Ο ρόλος της κοινωνικής τάξης και του φύλου στην εκπαιδευτική ηγεσία. Μελέτη περίπτωσης: Οι αντιλήψεις γυναικών και ανδρών εκπαιδευτικών και διευθυντριών/διευθυντών δημοτικών σχολείων της Δυτικής και Ανατολικής Θεσσαλονίκης για τη διοικητική ικανότητα του γυναικείου και του ανδρικού φύλου κατά το σχολικό έτος 2017-2018
Creators: name: Τσαρουχά, Ελένη Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Εκπαιδευτική ηγεσία
Κοινωνική τάξη
Φύλο
Educational leadership
Social class
Gender

description: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να εξεταστεί ο τρόπος επίδρασης των παραγόντων της κοινωνικής τάξης και του φύλου των εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στη διαδικασία ανάληψης θέσεων εκπαιδευτικής ηγεσίας και να διερευνηθούν και να αναλυθούν ποιοτικά οι αντιλήψεις των γυναικών και ανδρών εκπαιδευτικών και διευθυντριών/διευθυντών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης αναφορικά με τη διοικητική ικανότητα του γυναικείου και του ανδρικού φύλου σε θέσεις ευθύνης. Αρχικά, όσον αφορά στο θεωρητικό μέρος της εργασίας, επιχειρήθηκε η αποσαφήνιση των όρων: οργάνωση και διοίκηση της εκπαίδευσης και εκπαιδευτική ηγεσία και έγινε αναφορά σε οργανωτικές θεωρίες που αποτέλεσαν τα θεμέλια του τομέα της εκπαιδευτικής διοίκησης. Στη συνέχεια αναλύθηκαν εκτενώς τα μοντέλα εκπαιδευτικής ηγεσίας και τα στυλ ηγετικής συμπεριφοράς. Ακολούθως, προσεγγίστηκε κριτικά η δομή της διοίκησης του εκπαιδευτικού μηχανισμού, υπό το πρίσμα της σύγχρονης σχολικής πραγματικότητας, έτσι όπως διαμορφώνεται στην ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Επιπρόσθετα, μελετήθηκαν συγκριτικά, οι όροι της κοινωνικής τάξης και του κοινωνικού φύλου και η ιστορική-διαχρονική εξέλιξη της σχέσης τους από τις παραδοσιακές προσεγγίσεις και τη μαρξιστική φεμινιστική οπτική προς τη μεταμοντέρνα φεμινιστική θεώρηση. Ακόμη, εξετάστηκε η έννοια της οργανωσιακής κουλτούρας και ο έμφυλος χαρακτήρας της στο μακρο-επίπεδο του εκπαιδευτικού συστήματος και στο μικρο-επίπεδο της σχολικής μονάδας ενώ έγινε αναφορά και στην έμφυλη διάσταση στην χρήση των ΤΠΕ στο σχολείο. Επιπλέον, αναλύθηκαν διεξοδικά τα εμπόδια ανέλιξης γυναικών σε ανώτερες θέσεις της εκπαιδευτικής διοίκησης και δόθηκε έμφαση στα έμφυλα διοικητικά στερεότυπα που εντοπίζονται στη πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Ένας άλλος, σημαντικός ανασταλτικός παράγοντας για την ανέλιξη των γυναικών στην εκπαιδευτική διοίκηση, οι γραφειοκρατικές δομές, προσεγγίστηκαν ως έμφυλες κατασκευές. Παράλληλα, αναδείχθηκαν ζητήματα όπως, ο ρόλος των δικτύων άτυπης υποστήριξης, η συνεισφορά των μεντόρων/ μοντέλων ρόλων στη προαγωγή των γυναικών εκπαιδευτικών σε θέσεις ευθύνης και προτάθηκε ένα εναλλακτικό σύστημα οργανωσιακής/ μετασχηματιστικής κουλτούρας με στόχο την αποδόμηση των έμφυλων ταυτοτήτων των διοικητικών στελεχών. Το θεωρητικό μέρος ολοκληρώθηκε με την αναφορά στη συνδικαλιστική εμπλοκή των γυναικών εκπαιδευτικών/διευθυντριών, στους λόγους που τις αποθαρρύνουν από τη συμμετοχή τους στα συνδικαλιστικά όργανα, ενώ κατατέθηκαν προτάσεις που θα συμβάλλουν στην αλλαγή της φιλοσοφίας του συνδικαλιστικού κινήματος και στη διοικητική ανέλιξη των γυναικών εκπαιδευτικών. Στο ερευνητικό μέρος της εργασίας παρουσιάστηκαν οι μέθοδοι ποιοτικής έρευνας που χρησιμοποιήθηκαν για την ανάλυση των συνεντεύξεων που αφορούσαν στη διερεύνηση των αντιλήψεων των ανδρών και γυναικών εκπαιδευτικών και των διευθυντών/διευθυντριών δημοτικών σχολείων της ανατολικής και δυτικής Θεσσαλονίκης για τη διοικητική ικανότητα του ανδρικού και του γυναικείου φύλου κατά το σχολικό έτος 2017-2018, οι οποίες ήταν: η βιβλιογραφική επισκόπηση, η συνέντευξη, η μελέτη περίπτωσης και η θεματική ανάλυση. Ακολούθησαν, η περιγραφή του δείγματος της έρευνας, οι λόγοι επιλογής του και η μέθοδος δειγματοληψίας που εφαρμόστηκε. Η ποιοτική ανάλυση των συνεντεύξεων πραγματοποιήθηκε βάσει κοινών θεματικών κατηγοριών που προέκυψαν από τις απαντήσεις των συνεντευξιαζόμενων. Η εργασία ολοκληρώθηκε με τη καταγραφή των συμπερασμάτων, τα οποία βασίστηκαν στα αποτελέσματα που προέκυψαν από τα ποσοτικά/δημογραφικά στοιχεία του δείγματος, τη ποιοτική ανάλυση των δεδομένων που συλλέχθηκαν, αλλά και τη συνολική κριτική τους αποτίμηση βάσει της βιβλιογραφικής επισκόπησης στην οποία στηρίχτηκε το θεωρητικό πλαίσιο της μελέτης.
