Η θρησκευτική εκπαίδευση (Θ.Ε.) υπό το πρίσμα της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας (Σ.τ.Ε) και των αποφάσεων του Συνήγορου του Πολίτη (Σ.τ.Π) και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Α.Π.Δ.Π.Χ)»(Θεωρητικό και Νομικό Πλαίσιο)
Creators: name: Ηλίας, Σπυρίδων Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Μάθημα των Θρησκευτικών
Θρησκευτική Εκπαίδευση
Θρησκευτική Ελευθερία, Ελευθερία Θρησκευτικής Συνείδησης, Ελευθερία της λατρείας
Επικρατούσα Θρησκεία
Θρησκευτική Ισότητα
Μοντέλα διδασκαλίας του Μαθήματος των Θρησκευτικών
Θρησκευτικός Γραμματισμός
Θρησκευτική ετερότητα
Απαλλαγή από το Μάθημα των Θρησκευτικών
Σύνταγμα, Συμβούλιο της Επικρατείας, Συνήγορος του Πολίτη, Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα
Προγράμματα Σπουδών
Religion education course Religious Education
Religious Freedom, Freedom of religious conscience, freedom of religious worship
Dominant (prevailing) Religion
Religious equality
Models of Religious Education
Religious literacy
Religious diversity and tolerance
Exemption from the religious education course
Constitution, Council of State Council of State, Ombudsman, Data Protection Authority
Curriculum

description: Η μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία με τίτλο: «Η θρησκευτική εκπαίδευση (Θ.Ε.) υπό το πρίσμα της νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας (Σ.τ.Ε.) και των αποφάσεων του Συνήγορου του Πολίτη (Σ.τ.Π.) και της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα (Α.Π.Δ.Π.Χ.)-(Θεωρητικό και Νομικό Πλαίσιο)» εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών (Π.Μ.Σ.) του Τομέα Ιστορίας, Φιλοσοφίας και Κοινωνιολογίας του Δικαίου της Νομικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Α.Π.Θ.). Οι σχέσεις πολιτείας και θρησκευτικών κοινοτήτων στην Ελλάδα καθορίζονται από το Σύνταγμα, τους εκτελεστικούς νόμους και τις διεθνείς συμβάσεις. Δεν υπάρχει νομικός διαχωρισμός Κράτους και Εκκλησίας. Σύμφωνα με το Σύνταγμα (μέρος Α΄, τμήμα Β΄, άρθρο 3) επικρατούσα θρησκεία στην Ελλάδα είναι η θρησκεία της Ανατολικής Ορθόδοξης Εκκλησίας του Χριστού. Το Ελληνικό Σύνταγμα, επίσης, ορίζει (μέρος Β΄, άρθρο 13) ότι: 1) η ελευθερία της θρησκευτικής συνείδησης είναι απαραβίαστη, 2) η απόλαυση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων δεν εξαρτάται από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις καθενός, 3) κάθε γνωστή θρησκεία είναι ελεύθερη και τα σχετικά με τη λατρεία της τελούνται ανεμπόδιστα υπό την προστασία των νόμων, και 4) οι λειτουργοί όλων των γνωστών θρησκειών υπόκεινται στην ίδια εποπτεία της πολιτείας και στις ίδιες υποχρεώσεις απέναντί της, όπως και οι λειτουργοί της επικρατούσας θρησκείας. Η εκπαίδευση, σύμφωνα με το άρθρο 16 του Συντάγματος, αποτελεί βασική αποστολή του Κράτους και έχει ως σκοπό την ηθική, πνευματική, επαγγελματική και φυσική αγωγή των Ελλήνων, την ανάπτυξη εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης και τη διάπλασή τους ως ελευθέρων και υπεύθυνων πολιτών. Ειδικότερα, αναφορικά με τη θέση του μαθήματος των θρησκευτικών στα δημόσια σχολεία, αποτελεί διαρκώς επίκαιρο νομικό ζήτημα που αφορά τόσο το εθνικό, όσο και το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο. Βασικός προβληματισμός είναι αν το μάθημα αυτό πρέπει να είναι υποχρεωτικό για το σύνολο των μαθητών, ανεξάρτητα ομολογίας και θρησκεύματος ή να είναι προαιρετικό ακόμα και για τους Ορθόδοξους μαθητές. Το ζήτημα της διδασκαλίας των θρησκευτικών στα σχολεία εξακολουθεί πάντοτε να απασχολεί τόσο τη θεωρία όσο και τη νομολογία, με τη μία όψη του ζητήματος να αφορά τη θρησκευτική ελευθερία. Η επιλογή της θρησκευτικής κατεύθυνσης αναγνωρίζεται τόσο από πολλά διεθνή κείμενα, όσο και από το ελληνικό Σύνταγμα-σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 16 παρ.2 του Συντάγματος βασική αποστολή του Κράτους, μεταξύ άλλων, αποτελεί και η ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των Ελλήνων-, ως ανθρώπινο δικαίωμα (θρησκευτική ελευθερία). Το ελληνικό έθνος έχει ιστορική σύνδεση με την Χριστιανική Ορθόδοξη Θρησκεία, η οποία στο ελληνικό Σύνταγμα (άρθρο 3) χαρακτηρίζεται ως «επικρατούσα». Για το λόγο αυτό το Μ.τ.