Λαϊκό παραμύθι και γυναίκα: παραμύθια της Θεσσαλίας και η παρουσία της γυναίκας μέσα σ' αυτά
Creators: name: Μπαμνάρα, Χριστίνα Φωτίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Λαϊκό παραμύθι
Γυναίκα
Παραμύθια της Θεσσαλίας
Folktale
Woman
Tales of Thessaly

description: Η διπλωματική εργασία «Λαϊκό παραμύθι και γυναίκα: Παραμύθια της Θεσσαλίας και η παρουσία της γυναίκας μέσα σ’ αυτά» είναι χωρισμένη σε δύο μέρη. Στο πρώτο και θεωρητικό μέρος αναλύεται από τη μια το λαϊκό παραμύθι και από την άλλη η διάκριση μεταξύ των δύο φύλων και η θέση της γυναίκας στην κοινωνία σε σχέση με το ανδρικό φύλο. Έπειτα, στο δεύτερο μέρος της έρευνας αρχικά εντοπίζεται η παρουσία της γυναίκας ως προς την υπόσταση και την ιδιότητά της στα Παραμύθια της Θεσσαλίας της Μαρούλας Κλιάφα, και έπειτα ανιχνεύεται η θέση της, ανώτερη ή κατώτερη σε σχέση με το ανδρικό φύλο στα πλαίσια της κοινωνίας που τα παραμύθια περιγράφουν. Ειδικότερα, το λαϊκό παραμύθι αποτελεί είδος της λαϊκής παράδοσης αν και στις μέρες μας έχει περιέλθει στην παιδική λογοτεχνία. Τα βασικά και χαρακτηριστικά του στοιχεία, όπως το μαγικό στοιχείο που προϋποθέτει την παντοδυναμία του ήρωα ή το αίσιο τέλος όπου επικρατεί το καλό, η αδικία αποκαθίσταται και οι ανίσχυροι επικρατούν, το καθιστούν αγαπημένο είδος για παιδιά και ενήλικες. Το παραμύθι υπάρχει ήδη στις πρωτόγονες κοινωνίες και βοηθά να εξηγήσουν οι άνθρωποι τα ανεξήγητα καιρικά φαινόμενα, προκαταλήψεις και φοβίες, να ξεπεράσουν προβλήματα και να ανακουφιστούν από τις δύσκολες συνθήκες της ζωής. Το παραμύθι διασώζεται μέσα στα χρόνια και τις γενιές προφορικά ή γραπτά και είναι πάντα διαχρονικό και επίκαιρο. Καθώς αντανακλά την κοινωνική πραγματικότητα, αποτελεί μαρτυρία και για τη θέση της γυναίκας στην πατριαρχική κοινωνία. Ψυχολογικές, κοινωνιολογικές και ανθρωπολογικές έρευνες καταδεικνύουν την κατώτερη θέση της γυναίκας σε σχέση με τον άνδρα την οποία καθορίζουν πρώτα το φύλο και έπειτα η κοινωνική διαπαιδαγώγηση. Κατά συνέπεια, η γυναίκα είναι εξαρτημένη από το φύλο της και αναλαμβάνει έναν αναπαραγωγικό ρόλο και στοιχεία προσωπικότητας διαμετρικά αντίθετα από εκείνα του άνδρα. Έτσι, παρουσιάζεται ευαίσθητη, αδύναμη να αντιδράσει και υιοθετεί μια παθητική στάση που την καθιστά εξαρτημένη από τον άνδρα ο οποίος παρουσιάζεται πιο δυνατός, αποφασιστικός, ανεξάρτητος και ευφυής από εκείνη. Εξαιτίας των χαρακτηριστικών αυτών η γυναίκα ασχολείται με την οικογένεια και περιορίζεται σε έναν εσωτερικό και οικιακό χώρο, ενώ ο άντρας αναλαμβάνει ενεργητικό ρόλο στον εξωτερικό κοινωνικό χώρο. Τα στερεότυπα αυτά διατηρούνται και διασώζονται και μέσα στα παραμύθια. Στα Παραμύθια της Θεσσαλίας που αναπαριστούν μια πατριαρχική πραγματικότητα και κοινωνία η γυναίκα παρουσιάζεται σε συμφωνία με τα στερεότυπα αυτά και τον ρόλο της μέσα στα πλαίσια της οικογένειας που δεν της επιτρέπει εξωτερική δράση και κατ’ επέκταση καταξίωση και συμμετοχή στην κοινωνική ζωή. Έτσι λοιπόν και μέσα στα συγκεκριμένα παραμύθια η γυναίκα παρουσιάζεται ευαίσθητη, στοργική, υπομονετική, υπάκουη, ανίκανη να πάρει αποφάσεις και εξαρτημένη από την ανδρική παρέμβαση και προστασία. Υιοθετεί παθητική στάση που συνάδει με τη γυναικεία φύση της και τη θέση της στην κοινωνία. Όταν παρουσιάζει δύναμη ή πιο ενεργητική στάση αναλαμβάνει «ανδρικά» χαρακτηριστικά και αντιπροσωπεύει την υπερφυσική γυναίκα, καθώς η δράση της δε συνάδει με τα παραδομένα στερεότυπα για το γυναικείο φύλο και συγκεντρώνει αρνητικά χαρακτηριστικά, όπως πονηριά ή κακοβουλία. Ωστόσο, παρά τα φυλετικά στερεότυπα η γυναίκα μέσα στα παραμύθια παρουσιάζεται κάποιες φορές λογική, αποφασιστική και πιο δυναμική εκφράζοντας μια αντίθεση στις παραδομένες αντιλήψεις. Το γεγονός ότι η γυναίκα παρουσιάζεται είτε αδύναμη και ανασφαλής είτε πιο δυναμική και πονηρή καταδεικνύει κατώτερη θέση και μειωτικές αντιλήψεις για το φύλο της.
description: The dissertation entitled, “Folktale and Woman: Tales of Thessaly and woman in these tales” is divided in two parts. The first and theoretical part analyses folktale along with the distinction between sexes and woman’s place in society. The second, which is the research part, focuses on woman’s presence in Tales of Thessaly and traces her supernatural or mortal existence along with her role, characteristics or place compared to men as described in tales ‘society. More precisely, folktale is a genre of folk tradition even if nowadays has been considered as a part of childish literature. Its principal points, such as the magic element and the omnipotence of hero or the happy end make it a favourite genre for both children and adults. Tales already existed in primordial societies and helped people to explain dangerous natural phenomenons, superstitions and fears. Tales have been diffused throughout years and generations and are always diachronic and well-timed. Tales reflect social reality and witness woman’s place in patriarchal society. Psychological, sociological and anthropological researches show that woman’s inferior place compared to man derives from her sex and is then established within social education. Thus, woman depends on her sex and carries a reproductive role and characteristics opposite to those of men. So, she is presented to be sensitive, incapable to react and adopts a passive attitude that makes her dependent on man who is presented to be more powerful, determinative, independent and brilliant than her. Due to these characteristics attributed to woman, she focuses on family and she is limited in an interior and domestic space while man is active in the exterior social space. These stereotypes are preserved and continued in tales. Thus, in Tales of Thessaly which describe a patriarchal society, woman is in accordance with these stereotypes and her family role which do not allow her action and participation or award in social life. So, also in Tales of Thessaly woman is presented to be sensitive, affectionate, patient, weak and incapable to decide, and dependent on man’s action and protection. Her passive attitude is in relation with her sex along with her social place. It is to remark that whenever woman is presented to be stronger or more active in tales, she is depicted as a supernatural woman who can be mischievous and evil. However, in Tales of Thessaly woman is sometimes reasonable, determinative or efficacious in reaction to her stereotypical characteristics. The fact that woman can either be weak and insecure or strong and mischievous shows her inferior place along with decremented ideas about her sex.