Βιώσιμη επανάχρηση καπναποθήκης με περιβαλλοντικά κριτήρια. Το παράδειγμα της καπναποθήκης "Μιχαηλίδη" στην οδό Δωδεκανήσου, Θεσσαλονίκη
Creators: name: Κόκκαλη-Καλαμποκίνη, Κωνσταντίνα Στέφανου ΚΑΙ Ματζουλά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Επανάχρηση
Καπναποθήκη
Ενεργειακή Αναβάθμιση
Reuse
Tobacco Warehouse
Energy upgrade

description: Στις σημερινές πόλεις, και πιο συγκεκριμένα στην πόλη της Θεσσαλονίκης, συναντά κανείς ένα σημαντικό κτιριακό απόθεμα που είναι ''ανενεργό''. Βασική αιτία είναι η παρακμή της αρχικής χρήσης που φιλοξενούσαν τα συγκεκριμένα κτίρια. Μεγάλο τμήμα αυτού του κτιριακού αποθέματος στη Θεσσαλονίκη αποτελούν τα κτίρια των καπναποθηκών, καθώς η πόλη αναδείχθηκε σταδιακά στο μεγαλύτερο καπνεμπορικό κέντρο της χώρας, επηρεάζοντας όχι μόνο την οικονομία της αλλά και την κοινωνική σύσταση καθώς και την ίδια την ιστορία της πόλης. Η επίδραση των καπναποθηκών στην ταυτότητα της πόλης της Θεσσαλονίκης και η αξία που αυτή προσδίδει στα κτίρια αυτά καθιστά αναγκαία την προσπάθεια διατήρησής τους ως κομμάτι όχι απλά της βιομηχανικής, αλλά και της πολιτιστικής κληρονομιάς του τόπου. Μέσα από τη συγκεκριμένη εργασία ερευνώνται τρόποι για την αξιοποίηση και ανάδειξη όλου αυτού του αποθέματος μέσα από νέες χρήσεις. Βασική αρχή αποτελεί η περιβαλλοντική και βιώσιμη ανάπτυξη των πόλεων και για αυτό το λόγο προτείνεται η επανάχρηση των υπαρχόντων κτιριακών κελυφών, εξειδικεύοντας στα κτίρια των καπναποθηκών. Στα πλαίσια της συγκεκριμένης μελέτης πραγματοποιείται βιβλιογραφική διερεύνηση που εξετάζει: 1. τη σχέση ενέργειας και αρχιτεκτονικής, εξετάζοντας τη συνεισφορά του κτιριακού τομέα στην κατανάλωση ενέργειας και τη συμβολή του βιοκλιματικού σχεδιασμού στον περιορισμό των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, 2. τη σημασία της μεθόδου της επανάχρησης, εξετάζοντας την περιβαλλοντική, πολεοδομική, κοινωνική και οικονομική της σκοπιά, 3. την αξία της βιομηχανικής κληρονομίας, εξετάζοντας τι είναι η βιομηχανική κληρονομιά, το νομοθετικό πλαίσιο προστασίας της καθώς και τους περιορισμούς για την επανάχρηση σε ιστορικά και βιομηχανικά κτίρια, 4. το κτιριακό απόθεμα της βιομηχανικής κληρονομιάς στην Ελλάδα, εξετάζοντας τα χαρακτηριστικά των βιομηχανικών χώρων, την άνθιση και παρακμή του καπνεμπορίου στην Ελλάδα, τα βασικά χαρακτηριστικά και την αρχιτεκτονική ανάλυση των καπναποθηκών, 5. εφαρμογές περιβαλλοντικής επανάχρησης βιομηχανικών κτιρίων, μέσα από παραδείγματα επανάχρησης καπναποθηκών στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Στη συνέχεια ακολουθεί η σχεδιαστική πρόταση βιώσιμης επανάχρησης καπναποθήκης στη Θεσσαλονίκη, την καπναποθήκη Μιχαηλίδη επί των οδών Δωδεκανήσου και Ναυμαχίας Λήμνου. Η αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων που θα προταθούν θα αξιολογηθεί μέσω της μεθόδου της προσομοίωσης με τη χρήση του προγράμματος Design Builder. Λέξεις κλειδιά: επανάχρηση, βιομηχανική κληρονομιά, καπναποθήκη, βιωσιμότητα, ενεργειακή αναβάθμιση.
description: In contemporary cities, and more specifically for the city of Thessaloniki, a significant building stock of unused buildings can be found. The basic cause behind this situation is the decline of the initial use of those buildings. A great portion of this stock are tobacco warehouses, a reminiscent of a period in history where the city of Thessaloniki was a major center for tobacco trade. This condition had not only an economic impact, but has also affected the social status as well as the history of the city. The effect of the tobacco warehouses on the identity of Thessaloniki and the value this adds to those buildings renders their maintenance important for the preservation of the industrial as well as the cultural identity of the city. In this essay, we investigate the ways to exploit and promote this building stock through novel use cases. Our basic principle is the environmental and sustainable development of the cities and for this reason we propose the reuse of the existing building shells, focusing on the case of the tobacco warehouses. In the context of the present study, we perform a bibliographic research which examines: 1. the relationship between energy and architecture, especially the contribution of the building sector to the energy consumption and of the bio-climatic design on the reduction of the environmental impact, 2. the importance of reusing old buildings, focusing on its environmental, urban planning, societal and economic aspects, 3. the value of the industrial heritage, in terms of what constitutes this heritage, the legal frame of its protection and the limitations of the reuse of historical and industrial buildings, 4. the building stock related to the industrial heritage in Greece, looking at the characteristics of the industrial spaces, the rise and decline of the tobacco trade in Greece, the basic features and the architectural analysis of the warehouses, 5. environmentally-focused reuse of industrial buildings, through relevant examples of tobacco warehouses in Greece and Europe. After the bibliographic review, we continue with the presentation of a design proposal of a tobacco warehouse reuse, more specifically the old Michailidis’ tobacco warehouse, located on Dodekanisou and Navmachias Limnou Streets. The assessment of the interventions are evaluated with simulations based on the software Design Buider. Keywords: reuse, industrial heritage, tobacco warehouse, sustainability, energy upgrade.