Θεωρίες συνωμοσίας και Ιστορία. Παρουσίαση και Ανάλυση των θεωριών συνωμοσίας, όπως εκφράστηκαν από τον έντυπο τύπο της Θεσσαλονίκης, με αφορμή τη διαμάχη για το σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας της Στ΄ Δη:
Creators: name: Παντουβάκη, Στρατηγούλα Στυλιανού
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: θεωρίες συνωμοσίας
σχολικά εγχειρίδια Ιστορίας
ανάλυση περιεχομένου
conspiracy theories
History school textbooks
content analysis

description: Η παρούσα εργασία ασχολείται με τις θεωρίες συνωμοσίας, όπως αυτές εκφράστηκαν στη διάρκεια μιας πρόσφατης μεγάλης διαμάχης για την μνήμη και την ταυτότητα με αφορμή ένα σχολικό εγχειρίδιο. Το σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας της Στ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου «Στα Νεότερα και Σύγχρονα Χρόνια» (α’ και β’ έκδοση), της συγγραφικής ομάδας των: Μαρία Ρεπούση, Χαρά Ανδρεάδου, Αριστείδη Πουταχίδη, Αρμόδιου Τσιβά, όπως εκφράστηκαν από τον έντυπο τύπο της Θεσσαλονίκης. Πιο συγκεκριμένα διερευνά το περιεχόμενο των θεωριών συνωμοσίας, τα χαρακτηριστικά τους και τα βαθύτερα αίτιά τους και ειδικότερα το περιεχόμενο της κριτικής τους στο σχολικό εγχειρίδιο και το πως αυτό εντάσσεται στα υποτιθέμενα συνωμοτικά σχέδια που αναφέρουν. Ως υλικό ανάλυσης επιλέχθηκαν τα φύλλα των εφημερίδων «Μακεδονία», «Μακεδονία της Κυριακής» και «Θεσσαλονίκη» (που είναι οι μεγαλύτερες σε κυκλοφορία εφημερίδες της Θεσσαλονίκης) της περιόδου Ιανουάριος 2007 – Οκτώβριος 2007, δηλαδή από την απαρχή της δημόσιας διαμάχης σχετικά με το εγχειρίδιο ως και ένα μήνα μετά την απόσυρσή του. Από την ανάλυση των δημοσιευμάτων προκύπτει ότι αυτά αναφέρονται σε δύο συνωμοτικά σχέδια: στο σχέδιο της παγκοσμιοποίησης από τη Νέα Τάξη Πραγμάτων και στο σχέδιο της διόρθωσης των σχολικών βιβλίων των βαλκανικών λαών με πρωτεργάτη τις ΗΠΑ. Συνήθως, το δεύτερο σχέδιο παρουσιάζεται ως μέρος του πρώτου από τα ερευνώμενα δημοσιεύματα. Απώτερος σκοπός του εγχειριδίου και στα δύο συνωμοτικά σχέδια αποτελεί, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, η άμβλυνση ή και η ισοπέδωση της ελληνικής εθνικής ταυτότητας και συνείδησης των μαθητών και των μαθητριών. Το συγκεκριμένο σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας προωθεί αυτόν τον σκοπό, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, κυρίως, μέσω της ουδέτερης και αποστασιοποιημένης γλώσσας που χρησιμοποιεί για την περιγραφή τόσο των συμφορών όσο και ηρωικών γεγονότων της Ιστορίας των Ελλήνων, της απόρριψης ή της μη αναφοράς των εθνικών μύθων, της μικρής ή καθόλου αναφοράς σε γεγονότα, ιστορικές περιόδους και πρόσωπα με συμβολική σημασία για το έθνος και της περιγραφής της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ως ανεκτικής και πολυπολιτισμικής κοινωνίας. Επιγραμματικά, το εγχειρίδιο κατακρίνεται γιατί δεν υιοθετεί μια σειρά από στρατηγικές εξύψωσης της ελληνικής εθνικής ταυτότητας κυρίως μέσω της σύγκρισης με άλλα έθνη, στρατηγικές τις οποίες και υιοθετούσαν τα προηγούμενα σχολικά εγχειρίδια που, όμως, εντάσσονται στο παράδειγμα μιας εθνοκεντρικής και εθνικιστικής σχολικής ιστοριογραφίας. Η ανάλυση του περιεχομένου των θεωριών συνωμοσίας αναδεικνύει ότι ο φόβος της απώλειας της ελληνικής εθνικής ταυτότητας, που εκφράζουν τα δημοσιεύματα, οφείλεται σε βαθύτερα άγχη και ανησυχίες που προκύπτουν από την αίσθηση ότι η επίδραση του ανθρωπίνου παράγοντα μειώνεται αισθητά στο σύγχρονο παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον. Πιο συγκεκριμένα, ανησυχούν ότι τα κοινωνικά συστήματα και οι μεγάλες οργανώσεις καθώς και οι θεσμοί, οι ιδεολογίες και οι Λόγοι διαμορφώνουν την εθνική αλλά και τις λοιπές ταυτότητες των υποκειμένων, χρησιμοποιώντας στην προκειμένη περίπτωση, κατά την άποψή τους, το συγκεκριμένο σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας.
description: This paper deals with conspiracy theories, as these were expressed during the recent public debate about memory and identity, motivated by a school textbook. The history textbook of the sixth grade of elementary school "The Latest and Modern Times" (first and second edition), written by the team of Maria Repoussi, Joy Andreadou, Aristides Poutahidis and Armodios Chivas. In specific, it explores the content of these conspiracy theories, their characteristics and underlying causes, and especially the content of their criticism to the school textbook and how it fits in the alleged conspiratorial plans that the publications are referring to. The analysis data had been selected from pages of the newspapers "Macedonia", “Macedonia Sunday” and "Thessaloniki" (which are the largest in circulation newspapers in Thessaloniki) covering the period January 2007 - October 2007, since the beginning of public controversy till about a month after the withdrawal of the history textbook. From the analysis of the publications it is found that they refer to two conspiratorial designs: the project of globalization by the New World Order and the plan of correcting the schoolbooks of the Balkan people that is spearheaded by the U.S. government. This second plan is usually presented as part of the first project by the under investigation data. The ultimate purpose of the school textbook in both conspiratorial plans is, according to the reports, the mitigation or the leveling of the Greek national identity and consciousness of students. This history textbook, according to the publications, promotes that purpose, mainly, through the neutral and detached language that it uses to describe both disasters and heroic events from the Greeks history, the denial or non-reporting of national myths, small or no reference to events, historical periods and persons with symbolic significance for the nation and last the description of the Ottoman Empire as a tolerant and multicultural society. In conclusion the textbook is criticized for not adopting a series of strategic exaltation of Greek national identity, mainly by comparison to other nations, which were adopted by the previous textbooks, these textbooks, although, are an example of an ethnocentric and nationalist school historiography. The analysis of the content of these conspiracy theories reveals that the fear of loss of the Greek national identity, which is reflected in the publications, is due to underlying anxieties and concerns arising from the sense that the effect of the human factor is reduced significantly in the modern globalized world. In particular they are concern of the fact that social systems and large organizations, institutions and ideologies and “reasons” can form the national and other identities of the subjects, using, according to their view in this case, the History school textbook.