Η παρουσία του Φραγκίσκου της Ασίζης στη ρωσική λογοτεχνία
Creators: name: Κιρίλ, Άννα Ολέγκ (Αna Ο. Chiril)
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης
Αργυρός Αιώνας
διαχριστιανικές σχέσεις
ρωσική λογοτεχνία
ρώσοι/ρωσίδες συγγραφείς
συγκριτική λογοτεχνία
σχέσεις Ρωσίας-Δύσης
Saint Francis of Assisi
Silver Age
inter-Christian relations
Russian literature
Russian writers
comparative literature
Russia-West relations

description: Σκοπός της συγκεκριμένης μεταπτυχιακής διατριβής είναι η παρουσίαση και ανάλυση μείζονων αναφορών στον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης σε πρωτότυπα ρωσικά λογοτεχνικά έργα της πεντηκονταετίας που εκτείνεται από το 1891 έως το 1941. Η συγκεκριμένη περίοδος επελέγη για το πλήθος και την ποικιλία των αναφορών της στον Άγιο Φραγκίσκο, καθώς και για την τάση αντιμετώπισης του τελευταίου από μια ηθική-ανθρωπιστική-οικουμενιστική μάλλον, παρά χριστιανική-θεολογική οπτική. Το μεγαλύτερο μέρος της υπό εξέταση περιόδου συμπίπτει χρονικά (αλλά όχι απαραίτητα και υφολογικά) με τον λεγόμενο «Αργυρό Αιώνα» της ρωσικής λογοτεχνίας, αλλά εξετάζονται και έργα που, είτε χρονικά, είτε (και) ποιοτικά δεν υπάγονται στον «Αργυρό Αιώνα». Η διατριβή είναι πρωτότυπη, αφενός, για την ελληνική βιβλιογραφία επειδή αποτελεί μια πρώτη προσπάθεια ενασχόλησης με την παρουσία του Αγίου Φραγκίσκου στη ρωσική λογοτεχνία και, αφετέρου, για την ελληνική και τη ρωσική βιβλιογραφία επειδή αποτελεί μια πρώτη προσπάθεια αθροιστικής καταγραφής και ανάλυσης ρωσικών λογοτεχνικών έργων που περιλαμβάνουν αναφορές στον Άγιο Φραγκίσκο, έστω για μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Η μελέτη αφορά ρωσικά έργα που είναι λογοτεχνικά sensu stricto (όπως ποιήματα, δοκίμια, διηγήματα, χρονικά, μυθιστορήματα ή πεζογραφήματα) και όχι έργα άλλων κατηγοριών (όπως άρθρα, κριτικές ή ιστορικές αναλύσεις). Ορισμένα από τα ερευνητικά ερωτήματα στα οποία επιχειρεί να απαντήσει η διατριβή αφορούν, ενδεικτικά, το είδος φραγκισκανικών θεμάτων που θίγουν περισσότερο οι ρώσοι/ρωσίδες λογοτέχνες, τη διάθεση των συγγραφέων απέναντι στον Άγιο Φραγκίσκο ή το κατά πόσο ο ίδιος/η ίδια συγγραφέας, στις διάφορες περιόδους του έργου του/της, αλλάζει την εστίασή του/της ως προς τα φραγκισκανικά θέματα που πραγματεύεται. Η μεθοδολογία που ακολουθείται βασίζεται στην εύρεση και ανάλυση επιστημονικής βιβλιογραφίας, τη συγκέντρωση υλικού, τη συλλογή και ποιοτική ανάλυση υλικού, καθώς και στη στατιστική μέθοδο. Το υλικό κατατάσσεται με αφετηρία δεκατέσσερις ρώσους συγγραφείς οι οποίοι, σε σύνολο τριάντα ενός λογοτεχνικών έργων τους, αναφέρονται ποικιλοτρόπως στον Άγιο Φραγκίσκο. Τα υπό εξέταση λογοτεχνικά έργα περιέχουν άμεσες και ρητές αναφορές στον Άγιο Φραγκίσκο. Κατά τη συζήτηση λαμβάνονται υπόψη, αφενός, έργα και/ή συγγραφείς με μακρά παρουσία στον χώρο των ελληνικών μεταφράσεων ξένης λογοτεχνίας και, αφετέρου, έργα που δεν είναι ευρέως γνωστά ή και καθόλου γνωστά στο ελληνόφωνο αναγνωστικό κοινό, με σκοπό την ανανέωση του ενδιαφέροντός του για τη ρωσική λογοτεχνία. Τα συμπεράσματα της μελέτης επιβεβαιώνουν τις σχετικές υποθέσεις και, συγκεκριμένα, ότι μεγάλο μέρος από το χρονικό διάστημα στο οποίο οι συγγραφείς εστιάζουν κατά κόρον σε φραγκισκανικά θέματα συμπίπτει χρονικά με τον λεγόμενο «Αργυρό Αιώνα» της ρωσικής λογοτεχνίας· ότι ανάμεσα σε αυτούς τους συγγραφείς υπάρχουν και πολλοί διεθνούς φήμης· ότι, μέσα από μια συνολική θεώρηση των ειδικότερων φραγκισκανικών στοιχείων που θίγονται στη ρωσική λογοτεχνία κατά την υπό εξέταση περίοδο, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι οι περισσότερες αναφορές σχετίζονται με αρετές και/ή αξίες του βίου του Αγίου Φραγκίσκου· και ότι στο σύνολό τους οι ρώσοι λογοτέχνες εμφανίζονται θετικοί απέναντι στον Άγιο, με λίγες εξαιρέσεις. Τόσο σε θεωρητικό, όσο και σε πρακτικό επίπεδο, η εργασία φιλοδοξεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για συγκριτικούς φιλολόγους, ιστορικούς της ρωσικής λογοτεχνίας, σλαβολόγους, ιστορικούς του Χριστιανισμού, θρησκειολόγους και θεολόγους.
