Η μετατροπή της ποινής
Creators: name: Μπέτα, Ελένη Στέργιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Χρηματική ποινή
Μετατροπή ποινής
Κοινωφελής εργασία
Monetary penalty
Commutation penalty
Community service

description: Στο παρόν έργο επιχειρείται η αναζήτηση της νομιμοποιητικής βάσης του θεσμού της μετατροπής της ποινής, όπως αυτός ίσχυσε πριν την ενσωμάτωσή του στο κείμενο του Ποινικού Κώδικα αλλά και στη συνέχεια έως και τη σημερινή του μορφή, αυτή που ο νομοθέτης του έχει προσδώσει μέσα από μια σειρά συνεχών τροποποιήσεων. Τούτο επιτυγχάνεται αρχικά μέσα από την επισκόπηση του ευεργετήματος αυτού στην πορεία του χρόνου, αρχικά ως μέσου μεταβολής του χαρακτήρα της ποινής -όταν με τη μετατροπή λάμβανε χώρα αντικατάσταση της αρχικά επιβληθείσας στερητικής της ελευθερίας ποινής με χρηματική- και έπειτα ως εναλλακτικού τρόπου έκτισης της στερητικής της ελευθερίας ποινής. Διότι μέσα από την ιστορική αναδρομή διαπιστώνει κανείς τις κινητήριες δυνάμεις κάθε εποχής οι οποίες ωθούσαν τον νομοθέτη στην θέσπιση των σχετικών ρυθμίσεων και παράλληλα παρακολουθεί τις συζητήσεις στους κόλπους της θεωρίας, αλλά και τις νομολογιακές πρακτικές που κάθε φορά επακολουθούσαν με αφορμή τις επελθούσες αλλαγές. Αυτό του επιτρέπει στη συνέχεια να έλθει σε επαφή με τη φιλοσοφία που αναπτύχθηκε σε βάθος χρόνου γύρω από το θεσμό της μετατροπής. Έπειτα, κρίνεται αναγκαία η προσέγγιση των δικαιικών τάξεων άλλων κρατών σε ευρωπαϊκό αλλά και διεθνές επίπεδο με στόχο την ανάδειξη κυρίως των διαφορετικών επιλογών που εντοπίζονται σε θεσμικό επίπεδο και περαιτέρω την κατανόηση των ρυθμίσεων εκείνων που προωθούν την αποφυγή των στερητικών της ελευθερίας ποινών και την αντικατάσταση αυτών με εναλλακτικά είδη ποινών. Μάλιστα, δίδεται ιδιαίτερη σημασία τους κανόνες εκείνους που παρουσιάζουν απόκλιση από τους αντίστοιχους της εθνικής νομοθεσίας. Τέλος, λαμβάνει χώρα η ερμηνευτική προσέγγιση του κειμένου του άρθρου 82 ΠΚ, όπως το τελευταίο ισχύει σήμερα ύστερα και από τις τελευταίες τροποποιήσεις, και παράλληλα παρατίθενται ορισμένα νομολογιακά παραδείγματα προς διασάφηση των αναφυόμενων ερμηνευτικών δυσχερειών. Τα τρία αυτά στάδια που διέρχεται η προσέγγιση του θεσμού της μετατροπής θα αποτελέσουν στη συνέχεια τα αναγκαία εφόδια προκειμένου να δοθεί απάντηση στο βασικό ερώτημα που αποτελεί και το κεντρικό σημείο των επιστημονικών μας αναζητήσεων: που εντοπίζεται τελικώς η ωφελιμότητα και συνακόλουθα η αναγκαιότητα της ύπαρξης του θεσμού της μετατροπής της ποινής σε χρηματική ή πρόστιμο και σε παροχή κοινωφελούς εργασίας; Μήπως τούτη εξανεμίζεται εμπρός στα μειονεκτήματα που εντοπίζει κανείς στο θεσμό αυτό και τα οποία καθιστούν επιτακτική ανάγκη την αντικατάσταση του με άλλα εναλλακτικά μέτρα άσκησης της αντεγκληματικής πολιτικής που διακρίνονται για την ευεργετική τους δράση απέναντι στο πρόσωπο του καταδικασθέντος; Τούτες οι σκέψεις αποτέλεσαν το εφαλτήριο για τη διαπίστωση της απουσίας από την εθνική νομοθεσία ενός συστήματος εναλλακτικών κυρώσεων κατά τα πρότυπα των άλλων εννόμων τάξεων οι οποίες αναμφίλεκτα θέτουν υπό νέες βάσεις την έννοια της ποινής.
