Οι νέες ρυθμίσεις του Ποινικού Κώδικα για τα εγκλήματα που τελούνται με παράλειψη κατά το άρθρο 15 ΠΚ
Creators: name: Νάκος, Διονύσιος Φώτιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Εγκλήματα που τελούνται με παράλειψη
Πηγές ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης
Δυνατότητα επιβολής μειωμένης ποινής
Crimes committed by omission
Sources of special legal obligation
Possibility of a reduced sentence

description: Με την παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρήθηκε να γίνει μία ανάλυση των νομοθετικών αλλαγών που επήλθαν με το νέο Ποινικό Κώδικα (Ν. 4619/2019) στο άρθρο 15 ΠΚ, καθώς και της επίδρασης που θα μπορούσαν να ασκήσουν οι τελευταίες στη σύλληψη των εγκλημάτων που τελούνται με παράλειψη. Αρχικά, έγινε μία προσπάθεια εξέτασης των ίσως κρισιμότερων ερωτημάτων που απορρέουν από την επιλογή του νομοθέτη να προβεί σε ρητή πλέον απαρίθμηση των πηγών ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης προς ενέργεια, ήτοι του νόμου, της σύμβασης και της προηγούμενης επικίνδυνης ενέργειας του υπαιτίου, και συγκεκριμένα, εάν υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του νέου άρθρου 15 ΠΚ, ως πηγές ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης, μεταξύ άλλων, η εν τοις πράγμασι εκούσια ανάληψη προστατευτικών καθηκόντων υπέρ του θύματος, οι σχέσεις στενού φυσικού ή κοινωνικού δεσμού μεταξύ προσώπων, καθώς επίσης και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από τη συμμετοχή σε ομάδες που επιδιώκουν την άσκηση επικίνδυνων δραστηριοτήτων, αλλά κι από τη θεσμική εξουσία έναντι προσώπων ή πραγμάτων (όπως από το δικαίωμα κυριότητας). Επιπλέον, επιχειρήθηκε να απαντηθεί, πώς επηρρεάζει η νέα σύλληψη του άρθρου 15 ΠΚ τις ιδιαίτερες νομικές υποχρεώσεις που τυποποιούνται ρητά στις νομοτυπικές μορφές των αδικημάτων του Ειδικού Μέρους (όπως, μεταξύ άλλων, στο αδίκημα της έκθεσης υπό ευρεία έννοια, άρθρο 306 παρ. 1 περ. 2η ΠΚ). Στη συνέχεια, έγινε αναλυτικά λόγος περί των κριτηρίων που θα μπορούσε να ακολουθήσει ο εφαρμοστής του δικαίου για την επιβολή μειωμένης ποινής στην περίπτωση παράλειψης, ενόψει της νέας σχετικής προσθήκης που συντελέστηκε με το Ν. 4619/2019, καθώς και της νομοθετικής βούλησης που τη συνοδεύει. Στο ίδιο πλαίσιο, αναζητήθηκε η σύμπνοια της εν λόγω διάταξης με εκείνα τα εγκλήματα, όπου τυποποιείται (ρητά) η δυνατότητα τέλεσής τους με παράλειψη, ενώ η νέα ρύθμιση εξετάστηκε τόσο υπό το πρίσμα του άρθρου 85 ΠΚ και ειδικότερα του ενδεχομένου συρροής της με άλλους λόγους μείωσης της ποινής ή με ελαφρυντικές περιστάσεις, όσο και ενόψει των ιδιαιτεροτήτων που παρουσιάζει η ευθύνη από συμμετοχή, με ορατό το ενδεχόμενο περαιτέρω μείωσης της ποινής σε περιπτώσεις, όπου αυτό προβλέπεται ρητά (περίπτωση συνέργειας). Κατόπιν, συζητήθηκε η ενδεχόμενη συμβολή της διάταξης του άρ. 15 ΠΚ, μέσω, ιδίως, του ακριβούς προσδιορισμού των πηγών ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης στο νόμο, σε μία μεταστροφή της μάλλον πάγιας στάσης της νομολογίας, γύρω από την εξ αμελείας διά παραλείψεως τέλεση. Προς το σκοπό αυτό συνέβαλε η αντιπαραβολή των εκτιθέμενων στην μελέτη θέσεων, οι οποίες υποστηρίζονται κατά κύριο λόγο από τη νομική θεωρία, με εκείνες που υιοθετούνται σε συγκεκριμένη απόφαση του Αρείου Πάγου, η οποία εκφράζει την αντίληψη του Ανώτατου Ακυρωτικού σε πλήθος συναφών περιπτώσεων. Τέλος, έγινε μία επισκόπηση των ζητημάτων που απορρέουν από το διαχρονικό δίκαιο, με σκοπό την άντληση συμπερασμάτων επί τη βάσει της σύγκρισης των προγενέστερων με τις νέες ρυθμίσεις σχετικά με την τέλεση εγκλημάτων διά παραλείψεως, καθώς κι εκείνων που συναρτώνται άμεσα με αυτές (πάντα ενόψει και των ερμηνευτικών προσεγγίσεων που τις συνοδεύουν), ως προς τον ευνοϊκότερο ή δυσμενέστερο χαρακτήρα τους για τον κατηγορούμενο σε συγκεριμένες περιπτώσεις.
description: The present dissertation attempted to analyse the legislative changes introduced by the new Criminal Code (Law 4619/2019) to Article 15 CC, as well as the impact that the latter could have on the conception of crimes committed by omission. Initially, an attempt was made to examine the perhaps most critical questions arising from the legislator's choice to enumerate explicitly the sources of a special legal obligation to act, namely the law, the contract and the previous dangerous act of the culprit, and specifically, whether the scope of the new article 15 CC includes, as sources of a special legal obligation, inter alia, the de facto voluntary assumption of protective duties on behalf of the victim, relationships of close physical or social ties between persons, as well as obligations arising from participation in groups seeking to engage in dangerous activities, but also from institutional authority over persons or property (such as the right of ownership). Furthermore, an effort was made to answer how the new conception of Article 15 CC affects the special legal obligations that are explicitly standardized in the legal forms of the offences of the Special Part (such as, inter alia, the offence of exposure in a broad sense, Article 306(1)(2) CC). Then, the criteria that the law enforcer could follow for imposing a reduced penalty in the case of omission were discussed in detail, in view of the new relevant addition made by Law 4619/2019, as well as the legislative will that accompanies it. In the same context, the compatibility of this provision with those crimes, where the possibility of committing them by omission is (explicitly) standardized, was sought, while it was examined both in the light of Article 85 CC and in particular the possibility of its confluence with other reasons for reduction of sentence or mitigating circumstances, and in view of the particularities of liability for participation, with the obvious possibility of a further reduction of the sentence in cases where this is explicitly provided for (case of complicity). Then, the possible contribution of the provision of Article 15 CC, through, particularly, the precise definition of the sources of a special legal obligation in the law, in a change of the rather fixed attitude of the jurisprudence on negligent commission by omission was discussed. To this end, the opinions set out in the study that are mainly supported by legal theory, were compared with those adopted in a specific decision of the Supreme Court of Cassation, which expresses its understanding in a number of other related cases. Finally, an overview of the issues arising from law ratione temporis was made, with a view to drawing conclusions on the basis of a comparison of the previous and new regulations on the commission of crimes by omission, as well as those directly related to them (always in view of the interpretative approaches that accompany them), as to their more or less favourable character for the accused in certain cases.