Ανάπτυξη συστήματος δεικτών για την αποτύπωση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής στην ποιότητα του αέρα
Creators: name: Σπυρίδη, Δήμητρα Χ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Κλιματική αλλαγή
Ποιότητα αέρα
Σύστημα δεικτών
Στρατηγικές ανάσχεσης/προσαρμογής
Climate change
Air quality
System of indicators
Mitigation/adaptation strategies

description: Η παρούσα διατριβή εμπίπτει στο πεδίο της διερεύνησης των αλληλεπιδράσεων μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και της ποιότητας του αέρα με τη χρήση δεικτών σε αστική έως και περιφερειακή κλίμακα. Αρχικά πραγματοποιείται αναφορά στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής μέσα από μια ενδελεχή βιβλιογραφική επισκόπηση των εξελίξεων και υπογραμμίζεται η συσχέτιση του φαινομένου με την ποιότητα του αέρα. Στη συνέχεια παρατίθεται το μεθοδολογικό πλαίσιο αποτύπωσης των αλληλεπιδράσεων μεταξύ κλιματικής αλλαγής και ποιότητας του αέρα. Η ανάπτυξη του συστήματος δεικτών προήλθε μέσα από ενδελεχή βιβλιογραφική διερεύνηση ενός αξιόλογου αριθμού πηγών και έγκριτων διεθνών περιοδικών προκειμένου να καλυφθούν με επάρκεια όλες οι πτυχές των υπό μελέτη θεματικών πεδίων ώστε να διερευνηθεί ποιοτικά και ποσοτικά κάθε επιμέρους αλληλεπίδραση. Στο τελικό σύστημα δεικτών κλιματικής αλλαγής και ποιότητας αέρα συμπεριλήφθηκαν 30 δείκτες (11 δείκτες που αφορούν στην ποιότητα του αέρα και 19 δείκτες που αφορούν στην κλιματική αλλαγή). Ο τρόπος σύνδεσης των δεικτών κλιματικής αλλαγής και ποιότητας του αέρα, ποιοτικά και ποσοτικά, αναδεικνύεται μέσα από κατάλληλες απεικονίσεις που αποτυπώνουν κάθε επιμέρους ποιοτική αλληλεπίδραση. Η ποιοτική σύνδεση μεταξύ των δεικτών με την πολυκριτηριακή ανάλυση στη βάση της μεθοδολογίας DPSIR επαληθεύεται λογικά στη διερεύνηση της αλληλεπίδρασης των δεικτών, οδηγώντας τελικά στην ανάγκη λήψης απόφασης με την εφαρμογή συγκεκριμένων στρατηγικών ανάσχεσης και προσαρμογής. Η ποσοτική συσχέτιση μεταξύ των δεικτών, στη βάση διαθέσιμων δεδομένων, υλοποιήθηκε με την εφαρμογή τεχνικών περιβαλλοντικής στατιστικής για τέσσερεις αστικές περιοχές του πλανήτη με διαφορετικά χαρακτηριστικά, Αθήνα, Παρίσι, Λος Άντζελες και Πόλη του Μεξικού. Η πλέον σημαντική συσχέτιση δεικτών ποιότητας αέρα και κλιματικής αλλαγής αποτυπώνεται μέσω της σχέσης που συνδέει το O3 και τη μέση θερμοκρασία. Στη βάση της συσχέτισης αυτής έγινε διερεύνηση της μεταβολής του O3 υπό την εφαρμογή συγκεκριμένων σεναρίων της IPCC για τα έτη-στόχους 2020 και 2050, προκειμένου να μελετηθεί η μεταβολή του λόγω μεταβολής της μέσης θερμοκρασίας όπως αυτή προέρχεται από την κλιματική αλλαγή. Στη λογική ότι ο άνθρωπος αποτελεί τον κύριο αποδέκτη των ποικίλων εκφάνσεων της αλλαγής του κλίματος, διερευνήθηκε η μεταβολή του συνόλου των επιπρόσθετων περιστατικών «θνησιμότητας» και «εισαγωγών στο νοσοκομείο λόγω αναπνευστικών παθήσεων» λόγω μεταβολών στις συγκεντρώσεις του Ο3, με βάση τη μεταβολή της μέσης θερμοκρασίας εξαιτίας της αλλαγής του κλίματος. Η εκτίμηση υλοποιήθηκε για την Αθήνα. Αδιαμφισβήτητα, απαιτείται σχεδιασμός και ανάληψη συγκεκριμένων δράσεων για κάθε περιοχή. Με δεδομένο ότι στόχο κάθε εργαλείου περιβαλλοντικής διαχείρισης αποτελεί η τελική ανάδειξη μιας αλληλουχίας στρατηγικών για την προώθηση μιας βέλτιστης στρατηγικής, στη βάση της μεθοδολογίας DPSIR, η πολυκριτηριακή προσέγγιση που υιοθετείται στα πλαίσια της διατριβής συνδέεται άρρηκτα με το σύστημα δεικτών. Το σύστημα δεικτών συνδέεται με τη λήψη απόφασης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, ιεραρχώντας μέσω της πολυκριτηριακής ανάλυσης, τις διαθέσιμες στρατηγικές, οι οποίες θα συμβάλλουν και στη βελτίωση της ποιότητας του αέρα. Η προσέγγιση κρίθηκε αναγκαίο να πραγματοποιηθεί σε επίπεδο χώρας (Ελλάδα), ως πιο ορθολογική κλίμακα εφαρμογής στρατηγικών για την κλιματική αλλαγή. Η κλιματική αλλαγή αποτελεί ένα σύνθετο και δυναμικό πρόβλημα, απαιτεί το συντονισμό μεταξύ των εμπειρογνωμόνων, φορέων λήψης αποφάσεων και ενδιαφερόμενων μερών σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία οφείλει να ξεκινάει ακόμα και από την εθνική/τοπική κλίμακα.
