Εκκλησία και Εθνική Συνείδηση. Κοινωνιολογική Διερεύνηση.
Creators: name: Σταματόπουλος, Θεόδωρος (Ιωακείμ) Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Έθνος, Ειρήνη, Πόλεμος
Παγκοσμιοποίηση, Αυτοκέφαλο Εκκλησιών, Πολιτισμός, Εθνικισμός
Φονταμενταλισμός και Μεταμοντερνισμός
Nation, Peace, War
Globalization, Autocephalous of Church, Civilization, Nationalism
Fundamentalism and Postmodernism

description: Αντικείμενο της διπλωματικής αυτής εργασίας αποτελεί η προσφορά και ο ρόλος που διαδραμάτισε η Εκκλησία κατά τους εθνικούς αγώνες και η ανάλυση των όρων Έθνος, Ειρήνη, Πόλεμος, Παγκοσμιοποίηση, Αυτοκέφαλο Εκκλησιών, Πολιτισμός, Εθνικισμός, Φονταμενταλισμός και Μεταμοντερνισμός. Η Ορθοδοξία από την Τουρκοκρατία και εντεύθεν έλαβε εθνικό περιεχόμενο και η Εκκλησία απέβη ανεκτίμητος ηθικός και δυναμικός παράγοντας (η προσφορά της ήταν υλική, ηθική, αίματος αλλά πρωτίστως πνευματική). Ο λαός, ως μόνο στήριγμα του σ’ εκείνες τις σκληρές δοκιμασίες – εξισλαμισμοί και παιδομάζωμα – είχε την Εκκλησία. Ο Νεκτάριος Τέρπος και ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός είναι παραδείγματα μοναχών που έδωσαν την πνευματική μάχη, για να αποτρέψουν τον εξισλαμισμό και να διατηρήσουν την ελληνικότητα της γλώσσας αλλά και την εθνική συνείδηση. O Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός είναι ο σημαντικότερος πρωτεργάτης της Επανάστασης του 1821. Η Εκκλησία υπήρξε ο ισχυρότερος συνεκτικός δεσμός για όλους τους διασπαρμένους ομοεθνείς: με την ίδρυση σχολείων και συνολικά με το διδακτικό έργο. Σε δύσκολες περιστάσεις και ιδίως τους δύο πρώτους σκοτεινούς αιώνες χρειάστηκε να λειτουργήσουν και τα κρυφά σχολειά. Έθνος και πίστη στην Ορθοδοξία ταυτίστηκαν: οι μεγαλύτεροι αντιστασιακοί κατά του κατακτητή ήσαν οι Νεομάρτυρες, οι οποίοι αποτέλεσαν πηγή ενδυνάμωσης των σκλαβωμένων και παραδείγματα καρτερίας. Η Ορθόδοξη Εκκλησία υπήρξε ένα σχολείο ελπίδας, υπομονής, πνευματικής αντίστασης, ηθικής ελευθερίας και εθνικής αφύπνισης. Προκύπτει το ερώτημα τι είναι έθνος και ποια τα χαρακτηριστικά του από θεολογικής και κοινωνιολογικής πλευράς. Ο ρόλος της Εκκλησίας είναι υπερεθνικός, διότι ο ευαγγελικός λόγος απευθύνεται σ’ όλα τα έθνη. Ενώ το έθνος συγκροτείται από ανθρώπους που συμβιώνουν από κοινού με συνδετικό δεσμό τα προϊόντα του πολιτισμού και ενώ τα έθνη δεν συνιστούν ενότητα, η Εκκλησία συνιστά ενότητα και ως ενοποιητικοί κρίκοι είναι το Άγιο Πνεύμα και η συμμετοχή στα μυστήρια της Εκκλησίας. Βεβαίως ο εθνισμός ταυτίζεται με τον πατριωτισμό, ενώ ο εθνικισμός κρύβει την νόσο του μισαλλόδοξου φανατισμού (ρατσισμός – φασισμός), το ανθρώπινο γένος όμως έχει κοινή καταγωγή και γι’ αυτό η Ορθοδοξία δεν μπορεί να είναι εθνικστική. Ο Χριστός είναι ο “άρχων” της ειρήνης και το μήνυμα του ερχομού του είναι μήνυμα χαράς και ειρήνης, ενώ ο πόλεμος είναι συνέπεια της αλλοτρίωσης του ανθρώπου από τον Θεό, τον εαυτό του και τον συνάνθρωπό του. Στο επικρατούν φαινόμενο της εποχής μας που είναι η παγκοσμιοποίηση, η Εκκλησιά απαντά με την παγκοσμιότητα, η οποία σέβεται τις ετερότητες των ανθρώπων και των κοινωνιών. Ο θεσμός του Αυτοκεφάλου των Εκκλησιών αποδεικνύει την αρμονική σύνδεση της οικουμενικότητας – που εκφράζει το Οικουμενικό Πατριαρχείο – με την τοπικότητα – που εκφράζουν οι Αυτοκέφαλες Εκκλησίες. Η εργασία ολοκληρώνεται με την στάση που κρατά η Ορθόδοξη Εκκλησία απέναντι στα δυο ακραία φαινόμενα του Φονταμενταλισμού και του Μεταμοντερνισμού. Ο Φονταμενταλισμός, ως ακραία συντηρητική εκδοχή μιας θρησκείας, προβάλλει την επιστροφή στις ρίζες και την αυστηρή τήρηση των αρχών της. Από την άλλη πλευρά ο μεταμοντερνισμός ή εκκοσμίκευση είναι φιλοσοφικό ρεύμα – και όχι μόνο, σύμφωνα με το οποίο δεν υπάρχει αντικειμενική ή απόλυτη αλήθεια σε ζητήματα θρησκείας. Η Εκκλησία προτάσσει διάλογο, σεβασμό στην ετερότητα και να αφουγκραστεί τις ανησυχίες και τα ερωτηματικά του κόσμου και, με διάθεση καταλλαγής να καταθέσει τον σωτηριώδη λόγο της
