Η οδηγία 2004/35/ΕΚ σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη. Μια sui generis ευθύνη
Creators: name: Μπακαλοπούλου, Τριανταφυλλιά Φωτίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Ευθύνη
Περιβαλλοντική ζημιά
Πρωτογενής ευθύνη
Δευτερογενής ευθύνη
Οικονομικές εγγυήσεις
Sui generis ευθύνη
Liability
Environmental damage
Primary liability
Secondary liability
Financial assurances
Sui generis liability

description: Η παρούσα εργασία ασχολείται με την παρουσίαση και την κριτική ανάλυση των διατάξεων της Οδηγίας 2004/35/ΕΚ σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας, καθώς και τον εντοπισμό των προβλημάτων που ενδέχεται να προκύψουν κατά την ερμηνεία και εφαρμογή της. Η Οδηγία αποτελεί το νεώτερο και πληρέστερο κοινοτικό νομοθέτημα σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Στόχος της είναι η διαμόρφωση ενός πλαισίου για την περιβαλλοντική ευθύνη βάσει της αρχής ο ρυπαίνων πληρώνει προκειμένου να προληφθεί και να αποκατασταθεί η περιβαλλοντική ζημία. Η Οδηγία εισάγει έναν αυτορρυθμιζόμενο μηχανισμό ευθύνης πάνω στην ακόλουθη βάση: ως μοναδικό πιθανώς ευθυνόμενο πρόσωπο ορίζεται ο φορέας της εκμετάλλευσης, ο οποίος οφείλει να λάβει τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης και/ή αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημίας, υπό την καθοδήγηση μιας αρμόδιας εθνικής αρχής. Η αρχή αυτή δύναται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να αναλάβει η ίδια δράση και στη συνέχεια να ανακτήσει το κόστος των μέτρων που έλαβε από το φορέα της εκμετάλλευσης, ο οποίος παραμένει και ο τελικά ευθυνόμενος. Η Οδηγία ορίζει, επίσης, έναν μηχανισμό οικονομικών εγγυήσεων -μεταξύ των οποίων και η προαιρετική ασφάλεια - της περιβαλλοντικής ευθύνης. Από την άλλη μεριά, αφήνει ευρεία διακριτική ευχέρεια στα κράτη μέλη, με αποτέλεσμα να πιθανολογούνται μια σειρά προβλημάτων κατά την εφαρμογή της, τα οποία πρέπει να αντιμετωπιστούν έως την 30η Απριλίου 2007, καταληκτική ημερομηνία μεταφοράς της Οδηγίας στις εθνικές έννομες τάξεις. Σημαντικό ρόλο στην επίλυση αυτών των προβλημάτων δύναται να παίξει το συγκριτικό δίκαιο το οποίο καλείται να αξιοποιήσει την εμπειρία άλλων εννόμων τάξεων, όπως αυτή των Η.Π.Α. υπό τον νόμο CERCLA. Η ασάφεια στη γραμματική διατύπωση κάποιων διατάξεων της Οδηγίας αναμένεται να αρθεί μέσω της ερμηνευτικής προσέγγισης του ΔΕΚ υπό το φως των γενικών αρχών του κοινοτικού δικαίου. Από πολιτική σκοπιά, η Οδηγία κρίνεται ως ένα όχι και τόσο φιλόδοξο, σε σχέση με τη Λευκή Βίβλο, νομοθέτημα, που καθιερώνει μια sui generis ευθύνη, με έντονες επιδράσεις από το δημόσιο δίκαιο και ελάχιστα στοιχεία που να θυμίζουν τις αστικού δικαίου καταβολές της. Ωστόσο, τη δεδομένη χρονική στιγμή κρίνεται ότι ο κοινοτικός νομοθέτης αντιμετώπισε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το θέμα της περιβαλλοντικής ευθύνης, ενόψει του δύσκολου έργου του να συνδυάσει τους περιβαλλοντικούς στόχους της κοινότητας με την οικονομική και κοινωνική πολιτική της.
description: This essay deals with the presentation and the critical approach of the Directive 2004/35/ΕC on environmental liability with regard to the prevention and remedying of environmental damage, as well as with the problems that are possible to derive from its interpretation and implementation. The Directive is the last and the most complete community legislature in respect with the environmental protection. Its goal is the introduction of a framework on environmental liability on the basis of the «polluter pays» principle, in order to prevent and remedy the environmental damage. The Directive introduces a self-regulated mechanism of liability on the following basis: the operator is described as the only potentially liable person, who is obliged to take the necessary preventive and/or remedial measures himself, under the guidance of a national competent authority. Under certain circumstances, that authority can take action itself and subsequently recover the costs it had incurred by taking these measures from the operator, who still remains the ultimate liable person. The Directive, also, introduces a mechanism of financial guarantees -including not compulsory insurance- of the environmental liability. Οn the other hand, it leaves great discretion to the member states, which results to a series of possible problems during its implementation. Those problems must be solved until 30th April 2007, final date for the transposition of the Directive into the national law. The comparative law plays an important role in the resolution of those problems, as it focuses on the evaluation of the effectiveness of other legal systems, i.e. that of the United States under the law CERCLA. The ambiguity derived from the grammatical interpretation of some provisions of the Directive is likely to become the subject of future litigation before the European Court of Justice, which is expected to approach the Directive under the light of the general principles of EC law. From the political point of view, the Directive could be considered as a less ambitious legislature than the White Paper, which establishes a sui generis liability, with strong public law influence and little elements that reminds us of its civil law background. Nevertheless, it is considered that, for the moment, the community legislator envisaged the issue of the environmental liability in the best possible way, taking into account the difficult task of combining the environmental goals of the EC with its economical and social policy.