Υπονομεύοντας κυρίαρχα αφηγήματα; Ζητήματα απεικόνισης: η λογοτεχνία των παιδιών στρατιωτών και ο λόγος των δικαιωμάτων του ανθρώπου (1985 – σήμερα).:
Creators: name: Γκούντρα, Πελαγία Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: παιδί στρατιώτης
ανθρώπινα δικαιώματα
αυτοβιογραφική μαρτυρία
child soldier
human rights
testimonio

description: θέμα της παρούσας εργασίας είναι η λογοτεχνία των παιδιών στρατιωτών και η σχέση της με το λόγο των δικαιωμάτων του ανθρώπου. το σώμα κειμένων της απαρτίζεται από δεκαπέντε λογοτεχνικά κείμενα, τα οποία μπορούν να υποδιαιρεθούν σε δύο βασικές κατηγορίες: τις αυτοβιογραφικές μαρτυρίες πρώην παιδιών στρατιωτών και τα μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές παιδιά στρατιώτες. ξεκινήσαμε παραθέτοντας κάποια εισαγωγικά στοιχεία για την ανάδυση του φαινομένου των παιδιών στρατιωτών διεθνώς και τη δημοσιοποίησή του χάρη στη δράση διαφόρων διεθνών οργανισμών, με αποκορύφωμα την υιοθέτηση διαφόρων διεθνών συμβάσεων για την εξάλειψή του. σκοπός μας υπήρξε να διαφανεί εξαρχής η στενή σχέση ανάμεσα στη λογοτεχνία των παιδιών στρατιωτών και τα δικαιώματα του ανθρώπου, όχι μόνο ως κλάδου του διεθνούς δικαίου, αλλά και ως επιστημονικού πεδίου έρευνας και μελέτης. επιπλέον, σκοπός μας υπήρξε να υπογραμμιστούν εξαρχής οι ιδεολογικές προκαταλήψεις που χαρακτηρίζουν τον κλάδο των δικαιωμάτων του ανθρώπου και οι οποίες ενδέχεται να έχουν παρεισφρύσει και στα λογοτεχνικά κείμενα, λόγω της στενής σχέσης εξάρτησής τους από τον εν λόγω λόγο. το κυρίως μέρος της εργασίας εξέτασε τέσσερεις παραμέτρους ώστε να καταλήξει σε κάποια συμπεράσματα όσον αφορά την ιδεολογική αυτή επιρροή: α) τις συνθήκες παραγωγής και κατανάλωσης των εν λόγω λογοτεχνικών κειμένων, β) την ειδολογική τους κατηγοριοποίηση και τη σχέση τους με προγενέστερα λογοτεχνικά είδη, γ) τη χρήση από αυτά ορισμένων αφηγηματικών συμβάσεων που εμφανίζονται συχνά στο λόγο των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του παιδιού και δ) τη χρήση της γλώσσας σε αυτά τα κείμενα, ειδικά όσον αφορά την παρουσία τοπικών διαλέκτων και γλωσσών εν σχέσει προς τις ευρωπαϊκές (πρώην αποικιοκρατικές) γλώσσες στις οποίες αυτά έχουν συγγραφεί (αγγλικά, γαλλικά). τα συμπεράσματά μας δεν υπήρξαν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά. τα περισσότερα λογοτεχνικά κείμενα ακολούθησαν την πεπατημένη του λόγου των δικαιωμάτων του ανθρώπου. ορισμένα, όμως, κείμενα ξεχώρισαν ακριβώς για αυτή την κριτική ή ειρωνική στάση τους απέναντι στο κυρίαρχο αφήγημα των δικαιωμάτων του ανθρώπου και τις δυτικές καταβολές αυτού. είτε μέσω της υπονόμευσης της γλώσσας, είτε αυτών των αφηγηματικών συμβάσεων του λόγου των δικαιωμάτων του ανθρώπου, ορισμένα κείμενα κατάφεραν να μας υπενθυμήσουν πως ο κόσμος δεν είναι μανιχαϊστικά κατασκευασμένος και πως αυτή η κατασκευή του δεν είναι άμοιρη ευθυνών ή προκαταλήψεων. η πραγματικότητα αποδεικνύεται συνήθως πιο περίπλοκη από τις θεωρίες που επιστρατεύουμε για να την ερμηνεύσουμε και εξηγήσουμε.
description: the present essay is about child soldiers’ literature and its relationship with human rights discourse. the corpus of texts under analysis comprises of fifteen literary texts, which can be divided into two main categories: autobiographical testimonies (testimonios) of ex-child soldiers, and novels whose main protagonist is a child soldier. we started by offering some introductory data on the emergence of the child soldiers’ phenomenon to international attention and prominence through the work of various international organizations and the adoption of various international law instruments. our aim was to show from the very start the close relationship between child soldiers’ literature and human rights, the latter denoting not only an area of international law, but also a field of academic study and research. furthermore, our goal was to underline from the start the ideological presuppositions that characterize the field of human rights and that may have penetrated into the literary texts due to the latter’s heavy dependence on human rights discourse. in the main part of the essay we examined four variables in order to reach some conclusions about the aforementioned ideological influence: a) the conditions of production and consumption of the literary texts, b) their classification into literary genres, and their relationship with preexisting literary genres, c) the use in the literary texts of certain narrative conventions or constructs that are frequent in the human rights and children’s rights’ discourse, and d) the use of language in those texts, in particular the presence of local languages and dialects and their relation to the european, ex-colonial languages that the texts have been written in (english and french mostly). our conclusions have been far from encouraging. most literary texts follow the assumptions and patterns set out by human rights discourse. however, certain texts stood out precisely for their critical or ironic stance vis-à-vis the dominant narrative of human rights and its western origins. either through linguistic subversion, or through the subversion of the narrative conventions and constructs of human rights discourse, some texts managed to remind us that the world is not a manichaistic construction and that conceiving it as such is not free of prejudice and responsibility. reality usually proves itself far more complicated than the theories that we employ in order to interpret and understand it.