Η Θεολογία του Εορτοδρομίου του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου.
Creators: name: Δέλιος, Νικόλαος Αντωνίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Άγιος Νικόδημος
Εορτοδρόμιο
Τριαδολογία
Nicodemus St.
Eortodromio
Triadology

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία εκπονήθηκε στο τμήμα της Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου της Θεσσαλονίκης και τιτλοφορείται: «Η Θεολογία του Εορτοδρομίου του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη». Ο γράφων στο πρώτο κεφάλαιο της παρούσας διατριβής αναφέρεται στην Αγία Τριάδα στις Δεσποτικές και Θεομητορικές Εορτές. Ακολούθως, στο δεύτερο κεφάλαιο μνημονεύεται ο άσαρκος και ένσαρκος Λόγος στην κτίση και στην ιστορία ενώ τέλος στο τρίτο κεφάλαιο αναλύεται η προσφορά της Υπεραγίας Θεοτόκου στη ζωή της εκκλησίας όπως επίσης και οι προτυπώσεις της Θεοτόκου στην Παλαιά Διαθήκη και η εκπλήρωση αυτών στην Καινή Διαθήκη. Ο Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης στη θεολογία του Εορτοδρομίου παραπέμπει και στηρίζει τις θέσεις του σε χωρία των πατέρων, γεγονός που καταδεικνύει το ορθόδοξο φρόνημά που διέπει την άγια ψυχή του. Προκειμένου να ερμηνευτεί και να κατανοηθεί η θεολογία βάσει των Δεσποτικών και Θεομητορικών εορτών, ο άγιος επαναλαμβάνει τις θεολογικές προϋποθέσεις της διάκρισης του κτιστού-ακτίστου. Ολόκληρη η δημιουργία, τόσο η ορατή όσο και η αόρατη, ενδυναμώνεται, ζωοποιείται και συντηρείται «εἰς τὸ αὐτὸ εἶναι», κατά το μέτρο της μετοχής της στην άκτιστη ουσιοποιητική και ζωοποιητική ενέργεια του τριαδικού Θεού. Ειδικότερα, στο πρώτο κεφάλαιο της παρούσης διπλωματικής εργασίας παρατίθεται η τριαδολογία με βάση τις Δεσποτικές και Θεομητορικές. Ο άγ. Νικόδημος τονίζει ότι η Αγία Τριάδα είναι «ὁμοούσιος καὶ ὁμοφυής», όπως και «ταυτοδύναμος καὶ ταυτοενεργής», αφού κοινό και στις τρεις υποστάσεις είναι η μία αδιαίρετος θεία ουσία και κατ’ επέκταση η μία και ουσιώδης και φυσική ενέργεια. Έτσι, καθένα από τα θεία πρόσωπα (Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα) είναι τέλειος Θεός, αφού έχει όλη την θεία ουσία. Η δημιουργία του πανάγιου του σώματος γίνεται και από τα τρία θεία πρόσωπα, αφού η ενέργεια στην Αγία Τριάδα είναι μία και κοινή, έστω και αν μόνο ο Λόγος σαρκούται. Συνεπώς, κανένα πρόσωπο δεν ενεργεί καμία ενέργεια, εις την οποία να μην κοινωνούν και τα άλλα δύο πρόσωπα. Στη Χριστολογία του ο άγιος εξηγεί ότι ο Χριστός είναι ένας κατά την υπόσταση και δύο κατά τις φύσεις, ενεργεί δηλ. ως άνθρωπος και ως Θεός. Ως άνθρωπος ο Χριστός έχοντας τα αδιάβλητα καλούμενα πάθη όπως η πεινά και δίψα, απεύχεται να μην πιει το ποτήριο, σταυρώνεται και ενταφιάζεται, ενώ ως Θεός ενεργεί παράδοξα θαύματα, τρέφει χιλιάδες ανθρώπους, ανασταίνει νεκρούς, εκβάλλει δαιμόνια, ανασταίνει τον εαυτό του και την αγία μέρα της Αναλήψεως κάθεται εκ δεξιών του Θεού και Πατρός του. Συνεπώς, εξαιτίας της υποστατικής ένωσης των δύο φύσεων στη μία υπόσταση του Υιού και Λόγου του Θεού, ο ίδιος ο Χριστός, ο σαρκωμένος Λόγος είναι αυτός που έπαθε πάνω στο Σταυρό, που σημαίνει, βέβαια, ότι δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι έπαθε η θεία φύση του Χριστού, αφού κατά τη θεία ήταν απαθής. Ακολούθως, στο δεύτερο κεφάλαιο αναπτύσσεται η σημασία της ενσαρκώσεως του Λόγου μέσα στην ιστορία. Ο Άγιος Νικόδημος περιγράφει πώς ο κατ’ εἰκόνα Θεού δημιουργημένος άνθρωπος, ο οποίος πριν από την πτώση χαιρόταν τη μακαριότητα του παραδείσου, εξαπατήθηκε από τον πρωταίτιο και παρακινητή Διάβολο, ο οποίος τον παρέσυρε στην αθέτηση της εντολής του Θεού, κάνοντας κατάχρηση της ελευθερίας του, η οποία έχει οντολογικό γνώρισμα το κατ’ εἰκόνα. Αυτό είχε ως τραγική συνέπεια την άρνηση της θεοποιού ενέργειας, τη διακοπή της σχέσεώς του με το Δημιουργό του και συνεπώς τη διακοπή της αρχικής του πορείας. Έτερη συνέπεια υπήρξε η εισβολή της φθοράς και του θανάτου σε όλη τη δημιουργία, ως αρρώστια λοιμικὴ σωματοφθόρος καὶ κολλητική, που εξαπλώθηκε σε όλη την αισθητή κτίση και μεταδόθηκε από γενιά σε γενιά σε όλη την ανθρωπότητα. Ο Άγιος Νικόδημος, ερμηνεύοντας τυπολογικά τα γεγονότα της Παλαιάς Διαθήκης, τα παρουσιάζει ως προτύπωση ή προεικόνιση κάποιων γεγονότων, που λαμβάνουν χώρα και βρίσκουν το πλήρωμά τους στην Καινή Διαθήκη. Έτσι, η θεολογική έρευνα και ερμηνεία των κανόνων οφείλει να κινείται στην ιστορική γραμμή που έχει ως αφετηρία την Παλαιά Διαθήκη (δημιουργία, Ισραήλ, Προφήτες) και να καταλήγει στην Καινή (Απόστολοι, Άγιοι), με αντικείμενο μελέτης την άσαρκη παρουσία του Λόγου στην Παλαιά και την ένσαρκη παρουσία του στην Καινή. Στο τρίτο και τελευταίο κεφάλαιο αναπτύσσεται η πίστη της Εκκλησίας στο πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου. Η Θεοτόκος Μαρία αποτελεί την απαρχή της ανθρώπινης φύσεως, η οποία πρόσφερε την ζωή της στο Θεό για τη σωτηρία του ανθρωπίνου γένους. Η Θεοτόκος, Δευτέρα μετά το Χριστό και Υιό της κατά την πίστη και ιεραρχική τάξη της Εκκλησίας κατέχει τα δευτερεία μετά την Αγία Τριάδα, ως πρώτη μετά τον Ένα, φέρει αναμφιβόλως τα πρωτεία εἰς την Ἐκκλησίαν τῶν πρωτοτόκων.
