisition of a second language is crucial for the integration of bilingual students in mainstream settings. Firstly, theoretical issues are addressed concerning approaches to second language teaching, language programs and intercultural education. A case study approach is the methodological tool that enables us to examine which measures were taken by the Ministry of Education and which interventions were implemented regarding gypsy children, repatriated and foreign students. In particular, this study focuses on educational structures such as ‘Reception Classes’, ‘Tutorial Classes’, ‘Intercultural Schools’ and specialized programs organized by Universities. Furthermore, classroom practices and the effectiveness of current educational policies are explored through studies – researches brought into light in the relevant literature. According to the findings presented, separation in Greek schools has been promoted, while differences are seen as insufficiencies that need to be counterbalanced. Bilingual students do not have adequate opportunities to maintain their cultural background and their mother tongue. Teaching Greek as a second language is restricted to language supportive settings where students are detracted from mainstream classes. Consequently, bilingual students’ education needs to be re-organized and re-conceptualized through the adoption of an integrated whole-school approach that encompasses differentiated curricula, teaching methods and school policy. To that direction, international practices in this sector and ‘language policies’ implemented in other countries could provide useful information. Such an alternative model offers the SACSA framework in South Australia that supports bilingual students’ effective learning by incorporating second language teaching into the language curriculum. This program mainly focuses on texts and genres aiming to respond to learners’ diverse needs. Moreover, students’ mother tongue is included in the Australian school context reflecting the need for maintaining national and cultural identities. Lastly, this dissertation calls for changes in the Greek educational system in order to redefine its goals and promote ‘equality’ by providing all students with valuable opportunities for learning. Promoting intercultural education and second language teaching are prerequisites for embracing multiculturalism and meeting the challenges posed by linguistic and cultural diversity in schools.