Διερεύνηση κοινωνικών δομών προβάτων κατά τη βόσκηση μέσω της θεωρίας των δικτύων
Creators: name: Μιχελάκη, Ελένη Αριστείδη-Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Κοινωνικές δομές
Βόσκηση
Θεωρία δικτύων
Social structures
Grazing
Network theory

description: Η θεωρία των δικτύων θεμελιώθηκε τον 19ο αιώνα και έχει χρησιμοποιηθεί τα τελευταία 20 χρόνια με ιδιαίτερη επιτυχία, κυρίως για τη διερεύνηση αλληλεπιδράσεων μεταξύ ατόμων ή θεσμών. Με την εφαρμογή της θεωρίας των δικτύων και τη χρήση εξειδικευμένων αλγορίθμων έγινε δυνατή η αποκρυπτογράφηση ακόμη και των πιο ανεπαίσθητων σχέσεων κοινωνικότητας σε διάφορα ζωικά είδη. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση των κοινωνικών δομών, που αναπτύσσονται σε κοπάδι προβάτων κατά τη διάρκεια της βόσκησης σε ποολίβαδο, μέσω της θεωρίας των δικτύων. Πραγματοποιήθηκαν τρια πειράματα κατά τους μήνες Μάιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο σε ένα ποολίβαδο, στους πρόποδες των Λευκών Ορέων Κρήτης. Η σύνθεση της βλάστησης και η παραγωγή βοσκήσιμης ύλης του ποολίβαδου προσδιορίζονταν κάθε μήνα πριν από την έναρξη των παρατηρήσεων. Η βλάστηση διαχωρίστηκε σε τέσσερις λειτουργικές ομάδες (αγρωστώδη, πλατύφυλλες πόες, θάμνοι και δέντρα). Επιλέχθηκε ένα κοπάδι 20 προβάτων, το οποίο παρατηρούνταν από εκπαιδευμένο παρατηρητή, για τέσσερις συνεχόμενες ημέρες κάθε μήνα και οκτώ ώρες την ημέρα σε δυο διακεκριμένες περιόδους βόσκησης, τέσσερεις ώρες το πρωί και τέσσερεις το απόγευμα. Το κοπάδι θεωρήθηκε ως δίκτυο και τα πρόβατα ως κόμβοι μέσα σε αυτό. Καταγράφηκαν οι σχέσεις κοινωνικότητας (επαφή, γειτνίαση) και επιθετικότητας (σύγκρουση, οπτική επαφή) που αναπτύσσονταν μεταξύ των κόμβων κατά τις δραστηριότητες της βόσκησης, της μετακίνησης, της στάσης, της ανάπαυσης, του μηρυκασμού, της κατανάλωσης νερού, της ούρησης, της αφόδευσης και του βελάσματος. Επιπλέον, καταγράφηκε η γειτνίαση των ζώων με χαρακτηριστικά σημεία του λιβαδιού (δένδρο, θάμνος, νερό, περίφραξη). Από τις παρατηρήσεις προέκυψαν συνολικά 576 δίκτυα προβάτων και 11520 περιπτώσεις. Για κάθε περίπτωση υπολογίστηκαν οι δείκτες κεντρικότητας και εσωστρέφειας. Η στατιστική επεξεργασία των δεδομένων έγινε με τον έλεγχο διμεταβλητής συσχέτισης Spearman. Οι συσχετίσεις θεωρήθηκαν στατιστικά σημαντικές για επίπεδο σημαντικότητας 0,01 και 0,05. Βρέθηκε, ότι οι πλατύφυλλες πόες κυριαρχούσαν στη βλάστηση του ποολίβαδου κατά τους μήνες Μάιο και Σεπτέμβριο (57,5 % και 52,5%, αντίστοιχα) ενώ τα αγρωστώδη το μήνα Αύγουστο (71%). Αναφορικά με τις σχέσεις μεταξύ των προβάτων παρατηρήθηκε, ότι τα θηλυκά άτομα, τα θηλάζοντα και τα θηλαζόμενα μικρά παρουσιάζουν μεγαλύτερη τάση (αρνητικά πρόσημα στους δείκτες εσωστρέφειας) να αναπτύσσουν σχέσεις κοινωνικότητας με τα υπόλοιπα ζώα του κοπαδιού. Οι σχέσεις αυτές εμφανίζονται αυξημένες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, καθώς και με την πάροδο του χρόνου. Ωστόσο, τα μεγαλύτερης ηλικίας ζώα έχουν την τάση να απομονώνονται (θετικά πρόσημα στους δείκτες εσωστρέφειας). Όσον αφορά στη δραστηριότητα της βόσκησης, βρέθηκε ότι καμία λειτουργική ομάδα φυτών δεν επηρεάζει τις επαφές ανάμεσα στα ζώα, οι οποίες διατηρούνται σε χαμηλά επίπεδα κατά τη δραστηριότητα αυτή. Όμως, κατά τη βόσκηση των αγρωστωδών και των πλατυφύλλων ποών αυξάνονται τα επίπεδα γειτνίασης μεταξύ των ζώων, ενώ αντίθετα μειώνονται κατά τη βόσκηση των δέντρων και θάμνων. Επομένως, οι δείκτες εσωστρέφειας μπορούν να χρησιμοποιηθούν έμμεσα ως δείκτες προτίμησης των λειτουργικών ομάδων φυτών για τα πρόβατα. Σχετικά με τις σχέσεις επιθετικότητας παρατηρήθηκε, ότι τα αρσενικά και τα μεγαλύτερα σε ηλικία άτομα εμπλέκονται περισσότερο σε συγκρούσεις σε σχέση με τα θηλυκά και τα νεότερα άτομα. Ωστόσο, βρέθηκε ότι κατά τη δραστηριότητα της βόσκησης τα επίπεδα συγκρούσεων και οπτικών επαφών ανάμεσα στα πρόβατα ελαττώνονται, ανεξάρτητα από το φύλο και την ηλικία των ζώων
