Προς μία Κομμουνιστική Θεωρία της Αξίας
Creators: name: Γκουντούρας, Αριστείδης Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: αξία
κομμουνισμός
κοινά
value
communism
commons

description: Η διπλωματική αυτή αφορά την κοινωνική δράση, τη συγκρότηση και τον προσανατολισμό της, προσεγγίζοντας το θέμα μέσα από την έννοια της αξίας. Η ίδια η θεωρητική δραστηριότητα του ορισμού της αξίας περιλαμβάνει τη συνειδητή σκέψη και τον αναστοχασμό πάνω σε αρχές βάσει των οποίων κατευθύνεται η κοινωνική μας συμπεριφορά. Γι’ αυτό και ο ορισμός της αξίας τοποθετείται στο επίκεντρο του πολιτικού αγώνα. Σε σύγχρονες κοινωνίες, όπου ο νεοφιλελευθερισμός ηγεμονεύει, η αξία παρουσιάζεται ως πολιτικά ουδέτερη έννοια και η κοινωνική δράση συντονίζεται από τη λειτουργία των αγορών μεταξύ ατόμων που δρουν σύμφωνα με το προσωπικό τους συμφέρον και προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους σε μεταβολές των τιμών. Η εργαλειακή πλευρά της ορθολογικότητας επικαλύπτει όλες τις άλλες πλευρές της, κάτι που εκδηλώνεται στην επέκταση της λογικής της αγοράς και του χρήματος σε όλο και περισσότερους τομείς της κοινωνικής ζωής. Αντλώντας από την κριτική του Marx στον καπιταλισμό και την ανάλυσή του για την αξία, μια βασική θέση αυτής της διπλωματικής είναι ότι η λογική της ποσοτικοποιημένης ισοδυναμίας των συνεισφορών στην παραγωγή είναι η κύρια αρχή πάνω στην οποία στηρίζεται η εμπορευματοποίηση. Σε συνδυασμό με το καθεστώς της ατομικής ιδιοκτησίας, οι δυναμικές της περιλαμβάνουν την επέκταση του κεφαλαίου και την ανάδειξη της εκμετάλλευσης σε κυρίαρχη σχέση παραγωγής, που με τη σειρά τους έχουν ως αποτέλεσμα την τεράστια συσσώρευση πόρων και εξουσία στα χέρια λίγων. Γι’ αυτό και προτείνεται η συνειδητή εγκατάλειψη αυτής της έννοιας της καπιταλιστικής αξίας και ο στοχασμός πάνω σε μια νέα θεωρία της αξίας που μπορεί να συνδεθεί με απελευθερωτικά κοινωνικά σχέδια και συγκεκριμένα τον κομμουνισμό, με την ευρύτερη έννοια του όρου. Η νέα αυτή θεώρηση της αξίας προτείνεται να συσταθεί με επικοινωνιακά-ορθολογικό τρόπο μέσα από τη συνεχή πολιτική και φιλοσοφική δραστηριότητα των πολιτών και σύμφωνα με τις κοινωνικές ανάγκες. Όσον αφορά τον προσανατολισμό της κοινωνικής δράσης, εξερευνώνται κάποιες εντάσεις που αναμένεται να αναπτυχθούν καθώς σκεφτόμαστε τις βασικές αρχές πάνω στις οποίες αυτή στηρίζεται. Τέτοιες είναι η ένταση μεταξύ μιας διευθέτησης αυστηρά βάσει των κοινωνικών αναγκών και των σχέσεων αμοιβαιότητας που αναμένεται μεταξύ ίσων, αλλά και η ένταση μεταξύ εργασίας και παιχνιδιού που αναμένεται να προκύψει μέσω της αναθεώρησης της ίδιας της εργασίας σε μια απελευθερωμένη κοινωνία. Επίσης, προτείνεται η εγκατάλειψη θεωριών της αξίας που έχουν ως παραδειγματικό τύπο εργασίας το εργοστάσιο και την επανατοποθέτηση της εργασίας φροντίδας στο κέντρο της κοινωνικής ζωής και της θεωρίας της αξίας. Τέλος, η διπλωματική αυτή αντλεί από τη σύγχρονη θεωρία γύρω από τα Κοινά, τα εγχειρήματα των οποίων μπορούν να είναι χώροι διαμόρφωσης και πειραματισμού γύρω από τις αρχές μιας νέας, κομμουνιστικής θεωρίας της αξίας, και μέσα στα οποία αναπτύσσονται ήδη θεσμοί οι οποίοι προεικονίζουν μια απελευθερωμένη κοινωνία εδώ και τώρα. Στην ανάλυση αυτή δίνεται έμφαση στη σημασία ενός συνειδητού πολιτικού προσανατολισμού των εγχειρημάτων αυτών ώστε να μπορούν να αντισταθούν στις περιφράξεις και τελικά να μπορέσουν να στηρίξουν τη δημιουργία μιας εναλλακτικής σε μεγάλη κλίμακα
description: This thesis is about social action, its constitution and orientation, mainly explored through the concept of value. The act of defining value itself involves consciously reflecting on and comparing principles that guide social behavior. It is a contested concept and a core part of constructing meaning, affecting how people’s identities and culture are created. Defining value lies then in the heart of political struggle. In contemporary societies where neoliberalism is hegemonic, value is theorized as politically neutral and social action is guided by the operation of markets and individuals reacting to market signals chasing their private interests. The instrumental aspect of rationality dominates the domain of practical rationality and this is manifested in the economization of social life, the expansion of money in regulating more and more aspects of our activity. Drawing from Marx’s critique of capitalism and his analysis of value, this thesis argues that the logic of quantified equivalence of contribution according to social standards for labor is the main principle upon which commodification rests. Combined with the regime of private property, its dynamics include the creation and expansion of capital and the development of economic and power relations that make exploitation the dominant social relation of production and result in an immense accumulation of resources and power in the hands of the few. Therefore, it urges us to abolish this concept of value and then engages with the task of redefining it in ways that are fitting to emancipatory social projects, most prominently a communist one, in the broad sense of the term. It suggests the adoption of a new conception of value, as developed in a communicative-rational manner through the continuous political and philosophic activity of citizens, according to community needs. Along the way, it explores some tensions that appear when thinking about the guiding principles, such as the one between a needs-based arrangement and reciprocity and the one between work and play. Influenced by the work of feminist thinkers, it also calls for challenging notions of production whose paradigmatic form is the factory and therefore placing care work back where it belongs: at the core of the theory of value and the activities around which our social life revolves. Finally, building on the work of contemporary theorists of the commons, it argues that they are the institutions where concrete resolution strategies to the aforementioned tensions can be explored and in which the principles of a communist theory of value are already practiced or prefigured. Emphasis is given in the significance of a conscious political orientation of initiatives around the commons so that they can resist co-optation and manage to sustain alternative structures at scale