Η ευγένεια στα ελληνικά: η περίπτωση των διαφωνιών στο πλαίσιο της σχολικής διεπίδρασης
Creators: name: Νάκα, Αναστασία Αλεξάνδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: ευγένεια
διαφωνίες
σχολική διεπίδραση
politeness
disagreements
school interaction

description: Στόχο αυτής της εργασίας αποτελεί η προσέγγιση του φαινομένου της γλωσσικής ευγένειας μέσα από την εξέταση της γλωσσικής πράξης της διαφωνίας. Συγκεκριμένα, οι διαφωνίες μελετώνται μέσα στο πλαίσιο της θεωρίας των Brown and Levinson (1987), η οποία άσκησε πολύ μεγάλη επίδραση στη μελέτη της γλωσσικής ευγένειας. Το συγκεκριμένο μοντέλο επιλέχτηκε λόγω του ότι ήταν και εξακολουθεί να είναι το ευρύτερα διαδεδομένο μοντέλο για την εξέταση της γλωσσικής ευγένειας και έχει ασκήσει καταλυτικό ρόλο στην έρευνα του φαινομένου. Παρουσιάζονται επίσης οι θεωρίες της Lakoff (1973), του Leech (1983), του Eelen (2001), της Mills (2003) και του Watts (2003) για να δοθεί μια συνολική εικόνα των βασικότερων θεωρητικών μοντέλων που αφορούν τη γλωσσική ευγένεια. Για την ανάλυση των διαφωνιών επιλέχτηκε το κοινωνικό πλαίσιο της σχολικής συνομιλιακής διεπίδρασης, στο οποίο κυρίαρχα είναι τα χαρακτηριστικά της ασυμμετρίας των σχέσεων των συνομιλούντων ατόμων και της έλλειψης της επιτόπιας διαχείρισης κατά τη διαδοχή των συνεισφορών. Η γλωσσική πράξη της διαφωνίας αποτελεί σύμφωνα με ορισμένους/ες ερευνητές/τριες το μη προτιμώμενο β’ μέρος ενός γειτνιαστικού ζεύγους۬ νεότερες όμως έρευνες κατέδειξαν ότι σε διαφορετικά κοινωνικά πλαίσια και διαφορετικές πολιτισμικές κοινότητες, συμπεριλαμβανομένης και της ελληνικής, ισχύει το αντίθετο. Οι διαφωνίες αναλύθηκαν ποσοτικά και ποιοτικά• η ποσοτική ανάλυση έγινε με κριτήριο την παρουσία ή απουσία γλωσσικού ενδείκτη ευγένειας για το μετριασμό της απειλής και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα συνομιλούντα άτομα στην τάξη τείνουν συχνότερα να εκφράζουν τη διαφωνία τους με διορθωτική παρέμβαση. Η ποιοτική ανάλυση των διαφωνιών έγινε με κριτήριο τον ενδείκτη θετικής ή αρνητικής ευγένειας που χρησιμοποιήθηκε και στη συνέχεια εξετάστηκε η πιθανή σχέση μεταξύ της πράξης της διαφωνίας και της εξουσίας που κατέχει το άτομο από το οποίο εκφράστηκε η διαφωνία. Το γενικό συμπέρασμα που μπορούμε να εξάγουμε από την ανάλυση των δεδομένων μου είναι το πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει κατά την επιτέλεση των διαφωνιών η φροντίδα που επιδεικνύει ο/η ομιλητής/τρια -είτε είναι το πρόσωπο που κατέχει μεγαλύτερη εξουσία από το/τη συνομιλητή/τρια είτε όχι- για τη διατήρηση του ‘προσώπου’ του/της συνομιλητή/τριας.
description: Object of this work constitutes the approach of phenomenon of linguistic politeness through the examination of the linguistic action of disagreement. Specifically, the disagreements are studied into the frame of the theory of Brown and Levinson (1987), which played very important role in the study of the phenomenon of linguistic politeness. This model was selected because it was and also continues to be the most widespread model for the examination of linguistic politeness and has played catalytic role in the research of the phenomenon of politeness. I also presented the theories of Lakoff (1973), Leech (1983), Eelen (2001), Mills (2003) and Watts (2003) in order to give a total picture of the most basic theoretical models for linguistic politeness. For the analysis of disagreements, the social frame of school interaction was selected, in which the characteristics of asymmetry of roles among the individuals and the absence of local management in the succession of the contributions are main. The linguistic action of disagreement constitutes, according to some researchers, the dis-preferred second part of an adjacency pair; however, other researchers showed that in different social frames and different cultural communities, included also greek, this is not valid. The disagreements were analyzed quantitatively and qualitatively; the quantitative analysis was based on the criterion of the presence or absence of linguistic markers of politeness for the mitigation of threat; the results showed that the individuals tend more often to express their disagreement with corrective intervention. The qualitative analysis of disagreements was based on the criterion of the markers of positive or negative politeness and afterwards the relation between the action of the disagreement and the power of the individual who expressed the disagreement. The general conclusion that we can export from the analysis of my data is how much important role plays at the performance of disagreements the care that the speaker demonstrates -either he/she is the person that has power over the interlocutor or not- for the maintenance of ‘face’ of the interlocutor.