description: Στο παρόν έργο επιχειρείται η αναζήτηση της νομιμοποιητικής βάσης του θεσμού της μετατροπής της ποινής, όπως αυτός ίσχυσε πριν την ενσωμάτωσή του στο κείμενο του Ποινικού Κώδικα αλλά και στη συνέχεια έως και τη σημερινή του μορφή, αυτή που ο νομοθέτης του έχει προσδώσει μέσα από μια σειρά συνεχών τροποποιήσεων. Τούτο επιτυγχάνεται αρχικά μέσα από την επισκόπηση του ευεργετήματος αυτού στην πορεία του χρόνου, αρχικά ως μέσου μεταβολής του χαρακτήρα της ποινής -όταν με τη μετατροπή λάμβανε χώρα αντικατάσταση της αρχικά επιβληθείσας στερητικής της ελευθερίας ποινής με χρηματική- και έπειτα ως εναλλακτικού τρόπου έκτισης της στερητικής της ελευθερίας ποινής. Διότι μέσα από την ιστορική αναδρομή διαπιστώνει κανείς τις κινητήριες δυνάμεις κάθε εποχής οι οποίες ωθούσαν τον νομοθέτη στην θέσπιση των σχετικών ρυθμίσεων και παράλληλα παρακολουθεί τις συζητήσεις στους κόλπους της θεωρίας, αλλά και τις νομολογιακές πρακτικές που κάθε φορά επακολουθούσαν με αφορμή τις επελθούσες αλλαγές. Αυτό του επιτρέπει στη συνέχεια να έλθει σε επαφή με τη φιλοσοφία που αναπτύχθηκε σε βάθος χρόνου γύρω από το θεσμό της μετατροπής. Έπειτα, κρίνεται αναγκαία η προσέγγιση των δικαιικών τάξεων άλλων κρατών σε ευρωπαϊκό αλλά και διεθνές επίπεδο με στόχο την ανάδειξη κυρίως των διαφορετικών επιλογών που εντοπίζονται σε θεσμικό επίπεδο και περαιτέρω την κατανόηση των ρυθμίσεων εκείνων που προωθούν την αποφυγή των στερητικών της ελευθερίας ποινών και την αντικατάσταση αυτών με εναλλακτικά είδη ποινών. Μάλιστα, δίδεται ιδιαίτερη σημασία τους κανόνες εκείνους που παρουσιάζουν απόκλιση από τους αντίστοιχους της εθνικής νομοθεσίας. Τέλος, λαμβάνει χώρα η ερμηνευτική προσέγγιση του κειμένου του άρθρου 82 ΠΚ, όπως το τελευταίο ισχύει σήμερα ύστερα και από τις τελευταίες τροποποιήσεις, και παράλληλα παρατίθενται ορισμένα νομολογιακά παραδείγματα προς διασάφηση των αναφυόμενων ερμηνευτικών δυσχερειών. Τα τρία αυτά στάδια που διέρχεται η προσέγγιση του θεσμού της μετατροπής θα αποτελέσουν στη συνέχεια τα αναγκαία εφόδια προκειμένου να δοθεί απάντηση στο βασικό ερώτημα που αποτελεί και το κεντρικό σημείο των επιστημονικών μας αναζητήσεων: που εντοπίζεται τελικώς η ωφελιμότητα και συνακόλουθα η αναγκαιότητα της ύπαρξης του θεσμού της μετατροπής της ποινής σε χρηματική ή πρόστιμο και σε παροχή κοινωφελούς εργασίας; Μήπως τούτη εξανεμίζεται εμπρός στα μειονεκτήματα που εντοπίζει κανείς στο θεσμό αυτό και τα οποία καθιστούν επιτακτική ανάγκη την αντικατάσταση του με άλλα εναλλακτικά μέτρα άσκησης της αντεγκληματικής πολιτικής που διακρίνονται για την ευεργετική τους δράση απέναντι στο πρόσωπο του καταδικασθέντος; Τούτες οι σκέψεις αποτέλεσαν το εφαλτήριο για τη διαπίστωση της απουσίας από την εθνική νομοθεσία ενός συστήματος εναλλακτικών κυρώσεων κατά τα πρότυπα των άλλων εννόμων τάξεων οι οποίες αναμφίλεκτα θέτουν υπό νέες βάσεις την έννοια της ποινής.