Η επίδραση της θεραπείας με ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα σε ασθενείς με σπονδυλοαρθρίτιδες: μία συστηματική ανασκόπηση και μέτα-ανάλυση
Creators: name: Σκουβακλίδου, Ελπίς Χρυσοστόμου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Σπονδυλοαρθρίτιδα
ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα
Μετα-ανάλυση
Spondyloarthritis
n-3 fatty acids
Meta-analysis

description: Εισαγωγή: Οι σπονδυλοαρθρίτιδες (ΣπΑ) εμφανίζουν κοινούς παθοφυσιολογικούς μηχανισμούς και εκδηλώνονται με έναν συνδυασμό φλεγμονωδών κλινικών εκδηλώσεων από το μυοσκελετικό και άλλα συστήματα. Αριθμός μελετών υποστηρίζει πως τα ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα έχουν ανοσορυθμιστική δράση και μπορούν χρησιμοποιηθούν ως αντιφλεγμονώδεις παράγοντες. Ο σκοπός της μελέτης είναι η πραγματοποίηση της πρώτης συστηματικής ανασκόπησης και μετα-ανάλυσης τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων κλινικών δοκιμών για την επίδραση της συμπληρωματικής χορήγησης ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων στους δείκτες ενεργότητας και φλεγμονής και στα απεικονιστικά ευρήματα (μέσω μαγνητικής τομογραφίας) των ασθενών που έχουν διαγνωστεί με ΣπΑ. Μέθοδοι: Αναζητήθηκαν τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές μέσω των ηλεκτρονικών βάσεων δεδομένων των PubMed, SCOPUS, και CENTRAL έως τον Σεπτέμβριο του 2022. Τα κριτήρια ένταξης ήταν τα ακόλουθα: αγγλική γλώσσα, ασθενείς ≥18 ετών με διάγνωση ΣπΑ (αξονική ΣπΑ, περιφερική ΣπΑ, ψωριασική αρθρίτιδα, ΣπΑ σχετιζόμενη με ιδιοπαθή φλεγμονώδη νόσο του εντέρου, αντιδραστική αρθρίτιδα) και διάρκεια χορήγησης ω-3 πολυακόρεστων λιπαρών οξέων ≥7 ημέρες. Ασθενείς με διάγνωση άλλου τύπου αρθρίτιδας αποκλείστηκαν. Η εκτίμηση του κινδύνου μεροληψίας και της ποιότητας των μελετών διεξήχθη με τη χρήση της 2η έκδοσης του εργαλείου της Cochrane. Επιλέχθηκαν 4 μελέτες που αφορούσαν συνολικά 124 και 121 ασθενείς με ΣπΑ στην ομάδα παρέμβασης και ελέγχου αντίστοιχα. Αποτελέσματα: Η συμπληρωματική χορήγηση ω-3 λιπαρών οξέων δεν οδήγησε σε στατιστικά σημαντική μεταβολή στον αριθμό ευαίσθητων αρθρώσεων [τέσσερις μελέτες, standardized mean difference (SMD)=-0.22, 95% CI:-0.74 – 0.29, p&lt;0,05, I2=61%] και των οιδηματωδών αρθρώσεων (δύο μελέτες, SMD=-0.13, 95% CI:-0.42 – 0.15, p=1, I2=0%). Επιπλέον δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική βελτίωση στους δείκτες άλγους (τρεις μελέτες, pain mm: SMD=-0.16, 95% CI:-1.03 – 0.70, p&lt;0.02, I2=74%) και του ερωτηματολογίου εκτίμησης υγείας (HAQ) (τρεις μελέτες, SMD=-0.04, 95% CI:-0.78 – 0.70, p=0.03, I2=71%). Ακόμη εννέα προκαθορισμένες εκβάσεις δεν ήταν δυνατόν να αξιολογηθούν λόγω έλλειψης δεδομένων από τις RCTs, οι οποίες αξιολογήθηκαν ως «ορισμένες ανησυχίες» ή «υψηλού κινδύνου» μεροληψίας. Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη δεν δύναται να καταλήξει σε συμπέρασμα σχετικά με την αποτελεσματικότητα της χορήγησης ω-3 σε ασθενείς με ΣπΑ. Απαιτείται διενέργεια περισσότερων και ποιοτικότερων τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών σε μεγαλύτερο πληθυσμό ασθενών με ομοιογενή παρέμβαση, εικονικό φάρμακο και καταληκτικά σημεία για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων.
description: Rationale: Omega-3 fatty acids (n-3 FA) show immunomodulatory effects and may have a role as anti-inflammatory agents in patients with spondyloarthritis (SpA). The aim of this study was to systematically review and meta-analyze randomized controlled trials (RCTs) assessing the effects of n-3 FA supplementation in SpA disease activity, inflammatory markers, and imaging. Methods: The study protocol was developed and registered online in advance. The PubMed, SCOPUS, and CENTRAL electronic databases were systematically searched for RCTs up to September 2022. Two independent reviewers screened, assessed for eligibility, and extracted baseline characteristics data from eligible RCTs. The revised Cochrane Risk of Bias tool was used to assess the quality of trials. Random-effects model was used to calculate pooled estimates. Results: We included four RCTs, involving 124 (intervention) and 121 patients (control) with SpA. Supplementation with n-3 FA did not improve physician-reported outcomes [number of tender joints (four trials, standardized mean difference (SMD): -0.22; 95% confidence interval (CI): -0.74 to 0.29; I2=61%), number of swollen joints (two trials, SMD: -0.13; 95% CI: -0.42 to 0.15; I2=0%)] and patient-reported outcomes [pain (three trials, SMD: -0.16; 95% CI: -1.03 to 0.70; I2=74%), Health Assessment Questionnaire (three trials, SMD: -0.04; 95% CI: -0.78 to 0.70; I2=71%). The other nine pre-specified outcomes were not analyzed due to lack of information from the original RCTs which were evaluated as «some concerns» or «high risk» of bias. Conclusions: In the present systematic review and meta-analysis, n-3 FA supplementation did not show improvement on the reported outcomes. Future RCTs should be conducted with homogenous intervention, placebo, and outcomes to re-examine possible beneficial effects.