Η πρόσληψη του Εμπεδοκλή στον Σιμπλίκιο
Creators: name: Λιθαρή, Αργυρώ Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Εμπεδοκλής
Σιμπλίκιος
Νεοπλατωνισμός
Empedocles
Simplicius
Neoplatonism

description: Τον τελευταίο αιώνα παρατηρούμε ένα αμείωτο ενδιαφέρον για τη φιλοσοφία του Εμπεδοκλή. Η έρευνα έχει προσανατολιστεί στην ανασυγκρότηση των δύο ποιημάτων του –Καθαρμοί και Περί φύσεως– , στην ανίχνευση της μεταξύ τους σχέσης, στην κατανόηση του εμπεδόκλειου κοσμικού κύκλου και στη συσχέτιση με τους λίγο-πολύ σύγχρονούς του (προσωκρατικούς) φιλοσόφους. Ωστόσο, ελάχιστη προσοχή έχει δοθεί στην πρόσληψη του Εμπεδοκλή από τους ίδιους τους αρχαίους συγγραφείς που διέσωσαν τις απόψεις του, όπως μαρτυρά το έλλειμμα σχετικών αναφορών στην ακαδημαϊκή βιβλιογραφία. Μια πολύ σημαντική πηγή για τις φιλοσοφικές θέσεις του Εμπεδοκλή αποτελούν τα Υπομνήματα του Σιμπλικίου στο Περί Ουρανού και στη Φυσική Ακρόαση του Αριστοτέλη. Για την ακρίβεια, είναι ο συγγραφέας με τις πιο πολλές αυτολεξεί αναφορές στο έργο του Εμπεδοκλή. Δεδομένου ότι τα έργα του Σιμπλικίου μέσα από την εξήγηση των αριστοτελικών πραγματειών παρέχουν έδαφος για γνήσιο φιλοσοφικό στοχασμό, η παράθεση αποσπασμάτων των προσωκρατικών φιλοσόφων δεν έχει απλώς δοξογραφικό χαρακτήρα. Απεναντίας, αυτά ενσωματώνονται σε διάφορες θεματικές και γίνονται αντικείμενο επίκλησης και ερμηνείας στο πλαίσιο μιας φιλοσοφικής συζήτησης που δεν περιορίζεται εν τέλει μόνο στην προσωκρατική φιλοσοφία αλλά συνδέεται με τους ευρύτερους στόχους του Σιμπλικίου. Η παρούσα εργασία φιλοδοξεί να αναδείξει τον τρόπο κατανόησης του Εμπεδοκλή από τον Σιμπλίκιο, γι’ αυτό τον λόγο οφείλει να εστιάσει στα πρωτότυπα κείμενα και να μείνει ανεπηρέαστη από σύγχρονες ερμηνείες, κατηγοριοποιήσεις και συσχετίσεις. Η εργασία διαρθρώνεται σε τρία κεφάλαια: Το πρώτο από αυτά επιχειρεί να δώσει μια συνολική εικόνα του φιλοσοφικού προγράμματος του Σιμπλικίου, δηλαδή να περιγράψει τη μέθοδο γραφής και τους στόχους του, ώστε συνακόλουθα να γίνει κατανοητή η θέση που έχουν στα Υπομνήματά του οι εκτενείς αναφορές στους προσωκρατικούς, εν γένει, φιλοσόφους. Παράλληλα, ο αναγνώστης προετοιμάζεται για την άλλοτε έκδηλη κι άλλοτε υφέρπουσα, συχνά επαναλαμβανόμενη όμως, συνεξέταση του Εμπεδοκλή και του Αναξαγόρα. Το δεύτερο κεφάλαιο επικεντρώνεται περισσότερο στην ίδια την εμπεδόκλεια θεωρία σε συνάρτηση πάντοτε με την αριστοτελική, αφού αυτή αποτελεί, κατά τον Σιμπλίκιο, την κορύφωση του αρχαίου ελληνικού φιλοσοφικού λόγου. Στο τελευταίο κεφάλαιο παρουσιάζεται η άποψη του Σιμπλικίου, διαμεσολαβημένη ισχυρώς από το δικό του νεοπλατωνικό σύστημα, για την υπέρβαση των αδυναμιών της αναξαγόρειας θεωρίας από την εμπεδόκλεια. Αυτή η πεποίθηση είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, γιατί παρακάμπτει το γεγονός ότι ο Αναξαγόρας θωρείται –και από τον Σιμπλίκιο– νεότερος του Εμπεδοκλή και γιατί στη σύγχρονη βιβλιογραφία, δεν συναντάται μια ανάλογη συσχέτιση αυτών των δύο φιλοσόφων, όπως αυτή που μας προτείνει ο Σιμπλίκιος. Ο σχολιασμός των αναφορών του Σιμπλικίου στον Εμπεδοκλή (αποσπάσματα, μαρτυρίες, ερμηνείες) δεν ακολουθεί πιστά τη σειρά εμφάνισής τους εντός των Υπομνημάτων. Επίσης, από τα αποσπάσματα του Εμπεδοκλή παρατίθενται, ή και μεταφράζονται, μόνο όσα θεωρώ πως επηρεάζουν καθοριστικά τον τρόπο πρόσληψής του. Με την ίδια λογική, φιλολογικές διορθώσεις προτείνονται μόνο στα χωρία των αποσπασμάτων (ή και του κειμένου του ίδιου του Σιμπλικίου) όπου διαφορετικές γραφές δίνουν και αρκετά διαφοροποιημένο νόημα. Για τις μεταφράσεις του αρχαίου κειμένου έχω συμβουλευτεί, χωρίς να δεσμεύομαι, τις εκδόσεις των H. Diels-W. Kranz και J. Mansfeld-O. Primavesi για τους προσωκρατικούς φιλοσόφους και τις μεταφράσεις της σειράς «Ancient Commentators on Aristotle» (επιμέλεια: R. Sorabji) για κάποια κεφάλαια των Υπομνημάτων του Σιμπλικίου.