description: The aim of the present study was to examine how the social class and gender of primary school teachers affect the process of assuming positions of educational leadership also, to investigate and analyse qualitatively the perceptions of female and male primary school teachers and directors regarding the administrative capacity of women and men in positions of responsibility. In the theory section, there was an initial attempt to clarify the terms ‘organisation and administration of education’ and ‘educational leadership’, while reference was made to organisational theories constituting the foundations in the sector of educational administration. Educational leadership models and leadership behavior styles were extensively analysed. The administrative structure of the educational system was critically examined in the light of modern school reality in the Greek primary education sector. Τhe social class and social gender aspects were comparatively studied, along with the historical-temporal evolution of their relationship moving from traditional approaches and the Marxist feminist perspective to the postmodern feminist view. The concept of organisational culture and its gender-related character were examined both on the macro-level of the educational system and the micro-level of the school unit, while reference was made to the gender dimension in the use of Information &amp; Communications Technology (ICT) at schools. Barriers to women’s advancement in higher education administrative positions were analysed in detail, while emphasis was placed on gender administrative stereotypes identified in primary education. Bureaucratic structures -another significant factor inhibiting women’s development in educational administration- were approached as gender constructs. At the same time, other issues were discussed, such as informal support networks and mentors/role models, which play a major role in promoting female teachers to positions of responsibility. An alternative system of organizational/ transformational culture was proposed with the aim of eliminating the gender identity of executives. The theory section was completed with reference to the involvement of female teachers and directors in union leadership, and the reasons why their participation in trade unions is discouraged. Suggestions were made for changing the philosophy of trade unionism and promoting the administrative development of female teachers. The research section presents the qualitative research methods that were used (literature review, interview, case study, thematic analysis) to analyse the interviews investigating how male and female teachers and directors of primary schools in Eastern and Western Thessaloniki perceived men’s and women’s administrative capacity during school year 2017-2018; then follows a description of the sample of the survey, selection criteria and sampling method applied. The qualitative analysis of interviews was based on common thematic categories emerging from the interviewees' answers. The study was completed with conclusions resulting from the quantitative/demographic data of the sample, qualitative analysis of collected data, as well as overall critical assessment according to the literature review that served as the basis of the theoretical framework of the study.