Η ποινική ευθύνη των νοµικών προσώπων και επιχειρήσεων: Σύγχρονες εξελίξεις υπό το πρίσµα του ενωσιακού και εθνικού ποινικού δικαίου
Creators: name: Μπανιά, Διονυσία Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Ποινική ευθύνη νοµικών προσώπων
Νοµικά πρόσωπα
Ευρωπαϊκό Οικονοµικό Ποινικό Δίκαιο
Corporate criminal liability
Legal persons
Εuropean Economic Criminal Law

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται την προβληματική της ποινικής ευθύνης των νομικών προσώπων και επιχειρήσεων, υπό το πρίσμα των σύγχρονων εξελίξεων στο πεδίο του ενωσιακού και εθνικού οικονομικού ποινικού δικαίου. Αρχικά, επιχειρείται μία δικαιοπολιτική και εγκληματολογική προσέγγιση του ζητήματος, με αναφορά στην ιστορική του εξέλιξη, αλλά και στις επιμέρους θεωρητικές του πτυχές, οι οποίες αναπτύχθηκαν μέσω της σχετικής επιστημονικής συζήτησης και των νομοθετικών πρωτοβουλιών σε επίπεδο αγγλοσαξονικού και ηπειρωτικού ποινικού δικαίου. Παράλληλα, επιδιώκεται μία συγκριτική θεώρηση του εν λόγω θεσμού σε αλλοδαπές έννομες τάξεις, μέσω της κατηγοριοποίησης των επιμέρους νομικών συστημάτων ανάλογα με την υιοθετούμενη μορφή ευθύνης των νομικών προσώπων. Περαιτέρω, στο δεύτερο μέρος της εργασίας, περιλαμβάνεται η παρουσίαση των διεθνών δεσμευτικών κειμένων και ιδίως των νομοθετικών πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε να αποτυπωθεί η τάση της διεθνούς κοινότητας προς την προώθηση της αναγνώρισης της ποινικής ευθύνης στα νομικά πρόσωπα, μέσω του ισχύοντος ευρωπαϊκού μοντέλου καταλογισμού ευθύνης, τα βασικά χαρακτηριστικά, οι προϋποθέσεις και οι κυρώσεις του οποίου αναλύονται. Στο τρίτο μέρος αναπτύσσονται οι επιλογές της ελληνικής έννομης τάξης τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε νομοθετικό επίπεδο, ήτοι με την επισκόπηση της κρατούσας θεωρητικής άποψης της άρνησης αναγνώρισης της ποινικής ευθύνης των νομικών προσώπων, την παρουσίαση των προσπαθειών υπέρβασης των δογματικών και συνταγματικών εμποδίων, αλλά και τη συνοπτική παράθεση των μορφών απόδοσης ποινικής ευθύνης που υιοθετεί ο έλληνας νομοθέτης, μέσω του θετού δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, έμφαση δίνεται στη μελέτη της ρύθμισης περί «ποινικής» ευθύνης των νομικών προσώπων στον νόμο για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, με σκοπό την αξιολόγηση της ορθότητας ή μη του τρόπου μεταφοράς και ενσωμάτωσης της Οδηγίας 2018/1673/ΕΕ στην εθνική έννομη τάξη, αλλά και στις νέες ρυθμίσεις που εισήγαγαν τα άρθρα 134 και 135 του Ν. 5090/2024 για την ευθύνη των νομικών προσώπων και οντοτήτων για τα αδικήματα διαφθοράς με την επιβολή κυρώσεων σε βάρος τους στο πλαίσιο της ποινικής διαδικασίας. Στο τέταρτο μέρος της εργασίας αναπτύσσονται τα κρισιμότερα ζητήματα που ανακύπτουν αναφορικά με την επιβολή διοικητικών κυρώσεων σε βάρος των νομικών προσώπων για αδικήματα που τελούνται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων τους και προς όφελός τους, επιλογή που υιοθετεί η εθνική έννομη τάξη στην προσπάθεια εναρμόνισής της με το ενωσιακό δίκαιο. Τέλος, επιχειρείται μία συνολική κριτική επισκόπηση του ζητήματος και διατυπώνονται σχετικές προτάσεις επί αυτού.
description: The aim of the present thesis is the study of the complex issue of criminal liability of legal persons and enterprises, with particular emphasis on contemporary developments in European and national economic criminal law. The study begins by adopting a policy-oriented and criminological perspective, analyzing the historical evolution of this topic alongside its various theoretical dimensions, shaped by scholarly discourse and legislative initiatives in Anglo-Saxon and continental criminal law traditions. The dissertation incorporates a comparative analysis that categorizes various foreign legal systems based on their approaches to corporate liability. The second part focuses on international binding texts and especially on the legislative initiatives of the European Union, to capture the tendency of the international community towards the promotion of the recognition of criminal liability for legal persons. This part evaluates the existing European model of liability attribution, outlining its characteristics, the requisite conditions, and the potential sanctions. The third part delves into the specific choices made of the Greek legal system regarding this issue. It assesses the prevailing theoretical perspective that denies criminal liability for legal persons while examining efforts to address both doctrinal and constitutional obstacles. Additionally, it identifies the forms of “corporate liability”, which are recognized by Greek legislation, with particular emphasis on the anti-money laundering law, in order to evaluate the incorporation’s accuracy of Directive 2018/1673/EU in the national legal order, while discusses the recent amendments introduced by Articles 134 and 135 of Law 5090/2024, that pertain to the liability of legal persons for corruption offenses and the corresponding sanctions imposed within criminal proceedings. The final section, which reflects the harmonization of the national legal system with European legal standards, deals with the most crucial concerns surrounding the imposition of administrative sanctions on legal persons for actions performed in their operations or for their benefit. The conclusion provides a critical analysis of the pertinent issues and proposes relevant recommendations for future consideration.