Ο ρόλος της σημασιολογικής διαφάνειας σε παράγωγες λέξεις της Κοινής Νεοελληνικής: Πειραματικά δεδομένα από παιδιά σχολικής ηλικίας
Creators: name: Τζίκου, Μαρία Σωκράτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Σημασιολογική διαφάνεια
Εξοικείωση
Μορφολογική επεξεργασία
Semantic transparency
Familiarity
Morphological processing

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τον ρόλο της Σημασιολογικής Διαφάνειας σε μετονοματικά παράγωγα επίθετα και ρήματα της Κοινής Νεοελληνικής. Αρχικά, αναλύονται τα επιθήματα της Ελληνικής που σχηματίζουν παράγωγα ρήματα και επίθετα. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται πληροφορίες για την κατάκτηση και επεξεργασία της παραγωγικής μορφολογίας, ενώ έπειτα εξετάζεται ειδικότερα ο ρόλος της σημασιολογίας στη μορφολογική επεξεργασία μέσα από το θεωρητικό υπόβαθρο και τα αποτελέσματα ερευνών. Για τον σκοπό της συγκεκριμένης εργασίας, διεξάγεται μία μη χρονομετρική δοκιμασία βαθμολόγησης της Σημασιολογικής Διαφάνειας σε παιδιά δημοτικού σχολείου 10 – 12 ετών, η οποία ερευνά τη μεταγλωσσική κρίση των ομιλητών σχετικά με τον βαθμό σημασιολογικής σχέσης ζευγών λέξεων. Γίνονται, επίσης, συσχετίσεις ανάμεσα στη σημασιολογική διαφάνεια, την τυπική απόκλιση αλλά και την εξοικείωση των ομιλητών με αυτά τα ζεύγη. Ακόμη, διεξάγεται μια σειρά τεστ που εξετάζουν τη νοητική και γλωσσική ικανότητα των συμμετεχόντων. Τα αποτελέσματα της κυρίως δοκιμασίας δείχνουν πως η τυπική απόκλιση μειώνεται και υπάρχει μεγαλύτερη συμφωνία των απαντήσεων των ομιλητών πλησιάζοντας στα ζεύγη λέξεων που κρίνονται ως σημασιολογικά διαφανή και αδιαφανή, ενώ, επίσης, και η εξοικείωση αυξάνεται στις ίδιες σημασιολογικές υποκατηγορίες. Ακόμη, στατιστικά σημαντικές σχέσεις εντοπίζονται ανάμεσα στις σημασιολογικές επιλογές των συμμετεχόντων και στα τεστ γενικής νοημοσύνης, αναγνωστικής ευχέρειας, μορφοσύνταξης και κατανόησης γραπτού λόγου. Με βάση τα μεταγλωσσικά δεδομένα, σε ένα βαθμό φαίνεται πως οι γλωσσικές αποφάσεις για τη σημασιολογία επηρεάζονται από το μορφωτικό επίπεδο του πατέρα. Τέλος, διαφορετικές συμπεριφορές παρατηρούνται στη σύγκριση παιδιών και ενηλίκων με τους ενήλικες να παρουσιάζουν μεγαλύτερη συμφωνία απόψεων και μεγαλύτερη εξοικείωση με τα παράγωγα ζεύγη λέξεων συγκριτικά με τα παιδιά.
description: This MA thesis explores the role of semantic transparency with regard to denominal suffixed verbs and adjectives in Standard Modern Greek. Firstly, we discuss the Greek suffixes, that form verbs and adjectives and next reference is made to the acquisition of derivational morphology and morphological processing. Subsequently, the role of semantics in morphological processing is presented and analyzed, in relation to the theoretical framework and the findings of relevant studies. For the purpose of this thesis, an off-line rating task of semantic transparency was conducted with children from 10 to 12 years old. This task examined the children’s metalinguistic awareness with regard to the semantic relatedness of word pairs. Moreover, correlations were made between semantic transparency, standard deviation and familiarity. Furthermore, several additional tests were conducted which evaluate the non-verbal and verbal ability of children. The results of the semantic relatedness task indicate that standard deviation decreases while the agreement of participants increases in the semantic transparent and semantic opaque word pairs. The familiarity also increases in the same semantic subcategories. In addition, statistically significant correlations have been attested between the semantic choices of participants and the tests that examine the non-verbal ability, reading fluency, morpho – syntax and text comprehension. Regarding the metalinguistic data, the semantic language choices are affected by the father’s educational level. Finally, the child data show some divergences with respect to those from the adults, since adult’s agreement among response and familiarity are higher than the corresponding scores from the children.