description: The focal point of this thesis is the offer and the role played by the church during the Greek War of Independence and the analysis of the terms Peace, Nation, War, Globalization, Autocephalous of Church, Civilization, Nationalism, Fundamentalism and Postmodernism. The Church was the only support the people had during their hardships – the islamization and the kidnapping of children. Nektarios Terpos and Agios Kosmas of Aetolia are some examples of monks that fought a spiritual battle to prevent and retain the language’s greek characterbut also itsnational consciousness. Agios Kosmas of Aetolia is the most significant pioneer of the 1821 Revolution. Church was one of the most powerful binding ties for all the dispersed compatriots by establishing schools and by its efforts to educate the population. In difficult times and in particular during the first two dark ages, Krifa Scholia (secret schools) had to work in secret. Nation and faith became one in Orthodoxy: the New Martyrs were the biggest fighters against the conquerors and were a source of empowerment and endurance for the enslaved people. The Orthodox Church has been a school of hope, patience, intellectual Resistance, moral freedom and national awakening. The question that arises has to do with what can be identified as a nation and what are its characteristics from a theological and sociological perspective. The Church’s role is supranational, as the Gospel is addressed to all nations. While a nation consists of people living together and linked by the products of civilization and while nations don’t form unity, the Church is united and its links are the Holy Spirit and the participation in the Holy Sacraments. Of course the national spirit coincides with Patriotism, while nationalism suffers from the disease of intolerant fanaticism (racism – fanaticism). However, the human race has common origins and it is for this reason that Orthodoxy cannot be nationalistic. Jesus Christ is the source of all the principles of peace and the message of his arrival is one of joy and peace, while war is a consequence of the alienation of man from God, from himself and from his fellowman. To globalization, the prevailing phenomenon of our time, the Church answer is Universality, which respects the diversity of people and societies. The institution of the Autocephalous Churches proves the harmonious linking of Universality – which is expressed by the Ecumenical Patriarchate - and locality – expressed by the Autocephalous Churches. The thesis concludes with the attitude that Orthodox Church keeps towards the two extreme phenomena of Fundamentalism and Postmodernism. Fundamentalism, as an extremely conservative religious version highlights the need of returning to one’s roots, and the strict observance of its principles. On the other side, Postmodernism or Secularism is a philosophical movement and not only that, according to which there is no objective or absolute truth in religion issues. The Church suggests the need of dialogue, of respect to diversity and attention to the world’s concerns and questions with the intention of reconciling so as to introduce its Word of Salvation