Romalıların Devleti'nin Makamları Hakkında - I. Cilt (1. ve 2. Kitap)
Creators: name: Lydos, Ioannes
name: Onur, Fatih
Publisher: name: Zenodo
Year: 2013

description: EDİTÖRLERDEN Fatih Onur’un Ioannes Lydos ve Peri Arkhon adlı monografisini AKRON ESKİÇAĞ ARAŞTIRMALARI kitap dizimizin 4. kitabı olarak yayımlamış ve sunuş yazımızda Ioannes Lydos’un üç kitaptan oluşan Περὶ Ἀρχῶν τῆς Ῥωμαίων Πολιτείας / De Magistratibus Rei Publicae Romanae (= Romalıların Devletinin İdari Makamları Hakkında) isimli eserinin Türkçe çevirisini de çok kısa bir süre içinde sizlerle buluşturmayı planladığımızı belirtmiştik. İşte 5. kitabımızı Peri Arkhon’un ilk iki kitabının çevirisine ayırdık ve dizimizin ilk antik edebiyat yapıtı çevirisi olarak yayımlıyoruz.<br> Bir Geç Antikçağ/Erken Bizans Dönemi yazarı olan Lydia’lı Ioannes’in değişik konularda birçok eser kaleme aldığı bilinmektedir. Bunlardan yalnızca, Roma takvimi ve bayramlarını konu alan Περὶ Μηνῶν / De Mensibus (= Aylar Hakkında); Etrüsk ve Roma bilicilik öğretilerinin Bizans’a yansımalarına dair, tam bir derleme niteliğindeki Περὶ Διοσημειῶν / De Ostentis (= Alametler Hakkında) ve ilk iki kitabının Türkçesini ilgilerinize sunmanın heyecanını yaşadığımız Περὶ Ἀρχῶν τῆς Ῥωμαίων Πολιτείας / De Magistratibus Rei Publicae Romanae (= Romalıların Devletinin İdari Makamları Hakkında) olmak üzere üç eseri günümüze ulaşabilmiştir. Bu üç yapıtın en önemlisi hiç kuşku yok ki Peri Arkhon’dur. Ioannes Lydos söz konusu eserinde eski Roma devlet makamlarının oluşumunu ve kendi dönemine kadarki gelişimini anlatıyor, bununla da kalmayıp Geç Antikçağ/Erken Bizans Dönemi’ndeki imparatorluk yönetimi hakkında çok değerli bilgiler veriyor. Bu bilgileri sunarken değişik başka konulara da değinen yazar, böylece kendisinin entelektüel kişiliğini de ortaya koyuyor. Doğu Roma (Bizans) İmparatoru I. Iustinianus (İ. S. 527-565) zamanındaki üst düzey devlet memurluğu sırasında imparatorluk yönetiminde yapılan ve etkileri daha sonra Orta Bizans Dönemi’nde de görülecek olan değişikliklerle ilgili kaygılarını, bu arada eski geleneksel uygulamaların kayboluşundan duyduğu rahatsızlığı dile getirdiğini görüyoruz hemşehrimiz, Alaşehirli Ioannes’in. Bir Geç Antikçağ Anadolu yazarının gözünden ve kaleminden Roma devlet makamlarının geçmişine yolculuk yapmak ilginç bir serüven olmalı diyoruz. Bizce eseri önemli ve çekici kılan da bu özelliği olsa gerek.<br> Fatih Onur, Yunancası oldukça zor, hatta bazı yerleri neredeyse anlaşılmaz nitelikteki Peri Arkhon’u uzun soluklu ve hayli zahmetli bir çeviri süreci sonucunda başarıyla Türk kültürüne kazandırırken çarpıcı bir gerçeği de gözler önüne seriyor. Peri Arkhon’un editio princeps’inin (ilk yayınının) 1812 yılında Paris’te gerçekleştirildiği dikkate alınırsa, Batı dünyasının iki yüzyıl gerisinde bulunuyoruz demektir. Bu durum, 21. yüzyılın başlarında antik edebiyat eserlerinin çevirileri konusunda hangi noktada olduğumuza dair iyi bir fikir veriyor ve ibret almamız gerektiğini gösteriyor.<br> Şehirlerin kraliçesi ve Bizans’ın başkenti İstanbul’da şimdi mevsim ilkbahar. Başta söylenceler diyarı doyumsuz Boğaziçi ve Münir Nurettin Selçuk Üstad’ın deyimiyle “Bir tatlı huzur alınabilecek” yegâne yaşam alanı olarak kalan, eşsiz güzellikteki adalar olmak üzere her yer renk cümbüşü içinde. Begonviller, mimozalar, mor salkımlar, papatyalar, leylaklar, laleler... Doğanın cömertliğini coşarcasına sergiliyorlar. Erguvanlarsa bir başka güzel, bir başka coşkulu, alımlı ve soylu. Ilık ilkbahar rüzgarıyla salınırken Ebedî Bizans’tan bir şeyler fısıldıyorlar sanki kulaklarımıza. Uygarlık tarihinde derin izler bırakan Bizans’ın en yakın tarihsel ve kültürel mirasçıları olmamız dolayısıyla coğrafyanın ve tarihin Türk Milleti’ne yüklediği, bu büyük medeniyeti özümseme görevini yerine getirmede en büyük sorumluluk doğal olarak, klasik filoloji (Eski Yunan - Latin dilleri ve edebiyatları), klasik arkeoloji, Bizans sanatı ve arkeolojisi, Eskiçağ ve Ortaçağ tarihi, antik felsefe ve Ortaçağ felsefesi bilim dallarına mensup araştırmacılarımıza düşmekte. Peri Arkhon’un üçüncü kitabının çevirisiyle ilgili çalışmalarını yoğun bir şekilde sürdürmekte olan Fatih Onur’un bu bağlamda bir kapı araladığını düşünüyoruz. Özellikle genç akademisyenlerimizin Geç Antikçağ/Erken Bizans Dönemi’nin erguvan (purpur) renkli, zengin kültür iklimine açılan bu kapıdan geçmeleri en büyük temennimizdir.<br> Lydia’lı Ioannes’i araştırma konusu yapan ve onun en önemli eseri Peri Arkhon’u özverili çabalarıyla dilimize aktararak bu yolda örnek oluşturacak bir adım atan Fatih Onur’u bir kez daha içtenlikle kutlar, çevirinin yararlı olmasını dileriz. A. Vedat ÇELGİN<br> N. Eda AKYÜREK ŞAHİN