Θ. αποτελεί διδακτέα ύλη στην πρωτοβάθμια και στην δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Ο τρόπος διδασκαλίας και το περιεχόμενο των θρησκευτικών έχουν αποτελέσει σημείο τριβής με την Εκκλησία. Το θέμα έχει απασχολήσει τόσο τα ελληνικά και διεθνή δικαστήρια, όσο και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και το Συνήγορο του Πολίτη. Μάλιστα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει να επιδείξει πλούσια νομολογία για την παραβίαση της θρησκευτικής ελευθερίας στην Ελλάδα και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Νομικά η Θρησκευτική Εκπαίδευση κατοχυρώνεται, μέχρι σήμερα, από όλα τα Ελληνικά Συντάγματα. Στο σημερινό Σύνταγμα, στο σχετικό με την Παιδεία άρθρο, όπως αναφέραμε παραπάνω, μεταξύ άλλων, ως σκοπός του Κράτους αναφέρεται και η: «ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης» των Ελλήνων (άρθρο 16, παρ. 2). Η διάταξη αυτή αποτελεί εδώ και πολύ καιρό σημείο τριβής, καθώς δεν προσδιορίζεται επακριβώς η ερμηνεία του συγκεκριμένου όρου. Τελευταία, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (Σ.τ.Ε.) με σειρά αποφάσεών της, έκρινε ότι τα προγράμματα σπουδών του Μαθήματος των Θρησκευτικών αντισυνταγματικά και αποφάσισε την ακύρωσή τους. Ο βασικός λόγος είναι ότι τα προγράμματα αυτά θα έπρεπε, κατά το σκεπτικό του δικαστηρίου, να απευθύνονται αποκλειστικά σε ορθόδοξους Χριστιανούς μαθητές καλλιεργώντας την ορθόδοξη συνείδησή τους
description: This postgraduate thesis entitled: «Religious education in the light of the jurisprudence of the Council of State and the decisions of the Greek Ombudsman and the Hellenic Data Protection Authority» (Theoretical and Legal Framework) was developed for the purposes of the Postgraduate Program (MSc) in the Department of History, Philosophy and Sociology of Law, of the School of Law, of the Aristotle University of Thessaloniki. The relations between the state and the religious communities in Greece are defined by the Constitution, implementing law and international conventions. There is no legal separation of State and Church. According to the Greek Constitution (Part One, Section II, Article 3 «Relations of Church and State») the prevailing religion in Greece is that of the Eastern Orthodox Church of Christ. The Greek Constitution (Part Two «Individual and Social Rights», Article 13 «The freedom of religion») also states that: 1) the freedom of religious conscience is inviolable, 2) the enjoyment of civil rights and liberties does not depend on the individual’s religious beliefs, 3) all known religions shall be free and their rites of worship shall be performed unhindered and under the protection of the law and 4) the ministers of all known religions shall be subject to the same supervision by the State and to the same obligations towards it as those of the prevailing religion. Education, in accordance with Article 16 «Education, Art, Science» of the Greek Constitution, constitutes a basic mission for the State and shall aim at the moral, intellectual, professional and physical training of Greeks, the development of national and religious consciousness and at their formation as free and responsible citizens. A key concern is whether the course concerning religion education should be compulsory for all students, regardless of religious confession or religion, or optional even for Orthodox students. The issue of religious teaching in schools has always been concerned with both theory and jurisprudence, with one aspect of the issue being religious freedom. The choice of religious orientation is recognized by the international community as well as by the Greek Constitution as a human right (religious freedom). The Greek nation has a historical connection with the Christian Orthodox Religion, which in the Greek Constitution (Article 3 mentioned above) is characterized as «dominant (prevailing)». For this reason religion education is a syllabus in primary and secondary education. The teaching and the content of the religions have been a source of friction-conflict with the Church. The matter has been of concern to both the Greek and international courts, as well as to the Data Protection Authority and the Ombudsman. In fact, the European Court of Human Rights has a rich case-law on the violation of religious freedom in Greece and other European countries. Legally, Religious Education is, until now, guaranteed by all Greek constitutions. In the current Constitution, the article on Education, as mentioned above, inter alia, states the purpose of the State: the «development of religious consciousness» of the Greeks (Article 16 (2)). This provision has long been a friction point, as the interpretation of the term is not precisely defined. Recently, the Council of State (the Supreme Administrative Court in Greece), in a series of decisions, declared as unconstitutional the curriculum of religion in primary and secondary education and, therefore, ordered its cancellation. The main reason for the Court’s verdict is that this curriculum should be aimed exclusively at Orthodox Christian school pupils by cultivating their Orthodox self-conscience