Φυσικοχημική μελέτη Δίζωνης Μεταβυζαντινής εικόνας: Παναγία Ελεούσα, από τον Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κλειδίου
Creators: name: Παπάζογλου, Δέσποινα Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Υλικά
Μεταβυζαντινή Εικόνα
Φυσικοχημική Μελέτη
Materials
Post-Byzantine Icon
Physicochemical Study

description: Σκοπός αυτής της μελέτης είναι η φυσικοχημική μελέτη της Δίζωνης Μεταβυζαντινής φορητής εικόνας: «Παναγία Ελεούσα, από τον Ναό Κοιμήσεως της Θεοτόκου Κλειδιού», η οποία χρονολογείται κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και ανήκει στη συλλογή της εκκλησίας, αφιερωμένη στην Κοίμηση της Θεοτόκου, στο χωριό Κλειδί, νομού Ημαθίας, Βορείου Ελλάδος. Στο κύριο πεδίο, απεικονίζεται η Παναγία Ελεούσα με τον Χριστό να κάθεται και να αγκαλιάζεται από το αριστερό της χέρι, πλαισιωμένοι από τον Άγιο Διονύσιο και έναν Ταξιάρχη. Πέντε άγιοι απεικονίζονται, δίνοντας ευλογίες, στην κάτω ζώνη της εικόνας. Οι διαστάσεις της εικόνας είναι 47.5 × 34.5 × 2.4 cm. Μικρός αριθμός δειγμάτων των στρωμάτων ζωγραφικής και του υποστρώματος αναλύθηκαν με Οπτική Μικροσκοπία, μ-FTIR και SEM-EDS. Εκτός από τον ξύλινο φορέα, η στρωματογραφία της εικόνας περιλαμβάνει ένα στρώμα, το υπόστρωμα, που αποτελείται από γύψο, καολινίτη, ίχνη ασβεστίτη και κουνελόκολλα. Η επιχρύσωση πραγματοποιήθηκε με τη χρήση ενός λεπτού φύλλου πλούσιου σε χρυσό, το οποίο εφαρμόστηκε με την μέθοδο μπόλι. Μίνιο, αιματίτης, μαύρο, μπλε της Πρωσίας και λευκό του μόλυβδου είναι οι χρωστικές που ταυτοποιήθηκαν, ενώ όλα τα εξεταζόμενα στρώματα ζωγραφικής περιέχουν κρόκο αυγού ως συνδετικό μέσω. Η επιφάνεια της εικόνας παρουσιάζει ενδείξεις χρήσης βερνικιού με βάση το κερί μέλισσας. Ο συνδυασμός των εφαρμοζόμενων μεθόδων χαρακτηρισμού επέτρεψε τη λεπτομερή εξέταση της στρωματογραφίας και των υλικών της εικόνας. Η τεχνική της εικόνας είναι η αυγοτέμπερα σε ξύλινο υπόστρωμα. Η εικόνα είναι κακώς διατηρημένη, ίσως λόγω της έλλειψης υφασμάτινου φορέα. Εκτός από το απλό εικονογραφικό στυλ, η χρήση μιας αρκετά απλής ζωγραφικής παλέτας και η έλλειψη ύφανσης μεταξύ του ξύλινου φορέα και του υποστρώματος, κάνουν την εικόνα ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα της μεταβυζαντινής ανατολικής ορθόδοξης θρησκευτικής λαϊκής τέχνης
description: The aim of this study is the physicochemical study of two field post_Byzantine portable icon of Holly Virgin Eleousa (second half of 19th century), which belongs to the collection of the church dedicated to the Dormition of the Virgin, in the village of Klidi, Imathia county, Northern Greece. The pictorial representation of the icon consists of two fields: In the main field, the Holly Virgin is represented half-length, with Christ seated and embraced by her left arm, flanked by St. Dionysius and a Taxiarch. In the lower field, at the bottom of the icon, five saints are portrayed giving their blessings. The dimensions of the icon are 47.5 × 34.5 × 2.4 cm. Microsamples of the painting and ground layers were analyzed by means of optical microscopy, μ-FTIR and SEM-EDS. Except of the wooden substrate, the stratigraphy of the icon includes a ground layer which consists of gypsum, kaolinite, traces of calcite and rabbit skin glue. The gilding was performed using a foil rich in gold, applied with bole. Minium, hematite, carbon black, Prussian blue and lead white are the identified pigments, while all the examined painting layers contain egg yolk as the binding medium. The degraded surface of the icon presents indications of the use of a beeswax-based varnish. The combination of the applied characterization methods permitted the detailed examination of the stratigraphy and the materials of the icon. The technique of the icon is egg tempera at wooden substrate. The icon is poorly-preserved, maybe because of the lack of textile support. Except from the simple iconographic style, the use of a quite plain painting palette and the lack of a textile support beneath the ground layer, make the icon a representative example of the post byzantine eastern orthodox religious folk art
description: Σε συνεργασία με το Ινστιτούτο Τεχνολογίας Γκρενόμπλ (Γαλλία), το ΕΚΕΦΕ Δημόκριτος, και το CNRS (Centre National de la Researche Scientifique, Γαλλία)