Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός της περιοδικής έκθεσης της συλλογής Ξύδη στην οικία Κατακουζηνού
Creators: name: Χατζηγώγα, Αναστασία Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Σπίτι-Μουσείο
Περιοδική έκθεση
Αρχιτεκτονικός σχεδιασμός
House museum
Temporary exhibition
Architectural design

description: Ο Άγγελος και η Λητώ Κατακουζηνού ξεκίνησαν την κοινή τους ζωή τη δεκαετία του 1930 στο σπίτι τους στο κέντρο της Αθήνας, που υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα φιλολογικά σαλόνια της γενιάς του '30, απ’ όπου πέρασαν ποιητές, συγγραφείς, καλλιτέχνες και επιστήμονες που σημάδεψαν τη σύγχρονη Ελλάδα αλλά και πολλοί επιφανείς Ευρωπαίοι και Αμερικανοί. Έντονη είναι σε όλους τους χώρους η παρουσία έργων τέχνης, σχεδόν όλα δώρα από φίλους όπως ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας, ο Γεώργιος Γουναρόπουλος, ο Σπύρος Βασιλείου, η Θάλεια Φλωρά-Καραβία, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Marc Chagall. Τα έργα αυτά, περ. 60 πίνακες μαζί με δεκάδες σχέδια και χαρακτικά αλλά και προσωπικά αντικείμενα του ζεύγους (ενδύματα, έπιπλα, φωτογραφίες, χειρόγραφα κ.ά.) αποτελούν σήμερα τη Μόνιμη Συλλογή της Οικίας Κατακουζηνού, που λειτουργεί ως σπίτι - μουσείο. Η Συλλογή του Αλέξανδρου και της Δωροθέας Ξύδη, που ανήκει από το 1999 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, στη Θεσσαλονίκη, αποτελείται από 221 έργα μιας χρονικής περιόδου που καλύπτει πλέον των εξήντα χρόνων εικαστικής παραγωγής και συμπίπτει με τις απαρχές, ή έστω και τα πρώτα σκιρτήματα της σύχρονης τέχνης στην Ελλάδα. Τα έργα της Συλλογής Ξύδη επιτρέπουν μια εις βάθος ανασκόπηση της καλλιτεχνικής, πνευματικής και πολιτικοκοινωνικής ζωής της χώρας, επικεντρωμένη ειδικότερα στην περίοδο 1944-1990. Όπως και στη Συλλογή του ζεύγους Κατακουζηνού, έτσι κι εδώ συναντά κανείς έργα των καλλιτεχνών της γενιάς του 1930, που αποτελεί το φυσικό χώρο και συντροφικό περίγυρο και του Αλέξανδρου Ξύδη, διακεκριμένου διπλωμάτη και τεχνοκριτικού. Η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία έχει ως αντικείμενο τον Αρχιτεκτονικό Σχεδιασμό της περιοδικής έκθεσης της Συλλογής Ξύδη, στην Οικία Κατακουζηνού και εξετάζει αφενός το χειρισμό της έκθεσης μέσα σε ένα σπίτι-μουσείο και αφετέρου την συνύπαρξη και συνομιλία δύο Συλλογών στον ίδιο χώρο, διατηρώντας την αυτοτέλεια και την κεντρική μουσειολογική ιδέα που διέπει την καθεμιά. Η έκθεση, με τίτλο «Το ζεύγος Ξύδη στο σαλόνι των Κατακουζηνών», προγραμματίστηκε και σχεδιάστηκε από το μηδέν, ακολουθώντας τα απαραίτητα στάδια επικοινωνίας, έρευνας, ανάγνωσης, συνεργασίας, λήψης αποφάσεων, διορθώσεων και διατύπωσης της τελικής πρότασης. Η εργασία αντλεί πολύτιμες πληροφορίες από την ιστοσελίδα του Ιδρύματος Άγγελου και Λητώς Κατακουζηνού, το βιβλίο της Λητώς Κατακουζηνού και την έκδοση του Μ.Μ.Σ.Τ. για τη Συλλογή Ξύδη. Η υπόλοιπη βιβλιογραφία προέρχεται κυρίως από τη βιβλιοθήκη του Τμήματος της Μουσειολογίας και του Τμήματος των Αρχιτεκτόνων, το Βαφοπούλειο και τη Δημοτική Βιβλιοθήκη και από βιβλία της προσωπικής μου κατοχής, ενώ οι φωτογραφίες του μουσείου από το προσωπικό αρχείο της Ει. Πίκου. Η έκθεση σχεδιάστηκε ως εξής: διατύπωση της κεντρικής μουσειολογικής ιδέας, επιλογή των έργων, συγκρότηση θεματικών ενοτήτων και διατύπωση της κεντρικής αρχιτεκτονικής ιδέας, που ήταν και το ζητούμενο, σε πρώτη φάση, όπως και των προδιαγραφών σχεδιασμού. Σε μία δεύτερη φάση ακολούθησε η αρχιτεκτονική πρόταση, με τον επιμέρους σχεδιασμό του τρόπου παρουσίασης των έργων, την επεξεργασία των υλικών κατασκευής, τον εντοπισμό της ακριβής θέσης των εκθεμάτων και του εποπτικού υλικού, και την επίλυση τεχνικών θεμάτων της περιοδικής έκθεσης, ενώ η μελέτη ολοκληρώθηκε με τα τρισδιάστατα μοντέλα που κατασκευάστηκαν για την παρουσίασή της.
