Μετάνοια, εγκράτεια και παρθενία κατά τον Άγιο Ιωάννη τον νηστευτή
Creators: name: Φυλακτοπούλου, Ελένη Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Ιωάννης Δ'
Νηστευτής
Μετάνοια
Εγκράτεια
Παρθενία
Joannes
Ioannis
Jejanator
Nisteftis

description: Η παρούσα μελέτη ασχολείται με ένα ιστορικό πρόσωπο, τον Άγιο Ιωάννη τον Νηστευτή. Στόχος της είναι η παρουσίαση του βίου του, όπως περιγράφεται μέσα από τις πηγές, και η παρουσίαση της θεολογικής σκέψης και διδασκαλίας του συγγραφέα, τα βασικά σημεία της οποίας αντλούμε από το κείμενο Περί μετανοίας, και εγκρατείας και παρθενίας. Πρόκειται για ένα κείμενο με ποιμαντικό χαρακτήρα. Σκοπός του συγγραφέα είναι να προτρέψει και να συμβουλέψει τον πιστό να ακολουθήσει το δρόμο που θα τον οδηγήσει στη σωτηρία. Ο Ιωάννης ο Νηστευτής χρησιμοποιεί κατά κόρον τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο, χωρίς παρ’ όλα αυτά να αναφέρει το όνομά του. Η θεολογία του Ιωάννη είναι απλή και εκπηγάζει από την καθημερινότητα, το βίωμα και την προσωπική του επικοινωνία με τον Θεό. Μέσα στο κείμενό του, διάχυτος είναι ο σωτηριολογικός σκοπός του. Ολόκληρο το έργο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κείμενο προτροπής και παρότρυνσης. Ο Ιωάννης ο Νηστευτής είναι ένας ποιμένας που επιθυμεί να καθοδηγήσει το ποίμνιό του σύμφωνα με το ασκητικό φρόνημα, καθώς και ο προσωπικός του πνευματικός αγώνας βασίζεται σε αυτό. Η ανθρωπολογία του στηρίζεται στον τριμερή χωρισμό του ανθρώπου. Ο άνθρωπος αποτελείται από το σώμα, την ψυχή και το πνεύμα. Η ψυχή, το πολυτιμότερο που υπάρχει στον κόσμο, αποτελεί τόπο κατοικίας της Αγίας Τριάδας. Η σάρκα επιθυμεί πράγματα τα οποία αντίκεινται σε αυτά που επιθυμεί το πνεύμα και αντιστρόφως. Το πνεύμα στέκεται κριτικά απέναντι στη σάρκα, συγκρίνοντας την βασιλεία των ουρανών με τις επιθυμίες του κόσμου αντιστοίχως. Έχει έντονη την αίσθηση της παρουσίας της Θείας Πρόνοιας στη ζωή του και μέσα από τις αναφορές που κάνει σε αυτή αντιλαμβανόμαστε την ευγνωμοσύνη που τρέφει προς τον Θεό για όλες τις ευεργεσίες που έχει δεχτεί όχι όμως μόνο αυτός προσωπικά, αλλά ολόκληρη η κτίση. Έχει έντονη την μνήμη του θανάτου και της θείας κρίσης γι’ αυτό κι έχουμε πολλές και συχνά επαναλαμβανόμενες αναφορές σε αυτήν. Οι αναφορές αυτές απαρτίζονται από έντονα ρεαλιστικές εικόνες και τονίζουν την αμεσότητα της επικειμένης Δευτέρας Παρουσίας. Εκθειάζει τον παρθενικό βίο και την αρετή της παρθενίας. Παρομοιάζει τις δέκα παρθένες με την βασιλεία των ουρανών. Γράφει πως το κάλλος της αρετής τους υπερβαίνει στην ωραιότητα οτιδήποτε εγκόσμιο, ακόμα και το φως του ηλίου και των αστέρων. Η αναφορά του στα πάθη είναι σχετικά μικρή συγκρινόμενη με την αναφορά του στις πνευματικές αρετές. Δεν επικεντρώνεται στην πνευματική βλάβη, αλλά επικεντρώνεται σε συμβουλές και παροτρύνσεις με μόνο σκοπό τη βοήθεια του αναγνώστη για τη θεραπεία της ψυχής. Ιδιαίτερη προσοχή και βαρύτητα για τη σωτηρία του ανθρώπου, προσδίδει στη μετάνοια και στην εγκράτεια.
description: The current thesis deals with an historical figure, John the Abstinent. It is aiming to present his life, as described in the sources; Moreover, there is a presentation of author’s theological thinking and teaching, whose key points derive from his texts «On Repentance and Abstinent and Virginity». The specific text has a pastoral character. Author's aim is to encourage and advise a faithful to follow a path that will lead him to salvation. John the Abstinent strongly used John Chrysostom without mentioning his name. John’s theology is simple and is inspired from daily life, his experience and his personal communication with God. This work is characterized by its soteriological purpose. The entire work could be characterized as a text of advice and encouragement. John the Abstinent is a pastor who wants to guide his flock according to ascetic spirit, and his personal spiritual struggle based on it. His anthropology is based on man’s tripartite division. Man consists from body, soul and spirit. Soul, the most valuable in the world, is a Holy Trinity’s residence. The flesh desires in contradiction of what spirits wants and vice versa. Spirit critically behaves toward flesh, comparing these contradicted directions. John has a strong sense of divine providence’s presence in his life; we can observe John’s stance from its references on how it understands the world and its act to attribute all benefits to God, not only personally, but regarding the entire creation. He has a continuous memory of death and divine judgment, thus he always refers to God. These references consist of highly realistic images and emphasize the immediacy of the impending Second Coming. He praises a life of virginity and the virtue of virginity. He compares ten virgins with the kingdom of heaven. He writes that the beauty of virtue exceeds anything else according its beauty, even the light of the sun and stars. His mentions about passions is relatively few, compared with his references to the spiritual virtues. He does not focus on spiritual harm, but focuses on advice and exhortations, aiming to help the reader on curing his soul. John emphasizes on repentance and abstinence as helpful ways of man’s salvation.