Αρχές σχεδιασμού αστικών υπαίθρων χώρων για άτομα με άνοια και Alzheimer
Creators: name: Πιπερίδου, Στεφανία Αννα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Αστικοί υπαίθριοι χώροι
Σχεδιασμός αρχιτεκτονικής τοπίου
Ευάλωτες ομάδες
Άνοια
Alzheimer
Urban public spaces
Landscape Design
Vulnerable groups
Dementia

description: Η παρούσα μελέτη έχει ως αντικείμενο τη διερεύνηση των βασικών εκείνων σχεδιαστικών αρχών και του τρόπου εφαρμογής τους ώστε οι αστικοί υπαίθριοι χώροι να αναδειχθούν σε χώρους υποστηρικτικούς για τα ηλικιωμένα άτομα και κυρίως για τα πάσχοντα με άνοια και Alzheimer. Κατά την πορεία της έρευνας επιβεβαιώθηκε ότι, λόγω της δημογραφικής γήρανσης και της σταθερής αύξησης του αριθμού των ατόμων με νευροεκφυλιστικές νόσους, η διαμόρφωση φιλικών, αστικών υπαίθριων χώρων προβάλλει ως μια αποτελεσματική προσέγγιση για την αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων τους. Αν και ο αρχιτέκτονας τοπίου δεν μπορεί να επέμβει "θεραπευτικά", μπορεί να λειτουργήσει αντισταθμιστικά στις απώλειές τους, δημιουργώντας ένα περιβάλλον το οποίο θα ενισχύει την κοινωνική τους συμμετοχή και θα καθυστερεί την πρόωρη μεταφορά τους σε κλειστές νοσηλευτικές μονάδες. Από πλευράς διάρθρωσης, η μελέτη είναι διμερής και αποτελείται από το θεωρητικό υπόβαθρο και την πρόταση. Στο θεωρητικό υπόβαθρο διερευνώνται βασικά προβλήματα, σωματικά, διανοητικά και ψυχολογικά που αφορούν τα άτομα τρίτης ηλικίας και τους πάσχοντες από άνοια και Alzheimer ώστε να προσδιοριστούν σαφέστερα οι σχεδιαστικές εκείνες αρχές που θα μπορούσαν να ανταποκριθούν πληρέστερα στις ανάγκες τους, τόσο σε επίπεδο αστικής γειτονιάς, όσο και ειδικότερα σε ανοιχτούς χώρους, όπως πάρκα και πλατείες. Ακολουθεί μια αναφορά στην σημασία του φυσικού περιβάλλοντος και ιδιαιτέρως στην επανορθωτική, αναζωογονητική αξία του, η οποία αποτελεί το υπόβαθρο για τη δημιουργία των θεραπευτικών κήπων και ειδικότερα των κήπων για άνοια και Alzheimer. Ακολούθως, διατυπώνονται συγκεκριμένες και βασικές σχεδιαστικές αρχές και προτείνονται παρεμβάσεις υποστηρικτικές για το σχεδιασμό μιας γειτονιάς φιλικής προς τις ευαίσθητες αυτές κοινωνικές ομάδες. Κατόπιν εξετάζεται η εφαρμογή των αρχών αυτών σε πάρκα και πλατείες, ενώ προτείνονται ανάλογες παρεμβάσεις ώστε να επιτυγχάνεται όσο το δυνατόν περισσότερο η ευεργετική επαφή με τη φύση, κατά το πρότυπο των θεραπευτικών κήπων. Η συμβολή της παρούσας εργασίας συνίσταται στον καθορισμό βασικών σχεδιαστικών αρχών, στην ταξινόμησή τους σε περισσότερο «τεχνικές» και «ψυχοκοινωνικές» και κατόπιν στη διερεύνηση της γενικότερης εφαρμογής τους σε κλίμακα πάρκων- πλατειών αλλά και σε επίπεδο γειτονιάς- πόλης. Μελετήθηκε, δηλαδή, έστω και θεωρητικά, η συνεχής διεύρυνση της κλίμακας εφαρμογής των αρχών αυτών, από τη μικρότερη σε μεγαλύτερη. Μετά την ολοκλήρωση της αναφοράς στις αρχές και τη διατύπωση των προτεινόμενων επεμβάσεων ακολουθούν κάποιες επισημάνσεις που αφορούν την κατασκευή ενός πιο εξειδικευμένου πάρκου για τη νόσο του Alzheimer, του "πάρκου των τριών σταδίων", με προδιαγραφές που θα ανταποκρίνονται στα τρία βασικά στάδια της νόσου. Μετά την περάτωση του θεωρητικού τμήματος της μελέτης ακολουθεί η πρόταση. Επιλέχθηκε μια περιοχή πρασίνου, στην Ανάληψη της Θεσσαλονίκης, σε μια γειτονιά πυκνοδομημένη και με έντονο εμπορικό χαρακτήρα στην οποία έγινε μια προσπάθεια εφαρμογής των προαναφερθεισών αρχών. Τέλος, από τη μελέτη προέκυψε το συμπέρασμα ότι η εφαρμογή των αρχών αυτών μπορεί να στηρίξει ένα αναζωογονητικό, υποστηρικτικό, περιβάλλον και ότι απλές, οικονομικές αλλά στοχευμένες επεμβάσεις μπορούν να βελτιώσουν σημαντικά τις συνθήκες ζωής των ανθρώπων αυτών. Οι αστικοί υπαίθριοι χώροι δεν απευθύνονται μόνο στους υγιείς και νέους κατοίκους αλλά και σε ευπαθείς ομάδες που συχνά παραμελούνται ή μένουν στο περιθώριο των πρωτοβουλιών και προτεραιοτήτων της κοινωνίας.