description: Angelos and Lētō Katakouzēnou began their common life in the 1930’s in their house in the centre of Athens, that had been one of the great salons literaires of the so-called '30s generation, visited by poets, writers, artists and scientists that marked modern Greece, as well as by eminent Europeans and Americans. Everywhere is intense the presence of works of art, almost all of them gifts from friends, such as Nikos Chatzēkyrjakos-Gkikas, Giōrgos Gounaropoulos, Spyros Vasileiou, Thalia Flora-Karavia, Giannēs Tsarouchēs, Marc Chagall. Almost sixty paintings and lots of drawings and gravures, together with personal objects (clothing, furniture, photographs, manuscripts etc.) constitute today the Permanent Collection of Katakouzēnou House Museum. The Collection of Alexandros and Dōrothea Xydi, that belongs since 1999 to the Macedonian Museum of Modern Art, in Thessaloniki, is constituted by 221 works of art of a period that covers more than sixty years of art production and coincides with the beginnings, or even first hints of contemporary art in Greece. The works of Collection Xydi allows a deep examination of he artistic, intellectual, political and social life of Greece, focused more specifically on the period 1944-1990. As in the Collection Katakouzēnou, thus and here we can see the work of artists of '30s generation, that constitutes the natural space and fellow environment of Alexandros Xydis as well, distinguished diplomat and connoisseur. The object of this particular dissertation is the Architectural Planning of the Temporary Exhibition of Collection Xydi, in the Katakouzēnou House Museum and it examines on one side the handling of exhibiting in a house-museum and on the other side the coexistence and “discussion” of two Collections in the same space, maintaining the independence and the central museological idea that follows each one. The exhibition, titled "the pair Xydi in the living room of Katakouzēnoi", was programmed and planned from scratch, following the essential stages of communication, research, reading, collaboration, decision-making, corrections and formulation of the final proposal. The work draws information from the web page of the Institution Angelos and Lētō Katakouzēnou, the book of Lētō Katakouzēnou and the publication of M.M.C.A. on the Collection Xydi. The rest of the bibliography emanates mainly from the library of Department of Museology and Department of Architects, the Vafopouleio and the Municipal Library of Thessaloniki and from books of my personal possession, while the photographs of the museum are from the personal file of E. Pikou. The exhibition was planned as follows: formulation of central museological idea, selection of works of art, constitution of thematic units and formulation of the central architectural idea, that was also asked, in the first phase, as well as the specifications of planning. In the second phase followed the architectural proposal, with the individual planning of the way of presentation of the exhibits, the treatment of materials of manufacture, the precise positioning of the exhibits and the supervisory material, and the technical specifications of the temporary exhibition, while the study was completed with the three dimensional models that were manufactured for its presentation.
description: Σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)