Το Ολοκαύτωμα στα μουσεία και τα μνημεία της Θεσσαλονίκης: μία σημειωτική προσέγγιση
Creators: name: Τεκέλογλου, Κωνσταντίνα Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Ολοκαύτωμα
Μνημονικοί τόποι
Θεσσαλονίκη
Holocaust
Memorial sites
Thessaloniki

description: Θέμα της παρούσας διπλωματικής εργασίας, αποτελεί το «Ολοκαύτωμα», η γενοκτονία του εβραϊκού πληθυσμού χωρών οι οποίες βρέθηκαν υπό Γερμανική κατοχή κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Πέρα από τον προσδιορισμό των όρων «Ολοκαύτωμα» και «Γενοκτονία», εμβαθύνουμε κάνοντας μια εκτενέστερη αναφορά &amp; ανάλυση της σημασίας τους και εξετάζουμε πτυχές τους και θέματα τα οποία σχετίζονται άμεσα με αυτούς. Επίσης, εξετάζουμε κάποιες από τις σημαντικότερες παράλληλες γενοκτονίες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όπως π.χ. αυτή των Ρομά, των Σίντι και των Ελευθεροτεκτόνων, οι οποίες, παρά τη μικρότερη κλίμακα και τις διαφορετικές μεθόδους διεξαγωγής τους, αποτελούν ένα κομμάτι της ιστορίας το οποίο εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο του Ολοκαυτώματος. Επιπρόσθετα, αναλύονται ζητήματα τα οποία συνδέονται κυρίως με την γενοκτονία των Εβραίων, όπως είναι το συλλογικό τραύμα το οποίο υπέστη ο εβραϊκός λαός, η μνήμη καθώς και οι μνημονικοί τόποι του Ολοκαυτώματος - κύριο σημείο αναφοράς μας είναι η πόλη της Θεσσαλονίκης λόγω του ότι ανέκαθεν ήταν μια πόλη με μία από τις παλαιότερες και μεγαλύτερες σε μέγεθος εβραϊκές κοινότητες στην Ελλάδα και τα Βαλκάνια καθώς και η πόλη με τον μεγαλύτερο αριθμό σχετικών με το Ολοκαύτωμα και την εβραϊκή κοινότητά της, μνημονικών τόπων. Επίσης, η Θεσσαλονίκη είναι η πόλη της οποίας η εβραϊκή κοινότητα υπέστη τις μεγαλύτερες απώλειες κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Φυσικά, ασχολούμενοι με τους μνημονικούς τόπους οι οποίοι αφορούν το Ολοκαύτωμα, δε θα μπορούσαμε να παραλείψουμε και άλλους σημαντικούς τόπους μνήμης στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Επιπλέον, αναφερόμαστε σε σημειωτικές έννοιες και βάσει σημειωτικής (δια του σχήματος δήλωσης και συνδήλωσης), αναλύονται και αποσυμβολίζονται εβραϊκά σύμβολα τα οποία απαντούμε σε τόπους μνήμης (π.χ. η Επτάφωτη Λυχνία, το Άστρο του Δαβίδ κ.α.) - επίσης, αναλύονται σημειωτικά οι εκθεσιακοί χώροι του Εβραϊκού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Τέλος, βάσει ερεύνης την οποία διενεργήσαμε δια της χρήσης ερωτηματολογίου το οποίο αφορά το Ολοκαύτωμα και τις συνέπειές/προεκτάσεις του από το παρελθόν μέχρι σήμερα, καταλήγουμε σε σημαντικά συμπεράσματα, όπως π.χ. το ότι, το Ολοκαύτωμα δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να ξεχαστεί και το ότι, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, είναι ανάγκη να φροντίσουμε για τη συστηματικότερη πληροφόρηση των ανθρώπων σχετικά με αυτό. Τα στατιστικά στοιχεία σε Ευρώπη και Αμερική είναι απελπιστικά – βάσει των ερευνών, οι νέοι δείχνουν να μην έχουν ιδέα για το Ολοκαύτωμα και τις απίστευτες θηριωδίες των Γερμανών και, όπως και η δική μας έρευνα επιβεβαιώνει, αυτή ακριβώς η αμάθεια/έλλειψη παιδείας, αποτελεί σημαντική γενεσιουργό αιτία για τα -ολοένα αυξανόμενης έντασης και συχνότητας- περιστατικά/κρούσματα αντισημιτισμού και την ένταξη νέων σε αντίστοιχες πολιτικές οργανώσεις, οι οποίες προωθούν τον ρατσισμό και τη βία. Σύμφωνα με την έρευνά μας, η ανάγκη επιμόρφωσης -ειδικά των νέων- είναι ιδιαίτερα επιτακτική και η ύπαρξη μνημονικών τόπων και η επίσκεψη/ξενάγηση σε αυτούς, συμβάλλει σημαντικά στη διατήρηση της μνήμης του Ολοκαυτώματος. Ένα από τα δραματικότερα συμπεράσματα τα οποία προκύπτουν από τις απαντήσεις στο ερωτηματολόγιό μας, είναι πως το τραύμα του Ολοκαυτώματος είναι ένα τραύμα το οποίο μεταφέρεται στις επόμενες γενιές και η πλήρης επούλωση του, θεωρείται από δύσκολη έως απίθανη.
description: The subject of this dissertation is the "Holocaust", the genocide of the Jewish population of countries under German occupation during World War II. In addition to defining the terms "Holocaust" and "Genocide", we delve into a more extensive report &amp; analysis of their meaning and examine aspects and issues directly related to them. We also examine some of the most important parallel genocides of World War II, such as that of the Roma &amp; Sindhi people and the Freemasons, which, despite their smaller scale and different methods of conduct, are a part of history that fits into the general context of the Holocaust. Additionally, issues related to the Holocaust, such as the collective trauma suffered by the Jewish people, memory and the memorial sites of the Holocaust, are analyzed - our main point of reference is the city of Thessaloniki because it has always been a city with one of the oldest and largest Jewish communities in Greece and the Balkans, as well as the city with the largest number of memorial sites related to the Holocaust &amp; its Jewish community. Thessaloniki is also the city whose Jewish community suffered the biggest losses during the Holocaust. Of course, dealing with Holocaust memorial sites, we could not leave out other important memorial sites in Greece and abroad. Furthermore, we refer to semiotic terms and Jewish symbols (like the Seven Lights, the Star of David, etc.) found in memorial sites as well as the exhibition halls of the Jewish Museum of Thessaloniki, are analyzed and de-symbolized on the basis of semiotics (through the form of denotation and connotation). Finally, based on a survey that we conducted by using a questionnaire concerning the Holocaust and its consequences / extensions from the past to the present day, we come to important conclusions, such as e.g., that the Holocaust must by no means be forgotten and that, today, more than ever, we need to make sure that people are more systematically provided with information about it. Statistics in Europe and America yield disappointing results - according to surveys, young people seem to have no idea about the Holocaust and the incredible atrocities of the Germans and, as our research confirms, this very ignorance / lack of education is a significant generative cause for the -increasing in intensity and frequency- incidents / cases of anti-Semitism and the induction of young people in respective political organizations, which promote racism and violence. According to our research, the need for education -especially for young people- is particularly urgent and the existence of memorial sites and visitations / guided tours at them, significantly contribute to the preservation of the memory of the Holocaust. One of the most dramatic conclusions that emerges from the answers to our questionnaire, is that the trauma of the Holocaust is a trauma that is passed on to their next generations and a trauma whose complete healing is considered difficult to unlikely.