title: Βιολογία, μορφολογία και χημική αντιμετώπιση του νέου ζιζανίου αγριοφασουλιά (Ipomoea hederacea)
titleType: AlternativeTitle
Creators: name: Δρόλια, Ειρήνη
Publisher: name: University of Thessaly
Year: 2004
Subjects: subject: ΦΑΣΟΛΙΑ -- ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΣΙΤΑ
subject: ΖΙΖΑΝΙΑ -- ΕΛΕΓΧΟΣ

description: Τα ζιζάνια είναι ένας από τους βιολογικούς παράγοντες που ενδιαφέρουν την φυτοπροστασία και ο έλεγχός τους είναι απαραίτητος σχεδόν σε κάθε αγροοικοσύστημα. Τα ζιζάνια είναι φυτά που μεγαλώνουν εκεί που δε χρειάζεται ή μεγαλώνουν στη θέση ενός άλλου χρήσιμου φυτού. Αντικείμενο μελέτης, της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής, αποτελεί ένα ζιζάνιο που εμφανίστηκε στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια στην περιοχή του Λούρου Πρεβέζης. Το ζιζάνιο ονομάζεται Ipomoea hederacea, είναι γνωστό ως αγριοφασουλιά και παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην περιοχή το καλοκαίρι του 1994. Το συγκεκριμένο ζιζάνιο αναρριχάται πάνω στα φυτά, τα δένει μεταξύ τους και δυσκολεύει πολύ τις καλλιεργητικές εργασίες. Αποτελεί πρόβλημα για τους καλλιεργητές βαμβακιού, καλαμποκιού και άλλων ανοιξιάτικων καλλιεργειών στην περιοχή. Σκοπός της εργασίας ήταν η μελέτη της μορφολογίας, της βιολογίας και της χημικής αντιμετώπισης του ζιζανίου. Τα πειράματα έλαβαν χώρα στο αγρόκτημα του Πανεπιστημίου στο Βελεστίνο καθώς και στο Εργαστήριο Ζιζανιολογίας. Στον αγρό μελετήθηκαν η μορφολογία του φυτού, η βιολογία και η χημική αντιμετώπισή του. Στο εργαστήριο μελετήθηκε η βλαστικότητα των σπόρων καθώς και η χημική αντιμετώπιση του ζιζανίου. Η καταγραφή των μορφολογικών χαρακτηριστικών της Ipomoea hederacea έγινε σε συνθήκες αγρού. Συγκεκριμένα, παρατηρήθηκαν το χρώμα-το σχήμα-το μέγεθος, των φύλλων, των ανθέων, των καρπών. Επιπρόσθετα, προσδιορίστηκε ο βιολογικός κύκλος του φυτού και τα χρονικά διαστήματα κατά τα οποία παρατηρήθηκαν τα σημαντικότερα στάδια ανάπτυξής του. Έτσι, η εμφάνιση των κοτυληδόνων παρατηρήθηκε 23 ημέρες μετά τη σπορά. Το πρώτο πραγματικό φύλλο καταγράφηκε 30 ημέρες από τη σπορά. Τα άνθη του φυτού άρχισαν να εκπτύσσονται στις 74 ημέρες και καθένα έφτανε στην πλήρη έκπτυξη μετά από 4 ημέρες περίπου. Η εμφάνιση των καρπών καταγράφηκε 82 ημέρες περίπου από την σπορά, ενώ η πλήρη ωρίμανσή τους έλαβε χώρα 17 με 34 ημέρες αργότερα. Το τέλος της άνθησης σημειώθηκε περίπου 140 ημέρες από τη σπορά. Ο κύκλος του φυτού ολοκληρώθηκε σε 165 ημέρες μετά από την πραγματοποίηση της σποράς. Στο εργαστήριο ερευνήθηκε η βλαστικότητα πρόσφατα συγκομιζόμενου καθώς και μεγαλύτερης ηλικίας σπόρου, σε τρεις θερμοκρασίες 15 °C, 21 °C, 28 °C 7 και σε δυο συνθήκες φωτισμού, η μία συνεχές σκοτάδι για 24 ώρες και η άλλη 16 ώρες φως και 8 ώρες σκοτάδι. Σε πρόσφατα συγκομιζόμενο