description: This master’s thesis aims at presenting and analysing major references to St. Francis of Assisi in original Russian literary works of the fifty years spanning from 1891 to 1941. This particular period was chosen for the number and variety of its references to St. Francis, as well as for the tendency to view the latter from a moral-humanitarian-ecumenist rather than a Christian-theological perspective. Most of the period under consideration coincides temporally (but not necessarily stylistically) with the so-called “Silver Age” of Russian literature, but works are also examined that temporally and/or stylistically are not part of the “Silver Age”. The thesis is original, on the one hand, for Greek literature because it is a first attempt to discuss the presence of Saint Francis in Russian literature and, on the other hand, for Greek and Russian literature because it is a first attempt to cumulatively record and analyse Russian literary works that include references to Saint Francis, even for a specific period of time. The study concerns Russian works that are literary sensu stricto (such as poems, essays, short stories, chronicles, novels or prose) and not works of other genres (such as articles, reviews or historical analyses). Some of the research questions that the thesis tries to answer include, for example, the sort of Franciscan themes that Russian writers discuss on the most, the writers’ mood towards Saint Francis or whether the same author, in different periods of his/her work, changes his/her focus in terms of the Franciscan themes s/he addresses. The methodology followed is based on finding and analysing academic literature, the gathering of relevant material, the collection and qualitative analysis of the material, as well as on the statistical method. The material is classified by selecting fourteen Russian authors who, in a total of thirty one literary works, refer to St. Francis in various ways. The literary works under consideration contain direct and explicit references to Saint Francis. The discussion considers, on the one hand, works and/or authors with a long presence among Greek translations of foreign literature and, on the other hand, works that are not widely known or not at all known to the Greek-speaking readership, with the aim of renewing Greek interest on Russian literature. The conclusions of the study confirm the relevant hypotheses and, in particular, that a large part of the period in which the authors focus on Franciscan themes temporally coincides with the so-called “Silver Age” of Russian literature; that many of these authors enjoy international reputation; that, through an overall consideration of the more specific Franciscan elements touched upon in Russian literature during the period under review, it could be argued that most references relate to virtues and/or values of St. Francis’ life; and that, in general, Russian writers appear positive towards St. Francis, with few exceptions. Both theoretically and practically, the work aspires to be a useful tool for comparative philologists, historians of Russian literature, Slavologists, historians of Christianity, religious studies researchers and theologians.