Μια πρώτη διερεύνηση της μη κυριολεκτικής γλώσσας του έρωτα.
Creators: name: Ξιούφης, Θεόδωρος Αγγελου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Γνωσιακή γλωσσολογία.
Μη κυριολεκτική γλώσσα.
Έρωτας
Cognitive linguistics
Figurative language
Romantic love

description: Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία έχει ως στόχο τη διερεύνηση της μη κυριολεκτικής γλώσσας του έρωτα. Πρόκειται για ένα ερευνητικό αντικείμενο το οποίο αποτελεί μέρος της ευρύτερης συζήτησης για τη σχέση μεταξύ γλώσσας και συναισθήματος, η οποία τέθηκε στο επίκεντρο της γλωσσολογικής έρευνας τα τελευταία τριάντα χρόνια με την εμφάνιση της γνωσιακής γλωσσολογίας: κυρίως: Lakoff 1987• Kövecses 1986, 1988, 1990, 2000. Όντας μια πρώτη διερεύνηση προσεγγίζει το ζήτημα από ένα συγκεκριμένο θεωρητικό πλαίσιο, κύριο χαρακτηριστικό του οποίου είναι η διεπιστημονικότητα, καθώς συνδυάζει εργαλεία τόσο της γλωσσολογίας όσο και των νευροεπιστημών, εντασσόμενη στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας συγκερασμού επιστημών που επιχειρείται από ερευνητές των συναισθημάτων (στο πεδίο της γλωσσολογίας, βλ. Θεοδωροπούλου 2004∙ Theodoropoulou 2012α, 2012β). Αξιοποιώντας τα δεδομένα των νευροεπιστημών για την νευρωνική βάση του έρωτα, η εργασία θέτει ως βασικό ερώτημα το πώς εγγράφεται στην γλώσσα η βιωματική όψη του έρωτα όταν ένα υποκείμενο καλείται να μιλήσει γι’ αυτό. Συγκεκριμένα επιχειρεί να ελέγξει τη δυνατότητα προσφυγής των υποκειμένων σε κυριολεκτικές και μη κυριολεκτικές γλωσσικές εκφράσεις, καθώς και να προσδιορίσει τη λειτουργία του μη κυριολεκτικού λόγου, δηλαδή της μεταφοράς και της μετωνυμίας: εννοιοποίηση (Kövecses 1988, 1990, 2000) ή έκφραση του συναισθήματος (Dirven 2002• Foolen 2012∙ Theodoropoulou 2012α, 2012β). H έρευνα αποσκοπεί στην διερεύνηση του λόγου στη χρήση, για αυτό τα δεδομένα προέρχονται από ελεύθερο γραπτό λόγο, 20 αντρών και 20 γυναικών (20-30 ετών), και είναι προϊόν απαντήσεων στην ερώτηση «Τι είναι για σένα ο έρωτας;». Για τον εντοπισμό των μεταφορών και των μετωνυμιών ακολουθήθηκε η διαδικασία αναζήτησης ένα προς ένα (Stefanowitsch 2006), σε συνδυασμό με τη μέθοδο της MIPVU (Steen κ.ά. 2010). Η ανάλυση των δεδομένων περιλαμβάνει αρχικά μια συνολική αποτίμηση τους και ακολουθεί έπειτα ο σχολιασμός τους με βάση: α) τη σχέση συναισθήματος και μη κυριολεκτικής γλώσσας∙ β) τη μετωνυμικοποίηση του βιώματος∙ γ) το είδος των γνωσιακών μηχανισμών∙ δ) το ρόλο του συμφραστικού πλαισίου∙ και, τέλος, ε) την παρουσία των κυριολεκτικών εκφράσεων. Κύρια ευρήματα της εργασίας μπορούν να χαρακτηριστούν η καταγραφή κυριολεκτικών προτάσεων και η «πολυεπίπεδη» ποικιλία που παρουσίασαν τα δεδομένα, τα οποία συνδέονται άμεσα με την θέση ότι η μεταφορά ευθύνεται μερικώς –και όχι εξολοκλήρου– για τη δόμηση/αναπαράσταση των συναισθηματικών εννοιών (Sauciuc 2013), αλλά και με τον εκφραστικό ρόλο της μη κυριολεκτικής γλώσσας στον χώρο των συναισθημάτων (Foolen 2012∙ Theodoropoulou 2012α, 2012β). Επισημαίνεται επίσης ο καθοριστικός ρόλος των ευρημάτων των νευροεπιστημών στην ανάλυση και την κατάταξη των γλωσσικών δεδομένων. Τέλος, τονίζεται η σημαντικότητα του συμφραστικού πλαισίου στον καθορισμό της λειτουργίας της μη κυριολεκτικής γλώσσας, καθώς και η ιδιαιτερότητα της ερώτησης στην οποία κλήθηκαν να απαντήσουν τα υποκείμενα.
description: This MA thesis aims to explore the figurative language of romantic love. This is a research topic that is part of the wider debate about the relationship between language and emotion. The emergence of cognitive linguistics –mainly: Lakoff 1987; Kövecses 1986, 1988, 1990, 2000– made this debate a focus of attention in linguistic research in the last thirty years. Being an initial investigation, this thesis adopts a specific theoretical framework, the main feature of which is interdisciplinarity, as it combines tools from both linguistics and neurosciences. In this respect, it is a part of a broader effort attempted by researchers of emotions to reconcile different sciences (in the field of linguistics, see Theodoropoulou 2004; Theodoropoulou 2012a, 2012b). Utilizing data from the neuroscience research concerning to neural basis of love, the thesis sets the basic question of how the experiential aspect of love becomes language when a subject is invited to talk about it. Specifically, it attempts to explore the possibility of those subjects using literal or non-literal –figurative– language expressions and to identify the functioning of figurative speech, i.e. metaphor and metonymy: conceptualization (Kövecses 1988, 1990, 2000) or expression of emotion (Dirven 2002; Foolen 2012; Theodoropoulou 2012a, 2012b). The thesis aims to explore the language in usage. This is why the data of this study are drawn from a corpus of spontaneous written speech, which was constructed out of the answers of 40 subjects (20 men and 20 women, 20-30 years old) to the question “What is romantic love according to you?”. To identify metaphor and metonymy, the research followed the ‘manual searching’ process (Stefanowitsch 2006), in combination with the method of MIPVU (Steen et al, 2010). The analysis of the data involves first an overall evaluation and then a commentary which includes: a) the relationship between emotion and figurative language; b) the metonymization of experience; c) the type of cognitive mechanisms; d) the role of context; and finally, e) the presence of literal expressions. The key findings of the research are the presence of literal expressions and the wide variety of written responses, which are directly related to the view that the metaphor is partially responsible -and not entirely- for the construction/representation of emotional concepts (Sauciuc 2013) and also to the expressive role of figurative language in the field of emotions (Foolen 2012; Theodoropoulou 2012a, 2012b). Moreover, the thesis highlights the decisive role of neuroscience’s findings in the analysis and classification of linguistic data and stresses the importance of context in determining the operation of figurative language, alongside the specificity of the question in which subjects were asked to answer.