title: Ανάπτυξη ενός αποτελεσματικού πλαισίου εφαρμογής της αξιολόγησης της πανεπιστημιακής εκπαιδευτικής διαδικασίας
title: Development of an effective implementation framework for the evaluation of the educational process in higher education
Creators: name: Μπακατσακη Μαρια
Publisher: name: Technical University of Crete
Year: 2018

description: The present dissertation proposes an implementation framework for the assessment of the educational process in higher education having ultimate aim the student success and generally the improvement of the learning and educational experience of the students. The development of the framework was based on the concept of 'intelligent accountability', where the two assessment processes (formative and cumulative) converge, focusing on self-evaluation, in order to increase the mutual trust between the members of the academic community (students, academics and administrators). In order to achieve the effectiveness of the framework have been taken into account theories of Total Quality Management, change and behavior theories, as well as cognitive, psychometric and pedagogical models.  For the development of the framework, were used sources from the international literature review, studies on the implementation of the national and European Quality Assurance Framework, as well as data from interviews and surveys, which were carried out for the purposes of this dissertation (in MODIPs, academic staff, and students). Main purposes of the three surveys, among other things, were the identification of the problems that face the Greek universities during the implementation of the quality assurance processes, the adaption of the international practices to the Greek reality and the quality culture level existing in the Greek academic communities.
Other innovative outputs of the dissertation are:
-  a method for the collection and identification of valid and qualitative responses of the students deriving from the course assessment, as well as from all types of surveys or polls (in paper or electronic format), especially for the extensive ones. 
- a conceptual model of the factors affecting the students’ participation in the Student Evaluation of Teaching (SET).
This dissertation has been developed in the form of a user manual so that the reader can navigate himself according to its needs. There are cross-references  throughout the document directing to the sources of the research proposal/conclusions, or to additional information available to chapter/paragraphs or annexes  or web links for further readings and deeper knowledge concerning  pedagogical and communication techniques, education and assessment tools, parts of assessment frameworks, certification tools, statistics, etc. 
Main purpose of the proposed  framework is to support the Greek universities  to implement effectively the quality assurance process engaging the whole academic community in it and  to confront the challenges of the educational evolution happening to international level (online courses, Learning for Sustainability, student-centered learning, focus on student retention and success, flexible curriculum, lifewide learning, etc.) making available to them an implementation stepwise plan in phases  and a collection of diagnostic tools, assessment and educational  techniques and practices. 
Additionally, academics can find useful the literature review of this dissertation to get informed about the current and upcoming developments in higher education, to enrich their knowledge about cognitive and communication models and tools on for student-centered teaching and other pedagogical subjects. Mainly, they should understand the importance of the implementation of a quality teaching to the student success and generally to the improvement of the educational process, hoping to act creatively for the benefit of students, their institution and consequently to the societal development.
It also aims to raise the awareness of the students about the recent developments of student learning and success, which are happening to the education universally and are beneficiary to them, hoping to make them understand how important is to participate actively in their learning and become successful in their studies, as they are the future scientists who will help the development of their region/country, but also due to internationalization, the sustainable development of the whole  mankind.
description: Η παρούσα διατριβή προτείνει ένα πλαίσιο εφαρμογής για την αξιολόγησης της  εκπαιδευτικής διαδικασίας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, με απώτερο σκοπό την επιτυχία των φοιτητών και γενικότερα τη βελτίωση της μαθησιακής και εκπαιδευτικής τους εμπειρίας. Για να επιτευχθεί η αποτελεσματικότητα του πλαισίου, έχουν ληφθεί υπόψη θεωρίες από τη Διοίκηση Ολικής Ποιότητας, μοντέλων αλλαγής και συμπεριφοράς, καθώς επίσης και γνωστικά, ψυχομετρικά και παιδαγωγικά μοντέλα.
Για τη διαμόρφωσή του πλαισίου χρησιμοποιήθηκαν πηγές από τη διεθνή βιβλιογραφία, μελέτες εφαρμογής των πλαισίων αξιολόγησης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, και δεδομένα που προέκυψαν από συνεντεύξεις και τις έρευνες που διεξήχθηκαν για τις ανάγκες της παρούσας διατριβής (στις ΜΟΔΙΠ των ΑΕΙ/ΤΕΙ, στους ακαδημαϊκούς και στους  φοιτητές), οι οποίες αποσκοπούσαν συν τοις άλλοις στον εντοπισμό των προβλημάτων και γενικότερα στην αποτύπωση της υπάρχουσας κατάστασης για τις διαδικασίες αξιολόγησης των ελληνικών πανεπιστημίων, αλλά και στην προσαρμογή των διεθνών πρακτικών στα ελληνικά δεδομένα και τον εντοπισμό του επιπέδου της κουλτούρας ποιότητας στην ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα.
