Η εκπαίδευση της γυναίκας ως παράγοντας ευτυχίας στον Αιμίλιο του Ρουσσώ
Creators: name: Μπιρμπίλη, Μαρία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Εκπαίδευση
Γυναίκα
Ρουσσώ
Education
Woman
Rousseau

description: Οι απόψεις που ανέπτυξε ο Ρουσσώ στα έργα του αποτέλεσαν τη βάση των αιτημάτων της ισότητας, ενώ στον τομέα της παιδαγωγικής προέβαλαν την αξία της «φυσικής» αγωγής η οποία είναι αποκομμένη από τον πολιτισμό και τις επιδράσεις του. Στο έργο του Αιμίλιος ο Ρουσσώ αποτυπώνει πλήρως τη βαθιά του πίστη σε ένα πρόγραμμα «φυσικής αγωγής», υποστηρίζοντας ότι η ανατροφή και η εκπαίδευση των παιδιών πρέπει να λαμβάνει χώρα μακριά από την επίδραση του πολιτισμού με βάση τη φύση του ανθρώπου και τις ατομικές ικανότητές του. Στο 5ο βιβλίο του Αιμίλιου ο Ρουσσώ προβαίνει σε μία σύσταση του εκπαιδευτικού προγράμματος για τις γυναίκες αφού αντικείμενο του αποτελεί η αγωγή της γυναίκας και η σημασία του γυναικείου ρόλου, ως απαραίτητου συμπληρώματος στην αγωγή, ενηλικίωση και κοινωνική ένταξη του άντρα. Συγκεκριμένα, ως συμπλήρωμα του Αιμίλιου, η σύντροφός του, Σοφία, πρέπει να φέρει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της ιδιοσυγκρασίας του γυναικείου φύλου και να εκπληρώνει το χρέος της ως προς τη φυσική αλλά και την ηθική της τάξη, έτσι ώστε να επέλθει η ολοκλήρωση της προσωπικότητας του Αιμίλιου. Αναλυτικότερα διαφαίνεται ότι για τον Ρουσσώ η σεξουαλική διαφοροποίηση και οι ρόλοι των φύλων είναι απαραίτητοι για να είμαστε μέλη μία πολιτικής κοινότητας την οποία ο ίδιος θεωρεί απαραίτητη για την επιβίωση και την ηθική. Για να επιτευχθεί αυτό απαιτείται μια αντίθετη, «συμπληρωματική» εκπαίδευση μεταξύ γυναίκας και άνδρα στην οποία και οι δύο μαθαίνουν την αλληλεξάρτηση στο οικογενειακό επίπεδο ως προετοιμασία για αλληλεξάρτηση σε κοινωνικό επίπεδο. Ο Ρουσσώ προβάλλει τα οικογενειακά και πολιτικά ιδανικά ως λύσεις προκειμένου τα δύο φύλα να δημιουργήσουν μα πραγματική κοινότητα ξεπερνώντας τα στενά ατομικά ενδιαφέροντα, θεωρώντας ότι η δημόσια σφαίρα όπου οι άνδρες ενεργούν πολιτικά και η ιδιωτική και η εσωτερική σφαίρα όπου οι γυναίκες παροτρύνουν τους άνδρες να ενεργούν πολιτικά, σχετίζονται και ενισχύονται αμοιβαία. Έτσι μέσα από την εκπαίδευση της γυναίκας, η γυναικεία δύναμη ενεργεί ως συμπλήρωμα της πολιτικής ζωής. Με αυτήν την έννοια, το έργο του Ρουσσώ είναι να δημιουργήσει μία ιδανική κοινότητα, η οποία απαιτεί την κατασκευή συγκεκριμένων ειδών όντων με διακριτούς έμφυλους ρόλους. Ακόμα, η εκπαίδευση της Σοφίας που δρα συμπληρωματικά της εκπαίδευσης του Αιμίλιου στοχεύει στην προετοιμασία και των δύο φύλων για την κατάκτηση του ζητούμενου της ολοκλήρωσης και της ευτυχίας και όχι μόνο της παραγωγής πολιτών. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω της ενσωμάτωσης της αυτοκυριαρχίας, η οποία είναι εμπνευσμένη από το πάθος για την αρετή, και η οποία καθοδηγείται από τη φωνή της λογικής. Η γυναίκα πρέπει να εκπαιδεύεται, όπως και ο άντρας, στη λογική και στην αυτογνώση, κατανοώντας τα διατάγματα του ηθικού νόμου, και κατακτώντας την αυτοδιαχείριση. Η αμοιβαία εκτίμηση σε συνδυασμό με την έκφραση της ερωτικής επιθυμίας μέσα στη συζυγική αγάπη έχουν ως αποτέλεσμα την αμοιβαία ικανοποίηση και των δύο. Έτσι, πίστη του Ρουσσώ είναι ότι οι ρόλοι των φύλων δεν είναι εγγενώς επιθυμητοί από μόνοι τους, αλλά ότι τα ανθρώπινα όντα μπορούν μόνο μέσα από τέτοιους διακριτούς ρόλους να κατακτήσουν το ζητούμενο της ευτυχίας.
description: The views developed by Rousseau in his works formed the basis of the demands for equality, while in the field of pedagogy they promoted the value of "natural" education, which is cut off from culture and its effects. In his book Emil, Rousseau fully reflects his deep belief in a "physical education" program, arguing that the upbringing and education of children should take place away from the influence of culture based on human nature and individual abilities. In the 5th book of Emil, Rousseau makes a recommendation of the educational program for women since his object is the education of women and the importance of the female role, as a necessary complement to the education, adulthood and social integration of men. Specifically, as a complement to Emil, his companion, Sophia, must have the special characteristics of the temperament of the female sex and fulfill her duty in terms of her physical and moral order, so that the completion of Emil's personality occurs. More specifically, it seems that for Rousseau, sexual differentiation and gender roles are necessary for us to be members of a political community that he considers necessary for survival and morality. Achieving this requires a contrasting, "complementary" education between a woman and a man in which they both learn interdependence at the family level in preparation for interdependence at the social level. Rousseau advocates family and political ideals as solutions for both sexes to create a real community beyond transcendent narrow individual interests, considering the public sphere where men act politically and the private and internal spheres where women urge men to act politically, related and mutually reinforcing. Thus, through the education of women, female power acts as a complement to political life. In this sense, Rousseau's task is to create an ideal community, which requires the construction of specific species of beings with distinct gender roles. Furthermore, the education of Sophia, which acts in addition to the education of Emil, aims at the preparation of both sexes for the conquest of the pursuit of fulfillment and happiness and not only the production of citizens. This is achieved through the incorporation of self-control, which is inspired by the passion for virtue, and which is guided by the voice of reason. The woman must be educated, like the man, in logic and self-knowledge, understanding the precepts of the moral law, and conquering self-management. Mutual appreciation combined with the expression of erotic desire in conjugal love results in mutual satisfaction of both. Thus, Rousseau's belief is that the roles of the sexes are not inherently desirable on their own, but that human beings can only through such distinct roles achieve the pursuit of happiness.
description: Σε συνεργασία με: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών (Πανεπιστήμιο Κρήτης)