Η πρόσβαση, η κοινωνική ενσωμάτωση και η εκπαίδευση Ατόμων με Αναπηρίες στα μουσεία. Η περίπτωση του «Αθανασάκειου» Αρχαιολογικού Μουσείου Βόλου
Creators: name: Τσιαούση, Ειρήνη Απόστολου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Πρόσβαση, εκπαίδευση
Άτομα με Αναπηρίες
Μουσείο
Access, education
People with Disabilities
Museum

description: Στα μουσεία του 21ου αιώνα η καθολική πρόσβαση και η συμμετοχή στον πολιτισμό, με τα οφέλη που αυτό συνεπάγεται, είναι αναφαίρετο δικαίωμα όλων των πολιτών ενός δημοκρατικού και ισόνομου κράτους. Παρά τη διεθνή «ανοιχτή» πολιτική που επιδιώκουν τα μουσεία προς όλες τις κοινωνικές ομάδες, παρατηρείται ότι εξακολουθούν να υφίστανται μη προνομιούχες ομάδες, οι οποίες αντιμετωπίζουν δυσκολίες και εμπόδια στην ελεύθερη και απρόσκοπτη πρόσβαση και εκπαίδευσή τους στα μουσεία. Μια τέτοια ομάδα είναι και τα Άτομα με Αναπηρίες. Η παρούσα εργασία σκοπό έχει να αναδείξει το συγκεκριμένο ζήτημα τόσο σε θεωρητικό επίπεδο όσο και σε πρακτικό. Για τις ανάγκες, επομένως, της παρούσας μελέτης, στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζεται αρχικά το ιστορικό του θεσμού του μουσείου ως ίδρυμα στην υπηρεσία της κοινωνίας, η μουσειακή εκπαίδευση και οι θεωρίες μάθησης, γίνεται προσδιορισμός της ομάδας μελέτης, δηλαδή, των ατόμων με αναπηρίες και καθορισμός των χαρακτηριστικών τους. Στη συνέχεια παρουσιάζονται ορισμένες μουσειολογικές και μουσειοπαιδαγωγικές προϋποθέσεις απαραίτητες για την πρόσβαση και εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρίες στον χώρο του μουσείου. Στη συνέχεια, η συγκεκριμένη μελέτη επιχείρησε να εξετάσει σε ποιο βαθμό υπάρχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις, αλλά και οι πιθανές δράσεις, οι οποίες απευθύνονται στα άτομα με αναπηρίες, στα μουσεία μιας τοπικής κοινωνίας. Για τις ανάγκες της παρούσας μελέτης διερευνήθηκαν, μέσω ερωτηματολογίου, τα μουσεία που ανήκουν στο πολεοδομικό συγκρότημα του Βόλου σε σχέση με τις διαθέσιμες υποδομές, τη διαμόρφωση του εκθεσιακού τους χώρου και των παρεχόμενων εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Ανάλυση των αποτελεσμάτων έδειξε ότι η πλειοψηφία των μουσείων της πόλης του Βόλου δεν είναι ικανοποιητικά προσβάσιμα και δεν παρέχουν εκπαιδευτικά προγράμματα για τα άτομα με αναπηρίες. Εξαίρεση αποτελούν ορισμένα από αυτά, τα οποία πραγματοποιούν μια αξιόλογη προσπάθεια για την ένταξη της υπό μελέτης κοινωνικής ομάδας. Με βάση τα αποτελέσματα της έρευνας αποφασίστηκε να μελετηθεί και να παρουσιαστεί εκτενέστερα το «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου, ως ξεχωριστή περίπτωση έναντι των υπολοίπων, καθώς προσφέρει περισσότερο ικανοποιητικές υπηρεσίες στα άτομα αυτά και αναπτύσσει ένα αξιόλογο ιστορικό εκπαιδευτικών δράσεων. Τέλος, σε αυτό το πλαίσιο παρουσιάζεται ο σχεδιασμός, η υλοποίηση και η αξιολόγηση μιας εκπαιδευτικής περιήγησης απτικού χαρακτήρα, απευθυνόμενη στα άτομα με προβλήματα όρασης, που πραγματοποιήθηκε στο «Αθανασάκειο» Αρχαιολογικό Μουσείο Βόλου με ιδιαίτερα θετικά αποτελέσματα, γεγονός που καθιστά έντονο τον προβληματισμό σε σχέση με τις παρεχόμενες υπηρεσίες εν γένει στα άτομα με αναπηρίες και την επιδιωκόμενη ενσωμάτωσή τους από την πλευρά του μουσείου.
description: Universal access and participation in culture through museums of the 21st century, with all the benefits that this entails, should be an unconditional right for all citizens in a democratic and equalitarian nation. Despite the international “open” policy that museums try to follow towards all social groups, it is observed that there are still groups in disadvantage, facing difficulties and obstacles when it comes to their free and unobstructed access and education in museums. One such group are people with disabilities. The present paper aims to throw some light on this issue on a theoretical as well as practical level. In the theoretical part, we will initially present the history of the museum as an institution in the service of society and talk about museum education and learning theories. Moreover, a more detailed identification of the study group, i.e. people with disabilities, and a definition of its characteristics will be provided. Subsequently, we will present the museological and museo-paedagogical conditions, which are necessary for the access and education of people with disabilities in a museum. Furthermore, the present study attempts to examine up to what degree the necessary conditions, but also the necessary actions, are met towards people with disabilities in museums of a local community. In the framework of the present study, a questionnaire was used to examine the museums belonging to the city of Volos in regard to their current infrastructure, the configuration of exhibition areas and the educational programmes provided. An analysis of the results showed that the majority of museums in the city of Volos are not easily accessible and do not offer educational programmes for people with disabilities but for a few exceptions, which are making a formidable effort for the integration of the social group studied. Based on the results of the study, it was decided to examine and elaborate in more detail on the Athanasakeion Archaeological Museum of Volos, which presents a different case compared to others, as it offers more adequate services to people with disabilities, developing an important history of educational activities. Finally, within this framework we will present the planning, materialization and evaluation of an educational tour with tactile character addressed to visually impaired people, which was conducted in the Athanasakeion Archaeological Museum of Volos and which showed especially positive results, a fact which intensifies the concerns in regard to the generally provided services for people with disabilities and their attempted integration by museums.
description: Σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)