Κωνσταντίνος Καραμανλής, Παναγιώτης Κανελλόπουλος: από την ΕΡΕ στη Νέα Δημοκρατία-συνέχεια ή αποστασιοποίηση;
Creators: name: Αγαλιώτης, Διονύσιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Νέα Δημοκρατία
ΕΡΕ
Καραμανλής
New Democracy
ERE
Karamanlis

description: Αντικείμενο μελέτης της παρούσας διατριβής αποτελεί η ιστορική πορεία του Κωνσταντίνου Καραμανλή και τα στοιχεία λειτουργίας των δύο κομμάτων που ίδρυσε, της Εθνικής Ριζοσπαστικής Ένω-σης και της Νέας Δημοκρατίας. Τελικός στόχος της διατριβής είναι η απάντηση στο ερώτημα κατά πόσο η Νέα Δημοκρατία υπήρξε ένα εντελώς καινούργιο κόμμα ή ήταν απλά μία συνέχεια της προ-δικτατορικής ΕΡΕ, στο επίπεδο της ιδεολογίας, της οργάνωσης, των αρχών και του ανθρώπινου δυναμικού. Για να επιτευχθεί ο στόχος τονίζεται η σημασία κάποιων ιστορικών στιγμών και παρα-κολουθείται η ίδρυση, η λειτουργία, η οργάνωση της ΕΡΕ προδι-κτατορικά, και αντίστοιχα, της Νέας Δημοκρατίας μεταδικτατορικά. Παράλληλα αναλύονται οι πολιτικές συμπεριφορές, οι ιδέες, και οι πρακτικές των δύο αυτών κομμάτων, καθώς και προεκλογικές ομι-λίες και διαγγέλματα των στελεχών τους. Επίσης παρατίθενται αυ-τούσιες συνεντεύξεις, περιγραφές ή μαρτυρίες του ίδιου του Καρα-μανλή και των προβεβλημένων συνεργατών του, ώστε να υπάρχει μια καλύτερη εκτίμηση του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονταν οι ίδιοι τα γεγονότα και δικαιολογούσαν τις αποφάσεις τους. Ειδικότερα στο πρώτο κεφάλαιο περιγράφεται το ιστορικό πλαίσιο της πρωθυπουργοποίησης του Καραμανλή, και εξετάζονται τα βα-σικά χαρακτηριστικά των κομμάτων και του εκλογικού συστήματος την περίοδο ίδρυσης της ΕΡΕ. Παρακολουθούνται τα στάδια ίδρυ-σης και λειτουργίας του νέου κόμματος, η αποδοχή του εγχειρήμα-τος αυτού από τον Τύπο της εποχής και η πρώτη εκλογική του ε-πικράτηση. Ιδιαίτερα μελετώνται οι πολιτικές και το έργο της ΕΡΕ για την ανάπτυξη της χώρας. Επισημαίνονται στοιχεία που δηλώ-νουν ότι η ηγεμονική συμπεριφορά του Καραμανλή μέσα στο κόμ-μα που ίδρυσε, οδήγησε το 1958 στην ανατροπή της κυβέρνησής του από δεκαπέντε βουλευτές της ΕΡΕ. Στα δύο επόμενα κεφάλαια αναλύονται οι λόγοι που εξηγούν την διόγκωση του παρακράτους, οι λόγοι που έφεραν την ΕΡΕ στην αξιωματική αντιπολίτευση, η νοθεία που σημειώθηκε στις εκλογές του 1962 και οι αυθαιρεσίες των σωμάτων ασφαλείας απέναντι ε πολίτες – μη οπαδούς της ΕΡΕ υπό την καθοδήγηση κυβερνητικών παραγόντων, αναλύονται στα δύο επόμενα κεφάλαια. Η επιδείνωση των σχέσεων του Πρω-θυπουργού με το βασιλιά Παύλο μετά την κήρυξη από τον Γεώργιο Παπανδρέου και «του Ανένδοτου Αγώνα» όπως και οι αντιδράσεις για τη δολοφονία του βουλευτή της ΕΔΑ, Γρηγόρη Λαμπράκη από παρακρατικούς, οδηγούν με μια μικρή αφορμή στη διάσταση και τη ρήξη τελικά των σχέσεών τους και της παραίτησης του Καραμανλή