Μελέτη περίπτωσης εφήβου με νοητική ανεπάρκεια: σχεδιασμός λειτουργικού προγράμματος με στόχο τη μέγιστη δυνατή ικανότητα ανεξαρτησίας και κοινωνικής ένταξης στις σχέσεις των συνομηλίκων
Creators: name: Γραμμένου, Άρτεμις Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Νοητική ανεπάρκεια
Υποστηριζόμενη διαβίωση
Λειτουργικά προγράμματα
Ανεξαρτησία
Intellectual disability
Supported living
Functional curriculum
Independence

description: Ένα σημαντικό ζητήματα που απασχολεί την ειδική αγωγή για τα άτομα με νοητική ανεπάρκεια είναι η δημιουργία προγραμμάτων παρέμβασης, τα οποία στοχεύουν στη μέγιστη δυνατή ανεξαρτησία και κοινωνική ένταξη. Η βιβλιογραφική έρευνα της εργασίας αρχίζει με τον εντοπισμό των κοινωνικών χαρακτηριστικών που έχει η νοητική ανεπάρκεια και το πόσο επηρεάζει τη ζωή των ατόμων αυτών. Στην συνέχεια, έρχεται να συμπληρώσει το θεωρητικό μέρος μιας μακροχρόνιας ερευνάς γύρω από τα θέματα που έχουν να κάνουν με την ποιότητα ζωής των ατόμων με νοητική ανεπάρκεια. Τονίζει δυο βασικούς τομείς που είναι η ανεξάρτητη διαβίωση και η δημιουργία κοινωνικών σχέσεων με ανθρώπους τυπικής ανάπτυξης. Οι ερευνητές προσπαθούν να εντοπίσουν ποιο είναι το καταλληλότερο πλαίσιο που θα συμβάλει στη δημιουργία λειτουργικών και κοινωνικών δεξιοτήτων που θα οδηγήσουν στη μέγιστη δυνατή ανεξαρτησία. Ωστόσο, για να ισχύσουν όλα τα παραπάνω χρειάζεται ένα βασικό εργαλείο και αυτό είναι ο αυτοπροσδιορισμός, ο όποιος αναπτύσσεται μέσα από τις πιθανές προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο καθένας και η καθεμία μας καθημερινά. Επιπλέον, ο αυτοπροσδιορισμός παίρνει ουσιαστική μορφή, όταν το άτομο αναλαμβάνει πραγματικά την ευθύνη του εαυτού του και έρχεται αντιμέτωπος με καθημερινές προκλήσεις. Έχοντας τον ως αφετηρία έκαναν τα λειτουργικά προγράμματα την εμφάνιση τους στο χώρο της ειδικής αγωγής. Κλείνοντας, θα ήταν σημαντικό να αναφέρουμε ότι τα λειτουργικά προγράμματα αξιοποίησαν τις βασικές έννοιες του αυτοπροσδιορισμού και δημιούργησαν περιβάλλοντα μέγιστης αξιοποίησης των ικανοτήτων των ατόμων με νοητική ανεπάρκεια, που πιθανόν να έμεναν στο περιθώριο. Τελειώνοντας την βιβλιογραφική ανασκόπηση δημιουργήθηκε η ερευνητική υπόθεση: είναι δυνατόν να σχεδιαστεί ένα έγκυρο και αξιόπιστο εξατομικευμένο λειτουργικό πρόγραμμα για έναν έφηβο με νοητική ανεπάρκεια με μακροπρόθεσμο στόχο τη μέγιστη δυνατή ικανότητα αυτοπροσδιορισμού, ανεξάρτητης διαβίωσης και δημιουργίας κοινωνικών σχέσεων με συνομηλίκους τυπικής ανάπτυξης; Για τις ανάγκες της έρευνα επιλέχθηκε η μελέτη περίπτωσης και διεξήχθη στο διάστημα του ακαδημαϊκού έτους 2019-2020 στη Θεσσαλονίκη. Δείγμα της έρευνας ήταν ένας έφηβος με νοητική ανεπάρκεια που ζούσε σε διαμέρισμα υποστηριζόμενης διαβίωσης και κάποια διαστήματα στο οικογενειακό του περιβάλλον. Επιπλέον, ως εργαλείο της ερευνάς αξιοποιήθηκε η κλίμακα προσαρμοστικής συμπεριφοράς AAMD (Adaptive Behavior Scale). Η συγκεκριμένη κλίμακα κατασκευάστηκε από τους Kazuo Nihira, Ray Foster, Max Shellhaas, Henry Leland το 1974 και έχει τρεις αναθεωρήσεις μέχρι το 1996. Η ερευνά χωρίστηκε σε δυο φάσεις, όπου στην πρώτη φάση η κύρια προτεραιότητα ήταν η διαμόρφωση μιας σφαιρικής αξιολόγησης για το δείγμα. Τα δεδομένα της αξιολόγηση αφορούσαν πληροφορίες και εκτιμήσεις των εργαζομένων στο διαμέρισμα που ζούσε το δείγμα, καθώς και πληροφορίες από το οικογενειακό του περιβάλλον. Στο τέλος της αξιολόγησης δημιουργήθηκε το προφίλ του δείγματος στο οποίο στηρίχθηκε το πρόγραμμα παρέμβασης. Τέλος, στη δεύτερη φάση, έχουμε το σχεδιασμό του λειτουργικού προγράμματος και τον προσδιορισμό των τομέων με μακροπρόθεσμους και βραχυπρόθεσμους στόχους. Βασικοί τομείς του προγράμματος είναι οι εξής: η ανεξαρτητοποίηση, η σύναψη κοινωνικών σχέσεων και ο αυτοπροσδιορισμός, που είναι το αποτελέσματα των ενεργειών των άλλων δυο.
description: An important subject of special education for intellectually disabled people is the creation of intervention programs, which aim for maximum independence and social integration. The study of reference works begins with tracking the social characteristics of intellectual disability and how they affect the life of an intellectually disabled person. The presentation of a long-term study about the quality of life of people with intellectual disabilities enhances the theoretical part. Two major areas are highlighted: independent living and the formation of social relations with typically developed peers. Researchers look for the most appropriate framework that will contribute to the development of functional and social skills, so that the intellectually disabled individual can reach maximum independence. However, in order to achieve the aforementioned, self-determination is required and it grows from the various challenges one encounters every day. Moreover, self-determination becomes purposeful, when one takes up responsibility for himself or herself and tackles daily challenges. With self-determination as a starting point the first functional curricula emerged in special education. The main aspects of self-determination were applied in the functional curricula and new settings were built, where the skills of intellectually disabled individuals could be developed and deployed, instead of forcing them to marginalization. After the review of the references the research hypothesis is formed: can we design a valid and reliable individualized functional curriculum for an intellectually disabled adolescent, with the long-term goal of achieving self-determination, independent living and forming social relationships with typically developing peers? In an effort to test the research question, a case study was conducted during the academic year 2019-2020 in Thessaloniki. The sample is an intellectually disabled adolescent living in supported housing and spending some days per month in his parental home. The main research tool used is the AAMD Adaptive Behavior Scale of Kazuo Nihira, Ray Foster, Max Shellhaas, Henry Leland, created in 1974 and three times revised until 1996. The research is split in two parts: the first part focuses on creating an overall assessment report of the sample. The assessment data consists of information and opinions, which were collected from the staff of the supported living home and the sample’s family. The assessment results form the sample’s profile, on which the intervention program is based. In the second part the functional curriculum is designed and the fields are defined with the short-term and long-term goals. The main goals of the curriculum are independence, the creation of social relations and self-determination, the last one deriving from the first two goals.