Η προσέγγιση της έννοιας του περιβάλλοντος μέσα από τα βιβλία της Μελέτης Περιβάλλοντος
Creators: name: Χρόνη, Μόρφω Απόστολου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Περιβάλλον
Σχολικά Εγχειρίδια
Ανάλυση περιεχομένου
Environment
Textbooks
Content Analysis

description: Στην παρούσα εργασία διερευνάται η προσέγγιση της έννοιας του περιβάλλοντος στα σχολικά εγχειρίδια της Μελέτης Περιβάλλοντος (ΜτΠ) της Γ΄ και Δ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου. Η μέθοδος που ακολουθήθηκε είναι η ανάλυση περιεχομένου. Στο πλαίσιο αυτής της μεθόδου αναπτύχθηκε ένα μεθοδολογικό εργαλείο με τη μορφή μιας λίστας ελέγχου (checklist), που περιείχε κριτήρια για την κατηγοριοποίηση της πληροφορίας που αντλήθηκε από τα βιβλία της Μελέτης Περιβάλλοντος. Με το μεθοδολογικό αυτό εργαλείο μετρήθηκε η παρουσία ή η απουσία διαφόρων χαρακτηριστικών, σύμφωνα με τα ερευνητικά ερωτήματα που είχαν τεθεί στην έρευνα. Από τα αποτελέσματα της έρευνας διαπιστώθηκε ότι στα σχολικά εγχειρίδια της ΜτΠ γίνονται αναφορές και στα τρία είδη περιβάλλοντος (φυσικό, ανθρωπογενές και μεικτό), προβάλλεται κυρίως η κοινωνική διάσταση του περιβάλλοντος (οργανωμένο κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον), ενώ οι άλλες διαστάσεις παραμένουν σε περιθωριακή θέση. Στη σχέση ανθρώπου-περιβάλλοντος υπερτερεί η σχέση άνθρωπος-κυρίαρχος, χωρίς όμως να γίνεται αναφορά στις αρνητικές επιπτώσεις των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο περιβάλλον. Αντίθετα, οι δραστηριότητες αυτές παρουσιάζονται ουδέτερες. Το περιβάλλον αναπαρίσταται ως ένα φιλικό και ασφαλές μέρος με την αρμονική συνύπαρξη των οργανισμών (βιοφιλική απεικόνιση), χωρίς να προβάλλονται ιδιαίτερα δυσάρεστες και επικίνδυνες καταστάσεις (βιοφοβική απεικόνιση). Προβάλλονται αξίες που συνδέονται με τα περιβαλλοντικά ζητήματα και προβλήματα και έχουν να κάνουν με το αίσθημα της προσωπικής και συλλογικής ευθύνης απέναντι στο περιβάλλον. Κυριαρχεί μια σύνθετη αντίληψη του περιβάλλοντος, με προβολή των άμεσων σχέσεων μεταξύ των διαφόρων συστατικών του περιβάλλοντος, ωστόσο δεν μπορεί να θεωρηθεί συστημική, διότι δεν φαίνονται έμμεσες σχέσεις και αλληλεπιδράσεις, ώστε να αποκτάται μια ολιστική αντίληψη του προς μελέτη περιβαλλοντικού θέματος. Τα αποτελέσματα που προκύπτουν από την έρευνα μπορούν να αξιοποιηθούν στην κατεύθυνση μιας ενδεχόμενης μελλοντικής αναμόρφωσης των περιεχομένων των διδακτικών εγχειριδίων της Μελέτης Περιβάλλοντος.
description: The present paper investigates the approach to the concept of environment in textbooks Environmental Studies (RAM) textbooks of the third and fourth grade of primary school. The method followed is content analysis. Under this method a methodological tool in the form of a checklist (checklist) is developed, containing criteria for the classification of information gleaned from Environmental Studies books. With this methodological tool the presence or absence of different characteristics according to the research questions raised in the survey is measured. The results of the survey found that in textbooks of RAM there are references to the three different environments (natural, manmade and mixed), with emphasis on the social dimension of the environment (organized social and cultural environment), while the others dimensions remain marginal. In the relationship between man and environment the relationship man-sovereign outweighs. The rest with no reference being made to the negative impact of human activities on the environment. In contrast, the activities presented as neutral. The environment is represented as a friendly and safe place with the harmonious coexistence of organisms (viofiliki display) without running particularly unpleasant and dangerous situations (viofoviki display). Values associated with environmental issues and problems are displayed and have to do with a sense of personal and collective responsibility towards the environment. A sophisticated understanding of the environment dominates, promoting direct relations between the components of the environment, but if can not be considered systemic, because the indirect relationships and interactions in order to obtain a holistic understanding of the study, of environmental issues are not portrayed. The results of the survey can be used towards a possible future redevelopment of the contents of textbooks.