Επιλογή αυτοφυών γονοτύπων μέντας(Menta sp.) για χρήση ως καλλωπιστικό φυτό στο αστικό περιβάλλον
Creators: name: Νίκου Ηλιάνα Διονυσίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: φαινοτυπικά χαρακτηριστικά
μοριακοί δείκτες ISSR
ριζοβολία μοσχευμάτων
phenotypic characteristics
ISSR
Rooting of cuttings

description: Στην παρούσα εργασία έγινε προσπάθεια εύρεσης αυτοφυών γονοτύπων μέντας που να είναι ανθεκτικοί για χρήση στο αστικό περιβάλλον της Θεσσαλονικής, καθώς τα φυτά μέντας που σήμερα χρησιμοποιούνται προέρχονται από βελτιώσεις φυτών του εξωτερικού, με αποτέλεσμα την όχι καλή προσαρμογή τους στις εδαφοκληματικές συνθήκες της χώρας μας. Τα φυτά του γένους μέντα (Μentha spp.) είναι ευρέως διαδεδομένα στη φύση. Στον Ελλαδικό χώρο υπάρχουν 7 είδη και 5 υβρίδια. Για τις ανάγκες του πειράματος πραγματοποιήθηκε συλλογή 40 φυτών – γονοτύπων μέντας από τέσσερις περιοχές της Βορείου Ελλάδας (Σάρτη Χαλκιδικής, Θέρμης Θεσσαλονίκης, Άγιο Όρος και Ριζοχώρι Πέλλας). Έγινε παραγωγή νέων φυτών με τη μέθοδο ριζοβολίας μοσχευμάτων, καθώς και εγκατάσταση των φυτών αυτών στο αστικό περιβάλλον σε πειραματικά τεμάχια. Στη συνέχεια, έγιναν μετρήσεις που σχετίζονται με την ανάπτυξη των φυτών, ώστε να προσδιοριστούν οι καταλληλότεροι γονότυποι για χρήση στην ανθοκομία, όπως ο αριθμός των φυτών που επιβίωσαν, το ύψος των φυτών, ο αριθμός των βλαστών που εκφύονται, ο αριθμός και το μέσο μήκος της ταξιανθίας, καθώς και την ποσότητα της χλωροφύλλης και το φθορισμό της χλωροφύλλης. Επίσης, ακολούθησε ο γενετικός προσδιορισμός των φυτών με τη χρήση δεικτών ISSR και με τη μέθοδο PCR. Ακολούθησε ο φαινοτυπικός ταξινομικός προσδιορισμός των φυτών. Τα αποτελέσματα του φαινοτυπικού προσδιορισμού έδειξαν πως τα φυτά που συλλέχθηκαν από την περιοχή της Σάρτης και της Θέρμης πιθανότατα ανήκουν στην Mentha longifolia (L.) Huds. subsp. typhoides (Briq.) Harley και οι γενότυποι Τ1, Τ2, Τ3 ανήκουν στην Mentha suavelens Ehrh., ενώ τα φυτά που συλλέχθηκαν από την περιοχή του Αγίου Όρους και το Ριζοχώρι ανήκουν στην Mentha spicata L. subsp. condensata (Briq.) Greuter &amp; Burdet και Mentha spicata L. subsp. spicata, αντίστοιχα. Σύμφωνα με τη γενετική ανάλυση τα 40 φυτά αυτοφυούς μέντας χωρίζονται σε δύο ομάδες: σε αυτά που συλλέχθηκαν από τη Σάρτη και τη Θέρμη και ανήκουν στο είδος Mentha longifolia subsp. typhoides, και στα φυτά που συλλέχθηκαν από την περιοχή του Αγίου Όρους και του Ριζοχωρίου και ανήκουν στο Mentha spicata (δύο υποείδη). Η γενετική και η φαινοτυπική ανάλυση συμπίπτουν αρκετά μεταξύ τους και οι όποιες αποκλίσεις πιθανότατα να οφείλονται στο μεγάλο ποσοστό υβριδισμού που συνήθως απαντάται στα είδη του γένους Mentha. Για τους γονοτύπους R (R1-R10: Mentha spicata subsp. spicata) και S (S1-S10: Mentha longifolia subsp. typhoides) το ποσοστό επιβίωσης στο αστικό περιβάλλον ήταν 87,5%, ενώ για τους γονοτύπους T (Τ1-Τ3: Mentha suaveolens, T4-T10: Mentha longifolia subsp. typhoides) και Α (Α1-Α10: Mentha spicata subsp. condensata) το ποσοστό επιβίωσης ήταν 82,5%. Για όλους τους γονοτύπους που συλλέχθηκαν η μέση τιμή επιβίωσης στις περιοχές φύτευσής τους στη Θεσσαλονίκη ήταν 90%. Από τις μετρήσεις ανάπτυξης των φυτών στην περιοχή της Θεσσαλονίκης όπου οι μέντες που πολλαπλασιάστηκαν φυτεύτηκαν στο πάρκο Κατσιμίδη (συμβολή Κατσιμίδη με Αγίου