Ταυτότητες και διαχείριση του εθνικισμού μέσω της οπτικής των μυθιστορηματογράφων της «Αιολικής Σχολής»: «Γαλήνη» του Ηλία Βενέζη (1939) «Η Παναγιά η Γοργόνα» του Στράτη Μυριβήλη (1949)
Creators: name: Αλεξίου, Δέσποινα Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Εθνική ταυτότητα
Εθνικισμός
Αιολική Σχολή
National identity
Nationalism
Aeolian School

description: Μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, το προσφυγικό ζήτημα δρα καταλυτικά στη διαμόρφωση της ελληνικής εθνικής ταυτότητας, δημιουργώντας νέες στερεοτυπικές αναπαραστάσεις, συνδυάζοντας το παλιό με το νέο, ενώ η ελληνική κοινωνία ταλανίζεται συθέμελα και τελικά ανοικοδομείται εκ νέου. Έτσι, η συγκρότηση της ελληνικής ταυτότητας καθίσταται πλέον πολύ πιο σύνθετη και αντιφατική σε σχέση με το παρελθόν. Και η λογοτεχνία δεν μένει αμέτοχη στις αλλαγές που συντελούνται. Στην εργασία μας επιλέξαμε δύο αντιπροσωπευτικά έργα της Αιολικής Σχολής, στην οποία ανήκουν συγγραφείς γεννημένοι στη Λέσβο και τα μικρασιατικά παράλια, που βίωσαν την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας και αποτύπωσαν τις εμπειρίες τους στο έργο τους. Τα μυθιστορήματα στα οποία βασίζουμε την ανάλυσή μας είναι η «Γαλήνη» του Ηλία Βενέζη (1939) και «Η Παναγιά η Γοργόνα» του Στράτη Μυριβήλη (1949), τα οποία αναφέρονται στην εγκατάσταση των Μικρασιατών προσφύγων στην Ελλάδα και περιγράφουν τη διαδικασία προσαρμογής τους στο νέο περιβάλλον μέσα στο οποίο καλούνται να ζήσουν. Η προσέγγισή μας αφορά τον τρόπο με τον οποίο οι δύο συγγραφείς, με αφορμή την προσφυγιά, διατυπώνουν τις ανησυχίες και τους προβληματισμούς τους για τον άνθρωπο, τη ζωή και την εθνική ταυτότητα. Εστιάζουμε στον τρόπο με τον οποίο ο καθένας τους επιλέγει να αναπλαισιώσει λογοτεχνικά το προσφυγικό ζήτημα και τη μετάλλαξη της ελληνικής εθνικής ταυτότητας που αυτό προκαλεί. Μας ενδιαφέρουν, επίσης, τα σημεία και ο βαθμός σύγκλισης και απόκλισης στην οπτική τους αναφορικά με την αναπαράσταση της δυναμικής της ταυτότητας των Μικρασιατών προσφύγων. Το υλικό και η στοχοθεσία της παρούσας έρευνας επιβάλλουν μία ειδική ανάγνωση, που στηρίζεται στο μεθοδολογικό εργαλείο της ανάλυσης περιεχομένου. Με βάση το πλαίσιο αυτό, ορίσαμε θεμελιακές κατηγορίες ανάλυσης, στις οποίες στηρίξαμε την ερευνητική πραγμάτευση των δύο λογοτεχνικών έργων από τα οποία αντλήσαμε το υλικό μας.
description: After the Asia Minor Disaster in 1922, the refugee issue acts as a catalyst for the configuration of the Greek national identity, by creating new stereotypical representations and combining the old with the new, whereas the Greek society is rocked to its foundations and is finally restructured. Therefore, the establishment of the Greek identity becomes now much more complex and contradictory than in the past. Literature cannot sit on the fence while these changes take place. In our study, we have chosen two representative works of the "Aeolian School", which includes writers who were born in Lesvos and the coastline of Asia Minor. These writers have experienced the collapse of the Great Idea and expressed their experience through their work. Our analysis is based on the novels “Galini” of Ilias Venezis (1939) and “I Panagia i Gorgona” of Stratis Myrivilis (1949), which both refer to the settlement of the refugees from Asia Minor in Greece and describe the process of their adaptation in the new environment, in which they have to live. Our approach refers to the way in which the particular writers, in response to this historical fact, express their concerns and their reflections about people, life and national identity. We focus on the way in which each of them chooses to literary reframe the refugee issue and the change of the Greek national identity which it triggers. We also investigate in which points and to what degree the two writers converge and diverge in the way they represent the dynamics of the identity of the refugees from Asia Minor. The material and the targeting of the present project require a special reading, which is based upon the methodological instrument of content analysis. Within this frame, we have defined specific analytic categories in order to discuss the two novels from which we have drawn our material.