Η περιβαλλοντική φιλοσοφία και η ελευθεριακή εκπαίδευση μέσα από τη σκέψη και την πράξη ελευθεριακών στοχαστών
Creators: name: Ραντίτσα, Βλασία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Περιβαλλοντική φιλοσοφία
Ελευθεριακή εκπαίδευση
Ελευθεριακά σχολεία
Environmental philosophy
Libertarian education
Libertarian schools

description: Η μη ιδεολογική συνεκτικότητα του ελευθεριακού/αναρχικού κινήματος έχει μόνο μια κοινή αρχή, αυτή της απόρριψης του κράτους και των εξουσιαστικών σχέσεων, με σκοπό την κοινωνική αλλαγή, τη δημιουργία κοινοτήτων, την ισότητα, τη δικαιοσύνη, την ατομική αυτονομία και την ελευθερία. Αυτή η έλλειψη συνεκτικότητας, είναι και ένας από τους λόγους που η αναρχική ιδεολογία μονίμως παραλείπεται, περιθωριοποιείται και υποτιμάται ως ουτοπισμός ιστορικά και φιλοσοφικά (Suissa J. , 2006). Η έρευνα αυτή επιδιώκει να εντοπίσει τις διαφορετικές συνδέσεις που μπορούν να βρεθούν μεταξύ του αναρχισμού, της ευρύτερης ελευθεριακής παράδοσης, του περιβαλλοντισμού καθώς και της ελευθεριακής εκπαίδευσης. Στο πρώτο κεφάλαιο εστιάζουμε στον αντίκτυπο που είχε η θεωρία των κοινωνικών αναρχικών και των ελευθεριακών στοχαστών στα πιο πρόσφατα οικολογικά ρεύματα και ιδιαίτερα, στην ανάπτυξη της φιλοσοφικής σκέψης όσον αφορά τις σχέσεις κοινωνίας-φύσης. Κυρίαρχες φιγούρες θεωρούνται οι Peter Kropotkin και ο Elisee Reclus. Στις θεωρίες αυτών των στοχαστών εύκολα ανακαλύπτει κανείς μια σειρά σημαντικών συνεισφορών στους τομείς της οικοφιλοσοφίας και της περιβαλλοντικής ηθικής. Ξεκινώντας από τις προσπάθειες καλλιέργειας μιας ολιστικής εικόνας της φύσης και την ανάπτυξη της νατουραλιστικής ηθικής, έως τις σκέψεις σχετικά με την επιστημονική οικολογία και την εξελικτική βιολογία. Συνεχίζοντας την έρευνά μας εξετάζουμε τον ευρύτερο αντίκτυπο που είχαν οι αναρχικοί και ελευθεριακοί στοχαστές στις συζητήσεις σχετικά με το «δομημένο περιβάλλον». Στο έργο του Colin Ward, μπορεί να παρατηρηθεί ένα ρεύμα σκέψης, το οποίο μετακινείται από την υπεράσπιση των κηπουπόλεων και των αστικών κήπων στην υπεράσπιση των αρετών των αγρών, του συμμετοχικού σχεδιασμού, της οικολογικής τεχνολογίας και της αστικής άμεσης δημοκρατίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο αρχικά αναλύουμε τον ρόλο που διαδραματίζουν οι αναρχικοί γεωγράφοι Élisée Reclus και ο Piotr Kropotkin στο κίνημα της ελευθεριακής παιδαγωγικής, μεταξύ 19ου και του 20ού αιώνα, καθώς και την επίδραση των θεωριών τους στις συζητήσεις εκείνης της εποχής σχετικά με την ίδρυση συστημάτων δημόσιας και κοσμικής εκπαίδευσης. Στον τομέα των εκπαιδευτικών μελετών, πρόσφατη έρευνα αναλύει τους χώρους ως συστατικά στοιχεία της εναλλακτικής και ριζοσπαστικής εκπαίδευσης. Ωστόσο, σε αυτά τα πρόσφατα έργα είναι δύσκολο να βρεθούν αναφορές στην πλούσια παρακαταθήκη του έργου του Colin Ward, το οποίο και αναλύεται στη συνέχεια της παρούσας εργασίας. Στο τρίτο κεφάλαιο, παρουσιάζουμε λεπτομερώς παραδείγματα σχολείων που λειτούργησαν εμπνευσμένα από τις παραπάνω θεωρίες και κάποια από αυτά ενέπνευσαν με τη σειρά τους ευρωπαίους ελευθεριακούς εκπαιδευτικούς, όπως το ορφανοτροφείο Cempuis και το Escuela Moderna. Συνακόλουθα, εξετάζουμε την πρακτική εφαρμογή των αναρχικών πρακτικών που προαναφέρθηκαν στα πλαίσια του δημόσιου σχολείου και στο τέλος αυτού του κεφαλαίου, αναφέρουμε παραδείγματα σχολείων όπως το Paideia και το Μικρό Δέντρο τα οποία λειτουργούν στην εποχή μας, συνεχίζοντας αυτή τη μακρά παράδοση και προσαρμόζοντας τις ελευθεριακές θεωρίες και πρακτικές στο εδώ και τώρα. Στόχος μας είναι, ερευνώντας να αναδείξουμε, ότι η ελευθεριακή και αναρχική θεωρία και πράξη λειτούργησαν και συνεχίζουν να λειτουργούν ως αφετηρία και έμπνευση τόσο σε σχέση με το περιβαλλοντικό κίνημα σε ένα εκπληκτικό φάσμα τομέων και υλοποιήσεων, όσο και σε σχέση με τα ελευθεριακά σχολεία που μέσα στην ιστορία διεκδικούν να αναπαράγουν ένα διαφορετικό πολιτισμό βασισμένο στις αξίες της αγάπης , της αλληλεγγύης, της συμμετοχής και της αλληλοβοήθειας
