Η σημασία της συμμετοχής του μαθητή στη μαθησιακή διαδικασία του σχολείου
Creators: name: Μαυρίδου, Σμαραγδή Απόστολου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Συμμετοχή
Μάθηση
Σχολείο
Participation
Learning
School

description: Θέμα της παρούσας μελέτης αποτελεί η συμμετοχή του μαθητή στη μαθησιακή διαδικασία του σχολείου από ορθόδοξη χριστιανοπαιδαγωγική σκοπιά, ένα θέμα επίκαιρο που κεντρίζει το ενδιαφέρον τόσο της σύγχρονης Παιδαγωγικής Επιστήμης όσο και της Θεολογίας. Το σύγχρονο σχολείο θα πρέπει να προωθεί τη συμμετοχή των μαθητών στη μαθησιακή διδασκαλία, με σκοπό την ισορροπημένη σωματική, διανοητική, κοινωνική και ηθική τους ανάπτυξη. Ο όρος «συμμετοχή» στην παιδαγωγική επιστήμη αναφέρεται στον μαθητή που έχει ενεργητικό και δραστήριο ρόλο στη διαδικασία της μάθησης και δεν είναι παθητικός δέκτης γνώσεων. Αντιθέτως, συνεργάζεται με τον εκπαιδευτικό και τους συμμαθητές του στα πλαίσια ενός παιδαγωγικού διαλόγου για την πραγματοποίηση των διδακτικών στόχων. Η αρχή της συμμετοχής δεν πραγματώνεται μέσα από δασκαλοκεντρικές και αντιπαιδαγωγικές διαδικασίες, αλλά μέσα από την αμοιβαία αλληλεπίδραση μεταξύ εκπαιδευτικού και μαθητή και των μαθητών μεταξύ τους. Προϋποθέσεις για την ύπαρξη της συμμετοχής είναι 1) η αυτενέργεια με την έννοια της αυτόβουλης ενέργειας, χωρίς κάποια βοήθεια ή εξαναγκασμό, κάτι το οποίο διακήρυττε κι επίσημα ο John Dewey με τη γνωστή ρήση “learning by doing”, 2) η αγάπη του παιδαγωγού, ως μία από τις βασικότερες αρετές που οφείλει να έχει ο παιδαγωγός, καθώς όπως λέει και ο Μέγας Βασίλειος: «τέκνον εστίν πνευματικόν του διδασκάλου ο μαθητής», 3) η ενθαρρυντική στάση του παιδαγωγού, η οποία πρέπει να παρέχεται αδιάκριτα σε όλους τους μαθητές, ώστε να παρωθείται ο τελευταίος να καλλιεργήσει τα «τάλαντα» που έλαβε από το Θεό, 4) η παροχή κινήτρων μάθησης μέσα από εξωτερικές και εσωτερικές ωθήσεις και 5) η παιδαγωγική ατμόσφαιρα της σχολικής τάξης, που προκύπτει μέσα από τις καλές διαπροσωπικές σχέσεις στο σχολείο οι οποίες διακρίνονται σε δασκαλομαθητικές και διαμαθητικές. Ο J. Piaget ήταν ο πρώτος που επιχείρησε τη διάκριση στις σχέσεις στο χώρο του σχολείου, τονίζοντας ότι οι δασκαλομαθητικές είναι ιεραρχικές και χωρίς συμμετρία, ενώ ο διαμαθητικές είναι ισότιμες και συμμετρικές. Ο Ιησούς Χριστός αποτελεί το τέλειο πρότυπο αποδοχής του άλλου, αφού δέχεται τους ανθρώπους χωρίς διακρίσεις και προϋποθέσεις με τα ιδιαίτερα χαρίσματά τους. Ο διάλογος αναδεικνύεται σε υπέρτατη μορφή αγάπης, ο οποίος πρέπει να διακρίνεται από φιλανθρωπία, γλυκύτητα και αγαθότητα, όπως ο διάλογος με το Θεό. Στον αντίποδα, βρίσκονται το άγχος και η σχολική φοβία, η δειλία, η κατάθλιψη και η χαμηλή αυτοεκτίμηση, παράγοντες που σχετίζονται με το μαθητή και συμβάλλουν στη μη συμμετοχή του στο σχολείο. Από την πλευρά του εκπαιδευτικού, το αυταρχικό ή δασκαλοκεντρικό στυλ διαπαιδαγώγησης και διδασκαλίας ή το αδιάφορο-ελεύθερο στυλ διαπαιδαγώγησης αποτελούν παράγοντες που οδηγούν στην παθητική και αδρανή από κάθε άποψη στάση του μαθητή. Η συμμετοχικότητα των μαθητών επιτυγχάνεται κυρίως με τη διαλογική μορφή διδασκαλίας. Ο Χριστός χρησιμοποίησε τη διαλογική μορφή διδασκαλίας σ’ όλη τη διάρκεια του θεανθρώπινου έργου Tου. Ακόμη μορφές διδασκαλίας, όπως η ομαδοκεντρική, η ομαδοσυνεργατική και η μέθοδος Project (Σχέδια εργασίας) θέτουν το μαθητή στο κέντρο διδασκαλίας. Η σπουδαιότητα της συμμετοχής στην ανάπτυξη του μαθητή είναι πολύ μεγάλη καθώς αποδεικνύεται ότι επιδρά σ’ ολόκληρη την προσωπικότητά του. Η έννοια της συμμετοχής, κατά την ορθόδοξη χριστιανική θεολογία είναι η κοινωνία με το Θεό και η κοινωνία μετ’ αλλήλων, που είναι και ο σκοπός της ζωής των ανθρώπων.