το 1963 από την πρωθυπουργία. Γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην περίοδο της ΕΡΕ στην αντιπολίτευση υπό την ηγεσία του διαδόχου του Καραμανλή, Παναγιώτη Κανελλόπουλου. Τονίζεται ότι η βιβλι-ογραφία είναι ιδιαίτερα επικριτική για τις επιλογές του δεύτερου αρχηγού της ΕΡΕ, όπως η απόφαση του να παροτρύνει και να υ-ποστηρίξει την αποστασία βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος, η αδυναμία ανατροπής της προσπάθειας βουλευτών της ΕΔΑ, για εμπλοκή του Καραμανλή σε σκάνδαλο οικονομικών ατασθαλιών, όπως και η παροχή ψήφου εμπιστοσύνης στις νόθες κυβερνήσεις των Αποστατών, που ξένισαν και απογοήτευσαν πολλούς οπαδούς της ΕΡΕ. Περιγράφεται στην εργασία έτσι το έντονο κλίμα που καλλιέργησε την επιστροφή του Καραμανλή από το Παρίσι, για να αναλάβει πάλι την ηγεσία του κόμματος και το οποίο υποστηρίχθη-κε έντονα και από τον φιλικά προσκείμενο τύπο της ΕΡΕ. Αναλύε-ται η περίοδος διακυβέρνησης της χώρας από τον Παπανδρέου, τους Αποστάτες και τέλος από τον ίδιο τον Κανελλόπουλο, καθώς θεωρείται περίοδος τομή, που οδήγησε στην εγκαθίδρυση της δι-κτατορίας και το κλείσιμο ενός κύκλου για την πολιτική ζωή και τα πολιτικά κόμματα της χώρας. Το επόμενο κεφάλαιο αφιερώνε-ται στη Μεταπολίτευση και τις προσπάθειες του Καραμανλή, ο ο-ποίος κλήθηκε ως παράκλητος ηγέτης να αποκαταστήσει την α-σφάλεια της χώρας και να επαναφέρει ομαλά τη δημοκρατία. Προ-κηρύσσει ελεύθερες εκλογές μετά από 10 χρόνια, στις οποίες κα-τεβαίνει με το νέο κόμμα που ιδρύει, τη Νέα Δημοκρατία. Για να καθορισθεί η πολιτική φυσιογνωμία του νέου κόμματος, παρατίθε-ται αυτούσια η ιδρυτική του διακήρυξη ενώ γίνεται προσπάθεια να ακολουθούν αντικειμενικά τα κύρια χαρακτηριστικά της. Στόχος ε-πίσης είναι ο εντοπισμός των λόγων με τους οποίους δικαιολόγησε ο Καραμανλής τη δημιουργία του νέου κόμματος και κυρίως με βά-ση το καταστατικό, να αναλυθεί το κατά πόσο καινούργιο ήταν το νέο κόμμα σε σχέση με την ΕΡΕ. Μελετώνται έτσι η δομή, η στελέ-χωση της Νέας Δημοκρατίας, το ιδεολογικοπολιτικό της στίγμα, οι οργανωτικοί της στόχοι, η πολιτική που ήθελε να χαράξει στην οι-κονομία και τις διεθνείς σχέσεις της χώρας. Στο τελευταίο κεφά-λαιο παρακολουθείται η οργάνωση της Νέας Δημοκρατίας μετά από δύο συνέδρια, η εισαγωγή του όρου του ριζοσπαστικού φιλε-λευθερισμού στον πολιτικό της λόγο, καθώς και το κυβερνητικό έργο του νέου κόμματος. Η εργασία ολοκληρώνεται με την κατάλη-ξη σε συμπεράσματα για τον ιδεολογικό, πολιτικό και οργανωτικό μετασχηματισμό της ΕΡΕ σε Νέα Δημοκρατία και το κατά πόσο αυ-τό ήταν ευδιάκριτο για την πλειοψηφία των οπαδών της. Από όλα τα παραπάνω στοιχεία προκύπτει ότι η απάντηση από ερευνητικό ερώτημα της εργασίας είναι ότι η Νέα Δημοκρατία δεν αποτέλεσε ένα καινοτόμο κομματικό οργανισμό σε σχέση με την ΕΡΕ.
