La place des droits sociaux dans l’ordre juridique de l’Union Européenne - origines, interprétation, objectifs programmatiques, justiciabilité, place dans la jurisprudence
Creators: name: Ιωάννου, Μάριος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Κοινωνικά δικαιώματα
Ευρωπαϊκή Ένωση
Εκδικασιμότητα
Social rights
European Union
Justiciability

description: Στη μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία που δημοσιεύτηκε στα πλαίσια του ελληνογαλλικού προγράμματος «Προστασία των δικαιωμάτων και ευρωπαϊκός κοινωνικός χώρος» γίνεται λόγος για τα κοινωνικά δικαιώματα στην έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη σύγκρουσή τους με τις οικονομικές ελευθερίες που προστατεύει η Συνθήκη για τη Λειτουργία της ΕυρωπαΪκής Ένωσης. Η διπλωματική εργασία θίγει το πρόβλημα του κοινωνικού «ντάμπινγκ» που ενέσκηψε στην Ενιαία Αγορά που καθιέρωσαν οι ιδρυτικές συνθήκες της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και το οποίο επανέρχεται όταν ένα κράτος αποφασίζει μονομερώς να υποβαθμίζει την προστατευτική των κοινωνικών δικαιωμάτων εγασιακή νομοθεσία με στόχο να προσελκύσει επιχειρήσεις από άλλα κράτη. Η Eυρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα ανέλαβε προοδευτικά την υλοποίηση και κοινωνικών στόχων στο πλαίσιο της ελευθερίας μετακίνησης των πολιτών για να διασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Η κατοχύρωση της ευρωπαϊκής ιθαγένειας με την θέση σε ισχύ της Συνθήκης του Μάαστριχτ ώθησε τη νομολογία να παραχωρήσει επιδόματα κοινωνικής φύσεως σε διακινούμενους εργαζομένους στο κράτος μέλος υποδοχής τους, όσους , δηλαδή είχαν αξιοποιήσει την ελευθερία κυκλοφορίας και παραμονής εντός της Ένωσης, συστατικό στοιχείο και πεμπτουσία της ευρωπαϊκής ιθαγένειας. Η νεοφιλελεύθερη τομή έγινε κυρίως αισθητή με τις αποφάσεις Βίκινγ, Λαβάλ, Ρουφέρ, και Επιτροπή κατά Μεγάλου Δουκάτου του Λουξεμβούργου. Μπορούμε να διερωτηθούμε ποια ήταν η εισφορά του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (τεθέντος σε ισχύ το 2009), ήτοι ενός διεθνούς νομικού καταλόγου ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων αφενός και κοινωνικών αφετέρου. Μπορούμε να υποστηρίξουμε με πειστικό τρόπο ότι τα κοινωνικά δικαιώματα απολαμβάνουν μία εκδικασιμότητα την οποία γνωρίζουν τα παραδοσιακά ατομικά δικαιώματα που εμφανίστηκαν πρώτα στις εσωτερικές έννομες τάξεις και που περιλαμβάνονται ωστόσο στο ίδιο νομικό κείμενο αδιάσπαστα μαζί με τα πρώτα; H όσμωση του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την έννομη τάξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κοινωνικών δικαιωμάτων παραμένει ένα πρότζεκτ βραδυκίνητο και δυσχερές, οπότε η «κοινωνική οικονομία της αγοράς», που ευαγγελίζεται η Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει επιτακτικό και επίκαιρο αίτημα.
description: In this paper published as part of the French-Hellenic programme « Protection of rights and European social space», the matter at hand is social rights in the legal order of the European Union and their conflict with the economic freedoms of the Treaty on the Functioning of the European Union. The paper raises the issue of social dumping that arose in the Single Market established by the founding treaties of the European Economic Community and that is bound to happen when a state unilaterally decides to lower its labour standards protecting social rights with the intention to attract business from other states. Progressively, the European Economic Community was assigned to meet social objectives in the framework of the freedom of movement to ensure the free movement of the workers. The enshrining of the European citizenship after the Treaty of Maastricht came into force pushed the case law of the CJEU to provide social welfare benefits to mobile workers in their host Member State since they had taken advantage of their freedom of movement and residence. The neoliberal turning point was most obvious in the cases Viking, Laval, Rüffert and Grand Duchy of Luxembourg. The Charter of the Fundamental Rights of the EU, namely an international judicial catalog of civil and political rights on the one hand and of social rights on the other, was it able to effectively implement the latter? Is it really possible to suggest that social rights enjoy the same justiciability that the traditional civil rights already know since the latter appeared first in the internal legal orders and yet nevertheless are present in the same judicial text indivisibly with the former? The interaction between the law of the EU and the legal order established by the European Committee of Social Rights stays a painful and long process, thus the «social market economy» that the EU is bound to pursue stays always a relevant demand. Dans ce mémoire publié dans le cadre du programme franco-hellénique « Protection des droits et espace social européen », il est question des droits sociaux dans l’ordre juridique de l’Union Européenne et de leur conflit avec les libertés économiques que protège le Traité FUE. Le mémoire soulève le problème du dumping social qui est subvenu dans le Marché Unique établi par les traités fondateurs de la Communauté Economique Européenne et qui revient régulièrement quand un état décide unilatéralement d’abaisser ses normes de travail protectrices des droits sociaux en vue d’attirer des entreprises par d’autres états. Progressivement, la Communauté Economique Européenne s’est vue assigner des objectifs sociaux dans le cadre de la libre circulation des personnes pour assurer la libre circulation des travailleurs. La consécration de la citoyenneté européenne suite à l’entrée en vigueur du Traité de Maastricht a poussé la jurisprudence de la CJUE à accorder des prestations sociales aux travailleurs mobiles dans leur Etat Membre d’accueil qui auraient usé de leur liberté de circulation et de séjour. Le tournant néolibéral s’est fait le plus sentir à travers les quatre arrêts Viking, Laval, Rüffert et Commission contre Grand-Duché de Luxembourg. On peut se demander quel est l’apport de la Charte des Droits Fondamentaux (entrée en vigueur en 2009), à savoir d’un catalogue juridique international des droits civils et politiques d’une part et des droits sociaux de l’autre. On peut soutenir de manière convaincante que les droits sociaux jouissent d’une justiciabilité que connaissent les droits civils traditionnels apparus en premier dans les ordres juridiques internes et figurant dans le même texte juridique indivisiblement avec les premiers ? L’imprégnation du droit de l’UE par l’ordre juridique du Comité Européen des Droits Sociaux restant encore un projet tardif et lacunaire, l’ « économie sociale du marché », que l’UE est engagée de poursuivre reste une demande d’actualité.
description: Σε συνεργασία με: Πανεπιστήμιο Τουλούζης (Γαλλία)