E01348: The Epic Histories, traditionally attributed to P'awstos, written in Armenian in the second half of the 5th c., recount the life, miracles and posthumous miracles performed by Epip'an (Greek anchorite and saint in the Epic Histories, 01863) disciple of *Daniel (Syrian bishop and chorepiskopos, supervisor of the shrine at Aštišat, S00066).
Creators: name: Naleksidze
Publisher: name: University of Oxford
Year: 2016
Subjects: History

description: The Epic Histories, Book 5, chapter 27<br><br>Այլ երանելին սուրբն Եպիփան էր ընդ սրբոյն Շաղիտայի աշակերտ եղեալ մեծին Դանիէլի. եւ սա ի մանկութենէ սնեալ էր յանապատի: Եւ յետ մահուանն մեծի քահանայապետին Ներսիսի եկն բնակեցաւ նա ի մեծ Ծոփս յանապատին, որ կոչի անուն տեղւոյն Մամբրէ, ի վերայ գետոյն` որ անուանեալ կոչի Մամուշեղ: Եւ էր բնակեալ ի քարանձաւս, եւ հանապազորդեալ էր ընդ գազանս անապատի, եւ ժողովէին առ նա արջք եւ ինձք: Եւ էր սա հանապազորդեալ յանապատին, եւ առնէր սա մեծամեծ նշանս եւ սքանչելիս. եւ դարձուցանէր զբազում մոլորեալս ի հեթանոսութենէ ի քրիստոնէութիւն, եւ լնոյր զերկիրն Ծոփաց վանիւք. եւ դնէր վարժեար ընդ ամենայն երկիրն Ծոփաց, եւ լինէր սուրբն Եպիփան լոյս երկրին Ծոփաց, եւ լուսաւորէր զնոսա մեծապէս:<br>Անցանէր եւ յերկիրն Աղձնեաց, լուսաւորէր եւ զնոսա, եւ լնոյր զերկիրն Աղձնեաց վաներով. եւ շինէր վկայանոց մի յաւանին ի քաղաքին Տիգրանակերտի, եւ յօր յիշատակի սրբոցն ի փրկութիւն եւ ի բարեխօսութիւն աշխարհի. եւ առնէր ինքն նշանս, եւ դառնայր ինքն յիւր վանսն: Եւ էր մօտ ի գետն Մամուշեղ աղբեւր մի, եւ ձուկն բազում ելանէր ընդ ակն աղբերն. եւ բազում մարդիկ հանեալ զձուկն, օգտէին ի նմանէ: Ապա երկու եղբարք ի վերայ ձկանն հակառակեալք, էսպան մինն զմինն. եւ իբրեւ գիտաց սուրբն Եպիփան, ասէ. Յայսմ հետէ այտի ոք ձուկն մի' կերիցէ: Եւ անդէն դառնացաւ ձուկն տեղւոյն, եւ եղեւ իբրեւ զլեղի դառն մինչեւ ցայսօր ժամանակի. եւ ոչ ոք որսաց զնա մինչեւ ցայսօր ժամանակի: Բազում եւ այլ զօրութիւնս առնէր եւ նշանս անչափս:<br><br>'The blessed saint Epip'an had been a disciple of the great Daniel together with Šalit'ay, and he had been nurtured from childhood in the desert. And after the death of the great high-priest Nersēs, he went and dwelt in the desert of Great Cop'k' at a place called Mambre on the river named Mamusel. And he dwelt in rocky caves, he was constantly with the wild beasts of the desert, and bears and pards gathered to him. And he was constantly in the desert and wrought the greatest signs and miracles. And he brought back many who had been led astray, from paganism to Christianity. He filled the land of Cop'k' with solitary-communities and gave teachers to all of the land of Cop'k'. And so, St. Epip'an became the light of the land of Cop'k' and illuminated them greatly. He also went to the land of Aljnik' and illuminated them too, and filled the land of Aljnik' with solitary-communities. And he built a martyrium in the walled-town of Tigranakert, and on [their] day commemorated the saints for their intercession and their salvation of the world. And he himself wrought marvelous signs, and then returned to his solitary-community. There was a spring near the Mamušel River, and a great many fish rose out of that spring, and many people profited by catching the fish from it. Then, two brothers quarreled over the fish and one killed the other. When St. Epip'an learned of this, he said: "Henceforth, let no one eat the fish from here." And immediately, the fish in that place became bitter, and it has been bitter as gall up to the present day, and no one catches it to this very day. And he performed other powerful deeds and countless marvels.'<br><br>Epip'an left many regulations and went forth to the land of the Greeks taking with him hundreds of disciples and hermits. After this he crossed a sea and established himself on an island which was previously inhabited only by snakes and ferocious beasts. They all miraculously left the island. Epip'an died on the same island. <br><br>Text: Garsoïan 1984. Translation: Garsoïan 1989, 206-207.