Η Ιερά Μονή του Προφήτου Ηλία Ηλιοβουνίων Πρεβέζης (Ιστορία - Τέχνη)
Creators: name: Γιαννούλης, Γρηγόριος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Μοναστήρι
Τέμπλο
Αγιογραφία
Monastery
Temple
Hagiography

description: H Μονή του Προφήτου Ηλιού Ηλιοβουνίων, βρίσκεται μεταξύ των Νομών Άρτας και Πρέβεζας και υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Νικοπόλεως και Πρεβέζης. Οι απαρχές της, ανάγονται στη δύσκολη περίοδο της Τουρκοκρατίας και χάνονται στα τέλη του 16ου με αρχές του 17ου αιώνα, ενώ η παρουσία και η προσφορά της μονής είναι έντονη μέχρι και σήμερα. Η ιστορία της Μονής, , η γειτνίασή της με τους ιστορικούς χώρους και τα μνημεία της παλαιοχριστιανικής Νικόπολης και της βυζαντινής Άρτας, η μελέτη της τέχνης του καθολικού της, που αποτελεί σημαντικό μνημείο της περιοχής, αλλά και το θαυμάσιο φυσικό περιβάλλον με την πανοραμική θέα στις λιμνοθάλασσες και τον κόλπο του Αμβρακικού αποτελούν σημεία έλξης για την ανάπτυξη θρησκευτικού και προσκυνηματικού τουρισμού στην περιοχή. Η εργασία είναι διαρθρωμένη σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται η ιστορία της Μονής και χωρίζεται σε έξι κεφάλαια. Το πρώτο κεφάλαιο περιγράφει τη θέση της Ιεράς Μονής. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεται η ίδρυση της Ιεράς Μονής και του καθολικού της μέσα από τις σωζόμενες πηγές, παρατίθενται δε και σχολιάζονται οι δύο σωζόμενες επιγραφές ανακαίνισης, που είναι εντοιχισμένες στους εξωτερικούς τοίχους του ναού. Στους σημαντικούς σταθμούς της ιστορίας της Μονής αναφέρεται το τρίτο κεφάλαιο.. Στο τέταρτο κεφάλαιο παρατίθεται κατάλογος με τα περιουσιακά στοιχεία της Μονής στα χρόνια της ακμής της, αναφέρεται η οικονομική της κατάσταση και η διαχείριση των περιουσιακών της στοιχείων. Το πέμπτο κεφάλαιο αναφέρεται στην προσφορά της Μονής στους κατοίκους της περιοχής, στη συμμετοχή της Μονής σε κοινωφελή έργα και κυρίως στη συμβολή της στην εκπαίδευση. Τέλος στο έκτο κεφάλαιο δίδονται λίγα στοιχεία για την ακμάζουσα σήμερα μοναστική αδελφότητα. Το δεύτερο μέρος της εργασίας είναι αφιερωμένο στην μελέτη και καταγραφή των εναπομεινάντων οικοδομημάτων της Μονής και κυρίως του νεότερου καθολικού, των μέσων του 19ου αιώνα, καθώς και στην μελέτη και καταγραφή του πλουσιότατου ζωγραφικού διακόσμου του καθολικού, του ιδιαίτερης τέχνης ανάγλυφου πέτρινου τέμπλου, των εικόνων και των ξυλόγλυπτων έργων που έχουν απομείνει στη Μονή. Το πρώτο κεφάλαιο περιγράφει το σωζόμενο κτηριακό συγκρότημα της Μονής, ενώ το δεύτερο αναφέρεται στην περίτεχνη και ιδιαίτερη αρχιτεκτονική δομή του «υπερμεγέθους» καθολικού που καλύπτεται από δύο τρούλους μεγάλους και δεκατέσσερις θόλους. Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στον πλουσιότατο ζωγραφικό διάκοσμο του καθολικού και στην κατάσταση των τοιχογραφιών, παρατίθεται και μελετάται η επιγραφή ιστόρησης των τοιχογραφικών και καταγράφονται τα ονόματα των χιονιαδιτών ζωγράφων που κόσμησαν με την τέχνη τους το μνημείο αυτό αλλά και άλλα μνημεία της ίδιας περιόδου.Έτσι στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται καταγραφή των τοιχογραφιών του Ιερού Βήματος ήτοι: της κόγχη του Ιερού, των τριών θόλων-φουρνικών της οροφής και των χώρων της Πρόθεσης και του Διακονικού. Το πέμπτο κεφάλαιο καταγράφει το ζωγραφικό διάκοσμο του κυρίως ναού. Στο έκτο κεφάλαιο παρουσιάζεται το πέτρινο τέμπλο του καθολικού με την ιδιαίτερη τέχνη και το σκάλισμα των παραστάσεών του. Στο έβδομο κεφάλαιο αναφέρεται στις σωζόμενες φορητές εικόνες του τέμπλου, ενώ στο όγδοο και τελευταίο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στα έργα της ξυλογλυπτικής που διασώζονται στο ναό, των Λυπηρών, των Βημοθύρων, του επισκοπικού θρόνου και του άμβωνα.
