Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και χωροταξικός σχεδιασμός - Η περίπτωση χωροθέτησης αιολικών πάρκων στο όρος Βέρμιο
Creators: name: Φωτιάδης Φώτιος Παύλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Αιολικοί σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας
Όρος Βέρμιο
Χωροταξικός σχεδιασμός
Wind power plants
Mount Vermio
Spatial planning

description: Τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα, στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναπτύσσει δράσεις, για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, μέσω της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Η αύξηση του ποσοστού παραγωγής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές αποτελεί κεντρικό στόχο των δράσεων αυτών. Η μετάβαση όμως σε έναν διαφορετικό τρόπο παραγωγής ενέργειας, εμπεριέχει κίνδυνους, που έχουν να κάνουν με την ισορροπία μεταξύ φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και των διεργασιών που εμπεριέχονται σε αυτά. Ο σχεδιασμός ως προς την εγκατάσταση των μονάδων παραγωγής προϋποθέτει μια συνολική και εμπεριστατωμένη μελέτη διεπιστημονικού χαρακτήρα, από την οποία θα προέλθουν οι κανόνες πάνω στους οποίους θα στηριχτεί αυτό το εγχείρημα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι περιβαλλοντικοί και χωρικοί παράμετροι που προσδιορίζονται σε σχέση με τη συγκεκριμένη περιοχή εγκατάστασης των ΑΠΕ. Σύμφωνα με το Ελληνικό σύστημα χωρικού σχεδιασμού (ν. 4447/2016) το γενικό πλαίσιο των κανόνων χωροθέτησης των ΑΠΕ διατυπώνεται στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των ΑΠΕ για το σύνολο της χώρας. Επίσης τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια δίνουν κατευθύνσεις σχετικές τόσο με τις ΑΠΕ όσο και με τις άλλες δραστηριότητες στην ίδια περιοχή, καθώς και με άλλα χαρακτηριστικά όπως προστατευόμενες περιοχές, οικισμοί κλπ. Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχει μεγάλη δραστηριότητα στον τομέα αυτό αλλά και κάποιες περιπτώσεις εφαρμογής που πιθανόν να διαφοροποιούνται από το γενικότερο πνεύμα του υπερκείμενου πλαισίου, που μπορεί να δημιουργούν προβλήματα για τις περιοχές εγκατάστασης όπως είναι η αλλοίωση του φυσικού χαρακτήρα των ορεινών όγκων. Μια τέτοια περίπτωση είναι και το όρος Βέρμιο, το οποίο βρίσκεται εντός ορίων πέντε δήμων (Βέροια, Έδεσσα, Εορδαία, Κοζάνη, Νάουσα), σύμφωνα με τον ν.3852/10 και ο υπολογισμός του δικαιώματος ισχύος για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, προκύπτει από την συνολική έκταση των Δημοτικών Ενοτήτων στους όποιους ανήκει τμήμα της περιοχής του όρους Βέρμιο. Το όρος Βέρμιο αποτελεί μια ιδιαίτερη περίπτωση λόγω της θέσης και των υποδομών που διαθέτει, χαρακτηριστικά, που δημιουργούν ερωτήματα σχετικά με το μέγεθος της εκμετάλλευσης του "χώρου" και το αν αυτή η εκμετάλλευση ξεπερνά τη φέρουσα ικανότητά του. Στην παρούσα μελέτη επιχειρείται η διερεύνηση της χωροθέτησης των ΑΠΕ ως προς τις "χωρικές οντότητες" και όχι ως προς τα διοικητικά όρια, που γίνεται μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τους κανόνες του ειδικού Χωροταξικού των ΑΠΕ, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα χερσαία αιολικά πάρκα λόγω της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας τους. Το πρίσμα μέσα από το οποίο επιχειρείται η προσέγγιση αυτή είναι αυτό του χωρικού σχεδιασμού, με έμφαση στις χρήσεις γης, την κάλυψη της, τη χωρική οργάνωση (δίκτυα, οικισμοί, άλλες χρήσεις, προστατευόμενες περιοχές κ.α.), τα υπάρχοντα χωροταξικά και πολεοδομικά σχέδια καθώς και άλλες μελέτες τεχνολογικού και περιβαλλοντικού χαρακτήρα όπου κρίνονται αναγκαίες, με στόχο την ανάδειξη της διεπιστημονικής προσέγγισης που απαιτείται
description: In recent years, Greece, as a member of the European Union, has been developing actions to mitigate climate change by reducing greenhouse gas emissions. Increasing the percentage of energy production from Renewable Sources is a central goal of these actions. The transition to a different way of energy production, however, involves risks, which have to do with the balance between natural and human-made environment and the processes involved in them. The planning for the installation of the production units presupposes a comprehensive and thorough interdisciplinary study, from which will be burned the based rules of this project. Particular importance have the environmental and spatial parameters that are determined in relation to the specific area of installation of RES. According to the Greek system of spatial planning (Law 4447/2016) the general framework of the rules for the location of RES is formulated in the Special Spatial Framework of RES for the whole country. Also, the Regional Spatial Planning Frameworks give directions related to both RES and other activities in the same area, as well as other characteristics such as protected areas, settlements, etc. Today in Greece there is a lot of activity in this field but also some cases of application that may differ from the general spirit of the above framework and that can create problems for the installation areas such as the alteration of the natural character of the mountains. One such case is the mountain Vermio, which is located within five municipalities (Veria, Edessa, Eordaia, Kozani, Naoussa), according to law 3852/10 and the calculation of the power right for the installation of wind turbines, arises from total area of the Municipal Units to which part of the area of Mount Vermio belongs. Mount Vermio is a special case due to its location and infrastructure, which typically raises questions about the size of the exploitation of "space" and whether this exploitation exceeds its carrying capacity. The present study attempts to investigate the location of RES in terms of "spatial entities" and not in terms of administrative boundaries, which is done to date, according to the rules of the special Spatial Plan of RES, with particular emphasis on land wind farms due to the special their physiognomy. The prism through which this approach is attempted is that of spatial planning, with emphasis on land uses, its coverage, spatial organization (networks, settlements, other uses, protected areas, etc.), the existing spatial and urban plans as well as other studies of technological and environmental character where deemed necessary, in order to highlight the interdisciplinary approach required