description: The theology of Eortodromion which was written by Saint Nikodemus (of the Holy Mountain) is a direct repetition of the teaching of the earlier saint Fathers, expressed in the vernacular language of his time. The fact that he refers and he also bases his own teaching on the beliefs and thoughts of the earlier saint Fathers is a crucial sign of his orthodox beliefs since whatever he mentions is proved and supported by particular texts of saint Fathers. Saint Nikodemus repeats the theological prerequisites of the distinction between: «κτιστόν-άκτιστον» (created-uncreated) for the proper interpretation and understanding of theology. According to Saint Nikodemus the whole creation, visible and spiritual, receives existence from the uncreated energy of God and certainly not from the uncreated divine essence which marks the otherness of all creatures in relation to the uncreated God. Initially, within the first chapter, the Triadology which is based on the feast days dedicated to Christ and Blessed Virgin Mary, is set out. Saint Nikodemus points out that each of the divine person ( Father, Son and Holy Spirit ) is perfect God as each has the whole divine essence. He also explains that the Body of Lord was created by the creative energy of the Holy Spirit. Thus, the creation of the Holy Body is made by all three divine persons since the energy in the Holy Trinity is one and common. Each divine person acts in communion with the other two persons. Furthermore, the Incarnation of the Son of God took place through the common and creative energy of the undivided Trinity. In his Christology, Saint Nikodemus explains that Christ is one in existence and two in nature (one human and one divine). As a human, Christ wishes not to be crucified and buried, while as God, Christ acts miracles, nourishes thousand human beings and raises the dead people. Therefore, due to the union of the two natures in one, Christ himself is the one who suffered on the Holy Cross but his divine nature was not harmed at all. According to Saint Nikodemus, Christ begs, pleases and encourages His father to forgive human beings and the Holy Spirit directs and leads those who believe in Him to the truth of salvation. The Incarnation of Lord restored human nature and allowed people to get over the sinful condition and state. The purpose of divine Incarnation is to enable man to become God. Within the next chapter, the significance of the Incarnation of the Christ is stated. Saint Nikodemus describes how man was deceived by the instigator devil who lured him to breach the mandate of God, abusing his freedom. The tragic consequence of the divine energy was the fact that the relationship of the humans with the creator stopped. However, the expulsion of Adam from Heaven was not the only consequence of the offense on behalf of Adam and Eve. The invasion of decay and death in all the creation comes as a second consequence which was transmitted from generation to generation to all mankind. The Old Testament does not provide the full revelation of God to man. It includes just prefigurations and symbolisms of Truth. This Truth was going to be given complete and full, since Christ was incarnated. That’s why, Saint Nikodemus presents them as a prefiguration of some events which take place and are activated in the New Testament. So, it is clear that the theological research and interpretation of the rules must be moved to the historic line that starts from the Old Testament and ends in the New Testament. In other words, the prefiguration of the events of the Old and New Testament are very important theologically, since in that way there is an unbroken continuity of the biblical area to the ecclesiastical one. The only possible way of understanding the New Testament is the parallelism of the Epiphany which is attested within the New Testament to the Epiphanies of the Old Testament. Saint Nikodemus also states that no man or other creation can be involved in the uncreated divine essence since this is beyond the visible and invisible creation. Last but not least, we can state that the Epiphanies of the Old and the New Testament are mainly Christocentric. The final chapter develops the faith of Church in the face of Blessed Virgin Mary. Virgin Mary is the beginning of human nature. She offered her life to God for the salvation of mankind. She is present in the majority of the events of public activity of Christ and holds the second position after the Holy Trinity hierarchically.