Ανάλυση και αξιολόγηση αγροδασικών συστημάτων με τη χρήση δεικτών τοπίου:
Creators: name: Σιδηροπούλου, Άννα Ν.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Απογραφή
Εγκατάλειψη
Δασογεωργικά συστήματα Κοινωνικοοικονομικοί-Περιβαλλοντικοί παράγοντες
Inventory
Abandonment
Silvoarable systems
Socioeconomic-Environmental factors
Fragstats
PCA
ArcGIS
Macedonia-Thrace

description: Τα αγροδασικά συστήματα (Α.Σ.) είναι χρήσεις γης που περιλαμβάνουν τη συνδυασμένη παραγωγή και χρήση δασοπονικών ειδών, γεωργικών καλλιεργειών ή/και κτηνοτροφικού κεφαλαίου, στην ίδια επιφάνεια γης είτε με χωρική διάταξη είτε με χρονική αλληλουχία. Τα αγροδασικά τοπία προκύπτουν ως το συνθετικό αποτέλεσμα της αγροτικής και οικολογικής ιστορίας και αποτελούν στοιχεία πολιτισμικής κληρονομιάς. Στη βόρεια Ελλάδα τα παραδοσιακά Α.Σ. κινδυνεύουν να εγκαταλειφθούν ή να μετατραπούν σε εντατικές μονοκαλλιέργειες. H εξέλιξη αυτή μπορεί να αποφευχθεί με διατήρηση των ενεργών και λειτουργικών Α.Σ. και αποκατάσταση των εγκαταλειμμένων, πάντα λαμβάνοντας υπόψη τις επικρατούσες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Σκοπός της διατριβής ήταν η ανάπτυξη μεθοδολογίας για την ανάλυση και αξιολόγηση των Α.Σ. της Μακεδονίας-Θράκης με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογικών μέσων και εφαρμογών. Σύμφωνα με τη μεθοδολογία αυτή, η ανάλυση και αξιολόγηση τέτοιων συστημάτων γίνεται με εφαρμογές ArcGIS, Fragstats, PCA, κ.ά. σε συνδυασμό με τη λαϊκή πληροφορία (προσωπικές μαρτυρίες, τοπική βιβλιογραφία, κ.ά.), η οποία ενσωματώνεται ως εργαλείο ανάλυσης. Για την επίτευξη του σκοπού αυτού, τέθηκαν οι εξής στόχοι: α) αναγνώριση και απογραφή των Α.Σ. β) αξιολόγηση των αβιοτικών, βιοτικών και διαχειριστικών παραγόντων που επέδρασαν/επιδρούν στην παρούσα κατάστασή τους και γ) αξιολόγηση και σύγκριση επτά (7) τέτοιων Α.Σ. με τη χρήση δεικτών τοπίου. Για την επίτευξη των στόχων της διατριβής έγινε εντοπισμός και χαρτογράφηση των Α.Σ. με τη βοήθεια δορυφορικών εικόνων και ορθοφωτογραφιών. Ακολούθησε εκτενής έρευνα των περιβαλλοντικών (τοπογραφία, περιβαλλοντική ζώνη, έδαφος, θερμοκρασία και ατμοσφαιρικά κατακρημνίσματα) και κοινωνικοοικονομικών (πληθυσμός, ένταση χρήσης κ.ά.) παραγόντων που τα επηρεάζουν. Τέλος, υπολογίστηκαν για τα επτά επιλεγμένα συστήματα δείκτες α) έκτασης, πυκνότητας και περιμέτρου β) σχήματος, γ) απομόνωσης και εγγύτητας και δ) συνδεσιμότητας, με τη χρήση του προγράμματος Fragstats. Η παρούσα έρευνα έδειξε ότι τα Α.Σ. της Μακεδονίας και της Θράκης με έκταση άνω των 10 εκτ. είναι 695 και αποτελούν σημαντικό ποσοστό των χρήσεων γης στη Μακεδονία και τη Θράκη, το οποίο δεν αναφέρεται στις επίσημες εθνικές στατιστικές απογραφές, αλλά υποκρύπτεται στις περισσότερες περιπτώσεις ως αγροτική χρήση γης. Επιπλέον, από την ανάλυση σε κύριες συνιστώσες προέκυψε ότι επτά κύριοι παράγοντες επιδρούν και διαμορφώνουν τα Α.Σ. της Μακεδονίας και της Θράκης. Οι παράγοντες αυτοί ερμηνεύουν το 64,72% της συνολικής διακύμανσης τους και κατά σειρά σημαντικότητας είναι οι περιβαλλοντικές συνθήκες, το πληθυσμιακό δυναμικό, η κοινωνική βάση της διαχείρισης, η χρήση τους, η δυνατότητα διακίνησης της παραγωγής, η επάρκεια του νερού και ο ηλιασμός των θέσεων των συστημάτων. Από τη ανάλυση των δεικτών τοπίου των επτά επιλεγμένων περιοχών προέκυψε ότι αυτοί αποτελούν χρήσιμο εργαλείο για τη σύγκριση των τοπίων των Α.Σ. και για την ερμηνεία των κοινωνικοπολιτικών συνθηκών που τα διαμόρφωσαν. Συγκεκριμένα, οι δείκτες τοπίου NP, LPI, AREA, SHAPE, PAFRAC, GYRATE και CONNECT μπορούν να χρησιμεύσουν ως δείκτες εγκατάλειψης των Α.Σ. Οι δείκτες τοπίου ΕΝΝ, CA, LPI, AREA, SHAPE, PAFRAC, PROX, GYRATE και CONNECT μπορούν να αποτυπώσουν τη διάρθρωση τοπίου των Α.Σ. Η μέτρηση της συνδεσιμότητας του τοπίου είναι εφικτή με τη χρήση των δεικτών CONNECT και GYRATE. Η αποτύπωση της διάρθρωσης του τοπίου μπορεί να χρησιμεύσει ως ερμηνευτικό εργαλείο κατά τον έλεγχο της εγκατάλειψης των Α.Σ.
