Η συμβολή των ιταλικών πνευματικών και οικονομικών κέντρων στην εκπαιδευτική κίνηση των Ιωαννίνων (15ος – 18ος αι. ):
Creators: name: Χρυσοβέργη, Ευθαλία Διονυσίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Ελληνική Διασπορά στην Ιταλία
Γιάννενα-Ιταλία-Βενετία
Η εκπαίδευση στα Ιωάννινα
Greek Diaspora in Italy
Joannina-Italy-Venice
Education in Joannina

description: Η Άλωση της Πόλης στα 1453 υπήρξε γεγονός καταλυτικής σημασίας για την εξέλιξη της ιστορικής πορείας του Ελληνισμού. Ο Έλληνας βγαίνει από τα στενά όρια του παραδοσιακά ελλαδικού χώρου. Οι ιταλικές πόλεις, κέντρα ακμάζοντα στην οικονομία και τον πολιτισμό, γίνονται χώροι δεξίωσης των Ελλήνων λογίων, αξιωματούχων, στρατιωτών και απλών ανθρώπων. Η Βενετία υπήρξε για τον Έλληνα πρόσφυγα και οικονομικό μετανάστη η πόλη που συνέβαλε στην οικονομική και πνευματική του εξέλιξη περισσότερο από κάθε άλλη. Εκεί ο Έλληνας λόγιος συνάντησε τους τυπογράφους, εκεί βρήκε μαθητές. Παράλληλα, ο Έλληνας έμπορος βρήκε την ευκαιρία να γνωρίσει τους κανόνες του ευρωπαϊκού εμπορίου και να πλουτίσει, θα οργανωθεί σε συντεχνίες και θα σχηματίσει τη νέα αστική τάξη. Στους λόγιους και τους εμπόρους της Βενετίας οι υπόδουλοι Έλληνες έστρεψαν την προσοχή τους και στις χορηγίες τους στηρίχθηκαν οι φιλομαθείς νέοι, που επιθυμούσαν να ολοκληρώσουν τις γνώσεις τους στα Πανεπιστήμια της Ιταλίας. Τα Γιάννενα, μια ανθηρή και ακμάζουσα πόλη στα χρόνια της Οθωμανικής κυριαρχίας, λόγω των ειδικών προνομίων που απολάμβανε χάρη στον Ορισμό του Σινάν Πασά, είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή από τα μέσα του 15ου αιώνα με τα ακμάζοντα ιταλικά κέντρα και ιδίως με τη Βενετία, οι σχέσεις τους με την οποία ήταν πολύμορφες και αμφίδρομες. Οι Γιαννιώτες εξυπηρετούσαν τις ανάγκες του βενετσιάνικου εμπορίου ως διαμεσολαβητές, μεταφέροντας τα προϊόντα από και προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Η προσήλωση των ορεσίβιων Γιαννιωτών στο έργο τους σύντομα τους απέφερε κέρδη και τη συνειδητοποίηση πως η διατήρησή τους έπρεπε να βασιστεί στη μόρφωση των παιδιών τους. Για το σκοπό αυτό διέθεσαν μεγάλα χρηματικά ποσά, τα οποία είχαν καταθέσει στο Θησαυροφυλάκιο της Βενετίας. Χάρη στις γενναίες χορηγίες των φιλογενών αυτών εμπόρων τα Γιάννενα έγιναν ένα από τα πιο σημαντικά εκπαιδευτικά κέντρα κατά το 17ο και 18ο αιώνα. Στην πόλη συναντάμε τα πρώτα νεωτεριστικά σχολεία του ελλαδικού χώρου, γνωστά από το όνομα των ιδρυτών τους, την Επιφάνειο, τη Γκιουμαία, τη Μαρούτσειο και τέλος την Καπλάνειο Σχολή. Επιφανείς δάσκαλοι, ιερείς κατά κανόνα, σπουδασμένοι στο Πανεπιστήμιο της Πάδοβας, επιδιώκουν να φέρουν την αλλαγή στα ως τότε εκπαιδευτικά δρώμενα της πόλης τους. Μελέτιος Αθηνών, Γεώργιος Σουγδουρής, Αναστάσιος Παπαβασιλόπουλος, Μεθόδιος Ανθρακίτης και Ευγένιος Βούλγαρης. Αυτοί οι δύο αιώνες ήταν για τα εκπαιδευτικά μας πράγματα ό, τι αποκαλούμε «γιαννιώτικη αναγέννηση» και «Νεοελληνικό Διαφωτισμό». Το αντίπαλο δέος των νεωτεριστικών σχολείων είναι οι Μπαλάνοι, δάσκαλοι προσκολλημένοι στα παραδοσιακά πρότυπα διδασκαλίας, αρνητές των νέων ιδεών. Ωστόσο, μέσα από αυτή την πάλη των αντιθέτων ζυμώθηκε η γιαννιώτικη λογιοσύνη, το νεοελληνικό πνεύμα, που μπορεί με άνεση να συνδυάζει την αρχαία ελληνική γραμματεία με τα πατερικά κείμενα και αυτά με τη δημώδη και λόγια βυζαντινή ποίηση και το δημοτικό τραγούδι. Στη νεοελληνική παιδεία βρίσκουν χώρο ο Αριστοφάνης και ο Ιωάννης Δαμασκηνός, ο Μιχαήλ Ψελλός και ο Πλήθων ο Γεμιστός, ο Κοραής και ο Αθανάσιος Πάριος. Όλα αυτά δεμένα σε έναν κορμό συνιστούν αυτό που λέμε Νέος Ελληνισμός.
