Διατροφική κατάσταση, εμπόδια και παρεμβάσεις για πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και εσωτερικά εκτοπισμένους πληθυσμούς : Μία επισκόπηση συστηματικών ανασκοπήσεων
Creators: name: Κικάκη, Βασιλική Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Επισκόπηση συστηματικών ανασκοπήσεων
Πρόσφυγες
Διατροφική κατάσταση
Overview of systematic reviews
Refugees
Nutritional status

description: Η τελευταία δεκαετία χαρακτηρίζεται από μαζικό εκτοπισμό ανθρώπων λόγω διώξεων, συγκρούσεων και φυσικών καταστροφών, με τον αριθμό των προσφύγων, των αιτούντων άσυλο και των εσωτερικά εκτοπισμένων πληθυσμών (IDPs) να αυξάνεται σημαντικά. Ο εκτοπισμός και η μετανάστευση έχουν επιφέρει σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία και τη διατροφή των προσφύγων και των αιτούντων άσυλο, καθώς πολλοί αντιμετωπίζουν συνθήκες υπερπληθυσμού, ανεπαρκούς υγειονομικής περίθαλψης και διατροφικών ανεπαρκειών. Οι IDPs αντιμετωπίζουν παρόμοιες προκλήσεις, με ορισμένους να βιώνουν χειρότερες εκβάσεις σχετιζόμενες με τη διατροφή. Σκοπός της μελέτης είναι η επισκόπηση συστηματικών ανασκοπήσεων με στόχο τη σύνοψη της διατροφικής κατάστασης των προσφύγων, αιτούντων άσυλο και IDPs, την περιγραφή των εμποδίων στην επισιτιστική ασφάλεια και την υγιεινή διατροφή και των εφαρμοζόμενων παρεμβάσεων, προσφέροντας μία γενική εικόνα για την ανάπτυξη πολιτικών υγείας και την αναγνώριση κενών στη βιβλιογραφία. Η μελέτη σχεδιάστηκε με βάση τη δήλωση των Προτιμώμενων Στοιχείων Αναφοράς για Επισκοπήσεις Ανασκοπήσεων PRIOR (Preferred Reporting Items for Overviews of Reviews). Διενεργήθηκε διεξοδική βιβλιογραφική αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων PubMed, Scopus, Βάση Δεδομένων Συστηματικών Ανασκοπήσεων Cochrane (CDSR), Epistemonikos.org, PROSPERO (Διεθνές Προοπτικό Μητρώο Συστηματικών Ανασκοπήσεων) καθώς και στη γκρίζα βιβλιογραφία. Πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση της αλληλοεπικάλυψης (overlap) μεταξύ των μελετών και εφαρμόστηκαν μέθοδοι για την οπτικοποίηση της με τη χρήση της γλώσσας προγραμματισμού R. Ο κίνδυνος μεροληψίας στις συστηματικές ανασκοπήσεις αξιολογήθηκε χρησιμοποιώντας το εργαλείο ROBIS. Συνολικά 22 μελέτες συμπεριλήφθηκαν, από τις οποίες 5 διεξήγαγαν μετα-ανάλυση. Οι διατροφικές εκβάσεις που εξετάστηκαν ήταν το χαμηλό ανάστημα, η παχυσαρκία και το υπέρβαρο, η αναιμία, η απίσχνανση, το λιποβαρές, η έλλειψη μικροθρεπτικών συστατικών, η οξεία δυσθρεψία, η επισιτιστική ανασφάλεια και οι μη μεταδοτικές ασθένειες (NCDs) που σχετίζονται με τη διατροφή. Από τις 22 μελέτες, οι 12 κρίθηκαν ως υψηλού κινδύνου. Το χαμηλό ανάστημα κατέγραψε υψηλά ποσοστά, με το μεγαλύτερο επιπολασμό σε παιδιά κάτω των 5 ετών που διαμένουν σε προσφυγικές δομές σε χώρες χαμηλού εισοδήματος (LMICs). Η αναιμία και η έλλειψη σιδήρου παρουσίασαν σημαντική ετερογένεια, με υψηλά ποσοστά ακόμα και σε πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο που ζουν σε χώρες υψηλού εισοδήματος (HICs). Παράλληλα, η οξεία δυσθρεψία επηρέασε περισσότερο τα παιδιά IDPs, με επιπολασμό 28% ( 95% CI: 15-41%). Η επισιτιστική ανασφάλεια αναδείχθηκε ως η μεγαλύτερη πρόκληση, φτάνοντας το 90%-100% στους πρόσφυγες και αιτούντες άσυλο, ανεξαρτήτως χώρας διαμονής. Επιπλέον, συνδέθηκε με αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας και υπέρβαρου. Η έλλειψη βιταμίνης D κατέγραψε ποσοστά έως και 79% στους πρόσφυγες σε HICs, ενώ το 60% των παιδιών προσφύγων σε LMIC εμφάνισε υπερχοληστερολαιμία. Στους ενήλικες, το 9,8% είχε υπέρταση και το 6,7% διαβήτη. Τα κυριότερα εμπόδια στην επισιτιστική ασφάλεια σχετίζονται με κοινωνικοοικονομικούς, περιβαλλοντικούς και γνωστικούς παράγοντες, ενώ οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν εκπαιδευτικά προγράμματα, διατροφικά συμπληρώματα και οικονομική βοήθεια. Διαπιστώθηκε υψηλή ετερογένεια τόσο ανάμεσα στις μελέτες όσο και στις εκτιμήσεις επιπολασμού για ορισμένες διατροφικές εκβάσεις. Ωστόσο, καταγράφηκαν υψηλά ποσοστά επισιτιστικής ανασφάλειας και δυσθρεψίας, κυρίως λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε βασικά αγαθά, ανεργίας και αποκλεισμού από την υγειονομική περίθαλψη. Παρεμβάσεις, όπως οικονομική στήριξη και εκπαιδευτικά προγράμματα, φάνηκε να βελτιώνουν την κατάσταση. Απαιτείται μεγαλύτερη συμπερίληψη των IDPs στις συστηματικές ανασκοπήσεις και πολιτικές ενσωμάτωσης στα συστήματα υγείας για την προστασία αυτών των πληθυσμών.