σπόρο κάτω από συνθήκες συνεχούς σκότους το ποσοστό βλαστικότητας ήταν 17% σε θερμοκρασία 15 °C, 37% σε θερμοκρασία 21°C και 57 % σε θερμοκρασία 28°C. Σε διαφορετικές συνθήκες φωτισμού, με 16 ώρες φως και 8 ώρες σκοτάδι, το ποσοστό βλαστικότητας πρόσφατα συγκομιζόμενου σπόρου ήταν 37% στους 15°C, 40% στους 21°C και 67% στους 28°C. Σε μεγαλύτερης ηλικίας σπόρο το ποσοστό βλαστικότητας σε συνεχές σκοτάδι βρέθηκε 90% στους 15°C, 87% στους 21°C και 97% στους 28°C. Σε συνθήκες φωτισμού με 16 ώρες φως και 8 ώρες σκοτάδι, το ποσοστό βλαστικότητας για μεγαλύτερης ηλικίας σπόρο ήταν 80% στους 15°C, 83% στους 21°C και 97% στους 28°C. Τα αποτελέσματα των μετρήσεων έδειξαν ότι ο πρόσφατα συγκομιζόμενος σπόρος έχει μικρότερο ποσοστό βλαστικότητας από το σπόρο ηλικίας 10-14 μηνών. Παράλληλα παρατηρήθηκε ότι στις υψηλότερες θερμοκρασίες 21 και 28 °C, το ποσοστό βλαστικότητας των σπόρων ήταν ελαφρώς υψηλότερο από τους 15 °C. Για τη μελέτη της χημικής αντιμετώπισης της Ipomoea hederacea, δοκιμάστηκαν τέσσερα προφυτρωτικά ζιζανιοκτόνα, τα fluometuron (Cottonex) στη δόση 250 mL/στρ και 400 mL/στρ, oxyfluorfen (Galigan) στη δόση 250 mL/στρ και 400 mL/στρ, prometryn (Prometrex) στη δόση 250 mL/στρ και 400 mL/στρ, dimethenamid (Frontier) στη δόση 120 mL/στρ και 160 mL/στρ, και δυο μεταφυτρωτικά το bentazon (Basagran) στη δόση 150 mL/στρ και 250 mL/στρ και το mesotrione (Callisto) στη δόση 70 mL/στρ και 119 mL/στρ. Οι δυο δόσεις που εφαρμόστηκαν για κάθε ζιζανιοκτόνο αντιστοιχούν στην ελάχιστη και στη μέγιστη συνιστώμενη δόση της συσκευασίας. Το πειραματικό σχέδιο που χρησιμοποιήθηκε για την διεξαγωγή των πειραμάτων χημικής αντιμετώπισης του ζιζανίου ήταν οι πλήρεις τυχαιοποιημένες ομάδες ( Randomized complete Blocks- RCB), με τρεις επαναλήψεις για κάθε επέμβαση. Για τον προσδιορισμό της αποτελεσματικότητας των ζιζανιοκτόνων εναντίον της αγριοφασουλιάς μετρήθηκαν χλωρά, ξηρά βάρη και αριθμός φυτών που φύτρωσαν μετά την εφαρμογή των προφυτρωτικών ζιζανιοκτόνων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι πολύ καλό έλεγχο της αγριοφασουλιάς έδωσε η εφαρμογή της δραστικής ουσίας prometryn, ελέγχοντας το 86% των φυτών του ζιζανίου, καθώς και η δραστική ουσία mesotrione, που έλεγξε το ζιζάνιο σε ποσοστά πάνω από 80%, στις δύο εφαρμοζόμενες δόσεις. Σχετικά ικανοποιητικός έλεγχος της Ipomoea hederacea 8 διαπιστώθηκε από την εφαρμογή bentazon ή oxyfluorfen, σε ποσοστά 58-66%. Αντίθετα, οι δραστικές ουσίες dimethenamid και fluometuron, στις δόσεις που εφαρμόστηκαν, δεν έδωσαν έλεγχο της Ipomoeci hederacea. Έτσι, με εφαρμογή της δραστικής ουσίας fluometuron δεν καταγράφηκε μείωση στο χλωρό και ξηρό βάρος του ζιζανίου πάνω από 50%. Παράλληλα, η εφαρμογή της δραστικής ουσίας dimethenamid μείωσε το χλωρό και ξηρό βάρος σε ποσοστά μικρότερα του 30%.