Σύμβολα και συμβολισμοί στη θεία λειτουργία κατά τα λειτουργικά υπομνήματα:
Creators: name: Δαρδαμάνη, Μαριάννα Ιωάννα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Σύμβολα
Υπομνηματιστές
Υπομνήματα
Symbols
annotate, recorders
annotation, records

description: «Ο χριστιανισμός δεν ανακάλυψε τα σύμβολα. Χρησιμοποίησε την κοινή πανανθρώπινη αυτή γλώσσα, για να αναγάγει τον άνθρωπο από τα γνωστά στα άγνωστα, από τα αισθητά στα νοητά και από τις εικόνες και τα απομιμήματα, στο αρχέτυπο και άρρητο θείο κάλλος», γράφει ο μακαριστός καθηγητής της Λειτουργικής Ιωάννης Φουντούλης.Η εργασία μας δομείται σε πέντε κεφάλαια.Οι συμβολισμοί στη θεία λατρεία γενικότερα και στη θεία λειτουργία ειδικότερα είναι μία παρακαταθήκη που διασώζεται από τους ιερούς υπομνηματιστές. Εμείς ως χριστιανοί οφείλουμε να την εντοπίσουμε, να την αξιολογήσουμε, να τη μελετήσουμε. Ως θεολόγοι δε και ερευνητές του κάλλους της θείας λατρείας, οφείλουμε να την ανασυνθέσουμε συστηματικά, ώστε να τη διαφυλάξουμε και να τη μεταδώσουμε γνήσια και ανόθευτη. Ο λόγος αυτός μας ώθησε στην παρούσα ερευνητική και συνθετική προσπάθεια, γιατί η απουσία της ερμηνείας της συμβολικής «γλώσσης» και η επιφανειακή αντιμετώπισή της, χωρίς να κατανοείται το βαθύτερο νόημά της, φέρει αναγκαστικά την τυποποίηση, την ειδωλοποίηση και τον συμβατικό τρόπο της εκκλησιαστικής ζωής. Στον ορθόδοξο χώρο, παρά την σημαντική μέχρι τώρα έρευνα, φαίνεται να μην υπάρχει κάποια εξειδικευμένη μελέτη, η οποία να αναφέρεται αποκλειστικά στους συμβολισμούς της θείας λατρείας κατά τους ιερους υπομνηματιστές. Γενικότερα όμως υπάρχουν στα πατερικά κείμενα, αλλά και στην ελληνική και ξένη βιβλιογραφία, εξειδικευμένα θέματα τα οποία σχετίζονται με το θέμα. Για την επιστημονική τεκμηρίωση της παρούσας εργασίας χρησιμοποιήθηκαν ως πηγές, εκτός από την Αγία Γραφή και τους πατέρες της Εκκλησίας, και σημαντικά έργα σύγχρονων λειτουργιολόγων. Ενδεικτικά θα μπορούσα να αναφέρω τον Salaville στο κριτικό έργο του Nicolaus Cabasilas, Explication de la Divine Liturgie. Tον πρωτοπρ. Κωνσταντίνο Καραϊσαρίδη στο έργο του Η συμβολή του π. Δημητρίου Στανιλόαε στη μελέτη των λειτουργικών θεμάτων καθώς και στο έργο του Ο χριστιανικός ναός, τον Νέναντ Μιλόσεβιτς στο έργο του Η θεία ευχαριστία ως κέντρον της θείας λατρείας, τον Παναγιώτη Σκαλτσή στο έργο του Λειτουργικές Μελέτες Ι και ΙΙ και τον αρχιμ. Νικόδημο Σκρέττα στο έργο του Η Θεία Ευχαριστία και τα προνόμια της Κυριακής κατά τη διδασκαλία των Κολλυβάδων. Σημαντικά επίσης έργα, που προηγήθηκαν της εργασίας μας και τα λάβαμε υπόψη, θεωρούμε εκείνα του Κωνσταντίνου Καλλινίκου, Ο χριστιανικός ναός καὶ τὰ τελούμενα ἐν αὐτῷ, του Κωνσταντίνου Κούρκουλα, Τὰ ἱερατικά ἄμφια καὶ ὁ συμβολισμός αὐτῶν ἐν τῇ Ὁρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ, του Γ. Μεντιδάκη, Τύπος και συμβολισμός στην ορθόδοξη λατρεία και της Λοΐζας Μολέσκη, Τα ιερά σκεύη και άμφια και οι λειτουργικοί συμβολισμοί τους (μεταπτυχιακή εργασία). Στο πρώτο κεφάλαιο δεικνύεται η σπουδαιότητα και λειτουργικότητα του συμβόλου, που εδραιώνεται στην ιστορική του τεκμηρίωση, καθώς και η αναγκαιότητά του για την ουσιαστική και ενεπίγνωστη μετοχή στη θεία λατρεία. Το δεύτερο κεφάλαιο, χωρίζεται σε δύο υποενότητες. Στην πρώτη παρουσιάζεται συνοπτικά ο βίος των υπομνηματιστών και το λειτουργικό τους έργο. Στη δεύτερη επισημαίνονται τα λειτουργικά υπομνήματα, ο χρόνος και ο τόπος συγγραφής τους, καθώς και η γνησιότητα ή μη της υπογραφής τους. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται προσπάθεια καταγραφής των συμβολισμών των ιερών μυστηρίων, χωρίς να γίνεται αναλυτική παρουσίαση της τελετουργίας των μυστηρίων. Το τέταρτο κεφάλαιο χωρίζεται σε τρεις υποενότητες. Στην πρώτη αναπτύσσονται οι συμβολισμοί του ιερού ναού. Στην δεύτερη δίδονται οι συμβολισμοί των λειτουργικών σκευών, ενώ στην τρίτη αποθησαυρίζονται οι ποικίλοι και ενίοτε διαφορετικοί μεταξύ τους συμβολισμοί των αμφίων των τριών ιερατικών τάξεων. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι συμβολισμοί στην τέλεση της θείας λειτουργίας από την έναρξη της προσκομιδής έως και το μοίρασμα του αντιδώρου.
description: Our work is structured in five chapters. In the first chapter looks the importance and functionalism of symbol, that are consolidated in his historical documentation, as well as his necessity on the essential and the right action in the divine liturgy. The second chapter, is separated in two sub-sections. In first are presented concisely the life of the recorders and their functional work. In second are pointed out the functional memoranda, the time and their place of writing, as well as the genuineness or not their signature. In the third chapter becomes effort of recording of symbolisms of holy mysteries, without becomes analytic presentation of ritual of mysteries. The fourth chapter is separated in three sub-sections. In first are developed the symbolisms of holy temple. In second are given the symbolisms of functional utensiles, while in third gived the various and occasionally different from each other symbolisms of vestments of three priest orders. In the fifth chapter are presented the symbolisms in the performance of divine liturgy.