Δόγμα και πνευματικότητα στον Άγιο Ιωάννη της κλίμακος:
Creators: name: Αβδελάς, Δημήτριος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Δόγμα
Πνευματικότητα
Κλίμακα
Doctrine
Spirituality
Ladder

description: Στην παρούσα μελέτη ερευνούμε την σχέση δόγματος και πνευματικότητας στον Άγιο Ιωάννη της Κλίμακος. Στο εισαγωγικό μέρος καταθέτουμε κάποια απαραίτητα βιογραφικά στοιχεία για τον Σιναΐτη πατέρα, ενώ παράλληλα προσεγγίζουμε φιλολογικά το κείμενο της Κλίμακας με το οποίο έμεινε γνωστός ο Ιωάννης στην ιστορία. Η άρτια γνώση της πατέρων της εκκλησίας από μέρους του Σιναΐτη και η λογοτεχνική καλλιέπεια του κειμένου της Κλίμακας αποδεικνύουν τόσο το εύρος των γνώσεων του Ιωάννη σε σχέση με την προγενέστερη ασκητική παράδοση όσο και την συγγραφική του δεινότητα. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι έμεινε γνωστός στην ιστορία περισσότερο για το σύγγραμμα της Κλίμακας με το οποίο και ταυτίστηκε, ενώ η επιρροή του ίδιου του κειμένου είναι αδιαμφισβήτητη ακόμη και σήμερα. Η σχέση δόγματος και πνευματικότητας εξετάζεται σε τέσσερα πεδία έρευνας στα οποία διαφαίνεται η άριστη σύζευξη των δύο. Στο πρώτο κεφάλαιο, αυτό της θεολογίας, τοποθετούμε τον Ιωάννη στο ιστορικοδογματικό πλαίσιο της εποχής στην οποία ανήκει και επηρεάζεται. Η σχέση του με τον Ευάγριο Ποντικό μπορεί να είναι δεδομένη, ωστόσο ο Σιναΐτης πατέρας προκρίνει το οργανικό δέσιμο της θεωρίας με την πράξη, σε αντίθεση με τον πρώτο που καταφάσκει σε μια απόλυτη θεωρητική θεολογία. Επίσης η αδιαίρετη σχέση μεταξύ καταφατικής και αποφατικής θεολογίας αποτελεί τον ενδεδειγμένο τρόπο γνώσης του Θεού για τον Ιωάννη. Το δεύτερο κεφάλαιο της χριστολογίας αποτελεί και το ερμηνευτικό κλειδί για μια ολιστική κατανόηση του έργου του Σιναΐτη. Το χριστολογικό δόγμα της Χαλκηδόνας διαπερνά ολόκληρη την Κλίμακα, ενώ τα ιδιώματα των δύο φύσεων του Χριστού γίνονται το έδαφος πάνω στο οποίο ο Ιωάννης θα αναπτύξει την ησυχαστική του γνωσιολογία. Αδιαμφισβήτητη είναι και η συμβολή του στην αδιάλειπτη προσευχή με σαφείς αναφορές του ιδίου στο κείμενο της Κλίμακας. Στο τρίτο κεφάλαιο ερευνούμε την εκκλησιολογική προσέγγιση του μοναχισμού. Παρατηρούμε ότι ο οξυδερκής πατέρας είχε λιπαρή γνώση των κανόνων της εκκλησίας και θα εφαρμόσει άλλοτε την ακρίβεια και άλλοτε την οικονομία όπου κρίνεται απαραίτητο. Η θεραπευτική προσέγγιση της αμαρτίας είναι αυτή που χαρακτηρίζει το δεύτερο έργο του Ιωάννη, που επιγράφεται Λόγος προς τον Ποιμένα στον οποίο δίδονται οι κατευθυντήριες γραμμές για τον θεραπευτικό ρόλο του πνευματικού πατέρα. Παράλληλα η ανάληψη της ευθύνης για μετάνοια από μέρους του ασκητή είναι ο δέυτερος πόλος της σχέσης ανάμεσα στον ποιμένα και τον υποτακτικό˙ το περιβόητο πέμπτο κεφάλαιο της Κλίμακας είναι μια εικονογράφηση της μετάνοιας σε πρακτικό επίπεδο. Η ανθρωπολογία αποτελεί την θεματική του τέταρτου και τελευταίου κεφαλαίου της εργασίας μας, στο οποίο δίδονται οι ενδιαφέρουσες απόψεις του Ιωάννη για το μυστήριο του ανθρώπου. Παρατηρούμε λοιπόν ότι ο σοφός ασκητής ονομάζει υποκρισία την διάσταση ανάμεσα στο σώμα και την ψυχή, ενώ προκρίνει την αντίθεση ανάμεσα στην παρά φύσιν και κατά φύσιν κατάσταση του ανθρώπου. Η ασκητική θεώρηση της πνευματικότητας για τον Ιωάννη εδράζεται στο γεγονός της διαδρομής που έχει να διανύσει ο ασκητής για να φτάσει από το παρά στο κατά φύσιν. Τέλος αυτής της πορείας είναι η θέωση του ανθρώπου από τούτη ακόμη την ζωή μέσα από την αρετή της υπακοής στο θέλημα του πνευματικού και την άσκηση του γνωμικού θελήματος με βάση το χριστολογικό πρότυπο.
description: In this study we investigate the relationship between dogma and spirituality in St. John Climacus. In the introduction we put forward some necessary biographical information on the Sinai father, while approaching the literary version of the Ladder with which John was known in history. The mastery of the fathers of the church by Climacus and the literary integrity of the text, demonstrate both the breadth of his patristic knowledge and also his literary ability. It is no coincidence that he became known more for writing the Ladder with which he has been identified, while the influence of the text itself is undeniable even today. The relationship between dogma and spirituality is examined in four areas of research that reveals the excellent coupling of two. In the first chapter, that of theology, we put John in the era to which he belongs theologically and he is affected. With his relationship to Evagrios Porticos points can be given, but Climacus prefers the organic affiliation of theory and practice, unlike the former who affirms an absolute theoretical theology. Also, the indivisible relationship between affirmative and apophatic theology is the way of knowledge of God for John. The second chapter of Christology is the interpretive key to a holistic understanding of the work of Climacus. The Christological dogma of Chalcedon permeates the entire range, and the idioms of the two natures of Christ are the ground on which John will develop his hesychastic epistemology. It is the undeniable contribution to the continuous prayer with clear references to the Ladder’s text. The third chapter explores the ecclesiological approach of monasticism. We observe that John had greasy knowledge of the rules of the church and he has implemented once the accuracy and sometimes the economy if necessary. The therapeutic approach of sin is what characterizes the second project of John, which is entitled “To the Shepherd” in which is given the guidelines for the therapeutic role of the spiritual father. At the same time the responsibility for repentance on the part of the hermit is the second pole of the relationship between the pastor and the notorious slave; Ladder’s fifth chapter is an illustration of repentance on the practical level. Anthropology is the theme of the fourth and final chapter of our work, which provided interesting views of John for the human mystery. We see therefore that the wise hermit called hypocrisy the dimension between body and soul, and prefers the contrast among the unnatural and natural state of the human condition. The ascetic approach to the spirituality of Climacus based on the fact that the aim for the hermit is to fulfill his transition from the unnatural state to natural condition. Finally, the end of this journey is the deification of man from this life, even through the virtue of obedience to the will of the spiritual father as the exercise of the willpower based on the christological prototype.