Καταγραφή γνώσεων και αντιλήψεων σχετικά με την ασφάλεια των ασθενών: μια συγχρονική μελέτη σε προπτυχιακούς φοιτητές Ιατρικής
Creators: name: Παππά, Άννα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ασφάλεια ασθενών
Προπτυχιακοί φοιτητές
Ιατρική
Σφάλματα
Ποιότητα στη φροντίδα υγείας
Ψυχομετρικές ιδιότητες
Patient safety
Undergraduate students
Medicine
Errors
Quality of care
Attitude
Psychometric properties

description: Εισαγωγή: Η ασφάλεια των ασθενών αναγνωρίζεται διεθνώς ως μια σημαντική προτεραιότητα. Η εφαρμογή προγραμμάτων προπτυχιακών σπουδών που θα οδηγήσουν στη μύηση των μελλοντικών επαγγελματιών υγείας στην κουλτούρα της ασφάλειας μπορεί να συνδράμει σημαντικά προς αυτή την κατεύθυνση. Σκοπός: Η διερεύνηση των γνώσεων και των αντιλήψεων των προπτυχιακών φοιτητών Ιατρικής σχετικά με την ασφάλεια των ασθενών, με απώτερο σκοπό την ανάδειξη πιθανών εκπαιδευτικών αναγκών. Επίσης, για τις ανάγκες της μελέτης αυτής αρχικά επιδιώχθηκε η δημιουργία της Ελληνικής έκδοσης του εργαλείου “What is patient safety?” μέσα από τη διαδικασία της διαγλωσσικής μετάφραση, πολιτισμικής προσαρμογής και ελέγχου των ψυχομετρικών του ιδιοτήτων. Υλικό και μέθοδος: Στην παρούσα συγχρονική, μεικτής μεθοδολογίας μελέτη κλήθηκε να συμμετάσχει το σύνολο των ενεργών εγγεγραμμένων προπτυχιακών φοιτητών Ιατρικής του ΑΠΘ όλων των ετών σπουδών, μέσω της ανώνυμης και εθελοντικής συμπλήρωσης ενός ερωτηματολογίου 46 ερωτήσεων, κατά τη διάρκεια του χειμερινού εξαμήνου του ακαδημαϊκού έτους 2023-24. Η ενημέρωση των φοιτητών έγινε μέσω της κεντρικής αποστολή ηλεκτρονικών μηνυμάτων από τη γραμματεία του τμήματος με σύνδεσμο για τη συμπλήρωση του ηλεκτρονικού ερωτηματολογίου και μέσω της προσέγγισης τους σε χώρους υποχρεωτικών μαθημάτων, όπου λάμβαναν το αντίστοιχο QR code. Το εργαλείο της μελέτης περιελάμβανε: δημογραφικά στοιχεία, την Ελληνική έκδοση του “What is patient safety?” και ένα σύνολο ανοικτών και κλειστών ερωτήσεων αποτίμησης των προσωπικών εμπειριών και το επίπεδο εκπαίδευσης τους αναφορικά με την ασφάλεια ασθενών. Αποτελέσματα: Η Ελληνική έκδοση του εργαλείου “What is patient safety?” παρουσίαζε ικανοποιητική εγκυρότητα και αξιοπιστία. Στη μελέτη συμμετείχαν 638 φοιτητές από όλα τα έτη σπουδών (ποσοστό ανταπόκρισης 32%), 58% γυναίκες, και 54,2% από τα προκλινικά έτη σπουδών (1ο- 3ο έτος). Καταγράφηκε χαμηλό επίπεδο γνώσεων για τις μεθόδους διαχείρισης ενός σφάλματος (μ.ο. 2,4/5) και τη διαδικασία επίσημης αναφοράς του (μ.ο.1,8/5). Παράλληλα, σημειώθηκε μειωμένο επίπεδο εμπιστοσύνης στο σύστημα υγείας της χώρας, με μόλις το 19,9% των φοιτητών να δηλώνει ότι είναι ασφαλές. Ωστόσο οι φοιτητές διατηρούσαν υψηλές προσδοκίες για την εναρμόνιση του μελλοντικού περιβάλλοντος εργασίας τους με την κουλτούρα της ασφάλειας, καθώς 76,2% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι αναμένει από τη διοίκηση να θέτει ως προτεραιότητα την ασφάλεια των ασθενών. Ο φόβος της επίκρισης σε περίπτωση διενέργειας ενός σφάλματος ήταν υψηλός, καθώς κατά μέσο όρο το 51,2% περίμενε να δεχτεί αρνητική κριτική από συναδέλφους. Το 48% των συμμετεχόντων είχε αντιληφθεί κάποιο σφάλμα κατά την κλινική εκπαίδευση του, με τα καταγραφόμενα περιστατικά να αφορούν απόκλιση από τους κανόνες υγιεινής, σφάλματα θεραπευτικής διαχείρισης, φαρμακευτικής αγωγής, διάγνωσης και ταυτοποίησης. Στο σύνολό τους οι φοιτητές επιδείκνυαν θετική στάση προς την κουλτούρα ασφάλειας ασθενών (μ.ο. 4,2/5), θεωρώντας την αναγνώριση και αντιμετώπιση λαθών αναπόσπαστο κομμάτι του ρόλου τους ως επαγγελματίες υγείας (μ.ο. 4,3/5). Συμπεράσματα: Η Ελληνική έκδοση του ερωτηματολογίου «Τι είναι η ασφάλεια ασθενών;», που δημιουργήθηκε, παρουσιάζει ικανοποιητική εγκυρότητα και αξιοπιστία και προσφέρεται για μελλοντική αξιοποίηση σε προπτυχιακούς φοιτητές Σχολών Επιστημών Υγείας της χώρας. Τα ευρήματα της μελέτης ανέδειξαν την αναγκαιότητα επανεκτίμησης των προπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών με στόχο την καλύτερη προετοιμασία των μελλοντικών επαγγελματιών υγείας σε θέματα ασφάλειας ασθενών, σε εναρμόνιση με τους στόχους του Global Patient Safety Action Plan 2021–2030.
