Διερεύνηση της υποκινητικότητας και άλλων παραγόντων αυξημένου κινδύνου που συμβάλλουν στην εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων σε έλληνες μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης
Creators: name: Κουτσής, Γεώργιος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Παιδική παχυσαρκία
Αρτηριακή κατάρτιση
Υποκινητικότητα
Childhood obesity
Hypertension
Physical inactivity

description: Η σύγχρονη κοινωνική διαβίωση επηρεάζεται όλο και περισσότερο από την τεχνολογική εξέλιξη και τη μαζικοποίηση με αποτέλεσμα την αφαίρεση της φυσικής ανάπτυξης του ατόμου, την εγκατάσταση της υποκινητικότητας καθώς και άλλων παραγόντων αυξημένου κινδύνου για την υγεία. Η παιδική ηλικία είναι κατά κανόνα μια περίοδος συνεχούς εξέλιξης και γενικευμένων αλλαγών σε σωματικό, πνευματικό και ψυχολογικό επίπεδο. Τα τελευταία χρόνια αυξάνεται δραματικά η συχνότητα εμφάνισης υπερβάλλοντος σωματικού βάρους και παχυσαρκίας καθώς και η υποκινητικότητα στα παιδιά και τους εφήβους. Η έκθεση σε προδιαθεσικούς παράγοντες από την παιδική ηλικία ακόμη και υιοθέτηση δυτικών προτύπων διατροφής όπως η μείωση των προσλαμβανόμενων θερμίδων από σύνθετους υδατάνθρακες και παράλληλα αύξηση των προσλαμβανόμενων θερμίδων από λίπος καθώς και η καθιστική ζωή (λιγότερη άσκηση και περισσότερες αδρανείς δραστηριότητες - όπως πολλές ώρες τηλεθέασης, επιτραπέζια ηλεκτρονικά παιχνίδια κ.α) οδηγούν σε βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες διαταραχές της υγείας. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η εκτίμηση της υποκινητικότητας, η διερεύνηση της παχυσαρκίας και της αρτηριακής πίεσης και η πιθανή σχέση της κληρονομικότητας με την εμφάνιση καρδιαγγειακών νοσημάτων σε Έλληνες μαθητές Α/θμιας Εκπαίδευσης. Στη μελέτη συμμετείχαν 376 άτομα 15 δημοτικών σχολείων (τα οποία επιλέχθηκαν τυχαία με κλήρωση) Κεντρικής, Ανατολικής και Δυτικής Θεσσαλονίκης του Νομού Θεσσαλονίκης. Στην έρευνα συμμετείχαν μαθητές και μαθήτριες της Ε’ και ΣΤ’ τάξης. Οι μαθητές διακρίθηκαν σε ομάδες σύμφωνα με το φύλο (αγόρια n= 182, κορίτσια n= 194), καθώς επίσης και σε αθλούμενους και μη αθλούμενους (αγόρια αθλούμενοι n=182, και μη αθλούμενοι n=77, και τα κορίτσια n=90 και n=104 αντίστοιχα. Όλα τα άτομα υποβλήθηκαν σε προσδιορισμό των ανθρωπομετρικών τους χαρακτηριστικών και έλεγχο της αρτηριακής πίεσης. Παράλληλα συμπληρώθηκαν ερωτηματολόγια που περιελάμβαναν ερωτήσεις καταγραφής της φυσικής δραστηριότητας καθώς και το ιστορικού υγείας των μαθητών. Επιπλέον, δόθηκαν και απαντήθηκαν ερωτηματολόγια σχετικά με τη φυσική δραστηριότητα των γονέων, καθώς και την ύπαρξη παραγόντων κινδύνου για την εκδήλωση καρδιαγγειακών νοσημάτων. Αναφορικά με τη διερεύνηση της υποκινητικότητας όπως αυτή μετρήθηκε μέσω της ενεργειακής δαπάνης (METS) στο σύνολο των παιδιών που συμμετείχαν σε αθλητικές δραστηριότητες (n=195), η ενεργειακή δαπάνη στο 15,9% ήταν ελαφριάς εως χαμηλής (&lt;4 ΜΕΤS), στο 