description: The ideological non- coherence of the libertarian / anarchist movement has only one common principle, that of the rejection of the state and power relations, with the aim of social change, the creation of communities, equality, justice, individual autonomy and freedom. This lack of coherence is also one of the reasons that anarchist ideology is permanently omitted, marginalized and underestimated as utopianism historically and philosophically (Suissa J., 2006). This research seeks to identify the different links that can be found between anarchism, the broader liberal tradition, environmentalism, and liberal education. In the first chapter we focus on the impact that the theory of social anarchists and libertarian thinkers had on the most recent ecological currents and, in particular, on the development of philosophical thought regarding society-nature relations. Dominant figures are Peter Kropotkin and Elisee Reclus. In the theories of these thinkers one can easily discover a number of important contributions in the fields of ecophilosophy and environmental ethics. From the efforts to cultivate a holistic picture of nature and the development of naturalistic ethics, to the thoughts on scientific ecology and evolutionary biology. Continuing our research, we examine the wider impact that anarchist and libertarian thinkers have had on the discussions of the "structured environment." In Colin Ward's work, a stream of thought can be observed, moving from the defense of gardens and urban gardens to the defense of the virtues of fields, participatory planning, ecological technology and urban direct democracy. In the second chapter we first analyze the role played by the anarchist geographers Élisée Reclus and Piotr Kropotkin in the libertarian pedagogical movement between the 19th and 20th centuries, as well as the influence of their theories in the debates of that time about the establishment of public and secular education. In the field of educational studies, recent research analyzes spaces as components of alternative and radical education. However, in these recent works it is difficult to find references to the rich relic of Colin Ward's work, which is analyzed later in this paper. In the third chapter, we present in detail examples of schools that operated inspired by the above theories and some of them in turn inspired European libertarian teachers, such as the Cempuis orphanage and the Escuela Moderna. Consequently, we examine the practical application of the anarchist practices mentioned above in the public school and at the end of this chapter, we cite examples of schools such as the Paideia and the Small Tree which operate in our time, continuing this long tradition and adapting libertarian theories and practices in the here and now. Our aim is, by researching, to show that libertarian and anarchist theory and practice have functioned and continue to function as a starting point and inspiration both in relation to the environmental movement in an astonishing range of areas and implementations, and in relation to the libertarian schools that in history they claim to reproduce a different culture based on the values of love, solidarity, participation and mutual aid.