Ο έμφυλος λόγος στην ενδογλωσσική μετάφραση του 19ου και του 20ου αιώνα. Μεταφράζοντας τη Μήδεια του Ευριπίδη.:
Creators: name: Αθανασιάδου, Κυριακή Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: έμφυλος λόγος
Μήδεια
ενδογλωσσική μετάφραση
gendered speech
Medea
intralingual translation

description: Έχει υποστηριχθεί από πολλούς ότι ο χαρακτήρας της Μήδειας του Ευριπίδη μπορεί να είναι θηλυκού φύλου αλλά είναι γένους αρσενικού. Επίσης, τα δράματα του Ευριπίδη – κυρίως όσα περιστρέφονται γύρω από μια γυναικεία φιγούρα – έχουν επανειλημμένως πυροδοτήσει συζητήσεις και προβληματισμούς αναφορικά με τη σχέση του δραματουργού με το γυναικείο φύλο και την αντανάκλασή της στους στίχους των τραγωδιών του. Με δεδομένη τη συζήτηση περί κατασκευής και αναπαράστασης του γυναικείου φύλου που έχει για αφετηρία της τους παραπάνω ισχυρισμούς, και συνυπολογίζοντας τη σύνδεση που υπάρχει παραδοσιακά μεταξύ της μεταφραστικής πρακτικής και του γυναικείου φύλου, η παρούσα εργασία εξετάζει νεοελληνικές μεταφράσεις της Μήδειας, προκειμένου να ανιχνεύσει σ’ αυτές την παρουσία έμφυλου λόγου από μέρους των μεταφραστών. Έχοντας ως γνώμονα ότι η ερμηνεία – ως πτυχή της μεταφραστικής διαδικασίας και κατ’ επέκταση αναπόσπαστο κομμάτι της – “προδίδει” τις προθέσεις και τις προκαταλήψεις του εκάστοτε μεταφραστή, διερευνώνται οι αποδόσεις, στην νεοελληνική γλώσσα, συγκεκριμένων χωρίων της αρχαίας τραγωδίας. Οι επιλογές αυτές αποκαλύπτουν αφενός πεποιθήσεις και στερεότυπες αντιλήψεις των μεταφραστών σχετικά με το γυναικείο φύλο και τη θέση του συγκριτικά με το αρσενικό φύλο, αφετέρου φανερώνουν την “απιστία” των μεταφραστών απέναντι στο πρωτότυπο κείμενο, εξαιτίας της απόδοσης – ερμηνείας στην οποία προβαίνουν. Αντικείμενο μελέτης αποτελούν τέσσερις μεταφράσεις της ευριπίδειας Μήδειας ̇ των Δ. Νικολαΐδη – Χ. Γρηγορά (1868) και Γ. Σακορράφου (1894) από τον 19ο αιώνα, και των Γ. Γιατρομανωλάκη (1990) και Β. Μπουντούρη (1990) από τον 20ο αιώνα. Πρόκειται για μεταφράσεις ενός κλασικού κειμένου της αρχαίας ελληνικής γραμματείας και γι’ αυτό τον λόγο μελετάται η σύνδεση μετάφρασης – κλασικότητας και εξετάζεται αν η ερμηνεία, με την εμπλοκή της σε αυτό το δίπολο, συνεισφέρει στη συζήτηση περί αρρενωπότητας και θηλυκότητας με τη δημιουργία προτύπων βασισμένων σε ένα κλασικό – διαχρονικό κείμενο.
description: It is widely acknowledged that the character of Euripidean Medea may be of female sex but also belongs to male gender. Moreover, Euripidean plays – especially those with a heroine as a leading actress – have repeatedly raised questions and discussions concerning Euripides’ relation to female sex and the way it is reflected in his verses. Taking into account the discussion about the construction of female sex as well as the connection between translation and female sex, the essay’s research topic revolves around the presence of gendered discourse in modern Greek translations of Medea. Based on the fact that hermeneutics is a part of the translating process and as such, it reveals any intentions or predispositions concerning gender issues, four translations of the Euripidean text were chosen in order to examine the translators’ choices while referring to women. The texts of D. Nikolaidis and Ch. Grigoras, as well as that of G. Sakorrafos , dating back to the nineteenth century and those of G. Giatromanolakis and V. Bountouris written in the twentieth century, are all translations of a classic text of antiquity and therefore the connection between translation and classic is also under examination in this essay. Finally, this paper examines the way hermeneutics interferes in the discussion concerning masculinity and femininity by creating models based on a classic text.