description: Over the last century an undiminished interest in Empedocles’ philosophy can be observed. The research has been focused on the reconstruction of his two poems – Katharmoi and On Nature –, the detection of the relationship between them, the understanding of the Empedoclean cosmic cycle and the correlation with his more or less contemporary philosophers. However, little attention has been given to Empedocles’ reception from the authors themselves, who saved his views, as the lack of relevant references in the academic literature denotes. A very crucial source for Empedocles’s philosophical positions are Simplicius’ Commentaries on Aristotle’s On the Heavens and Physics. More precisely, he is the author who made more verbatim references to Empedocles’ work than any other philosopher. The quotation of fragments of the Presocratic philosophers do not merely have a doxographical character. By contrast, these fragments are incorporated into various themes and Simplicius invokes and interprets them in the frame of a philosophical discussion, which is not limited only to the Presocratic philosophy, but it is also connected to Simplicius’ general purposes. The present thesis aspires to designate the way in which Simplicius understands Empedocles; for this reason it should concentrate on the original texts and shouldn’t be influenced by modern interpretations, categorizations and associations. The thesis is organized into three chapters. The first of them tries to give a general picture of Simplicius’ philosophical project, i.e. to describe his writing method and his aims, so that, as a result, his reader will be able to comprehend the place of the extended references to the Presocratic, in general, philosophers into the Commentaries. Parallel to this, the reader is prepared for a sometimes obvious sometimes underlying, but often repeated, co-examination of Empedoclean and Anaxagorean philosophical concepts. The second chapter mainly focus on Empedoclean theory itself in relation to the Aristotelian one, since it is, according to Simplicius, the culmination of the ancient Greek philosophical discourse. In the last chapter I present Simplicius’ view which is strongly mediated by his neoplatonic system, about the override of the weaknesses of the Anaxagorean theory by the Empedoclean one. That belief is extremely interesting, because it circumvents the fact that Anaxagoras is considered – also by Simplicius – to be younger than Empedocles and because in the modern literature we cannot find such a correlation between these two philosophers, as this one that Simplicius suggests. The commentary on Simplicius’ references (fragments, testimonies, interpretations) to Empedocles do not follow strictly the order of their appearance into the text. Moreover, I quote and/or translate only those Empedocles’ fragments, which I think that they influence decisively the way of his reception. Similarly, philological emendations are proposed only for those passages from the quotations (or/and of Simplicius’ text), where different writings offer quite differentiated meaning. For the translation of the ancient Greek text I have consulted the H. Diels-W. Kranz και J. Mansfeld-O. Primavesi editions for the Presocratics and the translations of the series Ancient Commentators on Aristotle (editor: R. Sorabji) for some chapters of Simplicius' Commentaries.