description: Network theory was founded in the 19th century and has been successfully used for the last 20 years, mainly to investigate interactions between individuals or institutions. With the application of the network theory and the use of sophisticated algorithms even the most indiscernible relationships of sociality in different animal species were possible to be decoded. The aim of the present research was the investigation of the social structures developed into a sheep flock during grazing on grasslands, through the network theory. The research took place in Crete’s Lefka Ori during May, August and September. The botanical composition and the forage production of the grassland were determined every month before the beginning of the experiments. Four functional plant groups were defined, grasses, broadleaved forbs, shrubs and trees. A flock of 20 sheep was selected, which was being observed by a trained observer for four consecutive days every month and eight hours per day in two distinguished grazing periods, four hours in the morning and four in the afternoon. The flock was considered as a network and the sheep as nodes into it. The relationships of sociality (contact, adjacency) and aggressiveness (conflict and visual contact) developed between the nodes during the activities of grazing, moving, standing, resting, ruminating, drinking, urinating, defecating and bleating were recorded. Furthermore, the adjacency of the animals with characteristic points of the grassland (tree, shrub, water, fence) were also recorded. The observations resulted at 576 sheep networks and 11520 cases. For every case, the indices of centrality and introversion were calculated. Data were statistically analyzed with Spearman's bivariate correlation test. Correlations were considered statistically significant for a significance level of 0.01 and 0.05. It was found that broadleaved forbs dominated in grassland’s botanical composition during May and September (57.5 % και 52.5%, respectively), while grasses during August (71%). Concerning the relations between sheep, it was observed that females, nursing females and nursing young individuals had a higher tendency (negative signs of introversion indices) to develop sociality relationships with the rest of the flock. These relationships appear increased during summer as well as over time. However, older animals tend to be isolated (positive signs of introversion indices). Concerning the activity of grazing, it was found that plant functional groups do not affect the contacts between sheep, which were kept at low levels during this activity. However, grasses and broadleaved forbs increase the adjacency levels between sheep, while on the contrary trees and shrubs reduce them. Therefore, introversion indices can be used indirectly as indicators for the sheep’ preference in plant functional groups. Regarding aggressive relationships, it was observed that males and older sheep were more involved in conflicts than females and nursing young individuals. However, it was found that during the activity of grazing the levels of conflicts and visual contacts between sheep were reduced, irrespective of the sheep’ sex and age