Παραγωγικότητα βοσκόμενων λιβαδικών οικοσυστημάτων της κοινότητας Ελληνικού δήμου Κιλκίς σε σχέση με τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις
Creators: name: Κεχαγιάς, Στυλιανός Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Βοσκήσιμες γαίες
Ελληνικό
Κιλκίς
Rangelands
Elliniko
Kilkis

description: Τα λιβάδια είναι πολύτιμα φυσικά οικοσυστήματα τα οποία προσφέρουν πλήθος προϊόντων και αγαθών αλλά και οικοσυστημικών υπηρεσιών που η καταγραφή και η αποτίμηση τους έχει λάβει ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον. Η αειφορική διαχείριση των λιβαδιών ως βοσκοτόπων απαιτεί ολοκληρωμένη καταγραφή των χαρακτηριστικών του αβιοτικού και βιοτικού περιβάλλοντος, έτσι ώστε να εκτιμηθεί το παραγωγικό δυναμικό τους στο χώρο και στο χρόνο και να προσαρμοσθεί η διαχείριση τους μέσω τη βόσκησης. Στην Ελλάδα η ποικιλότητα των παραγόντων του αβιοτικού περιβάλλοντος όπως το κλίμα, το γεωλογικό υπόστρωμα και η τοπογραφική διαμόρφωση έχουν επηρεάσει τη σύνθεση της βλάστησης αλλά και το παραγωγικό δυναμικό κάθε επιμέρους περιοχής, το οποίο παρουσιάζει αντίστοιχες διακυμάνσεις. Σε συνδυασμό με το εκάστοτε ισχύον νομοθετικό πλαίσιο της διαχείρισης και προστασίας των φυσικών οικοσυστημάτων διαμορφώνεται ένα μωσαϊκό χρήσεων γης από δάση, λιβάδια, γεωργικές εκτάσεις και άλλες χρήσεις, το οποίο παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες καταγραφής και παραγωγικής αξιοποίησης τους. Ο δασικός χάρτης και το δασολόγιο καθορίζουν με αξιοπιστία και ιδιαίτερη ακρίβεια τα όρια των χρήσεων γης και συμβάλλουν στην αποσαφήνιση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των διαχειριζόμενων εκτάσεων. Επίσης το υψηλής ακρίβειας ψηφιακό μοντέλο εδάφους του Ν.Π.Δ.Δ. Ελληνικό Κτηματολόγιο αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την εκτίμηση βασικών παραμέτρων της φυσιογραφίας η οποία υποστηρίζεται από έρευνες ότι συμβάλλει στην εκτίμηση του παραγωγικού δυναμικού σε τοπικό επίπεδο. Η Τοπική Κοινότητα Ελληνικού Κιλκίς καλύπτεται από ποολίβαδα και δασολίβαδα τα οποία χρησιμοποιούνται ως βοσκήσιμες γαίες από αίγες, πρόβατα και βοοειδή, οι κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις της περιοχής όμως ακολουθούν το τελευταίο διάστημα φθίνουσα πορεία. Στην παρούσα εργασία εκτιμήθηκε το παραγωγικό δυναμικό των βοσκήσιμων γαιών αξιοποιώντας τα δεδομένα του δασικού χάρτη, των μελετών διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων της δασικής Υπηρεσίας και του ψηφιακού μοντέλου εδάφους με τη χρήση του Συστήματος Γεωγραφικών Πληροφοριών QGIS έχοντας ως βασικό άξονα τις προδιαγραφές των διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης. Bάσει των αρχών της οικολογίας τοπίου συγκρίθηκαν εμφανώς διακριτά σύνολα βοσκήσιμων γαιών ως προς τις δυνατότητες κτηνοτροφικής αξιοποίησης τους μέσω της βόσκησης. Συμπληρωματικά ερευνήθηκε η συσχέτιση της τοπογραφικής θέσης με την παραγωγή βοσκήσιμης ύλης η οποία υποστηρίχθηκε από τα δεδομένα δειγματοληψίας για τα ποολίβαδα. Συγκρίθηκε η παραγωγικότητα των χρησιμοποιούμενων βοσκήσιμων γαιών με την τρέχουσα βοσκοφόρτωση και εκτιμήθηκε ότι η χρήση της δεν υπερβαίνει σε γενικές γραμμές την κανονική χρήση. Με σκοπό την περαιτέρω αξιοποίηση στον κατά χώρο και χρόνο σχεδιασμό της βόσκησης διακρίθηκε η περιοχή μελέτης σε λιβαδικές μονάδες, περιγράφηκε το παραγωγικό δυναμικό και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους όπως ο τύπος λιβαδιού και η θέση τους σε σχέση με τις υφιστάμενες υποδομές, και προτάθηκαν ενδεικτικά τα καταλληλότερα αγροτικά ζώα για τη βόσκηση τους
description: Rangelands are valuable natural ecosystems that offer a variety of products and goods as well as ecosystem services that their recording and evaluation has received special scientific interest. Sustainable management of rangelands as pastures requires a comprehensive record of the characteristics of the abiotic and biotic environment, so as to assess their productive potential in space and time and to adjust their management through grazing. In Greece, the diversity of the factors of the abiotic environment such as the climate, the geological substrate and the topographic forming have influenced the composition of the vegetation but also the productive potential of each sub-region, which presents corresponding variations. In combination with the current legal framework for the management and protection of natural ecosystems, a mosaic of land uses from forests, rangelands, agricultural areas and other uses is formed, which presents particular difficulties in their recording and productive utilization. The forest map and the forest registry determine the boundaries of land uses with reliability and special precision and contribute to the clarification of the ownership status of the managed areas. Also the high precision digital elevation model of the Legal Entity of Public Law «HELLENIC CADASTRE» is a valuable tool for the assessment of basic parameters of physiography which is supported by research that contributes to the assessment of productive potential at the local level. The Local Community of Elliniko Kilkis is covered by grasslands and woodlands which are used as pastures by goats, sheep and cattle, but the livestock farms of the area have been following a declining trend lately. In the present work, the productive potential of the grazing lands was estimated using the data of the forest map, the forest ecosystem management studies of the Forest Service and the digital elevation model of the land using the QGIS Geographical Information System, having as its main axis the specifications of the grazing management plans. Based on the principles of landscape ecology, clearly distinct sets of grazing lands were compared in terms of the potentialities of their livestock utilization through grazing. Additionally, the correlation of the topographic position with the production of grazing material was supported by the sampling data for the grasslands. The productivity of the used pastures was compared with the current grazing load and it was estimated that its use does not generally exceed the normal use. In order to develop the spatial and temporal planning of grazing, the study area was derived in rangeland units, the production potential and their special characteristics such as the type of meadow and their position in relation to the existing infrastructure were described, and the most appropriate livestock animals for their grazing were proposed