title: Εκτίμηση της διακύμανσης του βαθμού ομομεικτικής εξασθένησης και ετερωτικής ευρωστίας σε πληθυσμούς καλαμποκιού (Zea mays L.)
titleType: AlternativeTitle
Creators: name: Χατζηθεοδώρου, Βασίλειος
Publisher: name: University of Thessaly
Year: 2003
Subjects: subject: ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ -- ΓΕΝΕΤΙΚΗ -- ΕΡΕΥΝΑ
subject: ΚΑΛΑΜΠΟΚΙ -- ΒΕΛΤΙΩΣΗ

description: Σκοπός της παρούσης έρευνας ήταν η μελέτη της εντός πληθυσμών διακύμανσης ως προς την ομομεικτική συμπεριφορά (εξασθένηση ή ευρωστΐα) και ετερωτικής ευρωστίας σε πληθυσμούς καλαμποκιού (Zea mays L.) που προέκυψαν μετά από ένα κύκλο επιλογής με βάση την συνδυασμένη αξιολόγηση δύο ή τριών τύπων απογόνων. Ως γενετικό υλικό έναρξης χρησιμοποιήθηκε ο πληθυσμός καλαμποκιού GR-OP-35 δημιουργία του Ινστιτούτου Σιτηρών. Ο πληθυσμός προέκυψε μετά από τρεις γενεές Μαζικής Επιλογής για απόδοση και τα φυτά του, χαρακτηρίζονται από πολυδημΐα και οδοντόμορφο τύπο σπόρων. Κάθε ένας από τους 160 So γενοτύπους αντιπροσωπεύθηκε από τρεις τύπους απογόνων: των ετεροθαλλών (HS) των αυτογονιμοποιούμενων (Si) και αυτών από διασταύρωση δοκιμής (TC) με την καθαρή σειρά Β73 (So x Β73). Με βάση τα δεδομένα από την συνδυασμένη αξιολόγηση των τριών τύπων απογόνων στη Co γενεά προέκυψαν οι παραγωγοί Ci πληθυσμοί : Ci (hs / si) , Ci (si / tc) , Ci (het i) , Ci (hs / tc) , Ci (hs / si /tc) ήταν το γενετικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε (Γούλας κ.α., 1995) στην παρούσα εργασία. Εντός των πληθυσμών για την ομομεικτική και ετερωτική συμπεριφορά παρατηρήθηκε παραλλακτικότητα. Οι επιλεγμένοι πληθυσμοί Ci παρουσίασαν μικρό ή μικρότερο ομομεικακό εκφυλισμό και υψηλή ετερωτική ευρωστΐα σε σύγκριση με τον πληθυσμό Co. Σύμφωνα με τα δεδομένα η μείωση της απόδοσης για κάθε αύξηση του συντελεστή ομομειξίας 1% κυμάνθηκε (0.56 - 1.04%). Ειδικότερα οι πληθυσμοί HS/Si και Si/TC παρουσίασαν την μικρότερη μείωση 0.56% και 0.73% αντίστοιχα. Επίσης η ομομεικτική εξασθένηση φαίνεται ότι μειώθηκε από 24.0% που ήταν στον Co πληθυσμό σε 16.0% στον πληθυσμό HS/Si. Παράλληλα η ετέρωση αυξήθηκε από 30.0% στον Co πληθυσμό σε 56.0% στον HS/Si. Με χην επιλογή χαμηλά και υψηλά με κριτήριο την απόδοση στις HS οικογένειες φάνηκε ότι η επιλογή υψηλοαποδοτικών HS οικογενειών συνδυάζεται με υψηλοαποδοτικές TC οικογένειες. Ως προς την ομομεικτική και ετερωτική συμπεριφορά τα δεδομένα έδειξαν ότι οι υψηλοαποδοτικές HS δεν εμφάνισαν IV ενώ υπήρξαν οικογένειες που παρουσίασαν ID. Ως προς την ετερωτική συμπεριφορά οι υψηλοαποδοτικές HS οικογένειες έδειξαν υψηλή τιμή για την ΗΕΤ(ΐ) και χαμηλή για την HET(ii). Τέλος ένα ποσοστό 3.5% των οικογενειών παρουσίασε υψηλό IV και σχετικά υψηλή ετέρωση. Η ανάλυση συνδυακύμανσης για τις παραμέτρους IV, ID, ΗΕΤ(ί) και ΗΕΤ(ίϊ) σε σχέση με την απόδοση έδειξε ότι η ID συσχετίζεται θετικά με την ΗΕΤ(ί) και αρνητικά ΗΕΤ(ίί) που δείχνει ότι για να έχουμε ετέρωση πρέπει να υπάρχει έστω και λίγο ID. Για