Czy istnieje przestępczość białych kołnierzyków? Wokół koncepcji white-collar crime Edwina H. Sutherlanda
Creators: name: Chlebowicz, Piotr
Publisher: name: Zenodo
Year: 2019

description: Pojęcie „przestępcy w białym kołnierzyku” jest dzisiaj powszechnie znane, naukowy termin white-collar criminal jest używany nie tylko<br> w wąskich, naukowych kręgach kryminologów i innych przedstawicieli nauk penalnych, lecz również przez polityków, ludzi biznesu, dziennikarzy.
description: {"references": ["J. Braithwaite, White-collar crime, \"Annual Review of Sociology\" 1985, t. 11.", "Por. ustalenia zawarte w dokumencie United Nations Office on Drugs and Crime, The Globalization of Crime. A Transnational Organized Crime Assessment, Vienna 2010.", "Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce wielko\u015b\u0107 luki podatkowej w 2012 r., spowodowanej w znacznej cz\u0119\u015bci tzw. oszustwami vatowskimi, wynosi\u0142a 36\u201358 mld z\u0142. Dzienna strata Skarbu Pa\u0144stwa mia\u0142a zatem opiewa\u0107 na kwot\u0119 100\u2013160 mln z\u0142 \u2013 K. Nowak, Wybrane zagadnienia dotycz\u0105ce dzia\u0142alno\u015bci tzw. s\u0142up\u00f3w w ramach zorganizowanych grup przest\u0119pczych dopuszczaj\u0105cych si\u0119 oszustw podatkowych w zwi\u0105zku z obrotem wyrobami stalowymi, \"Przegl\u0105d Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego\" 2014, nr 10, s. 172.", "Porozumienie o wsp\u00f3\u0142pracy w zwalczaniu przest\u0119pstw \"bia\u0142ych ko\u0142nierzyk\u00f3w\", Antykorupcja. Edukacyjny portal o antykorupcji, http://www.antykorupcja.gov. pl/ak/aktualnosci/10790,Porozumienie-o-wspolpracy-w-zwalczaniu-przestepstw- bialych-kolnierzykow.html [dost\u0119p: 22.11.2017].", "H.J. Schneider, Przyczyny przest\u0119pczo\u015bci. Nowe aspekty mi\u0119dzynarodowej dyskusji o teoriach kryminologicznych, \"Archiwum Kryminologii\" 1997\u20131998, t. XXIII\u2013 XXIV, s. 13.", "Szerzej zob. L. Tyszkiewicz, Od naturalizmu do humanizmu w kryminologii, \"Prace Naukowe Uniwersytetu \u015al\u0105skiego\", nr 1258, Uniwersytet \u015al\u0105ski, Katowice 1992.", "A. Kossowska, I. Rzepli\u0144ska, D. W\u00f3jcik, Kryminologia polska \u2013 tradycja i perspektywy, \"Studia Prawnicze\" 2001, nr 3\u20134, s. 392\u2013393.", "Szerzej zob. L. Morawski, Co mo\u017ce da\u0107 nauce prawa postmodernizm?, Dom Organizatora, Toru\u0144 2001, s. 10.", "G. Geis, White-Collar and Corporate Crime, Pearson Prentice Hall, Upper Saddle River, NJ 2007, s. 3.", "E.H. Sutherland, White-collar criminality, \"American Sociological Review\" 1940, t. 5, nr 1, s. 1.", "E.H. Sutherland u\u017cy\u0142 w tym miejscu okre\u015blenia crime in relation to business.", "Wy\u017cej wskazany uj\u0105\u0142 to w spos\u00f3b nast\u0119puj\u0105cy: \"The hypothesis which is here suggested as a substitute for the conventional theories is that white-collar criminality, just as other systematic criminality, is learned; that is learned in direct or indirect association with those who already practice the behavior; and that those who learn this criminal behavior are segregated from frequent and intimate contacts with law-abiding behavior [\u2026] This may be called the process of differential association. It is a genetic explanation both of white-collar criminality and lower class criminality\".", "P.L. Berger zauwa\u017cy\u0142, \u017ce: \"Socjolog jest to wi\u0119c kto\u015b, kto d\u0105\u017cy do poznania spo\u0142ecze\u0144stwa w zdyscyplinowany spos\u00f3b. Dyscyplina ta jest ze swej istoty naukowa. Tak wi\u0119c to, co socjolog ustala i co m\u00f3wi o zjawiskach spo\u0142ecznych, wyst\u0119puje w ramach pewnego do\u015b\u0107 \u015bci\u015ble okre\u015blonego uk\u0142adu odniesienia\" \u2013 idem, Zaproszenie do