Αναγνώσεις διαπολιτισμικών βιβλίων χωρίς λέξεις από παιδιά του δημοτικού σχολείου
Creators: name: Κυριακίδου, Βιργινία Μάριου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Βιβλία χωρίς λέξεις-Ανάγνωση
Διαπολιτισμικότητα-Φιλία
Μαθητές δημοτικού
Wordless books
Interculturalism-Friendship

description: Η μετανάστευση είναι αναμφισβήτητα ένα από τα πλέον σημαντικά φαινόμενα της εποχής μας. Στην Ελλάδα, σαν χώρα υποδοχής, η μετανάστευση ξεκίνησε ουσιαστικά από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και στις μέρες μας το φαινόμενο έχει λάβει εκρηκτικές διαστάσεις. Συνέπεια αυτών των μετακινήσεων των πληθυσμών είναι η δημιουργία νέων κοινωνικών δομών και η διαμόρφωση πολυπολιτισμικών και πλουραλιστικών κοινωνιών. Η νέα αυτή πραγματικότητα στα σχολεία αντιμετωπίζεται με προγράμματα διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος της λογοτεχνίας στον νέο εκπαιδευτικό σχεδιασμό, καθώς η συμβολή της στην ανάπτυξη σχέσεων αλληλοσεβασμού ανάμεσα σε μαθητές με διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές, καθιστά αναγκαία την αξιοποίησή της στα πλαίσια της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Στην παρούσα εργασία αξιοποιήθηκε η πολυπολιτισμική παιδική λογοτεχνία και συγκεκριμένα τα βιβλία χωρίς λέξεις για να διερευνηθεί εάν τα παιδιά, και ειδικότερα τα παιδιά του δημοτικού, είναι σε θέση να ανακαλύψουν, τόσο άμεσα όσο και έμμεσα, διαπολιτισμικά στοιχεία και μηνύματα. Γι’ αυτό το λόγο χρησιμοποιήθηκαν βιβλία της πολυπολιτισμικής παιδικής λογοτεχνίας χωρίς λέξεις με διαπολιτισμικές νύξεις με κύριο θέμα τη φιλία. Ειδικότερα, τη φιλία που αναπτύσσεται μεταξύ ανθρώπων διαφορετικής κοινωνικής προέλευσης, εθνικότητας, κουλτούρας, τη φιλία μεταξύ ανθρώπων αλλά και μεταξύ των ζώων που δοκιμάζεται, αλλά καταφέρνει να ξεπεράσει κάθε εμπόδιο και δυσκολία. Τα wordless books ή αλλιώς βιβλία χωρίς λέξεις είναι βιβλία αποκλειστικά μόνο με εικόνες , όπου οι εικόνες λένε τα πάντα. Αποτελούν μία διακριτή κατηγορία παιδικών βιβλίων, στηριζόμενα ολοκληρωτικά στην αρμονική ακολουθία εικόνων, οι οποίες αφηγούνται την ιστορία και παράγουν νόημα χωρίς την παρουσία λέξεων. Οι αναγνώστες- θεατές μπορούν να γίνουν από μόνοι τους αφηγητές, μετατρέποντας τις εικόνες σε ιστορίες. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται αυτή η διακριτή κατηγορία παιδικών βιβλίων της πολυπολιτισμικής παιδικής λογοτεχνίας, καθώς και τα δύο βιβλία που επιλέχθηκαν για τη διεξαγωγή της ερευνητικής πορείας. Αναφέρεται ακόμη η αξία της διαπολιτισμικής επικοινωνίας, αλλά και η θεωρία της πρόσληψης ως βοηθητικό εργαλείο για την ερμηνεία των απόψεων των παιδιών. Στο δεύτερο μέρος περιγράφονται οι μεθοδολογικές προσεγγίσεις που αξιοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της έρευνας, τα σχολεία που συμμετείχαν και οι φάσεις της έρευνας. Τέλος, το τρίτο μέρος περιλαμβάνει τα συμπεράσματα. Αφού αναλύθηκαν τα ευρήματα που προέκυψαν μέσα από τις διάφορες φάσεις της έρευνας, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι τα παιδιά είναι σε θέση να εντοπίσουν τόσο τα άμεσα όσο και τα έμμεσα διαπολιτισμικά μηνύματα που κρύβονται μέσα στις εικόνες. Με κυρίαρχο θέμα τη σημασία της φιλίας αναφέρθηκαν και άλλες σημαντικές αξίες όπως η αγάπη, η συντροφικότητα, η διαφορετικότητα και το δικαίωμα να είσαι φίλος μ’ όποιον θέλεις. Μέσα από τις αναγνώσεις των παιδιών επίσης έγινε κατανοητό ότι τα βιβλία χωρίς λέξεις μπορούν να προωθήσουν τη διαπολιτισμικότητα μέσα από έννοιες παγκόσμιας και διαχρονικής αξίας, όπως ο θεσμός της φιλίας και μάλιστα με ήρωες που έχουν τόσες διαφορές μεταξύ τους. Με έξυπνο και πρωτότυπο τρόπο μπορούμε να μεταφέρουμε στα παιδιά αξίες και μηνύματα, αποφεύγοντας τον τυποποιημένο διδακτισμό και αφήνοντας τα ίδια τα παιδιά να ανακαλύψουν τα κρυμμένα μηνύματα. Η χαρά της ανακάλυψης επιτρέπει στα παιδιά να κατανοήσουν από μόνα τους, χωρίς τις υποδείξεις και τις κατευθύνσεις των μεγάλων, την ουσία του κειμένου ενός βιβλίου, καθώς και τα μηνύματα που θέλει να περάσει στους αναγνώστες
description: Immigration is without any doubt one of the most important issues of modern times. Greece, as a destination country, received the first immigrants in the end of the 1980’s and in the recent years saw an explosive growth in the numbers of non European immigrants mainly because of the Syria crisis. These population movements formed new social structures and reshaped societies into a multicultural format. In schools the new status is confronted with programs of intercultural education. Literature has a leading role in the new educational planning especially because of its contribution to the development of mutual respect between different nationality students. In the present thesis children literature and especially wordless books have been utilized in order to investigate whether primary school children are capable to identify direct or indirect intercultural messages. The main subject of the chosen multicultural wordless books with intercultural content is the friendship between people or animals of different origin, nationality and culture, which is tested under the most difficult circumstances and yet manages to endure. Wordless books form a distinctive category in children literature. Their content is exclusively pictures or paintings in a story telling sequence. The reader is encouraged to create a unique story according to his / her perception. The objective of the first part of the thesis is to present multicultural wordless books and particularly the books chosen for the conduction of this research. The meaning of intercultural communication is also underlined as well as the theory of engagement as an aid to clarify the children’s understanding. In the second part, the methodological approach is described as well as the schools where the research was carried out. The results and conclusions of this research are presented in the third part. The analysis of the results that occurred during the various phases of the research process indicates that primary school children are capable to locate direct and indirect intercultural message by decoding the pictures or paintings in wordless books. Although the main issue is the value of true friendship, other significant values such as love, companionship and the right to choose friends freely without any prejudice are also exploited. Wordless books are proved capable of promoting interculturalism in a very effective manner through pictures that create stories about either friendship or other values that overcome adverse circumstances. With an intelligent and unusual way we are able to communicate with children and transmit messages about all the important values avoiding standard and typical teaching methods. The children experience the pleasure of creating stories by discovering the hidden intercultural messages in the pictures and paintings of a wordless book.
description: Συνεργαζόμενα Τμήματα Πανεπιστήμιο Λε Μαν (Maine France, Γαλλία)