Μοριακή υπογραφή των καρκίνων του θυρεοειδούς αδένα. Συσχέτιση του γονιδιακού προφίλ με την θεραπευτική αντιμετώπιση
Creators: name: Γιαννιός, Κωνσταντίνος Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Καρκίνος θυρεοειδούς
Μοριακή υπογραφή
Γονιδιακό προφίλ
Thyroid cancer
Mutational signature
Gene panel

description: Ο καρκίνος του θυρεοειδούς αδένα είναι μία από τις συχνότερες κακοήθειες παγκοσμίως, με περισσότερα από 580.000 νέα περιστατικά και περισσότερους από 40.000 θανάτους ετησίως (GLOBOCAN/WHO, 2020). Διακρίνεται σε διάφορους ιστολογικούς τύπους, καθένας με διαφορετικά βιολογική συμπεριφορά, επιθετικότητα και πρόγνωση: τα καλά διαφοροποιημένα καρκινώματα (θηλώδες, θυλακιώδες και από κύτταρα Hürthle), τα χαμηλής διαφοροποίησης ή εντελώς αδιαφοροποίητα (αναπλαστικό), καθώς και το μυελοειδές καρκίνωμα, που σε αντίθεση με όλα τα υπόλοιπα προέρχεται όχι από θυλακιώδη, αλλά από παραθυλακιώδη κύτταρα. Η βασική θεραπεία σε όλες τις περιπτώσεις είναι η χειρουργική εκτομή του θυρεοειδούς αδένα (ολική θυρεοειδεκτομή ή λοβεκτομή) και ο λεμφαδενικός καθαρισμός του τραχήλου, αναλόγως του τύπου και της θέσης του όγκου, ενώ αναλόγως της ευαισθησίας του στην πρόσληψη ιωδίου, θέση έχει και η θεραπεία με ραδιενεργό ιώδιο. Τα τελευταία χρόνια σημαντική συμβολή στην βέλτιστη αντιμετώπιση του καρκίνου του θυρεοειδούς αδένα έχει η μελέτη του γονιδιακού προφίλ των όγκων αυτών και ο συσχετισμός του με την θεραπευτική προσέγγιση. Έχουν ταυτοποιηθεί 81 διαφορετικές μοριακές υπογραφές στις καρκινικές μεταλλάξεις, 12 από τις οποίες έχουν βρεθεί στους καρκίνους του θυρεοειδούς, με αποτέλεσμα τις μεταλλάξεις διαφόρων ογκογονιδίων με σημαντικότερα τα BRAF, TERT και RET, οι μεταλλάξεις των οποίων ενοχοποιούνται για επιθετικότερες μορφές καρκίνων θυρεοειδούς. Ο μοριακός έλεγχος με διάφορα μοριακά τεστ (Afirma Gene Sequencing Classifier, ThyroSeq, ThyGenNEXT/ThyraMIR και RosettaGX) μπορεί να ταυτοποιήσει το γονιδιακό προφίλ των κακοηθών θυρεοειδικών όζων (Bethesda V/VI), να διακρίνει τους ενδιάμεσου κινδύνου για κακοήθεια (Bethesda III/IV) σε ύποπτους ή μη, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη θεραπευτική τους αντιμετώπιση. Αποφεύγονται έτσι οι αχρείαστες λοβεκτομές σε καλοήθεις όζους Bethesda III/IV, τροποποιείται το χειρουργικό πλάνο (ολική θυρεοειδεκτομή αντί λοβεκτομής και πιο εκτενείς λεμφαδενεκτομές στα καλά διαφοροποιημένα καρκινώματα, timing προφυλακτικής θυρεοειδεκτομής σε παιδιά με μυελοειδές καρκίνωμα) σε εξαιρέσιμους όγκους με επιθετικές μεταλλάξεις και χορηγούνται στοχευμένες μοριακές θεραπείες (κυρίως αναστολείς της τυροσινικής κινάσης) σε τοπικά προχωρημένους, μεταστατικούς και ιωδιοάντοχους όγκους.
description: Thyroid cancer is one of the most common malignancies globally with over 580.000 new cases and over 40.000 deaths in 2020 (GLOBOCAN/WHO data). There are several histopathologic types, each with a different biological behavior, aggressiveness and prognosis: differentiated (papillary carcinoma, follicular carcinoma and Hürthle-cell carcinoma), poorly differentiated or undifferentiated (anaplastic) carcinomas and medullary carcinoma, which arises from the parafollicular C-cells of the thyroid gland, unlike all the others, which arise from follicular cells. Surgery is the main treatment for all types of thyroid cancer (total thyroidectomy or lobectomy with neck dissection, depending on the tumors’ type and localization) alongside radioiodine therapy depending on the tumors’ radioactive iodine uptake. Advances in molecular testing and identification of molecular markers in thyroid carcinomas have helped to study the correlation between those molecular markers and the impact they have on the treatment strategy in each type of thyroid carcinoma. 81 different mutational signatures have been identified in various types of cancer and 12 of those have been found in thyroid carcinomas, resulting in various mutations of different oncogenes, most notably BRAF, TERT and RET. BRAF”+”, TERT”+” and RET”+” mutations are associated with more aggressive forms of thyroid cancer and poorer outcomes. Molecular testing with various available tests (Afirma Gene Sequencing Classifier, ThyroSeq, ThyGenNEXT/ThyraMIR and RosettaGX) can identify the molecular markers in malignant thyroid nodules (Bethesda V/VI), categorize thyroid nodules with uncertain biopsy (Bethesda III/IV) as benign or suspicious and thus enhance the optimal treatment in each individual case. In particular, unnecessary surgery for benign (Bethesda III/IV) nodules is avoided, resectable tumors with aggressive mutations are treated with more extensive surgery (total thyroidectomy instead of lobectomy and more extensive neck dissections in differentiated cancers, timing of prophylactic thyroidectomy in children with medullary carcinoma) and targeted systemic treatment (mainly kinase inhibitor therapy) is used for unresectable, locally advanced or metastatic tumors and tumors with poor iodine uptake.