Διακειμενικότητα, παραπομπή και μετάφραση: Ανάλυση της μετάφρασης των παραπομπών στη σειρά Stranger Things
Creators: name: Καραγιάννη, Ευδοξία-Αναΐς Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Διακειμενικότητα
Παραπομπή
Μετάφραση
Intertextuality
Reference
Translation

description: Η παρούσα εργασία μελετάει την περίπτωση της μετάφρασης των διακειμενικών αναφορών σε οπτικοακουστικά κείμενα και πιο συγκεκριμένα την περίπτωση της σειράς του Netflix, Stranger Things. Σκοπός της εργασίας είναι να ερευνηθεί με ποιον τρόπο μεταφράζεται, μέσω των υποτίτλων, η διακειμενικότητα στα οπτικοακουστικά κείμενα σήμερα και αν αυτή τις περισσότερες φορές διατηρείται ή όχι. Η μελέτη του θεωρητικού πλαισίου περιλαμβάνει θεωρίες διακειμενικότητας και οπτικοακουστικής μετάφρασης. Πιο συγκεκριμένα, θα ερευνηθούν ζητήματα μετάφρασης της διακειμενικότητας και μετάφρασης στα οπτικοακουστικά κείμενα γενικά, καθώς και μετάφρασης της διακειμενικότητας στα οπτικοακουστικά κείμενα ειδικότερα. Ο τύπος μετάφρασης που μας ενδιαφέρει είναι ο υποτιτλισμός, οπότε θα εξεταστεί και η σχέση του υποτιτλισμού με τη σημειωτική ως πεδίο μελέτης. Το υλικό που θα εξετάσουμε αποτελείται από αποσπάσματα διαλόγων από τη σειρά, τα οποία περιλαμβάνουν αναφορές σε άλλα κείμενα της δημοφιλούς κουλτούρας της δεκαετίας του 1980, όπως ταινίες, τηλεοπτικές σειρές, τραγούδια και παιχνίδια. Άρα η διακειμενικότητα θα μελετηθεί κυρίως σε επίπεδο γλώσσας. Θα εξετάσουμε πώς οι παραπομπές μεταφράστηκαν κάθε φορά από τον υποτιτλιστή. Το κύριο μεθοδολογικό εργαλείο που θα χρησιμοποιηθεί είναι το μοντέλο των Λαγόπουλου και Boklund-Λαγοπούλου, όμως στην ανάλυση θα μας είναι χρήσιμες και οι έρευνες των Martinez Sierra και Botella Tejera. Η ανάλυση του υλικού μας οδήγησε στο συμπέρασμα ότι οι περισσότερες ρητές παραπομπές διατηρούνται, εκτός αν ο υποτιτλιστής κρίνει ότι αυτές δεν είναι δυνατό να γίνουν κατανοητές από το ελληνόφωνο κοινό. Σε αυτή την περίπτωση ο μεταφραστής συχνά προχωράει σε υποκατάσταση της παραπομπής με μία παγιωμένη φράση ή παροιμία της ελληνικής γλώσσας. Αν θεωρηθεί ότι το διακείμενο είναι γνωστό στο ευρύ ελληνικό κοινό, τότε αυτό μεταφέρεται αυτούσιο στη γλώσσα-στόχο. Όταν όμως κρίνεται ότι η παραπομπή δεν θα γίνει αντιληπτή και ότι ο θεατής δεν έχει την αντίστοιχη κειμενική εμπειρία ή όταν η παραπομπή είναι αδύνατο να μεταφραστεί, τότε αναγκαστικά αυτή χάνεται, έτσι ώστε το κείμενο που προκύπτει ως αποτέλεσμα της μεταφραστικής διαδικασίας να έχει συνοχή.
description: The present paper studies the case of translating intertextual references in audiovisual texts and, more specifically, the case of the TV show Stranger Things, which is shown on Netflix. The aim of the paper is to analyse the translation of intertextuality through the subtitles in audiovisual texts nowadays and if it is preserved after the translation process or not. The study of the theoretical framework includes theories of intertextuality and audiovisual translation. Moreover, we will also look into issues of translating intertextuality and translating in audiovisual texts in general, as well as translating intertextuality in audiovisual texts in particular. We are mainly interested in the process of subtitling, so we are also going to examine its relation with semiotics as a field of study. The material we are about to study consists of excerpts of the dialogues in the show, which include references to other texts of the 1980s popular culture, such as films, TV shows, songs and games. Thus, intertextuality is going to be studied mainly at the linguistic level. We are going to examine how these references were translated each time by the subtitler. The main methodological tool that is going to be used is Lagopoulos and Boklund-Lagopoulos’ model. Apart from that, the studies of Martinez Sierra and Botella Tejera are going to be really useful for our analysis. The analysis of the material led us to the conclusion that most explicit references are preserved, unless the subtitler thinks that they cannot be understood by the Greek-speaking audience. In that case, the subtitler proceeds to substitute the reference with a fixed phrase or a proverb of the Greek language. If the intertext is thought to be known by the Greek audience, then it is conveyed in the target language as it is. But when the translator feels that the reference will not be understood and that the viewer does not have the textual experience needed, or when it is not possible for the reference to be translated, then it has to be lost, so that the text which occurs as a result of the translation process is coherent.