Στα ελληνικά πανεπιστήμια τα ερωτηματολόγια αξιολόγησης των μαθημάτων που διανέμονται στους φοιτητές αποτελούν τον πιο συνηθισμένο τρόπο για την αξιολόγηση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και είναι από τα πιο λογικοφανή  εργαλεία, καθώς οι φοιτητές είναι οι άμεσοι λήπτες του διδακτικού έργου (McKeachie, 1997; Kwan, 1999). Επιπλέον, είναι ο πιο συνηθισμένος τρόπος για να εισάγουν τα Πανεπιστήμια διαδικασίες διασφάλισης ποιότητας (Sursock, 2011) και αποτελούν ένας από τους μηχανισμούς δέσμευσης των φοιτητών για τη βελτίωση της διδασκαλίας και της εκπαιδευτικής διαδικασίας (The Quality Assurance Agency for Higher Education, 2014).
Όμως η διαδικασία αξιολόγησης των μαθημάτων, είναι η διαδικασία που αντιμετωπίζει τα περισσότερα προβλήματα κυρίως λόγω της ομολογουμένως, από όλους τους αρμόδιους των ΜΟΔΙΠ (Μονάδα Διαχείρισης Ολικής Ποιότητας) των ΑΕΙ/ΤΕΙ, πολύ χαμηλής συμμετοχής των φοιτητών σε αυτήν, την αδυναμία στα πληροφοριακά συστήματα συλλογής δεδομένων και τη διαπίστωση της ΑΔΙΠ (2017) ότι τα συστήματα ΔΠ στα ελληνικά πανεπιστήμια δεν βρίσκονται σε πλήρη λειτουργία, καθώς δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί, σε σύγκριση με τα πανεπιστήμια της Ευρώπης. Οι προκλήσεις αυξάνονται για την ελληνική πραγματικότητα περισσότερο, εάν συνδυαστούν με την υποβάθμιση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης από τα πανεπιστήμια, η οποία οφείλεται στην ανυπαρξία μιας διαχρονικής, σταθερής εθνικής πολιτικής για την παιδεία και στη συνεχιζόμενη οικονομική κρίση, που έχει ως αποτέλεσμα τη δραστική μείωση των προσλήψεων σε διδακτικό και ακαδημαϊκό προσωπικό, την ελλιπή στελέχωση των ΜΟΔΙΠ, τη μείωση της χρηματοδότησης των πανεπιστημίων κατά 68% από το 2008, την αύξηση του μέσου βαθμού υπερκάλυψης των θέσεων για εισακτέους φοιτητές, τη γήρανση του προσωπικού και τη μείωση των αποφοίτων με παράλληλη αύξηση των «αιώνιων φοιτητών». 
Οπότε τα ελληνικά πανεπιστήμια καλούνται να εφαρμόσουν ένα πλαίσιο ΔΠ αντίστοιχο με αυτό που θα εφαρμόσουν όλα τα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, τα οποία όμως έχουν αφιερώσει χρόνια έρευνας και πιλοτικών εφαρμογών πάνω στα θέματα της ποιότητας στην εκπαίδευση και έχουν αφομοιώσει εδώ και πολλά χρόνια δοκιμασμένες πρακτικές, οι οποίες είναι άγνωστες για τα ελληνικά δεδομένα. Αποτέλεσε λοιπόν προσπάθεια της ερευνήτριας στο προτεινόμενο πλαίσιο εφαρμογής ΔΠ να ενσωματωθούν σε αυτό διάφορες επιτυχημένες πρακτικές που εφαρμόζονται ήδη σε άλλα πανεπιστήμια του εξωτερικού, όπως για παράδειγμα την προϋπόθεση να διαθέτουν οι διδάσκοντες παιδαγωγική επάρκεια πριν εισαχθούν στις αίθουσες διδασκαλίας, τη λειτουργία Κέντρων Μάθησης και Διδασκαλίας, την αξιοποίηση των φοιτητών για παροχή υπηρεσιών υποστήριξης των συμφοιτητών τους, την παροχή υπηρεσιών μέριμνας για ευπαθείς ομάδες κ.ά. Επίσης, προτείνονται πρακτικές που έχουν προκύψει από τη διεθνή βιβλιογραφία και τα αποτελέσματα από τις έρευνες που διεξήχθηκαν για τις ανάγκες της παρούσας διατριβής, οι οποίες στοχεύουν στην αύξηση των ποσοστών απόκρισης στα ΕΑΜ και των ποσοστών παρακολούθησης των μαθημάτων από τους φοιτητές και γενικότερα στην επίτευξη της δέσμευσης του φοιτητή με τη μαθησιακή του εμπειρία και την πανεπιστημιακή κοινότητα γενικότερα.
