Η πράσινη υποδομή στις συμπαγείς πόλεις ως εργαλείο προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή: ζητήματα πολεοδομικού σχεδιασμού στην περίπτωση του Δήμου Καλαμαριάς
Creators: name: Σαλάτα, Κωνσταντίνα-Δήμητρα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: πράσινη υποδομή
κλιματική αλλαγή
Δήμος Καλαμαριάς
green infrastructure
climate change
Municipality of Kalamaria

description: Από τον 20ο αιώνα και έπειτα παρατηρείται μια ένταση στο φαινόμενο της αστικοποίησης με παράλληλη αύξηση του ενδιαφέροντος και της ανησυχίας για ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον και τις συνθήκες διαβίωσης των πολιτών. Ως αποτέλεσμα ένα πλήθος ερευνών και πρωτοβουλιών πραγματεύονται την αντιμετώπιση των φαινομένων που οδηγούν στην σταδιακή περιβαλλοντική υποβάθμιση με επικέντρωση στην κλιματική αλλαγή και τα ειδικότερα φαινόμενα που συνδέονται με αυτή όπως η αστική θερμική νησίδα (ΑΘΝ). Η αυξανόμενη αυτή ενασχόληση έχει επίσης οδηγήσει στην διαμόρφωση αρκετών στρατηγικών και μέτρων για την προσαρμογή και το μετριασμό των φαινομένων αυτών. Μια από τις προσεγγίσεις που τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος, και αναγνωρίζεται ως βασικό μέσο επίτευξης αυτών των προκλήσεων, είναι η Πράσινη Υποδομή (ΠΥ). Προκύπτει έτσι ο διττός στόχος της παρούσας εργασίας. Σε ένα πρώτο επίπεδο, επιχειρείται να αναλυθεί και να καταστεί κατανοητή η άμεση συσχέτιση που υπάρχει μεταξύ των αστικών περιοχών, της ΑΘΝ και της κλιματικής αλλαγής, στο ευρύτερο πλαίσιο της βιώσιμης ανάπτυξης. Παράλληλα, με την προσπάθεια ανάδειξης του σχεδιασμού της ΠΥ ως εργαλείου παρέμβασης με στόχο την προσαρμογή σε αυτά τα φαινόμενα. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, επιδιώκεται η χρήση αυτού του θεωρητικού υποβάθρου για την δημιουργία μιας στρατηγικής προσαρμογής για τον πολεοδομικό σχεδιασμό σε επίπεδο Δήμου, που ενσωματώνει τον σχεδιασμό της ΠΥ. Η πρακτική εφαρμογή αυτής της διαδικασίας πραγματοποιείται για τον Δήμο Καλαμαριάς, μια περιοχή εντός των ορίων της συνεκτικής αστικής περιοχής της Θεσσαλονίκης. Τα ζητήματα αυτά, είναι ιδιαίτερα σημαντικά από την στιγμή που επηρεάζουν άμεσα όλες τις πτυχές της ανθρώπινης δραστηριότητας αλλά και την γενική αντίληψη για τον σχεδιασμό και την ανάπτυξη των πόλεων. Η ανάλυση του φαινομένου της ΑΘΝ και των επιπτώσεων της με παράλληλη ειδικότερη αναφορά στις διεργασίες που λαμβάνουν χώρα εντός των αστικών χαραδρών και οδηγούν στο φαινόμενο αυτό, αλλά και η ανάλυση της πολυλειτουργικότητας της ΠΥ, μέσω της παράθεσης του πλήθους των ωφελειών που δύναται να παρέχει, και η δόμηση της στρατηγικής, βασίζονται στην επισκόπηση της σχετικής βιβλιογραφίας ή άλλων επίσημων κειμένων. Η εξειδίκευση για τον Δήμο Καλαμαριάς περιλαμβάνει την ανάλυση και πρωτογενών δεδομένων που αφορούν πληθυσμιακά-δημογραφικά στοιχεία, στοιχεία αστικής μορφής και στοιχεία ΠΥ. Μέσω αυτής της εργασίας αναδύεται ο πολυδιάστατος χαρακτήρας των φαινομένων της ΑΘΝ και της κλιματικής αλλαγής, η ανάλυση των οποίων προϋποθέτει την διαθεσιμότητα διαφόρων και αξιόπιστων δεδομένων σε τοπικό επίπεδο και ιδιαίτερα σε επίπεδο αστικής χαράδρας. Παράλληλα, τονίζεται ο διττός ρόλος της ΠΥ, καθώς μέσω του σχεδιασμού μπορεί να συμβάλλει τόσο στην επίτευξη της προσαρμογής σε αυτά τα φαινόμενα όσο και στην βιώσιμη ανάπτυξη. Τέλος, σχετικά με την μελέτη περίπτωσης, δηλαδή τον Δήμο Καλαμαριάς, επισημαίνεται η ανάγκη για αναθεώρηση και συλλογή δεδομένων και η υλοποίηση των θεσμοθετημένων από το ΓΠΣ στοιχείων ΠΥ. Ουσιαστικά, διαφαίνεται η ανάγκη δημιουργίας μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής σχεδιασμού για την προσαρμογή, με κεντρικό εργαλείο την ΠΥ.
description: From the 20th century and onwards the urbanization trends have been intensified leading to the growth of interest and concern for issues relating to environment and living conditions. As a result a number of studies and initiatives are attempting to address phenomena that lead to gradual environmental degradation focusing on climate change and special phenomena associated with it, such as the urban heat island (UHI). This increasing involvement has also led to the formation of several strategies and measures for adaptation and mitigation of these phenomena. One of the approaches that has emerged in recent years and is recognized of having critical role in meeting these challenges is the Green Infrastructure (GI). Therefore, the objective of this thesis is twofold. On the one hand, it seeks to analyze and comprehend the direct interrelations between urban areas, UHI and climate change, in the broader context of sustainable development, while attempting to highlight the role of GI as an important planning intervention tool for adaptation to these phenomena. On the other hand, based on this theoretical background a planning strategy for adaptation at the municipal level, which incorporates GI, is proposed. The practical implementation of this process is carried out for the Municipality of Kalamaria, an area within the compact part of the city of Thessaloniki. These issues are particularly important since they directly affect all aspects of human activity as well as the concept and practice of urban planning. The analysis of UHI and its impacts, with particular reference to parallel processes taking place within the urban canyons leading to the phenomenon, as well as the analysis of the multifunctionality of GI, through the illustration of the many benefits it provides, and the formation of the strategy, are all held upon an extensive review of the relevant literature or other official documents. The specification for the Municipality of Kalamaria also includes an analysis of raw data regarding population (demographic data), urban form and GI assets. This thesis indicates the multidimensional nature of UHI and climate change, alongside with the need of various reliable data at the local level, especially regarding the level of urban canyon. At the same time, the dual role of the GI is emphasized, as it is through the integration of GI in urban and spatial planning, that both adaptation to these phenomena and sustainable development can be achieved. Finally, concerning the case study area, i.e. the Municipality of Kalamaria, there is an urgent need of reviewing the relevant data, while there is a necessity for the implementation of the statutory assets of GI. In the whole, the thesis indicates the need for a holistic planning approach, which integrates GI, for the adaptation to climate change.