Η τέχνη των συνόρων: η περίπτωση του Τείχους του Βερολίνου
Creators: name: Στόικου, Ελένη Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Το τείχους του Βερολίνου
Η τέχνη των συνόρων
Τέχνη στο τείχος
Berlin Wall
Border Art
Art at the wall

description: Αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας αποτελεί η σχέση που αναπτύχθηκε ανάμεσα στην τέχνη και την κοινωνία, την πολιτική και τη διαμαρτυρία στις συνοριακές περιοχές και ειδικότερα στο Βερολίνο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, καθώς αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες συνοριακές περιοχές του 20ου αιώνα. Ύστερα από μια σύντομη παρουσίαση των διαφόρων καλλιτεχνικών πρακτικών, που παρατηρήθηκαν στο δημόσιο χώρο των συνοριακών περιοχών τον 20ο αιώνα, όπως στις περιοχές των Μεξικό-Η.Π.Α και Ισραήλ-Δυτική Όχθη, στην εργασία παρουσιάζονται οι κοινωνικές και πολιτικές εξελίξεις που αφορούν στις αντιδράσεις που προκάλεσε η κατασκευή του Τείχους και η διαίρεση της Γερμανίας μέσω της τέχνης. Ειδικότερα γίνεται μια μελέτη γύρω από την τέχνη που παρατηρήθηκε στο Τείχος του Βερολίνου την περίοδο πριν την Πτώση (1961-1989) και μετά την Πτώση του Τείχους του Βερολίνου (1989-2012) παρουσιάζοντας την κοινωνικοπολιτική κατάσταση μέσα από διάφορες καλλιτεχνικές πρακτικές, όπως graffities, performances, installations, happenings και διάφορες δράσεις, καθώς λειτουργούν ως φορείς πολιτικών μηνυμάτων, δηλώνοντας την αντίδρασή τους απέναντι σε κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα και μετατρέποντας την τέχνη σε μια μορφή καταγγελίας ή αμφισβήτησης των κοινωνικών δομών. Στα έργα τέχνης που αναφέρονται στο Τείχος, πριν και μετά την Πτώση, απεικονίζονται έννοιες, όπως ελευθερία, ευτυχία, ένωση, εναντίωση στη διαίρεση κλπ., που δύνανται να καταστούν δυναμικό χειραφέτησης, υλικό για παρότρυνση κριτικής και αμφισβήτησης της ισχύουσας κοινωνικοπολιτικής κατάστασης της Γερμανίας. Η τέχνη μέσα από το παράδειγμα του Τείχους του Βερολίνου κατάφερε να αποδείξει τη δύναμή της για κοινωνική επικοινωνία και πολιτική αλλαγή με σκοπό να επισημάνει την πολυπλοκότητα των κοινωνικών προβλημάτων και τη δυνατότητα διερεύνησής τους με σύγχρονα καλλιτεχνικά μέσα. Η τέχνη του Τείχους μεταμορφώνεται σε ακτιβισμό, καθώς ο καλλιτέχνης αγωνίζεται να την οδηγήσει πίσω στη ζωή δίνοντας της κατ’ αυτόν τον τρόπο μια νέα διέξοδο. Ο καλλιτέχνης με τη βοήθεια της τέχνης στρέφεται στην κινητοποίηση της διαλεκτικής προσέγγισης της πραγματικότητας επιλέγοντας το δημόσιο χώρο, που συμβολίζει την ποικιλόμορφη και ανοιχτή κοινωνία αντανακλώντας ταυτόχρονα και εκπροσωπώντας τις ανησυχίες των πολιτών: τις απόψεις, την αισθητική, τον πολιτισμό τους. Η σύζευξη της τέχνης με την κοινωνία και η διάχυση της κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας στη δημόσια τέχνη συνέβαλε στην μετατροπή της μορφής της τέχνης δίνοντας της το χαρακτήρα της πολιτικής και κοινωνικής διαμαρτυρίας. Η ακτιβιστική τέχνη συνέβαλε στο κίνημα αμφισβήτησης και διαμαρτυρίας καταγγέλλοντας την κρατούσα πολιτική του Ψυχρού Πολέμου, επιδιώκοντας και συμβάλλοντας στην πολιτική και κοινωνική ανατροπή, που ήταν το επιτακτικό αίτημα της εποχής. Η εικαστική δημιουργία συνέβαλε ουσιαστικά στην έκφραση της διογκούμενης κοινωνικής διαμαρτυρίας και κατέδειξε την αντίθεση των πολιτών στην απροσχημάτιστη πολιτική και κοινωνική διαίρεση της Γερμανίας. Πρόκειται για μια όψη διαμαρτυρίας και αντίδρασης, που αντιμετώπισε τα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα της Γερμανίας και κυρίως της Ανατολικής προβάλλοντας τη δυναμική της τέχνης ως μοχλού κοινωνικής αλλαγής. Η διάδοση και η κατανόηση των εικόνων που αναπαρίσταντο στο Τείχος λειτούργησε ως το ιδανικό μέσο για τη διάδοση πολιτικών ιδεών. Το γεγονός αυτό επισημαίνει ότι η δημόσια τέχνη μπορεί να θεωρηθεί ως το όχημα διαπραγμάτευσης.
description: The subject of this thesis is the relationship which is developed between art and society, politics and protest in the border areas, generally, but focusing also on the case of Berlin during the Cold War, and it was one of the most important border areas of the 20th century. After a brief presentation of the different artistic practices that occurred in a public place in border areas in the 20th century, as the regions of Mexico-US and Israel-West Bank, the thesis examine the social and political processes concerning to the reactions which have been provoked by the Berlin Wall construction and the division of Germany as it is represented by the contemporary art. Analyzing the art at the Berlin Wall during the period before the Fall (1961-1989) and after the Fall of the Berlin Wall (1989-2012) shows the socio-political situation through various artistic practices, such as graffities, performances, installations, happenings and various actions, and how all of these kind of events have been used as political messages. Trying to express their reaction to social and political issues and transforming art into a form of complaint or questioning of social structures. The art is referred to the Wall before and after the Fall, illustrates concepts such as freedom, happiness, union, opposition to the division etc. that may become potential emancipation, material encouraging criticism and questioning of current sociopolitical situation in Germany. Art through the case of the Berlin Wall was able to demonstrate the potential for social communication and political change in order to highlight the complexity of social problems and the potential investigation using modern artistic means. The Art Wall is transformed into activism, as the artist struggles to lead her back to life by giving it in this way a new outlet. The artist through art focus on mobilization of the dialectical approach to reality by choosing the public space, symbolizing the diverse and open society while reflecting and representing the concerns of citizens: the views, aesthetics, culture. The connection between art and society and the diffusion of the social reality in public art which have contributed to the transformation of the form of art giving the nature of political and social protest. The activist art movement contributed to controversy and protest denouncing the prevailing politics of the Cold War, seeking and contributing to the political and social upheavals, which was the strong demand of the era. The visual arts contributed substantially to the expression of mounting social protest and showed the contrast of citizens in overt political and social division of Germany. It is a kind of protest trying to deal with social and political issues in Germany and especially in Eastern highlighting the dynamics of art as a lever for social change. The dissemination and understanding of images are represented at the Wall have been served as an ideal mean for the dissemination of political ideas. This fact points out that public art can be seen as a negotiation vehicle.