Νικόλαος Γεωργίου, πρωτοψάλτης Σμύρνης. Βίος, ψαλτικό έργο, μουσικολογικές προσεγγίσεις
Creators: name: Τόμας, Ιωάννης Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Βυζαντινή μουσική
Νικόλαος πρωτοψάλτης Σμύρνης
ψαλτικό έργο
Byzantine musical
Nikolaos precentor of Smyrna
psaltic work

description: Ο Νικόλαος Γεωργίου πρωτοψάλτης Σμύρνης (1787/1790-1887) μελοποίησε σχεδόν ολόκληρη τη σειρά μουσικών μαθημάτων για τις λειτουργικές ανάγκες των ακολουθιών του ενιαυτού και είναι ένας από τους παραγωγικότερους μουσικούς τον ΙΘ΄ αιώνα. Η παρούσα εργασία κατέδειξε το έτος 1828 ως τη χρονολογία μετάβασης και εγκατάστασης του Νικολάου στη Σμύρνη και έτσι υπολογίζεται η πρωτοψαλτεία του στον Μητροπολιτικό Ναό της Αγίας Φωτεινής Σμύρνης στα πενήντα τρία χρόνια (1828-1880). Επιπλέον, κατέγραψε λεπτομερώς το συνθετικό-μελοποιητικό, εξηγητικό, συντμητικό, εκδοτικό έργο του Νικολάου και ανέδειξε ιδιαιτέρως το διδακτικό έργο και τους μαθητές του, δύο από τους οποίους γίνονται γνωστοί για πρώτη φορά. Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας πραγματοποιήθηκε, επίσης, έρευνα με σκοπό την ανάδειξη της διάδοσης των έργων του Νικολάου στη χειρόγραφη παράδοση. Έργα του βρέθηκαν σε σαράντα χειρόγραφα που βρίσκονται σε βιβλιοθήκες μονών του Αγίου Όρους και των νήσων Ύδρας και Κρήτης, καθώς και στις βιβλιοθήκες του Σίμωνος Καρά και του Μητροπολίτου Κοζάνης Διονυσίου Ψαριανού. Ακόμη, καταγράφηκε ἡ διάδοση των έργων του σε έντυπα βιβλία άλλων εκδοτών, οι εκδόσεις των οποίων έγιναν στην Κωνσταντινούπολη, το Άγιο Όρος, την Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη, την Καβάλα, τη Σάμο και τη Χίο. Ο γράφων εντόπισε σε χειρόγραφα έργα του Νικολάου άγνωστα μέχρι σήμερα, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στα εκδοθέντα βιβλία του και παρουσιάζονται για πρώτη φορά στην παρούσα εργασία. Τέλος, κατέγραψε μαρτυρίες ότι υπήρχαν ακόμη ανέκδοτα έργα του Νικολάου, το «Ευλόγιον» και το «Θεωρητικόν», αλλά είναι άγνωστο τι απέγιναν. Από τη μορφολογική ανάλυση στο εξηγητικό και συνθετικό-μελοποιητικό έργο του Νικολάου, κατέστη εμφανής η πρόθεση του ιδίου να ξεφύγει από τα στερεότυπα και να συνθέσει, αφενός μεν χρονικά αναλυτικότερα, χρησιμοποιώντας κυρίως σημεία που διαιρούν τον χρόνο, αφετέρου δε εκφραστικότερα, εμπλουτίζοντας το μέλος με τη χρήση περισσοτέρων φθορών, αλλοιώσεων και σημείων ποιότητος
description: Nikolaos the precentor of Smyrna (1787/1790−1887) belongs to the most productive musicians of the nineteenth century, since he composed music pieces for almost every liturgical service of the year. In 1828, he settled in Smyrna and received his post in the Metropolitan Cathedral of Saint Foteini for fifty-three years, namely between 1828 and 1880. The present thesis records his exegetical, compositional, abbreviating, and editorial work in detail. It gives prominence, though, to his teaching activity and to two of his disciples. Furthermore, the thesis presents the manuscript tradition and the printed editions of his compositions. Manuscripts containing his works have been found in monastic libraries of Mount Athos, Hydra, and Crete, as well as in the libraries of Simonos Kara and of Dionysiou Psarianou (metropolitan bishop of Kozani). His works, which have not been published by himself but by other editors, have been printed in Istanbul, Mount Athos, Athens, Thessaloniki, Kavala, and in the islands of Samos and Chios. The author of the thesis has identified unknown compositions of Nikolaos that are not included in printed books and he presents them for the first time here. There are hints regarding the existence of two more works by Nikolaos, an “Eulogion” and “Theoretikon”, but no further information has been found yet. The morphological analysis of his exegetical and compositional work reveals that Nikolaos' intention was to break the stereotypes and to write compositions not only more detailed as to the notation of the rhythm (by using diverse division signs), but also more expressive (enriching the melody with phthorai, alteration signs and expression signs)