description: The Fall of Constantinople in 1453 was a significant fact with major importance for the development of the Greek historic process. The Greeks come out of the narrow limits of the traditional Greek place. Italian cities, which had a thriving economy and a bloomed culture, were reception areas for Greek historians, officials, soldiers and simple men, who offered in their turn all their power in their new places of installation. For Greek refugees and economic immigrants Venice was as the city, which contributed to the economical and cultural development. There, Greek scholars met printers, there, they found students. At the same time, Greek traders found the opportunity to experience the rules of the European trade and to become rich, organized in unions and created the new middle class. Enslaved Greek focused on historians and traders of Venice, and motivated young people, who desired to accomplish their studies in Universities of Italy, were relied on their sponsorship. Ioannina, a blooming and a thriving city in the years of Ottoman Conquest, had the opportunity to come in touch with the thriving Italian centers and especially with Venice at the middle of the 15th century, due to the special privileges, which the citizens enjoyed thanks to the Rule of Sinan Pasha. Ioannina and Venice were related in a complex and interactive way. Citizens of Ioannina served the needs of the Venetian trade as mediators by transporting products from and to Ottoman Empire. Highlanders citizens of Ioannina were so committed to their work that it brought in profits in a short time. They also realized that the maintenance (of their city) had to be based on their children’ education. Therefore, they spent large amount of money, which they had deposited to the Treasury of Venice. Ioannina became one of the most significant educational centers of the 17th and 18th century thanks to the generous sponsorships of the traders, who loved their country. The first innovative schools of Greece are met in the city of Ioannina. They are known due to the name of their founder (e.x. Epifanios, Gioumaia, Maroutsios and at last Kaplanios School). Prominent teacher, mostly priests, who studied at the University of Padova tried to bring change into current educational events of their city. Meletios Athenon, George Sougdouris, Anastasios Papavasilopoulos, Methorios Anthrakitis and Eugene Boulgaris. Those two centuries were for our educational events, that certain situation that we called it “Ioannina’s Renaissance” and “Modern Greek Enlightenment”. Opponents of innovative schools were Balani, who were teachers attached to traditional way of teaching and who were also deniers of the new ideas and opponents of the conservative way of thinking. However, «Ioannina’s Renaissance» was born via contradictions. Modern Greek culture was created as a result of struggle of the opposites. Modern Greek culture combines ancient Greek literature and the writings by the Christian Church Fathers, and also links those writings to demotic and archaizing style byzantine poetry and the Greek folk song (or demotic song). Aristophanes and John of Damascus, Michael Psellus and Gemistus Pletho, Adamantios Korais and father Athanasios Parios can be seen in Modern Greek Education. The unity of all these factors constitutes Modern Hellenism.