description: The present PhD thesis goes into the interactions between climate change and air quality in local to regional scale by using specific indicators in order to synthesize, develop and implement a corresponding system of environmental indicators. Initially, the problem of climate change is explored and depicted, on the grounds of a thorough literature review. At the same time, throughout the available literature, the correlation between the phenomenon and the air quality is underlined. In the next section of the thesis the methodological framework used to locate and identify the interactions between climate change and air quality is presented. The system was the result of in depth analysis and research of the international scientific literature in an effort to cover all economical, social and environmental dimensions of climate change and air quality. The interactions between specific indicators was realized both on qualitative and quantitative basis. 30 indicators were included in the system, 11 regarding air quality and 19 referring to climate change related issues and impacts. Environmental indicators theory is interrelated to multi-criteria decision analysis (MCDA) via DPSIR framework in order to provide policy support and optimal bundle of measures to promote strategic planning. The results outline the need to focus on specific adaptation and mitigation alternative options against climate change. Quantitative analysis was realized by the adoption of environmental statistic techniques, using the available data for four conurbations with different environmental and social characteristics i.e. Athens, Paris, Los Angeles, Mexico City. The most important correlation between the indicators of air quality and climate change is reflected through the relationship between the O3 and average temperature. Given the correlation of O3-average temperature, the changes in the levels of O3 were investigated, based on the application of specific scenarios as instructed by IPCC for the target years 2020 and 2050. The aforementioned investigation aimed attention in the exploration of the alterations in the levels of O3 caused by changes in the average temperature induced by the climate change. Considering that human is directly affected by the various aspects of climate change, the incidence rate of “acute mortality” and “respiratory hospital admissions” caused by the alteration of the concentration levels of O3 was explored, based on the changes in the average temperature due to the climate change. The assessment was implemented for Athens. Undoubtedly, an organised planning with specific actions for each area is required. Taking into account that every environmental management tool aims to outline the optimal ranking of alternatives on the basis of DPSIR framework, MCDA is associated to the indicators’ system. The system of indicators is associated with the decision to address the impacts of climate change, prioritizing all the available strategies by using MCDA, which will also help the improvement of air quality. The approach is implemented for Greece as a most efficient scale for adaptation and mitigation strategies against climate change. Climate change constitutes a complex and dynamic problem, demanding joint actions on behalf of experts, decision makers and interested parties both nationally and internationally.