Η δύναμη της διαλεκτικής ως οδού και εκδήλωσης προς και από το Αγαθό στον Πλάτωνα και προς και από το Απόλυτο Πνεύμα στον Χέγκελ
Creators: name: Δάλλα, Ιωάννα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Διαλεκτική
Προσδιορισμένη άρνηση
Φιλόσοφος
Dialectic
Determinate negation
Philosopher

description: Σκοπός της διατριβής ήταν η παρουσίαση της διαλεκτικής στον Πλάτωνα και στον Χέγκελ. Μέσα από αυτή την παρουσίαση αναδεικνύεται τόσο η επιρροή του Πλάτωνα στον Χέγκελ όσο και μία νέα δυναμική ανάγνωση του Πλάτωνα από τον Χέγκελ. Αρχικά εξετάσαμε τα βασικά χαρακτηριστικά της πλατωνικής διαλεκτικής: στην πλατωνική διαλεκτική τα αισθητά δεν αποκλείονται από τη γνώση. Η μετάβαση από την άγνοια στη γνώση γίνεται σταδιακά. Ο χρόνος προσαρμογής είναι απαραίτητο μέρος της γνωσιακής διαδικασίας. Η πλατωνική διαλεκτική έχει ως στόχο της τη γνώση του Αγαθού. Εμφανίζεται ως οδός που οδηγεί στη θέαση του Αγαθού, αλλά και ως εκδήλωση του Αγαθού. Η ανάμνηση, οι αντιθέσεις, η προσδιορισμένη άρνηση και ο φιλόσοφος-διαλεκτικός έχουν ιδιαίτερο ρόλο στην πλατωνική διαλεκτική. Αναδείξαμε τον χαρακτήρα της πλατωνικής διαλεκτικής ως έχουσα εγγενή δύναμη και όχι ως ένα μηχανισμό που επιβάλλεται έξωθεν. Στη συνέχεια εξετάσαμε τα βασικά χαρακτηριστικά της εγελιανής διαλεκτικής: στην εγελιανή διαλεκτική οι αισθήσεις δεν απομονώνονται από τη σκέψη. Η μνήμη και η προσδιορισμένη άρνηση αποτελούν βασικά γνωρίσματα της. Η εγελιανή διαλεκτική αναφέρεται στη διαφορά διάνοιας-πνεύματος. Η διάνοια πέφτει σε αντιφάσεις, τις οποίες υπερβαίνει η δύναμη του πνεύματος. Ο Χέγκελ προσπάθησε να συμφιλιώσει το έλλογο με το πραγματικό. Στην εγελιανή θεώρηση, το Απόλυτο περαίνει όλη την τάξη του φυσικού και ηθικού κόσμου. Αποτελεί την εξηγητική τους αρχή. Η δύναμη της αυθεντικής διαλεκτικής βρίσκεται στην απόλυτη Ιδέα. Στη συνέχεια, εξετάσαμε πού και πώς τέμνονται η πλατωνική και η εγελιανή διαλεκτική. Εξετάσαμε τις ομοιότητες και τις διαφορές τους, στα πεδία της μνήμης, των αντιθέσεων, της προσδιορισμένης άρνησης, των αισθήσεων, της γλώσσας, ως προς τη θέση του Αγαθού στην πλατωνική διαλεκτική και τη θέση του Απόλυτου πνεύματος στην εγελιανή διαλεκτική, και σε αναφορά με την κοινή και αυθεντική διαλεκτική. Στον Πλάτωνα η έμφαση δίνεται στην ανάβαση από τον αισθητό στο νοητό κόσμο ενώ στον Χέγκελ, η έμφαση δίνεται στη συμφιλίωση έλλογου και πραγματικού. Στον Πλάτωνα οι Ιδέες επηρεάζουν τα αισθητά χωρίς να επηρεάζονται από αυτά. Στον Χέγκελ το υπεραισθητό εμφανίζεται στο αισθητό και στη συνέχεια επιστρέφει στον εαυτό του. Οι πλατωνικοί διάλογοι εκτός από θεωρησιακό έχουν και παιδαγωγικό χαρακτήρα. Οι πλατωνικοί διάλογοι έχουν δομηθεί με σημείο αναφοράς τον φιλόσοφο, ενώ ο Χέγκελ αποδίδει τη διαλεκτική κίνηση μέσα στην ίδια την έννοια. Μέσα από την παρουσίαση της πλατωνικής και εγελιανής διαλεκτικής, αναδείξαμε τον ρόλο της αυθεντικής διαλεκτικής ως αυτόν που υπερβαίνει τις αντιθέσεις και τις ενώνει, σε αντίθεση με την κοινή διαλεκτική που κορυφώνεται σε ένα αρνητικό αποτέλεσμα. Στον Πλάτωνα η απελευθέρωση συνιστά μια ανοδική πορεία στον κόσμο των Ιδεών. Στον Χέγκελ η ελευθερία εισάγεται στην ανθρώπινη πραγματικότητα και στην ιστορία ως ενέργεια και εκδήλωση του πνεύματος. Για τον Χέγκελ η διαλεκτική συνιστά πρόοδο, στην οποία ενυπάρχει ο σκοπός. Για τον Πλάτωνα η διαλεκτική συνιστά μέθεξη στις Ιδέες.
description: The aim of the present thesis was to present the dialectic in Plato and in Hegel. This presentation appointed the influence of Plato to Hegel, and a new dynamic reading of Plato by Hegel. We examined the basic characteristics of platonic dialectic: in the platonic dialectic, the sensible world is not excluded from knowledge. The transition of ignorance to knowledge is happening gradually. A period of adjustment is becoming necessary for the process of knowledge. The aim of the platonic dialectic is the knowledge of Good. It appears as a course that leads on to the viewing of the Good, and as a demonstration of the Good. The recollection, the contradictions, the determinate negation, and the philosopher-dialectic have a significant role in the platonic dialectic. We appointed that the character of the platonic dialectic has an inherent power and is not an external mechanism. Following, we examined the basic characteristics of Hegelian dialectic: in the Hegelian dialectic the senses are not isolated from thought. The memory and the determinate negation consist basic characteristics of it. The Hegelian dialectic refers to the difference between intellect and spirit. The intellect contradict itself, and so the Hegelian dialectic to transcend the contradictions, resort to the power of spirit. Hegel attempts to reconcile the reason and the reality. In the Hegelian theory, the Absolute penetrate all the order of natural and ethical world. It is their explanatory principal. The power of the authentic dialectic comes from the Absolute Idea. Following, we examined when and how the platonic and the Hegelian dialectic intersected. We examined the similarities and the differences of both of them in the fields of memory, of contradictions, of determinate negation, of senses, of language, the role of the Good in the platonic dialectic and the role of Absolute Spirit in the Hegelian dialectic, the common and authentic dialectic. Plato emphasizes to the ascent by the sensible to the intelligible world. Hegel emphasizes to the reconciliation of reason and reality. For Plato, the Ideas are influencing the sensible world, but they are not influenced by it. For Hegel, the extrasensory appears to the sensory and in following returns to itself. The platonic dialogues have also a theoretician and pedagogical character. The platonic dialogues have been constructed around the philosopher. Hegel follows the dialectic movement through the notion. Through the presentation of platonic and Hegelian dialectic, we appointed the role of the authentic dialectic which transcend the contradictions and unified them, in difference to the common dialectic which culminates to a negative conclusion. In Plato, the liberation consists a rising course to the world of Ideas. For Hegel, the liberation introduced to the human activity and history as a demonstration of the spirit. For Hegel dialectic is a progress in which the aim is inherent. For Plato dialectic is a “methexis” in the Ideas.