description: The subject of this study is the student’s participation in school’s cognitive procedure from a Christian Orthodox educational perspective. This is a current issue that concerns both modern Pedagogy and Theology. Schools today must promote students’ participation in the learning procedure aiming at a balanced physical, mental, social and moral development of the student. The term ‘participation’ in pedagogy refers to the student who plays an active role in the learning procedure and is not a mere receiver of knowledge. The student cooperates with the teacher and his classmates within an educational dialogue in order for the educational aims to be achieved. The principle of participation is not achieved through teacher-centered or antieducational procedures, but via interaction between the teacher and the student and between students, too. There are also certain prerequisites for the achievement of participation. These are: 1) the initiative of the students without any aid or force. This was firmly believed and maintained by John Dewey (‘learning by doing’). 2) the teacher’s love, which is one of the most vital virtues of the teacher, as suggested by Saint Vassileios the Great (‘the student is the teacher’s spiritual child’). 3) the teacher’s encouraging attitude, which has to be impartial and evenly shared to students. This way, each student is motivated to develop their ‘gift’ given by God. 4)the provision of motivation through external and internal urges. 5) the pedagogical atmosphere in the classroom, which is achieved through the good interpersonal relationships (between the teacher and the student and between the students). J. Piaget was the first to attempt the distinction of school relationships, pointing out that the teacher-student relationship is hierarchical while the student-student relationship is equal and symmetrical. Jesus Christ constitutes the role model of acceptance since he accepts people’s special characteristics without discrimination. The dialogue, which becomes the utter form of love, should be characterized by charity, sweetness and kindness, such as our dialogue with God. The opposite feelings are anxiety and school fear, timidity, depression, and low self-esteem. These factors contribute to the student’s lack of participation in the learning procedure. As far as the teacher is concerned when either the despotic and teacher-centered or the indifferent- free style is adopted by them, the students resort to a passive and inactive attitude. Students’ participation is mainly achieved through the dialogic form of teaching. Jesus Christ used this form of teaching throughout His theanthropic work. Other types of teaching, like the group-centered, group-cooperation and Project method, also put the student to the center of the learning procedure. The participation of the student is of great importance as it has been proved that it deeply affects his/her personality. According to the Orthodox Christian Theology the true meaning of participation is the communion with God and the communion with each other, which is also the purpose of life.