Die Rolle von Lehrerfragen im DaF-Unterricht: eine funktional-pragmatische Untersuchung
Creators: name: Καρατίδης, Βασίλειος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Μάθημα Γερμανικής ως ξένης γλώσσας
Ερωτήσεις Δασκάλου
Λειτουργική Πραγματολογία
Λειτουργική-Πραγματολογική έρευνα
German Foreign Language teaching
Teacher questions
Functional pragmatics
Functional-pragmatic study
DaF-Unterricht
Lehrerfragen
Funktionale Pragmatik
Funktional-pragmatische Untersuchung

description: Η αποτελεσματικότητα των εκπαιδευτικών παρεμβάσεων στο σχολείο εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, και οι δυνατότητες της έρευνας πεδίου για τη διερεύνηση αυτών των παραγόντων μέσα στη σχολική τάξη είναι περιορισμένες. Οι παραπάνω λόγοι στάθηκαν αφορμή για την παρούσα έρευνα με απώτερο στόχο να συλλεχθούν στοιχεία, που θα βοηθήσουν στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή συγκεκριμένων εκπαιδευτικών διαδικασιών στα πλαίσια του μαθήματος της Γερμανικής γλώσσας ως ξένης γλώσσας. Ειδικότερα στόχος της παρούσας έρευνας είναι, αφενός, να εξεταστεί ο ρόλος των ερωτήσεων δασκάλου από λειτουργική-πραγματολογική και διδακτική άποψη στη σχολική επικοινωνία μέσα στην τάξη και, αφετέρου, να προσδιοριστεί το είδος της σχέσης αυτών των ερωτήσεων με τις μεθόδους διδασκαλίας που εφαρμόζονται. Η έρευνα διεξήχθη σύμφωνα με τη θεωρία της «Λειτουργικής Πραγματολογίας» των Ehlich &amp; Rehbein. Αυτή η γλωσσολογική θεωρία αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως ένα ον, που δρα και που προσπαθεί να επιτύχει συγκεκριμένους στόχους χρησιμοποιώντας το λόγο. Το ίδιο ισχύει και για το σχολείο. Το σχολείο όμως είναι κοινωνικός θεσμός, είναι ο κατ’ εξοχήν θεσμός οργάνωσης της γνώσης, και η θεσμική επικοινωνία διαφέρει από την εξωθεσμική όσον αφορά την οργάνωσή της και ακολουθεί συγκεκριμένους κανόνες. Η εργασία αποτελείται από δύο μέρη: το πρώτο μέρος αφορά το θεωρητικό πλαίσιο και το δεύτερο μέρος την εμπειρική έρευνα. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζονται πρώτα ορισμένα χαρακτηριστικά της «Επικοινωνιακής Διδακτικής», οι μέθοδοι της οποίας εφαρμόστηκαν στη διδασκαλία της Γερμανικής ως ξένης γλώσσας, στο μάθημα που καταγράφηκε και ερευνήθηκε. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η θεωρία της «Λειτουργικής Πραγματολογίας», η μεθοδολογία της οποίας χρησιμοποιήθηκαν στη μελέτη των δεδομένων της έρευνας που συλλέχθηκαν. Επεξηγούνται βασικές έννοιες αυτής της θεωρίας, όπως λεκτικές δράσεις, γλωσσικές διεργασίες και πεδία, σχέδια δράσης κ.ά.. Στο εμπειρικό μέρος διευκρινίζονται ο στόχος και η μεθοδολογική προσέγγιση. Η ερευνητική μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε ανήκει στις μεθόδους της έρευνας πεδίου, και συγκεκριμένα πρόκειται για μια μελέτη περίπτωσης. Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα που συλλέχθηκαν μέσω λήψεων μέσα σε μια τάξη. Στη συνέχεια, μετά από τη μεταγραφή του μαθήματος με συγκεκριμένο πρόγραμμα στον υπολογιστή και την κατάτμησή του, παρουσιάζονται και μελετώνται ορισμένα επιλεγμένα τμήματα. Στο απομαγνητοφωνημένο και τετμημένο αρχείο εξετάζεται ποια από τα υπάρχοντα στη Θεωρία της Λειτουργικής Πραγματολογίας σχολικά σχέδια δράσης εφαρμόζονται. Δύο σχέδια δράσης, στα οποία καταγράφονται ερωτήσεις από τη Δασκάλα, παρουσιάζονται και συζητούνται αναλυτικά. Πρόκειται και στις δύο περιπτώσεις για το σχέδιο δράσης 'ζήτημα-λύση'. Παρουσιάζονται και αναλύονται οι νοητικές και διαδραστικές δράσεις, καθώς και οι τρόποι δράσης των εμπλεκομένων, όπως επίσης και η λειτουργία των γλωσσικών μέσων που χρησιμοποιήθηκαν για την επίτευξη των στόχων των ομιλητών. Τέλος παρουσιάζονται και συζητούνται τα αποτελέσματα. Μια σύνοψη των κύριων ευρημάτων της μελέτης και των συμπερασμάτων σχετικά με το ρόλο των ερωτήσεων δασκάλου από λειτουργική-πραγματολογική και διδακτική άποψη ολοκληρώνει αυτήν την εργασία.Tα αποτελέσματα της συγκεκριμένης εργασίας είναι σημαντικά για τα Διδακτική της Γερμανικής ως ξένης γλώσσας
description: The effectiveness of educational interventions on a school setting depends on many factors, and the potential of field research to study these factors within the classroom is limited. The above reasons have triggered this research with the aim of collecting data, which will help in a more effective implementation of specific educational procedures in the course of German language as a foreign language. In particular, the aim of the present study is, on the one hand, to examine the role of teacher questions from a functional-pragmatic and didactic point of view in the classroom discourse and, on the other, to determine the type of relationship between these questions and the teaching methods applied. The research was conducted according to the theory of “Functional Pragmatics” of Ehlich &amp; Rehbein. This linguistic theory treats man as a being, acting and trying to achieve specific goals using language. The same goes for school. But the school is a social institution. It is the primary institution of knowledge organization, and institutional communication differs from the non-institutional in its organization and follows specific rules. The work consists of two parts: the first part concerns the theoretical framework and the second part concerns the empirical research. The theoretical part presents first some characteristics of the “Communicative Teaching”, the methods of which were applied to the teaching of German as a foreign language, in the course recorded and studied. Then, the theory of “Functional Pragmatics” is presented, the research methods of which were used in the study of the collected research data. Basic concepts of this theory are explained, such as speech action, linguistic processes and fields, linguistic action patterns, etc. The empirical part clarifies the objective and the methodological approach. The research method used belongs to the methods of field research, and more specifically it is a case study. The research was based on data captured through video recording in a classroom. Then, after a computer-based transcription of the course and segmentation, some selected sections are presented and studied. In the transcribed and segmented archive is examined which of the existing in the theory of “Functional Pragmatics” school action patterns are applied. Two linguistic action patterns, in which teacher questions are recorded, are presented and discussed in detail. These are both cases of the “task-completion-pattern” action plan. Mental and interactive actions are presented and discussed, the modes of action of the parties that were involved, as well as the function of the linguistic instruments used. Finally, the results are presented and discussed. A summary of the main findings of the study and conclusions on the role of the teacher questions from functional-pragmatic and didactic point of view completes this study. The results of this study are important for the didactics of German as a foreign language