Παρεμβάσεις εκπαιδευτικών για την κοινωνική ένταξη μαθητών δημοτικού με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες που βρίσκονται σε δυσμενή κοινωνική θέση στην ομάδα των συνομηλίκων
Creators: name: Κωνσταντινίδου, Μαλαματή Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: παιδαγωγικές παρεμβάσεις
κοινωνική ένταξη
νοητική ανεπάρκεια
μαθησιακές δυσκολίες
σχέσεις συνομηλίκων
pedagogical interventions
social inclusion
intellectual disabilities
learning difficulties
peer relationships

description: Η παρούσα ερευνητική εργασία πραγματεύεται το ζήτημα της κοινωνικής ένταξης μαθητών με νοητική ανεπάρκεια (ΝΑ) και μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες (ΜΔ) που βρίσκονται σε δυσμενή κοινωνική θέση στην ομάδα των συνομηλίκων τους σε συνάρτηση με τις πρακτικές των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης για την ανάπτυξη των κοινωνικών σχέσεων και τη βελτίωση της θέσης αυτής. Σκοπός της έρευνας ήταν να αναδειχθούν οι παρεμβάσεις που εφαρμόζουν οι εκπαιδευτικοί για την κοινωνική ένταξη των μαθητών αυτών και τη βελτίωση της κοινωνικής τους θέσης. Επιπλέον στόχος ήταν η ανάδειξη των εμποδίων και των αναγκών των εκπαιδευτικών προκειμένου να σχεδιάζουν παρεμβάσεις για τη βελτίωση της κοινωνικής αποδοχής. Η έρευνα διενεργήθηκε με τη χρήση μικτών ποιοτικών και ποσοτικών μεθόδων. Χρησιμοποιήθηκε ερωτηματολόγιο με ερωτήσεις κλειστού και ανοιχτού τύπου. Τα ποιοτικά δεδομένα ομαδοποιήθηκαν ως προς το περιεχόμενό τους με τη μέθοδο της ανάλυσης περιεχομένου με σταθερή συγκριτική επαγωγική προσέγγιση και κωδικοποιήθηκαν προκειμένου την ποσοτική τους παρουσίαση. Η επιλογή των συμμετεχόντων έγινε με τη δειγματοληπτική μέθοδο σκοπιμότητας. Το δείγμα της έρευνας ήταν 35 μαθητές με νοητική ανεπάρκεια και 40 μαθητές με μαθησιακές δυσκολίες που βρίσκονταν σε δυσμενή κοινωνικά θέση στην ομάδα των συνομηλίκων τους (απορριπτόμενοι ή αφανείς). Για τις πρακτικές ένταξης που εφαρμόστηκαν για αυτούς τους μαθητές απάντησαν οι εκπαιδευτικοί τους. Συμμετείχαν 68 εκπαιδευτικοί των τμημάτων όπου φοιτούσαν οι μαθητές του δείγματος. Τα ευρήματα της έρευνας έδειξαν ότι για το 73,3% των μαθητών με νοητική αναπηρία ή μαθησιακές δυσκολίες εφαρμόστηκαν παρεμβάσεις. Για τις περιπτώσεις που δεν εφαρμόστηκε παρέμβαση, οι εκπαιδευτικοί είτε θεωρούν ότι η ιδιοσυγκρασία των συγκεκριμένων παιδιών δεν αλλάζει είτε θεωρούν πως η ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων και σχέσεων είναι θέμα των γονέων και ότι η δική τους ευθύνη αφορά τον μαθησιακό τομέα. Οι εκπαιδευτικές παρεμβάσεις που εφαρμόστηκαν αφορούσαν την εξατομικευμένη παρέμβαση για τροποποίηση της συμπεριφοράς, τη σφαιρική παρέμβαση για τη βελτίωση της σχολικής επίδοσης και την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων, την παρέμβαση στον μαθησιακό τομέα, την παρέμβαση για την ένταξη στην ομάδα των συνομηλίκων εντός και εκτός τάξης και την εφαρμογή καινοτόμων προγραμμάτων. Το 58,2% των παρεμβάσεων συντέλεσαν στη βελτίωση της κοινωνικής αποδοχής των μαθητών, οι οποίοι έγιναν περισσότερο αποδεκτοί, βελτίωσαν το επίπεδο συνεργασίας με τους συνομηλίκους εντός τάξης, συμμετείχαν περισσότερο στο παιχνίδι των συνομηλίκων και βελτίωσαν τις κοινωνικές τους σχέσεις εντός και εκτός τάξης. Οι πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις ήταν οι σφαιρικές, η παρέμβαση στο μαθησιακό και οι παρεμβάσεις για την ένταξη στην ομάδα των συνομηλίκων. Τα εμπόδια για την εφαρμογή παρεμβάσεων κοινωνικής ένταξης αφορούν την έλλειψη χρόνου, την ελλιπή συνεργασία με τους γονείς, θέματα που αφορούν τις δυσκολίες του ίδιου του παιδιού και η αδυναμία αλλαγής στάσης των συνομηλίκων. Τέλος, οι ανάγκες των εκπαιδευτικών, προκειμένου να εφαρμόζουν παρεμβάσεις κοινωνικής ένταξης, αφορούν την επιμόρφωση, τη συνεργασία με γονείς και συναδέλφους, τις αλλαγές στο αναλυτικό πρόγραμμα και την ευελιξία στη διαχείριση του χρόνου και την υποστήριξη από ειδικούς επαγγελματίες.
description: This research paper addresses the issue of social inclusion of students with intellectual disabilities (ID) and students with learning disabilities (LD) who are at a disadvantage in the peer group in relation to the practices of primary school teachers for the development of social relations and improving this position. The purpose of the research was to highlight the interventions of teachers for the social integration of these students and the improvement of their social status. An additional goal was to highlight the barriers and needs of teachers in order to plan interventions to improve social acceptance. The research was conducted using mixed qualitative and quantitative methods. A questionnaire with closed and open type questions was used. The qualitative data were grouped in terms of their content by the method of content analysis with a stable comparative inductive approach and coded for their quantitative presentation. The selection of participants was done by the sampling method of expediency. The sample of the research was 35 students with intellectual disabilities and 40 students with learning disabilities who were in an unfavorable social position in the group of their peers (rejected or neglected). Their teachers responded to the integration practices applied to these students. Sixty eight teachers participated. The research findings showed that for 73.3% of students with intellectual disabilities or learning disabilities interventions were applied. For the cases where no intervention was applied, the teachers either consider that the temperament of the specific children does not change or they consider that the development of social skills and relationships is a matter for the parents and that their own responsibility concerns the learning sector. The interventions implemented concerned individualized intervention to modify behavior, global intervention to improve school performance and the development of social skills, intervention in the learning sector, intervention for inclusion in the group of peers inside and outside the classroom and implementation of innovative programs. 58.2% of the interventions contributed to the improvement of the social acceptance of the students, who became more accepted, improved the level of cooperation with the peers in the classroom, participated more in the game of the peers and improved their social relationships inside and outside the classroom. The most effective interventions were the global ones, the intervention in the learning and the interventions for the integration in the group of peers. Obstacles for the implementation of social inclusion interventions concern the lack of time, the lack of cooperation with the parents, issues concerning the difficulties of the child himself and the weakness change of attitude of peers. Finally, the needs of teachers, in order to implement social inclusion interventions, concern training, cooperation with parents and colleagues, changes in the curriculum and flexibility in time management and support from professionals.