description: The Monastery of Prophet Elias at Iliovounia is located between the municipalities of Arta and Preveza and is under the authority of the Holy Metropolis of Nicopolis and Preveza. Its origins date back to the challenging period of the Ottoman rule (last 16th, early 17th Century), while its presence and contribution are still intense until today. The monastery's history, the study of the art of the katholikon (ελλ: καθολικόν), which is an important monument of the region, its proximity to the historical sites and monuments of the early Christian Nikopolis and of Byzantine Arta, as well as the wonderful natural environment with the panoramic view of the lagoons and the bay of Amvrakikos are points of attraction for the development of religious and pilgrim tourism in the area. The thesis is structured in two parts. The first part introduces the history of the monastery and is divided into six chapters. The first chapter describes the location of the monastery. In the second chapter, the foundation of the monastery and its katholikon is mentioned through the surviving sources, and the two surviving renovation inscriptions, which are embedded in the outer walls of the church. The milestones in the history of the monastery are mentioned in the third chapter. Chapter 4 contains a list of the monastery's property in its golden age, its financial situation and the management of its assets. The fifth chapter refers to the Monastery's contribution to the locals, its participation in public works and, above all, its contribution to educational activities. Finally, the sixth chapter gives a few details about the monastic community, which is thriving nowadays. The second part of the thesis is dedicated to the study and registration of the remaining buildings of the monastery and especially the newer katholikon, of the mid-19th century, as well as to the study of the richly decorated painting of the katholikon, the stone temple in relief, the icons and the woodcarvings that have been preserved in the monastery. The first chapter describes the surviving building complex of the monastery, while the second chapter deals with the artistic structure of the 'oversized' katholikon, which is covered by two large domes and fourteen vaults. The third chapter refers to the pictorial decoration of the church and the state of the frescoes. In the fourth chapter, the frescoes of the sanctuary are recorded, namely: the niche of the sanctuary, the three vault-furnaces of the ceiling and the spaces of the Prosthesis and the Deacon's Office. The fifth chapter records the pictorial decoration of the central nave. The sixth chapter presents the stone altarpiece of the katholikon with its special style and the carving of its figures. The seventh chapter refers to the surviving portable icons of the temple, while the eighth and final chapter refers to the works of woodcarving that survive in the church, the Lypiron, the Vimothiron, the bishop's throne and the pulpit.
description: Συμμετέχουν τα παρακάτω Τμήματα και Ιδρύματα:Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (επισπεύδον), Τμήμα Διοίκησης οργανισμών, Μάρκετινγκ και Τουρισμού της Σχολής Οικονομίας και Διοίκησης (Θεσσαλονίκης) του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδας