Η επίδραση της Χριστολογίας του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά στην αγιογραφία (14 έως 16 αι.):
Creators: name: Bogosavljevic, Dragan B.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Χριστολογία
Αγ. Γρηγόριος Παλαμάς
Αγιογραφία
Ησυχασμός
Christology
St. Gregory Palamas
Iconography
Hesychasm

description: Η διατριβή «Η επίδραση της Χριστολογίας του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά στην αγιογραφία (14 έως 16 αι.)» εκτός τριών κεφαλαίων – Η Χριστολογία του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, Η αγιογραφία (του 14ου-16ου αι.) ως συνέπεια της Χριστολογίας του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά (του ησυχασμού), Θεολογική ερμηνεία συνθέσεως Χριστολογίας και αγιογραφίας – περιέχει ακόμα τον Πρόλογο, Συντομογραφίες, Εισαγωγή, Συμπεράσματα, Πηγές, Βιβλιογραφία και Conslusions. Το θέμα του επιστημονικού ενδιαφέροντός μας είναι η σχέση αιτίου-αποτελέσματος της ησυχαστικής θεολογίας και της εκκλησιαστικής τέχνης, η σχέση της χριστολογίας στη θεολογία του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά και της αγιογραφίας του ιδ’-ις’ αι. Για τη διαμόρφωση του θέματος αρχίζουμε με δύο προϋποθέσεις. Η πρώτη είναι ότι το δόγμα της Ενανθρωπήσεως του Υιού του Θεού, Κυρίου Ιησού Χριστού, αποτελεί προϋπόθεση για την αγιογράφηση εικόνων, συνεπώς ότι η χριστολογία είναι η βάση της εικονολογίας, δηλ. της αγιογραφίας. Η δεύτερη προϋπόθεση είναι η σχέση ανάμεσα στην εκκλησιαστική τέχνη και στην αλήθεια των δογμάτων. Η δύναμη και η ενέργεια της νίκης του ησυχασμού και της θεολογίας του Αγ. Γρηγορίου κατόρθωσε να εκκινήσει τη δημιουργία ενός ιδιαιτέρου εικονογραφικού ύφους κατά το β’ ήμισυ του ιδ’ αι., το οποίο ύφος θα βρει την πλήρη έκφρασή του στη λεγόμενη κρητική σχολή μαζί με το Θεοφάνη τον Κρήτα, που κατά το μεγαλύτερό της μέρος, και όχι τυχαία, αναπτύσσεται στο Άγ. Όρος και μαζί με τον ησυχασμό θα εξαπλωθεί, μέσῳ των Βαλκανίων, έως τα εδάφη της μεσαιωνικής Ρωσίας. Έχοντας ως απαρχή την αποφατική-καταφατική μέθοδο της θεολογίας του Αγ. Γρηγορίου κατά τη μελέτη των θεολογικών θεμάτων- στην προκειμένη περίπτωση της χριστολογίας και της εικονολογίας- η μέθοδος της εμπειρικής πνευματικής, ευχαριστιακής, εμπειρίας της Εκκλησίας, δηλαδή η εμπειρία της πίστεως και της χαρισματικής, προσευχητικής προσεγγίσεως, τουτέστιν η αποκαλυπτικο-μυσταγωγική μέθοδος εμφνίζονται ως η βάση του τρόπου της διεισδύσεως στην ουσία των αναφερθέντων θεμάτων, ενώ η κλασική μέθοδος της επιστημονικής, κριτικής αναλύσεως, εμφανίζεται ως βοηθητική κατά τη διαμὀρφωση της λογικής και του συστήματος της εκθέσεως. Mπορούμε ως πρώτο και βασικό συμπέρασμα να καταλήξουμε στη δικαίωση της επιλογής του του προς έρευνα θέματός μας, ότι δηλ. η υπόθεσή μας που αναφέρεται στην Εισαγωγή, ότι δηλ. λόγω της γενικότερης θεολογικο-πνευματικής σημασίας της, η νίκη του ησυχασμού το ιδ’ αι. στα εδάφη του Βυζαντίου θα έπρεπε να είχε και τον απόηχό της και στο πεδίο των εκκλησιαστικών τεχνών, της εικονογραφίας συγκεκριμένα. Αφ’ ετέρου, μπορούμε πιο συγκεκριμένα να πούμε, ότι μπορούμε να αναφερόμαστε σε επίδραση της χριστολογίας του Αγ. Γρηγορίου του Παλαμά, ως της ουσίας ή πυρήνα της θεολογίας του, στην αγιογράφηση των ησυχαστικών εικόνων κατά την περίοδο ιδ’-ις’ αι.
description: The dissertation “The influence of Christology of St. Gregory Palamas on the iconography (14-16 cent.)” besides tree chapters – The Christology of St. Gregory Palamas, The iconography (14-16 cent.) as consequence of Christology of St. Gregory Palamas (of Hesychasm), The theology interpretation of the synthesis of Christology and iconography – have also the Preface, Abbreviations, Introduction, Conclusions, Sources and Bibliography. The formation the theme of our scientific interest is the cause-result connections between the hesychastic theology and the Church art, connections of the Christology of St. Gregory Palamas and the iconography of the 14-16 cent. For the formation of the theme we started with the two hypothesis. The first one is that the dogma of the Incarnation of God the Word is the condition for the painting of the icons, concerning that the Christology is the base of the iconology and iconography. The second hypothesis is connection between the Church art and the truths of the dogmas. The strength and the energy of the hesychasm’s and the theology’s of St. Gregory victory succeeded to start the creation of a particular iconography’s style at the second half of the 14 cent., which will find the full expression in the so-called Cretan School. The biggest number of frescos and icons of this School were painted by Theophan the Cretan, not accidentally, on Mont Athos, during the first half of the 16 cent. All the elements, which we recognize on the icons of Christ and the Saints as specifically hesychastic, indicate all together that it is possible to speak about the particular witnessing to deification of man on the icons of the hesychastic iconography between 14-16 cent. Just as the theology on deification of St. Gregory is the sum of all the elements of Christology and anthropology presented in the previous chapters, so also witnessing of the deification of man on the icons of the hesychastic epoch is the sum of all the recognized elements of the influence of Christology of the Thessalonian saint on this field of the Church art. By its style and details that witnessing is precisely hesychastic – mysterious, transcendent, dual – divine and human alike. We could state as the first and primary conclusion that the choice of our topic for research was justified, namely, our hypothesis presented in the Introduction - that the victory of the hesychasm in the 14th cent. in Byzantium, because of its comprehensive theological and spiritual importance, must have been echoed as well in the field of Church arts, iconography in particular. On the other hand, we could speak with more determination on the influence of Christology of St. Gregory Palamas, as the essence or core of his theology, on the painting of the hesychastic icons in the period between 14-16 cent.