64,1% ήταν μέτριας (4-7 METS) και στο 20% ήταν υπομέγιστης εως μέγιστης έντασης (&gt;7 METS). Στο σύνολο των αγοριών (n=105) και των κοριτσιών (n=90), το 5,7% και το 12,9%, αντίστοιχα, είχαν ελαφριά ενεργειακή δαπάνη που αντιστοιχεί σε καθιστικό τρόπο ζωής, το 71,4% και το 55,6%, αντίστοιχα, είχαν μέτρια, ενώ το 22,9% και το 17,6%, αντίστοιχα, είχαν υπομέγιστη έως μέγιστη ενεργειακή δαπάνη (x2=17,673, p&lt;0,05). Επιπλέον, η παρακολούθηση της τηλεόρασης και η ενασχόληση με ηλεκτρονικά παιχνίδια ημερησίως ήταν 137 λεπτά για όλο το δείγμα. Πιο συγκεκριμένα, ο χρόνος ήταν 151 λεπτά ημερησίως στα αγόρια και 123 λεπτά ημερησίως για τα κορίτσια. Σχετικά με τη προγραμματισμένη φυσική δραστηριότητα τα αγόρια αθλούνταν περισσότερο συγκριτικά με τα κορίτσια (p&lt;0,05). Από τα αποτελέσματα διαπιστώθηκε ότι τα αγόρια αθλούνταν σε ποσοστό 48,6% με το ποδόσφαιρο, την καλαθοσφαίριση σε ποσοστό 19,0%, 10,5% με τις πολεμικές τέχνες, 8,6% με την κολύμβηση κ.α. ενώ στα κορίτσια το άθλημα με το μεγαλύτερο ποσοστό ενασχόλησης ήταν ο χορός (27,8%), ακολουθεί η πετοσφαίριση με ποσοστό 22,2%, οι πολεμικές τέχνες με ποσοστό 8,9%, η κολύμβηση με 7,8% κ.αΤα αποτελέσματα έδειξαν πως ο δείκτης μάζας σώματος (ΒΜΙ) ήταν μικρότερος στα αγόρια (19,02±3,07kg/m2) συγκριτικά με τα κορίτσια (19,54±3,29 kg/m2) (p&lt;0.05). Στο σύνολο των δερματοπτυχών τα κορίτσια είχαν αυξημένη λιπώδη μάζα συγκριτικά με τη λιπώδη μάζα των αγοριών (p&lt;0,05). Στο σύνολο των υπέρβαρων παιδιών, το 51,7% είχαν υπέρβαρο πατέρα και το 43,2% των παχύσαρκων παιδιών είχαν παχύσαρκο πατέρα (p&lt;0,05). Αντίστοιχα, το 33,9% είχε υπέρβαρη μητέρα και το 21,6% είχε παχύσαρκη μητέρα (p&lt;0.05).Επιπρόσθετα, τα αποτελέσματα έδειξαν ένα ποσοστό προ-υπερτασικών και υπερτασικών κοριτσιών, 11,9% και 7,2%, αντίστοιχα ενώ τα σχετικά ποσοστά των αγοριών ήταν 15,4% και 8,8%, αντιστοίχως. Υπήρξε θετική συσχέτιση της αρτηριακής πίεσης με το ΒΜΙ (r=0,14, p&lt;0,05), την περίμετρο της μέσης (r=0,81, p&lt;0,05), το ποσοστό του λίπους (r=0,15, p&lt;0,05), το βάρος (r=0,14, p&lt;0,05) και τη δερματοπτυχή του τρικέφαλου (r=0,13, p&lt;0,05). Επιπρόσθετα, βρέθηκε στα αγόρια ότι η αύξηση του δείκτη μάζας σώματος επηρεάζει την αρτηριακή πίεση (x2 =12,860, p&lt;0,05). Συμπερασματικά, διαπιστώνεται ότι οι μαθητές και οι μαθήτριες των τελευταίων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου εμφάνισαν σε σημαντικό ποσοστό παράγοντες αυξημένου κινδύνου για εκδήλωση καρδιαγγειακών νοσημάτων όπως: υπερβάλλον βάρος και παχυσαρκία, ελλιπή σωματική άσκηση καθώς και αυξημένες τιμές αρτηριακής πίεσης. Επιπλέον, οι αυξημένες ώρες τηλεθέασης αποτελούν μια συνήθεια που οδηγεί τα παιδιά στην ανάπτυξη ανάλογων παραγόντων κινδύνου τόσο στην παιδική/εφηβική ηλικία όσο και κατά την μετέπειτα ενήλικη ζωή τους. Προτείνεται κινητική δραστηριότητα, κατάλληλη διατροφή και παρακίνηση των μαθητών για να αποκτήσουν θετικές στάσεις ως προς την άσκηση.
