Το Λέχοβο. Εκκλησιαστική ιστορία και εκπαιδευτική κίνηση
Creators: name: Φίτζιος, Παναγιώτης Χαρίλαου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Λέχοβο
Εκκλησιαστικά
Εκπαίδευση
Lechovo
Church
Education

description: Ο συνοικισμός του Ελχόβου, που αργότερα έλαβε το όνομα Καντήλ-κιόι και εξελίχθηκε σε πολίχνη με το όνομα Λέχοβο, υπήρξε πάντοτε συνδεδεμένος με τη γεωγραφική περιφέρεια της Καστοριάς. Από το 1481 αποτελεί χωριό δερβένι και καταφύγιο για τους χριστιανούς. Εξαιτίας των επαναστατικών κινημάτων και των εξισλαμισμών συνέρρευσαν σε διαφορετικές περιόδους στο χωριό πολλοί φυγάδες. Η παραχώρηση της έκτασης από τον Σαΐν-μπέη και η προστασία, που παρείχε στον παπα-Γκίκα και τη συνοδεία του (1670), δημιούργησαν τις προϋποθέσεις για την οικονομική και πνευματική ανάπτυξη των κατοίκων. Οι τελευταίοι για να μην αποκοπούν από την ανάμνηση της πατρίδας τους, το Βυθκούκι, καθιέρωσαν την εορτή των Αγίων Αποστόλων ως την επίσημη αργία του νέου χωριού σε ανάμνηση του ομώνυμου μοναστηριού, που υπήρχε εκεί από τα χρόνια του μητροπολίτη Καστορίας Διονυσίου (1694-1719). Η μεταφορά του χωριού στη σημερινή θέση (1740) συνοδεύτηκε με την ίδρυση του ναού του Αγίου Δημητρίου. Τότε πιστεύουμε ότι επικράτησε η ονομασία Λέχοβο προφανώς από τη βλάχικη λέξη λεάχα (άσπρο πεύκο) ή την αρβανίτικη λεόβα. Οι Λεχοβίτες συμμετείχαν σ΄όλα τα απελευθερωτικά κινήματα. Απέκρουσαν την αλβανική και βουλγαρική προπαγάνδα και στη διάρκεια του Μακεδονικού αγώνα προσέφεραν ύψιστες εθνικές υπηρεσίες. Το χωριό πυρπολήθηκε από τους Τούρκους (1907) και αργότερα από τους Γερμανούς (1943).Το Λέχοβο ανήκε στην πνευματική δικαιοδοσία του μητροπολίτη Καστορίας, ο οποίος είχε την ευθύνη για τη λειτουργία των σχολείων της κοινότητας έως το 1914. Από την ύπαρξη επιστολών, εγγράφων, ενδεικτικών και προγραμμάτων αποδεικνύεται ο πρωταγωνιστικός ρόλος του μητροπολίτη και στα εκπαιδευτικά δρώμενα της κοινότητας. Η εορτή των Αγίων Αποστόλων συνδυάστηκε με τη λήξη του σχολικού έτους και τις εξετάσεις των μαθητών. Ο ναός της Αγίας Παρασκευής ήταν ο πρώτος ναός και ανεγέρθηκε από τους γηγενείς κατοίκους πριν το 1600. Το εικονοστάσιο της Ευαγγελίστριας οριοθετούσε τα σύνορα μεταξύ του νέου χωριού. Οι υπόλοιποι ναοί είναι του Άγιου Μηνά (1670), του Αγίου Δημητρίου (1740), του Αγίου Αθανασίου (1850) και της Ζωοδόχου Πηγής (1899). Τα εικονοστάσια της Αγίας Τριάδος και του Αγίου Παντελεήμωνος, έργα του 1901-1904, εξυπηρέτησαν τους σκοπούς του Μακεδονικού αγώνα. Πρώτος ιερέας ήταν ο παπα-Γκίκας (1670-1685). Ο παπα-Γιάννης, που αναφέρει ο Οικονόμου, έρχεται αργότερα (1725-1740). Ιδιαίτερη ήταν η παρουσία του παπα-Στέριου, επιστάτη των οικονομικών του μοναστηριού της Κλεισούρας. Οι επιφανείς ιερείς ήταν οι παπα-Στέριος Τσιλιφίκας, ο παπα-Γιάννης Γκίκας και ο εθνομάρτυρας παπα-Τόλιος Τέλκας, Σημαντική εκκλησιαστική προσωπικότητα ήταν ο μητροπολίτης Φλωρίνης (1932-1967), πρωην αρχιδιάκονος Σμύρνης, Βασίλειος Παπαδόπουλος. Η εκπαιδευτική ζωή οριοθετείται από την ίδρυση του πρώτου σχολικού κτιρίου περί το 1860 και της Αστικής Σχολής το 1900. Πρώτος δάσκαλος ήταν ο Αθανάσιος (1801) από την Σιάτιστα. Η μισθοδοσία των δασκάλων από το Προξενείο Μοναστηρίου αποδεικνύει την προσπάθεια για τη διατήρηση της ελληνικότητας του χωριού. Η εντοιχισμένη επιγραφή με τον τίτλο «’Αστική σχολή Τῆς Ἐλληνικῆς ’Ορθοδόξου κοινότητος λεχόβου…» του 1900 αποτελεί δήλωση της ταυτότητας του χωριού, την εποχή του έντονου εθνοφυλετικού ανταγωνισμού Οι δάσκαλοι ήταν μυημένοι στην ελληνική ιδέα, με αποτέλεσμα τη σύλληψή τους από τις τουρκικές αρχές στις 20/7/1907. Σύμφωνα με τα μαθητολόγια (1914-1931), στο σχολείο του Λεχόβου φοίτησαν πολλοί μαθητές, αρκετοί από τους οποίους διέπρεψαν ως επιστήμονες.
