Καταγραφή των Ορχεοειδών, εκτίμηση της αφθονίας των πληθυσμών τους και διερεύνηση πιθανών απειλών στο Πανεπιστημιακό Δάσος Ταξιάρχη
Creators: name: Κρέζιου, Άννα Σπύρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Ορχεοειδή
Πανεπιστημιακό δάσος Ταξιάρχη
Απειλές
Orchidaceae
University forest of Taxiarhis
Threats

description: H οικογένεια Orchidaceae αποτελεί μια από τις πλουσιότερες σε αριθμό ειδών οικογένειες παγκοσμίως και συγχρόνως μια από τις πλέον απειλούμενες. Η Ελλάδα φιλοξενεί έναν ιδιαίτερα υψηλό αριθμό taxa ορχεοειδών. H παρούσα διπλωματική εργασία πραγματοποιήθηκε έχοντας ως στόχο την καταγραφή των ορχεοειδών στο Πανεπιστημιακό δάσος Ταξιάρχη, την εκτίμηση της αφθονίας των πληθυσμών τους και τη διερεύνηση πιθανών απειλών για τα είδη. Για τον σκοπό αυτό αρχικά έγινε βιβλιογραφική ανασκόπηση σε σχέση με την περιοχή έρευνας. Επίσης, εξετάστηκαν δείγματα ερμπαρίου (TAUF) από την περιοχή του Πανεπιστημιακού δάσους. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκαν 15 συνολικά εξορμήσεις στην περιοχή έρευνας, το χρονικό διάστημα Ιουνίου-Ιουλίου 2020, Οκτωβρίου 2020, Απριλίου-Ιουλίου 2021 και Οκτωβρίου 2021. Επιλέχθηκαν 87 δειγματοληπτικές επιφάνειες έκτασης 1000m2 η κάθε μια. Για κάθε επιφάνεια που βρέθηκαν ορχεοειδή, έγινε καταγραφή των taxa και καταμέτρηση ή εκτίμηση του αριθμού των ατόμων. Επίσης καταγράφηκε το ενδιαίτημα, το υψόμετρο, η έκθεση και το γεωολογικό υπόστρωμα. Ακόμη, αναζητήθηκαν πιθανά ίχνη βόσκησης, συλλογής βολβών ορχεοειδών ή καταστροφής του ενδιαιτήματος. Ως αποτέλεσμα της έρευνας, καταγράφηκαν σε 82 δειγματοληπτικές επιφάνειες 21 taxa (είδη και υποείδη) που ανήκουν σε 13 γένη. Από αυτά, 6 taxa καταγράφονται για πρώτη φορά στην περιοχή. Σε ότι αφορά το χωρολογικό φάσμα των ορχεοειδών, στην περιοχή κυριαρχούν τα ευρύτοπα είδη (11 taxa). Το ενδιαίτημα στο οποίο βρέθηκαν τα περισσότερα taxa είναι το δάσος δρυός, στο οποίο εντοπίστηκαν 11 taxa. Το taxon με το μεγαλύτερο πληθυσμό είναι το Anacamptis morio subsp. caucasica, ενώ τέσσερα taxa βρέθηκαν με μέγεθος πληθυσμού που δεν ξεπερνάει τα 5 άτομα. Επίσης,7 taxa βρέθηκαν σε μια μόνο δειγματοληπτική επιφάνεια. Σε ότι αφορά το υψόμετρο, στην υψομετρική κλάση 701-800m βρέθηκαν 16 taxa, που περιλαμβάνουν 5 από τα 6 taxa τα οποία εντοπίστηκαν για πρώτη φορά στην περιοχή της έρευνας. Σε ότι αφορά την έκθεση, 20 από τις δειγματοληπτικές επιφάνειες εμφανίζουν Νότια έκθεση. Aπό άποψη γεωλογικού υποστρώματος, τα 15 από τα 21 taxa βρέθηκαν σε φυλλίτες. Eπιπλέον, ενώ άμεσες απειλές για τους πληθυσμούς δεν διαπιστώθηκαν, παράγοντες όπως η βόσκηση για ορισμένες περιοχές, οι γεωργικές καλλιέργειες, η ευκολία πρόσβασης σε σημεία που φύονται τα ορχεοειδή, ιδιαίτερα για όσα εντοπίστηκαν με πολύ μικρούς πληθυσμούς, θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τα είδη στο μέλλον. Τέλος, για την καλύτερη προστασία των ορχεοειδών του Πανεπιστημιακού δάσους προτείνεται η συστηματική παρακολούθηση των πληθυσμών τους, η ενημέρωση του οικείου Δασαρχείου για τα σημεία εντοπισμού τους, και η λήψη μέτρων για τα taxa που αριθμούν λίγα άτομα.
description: The Orchidaceae is one of the richest plant families in number of species and at the same time one of the most threatened families in the world. Greece is home to a particularly high number of Orchid taxa. The present dissertation was carried out with the aim of recording the orchids in the University forest of Taxiarhis, estimating the abundance of their populations and investigating possible threats to the species. For this purpose, a literature review was initially conducted in relation to the research area. Herbarium specimens (TAUF) from the area of the University Forest were also examined. Subsequently, a total of 15 field trips were carried out in the research area, during the period June-July 2020, October 2020, April-July 2021 and October 2021. 87 sampling areas of 1000m2 each, were selected. For each area, the taxa were recorded and the number of individuals was counted or estimated. Αlso, the habitat, the altitude, the exposure and the geological substrate were recorded. Moreover, signs of grazing, orchid tuber collection or habitat destruction were noted. As a result of the research, 21 taxa (species and subspecies) were recorded on 82 sampling surfaces. The taxa belong to 13 genera. Among them, 6 taxa are recorded for the first time in the area. With regards to the chorological type of the orchids, the research area is dominated by wide-ranging species (11 taxa). The habitat in which most taxa were found is the oak forest, in which 11 taxa were identified. The taxon with the largest population is Anacamptis morio subsp. caucasica while four taxa were found with a population size that does not exceed 5 plants. Also,7 taxa were found in only one sampling surface. Regarding the altitude, 16 taxa were found in the zone of 701-800m, including 5 out of the 6 taxa that were identified for the first time in the research area. With regards to the slope exposition, 20 of the sampling surfaces were found to be facing South. With regards to the geological substrate, 15 of the 21 taxa were found in phyllites. Moreover, while no immediate threats to the populations were identified, factors such as grazing in certain areas, crops, ease of access to orchid habitats, especially for the taxa with very small populations, could endanger some species in the future. Finally, for the best protection of the orchids of the University forest of Taxiarhis, systematic monitoring of their populations is suggested as well as informing the relevant forest office about their locations and taking measures to protect the taxa that were found with very small populations.