Οι αντιλήψεις των δικαστικών λειτουργών για τους ψυχικά πάσχοντες ακαταλόγιστους παραβάτες:
Creators: name: Δεσαλέρμος, Γεράσιμος Σταύρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Δικαστικοί λειτουργοί
Ψυχικά πάσχοντες
Ακαταλόγιστοι παραβάτες
Judicial officers
Mentally ill
Not criminally responsible offenders

description: Οι ψυχικά πάσχοντες ακαταλόγιστοι παραβάτες αποτελούν μια πληθυσμιακή ομάδα με ιδιότυπο νομικό status quo. Τυπικά, δεν εκτίουν ποινή για το αδίκημα που διέπραξαν, αλλά διατάσσεται, ως μέτρο ασφαλείας, ο εγκλεισμός τους σε ψυχιατρικό κατάστημα. Ο εγκλεισμός τους και η άρση του εγκλεισμού τους κρίνεται από το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη και την ψυχιατρική πραγματογνωμοσύνη, η οποία συνήθως διατάσσεται. Ο θεραπευτικός χαρακτήρας του εγκλεισμού τους αμφισβητείται από πολλούς νομικούς και ψυχίατρους. Πρακτικά, οι ακαταλόγιστοι παραβάτες στερούνται δικαιωμάτων τόσο των φυλακισμένων (δικαίωμα έφεσης στην δικαστική απόφαση, δυνατότητα απονομής χάρης) όσο και των ψυχιατρικών ασθενών (χορήγηση αδειών, άρση του εγκλεισμού βάσει ιατρικής γνωμάτευσης). Στόχος της έρευνας ήταν να διερευνηθούν οι αντιλήψεις των δικαστικών λειτουργών, καθώς έχουν την ευθύνη της τελικής απόφασης για τον εγκλεισμό ή/και την άρση του εγκλεισμού των ακαταλόγιστων παραβατών. Πραγματοποιήθηκαν 8 ημι-δομημένες συνεντεύξεις με δικαστές (προέδρους πρωτοδικών από το Ποινικό Τμήμα του Πρωτοδικείου Αθήνας). Οι θεματικές που διερευνήθηκαν στις συνεντεύξεις ήταν οι αντιλήψεις των συμμετεχόντων για την ψυχική ασθένεια και ειδικότερα για τον ψυχικά πάσχοντα που διαπράττει κάποιο αδίκημα, η αντιμετώπιση του δυνητικά ακαταλόγιστου παραβάτη από το νομικό και το δικαστικό σύστημα και οι αντιλήψεις των δικαστών για την πορεία που ακολουθεί το άτομο αφού έχει κριθεί από το δικαστήριο ότι στερείται καταλογισμού. Για την ανάλυση του υλικού χρησιμοποιήθηκε η συντομευμένη εκδοχή της θεμελιωμένης θεωρίας. Οι συμμετέχοντες περιγράφουν τους ψυχικά πάσχοντες ως ανθρώπους που χρειάζονται βοήθεια, και δηλώνουν ότι δεν ταυτίζουν απαραίτητα την ψυχική ασθένεια με την επικινδυνότητα. Για τους ψυχικά πάσχοντες ακαταλόγιστους παραβάτες αναγνωρίζουν ότι ο εγκλεισμός τους έχει και χαρακτήρα ποινής, αλλά θεωρούν ότι συμβάλλει στη θεραπεία τους. Δεν ορίζουν ως πρόβλημα τη μη χορήγηση αδειών ή τον απροσδιόριστο χρόνο εγκλεισμού. Εντοπίζουν θεραπευτικά εμπόδια στην οργάνωση, λειτουργία και στελέχωση των ψυχιατρικών καταστημάτων. Υποστηρίζουν ότι οι ακαταλόγιστοι έχουν σημαντικές πιθανότητες να επαναλάβουν την παραβατική συμπεριφορά τους, γεγονός που δικαιολογεί τις αυξημένες δικλείδες ασφαλείας και την συχνή απόρριψη των αιτήσεων για άρση του εγκλεισμού. Οι τοποθετήσεις των συμμετεχόντων πάνω σε επιμέρους ζητήματα (όπως η γενική εικόνα του ψυχικά πάσχοντα ή η εκτίμηση της ψυχιατρικής πραγματογνωμοσύνης) παρουσιάζουν διαφοροποιήσεις. Εντούτοις, όλοι συγκλίνουν σε έναν κοινό ιδεολογικό άξονα, ο οποίος συνοψίζεται στην ομόφωνη «αθώωση» του νομικού πλαισίου και την έμμεση σύνδεση επικινδυνότητας και ψυχικής ασθένειας. Παρά τα πολλαπλά προβλήματα που εντοπίζουν στην μεταχείριση των ακαταλόγιστων παραβατών, όσον αφορά το νομικό πλαίσιο υποστηρίζουν ότι είναι πλήρες, προστατεύει την κοινωνία και τους ίδιους τους ακαταλόγιστους, και επομένως δεν απαιτείται καμία απολύτως τροποποίηση του, παρά μόνο συνεπέστερη και ορθότερη εφαρμογή του. Αντίστοιχα, παρά τις αποστάσεις που τηρούν σε διακηρυκτικό επίπεδο από την ταύτιση ψυχικής ασθένειας-επικινδυνότητας, περιγράφουν τους ψυχικά πάσχοντες παραβάτες ως μια ομάδα ομοιογενή ως προς τη δυνατότητα πρόβλεψης της μελλοντικής συμπεριφοράς τους. Με τον τρόπο αυτό εισάγουν «από την πίσω πόρτα» την έννοια της επιθετικότητας και της επικινδυνότητας για το κοινωνικό σύνολο ως (έστω δυνάμει) χαρακτηριστικό της ψυχικής ασθένειας συνολικά.