socjologii, prze\u0142. J. Stawi\u0144ski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, s. 24.", "Zob. A. Marek, \"Przest\u0119pca w niebieskim ko\u0142nierzyku\" w \u015bwietle kryminologii ameryka\u0144skiej, \"Nowe Prawo\" 1978, nr 2, s. 296.", "A. Siemaszko, Granice tolerancji. O teoriach zachowa\u0144 dewiacyjnych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993, s. 89.", "\"Law is like cobweb; it's made for flies and the smaller kind of insects, so to speak, but lets the big bumbles break through. When technicalities of the law stood in my way, I have always been able to brush them aside easy as anything\" \u2013 opini\u0119 t\u0119 mia\u0142 wypowiedzie\u0107 przemys\u0142owiec ameryka\u0144ski Daniel Drew. Szerzej zob. G. Geis, White-Collar\u2026, op. cit., s. 8.", "J. B\u0142achut, A. Gaberle, K. Krajewski, Kryminologia, Arche, Gda\u0144sk 2001, s. 297.", "Np. dynamicznie rozwijaj\u0105ca si\u0119 ekokryminologia, kt\u00f3ra koncentruje si\u0119 m.in. na destrukcji \u015brodowiska naturalnego wywo\u0142anej polityk\u0105 handlow\u0105 wielkich korporacji. Jak zauwa\u017cy\u0142 W. P\u0142ywaczewski: \"Jednym z wa\u017cnych obszar\u00f3w zainteresowa\u0144 zielonej kryminologii jest tzw. przest\u0119pczo\u015b\u0107 korporacyjna, uto\u017csamiana przede wszystkim z nielegaln\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ponadnarodowych koncern\u00f3w przemys\u0142owo-handlowych. Uwag\u0119 zwraca si\u0119 przede wszystkim na podmioty gospodarcze, kt\u00f3re specjalizuj\u0105 si\u0119 w pozyskiwaniu i przerobie egzotycznego drewna dla przemys\u0142u drzewnego oraz meblarskiego\" \u2013 idem, Nielegalny rynek chronionych gatunk\u00f3w dzikiej fauny i flory. Geneza, przejawy, przeciwdzia\u0142anie, Wydawnictwo Wy\u017cszej Szko\u0142y Policji, Szczytno 2016, s. 79.", "D. Nelken, White-collar crime [w:] M. Maguire, R. Morgan, R. Reiner (red.), The Oxford Handbook of Criminology, Oxford University Press, New York 2002, s. 846.", "Np. J.W. W\u00f3jcik podczas opisywania sylwetki przest\u0119pcy gospodarczego posi\u0142kowa\u0142 si\u0119 kategori\u0105 przest\u0119pc\u00f3w w bia\u0142ych ko\u0142nierzykach. Powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na E. Sutherlanda, zauwa\u017ca\u0142, \u017ce modus operandi to sk\u0142adanie fa\u0142szywych o\u015bwiadcze\u0144 o stanie finansowym firmy, zagarnianie mienia publicznego oraz specjalizowanie si\u0119 w r\u00f3\u017cnorodnych oszustwach, w tym oszustwach przy zam\u00f3wieniach publicznych i oszustwach na szkod\u0119 konsumenta \u2013 idem, Przest\u0119pstwa w biznesie. Zapobieganie, t. 1, Afery gospodarcze, \u0142a\u0144cuszki, piramidy, parabanki, oszustwa ubezpieczeniowe, manipulacje gie\u0142dowe, Centrum Informacji Mened\u017cera, Warszawa 1998, s. 58.", "A. Michalska-Warias, Przest\u0119pczo\u015b\u0107 zorganizowana i prawnokarne formy jej przeciwdzia\u0142ania, Oficyna Wydawnicza Verba, K. i A. Glimasi\u0144scy, Lublin 2006, s. 48.", "A. Ba\u0142andynowicz, Przeciwdzia\u0142anie patologiom w administracji i biznesie w oparciu o prawa cz\u0142owieka, \"Prokuratura i Prawo\" 2005, nr 7\u20138, s. 11.", "Zdarzaj\u0105 si\u0119 jednak w literaturze kryminologicznej b\u0142\u0119dnie wyra\u017cane pogl\u0105dy. Np. D. Palacz twierdzi, \u017ce: \"Wed\u0142ug koncepcji podmiotowej (ameryka\u0144skiej), wprowadzonej do nauki przez E.H. Sutherlanda [\u2026], to cechy charakterologiczne, osobowo\u015b\u0107 sprawc\u00f3w oraz ich pozycja spo\u0142eczna by\u0142y g\u0142\u00f3wnymi czynnikami kryminogennymi sprzyjaj\u0105cymi pope\u0142nianiu tej kategorii przest\u0119pstw\" \u2013 idem, Poj\u0119cie, symptomy i cechy przest\u0119pczo\u015bci gospodarczej [w:] P. \u0141abuz, I. Malinowska, M. Michalski, T. Safja\u0144ski (red.), Przest\u0119pczo\u015b\u0107 