description: Agroforestry systems (Α.S.) are land uses that include the combined production and use of forest trees, agricultural crops and/or livestock, on the same land unit, either by spatial arrangement or in chronological sequence. Agroforestry landscapes result from a complex agricultural and ecological history and constitute elements of cultural heritage. In northern Greece, traditional A.S. are in danger of being abandoned or converted to intensive monocultures. This could be avoided by preserving the active and functional A.S. and restoring the abandoned ones, always taking into account the prevailing socioeconomic conditions. The purpose of this thesis was to develop a methodology for the analysis and evaluation of A.S. of Macedonia-Thrace (Greece), using modern technological tools and applications. Under this methodology, the analysis and evaluation of such systems is feasible using ArcGIS, Fragstats, PCA, and other tools, in combination with traditional knowledge (interviews with local people, literature, etc.) which is incorporated into the analysis. To achieve this purpose, the following objectives were set: a) identification and inventory of A.S. b) evaluation of abiotic, biotic factors and management actions that influenced and still are influencing their present status and c) evaluation and comparison of seven (7) such A.S. by using landscape indicators. In order to achieve the objectives of the thesis the A.S. were identified and mapped using satellite images and orthophotos. This was followed by an extensive survey of the environmental (topography, environmental zone, soil, temperature and precipitation) and socioeconomic (population, intensity of use, etc.) factors that affect them. Finally, for the seven selected A.S., indicators of a) patch size, density and perimeter b) patch shape, c) patch isolation and proximity and d) landscape connectivity, were calculated using the program Fragstats. It was revealed that the A.S. of Macedonia-Thrace over 10 ha are 695 and occupy a significant proportion of land uses which is not apparent in the official state statistics, but it is incorporated and mentioned, in most cases, as agricultural land. Moreover, the principal component analysis showed that seven main factors affect and shape the A.S. in Macedonia and Thrace. These factors contribute to the 64,72% of the total explained variance and, in order of importance, are the environmental conditions, the population potential, the social basis of management, the degree of use of the A.S., the potential for production movement, the adequacy of water and the insolation of the systems. From the analysis of landscape indicators for the seven selected areas it is concluded that they are a useful tool in interpreting the sociopolitical conditions that shape the landscape of the A.S. Specifically, landscape indicators NP, LPI, AREA, SHAPE, PAFRAC, GYRATE and CONNECT can serve as indicators to depict A.S.’ abandonment. Landscape indicators ΕΝΝ, CA, LPI, AREA, SHAPE, PAFRAC, PROX, GYRATE and CONNECT can depict landcape pattern in A.S. The measurement of landscape connectivity is possible by the use of indicators CONNECT and GYRATE. Depicting landscape pattern may serve as an interpretative tool to monitor A.S. abandonment.