το χαρακτηριστικό χλωροφύλλη παρατηρήθηκε παραλλακτικότητα και οι διαφορές ήταν σημαντικές. Συγκεκριμένα στην επιλογή με βάση την αξιολόγηση δύο τύπων απογόνων έδειξε ότι ο μέσος όρος του πληθυσμού HS/Si υπερείχε από τον μέσο όρο των πληθυσμών HS/TC, Si/TC κατά 0.4 μονάδες SPAD στις Si οικογένειες. Αντίθετα ο μέσος όρος του πληθυσμού HS/Si υστερούσε κατά 3.6 και 1.1 μονάδες SPAD στις HS και TC οικογένειες αντίστοιχα. Τέλος η συνδυασμένη αξιολόγηση HS/Si/TC υπερείχε σε σχέση με τον μέσο όρο των μεθόδων με συνδυασμένη αξιολόγηση ανά δύο και στους τρεις τύπους οικογενειών. Στον πληθυσμό HS/Si παρατηρήθηκε ο υψηλότερος μέσος όρος του γενετικού συντελεστή παραλλακτικότητας 15.6% (29.9, 8.9, 7.9) και υψηλός συντελεστής κληρονόμησης 0.75 (0.59, 0.82, 0.83). Αυτό δείχνει ότι έγινε υπερεκτίμηση του συντελεστή κληρονόμησης στο περιβάλλον όπου αξιολογήθηκε ο πληθυσμός. Παραλλακτικότητα επίσης παρατηρήθηκε για την ομομεικτική και ετερωτική συμπεριφορά και συγκεκριμένα στο στάδιο γεμίσματος του κόκκου 30 ημέρες μετά την άνθηση οι πληθυσμοί HS/Si και ΗΕΤ(ΐ) παρουσίασαν μικρό ομομεικτικό εκφυλισμό και υψηλή ετερωτική ευρωστία εντός του πληθυσμού για το χαρακτηριστικό χλωροφύλλη. Επομένως τα σχήματα αυτά επιλογής με συνδυασμένη αξιολόγηση τύπου απογόνων ήταν αποτελεσματικό για δημιουργία πληθυσμών με μεγάλο stay green. Με την επιλογή χαμηλά και υψηλό με κριτήριο την χλωροφύλλη παρατηρήθηκε ότι η επιλογή HS οικογενειών υψηλού SPAD συνδυάζεται με οικογένειες S1 και TC επίσης υψηλού SPAD. Ως προς την ομομεικτική και ετερωτική συμπεριφορά τα δεδομένα έδειξαν όχι οι οικογένειες HS υψηλού SPAD εμφάνισαν IV ενώ υπήρξαν οικογένειες που παρουσίασαν ID. Η έκφραση ομομεικτικής εξασθένησης (ID) σημαίνει μείωση της φωτοσυνθετικής ικανότητας του φυτού και επιπλέον είναι ένδειξη ότι η χλωροφύλλη συμπεριφέρθηκε ως ποσοτικό γνώρισμα. Για το χαρακτηριστικό υγρασία του σπόρου παρατηρήθηκε παραλλακτικότητα για την ομομεικτική και ετερωτική συμπεριφορά. Και συγκεκριμένα οι πληθυσμοί Si/TC και ΗΕΤ(ί) παρουσίασαν υψηλό ομομεικτικό εκφυλισμό και χαμηλή ετερωτική ευρωστία σε σύγκριση με τον πληθυσμό Co. Όσον αφορά το χαρακτηριστικό ASI οι πληθυσμοί HS/Si, HET(i) και HS/TC παρουσίασαν ομομεικτική ευρωστία και υψηλή ετερωτική ευρωστία σε σχέση με τον Co πληθυσμό. Επιπροσθέτως, όλοι οι πληθυσμοί Ci παρουσίασαν πρωιμόχητα σε σύγκριση με τον πληθυσμό Co. Συγκεκριμένα οι πληθυσμοί HS/TC και HS/S1/TC παρουσίασαν τάση για μείωση της ομομεικτικής εξασθένησης με διατήρηση ή μικρή μείωση της ετέρωσης σε σύγκριση με τον Co πληθυσμό. Οπότε οι πληθυσμοί αυτοί παρουσίασαν πρωιμόχητα σε σύγκριση με τον Co πληθυσμό. Τέλος, για το πλάγιασμα του στελέχους παρατηρήθηκε ότι ο πληθυσμός HS/Si/TC παρουσιάζει ομομεικτική ευρωστία και υψηλή ετερωτική ευρωστία σε σύγκριση με τον Co πληθυσμό. Φαίνεται ότι το σχήμα αυτό επιλογής με συνδυασμένη αξιολόγηση τύπου απογόνων ήταν αποτελεσματικό για δημιουργία πληθυσμών με αντοχή στο πλάγιασμα.