Η Αριστερά στη δίνη της οικονομικής κρίσης: Από τη συνέπεια τη ταξικής τοποθέτησης στη διεκδίκηση του έθνους. Οι περιπτώσεις της Ελλάδας, της Κύπρου και της Ιρλανδίας
Creators: name: Αρβανίτης, Δημήτριος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: έθνος κοσμοπολιτισμός
Αριστερά
ταξικό συμφέρον
κυβέρνηση
μαρξισμός
nation cosmopolitanism
Left wing party
class interest
government marxism

description: Η παρούσα εργασία θα καταπιαστεί με το ερώτημα της σχέσης του έθνους με την αριστερά. Καλύτερα, τη σχέση του λόγου περί έθνους με το λόγο της αριστεράς. Ερώτημα προκλητικό θα έλεγε κανείς. Τι σχέση μπορεί να έχει η αριστερά, με βασικό της μεθοδολογικό εργαλείο την ταξική ανάλυση της κοινωνίας, με το έθνος; Αλλά και ερώτημα επικίνδυνο. Άλλωστε, το πλέον ακανθώδες ζήτημα που ταλάνισε την αριστερά ολόκληρο τον 20ο αιώνα ήταν το ξεδίπλωμα των σχέσεων εθνικό/διεθνικό, αλλά και εθνικό/ταξικό, στην κάθε ξεχωριστή συγκυρία. Και όλα αυτά υπό το φως της μεγαλύτερης οικονομικής κρίσης, τουλάχιστον των τελευταίων ογδόντα ετών. Κρίση που ανέδειξε και τις αδυναμίες της ίδιας της αριστεράς, η οποία κουβαλώντας τις ήττες ενός προηγούμενου διαστήματος, δεν κατόρθωσε να τις υπερβεί ολοκληρωτικά και να αποτελέσει το πραγματικό αντίπαλο δέος στην κυρίαρχη πολιτική. Στο πρώτο μέρος της εργασίας, ασχολούμαστε με τον τρόπο που εξέτασε η πολιτική θεωρία το ζήτημα του έθνους ξεκινώντας από διάφορες σημαντικές παρατηρήσεις κυρίως της ιστορικής και ανθρωπολογικής βιβλιογραφίας (Kedourie, Gellner, Hobsbawm, Anderson), καταλήγοντας σε περισσότερο πολιτικές αναλύσεις του εθνικιστικού φαινομένου (Πουλαντζάς). Έπειτα, εξετάζεται η σχέση της μαρξιστικής θεωρίας με το εν λόγω ζήτημα. Πρώτα θα αποτυπωθούν οι πολιτικές στρατηγικές επιφανών μαρξιστών ηγετών και θεωρητικών κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκόσμιου Πόλεμου, περίοδο κατά την οποία η επαναστατικές δυνάμεις ταυτίστηκαν με το ντεφαιτισμό, επιδίωκαν, δηλαδή, την ήττα της δικού τους «εμπόλεμου έθνους» και έπειτα θα αναζητήσουμε τους λόγους που οδήγησαν στη μερική εθνικοποίηση της αριστεράς στο μεταπολεμικό τοπίο. Ακολούθως, θα εξετάσουμε τις τραγικές συνέπειες της κατάρρευσης των σοσιαλιστικών καθεστώτων για την αριστερά, κυρίως με την αυτοπαγίδευσή της είτε στα θολά νερά του νεοφιλελεύθερου κοσμοπολιτισμού είτε σε ένα μείγμα αμυντικού εθνικισμού και τριτοκοσμικού μαρξισμού. Στο προτελευταίο κεφάλαιο του Α’ μέρους, θα εξετασθούν οι αιτίες των μεγάλων αλλαγών στον πολιτικό λόγο της αριστεράς μέσα στη συγκυρία της κρίσης. Η έξοδος από το πολιτικό περιθώριο της δεκαετίας του ’90, η επαναφορά στο λόγο της του εθνικού ζητήματος, ως αποτύπωση στοιχείων μιας νέας, εν δυνάμει, ηγεμονικής πολιτικής, η μετατροπή της από αριστερά της αντίστασης σε αριστερά της εξουσίας, καταδεικνύουν τα όρια μιας προηγούμενης τακτικής της και ταυτόχρονα την προσπάθεια δημιουργίας όρων για μια νέα έφοδο στον ουρανό. Τέλος, θα στοχαστούμε πάνω στο βασικό ζήτημα αυτής της εργασίας, τη σχέση της αριστεράς με την πολιτική εξουσία. Και πράγματι, η πολιτική εξουσία είναι αυτή που συνδέει τον αριστερό λόγο με το λόγο περί έθνους. Αυτό συμβαίνει γιατί, ακόμα και στις μέρες μας, σε μια εποχή έντονης διεθνοποίησης (όχι μόνο κεφαλαίων), όπου το διαδίκτυο φαινομενικά άρει τα εθνικά σύνορα και τείνει να επικρατήσει μια λογική κοσμοπολιτισμού, η πολιτική εξουσία παραμένει υπόθεση του έθνους-κράτους, το οποίο συνεχίζει να αποτελεί το βασικό κύτταρο αναπαραγωγής του καπιταλιστικού συστήματος. Στο δεύτερο μέρος, θα επικεντρώσουμε την προσοχή μας σε τρεις συγκεκριμένες περιπτώσεις χωρών, την Ελλάδα, την Κύπρο και την Ιρλανδία, όπου εντός της κρίσης, για διαφορετικούς λόγους στην κάθε περίπτωση, σημειώθηκαν τεκτονικές αλλαγές στο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο. Ταυτόχρονα, και στις τρεις αυτές χώρες, πολιτικές δυνάμεις στα αριστερά της σοσιαλδημοκρατίας, είτε κυβέρνησαν για πρώτη φορά (ΑΚΕΛ, ΣΥΡΙΖΑ), είτε προσπαθούν με αξιώσεις να το κάνουν (Sinn Fein). Κλείνοντας τη σύντομη περίληψη αυτής της εργασίας, οφείλουμε εξ’ αρχής να διασαφηνίσουμε ότι η εργασία δεν έχει ως κέντρο βάρους την ανάλυση λόγου (των αριστερών κομμάτων εντός της κρίσης), αλλά λαμβάνοντας υπόψη τις διαφοροποιήσεις των πολιτικών λόγων και πρακτικών πριν και μετά την οικονομική κρίση, επιζητά την επιβεβαίωση μιας υπόθεσης. Η θεμελιώδης, για την εργασία μας, υπόθεση είναι το γεγονός ότι όταν η αριστερά διεκδικεί την πολιτική εξουσία πρέπει αναγκαστικά να αναμετρηθεί με το ερώτημα του έθνους, να συνδέσει διαλεκτικά το ταξικό με το εθνικό, να «μολύνει» τον ταξικό της λόγο με εθνικά στοιχεία.
