Ο Ρωμαίος αυτοκράτορας ως πηγή προνομίων και διακρίσεων
Creators: name: Σιδηρόπουλος, Κυριάκος Ευσταθίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Αυτοκράτορας
Προνόμια
Επιγραφική
Emperor
Privileges
Epigraphy

description: Η παρούσα εργασία στοχεύει στη συστηματική συγκέντρωση και στη μελέτη όλων των γραμματειακών πηγών και – κυρίως – των επιγραφικών μαρτυριών που αφορούν στη viritim απονομή προνομίων και διακρίσεων σε πρόσωπα που κατάγονται ή εντοπίζονται στο ανατολικό τμήμα της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας με πρωτοβουλία του αυτοκράτορα. Η εργασία περιλαμβάνει: α) «Εισαγωγή»: σ’ αυτήν ορίζονται το θέμα της εργασίας και επιμέρους ερωτήματα που αυτή θέτει. Επιπλέον, περιγράφονται συνοπτικά οι πηγές στις οποίες βασίστηκε η σύνθεση, αποτυπώνεται η μέχρι τούδε πορεία της έρευνας και επεξηγείται ο τρόπος διάρθρωσης της ανά χείρας μελέτης. β) Τέσσερα εκτενή κεφάλαια, η διάκριση των οποίων εδράζεται στα επιμέρους προνόμια που παραχωρεί ο αυτοκράτορας. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα πρόσωπα για τα οποία δηλώνεται στις σχετικές επιγραφές ότι τιμήθηκαν από τον αυτοκράτορα με τη ρωμαϊκή πολιτεία (civitas Romana). Στη δεύτερη ενότητα συγκεντρώνονται τα άτομα που τιμήθηκαν από τον τελευταίο με τον δημόσιο ίππο (equus publicus), ήτοι την είσοδό τους στην ιππική τάξη (ordo equester), ενώ η τρίτη διαλαμβάνει εκείνα που προωθήθηκαν στην υψηλότερη κοινωνική βαθμίδα, ήτοι στη συγκλητική τάξη (ordo senatorius). Ειδική κατηγορία αποτελούν οι αποδέκτες των στρατιωτικών παρασήμων (dona militaria), για τους οποίους γίνεται λόγος στο τέταρτο κεφάλαιο. Της τιμητικής αυτής διάκρισης τυγχάνουν κατά κύριο λόγο αξιωματούχοι του ρωμαϊκού στρατού, τα κατορθώματα των οποίων κατά τη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων της αυτοκρατορίας προκάλεσαν το ενδιαφέρον του αυτοκράτορα και επέσυραν τον έπαινό του. Στην επόμενη ενότητα εξετάζεται μια ποικιλία προνομίων και διακρίσεων, η παραχώρηση των οποίων δηλώνεται ρητά ότι προέρχεται από τον αυτοκράτορα: εδώ περιλαμβάνονται η προώθηση σε αξιώματα τόσο σε τοπικό όσο και σε επαρχιακό επίπεδο (ένταξη στη βουλή, ανάληψη αγωνοθεσίας ή ξυσταρχίας, άδεια για τη διοργάνωση μονομαχικών αγώνων), η προαγωγή στα militiae equestres και η παράκαμψη σταδίων του cursus honorum, αλλά κι άλλες τιμητικές διακρίσεις όπως η πορφυραφορία, η παραχώρηση πολιτείας, η ατέλεια και ο στέφανος. Ειδική κατηγορία αποτελούν πρόσωπα που εντάσσονται στον κύκλο των φίλων (amici) του αυτοκράτορα. Ιδιαίτερα εκτενής είναι η αναφορά στην απόδοση του τιμητικού τίτλου matrona stolata, η οποία δικαιολογείται τόσο από τις δυσκολίες ερμηνείας του όρου όσο κι από τις μεταβολές που επήλθαν κατά τη χρήση του έως τα τέλη του 3ου αι. μ.Χ. Τέλος, σε ξεχωριστό κεφάλαιο σχολιάζονται επιγραφές στις οποίες αν και υπάρχει αναφορά στην αυτοκρατορική διαμεσολάβηση με σκοπό την απονομή προνομίων, αυτά δεν δηλώνονται με σαφήνεια. Η συγκέντρωση των σχετικών παραδειγμάτων συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση τόσο της κοινωνικής προέλευσης όσο και της σταδιοδρομίας των αποδεκτών της αυτοκρατορικής εύνοιας. Ακολουθούν συμπεράσματα αλλά και κατάλογος βιβλιογραφίας και συντομογραφιών
description: The aim of this master thesis is to gather and to study all the literary and – primarily – the epigraphic sources documenting viritane grants of privileges and distinctions on the emperor’s own initiative to individuals originating from or residing in the eastern part of the Roman Empire. This paper comprises: a) an “Introduction”: there the subject of the thesis is defined, as well as the specific questions stated in it. Moreover, the sources on which the synthesis is based are briefly described, the progress of the international research to date is outlined and the structure of the study in hand is explained in detail. b) four long chapters, created on the basis of the different types of privileges awarded by the emperor. The opening chapter deals with the presentation of the persons for whom it is stated in the relevant inscriptions that they were honored by the emperor with the Roman citizenship (civitas Romana). The second section includes all the individuals who were honored by the latter with the public horse (equus publicus), i.e. their admission to the equestrian class (ordo equester), while the third section comprises those who had been promoted to the highest social rank, namely the senatorial class (ordo senatorius). The recipients of military decorations (dona militaria), discussed in the fourth chapter, are conventionally viewed as a particular group of honorands. The distinctions in question were mainly conferred on Roman army officers, whose exploits during the military operations conducted by the emperor attracted the latter’s attention and earned his praise. In the following section, we focus on a variety of privileges and distinctions, the granting of which is explicitly stated to have been approved by the emperor: among these are included promotion to offices both at the local and provincial level (admission to the local council, appointment to the posts of agonothetes or xystarch, permission to organize gladiatorial games), promotion to the militiae equestres and quick advancement through the stages of the cursus honorum, as well as other type of honors, such as the right to wear purple, the grant of local citizenship, immunity to taxes and the bestowal of a crown. A remarkable group of people is formed by those who moved in the circle of the emperor’s friends (amici). The fairly lengthy mention made to the use of the honorific title “matrona stolata” is justified both by the difficulty of interpreting the term and by the addition of new elements that altered its original meaning up to the end of the 3rd century AD. Finally, in a separate chapter one can find a commentary on some inscriptions in which, even though the reference to imperial mediation for the purpose of granting privileges is clear enough, the nature of the imperial distinctions remains unspecified. Via the collection of the examples in question it is possible to gain a better understanding of both the social origins and the careers of the recipients of imperial favour. Conclusions follow as well as a list of bibliography and abbreviations