Τα ψηφιακά κείμενα και το Διαδίκτυο στη σχολική τάξη. Μια κριτική εθνογραφική προσέγγιση των πρακτικών του «νέου» σχολικού γραμματισμού:
Creators: name: Καφετζή, Παναγιώτα Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Ψηφιακά κείμενα
Υπερκείμενα
Διαδίκτυο
Ψηφιακοί γραμματισμοί
Κριτικός γραμματισμός
Παραγωγή κειμένων
Εθνογραφία σχολικής τάξης
Κοινωνικοπολιτισμικό πλαίσιο
Digital texts
Hypertexts
Internet
Digital literacies
Critical literacy
Out of school literacies
Text production
Negotiation
Sociocultural context
Classroom ethnography

description: Η χρήση των ψηφιακών μέσων και του Διαδικτύου στην ψηφιακή εποχή επηρεάζει το σχολικό γραμματισμό, δομώντας αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «νέο σχολικό γραμματισμό». Νέες, υβριδικές πρακτικές αναδεικνύονται στη διαπραγμάτευση και κατασκευή των κειμένων αλλά και στη δόμηση της γνώσης. Η παρούσα έρευνα εξετάζει τους παράγοντες που διαμορφώνουν το επικοινωνιακό τοπίο μιας σχολικής τάξης Στ΄ δημοτικού, στην οποία ο εκπαιδευτικός και τα παιδιά κάνουν συστηματική χρήση ψηφιακών μέσων και του Διαδικτύου για την αναζήτηση πληροφοριών, τον εντοπισμό κειμένων, τη διαπραγμάτευσή τους αλλά και για την κατασκευή κειμένων. Μέσα από την ανάλυση των δεδομένων (δηλαδή προφορικών αλληλεπιδράσεων που δομήθηκαν γύρω από αυθεντικά κείμενα και γραπτών κειμένων που τα παιδιά παρήγαγαν σε ομάδες) επιχειρήθηκε να αναδειχθούν (α) η δυναμική που αναπτύσσεται με τη χρήση των ψηφιακών μέσων και η συμβολή τους στη διεύρυνση των φωνών των μαθητών/-τριών αλλά και των Λόγων (των ιδεολογικών νοημάτων) που ενσωματώνονται στο σύμπαν της τάξης και (β) οι στρατηγικές που η σχολική κοινότητα και ιδιαιτέρως τα παιδιά χρησιμοποιούν κατά τη διαπραγμάτευση και την κατασκευή ψηφιακών κειμένων. Η έρευνα είναι ποιοτική και αποτελεί μελέτη περίπτωσης στο πλαίσιο της κριτικής εθνογραφικής προσέγγισης. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ψηφιακά κείμενα και το Διαδίκτυο συμβάλλουν σημαντικά στη διεύρυνση των φωνών και των Λόγων που ενσωματώνονται στη συνοικοδόμηση νοημάτων μέσα στην τάξη, λειτουργούν υποστηρικτικά κατά την κατασκευή κειμένων και τη διαπραγμάτευσή τους, διευρύνουν πεδία από όπου τα παιδιά αντλούν στοιχεία για τη δόμηση της υποκειμενικότητάς τους και στα οποία ασκούν πρακτικές γραμματισμού. Τα όρια και οι πρακτικές της μαθησιακής κοινότητας μεταβάλλονται, καθώς η εμπλοκή των ψηφιακών μέσων οδηγεί σε πρακτικές άτυπης μάθησης, σε νέες πρακτικές σε σχέση με την κατασκευή και τη διαπραγμάτευση των κειμένων και σε αλληλεπίδραση της φυσικής κοινότητας με τις εικονικές. Ως αποτέλεσμα αναπτύσσονται νέα δίκτυα, παράλληλα με αυτά του επισήμου σχολικού γραμματισμού. Η αξιακή φόρτιση του συμβατικού κειμένου από τον επίσημο σχολικό γραμματισμό κλυδωνίζεται και οι εντός του σχολείου πρακτικές γραμματισμού μετατοπίζονται προς άλλες που κυριαρχούν σε εξωσχολικά κυρίως πλαίσια. Είναι σημαντικό, ωστόσο, να τονιστεί ότι σε τελική ανάλυση αυτό που βρέθηκε ότι καθορίζει το ρόλο και τη δυναμική που τα ψηφιακά μέσα αναπτύσσουν κατά τη διαπραγμάτευση εννοιών από την τάξη είναι το παιδαγωγικό μοντέλο που υιοθετείται από το δάσκαλο.
description: The growth of the networked society, and the spread of Information and Communications Technologies (ICT) has brought about significant new changes to traditional forms of literacy, transforming the notion of schooled literacy and constructing what we would call “new schooled literacy”. New hybrid practices arise as a result of the way texts get constructed and/or negotiated, as well as a result of the processes by which knowledge is constructed. This study examines the factors that shape the communicational landscape of a specific sixth grade Greek classroom, arising as a result of the way teacher and students interwove hypertexts and ICT and negotiated Discourses. The analysis of the data sets out to illustrate (a) the effect the use of such digital media has in developing students’ voices and enriching the Discourses made available in the classroom and (b) discuss the strategies this classroom community makes available to children for analyzing and/or constructing texts. It is a case study set within the tradition of critical ethnography. The results revealed that hypertexts and the use of internet contribute greatly to making this classroom a polyphonic community of meanings; they supported the negotiations or the construction of texts, multiplying the domains students drew upon as resources for their meaning making practices. New literate practices pertaining to the construction and negotiation of texts have been detected. In addition, new paths of literacy were shown to arise. As noted, the linear text, which prevails in traditional schooled literacy, loses its significance. It should be noted, however, that the critical factor controlling the way digital texts have been used in this classroom was, in effect, the pedagogical model employed by the teacher.