Ο λόγος της σχολικής ιστορίας για τους γειτονικούς λαούς: η περίπτωση των Αλβανών στα σχολικά εγχειρίδια νεότερης ιστορίας της υποχρεωτικής εκπαίδευσης κατά τη μεταπολίτευση
Creators: name: Παπακώστα, Κωνσταντίνα Στέργιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Σχολικά εγχειρίδια
Ιστορία
Κριτική ανάλυση λόγου
Αλβανοί
Αναπαραστάσεις
School textbooks
History
Critical Discourse Analysis
Albanians
Representations

description: Η παρούσα εργασία μελετά το Λόγο των σχολικών εγχειριδίων Νεότερης Ιστορίας της υποχρεωτικής εκπαίδευσης (Στ’ Δημοτικού και Γ’ Γυμνασίου) που χρησιμοποιήθηκαν από το 1974 μέχρι και το 2000, και συγκεκριμένα τις δια-Λογικές αναπαραστάσεις του γειτονικού Αλβανικού λαού. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε είναι η Κριτική Ανάλυση Λόγου, όπως ορίστηκε και διαμορφώθηκε κυρίως από τους Fairclough, Wodak και Jaeger, καθώς κρίθηκε ως πλέον κατάλληλη όχι μόνο για να προσεγγίσει το περιεχόμενο των βιβλίων, αλλά και για να διερευνήσει τους τρόπους με τους οποίους ο Λόγος των σχολικών εγχειριδίων εξελίσσεται και αντικατοπτρίζει τις πολιτικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές συνθήκες κάτω από τις οποίες διαμορφώθηκε, αλλά και στη συνέχεια αποκτά ο ίδιος μορφοποιητική δύναμη ως προς την κοινωνική πραγματικότητα μέσα στην οποία υποστασιοποιείται. Η έρευνα έδωσε μια σειρά από ενδιαφέροντα ευρήματα, όπως ότι τα σχολικά βιβλία της Στ’ Δημοτικού παραμένουν σε χρήση από τη δεκαετία του 1950 μέχρι και το 1989• ότι οι στερεοτυπικές αναπαραστάσεις των Αλβανών διατηρούνται από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του 1980• ότι μια σειρά από αποσιωπήσεις και παρερμηνείες έχουν ως αποτέλεσμα τη συνολική άγνοια για το γειτονικό λαό, αλλά και την κατασκευή της εικόνας της ομοιογένειας του ελληνικού λαού• ότι τα νεότερα βιβλία, αν και υιοθετούν πιο σύγχρονες επιστημονικές και παιδαγωγικές προσεγγίσεις, αποσιωπούν καθολικά την ύπαρξη των γειτόνων• τέλος, ότι ο συνδυασμός των στερεοτυπικών αναπαραστάσεων, των παρερμηνειών και των αποσιωπήσεων έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία φοβικού συνδρόμου έναντι των «Άλλων» για τους σύγχρονους Έλληνες. Τα ευρήματα της έρευνας εντάσσονται στη γενικότερη συζήτηση για την κατασκευή του εθνικού εαυτού στα πλαίσια του εθνικού κράτους διά της σχολικής ιστοριογραφικής παράδοσης. Επίσης, τονίζεται ο ρόλος της σχολικής Ιστορίας στην αναπαραγωγή μιας παγιωμένης εθνικής εικόνας, ομοιογενοποιημένης, χωρίς εσωτερικές ανισότητες και διαφοροποιήσεις, διά της εχθρικής αντιδιαστολής με τις γειτονικές ετερότητες.
description: This dissertation studies the discourse of the modern history school textbooks which were used during the period 1974 – 2001 in the sixth grade of the elementary school and the third grade of the high school. It focuses on the discursive representations of the Albanian people. The method that has been used is Critical Discourse Analysis, as it was defined by Fairclough, Wodak and Jaeger, as it was the most appropriate not only for the analysis of the book content, but also to investigate the ways in which the school textbook discourse evolves and reflects the political, social, economical and cultural circumstances under which it was formed. This discourse, though, obtains the power to reform, the social circumstances under which it was formed. The research has showed that two under study school books, although written in the 1950s, have been taught in schools until 1989, forming a “discursive ark” of stereotypes, while the rest of them disregard the Albanian presence. Furthermore, that the combination of the stereotypes, the misinterpretations and the concealments results to creating an attitude based on fear towards the neighbouring “others”. This paper suggests an historically-based interpretation for the above mentioned choices in school history, while further points the consequences of such choices in the construction of national “self” and the relationships with neighboring people.