Δημόσιος χώρος: από τον σχεδιασμό στην ερμηνεία. Η οδός και η πλατεία Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης
Creators: name: Καμαριανού, Ελένη Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Σημειωτική
Σημειωτική του χώρου
Δημόσιος χώρος
Νοητικοί χάρτες
Κοινωνική σημειωτική
Οδός και πλατεία Αριστοτέλους
Θεσσαλονίκη
Semiotics
Semiotics of space
Public space
Mental maps
Social semiotics
Aristotelous street and square
Thessaloniki

description: Ο χώρος που μέσα του η κοινωνία οργανώνεται, δραστηριοποιείται, δομεί και αναπτύσσει σχέσεις, δεν είναι απλά ένα υλικό περιβάλλον. Μια πολύπλοκη διαδικασία ανάμεσα στο πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό, πολιτιστικό και ιδεολογικό σύστημα της κοινωνίας παράγει τον χώρο που κι αυτός με την σειρά του επηρεάζει την κοινωνική δομή που τον γέννησε, βρίσκεται σε μια συνεχή διαλεκτική σχέση μαζί της και μέσα από αυτή την διαλεκτική σχέση αποκτά νόημα και σημασία. Ο χώρος ως φορέας νοήματος «ανοίγεται» στην σφαίρα της επικοινωνίας και ως τέτοιος δομεί ένα σημειωτικό σύστημα το οποίο μπορεί να αναλύσει το κάθε στοιχείο του ως σημείο και να βρει την σημασία του. Η σημειωτική ερμηνεία του όμως, μπορεί να γίνει μόνο μέσα από την ανάγνωση του από τους ίδιους τους χρήστες του. Στην παρούσα μελέτη αναζητήθηκε η ερμηνεία ενός δημόσιου αστικού χώρου, της οδού και της πλατείας Αριστοτέλους της Θεσσαλονίκης, ενός άξονα του πολεοδομικού ιστού της πόλης που είναι το κέντρο του κέντρου της και ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς. Η ερμηνεία του αναζητήθηκε μέσα από τον λόγο των χρηστών της, ο οποίος καταγράφηκε σε γλωσσικά και οπτικά (χάρτες-σκίτσα) κείμενα και αναλύθηκε σημειωτικά. Μέσα από αυτήν την προσέγγιση των κειμένων, που κινείται στο επίπεδο του «σημαίνειν», αναδύθηκε η εικόνα και η χωρική αντίληψη που έχουν για τον υπό μελέτη χώρο οι σημερινοί χρήστες του, η σημασία που του αποδίδουν και το νόημα που έχει γι’ αυτούς. Στο πλαίσιο της κοινωνικής σημειωτικής και αναλύοντας το υλικό της έρευνας με βάση τις ηλικιακές ομάδες, αναδύθηκε το διαφορετικό πρόσωπο του χώρου για την κάθε ομάδα και αποκαλύφθηκε ο τρόπος που η σημασία του χώρου αλλάζει μέσα από τις δράσεις, τις λειτουργίες και τις χρήσεις που επενδύουν πάνω του οι χρήστες του. Κοινωνία και χώρος συνδέονται άρρηκτα με μία διαλεκτική και διαδραστική σχέση, γεμάτη αλληλεπιδράσεις και ωσμώσεις. Ένας χώρος είναι μια μορφή συμπαγής και σταθερή, αλλά η κοινωνία δεν παραμένει θεατής, επεμβαίνει και τελικά προβάλλει πάνω του το δικό της πρόσωπο και καθώς αυτό αλλάζει μέσα στον χρόνο αλλάζει και η προβολή του.
description: The space in which a society is organized, where people interact, create, structure and develop relationships is not just a material environment. A complex interaction between political, social, economic, cultural and ideological forces of society creates a space which in turn influences the social structure that gave birth to it. A constant dialectical relationship exists between the society and the space through which it acquires meaning and significance. Space as a carrier of meaning «opens» to the sphere of communication and as such structures a semiotic system which can analyze each element of a space as a sign and ascertain its meaning. The semiotic interpretation of the space, however, can only be done through its reading by its own users. The present study seeks to interpret a public urban space, namely Thessaloniki’s Aristotelous Square and the adjacent area, an axis of the urban fabric of the city, which is the center of its center and one of the most important reference points. Its interpretation was sought through the discourse of its users. The discourse was recorded in linguistic and visual (mental-maps) texts and analyzed semiotically. Through this approach which moves at the level of «meaning», the image and the spatial perception that its current users have of the space, the importance they attach to it and the meaning it has for them emerged. Analyzing the research material based on age groups in the context of social semiotics, the diverse character of the space for each group emerged and how the meaning of space is changed through the functions and uses of its users. Society and space are inextricably linked to a dialectical and interactive relationship, full of interactions and osmosis. A space is a compact and stable form, but society does not remain a spectator, it intervenes through actions, uses and functions and finally projects its own face on the space and as this changes over time, its projection also changes.