Το μυστήριο του λόγου του Θεού κατά τον Γέροντα Σωφρόνιο
Creators: name: Βρύζας, Αθανάσιος,
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Γέροντας Σωφρόνιος
Ο λόγος του θεού
Ησυχαστική προσευχή
Άκτιστο Φώς
Elder Sophrony
The word of God
Hesychastic prayer
Uncreated Light

description: Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη του μυστηρίου του λόγου του Θεού στή θεολογία του Γέροντος Σωφρονίου. Κατά μήκος της εργασίας παραθέσαμε βιογραφικές πληροφορίες γιά τόν Γέροντα Σωφρόνιο και προσπαθήσαμε νά περιγράψουμε την αποκάλυψη του Λόγου-Χριστού στη ζωή του Γέροντος μέσα από τη θεωρία του ακτίστου Φωτός. Παρουσιάσαμε το μυστήριο της γέννησης του λόγου στην καρδιά του ανθρώπου και πλαισιώσαμε τις θέσεις του Γέροντος με ανάλογες θέσεις προγενέστερων Πατέρων και συγγραφέων της Εκκλησίας. Η πνευματική εμπειρία της γέννησης του λόγου στην καρδιά διαφυλλάτει το προφητικό χάρισμα με το οποίο πρέπει να διακρίνονται όλα τα βεβαπτισμένα μέλη της Εκκλησίας. Όταν ο ανθρώπινος λόγος εντάσσεται στην προοπτική του Θείου λόγου, τότε γίνεται μέσο για την αποκάλυψη του Θείου θελήματος και συνεργεί στην αναγέννηση και στη θεραπεία των ανθρώπων. Στη συνέχεια επισημάναμε τη σπουδαιότητα της καρδιάς στην Ορθόδοξη ανθρωπολογία και προβάλαμε τη θέση του Γέροντος για την καθαρά προσευχή ως οδό πρός την αληθινή Θεογνωσία. Η ασκητική ἐργασία της ησυχαστικής προσευχής φανερώνει τη «βαθειά καρδιά» και επομένως αποτελεί προϋπόθεση για να συλλάβει ο άνθρωπος λόγο Θεού. Ακόμη αναφερθήκαμε στην εμπειρία του ακτίστου Φωτός και στη μετοχή του ανθρώπου στις άκτιστες ενέργειες με όλες τις γνωσιολογικές επιπτώσεις της στο επίπεδο της εμπειρικής θεολογίας. Εκθέσαμε μια δογματική και ασκητική θεμελίωση της μετοχής του ανθρώπου στην άκτιστη ενέργεια του Θεού. Μια απο τις πολύ σημαντικές θέσεις του Γέροντος Σωφρονίου βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο συνδέει τον λόγο ως άκτιστη ενέργεια με τη θεωρία του ακτίστου Φωτός. Ο τρόπος περιγραφής και ανάλυσης της θεωρίας του Φωτός, αλλά και το προσωπικό βίωμά του, θυμίζουν πολύ έντονα τον όσιο Συμεών τον Νέο Θεολόγο. Απο την εποχή τού αγίου Γρηγορίου του Παλαμά κανένας άλλος δεν εξέφρασε την εμπειρία αυτή με τόση γνώση και τέτοιο βάθος. Τέλος, παρουσιάσαμε συνοπτικά τη θέση του Γέροντος για τη θεολογία ως πνευματική κατάσταση. Η θεολογία είναι αδύνατον να μη φέρει εμπειρικό χαρακτήρα, εφόσον στην αυθεντική της μορφή αποτελεί καρπό και έκφραση της κοινωνίας του ανθρώπου με την πηγή της θεολογίας που είναι ο Χριστός. Ούτε η διανοητική θεολογία χωρίς την προσευχή της μετανοίας, ούτε η προσευχή χωρίς νοερή θεολογική θεωρία, συνιστούν την τελειότητα. Μόνο η γνώση που εμπερικλείει μέσα της ως ενιαία ζωή και τις δύο παραπάνω απόψεις προσεγγίζει το πλήρωμα. Επιπλέον περιγράψαμε τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στην υπακοή και τη θεολογία. Ένα άλλο θέμα που θίξαμε είναι η σπουδαιότητα της καταφατικής θεολογίας, η οποία εξισορροπεί τον υπέρμετρο αποφατισμό που τονίστηκε υπερβαλλόντως κατά τον προηγούμενο αιώνα. Στη συνέχεια αναλύσαμε την πρωτότυπη θέση του Γέροντος για την αγάπη προς τους εχθρούς ως το έσχατο κριτήριο της χριστιανικής θεολογίας. Για τον Γέροντα Σωφρόνιο η εντολή της αγάπης προς τους εχθρούς είναι η ύστατη σύνθεση όλης της θεολογίας. Φανερώνει στον κόσμο την τέλεια αγάπη του Τριαδικού Θεού, και γι’ αυτό κατέχει τη θέση του «εις κεφαλήν γωνίας λίθου» όλης της διδασκαλίας της Εκκλησίας.
description: The aim of the present thesis was the study of the mystery of the word of God in the theology of Elder Sophrony. Through the chapters of this research, we tried to describe the revelation of the Word-Christ in the life of the Elder. We analysed the Elder’s teaching concerning the birth of the word of God in the heart of man and we supported his theory with similar teachings from the Church Fathers. The spiritual experience of the conception of the word of God in the heart of man signifies the prophetic gift that should mark all the baptized members of the Church. When the human word enters the prospect of the Divine word, then it becomes a channel for the revelation of the Divine will and it contributes in the regeneration and the healing of man. Furthermore, we noted the significance of the heart in Orthodox anthropology and we analysed the teaching of Elder Sophrony concerning pure prayer as the way that leads to the true knowledge of God. The ascetical striving of hesychastic prayer is a prerequisite for the conception of the word of God, because it brings to surface the “deep heart” of man. We also referred upon the experience of the vision of the Uncreated Light and all the consequences that it has on the level of empirical theology. We supported dogmatically the teaching of the Elder concerning the ability of man to become a partaker of the uncreated energy of God’s grace. Of notable significance is also the way in which Elder Sophrony links the word, as an uncreated energy of God, with the vision of the Uncreated Light. The spiritual experiences of the Elder as well as his writings resemble the teaching of Saint Symeon the New Theologian. Since the time of Saint Gregory Palamas, no other Father of the Church or theologian managed to describe the experience of the vision of the Uncreated Light in the way Father Sophrony does. Finally, we tried to give an exposition of the Elder’s teaching concerning theology as a spiritual state in man. True theology can only have an empirical character, since in its authentic form it is an expression of man’s union with the only source of theology, which is Christ. We also expanded on a very original theory of Elder Sophrony, according to which the ultimate criterion of true Christian theology is love for one’s enemies. The commandment of love for the enemies reveals to the world the all- perfect love of the Triune Godhead and therefore it is the “cornerstone” of all the teaching of the Church.