description: Modern social life is influenced more and more by the technological development which results to altered of natural growth, sedentary life and other risk factors for the health. Childhood is basically a period of continuous development and generalized changes in bodily, intellectual and psychological level. In the past few years, the frequency of appearance of overweight and obesity has been dramatically increased in children and adolescents. The exposure to these factors begins in childhood with the adoption of western models of diet (increased fat-based calories intake) and the sedentary life (less exercise and inactivity, watching tv, electronic games). The aim of the present study was to study the role of sedentary life. As well as the obesity and the high blood pressure in relation with high risk factors for cardiovascular diseases in Greek pupils. Totally, 376 individuals of 15 elementary schools of Central, Eastern and Western areas of Thessaloniki participated and selected randomly in this study. The pupils were classified in groups according to age and sex (boys n= 182, girls n= 194), as well as in athletes and non athletes (boys athletes n= 105, non athletes n= 77, girls athletes n= 90, non athletes n= 104). All students underwent anthropometric and arterial blood pressure measurements. Questionnaires of physical activity and personal medical recording were also supplemented. According to physical inactivity inquiry as was estimated via energy consumption (METS) recording in children who participated in athletic activities (n=195); 15,9% had low intensity (&lt;4 METS), 64,1% exhibited moderate intensity (4-7 METS) and 20 % showed maximal intensity (7&gt; METS) activities. In 5,7% of boys (n=105) and 12,9% of girls (n=90) a low energy consumption was observed which represents sedentary life, 71,4% of boys and 55,6% of girls had moderate energy consumption while 22,9% of boys and 17,6 of girls presented sub maximal to maximal energy consumption (x2=17,673, p&lt;0,05). The mean time of watching television and playing electronic games was 137 minutes per day. Specifically, boys spent 151 minutes and girls 123 minutes per day. Another finding of this study was that boys were more active than girls (p&lt;0.05). The sport disciplines that boys participated in were soccer (48,6%), basketball (19%), martial arts (10,5%) and swimming (8,6%) while in girls the most popular sport was dancing (27,8%) followed by volleyball (22,2%), martial arts (8,9%) and swimming (7,8%). The results also showed that boys presented significally decreased body mass index (BMI) compared to girls (19,02+-3,07kg/m2 vs 19,54±3,29 kg/m2, p&lt;0.05). Increased fat mass was observed in girls compared to boys (p&lt;0.05). According to BMI categories 51,7% of overweight children had an overweight father and 43,2% of obese children had an obese father (p&lt;0.05). Moreover, 33,9% had an overweight mother and 21,6% an obese mother (p&lt;0.05), respectively. The percentage for pre-hypertension and hypertension girls was 11,9% and 7,2% and for boys 15,4% and 8,8%, respectively. Determination of blood pressure was significantly positively correlated with (BMI) (p&lt;0.05), waist circumference (p&lt;0,05), percentage of body fat (p&lt;0.05), weight (p&lt;0.05) and with the skinfold of the tricep muscle (p&lt;0.05). Moreover, it was observed that the increase of body mass index influences blood pressure formation in boys (p&lt;0.05). In conclusion, the results of the present study showed that graders of the last classes of elementary schools, both boys and girls, presented significant cardiovascular risk factors like overweight, lack of exercise, increased arterial blood pressure and obesity. Increased tv - watching hours is a habit and leads children to increased health risk factors in childhood as well as in adulthood. Physical activity, healthy diet, motivation and school sports programs are suggested for students in order to develop positive attitudes for exercise in rest of their life.