gospodarcza. Istota zjawiska. Zasady odpowiedzialno\u015bci, mechanizmy przest\u0119pcze i metody dzia\u0142ania sprawc\u00f3w, C.H. Beck, Warszawa 2018, s. 56.", "K. Krajewski, Teorie kryminologiczne a prawo karne, ABC, Warszawa 1994, s. 146.", "E.H. Sutherland, White-collar criminality [w:] B.J. Cohen (red.), Crime in America. Perspectives on Criminal and Delinquent Behavior, F.E. Peacock,Itasca, ILL 1977, s. 373.", "A. Ba\u0142andynowicz, Przeciwdzia\u0142anie\u2026, op. cit., s. 15.", "\"[\u2026] comparison of crime in the upper or white collar class, composed of respectable or at least respected business and professional men, and crime in the lower class, composed of persons of low socioeconomic status\" \u2013 E.H. Sutherland, White-collar criminality, \"American\u2026, op. cit., s. 1.", "Potwierdza to kazuistyka. Jak zauwa\u017cy\u0142 jeden z pracownik\u00f3w firmy Ernst &amp; Young: \"Stosowane mechanizmy zazwyczaj zdumiewaj\u0105 prostot\u0105. Jeden z trader\u00f3w, kt\u00f3ry doprowadzi\u0142 zatrudniaj\u0105cy go bank do bankructwa, by\u0142 zarz\u0105dzaj\u0105cym oddzia\u0142u, szefem zespo\u0142u trader\u00f3w i jednocze\u015bnie kontrolowa\u0142 operacje instrumentami finansowymi. By\u0142 poza kontrol\u0105. Straty, kt\u00f3re ponosi\u0142 od pocz\u0105tku swojej dzia\u0142alno\u015bci, ukrywa\u0142 na nieu\u017cywanym koncie ksi\u0119gowym numer 88888, gdzie powinno si\u0119 ksi\u0119gowa\u0107 sumy do wyja\u015bnienia. Saldo tego konta nigdy nie by\u0142o wyja\u015bniane. A\u017c do momentu, kiedy okaza\u0142o si\u0119, \u017ce bank jest winny wierzycielom olbrzymi\u0105 sum\u0119 pieni\u0119dzy, sprawca znikn\u0105\u0142\" \u2013 J. Kraszkiewicz, Przest\u0119pstwa bia\u0142ych ko\u0142nierzyk\u00f3w w instytucjach finansowych \u2013 wybrane przypadki, Forsal.pl, 27.06.2010, http://forsal.pl/artykuly/431787,przestepstwa-bialych-kolnierzykow- w-instytucjach-finansowych-wybrane-przypadki.html [dost\u0119p: 22.11.2017].", "\"Many persons of 'low' socioeconomic status are 'white collar' criminals in the sense that they are well-dressed, well-educated, and have high-incomes, but 'white collar' as used in this paper means 'respected', 'socially accepted and approved', 'looked up to'\" \u2013 E.H. Sutherland, White-collar criminality, \"American\u2026, op. cit., s. 4.", "G. Geis, White-Collar..., op. cit., s. 123.", "Tak\u0105 definicj\u0119 umie\u015bcili autorzy krakowskiego podr\u0119cznika kryminologii \u2013 J. B\u0142achut, A. Gaberle, K. Krajewski, Kryminologia\u2026, op. cit., s. 294. Por. tak\u017ce G. Geis, White-Collar..., op. cit., s. 134.", "G. Geis, White-Collar..., op. cit., s. 137.", "Ibidem.", "Zdaniem D. Weisburda i E. Waring: \"Through films and books, the criminal was portrayed as a tough guy growing up on the wrong side of town\" \u2013 eidem, White-Collar Crime and Criminal Careers, Cambridge University Press, Cambridge 2004, s. 1.", "K. Krajewski zauwa\u017ca, \u017ce: \"[\u2026] kryminologia nie zdo\u0142a\u0142a (bo nie mog\u0142a) wypracowa\u0107 \u017cadnego programu pozytywnego, to ma jednak do\u015b\u0107 dobry program negatywny i potrafi do\u015b\u0107 precyzyjnie wskaza\u0107, czego robi\u0107 nie nale\u017cy, bo to jest bez sensu lub szkodliwe\" \u2013 zob. szerzej dyskusj\u0119 polskich kryminolog\u00f3w, L. Tyszkiewicz (red.), Aktualny stan i perspektywy rozwojowe kryminologii. Konferencja kryminolog\u00f3w polskich, Warszawa 25 stycznia 1990 r., \"Przegl\u0105d Prawa Karnego\" 1990, t. 5, s. 78.", "K. Krajewski, Teorie\u2026, op. cit., s. 9.", "\"W sprawach empirycznych, a tym bardziej spo\u0142ecznych wiedzy pewnej i niepodwa\u017calnej praktycznie nie ma i nigdy nie b\u0119dzie\" \u2013 L. Morawski, Co mo\u017ce\u2026, op. cit., s. 47\u201348."]}