description: Introduction: Patient safety is internationally recognized as an important priority. The implementation of undergraduate study curricula at the Schools of Health Sciences, which will introduce future healthcare professionals to the safety culture, can substantially contribute to this goal. Aim: The exploration of knowledge and attitudes in undergraduate medical students regarding patient safety, with the aim of identifying possible underlying educational needs. Additionally, for the needs of this study, the development of the Greek version of the tool "What is patient safety?" was initially pursued through the process of interlingual translation, cultural adaptation and evaluation of its psychometric properties. Material and method: In this cross-sectional, mixed methodology study, all active registered undergraduate medical students at Aristotle University of Thessaloniki were invited to participate through anonymous and voluntary completion of a 46-item questionnaire, during the winter semester of the academic year 2023 -24. Students were informed via central emails dispatches from school's secretariat with a link to complete the electronic questionnaire and via approaching them to compulsory course areas, where they received the corresponding QR code. The study tool included: demographic data, the Greek version of the scale “What is patient safety?” as well as a set of open and closed questions assessing personal experiences and their level of education regarding patient safety. Results: The Greek version of the tool “What is patient safety?” demonstrated satisfactory validity and reliability. A total of 638 students from all six years of study participated in the study (response rate 32%), of which 58% female and 54.2% from preclinical years of study (1st-3rd year). Findings revealed a low level of knowledge regarding error management methods (mean 2.4/5) and the official error reporting process (mean. 1.8/5). At the same time, there was a reduced level of trust in the national health system, with only 19.9% of students considering it safe. However, they still maintain high expectations for aligning their future work environment with the safety culture, as 76.2% of participants expect management to prioritize patient safety. Fear of criticism in case of error was high, as an average of 51.2% expected to receive negative feedback from colleagues. Furthermore, 48% of participants had noticed an error during their clinical training, with recorded incidents involving deviation from hygiene rules, errors in therapeutic management, medication, diagnosis and identification. Overall, students demonstrated a positive attitude towards patient safety culture (mean 4.2/5), considering error recognition and management as an integral part of their role as healthcare professionals (mean 4.3/5). Conclusion: The Greek version of the scale “What is patient safety?”, which was developed, noted satisfactory validity and reliability and is suitable for future use among undergraduate students at Health Sciences Schools in Greece. The findings of this study highlighted the need for revising undergraduate medical school curricula to better prepare future healthcare professionals on patient safety issues, in line with the goals of the Global Patient Safety Action Plan 2021–2030.