Η έννοια της «φύσης» στον ύστερο νεοπλατωνισμό: Πρόκλος και Σιμπλίκιος
Creators: name: Τούνης, Κυριάκος Παντελεήμωνος
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Νεοπλατωνισμός
Φιλοσοφία της φύσης
Πρόκλος και Σιμπλίκιος
Neoplatonism
Philosophy of nature
Proclus and Simplicius

description: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αναδείξει την ενασχόληση δύο ύστερων νεοπλατωνικών φιλοσόφων, του Πρόκλου και του Σιμπλίκιου, με την έννοια της φύσης, η εξήγηση της οποίας παρουσιάζεται στα σχόλια του Πρόκλου στον Τίμαιο του Πλάτωνα και στα σχόλια του Σιμπλίκιου στα Φυσικά του Αριστοτέλη. Γίνεται φανερό στη μελέτη ότι οι νεοπλατωνικοί φιλόσοφοι ενδιαφέρονται να εξηγήσουν συνολικά τον κόσμο, τόσο τον νοητό όσο και τον αισθητό. Ο αισθητός κόσμος ως αντανάκλαση του νοητού προσφέρει τη δυνατότητα εξήγησης τόσο των κατώτερων όσο και των ανώτερων αιτιών του και η εξήγηση της φύσης μπορεί να γίνει και με θεολογικό τρόπο. Πιο συγκεκριμένα, ο Πρόκλος τοποθετεί τη φύση ανάμεσα στην ψυχή και τις σωματικές δυνάμεις (τα αίτια του κόσμου ιεραρχούνται ως εξής: το νοητό παράδειγμα, ο Δημιουργός, η Ψυχή, η φύση, οι φυσικές ιδιότητες). Η ψυχή είναι ανώτερη από τη φύση, καθώς η φύση κατανέμεται στα σώματα (στον Τίμαιο ο μερισμός αποδίδεται στον αισθητό κόσμο) και δεν μπορεί να είναι αχώριστη από αυτά και να επιστρέφει στην ίδια. Η ουσία της φύσης είναι να μεταφέρει -και όχι να δημιουργεί- τις μορφές που θα πάρει η απροσδιόριστη ύλη. Δεν συνδέεται δηλαδή μόνο με τους αναγκαίους νόμους της ύλης, αλλά μεταφέρει τα χαρακτηριστικά που θα προσδώσουν μορφή και κατά επέκταση τάξη στον αισθητό κόσμο. Η φύση είναι αυτή που εξηγεί τη ζωή και τη σκοπιμότητα ακόμη και των πραγμάτων που δεν έχουν ψυχή. Είναι το έσχατο είδος ζωής. Ο Πρόκλος θεωρεί πως ο Πλάτων έδωσε την πιο ακριβή θεωρία για τη φύση και συνεχίζει την κριτική που έκανε ο τελευταίος στους προηγούμενους φυσικούς φιλοσόφους. Ο Σιμπλίκιος με τη σειρά του αναφέρει πέντε σημασίες που επιδέχεται η φύση (λέγεται ως ύλη, μορφή, σύνθετο μορφής και ύλης, ανάπτυξη, ποιητική). Η ποιητική σημασία είναι πιο κοντά στην έννοια της φύσης, καθώς η τελευταία αποτελεί αρχή κίνησης και ηρεμίας των φυσικών πραγμάτων, όχι όμως με το να κινεί (όπως κάνει η ψυχή και το πρώτο κινούν ακίνητο) και με το να ηρεμεί κάτι, αλλά με το να βρίσκεται σε κίνηση και ηρεμία. Αποτελεί το έσχατο είδος ζωής (είναι η ζωή της μορφής) και στον Σιμπλίκιο με το να είναι η καταλληλότητα για κίνηση ακόμη και στα πιο άψυχα πράγματα. Είναι σημαντικό, επίσης, το γεγονός ότι ο Σιμπλίκιος θεωρεί πως και οι προηγούμενοι φιλόσοφοι κατάλαβαν σωστά ένα μέρος ή τη βάση του φιλοσοφικού ζητήματος για την έννοια της φύσης. Ο Αριστοτέλης, όμως, έδωσε σύμφωνα με τον νεοπλατωνιστή φιλόσοφο την πιο ακριβή εξήγηση για τα φυσικά πράγματα. Τέλος, στη μελέτη αναδεικνύονται οι ομοιότητες και οι αποκλίσεις των δύο φιλοσόφων
description: are called matter, form, composite form and matter, growth, efficiency). The significance of efficient cause is closer to the concept of nature, since the latter is the principle of motion and rest of natural things, but not by moving and by resting something as the soul does, but by being in motion and rest. It is the ultimate kind of life (the life of form) by being the appropriateness for move even to the most soulless things and in the case of Simplicius. It is also important that Simplicius considers that previous philosophers had correctly understood a part or the basis of the philosophical question of the concept of nature. But Aristotle, according to the neoplatonic Philosopher, gave the most accurate explanation for natural things. Finally, the study highlights the points where the two philosophers converge and diverge