Η ηθική διάσταση της εκπαίδευσης και οι αντιπροσωπευτικότερες μορφές της
Creators: name: Γκαντώνα, Μαρία Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ηθική Φιλοσοφία
Ηθικές Θεωρίες
Εκπαίδευση
Moral Philosophy
Moral theories
Education

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την ηθική διάσταση της εκπαίδευσης, δηλαδή διερευνά τον ρόλο και την ευθύνη της εκπαίδευσης απέναντι στην ηθική διάπλαση των νέων της σύγχρονης εποχής. Αρχικά η ηθική ορίζεται ως η επίτευξη του αγαθού μέσα από τη διαμόρφωση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και την υιοθέτηση ηθικών αρχών και αξιών. Η ηθική αφορά τόσο το ήθος του κάθε ανθρώπου, όσο και την ποιότητα της κάθε κοινωνίας. Επίσης, συνδέεται άρρηκτα με την έννοια της παιδείας, καθώς και οι δύο στοχεύουν στην ανάδειξη της ανώτερης φύσης του ανθρώπου. Μέσω της παιδείας ο άνθρωπος καλλιεργεί πολύπλευρα την προσωπικότητά του και οδηγείται στην ανάπτυξη υψηλού ήθους. Αναμφισβήτητα η παίδευση των νέων συντελείται μέσα στο πλαίσιο του οικογενειακού, κοινωνικού και εκπαιδευτικού περιβάλλοντος. Ωστόσο, στη σύγχρονη εποχή η εκπαίδευση μοιάζει να έχει υιοθετήσει έναν χρησιμοθηρικό χαρακτήρα, καθώς κύρια επιδίωξή της είναι η παροχή στείρων γνώσεων και η δημιουργία «χρήσιμων» πολιτών. Όμως, αυτή η μονοδιάστατη κατεύθυνση του σύγχρονου εκπαιδευτικού συστήματος εγκυμονεί πολλούς κινδύνους. Η σύγχρονη εποχή χαρακτηρίζεται από τη ραγδαία εξέλιξη της τεχνοεπιστήμης, από τις μεγάλες κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές μεταβολές που συντελούνται τελευταία, όπως και από την έξαρση της βίας και των πολεμικών συγκρούσεων. Όλα αυτά καθιστούν όλο και πιο αναγκαία την τόνωση του ηθικοποιητικού ρόλου της εκπαίδευσης. Μέσα από την εκπαίδευση οι νέοι πρέπει να καλλιεργούν την ηθική τους συνείδηση, τον ηθικό προβληματισμό και τη συμπεριφορά τους. Αυτά, όμως, δεν μπορούν να επιτευχθούν με μια θεωρητική διδασκαλία της ηθικής, ούτε μόνο με την υπακοή σε κανόνες συμπεριφοράς. Αντιθέτως, στόχος της εκπαίδευσης πρέπει να είναι η διαμόρφωση ενάρετων προσωπικοτήτων, που χαρακτηρίζονται από την αρετή της φρόνησης, θέτουν σε προτεραιότητα το συλλογικό «ευ ζην» έναντι του ατομικού και κατανοούν την ηθική τους ευθύνη απέναντι στην ετερότητα και το περιβάλλον. Έτσι, το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να βοηθήσει τους νέους να αναπτύξουν ένα αυτόνομο ηθικό σύστημα, που να βασίζεται σε καθολικές ηθικές αρχές και ιδεώδη. Βέβαια για να συμβεί αυτό καθοριστική είναι η συμβολή του εκπαιδευτικού, ο οποίος αποτελεί τον βασικό αρωγό κατά την εκπαιδευτική διαδικασία προκειμένου ο μαθητής να αναπτύξει το ηθικό του σύστημα. Συνεπώς, αφού η ηθική διαπαιδαγώγηση κρίνεται αναγκαία, είναι απαραίτητο να διερευνηθεί η μορφή που θα πρέπει να έχει. Σε αυτό θα βοηθήσουν οι βασικότερες ηθικές θεωρίες που έχουν αναπτυχθεί για να διαπιστωθεί ποια από αυτές μπορεί να προσφέρει στους νέους του 21ου αιώνα το κατάλληλο πλαίσιο για να διαμορφώσουν ηθικά τον χαρακτήρα τους. Από τις θεωρίες αυτές ο Ωφελιμισμός δίνει τη μέγιστη βαρύτητα στις συνέπειες των πράξεων χωρίς να ενδιαφέρεται για τον χαρακτήρα του υποκειμένου. Από την άλλη μεριά ο Καντιανισμός με την κατηγορική προσταγή εστιάζει στα κίνητρα των ανθρώπων, αλλά η ηθική θεωρία που αναπτύσσει μοιάζει πολύ αυστηρή και απόλυτη. Αντιθέτως, η ηθική θεωρία του Αριστοτέλη ενδιαφέρεται περισσότερο για τον άνθρωπο, τις αρετές και τη διαμόρφωση ενός ηθικού χαρακτήρα. Συνεπώς η ηθική θεωρία του Αριστοτέλη φαίνεται να αρμόζει περισσότερο στη σύγχρονη εκπαιδευτική διαδικασία, διότι μπορεί να προσφέρει στους νέους τα εφόδια που χρειάζονται ώστε να αναπτύξουν ένα αυτόνομο ηθικό σύστημα και να καταστούν οι ίδιοι ενάρετοι χαρακτήρες.
description: This thesis examines the moral dimension of education, that is it investigates the role and the responsibility of education towards the moral development of young people in the modern era. Initially, morality is defined as the achievement of good through the shaping of human behavior and the adoption of moral principles and values. Morality refers to both the morals of each person and the quality of each society. It is also inextricably linked with education, as both morality and education are aimed at enhancing the superior nature of human. Through education a person cultivates his personality in many ways and is led to develop high morals. Undoubtedly the education of young people takes place within the family, the community and the educational environment. However, in modern times, education seems to have taken on a utilitarian character with the result that its main aim is to provide sterile knowledge and to create 'useful' citizens. However, this one-dimensional direction of the modern educational system carries many dangers. The modern era is characterized by the rapid development of technology and science, by the enormous social, economic and political changes that have taken place in recent years, as well as by the escalation of violence and armed conflicts. All of these make it increasingly necessary to strengthen the moral role of education. Through education, young people must cultivate their moral conscience, their moral reflection and their character. These, however, cannot be achieved by a theoretical teaching of morality, nor by mere obedience to rules of conduct. On the contrary, the aim of education should be to form virtuous personalities, characterised by the virtue of 'fronisis', who give priority to the collective 'good life' over the individual and who understand their moral responsibility towards others and the environment. Thus, the educational system should help young people to develop an autonomous moral system, based on universal moral principles and ideals. Of course, in this process the teacher's contribution is decisive, playing a very important role so that the student can develop their moral system. Therefore, since moral education is deemed necessary, it is necessary to investigate the form it should take. The most important moral theories that have been developed will help to determine which of them can provide the appropriate framework for the moral education of 21st century young people. Of these moral theories, Ophelimism gives more importance to the consequences of actions without concern for the character of human. On the other hand, the categorical imperative of Kantianism focuses on people's motives, but this moral theory seems too strict and absolute. In contrast, Aristotle's moral theory is more concerned with the quality of man, the virtues, and the formation of a moral character. Aristotle's moral theory therefore seems more appropriate to the modern educational process because it can provide young people with the tools they need to develop an autonomous moral system and become virtuous characters themselves.