Χαρακτηριστικά της ελληνικής μεταπολεμικής βιομηχανικής ανάπτυξης: Η περίπτωση της Ελληνικής Βιομηχανίας Σακχάρεως (1960-1974)
Creators: name: Ζηκόπουλος, Δημήτριος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Μεταπολεμική οικονομία
Βιομηχανία
Αγροτική οικονομία
Postwar economy
Industry
Agricultural economy

description: Στην παρούσα εργασία διερευνώνται το πλαίσιο ίδρυσης και λειτουργίας της Ελληνικής Βιομηχανίας Σακχάρεως (ΕΒΣ), μίας από τις λίγες, αλλά βασικές, βιομηχανίες που ελέγχονταν άμεσα από το ελληνικό κράτος κατά την περίοδο του μεταπολεμικού αναπτυξιακού κύκλου της ελληνικής οικονομίας. Η χρονική περίοδος που καλύπτει η έρευνα εκτείνεται μεταξύ τα τέλη της δεκαετίας του 1950 και το 1974. Η ίδρυση της ΕΒΣ αποτέλεσε προϋπόθεση ανάπτυξης της τευτλοκαλλιέργειας στην Ελλάδα, ενώ σκοποί ίδρυσης της εν λόγω βιομηχανίας υπήρξαν αφενός η ενίσχυση του αγροτικού εισοδήματος και η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών και αφετέρου η υποκατάσταση των εισαγωγών ζάχαρης. Η πορεία της ΕΒΣ υπήρξε δυναμική, καθώς περιλάμβανε την ίδρυση τριών εργοστασίων που λειτούργησαν το 1961, το 1962 και το 1963 στη Λάρισα, το Πλατύ και τις Σέρρες, αντιστοίχως, τις σημαντικές επεκτάσεις των μονάδων, και, τη δεκαετία του 1970, τη διεύρυνση της τευτλοκαλλιέργειας στη Θράκη, που συνοδεύτηκε από την ίδρυση δύο επιπλέον μονάδων το 1972 και το 1975 στην Ξάνθη και την Ορεστιάδα, αντιστοίχως. Η σημαντική ιδιαιτερότητα της ΕΒΣ υπήρξε η σύνδεσή της με την αγροτική οικονομία, καθώς οι Γεωπονίκες Υπηρεσίες της εταιρείας αναλάμβαναν την ευθύνη οργάνωσης της τευτλοκαλλιέργειας μέσω της εκπαίδευσης των γεωργών, της παροχής σπόρων και λιπασμάτων, της διενέργειας ψεκασμών κ.ά. Κατά συνέπεια, οι αγροτικοί πληθυσμοί απέκτησαν πρόσβαση σε μία νέα καλλιέργεια, την πρώτη συμβολαιακή στην Ελλάδα, που τους εξασφάλιζε ένα εισόδημα αρκετά ανταγωνιστικό σε σχέση με τις τυπικές καλλιέργειες. Αν και κάποιοι φιλόδοξοι στόχοι δεν φαίνεται να υλοποιήθηκαν, όπως η μεγάλη ανάπτυξη της κτηνοτροφίας, μέσω της παραγωγής των υποπροϊόντων της, η ΕΒΣ μπόρεσε να καλύψει τις ανάγκες της χώρας σε ζάχαρη σχετικά σύντομα, αλλά και να δρομολογήσει και να προάγει νέες καλλιεργητικές τεχνικές εντατικής φύσης, ακόμη και σε ζώνες που παραδοσιακά εφαρμόζονταν πρακτικές κυρίως εκτατικής καλλιέργειας. Από οικονομική σκοπιά, στόχος της εταιρείας δεν ήταν η μεγάλη κερδοφορία, ενώ οι επενδύσεις και η χρηματοδότησή της στηρίζονταν κατ’ εξοχήν σε πιστώσεις της Αγροτικής Τραπέζης της Ελλάδος. Γενικά, το εγχείρημα μπορεί να θεωρηθεί ως επιτυχές, αν ληφθεί υπόψιν και η μικρή προγενέστερη εμπειρία και τεχνογνωσία σε επίπεδο οργάνωσης και εποπτείας της βιομηχανικής δραστηριότητας και της τευτλοκαλλιέργειας.
description: This paper investigates the context of the establishment and operation of the Hellenic Sugar Industry (HSI), one of the few, but essential, industries that were directly controlled by the Greek state during the period of the post-war cycle of the economic development of Greece. The time period covered by the research extends between the end of the 1950s and 1974. The establishment of the HSI was a condition for the development of sugar beet cultivation in Greece, while its purposes included the strengthening of agricultural income and the restructuring of crops, as well as the substitution of sugar imports. The course of HSI was dynamic, as it involved the construction of three factories that operated in 1961, 1962 and 1963 in Larissa, Platy and Serres, respectively, the significant expansions of these factories, and, in the 1970s, the expansion of the of beet growing in Thrace, accompanied by the construction of two additional units in 1972 and 1975 in Xanthi and Orestiada, respectively. The main particularity of HSI was its connection with the agricultural economy, as the Agricultural Services of the company assumed the responsibility of organizing the sugar beet cultivation through the training of farmers, the provision of seeds and fertilizers, the application of pesticides, etc. Consequently, the rural populations gained access to a new crop, the first crop in Greece cultivated by contract farming, which ensured them an income quite competitive compared to standard crops. Although some ambitious goals do not seem to have been realized, such as the large development of animal husbandry, facilitated by the production of its by-products, the HSI was able to cover the national sugar demand relatively soon, but also to launch and promote new cultivation techniques of an intensive nature, even in areas where mainly extensive farming practices were traditionally applied. From a financial point of view, the company’s goal did not involve large profits, while its investments and financing were based par excellence on credits from the Agricultural Bank of Greece. In general, the project can be considered successful, if one takes into account the little previous experience and know-how in terms of the organization and supervision of industrial activity and sugar beet cultivation.