Δημητρίου) φαίνεται ότι καλύτερη προσαρμογή ως προς το ύψος τον είχαν οι γονότυποι S10 (M. longifolia subsp. typhoides), R10, T1(M. longifolia subsp. typhoides), T2 (M. longifolia subsp. typhoides) και τις υψηλότερες τιμές τις έδωσαν τα φυτά από την περιοχή της Σάρτης και του Αγίου Όρους. Την υψηλότερη τιμή ως προς τον αριθμό των βλαστών οι γονότυποι S10 (M. longifolia subsp. typhoides), T5 (Mentha longifolia subsp. typhoides), T6 (M. longifolia subsp. typhoides), A3(Mentha spicata subsp. condensate), R3 (M. spicata subsp. spicata) και τις υψηλότερες τιμές τις έδωσαν τα φυτά από την περιοχή του Ριζοχωρίου και του Αγίου Όρους. Την υψηλότερη τιμή ως προς τον αριθμό των ταξιανθιών την έδωσε ο γονότυπος Τ5 (M. longifolia subsp. typhoides) και συνολικά την έδωσαν τα φυτά από την περιοχή της Θέρμης. Την υψηλότερη τιμή ως προς το μήκος της ταξιανθίας την έδωσαν οι γονότυποι S10 (M. longifolia subsp. typhoides), A5 (M. spicata subsp. condensata), A4 (M. spicata subsp. condensata) και συνολικά τα φυτά από την περιοχή του Αγίου Όρους. Τις υψηλότερες τιμές χλωροφύλλης τις έδωσαν οι γονότυποι R9 (M. spicata subsp. spicata), S3 (M. longifolia subsp. typhoides), S4 (M. longifolia subsp. typhoides), R10 (M. spicata subsp. spicata) και συνολικά τα φυτά από την περιοχή της Σάρτης. Τις υψηλότερες τιμές του φθορισμού της χλωροφύλλης τις έδωσαν οι γονότυποι R10 (M. spicata subsp. spicata), R8 (M. spicata subsp. spicata) και συνολικά τα φυτά από την περιοχή του Ριζοχωρίου. Ως προς τον αριθμό των βλαστών και το μήκος της ταξιανθίας τα πήγαν καλύτερα φυτά M. spicata, ενώ ως προς το ύψος και τον αριθμό των ταξιανθιών φυτά M. longifolia. Ο γονότυπος S10 έδειξε υψηλότερες τιμές ως προς το ύψος, ως προς τον αριθμό των βλαστών και ως προς το μήκος της ταξιανθίας. Ο γονότυπος R10 έδειξε υψηλότερες τιμές ως προς το ύψος, το περιεχόμενο χλωροφύλλης και στον φθορισμό της χλωροφύλλης
description: In this paper, an attempt was made to find native mint genotypes that are suitable for use in the urban environment of Thessaloniki, as the mint plants currently used come from improvements of plants abroad, resulting in their poor adaptation to the climate conditions of our country. Plants of the genus mint (Mentha spp.) are widespread in nature. In Greece there are 7 species and 5 hybrids. For the needs of the experiment, a collection of 40 mint plants – genotypes from four regions of Northern Greece (Sarti Chalkidiki, Thermi Thessaloniki, Mount Athos and Rizochori of Pella) was carried out. New plants were produced using the method of rooting cuttings, as well as these plants were installed in the urban environment in experimental plots. Then, measurements related to plant growth were made to determine the most suitable genotypes for use in floriculture, such as the number of plants that survived, the height of the plants, the number of shoots that grow out, the number and average length of the inflorescence, as well as the amount of chlorophyll and the fluorescence of chlorophyll. This was also followed by the genetic determination of plants using ISSR markers. This was followed by the phenotypic taxonomic determination of the plants. The results of the phenotypic determination showed that the plants collected from the area of Sarti and Thermi probably belong to Mentha