Στοματική υγεία και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες: Μελέτη σε δείγμα Θεσσαλονικέων εφήβων
Creators: name: Μπαξεβάνος, Κωνσταντίνος Γ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Αίσθηση συνεκτικότητας
Θεωρητικό μοντέλο
Οδοντικά τραύματα
Οδοντική τερηδόνα
Συμπεριφορά υγείας
Dental caries
Health behavior
Sense of coherence
Theoretical model
Traumatic dental injuries

description: Σκοπός: Η διερεύνηση της σχέσης μεταξύ στοματικής υγείας και ψυχο-κοινωνικών παραγόντων, σε δείγμα εφήβων. Υλικό και Μέθοδος: Εξετάστηκαν μία φορά 531 μαθητές της Β’ τάξης Γυμνασίου σε 21 Γυμνάσια της Θεσσαλονίκης, χωρισμένα σε τέσσερις οικονομικές ζώνες, βάσει της αντικειμενικής αξίας των σχολικών περιοχών. Ενδοστοματικά, καταγράφηκε η τερηδονική εμπειρία στα μόνιμα δόντια με τον δείκτη ICDAS-II, που μετατράπηκε στον δείκτη DMFS περιλαμβάνοντας τις κατηγορίες 3-6 του στοιχείου D, ο αριθμός Καλύψεων Οπών/Σχισμών και τα οδοντικά τραύματα στους μόνιμους τομείς. Ψυχο-κοινωνικοί (οικονομικό επίπεδο οικογένειας, δείκτες πορείας ζωής, αίσθηση συνεκτικότητας μαθητή και μητέρας, γονική υποστήριξη και τιμωρία) και συμπεριφορικοί (συχνότητα λήψης ζάχαρης και βουρτσίσματος, φυσική άσκηση, σχολική συμπεριφορά) παράγοντες συλλέχθηκαν με συνέντευξη των μαθητών και με ερωτηματολόγια που απάντησαν οι μητέρες. Η στατιστική ανάλυση της τερηδονικής εμπειρίας πραγματοποιήθηκε με ένα θεωρητικό μοντέλο που σχεδιάστηκε βάσει βιβλιογραφίας και βάσει της αίσθησης συνεκτικότητας του θεωρητικού πλαισίου του Antonovsky. Τα οδοντικά τραύματα αναλύθηκαν στατιστικά με λογιστική παλινδρόμηση και με αναγνώριση ομοιογενών Συστάδων μαθητών. Η στατιστική ανάλυση του θεωρητικού μοντέλου πραγματοποιήθηκε με το Μοντέλο Δομικών Εξισώσεων, ενώ οι ομοιογενείς Συστάδες μαθητών εξετάστηκαν με την μέθοδο της Ιεραρχικής Ανάλυσης Συστάδων (ΙΑΣ). Αποτελέσματα: Ο δείκτης τερηδονικής εμπειρίας υπολογίστηκε 2,74 (Τυπική Απόκλιση = 4,27). Το θεωρητικό μοντέλο βρέθηκε ότι ισχύει (P &gt; 0,05). Η τερηδονική εμπειρία δέχτηκε άμεσες στατιστικές επιδράσεις από τους παράγοντες συμπεριφοράς στοματικής υγείας και έμμεσες από όλους τους ψυχο-κοινωνικούς παράγοντες εκτός της γονικής τιμωρίας, μέσω της συμπεριφοράς στοματικής υγείας (P &lt; 0,05). Μεταξύ των ψυχο-κοινωνικών παραγόντων η αίσθηση συνεκτικότητας του μαθητή είχε την ισχυρότερη επίδραση, τόσο άμεσα στη συμπεριφορά στοματικής υγείας όσο και έμμεσα στην τερηδονική εμπειρία (P &lt; 0,05). Επιπλέον, όλοι οι υπόλοιποι ψυχο-κοινωνικοί παράγοντες εμφάνισαν στατιστική επίδραση στην αίσθηση συνεκτικότητας του μαθητή (P &lt; 0,05). Ο επιπολασμός των οδοντικών τραυμάτων (Ναι-Όχι) υπολογίστηκε 15,8%. Υψηλότερος επιπολασμός οδοντικών τραυμάτων βρέθηκε στα αγόρια, στους μη πρωτότοκους μαθητές και στους μαθητές που μετέφεραν συχνά παράπονα για τη συμπεριφορά των συμμαθητών τους στους Διευθυντές των Γυμνασίων. Επιπλέον, τα οδοντικά τραύματα συσχετίστηκαν αρνητικά με την αίσθηση συνεκτικότητας του μαθητή και της μητέρας και με τη γονική υποστήριξη, ενώ συσχετίστηκαν θετικά με τη συχνότητα φυσικής άσκησης (P &lt; 0,05). Η ΙΑΣ εμφάνισε μία Συστάδα μαθητών με χαμηλότερο επιπολασμό οδοντικών τραυμάτων σε σχέση με τις άλλες δύο Συστάδες (P &lt; 0,05). Συμπεράσματα: Οι ψυχο-κοινωνικοί παράγοντες συσχετίστηκαν με την τερηδονική εμπειρία και με τον επιπολασμό των οδοντικών τραυμάτων των εφήβων. Ειδικότερα, εκτός της γονικής τιμωρίας, όλοι οι υπόλοιποι ψυχο-κοινωνικοί παράγοντες επίδρασαν έμμεσα στην τερηδονική εμπειρία μέσω της συμπεριφοράς στοματικής υγείας. Πιο ισχυρή ήταν η επίδραση της αίσθησης συνεκτικότητας. Επιπλέον, η αίσθηση συνεκτικότητας συσχετίστηκε με τα οδοντικά τραύματα. Επίσης, υποστηρίχτηκε το θεωρητικό πλαίσιο του Antonovsky, βάσει του οποίου η αίσθηση συνεκτικότητας συσχετίζεται με ψυχο-κοινωνικούς παράγοντες και επιδρά στα χρόνια νοσήματα μέσω της συμπεριφοράς υγείας.