description: The past decade has been marked by the mass displacement of people due to persecution, conflicts, and natural disasters, leading to a significant increase in the number of refugees, asylum seekers, and internally displaced persons (IDPs). Displacement and migration have had severe impacts on the health and nutrition of refugees and asylum seekers, as many face overcrowded living conditions, inadequate healthcare, and nutritional deficiencies. IDPs encounter similar challenges, with some experiencing worse nutritional outcomes. This study aims to review systematic reviews to summarize the nutritional status of refugees, asylum seekers, and IDPs, describe the barriers to food security and healthy nutrition, examine implemented interventions and provide a comprehensive view for the development of health policies and identify gaps in the existing literature. The study was designed following the Preferred Reporting Items for Overviews of Reviews (PRIOR) guidelines. A comprehensive literature search was conducted in the databases PubMed, Scopus, Cochrane Database of Systematic Reviews (CDSR), Epistemonikos.org, and PROSPERO (International Prospective Register of Systematic Reviews), as well as in the gray literature. The overlap among studies was assessed, and visualization techniques were applied using the software R. The risk of bias in the systematic reviews was evaluated using the ROBIS tool. A total of 22 studies were included, five of which carried out meta-analysis. The nutritional outcomes examined included stunting, obesity and overweight, anemia, wasting, underweight, micronutrient deficiencies, acute malnutrition, food insecurity, and diet-related non-communicable diseases (NCDs). Of the 22 studies, 12 were classified as high-risk for bias. Stunting was recorded at high rates, with the highest prevalence observed among children under five years old residing in refugee camps in low- and middle-income countries (LMICs). Anemia and iron deficiency showed significant heterogeneity, with high prevalence even among refugees and asylum seekers in high-income countries (HICs). Acute malnutrition disproportionately affected IDP children, with a prevalence of 28% (95% CI: 15-41%). Food insecurity emerged as the most significant challenge, affecting 90%-100% of refugees and asylum seekers regardless of their country of residence. Furthermore, food insecurity was associated with an increased risk of obesity and overweight. Vitamin D deficiency was observed in up to 79% of refugees in HICs, while 60% of refugee children in LMICs exhibited hypercholesterolemia. Among adults, 9.8% had hypertension, and 6.7% had diabetes. The primary barriers to food security were linked to socioeconomic, environmental, and cognitive factors, while interventions included educational programs, nutritional supplementation, and financial assistance. High heterogeneity was observed among the studies and prevalence estimates for certain nutritional outcomes. Nevertheless, elevated rates of food insecurity and malnutrition were recorded, primarily due to limited access to essential goods, unemployment, and exclusion from healthcare services. Interventions such as financial support and educational programs appeared to improve conditions. Greater inclusion of IDPs in systematic reviews and the integration of policies into healthcare systems are necessary to protect these vulnerable populations.