description: The aim of the present study is to investigate the implementation of the key design principles that will contribute to urban open spaces in order to support the elderly, and more specifically those suffering from Dementia and Alzheimer. During the course of this study, it has been confirmed that due to the aging population and the steady increase in the number of people facing neurodegenerative diseases, the development of friendly, urban open spaces constitute an effective approach for the remedy of their problems. Although the responsibility of landscape architects is not to provide therapy to this vulnerable group of people, they can create an environment that will encourage their social participation, and will in turn delay their premature transfer into closed hospital units. The structure of this study is bilateral, and consists of a theoretical background and the design implementation. As far as the theoretical background is concerned, physical, mental and psychological problems related to the elderly and people with Dementia and Alzheimer are investigated, aiming to the identification of those design principles that could fully comply with these peoples’ needs. Further, the importance of the natural environment is highlighted, especially its reconstructive and rejuvenating value, which constitutes as an indispensable factor for the creation of “ therapeutic “ gardens and especially the garden for people with Dementia and Alzheimer. Further, this paper formulates concrete and basic design principles, and proposes supportive interventions for a friendly neighborhood for these vulnerable groups. Later, the application of these principles in parks and squares is considered, while suggestions for specific interventions follow, that will contribute to these vulnerable groups getting closer with nature, along the lines of the therapeutic gardens. This study contributes in literature in the sense that it determines the basic design principles, classifies them into technical and psychological, and in turn investigates their applicability from the scale of the square - park to neighborhood - city level. Specifically, it was studied, even theoretically, the continuous expansion of the scale of application of the principles, from the smallest to largest. Further, a proposal for a construction of a more specialized park for Alzheimer’s’ disease follows, namely the “Park of the Three Stages”, with specifications that meet the three stages of the disease. After the completion of the theoretical part of the study, a case study follows. This involves an attempt to apply the aforementioned principles in a commercial and densely populated neighborhood in Analipsi, Thessaloniki. Finally, the results of this study reveal that the implementation of these principles can actually support a refreshing and supportive environment. Further, simple, but yet targeted, economic interventions can significantly improve the living conditions of these vulnerable groups. Urban open spaces do not cater only to young and healthy individuals, but also to vulnerable groups, for which society has not provided as it ought to.