description: Forensic psychiatric patients are a population group subject to a peculiar legal status quo. Typically, they do not serve a sentence for the crime they have committed, yet their confinement in a psychiatric hospital is ordered, as a security measure. Sectioning and its revocal is decided by the court, taking into account the psychiatric assessment, which is usually ordered. The therapeutic nature of confinement is disputed by many lawyers and psychiatrists. Practically, forensic psychiatric patients are deprived of their rights whether they are regarded as prisoners (right of appeal to the court, potential grace award) or as psychiatric patients (granting leave, revocal of confinement under medical advice). The aim of this study was to explore the perceptions of judicial officers as they are responsible for the final decision regarding the sectioning and / or removal of the detention of insane offenders. There were eight semi-structured interviews with judges (presidents of the Criminal Section of the Court of Athens). The topics investigated by means of interview were the participants' perceptions of mental illness and specifically of mentally ill people who commit a crime, the treatment of potential forensic psychiatric patients by the legal and judicial system, and the perceptions of judges regarding the course the person takes after having been judged as not criminally responsible. The abbreviated version of the Grounded Theory was used for the analysis of the material. Participants describe the mentally ill as people who need help, and declare they do not necessarily equate mental illness with dangerousness. Regarding forensic psychiatric patients they recognize that sectioning has punitive nature, but they believe that it contributes to treatment. Absence of leave or indefinite detention time are not defined by Ss as problems. Ss identify therapeutic obstacles in the organization, operation and staffing of psychiatric establishments. They argue that psychiatric offenders have high chances of repeating the offending behavior, thus justifying the increased safeguards and the frequent decline of requests to end section orders. Participants’ views on specific issues (such as the general perception of the mentally ill or the psychiatric expert assessment) show variations. However, all converge on a common ideological axis, which is summarized in the unanimous "acquittal" of the legal framework and the implicit association of risk and mental illness. Despite the multiple problems they trace in the treatment of insane offenders, they argue that the legal framework is complete, it protects society and the psychiatric offenders, and therefore absolutely no change is required, but more consistent and efficient application. Similarly, despite explicitly keeping a distance from the association of mental illness with dangerousness, they describe the mentally ill offenders as a homogeneous group in terms of predictability of future behavior. Thus introducing "through the back door" the concept of dangerousness and aggressive behaviour towards society as a (potential) characteristic of mental illness in general.