Γενικότερα, κατά την εφαρμογή ενός πλαισίου αξιολόγησης πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη έμφαση σε οποιαδήποτε διαδικασία σχεδιάστηκε για να συλλέξει πληροφόρηση σχετικά με την επιτυχία ενός προγράμματος, μαθήματος ή του προγράμματος σπουδών του πανεπιστημίου. Ουσιαστικά, η έννοια της αξιολόγησης χρησιμοποιείται με την έννοια της «ευφυούς λογοδοσίας» όπου συγκλίνουν οι δύο διαδικασίες της αθροιστικής (summative) αξιολόγησης με τη διαμορφωτική (formative), εστιάζοντας στην αυτοαξιολόγηση, για να επιτευχθεί η αύξηση της αμοιβαίας εμπιστοσύνης μεταξύ των μελών της ακαδημαϊκής κοινότητας (φοιτητές, ακαδημαϊκοί και διοικητικοί),  η ενθάρρυνση της ανάπτυξης και της προόδου των φοιτητών,  και γενικότερα η βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Καινοτόμο στοιχείο της διατριβής αποτελεί η διερεύνηση της ποιότητας της πληροφορίας που συλλέγεται από τους φοιτητές κατά τη διαδικασία αξιολόγησης των μαθημάτων και τις έρευνες γενικότερα. Από τη διερεύνηση αυτή προέκυψε ένα πρωτότυπο εργαλείο/τεχνική για τη λήψη ποιοτικών δεδομένων σε κάθε τύπο έρευνας/δημοσκόπησης ηλεκτρονικής ή χειρόγραφης μορφής, ιδιαίτερα εάν είναι εκτενής σε μέγεθος. Επίσης, διαμορφώθηκε ένα εννοιολογικό μοντέλο που στόχος του είναι να προσδιορίσει τους παράγοντες που επηρεάζουν τη συμμετοχή των φοιτητών στη αξιολόγηση των μαθημάτων.  
Η παρούσα διατριβή έχει διαμορφωθεί με τη μορφή εγχειριδίου χρήσης, ώστε να μπορεί ο αναγνώστης να το χρησιμοποιήσει ανάλογα με την ανάγκη που έχει. Υπάρχουν διάχυτα μέσα στο κείμενο παραπομπές με προτεινόμενες πηγές και διατίθενται αυτούσια στα παραρτήματα παιδαγωγικές τεχνικές, πλαίσια αξιολόγησης, εργαλεία πιστοποίησης, ώστε να μπορέσει εάν το επιθυμεί να εμβαθύνει περισσότερο τις γνώσεις του.  
Στο προτεινόμενο πλαίσιο περιλαμβάνονται κατευθυντήριες οδηγίες και πρακτικές που βοηθούν τα πανεπιστήμια σε ιδρυματικό επίπεδο να ανταπεξέλθουν σε όλες τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει το εκπαιδευτικό σύστημα των ελληνικών πανεπιστημίων, να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τη διαδικασία της διασφάλισης ποιότητας, να διαχειριστούν την αντίδραση από τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας για τις αλλαγές που θα πρέπει να επέλθουν και να βελτιώσουν την εκπαιδευτική εμπειρία των φοιτητών. 
Επιπλέον, η παρούσα διατριβή στο σύνολό της είναι χρήσιμη για τους ακαδημαϊκούς, για να ενημερωθούν για τις εξελίξεις που επέρχονται στην παιδεία της ανώτατης εκπαίδευσης, να εμπλουτίσουν τις γνώσεις τους για τα γνωστικά μοντέλα και εργαλεία σχετικά με την ενεργητική και φοιτητοκεντρική διδασκαλία και άλλα παιδαγωγικά θέματα, ώστε να μπορέσουν να αντιληφθούν τη σημαντικότητα που έχει η υλοποίηση ενός ποιοτικού εκπαιδευτικού έργου στην επιτυχία των φοιτητών και γενικότερα στη βελτίωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας, ευελπιστώντας να δραστηριοποιηθούν δημιουργικά προς όφελος των φοιτητών, του ιδρύματός τους και της κοινωνίας γενικότερα. 
Απευθύνεται επίσης και στους φοιτητές ευελπιστώντας να τους ευαισθητοποιήσει και να τους κάνει να αντιληφθούν πόσο σημαντική είναι η ενεργή συμμετοχή για τη μάθηση και την επιτυχία στις σπουδές τους, καθώς αυτοί αποτελούν τους μελλοντικούς επιστήμονες που θα συνδράμουν στη ανάπτυξη του τόπου τους, αλλά και λόγω της διεθνοποίησης, στην αειφόρο ανάπτυξη ολόκληρης της ανθρωπότητας.