longifolia (L.) Huds. subsp. typhoides (Briq.) Harley and the genotypes T1, T2, T3 belong to Mentha suavelens Ehrh., while the plants collected from the area of Mount Athos and Rizochori belong to Mentha spicata L. subsp. condensata (Briq.) and Mentha spicata L. subsp. spicata, respectively. According to genetic analysis, the 40 native mint plants are divided into two groups: those collected from Sarti and Thermi and belonging to the species Mentha longifolia subsp. typhoides, and in the plants collected from the area of Mount Athos and Rizochori and belonging to the Mentha spicata (two subspecies). Genetics and phenotypic analysis coincide quite a bit with each other, and any deviations are likely due to the high rate of hybridization usually found in species of the genus Mentha. For genotypes R (R 1-R 10: Mentha spicata subsp. spicata) and S (S 1-S 10: Mentha longifolia subsp. typhoides) the survival rate in the urban environment was 87.5%, while for T genotypes (T1-T3: Mentha suaveolens, T4-T10: Mentha longifolia subsp. typhoides) and A (A1-A10: Mentha spicata subsp. condensata) the survival rate was 82.5%. For all genotypes collected the average survival value in their planting areas in Thessaloniki was 90%. From the plant growth measurements in the area of Thessaloniki where the peppermints that multiplied were planted in Katsimidis Park (confluence of Katsimidis with Agios Demetrios str) it seems that the genotypes S10 (M. longifolia subsp. typhoides), R10, T1 (M. longifolia subsp. typhoides), T2 (M. longifolia subsp. typhoides) and the highest prices were given by plants from the region of Sarti and Mount Athos. The highest value in terms of the number of shoots are genotypes S10 (M. longifolia subsp. typhoides), T5 (Mentha longifolia subsp. typhoides), T6 (M. longifolia subsp. typhoides), A3 (Mentha spicata subsp. condensate), R3 (M. spicata subsp. spicata) and the highest prices were given by plants from the area of Rizochori and Mount Athos. The highest value in terms of the number of inflorescences was given by the T5 genotype (M. longifolia subsp. typhoides) and overall, it was given by the plants from the region of Thermi. The highest value in terms of inflorescence length was given by genotypes S10 (M. longifolia subsp. typhoides), A5 (M. spicata subsp. condensata), A4 (M. spicata subsp. condensata) and overall plants from the area of Mount Athos. The highest chlorophyll values were given by genotypes R9 (M. spicata subsp. spicata), S3 (M. longifolia subsp. typhoides), S4 (M. longifolia subsp. typhoides), R10 (M. spicata subsp. spicata) and overall, the plants from the region of Sarti. The highest values of chlorophyll fluorescence were given by genotypes R10 (M. spicata subsp. spicata), R8 (M. spicata subsp. spicata) and overall, the plants from the area of Rizochori. In general, M. spicata produced longer shoots and inflorescence while M. longifolia longer shoots with numerous inflorescences. Genotype S10 showed higher values in terms of heigh of the plant, in number of shoots and in length of the inflorescence. Genotype R10 showed higher values in terms of height of the plants, chlorophyll content and chlorophyll fluorescence. Both genotypes showed very good adaptability to the environment of Thessaloniki