description: The present study will address the question of the relationship between the nation and the Left. Better, the relationship between the speech about the nation and the speech of the Left. Provocative question you would think. What is the relationship may have the Left, with basic methodological tool the class analysis of society on the one hand and the nation, on the other? But also, a dangerous one. Besides, the most thorny issue that plagued the Left throughout the 20th century was the unfolding of the relationship between national / transnational, and national / class, in each individual situation. And all this in the light of the greater economic crisis of the last eighty years. Crisis that highlighted the weaknesses of the Left, which, carrying the defeats of a previous period, failed to overcome them and become a real rival to the dominant policy. In the first part of this study, we deal with the way political theory looked at the question of nation, starting from several important observations of the historical and anthropological literature (Kedourie, Gellner, Hobsbawm, Anderson), leading to more political analysis of the nationalist phenomenon (Poulantzas). Afterwards, we examine the relationship between the Marxist theory and the abovementioned issue. First, we will present eminent Marxist leaders’ political strategies, during the First World War, period during which the revolutionary forces identified with defaitism, ie the pursuance of the defeat of their own "War Nation" and then we'll look for the reasons for the partial nationalization of the speech of the Left in postwar landscape. Next, we will examine the tragic consequences of the collapse of socialist regimes for the Left, especially the self-entrapment in either the murky waters of neoliberal cosmopolitanism or in a mixture of defensive nationalism and third-world marxism. In the penultimate chapter of the first part, we examine the causes of the major changes in the political discourse of the Left, in the period of economic crisis. The exit of the political marginalization of the 90s, the reinstatement of the national question in the speech of the Left, as mapping elements of a new, potentially hegemonic policy, the conversion from the “Left of resistance” to the “Left of the power”, reveal the limits of a previous tactics, while trying to create conditions for a new political rise. Finally, we will meditate on the key issue of this study, the relationship between the Left and the Political Power. Indeed, the political power is the one that connects the speech of the Left with the discourse of the nation. This is why, even today, a strong internationalization era, where the internet lift, seemingly, the national boundaries and tends to dominate the logic of cosmopolitanism, political power remains a matter of the nation-state, which continues to be the main reproductive cell of the capitalist system. In the second part, we will focus our attention on three specific countries, Greece, Cyprus and Ireland, where in the period of the economic crisis, for different reasons in each case, there were tectonic shifts in the economic and social level. At the same time, in these three countries, political forces to the left of social democracy, either governed for the first time (AKEL SYRIZA), or try to do it (Sinn Fein). Concluding the brief summary of this study, we must clarify that we does not focus on discourse analysis (of the left parties), but taking into account of the differences of political speeches and practices before and after the economic crisis, we seek to confirm a case. The fundamental, for our study, case is the fact that when the Left is claiming the political power must necessarily confront the national question, link dialectically the class with national, "infect" the class analysis with data about the nation.