Διατροφογονιδιωματική: Ο ρόλος της διατροφής και η σπουδαιότητα των επιγενετικών αλλαγών στον Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο
Creators: name: Κοντοδήμου, Αλεξάνδρα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: ΣΕΛ
Επιγενετική
Διατροφογονιδιωματική
SLE
Epigenetics
Nutrigenomics

description: Εισαγωγή: Ο Συστηματικός Ερυθηματώδης Λύκος (ΣΕΛ) είναι μια χρόνια αυτοάνοση νόσος με ισχυρή γενετική προδιάθεση που επηρεάζει ιστούς όπως το δέρμα, οι αρθρώσεις, οι νεφρούς και η καρδιά. Χαρακτηρίζεται από αλλοιωμένη ανοσολογική απόκριση των Β και Τ κυττάρων και παραγωγή αυτοαντισωμάτων τα οποία προκαλούν συστηματική φλεγμονή. Γενετικοί, περιβαλλοντικοί και επιγενετικοί παράγοντες συμβάλλουν στην εμφάνιση, εξέλιξη και έκβαση της νόσου. Η διατροφογονιδιωματική (nutrigenomics) είναι το επιστημονικό πεδίο που ασχολείται με τη συστηματική αναγνώριση όλων των γονιδίων, και των προϊόντων τους, που εμφανίζουν διαφοροποίηση της έκφρασης και της λειτουργίας τους ανάμεσα στα διαφορετικά άτομα με τη εφαρμογή των γονιδιωματικών τεχνολογιών μεγάλης κλίμακας (-omics) σε σχέση με τα θρεπτικά/βιοδραστικά συστατικά της τροφής. Η επίδραση της διατροφής στους επιγενετικούς μηχανισμούς έχει βρεθεί στο επίκεντρο αρκετών μελετών τα τελευταία χρόνια. Μια σειρά από διατροφικούς παράγοντες όπως τα πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, οι βιταμίνες και οι διαιτητικές φαινόλες φαίνεται να εμπλέκονται σε επιγενετικούς μηχανισμούς, κάνοντας τη διατροφική παρέμβαση μια πολλά υποσχόμενη προσέγγιση στα αυτοάνοσα νοσήματα όπως είναι ο ΣΕΛ. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η διερεύνησή της επίδρασης της διατροφής στις επιγενετικές αλλοιώσεις που χαρακτηρίζουν τον ΣΕΛ μέσω της συστηματικής βιβλιογραφικής ανασκόπησης. Μέθοδοι: Στην μελέτη χρησιμοποιήθηκαν οι βάσεις δεδομένων PubMed, MEDLINE και Scopus και στη συνέχεια έγινε η επιλογή των κατάλληλων επιστημονικών δημοσιεύσεων με τη χρήση του διαγράμματος ροής PRISMA2009. Στη συνέχεια για την κριτική αποτίμηση των ερευνών αξιοποιήθηκαν οι λίστες ελέγχου (checklist) του Critical Appraisal Skills Programme (CASP). Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα της ανασκόπησης αναδεικνύουν την ικανότητα συγκεκριμένων θρεπτικών/βιοδραστικών συστατικών της διατροφής να επιδρούν στα μονοπάτια που εμπλέκονται με την ανθρώπινη ανοσία και στην αυτοανοσία που παρατηρείται στον ΣΕΛ, επηρεάζοντας την έκφραση των γονιδίων και της σηματοδότησής των κυττάρων που εμπλέκονται σε αυτές τις οδούς. Διαπιστώθηκε ότι οι ασθενείς και τα πειραματόζωα που τους χορηγήθηκαν συγκεκριμένες θρεπτικά συστατικά παρουσίασαν σημαντική μείωση των προ-φλεγμονωδών κυτοκινών και βελτίωση και των ιστικών αλλοιώσεων που προκαλεί ο ΣΕΛ. Επιπλέον, οι ασθενείς με ΣΕΛ ανέφεραν βελτίωση των συμπτωμάτων, των εξάρσεων και της ποιότητας ζωής με βάση τον Δείκτη Δραστηριότητας του Συστηματικού Ερυθηματώδη Λύκου (SLEDAI). Συμπεράσματα: Η αλληλεπίδραση μεταξύ των γονιδίων, της διατροφής και των περιβαλλοντικών παραγόντων έχει άμεσο αντίκτυπο στη γονιδιακή έκφραση και τις επιγενετικές τροποποιήσεις σε αυτοάνοσα νοσήματα όπως ο ΣΕΛ. Η κατανόηση των μηχανισμών και των σημάτων που εμπλέκονται στην ανοσολογική απόκριση, στην απουσία της ανοσιακής ανοχής καθώς και στην επίδραση των μικροθρεπτικών συστατικών που επιφέρουν επιγενετικές τροποποιήσεις σε αυτές τις οδούς, θα μπορούσε να οδηγήσει στην ανάπτυξη στοχευμένων διατροφικών παρεμβάσεων στην πρωτογενή και δευτερογενή πρόληψη και διαχείριση του ΣΕΛ.
description: Introduction: Systemic lupus erythematosus (SLE) is a chronic autoimmune disease with a strong genetic predisposition that affects tissues such as the skin, joints, kidneys and heart. It is characterised by an altered immune response of B and T cells and the production of autoantibodies which cause systemic inflammation. Genetic, environmental and epigenetic factors contribute to the onset, progression and outcome of the disease. Nutrigenomics is the field of science concerned with the systematic identification of all genes, and their products, that show variation in expression and function between different individuals by applying large-scale genomic technologies (-omics) to the nutrients/biologically active components of food. The influence of nutrition on epigenetic mechanisms has been the focus of several studies in recent years. A number of dietary factors such as polyunsaturated fatty acids, vitamins and dietary phenols appear to be involved in epigenetic mechanisms, making dietary intervention a promising approach to autoimmune diseases such as SLE. The aim of this thesis is to investigate the effect of diet on the epigenetic alterations characterizing SLE through a systematic literature review. Methods: PubMed, MEDLINE and Scopus databases were used in the study and then the appropriate scientific publications were selected using the PRISMA2009 flowchart. Then, the checklists of the Critical Appraisal Skills Programme (CASP) were utilized for the critical appraisal of the studies. Results: The results of the review highlight the ability of specific nutrients/bioactive components of the diet to affect the pathways involved with human immunity and autoimmunity seen in SLE by influencing the expression of genes and cell signalling involved in these pathways. It was found that patients and experimental animals administered specific nutrients showed a significant reduction in pro-inflammatory cytokines and improvement in both the tissue lesions caused by SLE. In addition, SLE patients reported improvement in symptoms, flares and quality of life based on the Systemic Lupus Erythematous Disease Activity Index (SLEDAI). Conclusions: The interaction between genes, diet and environmental factors has a direct impact on gene expression and epigenetic modifications in autoimmune diseases such as SLE. Understanding the mechanisms and signals involved in the immune response, in the absence of immune tolerance and the effect of micronutrients that induce epigenetic modifications in these pathways could lead to the development of targeted nutritional interventions in the primary and secondary prevention and management of SLE.