description: Elchovo settlement that later took the name Candle-kioi and it developed as a small town with the name Lechovo always was connecting with Kastoria geographical territory. From 1481 was derveni village and shelter for the Christians. Many refuges came at a village in different years because revolutionary movements and Islam pressure by Othomanians. Sain-mpeis conceded the area and the protection that he gaves to priest Gika and his company (1670), were creating the presuppositions for financial and spiritual development to villagers. The last ones didn’t wanting to cut off the connections and the memorys from their motherland, Vithkouki, so they consecrating the celebration of Saints Apostles as the official leisure to new village in memory of homonymous monastery, that exists there from the years of Kastorian metropolitan Dionysius (1694-1719). The village transform at current position (1740) was accompanied by establishment of Saint Demetrius church. Then we believe that the name Lechovo prevailed, evidently by the Arumanian word leacha (white pine tree) or the Arvanitian word leova. The people of Lechovo took part in every rebel movement. They repulsed the Albanian and Bulgarian propaganda and during the Macedonian struggle they offered supreme national services. The village was burning down by Turks (1907) and later by Germans troops (1943). Lechovo belongs to the spiritual jurisdiction of metropolitan Kastorian, who has had the responsibility for the function of village schools till 1914. From the existence of letters, proofs and programs is proving that the Metropolitan Kastorias played the principal role to educational community acts too. The celebration of Saints Apostles was combined with the end of school year and the pupil exams. The church of Saint Paraskeui was the fist church that erected by the natives people before 1600. The shrine of Euaggelistria sets boundaries the borders between the new and the old village. The others churches are Saint Μinas (1670), Saint Demetrius (1740), Saint Athanasios (1850) and Source of life (1899). The shrines of Holy Trinity and Saint Panteleimons, pieces of work during 1901-1904, served the purpose of Macedonian struggle. Fist priest was Gikas (1670-1685). Priest John, who referred by Economou, came later (1725-1740). Particular supervisor was the presentation of priest Steriou, financial supervisor of Klissoura monastery. Eminents priests were Sterios Tsilificas, John Gikas and national martyr Tolios Telkas. Significant ecclesiastic personality was Metropolitan of Florina (1932-1967), ex chief diacon of Smirni, Vasilios Papadopoulos. The educational life set boundaries from the foundation of the first school building (1860) and the Civil school (1900). First teacher was Athanasios (1801) from Siatista. The teachers salary by Greek Consulate of Monastery is proving the attempt for village Greek preservation. The central wall script with the title «Civil school of Greek Orthodox community lechovou…» at 1900 constitutes deceleration of community identity, during the ages of National races competitions. Teacher’s were in volt in Greek idea and they arrested by Turkish authorities at 20/7/1907. According the school files for students (1914-1931), at Lechovo school were study a lot of pupils, many of them dislinguishing as scientists.