description: The present thesis focuses on the historical course of Konstantinos Karamanlis and on the role the two political parties he established, the National Radical Party and New Democracy, played in the Greece’s political life. Main aim of the study is to provide an answer to the following question: Was New Democracy (ND) a totally new political party or just a continuation of the National Radical Party (NRP) in terms of ideology, organization, principles, and human resources? In order for the research question to be answered, the importance of certain historical turning points is underlined, and the establishment, the function, and the organization of both NRP, which was established before the domination of the dictatorship, and ND, which was established after the re-establishment of democracy in Greece, are followed. Moreover, political behaviors, ideas, and ideologies of both parties are analyzed, as well as electoral speeches and proclamations of their members. Additionally, interviews, accounts and testimonies of both Karamanlis himself and distinguished collaborators of his are presented, so that their point of view and their decisions can be understood. The study starts with the presentation of the historical framework in which Karamanlis became prime minister and with the description of the basic characteristics of the political parties and the electoral system of the time of the establishment of NRP. The details of the establishment process are described along with the stance of the press toward the new party and its first win in the national elections. Then, the political choices and the undertakings of NRP are presented, followed by a description of the course of the overthrowing of Karamanlis government in 1958, which was done by 15 parliament members who belonged to NRP. In the next two chapters the reasons for Karamanlis’ tolerance toward parastate are analyzed, as well as the circumstances that brought NRP in the opposition, the fraud that took place in the 1962 elections, and the arbitrary behavior of the police toward the citizens who were not supporting NRP. Then follows a description of the deterioration in the relationship between Karamanlis and King Paul, after the proclamation of “adamant agon” by Georgios Papandreou, and the reactions due to the assassination of parliament member Grigoris Lambrakis by members of the parastate. These important reasons led to the disruption of the relationships between Karamanlis and the King and finally caused the resign of Karamanlis in 1963. Then, the period during which NRP was in the opposition under the leadership of Panagiotis Kanellopoulos is described. Historians are especially judgmental in reference to the political choices of Kanellopoulos, such as his decision to encourage and support the apostasy of parliament members of the governing party, his inability to stop or neutralize allegations put forth by the left party EDA in reference to the involvement of Karamanlis in financial scandals or his vote of confidence to the governments of the apostates. These choices and the general political climate of the period favored the return of Karamanlis from Paris, which was strongly supported by the press supporting NRP. The examination of the political period that preceded the dictatorship finishes with the analysis of the political activities of Papandreou government, the government of the apostates, and the government of Kanellopoulos. This period is regarded as crucial for the political life of Greece, as it led to the dictatorship and the closing of the cycle for the political parties of that time. The next chapter of the study is devoted to the restoration of democracy in Greece and the efforts of Karamanlis to reinstate order in the country and secure a normal political and social life. Karamanlis proclaimed elections, the first free elections after 10 years, in which he participates with his newly established party, New Democracy. In an effort to define the political identity of ND, the text of the establishing declaration is presented and analyzed in the study. In this way it is pinpointed how Karamanlis justified the establishment of the new party, and can be decided the degree to which ND differed from NRP. To this end, structure, human resources, ideology, organization, political characteristics, and goals of ND in financial terms and in reference to foreign policy are studied extensively. In the last chapter the evolution of ND is followed, along with the significance of the adoption of the term and the ideology of “radical liberalism”. The study finishes with conclusions regarding the ideological, political, and organizational transformation of NRP to ND, and the degree to which this was expl icit to their supporters. Finally, it is sought the connection between the two periods of the Karamanlis’s function as a prime minister (leading NRP and ND respectively) in order to be decided whether the establishment of the two parties constitutes continuation or differentiation.