description: Objectives: To examine the relationship between oral health status and psychosocial factors, in a group of adolescents. Materials and methods: A cross-sectional study was conducted including 531 school-children, in 21 high-schools. The metropolitan area of Thessaloniki was divided into four economic strata using data for property prices. Data were collected through a questionnaire completed by the mothers, and an oral exam conducted with their adolescent children; the adolescents also completed a structured interview. Through oral examination were recorded two dental diseases (dental caries experience, Traumatic Dental Injuries - TDI), and the number of dental sealants. Dental caries was recorded in permanent teeth, using the ICDAS-II index which was converted to DMFS index by using the D3 as the cut-off score. TDI was recorded in permanent incisors. Psychosocial (socio-economic status, life-course factors, adolescent’s and mother’s sense of coherence, parental support and punishment) and behavioral (sugar intake and tooth-brushing frequency, physical activity, school behavior) factors were collected. Two different statistical methods were adopted for analyzing data. For dental caries experience, a conceptual model was examined with a Structural Equation Modeling analysis, based on a previous literature review and on the Antonovsky’s sense of coherence (SoC) conceptual framework. For the TDI, a logistic regression method was initially adopted, followed by a Hierarchical Cluster Analysis (HCA) method. Results: The dental caries experience index was calculated 2.74 (Standard Deviation = 4.27). Τhe data fit the proposed conceptual model (P &gt; 0.05). Apart from parental punishment, all other psychosocial factors had an indirect statistical effect on dental caries via oral health behavior (P &lt; 0.05). Among all psychosocial factors the strongest statistical effect observed, both directly on oral health behavior and indirectly on dental caries, was that of the adolescent’s SoC (P &lt; 0.05). Moreover, all psychosocial factors had a statistical effect on adolescents’ SoC (P &lt; 0.05). The TDI prevalence was found 15,8%. Boys, non-firstborns and those adolescents frequently complaint to the director of the high-school about their schoolmates had higher number of TDI (P &lt; 0.05). In addition, the TDI prevalence was negatively associated with parental support, own and mother’s SoC, and positively with physical activity (P &lt; 0.05). The HCA revealed a Cluster with significant lower prevalence of TDI compared to other two Clusters (P &lt; 0.05). Conclusions: Psychosocial factors associated to dental caries experience and to TDI prevalence. More specific, apart from parental punishment, all other psychosocial factors had an indirect effect on dental caries via oral health behavior, and the strongest effect was that of SoC. Additionally, SoC was associated to TDI prevalence. Moreover, the Antonovsky’s conceptual framework was supported, by which SoC associates to psychosocial factors and affects a chronic disease through health behavior adaptation.