Τα παλαιοχριστιανικά μνημεία της Θεσσαλονίκης και η προσβασιμότητα τους από άτομα με αισθητηριακή και κινητική αναπηρία
Creators: name: Στυλιανή, Νάκη Αποστόλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Αναπηρία
Παλαιοχριστιανικά μνημεία
Προσβασιμότητα
Disability
Early christian monuments
Accessibility

description: Η πόλης της Θεσσαλονίκης, τα τελευταία χρόνια, χαρακτηρίζεται ως ένα από τα σημαντικότερα κέντρα του θρησκευτικού τουρισμού στην Ελλάδα. Αποτελεί πόλο έλξης τουριστών, καθώς διαθέτει πλούσιο πολιτιστικό απόθεμα εντός του αστικού ιστού της (αρχαιολογικοί χώροι, μουσεία, μνημεία). Στην πολιτιστική και πνευματική της παράδοση εντάσσονται και τα παλαιοχριστιανικά της μνημεία, τα οποία συγκαταλέγονται και στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Ο ναός του Αγίου Δημητρίου, προστάτης της πόλης, η Ροτόντα ή αλλιώς ο ναός του Αγίου Γεωργίου, ο ναός της Παναγίας Αχειροποιήτου και η μονή του Οσίου Δαβίδ, αποτελούν τα μνημεία με την μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στην πόλη. Ανάμεσα στα άτομα που επισκέπτονται την πόλη της Θεσσαλονίκης, κατά διαστήματα, συμπεριλαμβάνονται και άτομα με αναπηρίες, όπως αυτές της όρασης, της ακοής, καθώς και με κινητικές αναπηρίες. Ανάμεσα στις επιλογές τους είναι και η επίσκεψη στα σημαντικά παλαιοχριστιανικά μνημεία και ως εκ τούτου κρίνεται απαραίτητη για τη διευκόλυνση τους η εύκολη πρόσβαση σ’ αυτά. Πως θα μπορούσε, ωστόσο, να οριοθετηθεί η έννοια της προσβασιμότητας; Τα άτομα με αναπηρία όρασης ορίζουν ως προσβασιμότητα σε ένα δημόσιο χώρο, όπως είναι οι ναοί, την αντίληψη του χώρου αυτού. Κρίνουν ότι αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με απλές επεμβάσεις, όπως η τοποθέτηση απτικού χάρτη που θα περιέγραφε τον χώρο, οι ταμπέλες σε γραφή Braille, οι μακέτες ή οι ψηφιακοί ξεναγοί, ακουστικές περιγραφές, το μπαστούνι με τις απαραίτητες σημάνσεις, αλλά και ανάγλυφες εικόνες, κ.ά. Τα άτομα με απώλεια ακοής, με τον όρο προσβασιμότητα εννοούν τη διερμηνεία, που θεωρείται και η σημαντικότερη. Σημαντική, επίσης, κρίνουν και τη χρήση υπέρτιτλων ή καταλόγων με περιγραφή του κάθε μνημείου. Για τα άτομα με κινητικά προβλήματα, προσβασιμότητα είναι οι ράμπες, οι ορθοστάτες, οι ανελκυστήρες κ.ά. Ωστόσο, τα αναφερόμενα μέσα πρόσβασης δεν είναι πάντα εύκολο να τοποθετηθούν σε χώρους όπως τα παλαιοχριστιανικά μνημεία, καθώς οι επεμβάσεις είναι ελεγχόμενες λόγω και της αρχαιολογικής τους σπουδαιότητας. Στην κάθε παραπάνω μορφή αναπηρίας, η έννοια της προσβασιμότητας απαντάται με διαφορετικό τρόπο. Η Εκκλησία δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη μοναδικότητα του ανθρώπου και ζητούμενο της είναι να ανταποκριθεί στις λατρευτικές ανάγκες όλων των πιστών. Στο πλαίσιο αυτό γίνονται προσπάθειες τα τελευταία χρόνια και η Εκκλησία δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη θέση των ατόμων με αναπηρίες, όχι μόνο με την ποιμαντική και συμβουλευτική στήριξη που τους παρέχει αλλά και με την ουσιαστική μετοχή τους στη λατρευτική πράξη, αλλά σαφώς μένουν πολλά ακόμη να πραγματοποιηθούν. Για τον λόγο αυτό και με στόχο της συμπερίληψη όλων των ατόμων με αναπηρίες, προτείνονται λύσεις που πιθανό να εξυπηρετούσαν στο μέλλον ορισμένες ανάγκες τους σε δημόσιους χώρους και συγκεκριμένα σε ναούς, με μεγάλο αριθμό επισκεπτών καθημερινά.
description: The city of Thessaloniki, in recent years, is characterized as one of the most important centers of religious tourism in Greece. It is a tourist attraction as it has a rich cultural reserve within its urban fabric (archaeological sites, museums, monuments). Its cultural and spiritual tradition includes its early Christian and Byzantine monuments, which are included in the UNESCO World Heritage list. The church of Agios Dimitrios, patron of the city, the Rotοnda or the church of Agios Georgios, the church of Panagia Achiropoiitos and the church of Osios David are the most visited monuments in the city. Among the people who visit the city of Thessaloniki, from time to time, there are also people with disabilities, such as those of sight, hearing, as well as those with mobility disabilities. Among their options, is the visit to the important early Christian monuments and therefore easy access to them is considered essential for their convenience. However, how could the concept of accessibility be defined? Visually impaired people define as accessibility in a public space, such as churches, the perception of this space. They consider that this could be done with simple interventions, such as placing a tactile map that would describe the space, signs in Braille, models or digital tour guides, audio descriptions, a cane with the necessary markings, but also embossed icons, etc. People with hearing loss, by the term accessibility they mean interpretation, which is also considered the most important. They also consider the use of supertitles or lists with a description of each monument to be important. For people with mobility problems, accessibility includes ramps, stairwells, elevators, etc. However, the mentioned means of access are not always easy to place in places such as early Christian monuments, as interventions are controlled due to their archaeological importance as well. In each form of disability above, the concept of accessibility is answered in a different way. The Church places particular emphasis on the uniqueness of human and its task is to respond to the worship needs of all believers. In this context, efforts have been made in recent years and the Church shows a special interest in the position of people with disabilities, not only with the pastoral and counseling support it provides them but also with their essential participation in the act of worship, but clearly much remains to be done. For this reason and with the aim of including all people with disabilities, solutions are proposed that would likely serve some of their needs in the future in public places, specifically in monuments, with a large number of visitors every day.
description: Συμμετέχουν τα παρακάτω Τμήματα και Ιδρύματα: Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (επισπεύδον) Τμήμα Διοίκησης οργανισμών, Μάρκετινγκ και Τουρισμού της Σχολής Οικονομίας και Διοίκησης (Θεσσαλονίκης) του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας