Είδηση και πληροφορία στους σύγχρονους πολέμους. Από τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας έως και την Καταιγίδα της ερήμου
Creators: name: Αποστολίδης, Γεώργιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ψευδείς ειδήσεις
Σύγχρονοι πόλεμοι
Νομιμοποίηση πολιτικών πράξεων
Fake news
Modern wars
Legitimization of war actions

description: Η είδηση και η πληροφορία ήταν ανέκαθεν ένα ζήτημα που επηρέαζε την κάθε πολεμική σύρραξη. Ωστόσο, η επανάσταση της πληροφορίας όξυνε το φαινόμενο αυτό, καθώς καθείς έχει πρόσβαση στην δημιουργία, την ανάγνωση και την κοινοποίηση της κάθε πληροφορίας. Και ενώ η εξέλιξη της τεχνολογίας προμήνυε την μείωση των αμάχων με την ακριβή επίτευξη στόχων, αυτό είναι μία εικασία που δεν υλοποιήθηκε. Οι πολεμικές συρράξεις από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 έως και τα πρώτα χρόνια της νέα χιλιετίας, σημάδεψαν την ιστορία, όχι μόνο γιατί οι βαρβαρότητες ήταν πρωτοφανείς για τα μετά τον Β΄ παγκόσμιο και τον ψυχρό πόλεμο χρόνια, αλλά κυρίως διότι λόγο των νέων μέσων, η κοινή γνώμη και οι διεθνής θεσμοί που "πάσχιζαν" για τον νέο κόσμο, έπρεπε να αδειοδοτήσουν την όποια κυβέρνηση για κάποια πολιτική πράξη πολεμικού χαρακτήρα. Ο Πόλεμος του Κόλπου, οι πόλεμοι για την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, η γενοκτονία στην Ρουάντα και η εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2002, είναι τα παραδείγματα αυτά που καταδεικνύουν την σημασία των ψευδών ειδήσεων στην ιστορία των σύγχρονων πολέμων, καθώς οι πολιτικοί δρώντες ή εκπρόσωποι του τύπου διεκδίκησαν την νομιμοποίηση από την κοινή γνώμη, προκειμένου να προβούν σε εμπόλεμες καταστάσεις ή και να αμφισβητήσουν την σημασία άλλων του παρελθόντος. Στην παρούσα εργασία ο διαχωρισμός συντελέστηκε στην διάκριση των ψευδών ειδήσεων σε ψευδής πληροφόρηση και λανθασμένη πληροφόρηση, ενώ σημαντική είναι και η κατηγορία της μετά-αλήθειας. Η διαφορά των πρώτων δύο έγκειται στην σκοπιμότητα για την οποία δημιουργήθηκε η κάθε ψευδής είδηση, ενώ η μετά-αλήθεια αφορά τις περιπτώσεις που οι αναγνώστες αντιμετωπίζονται ως χειραγωγίσιμη μάζα και όχι ως αντικειμενικοί παρατηρητές. Οι πόλεμοι αυτοί αντικατοπτρίζουν την σκληρότητα που η κάθε σύρραξη μπορεί να προβάλει με την διαφορά πως πολλά από τα δρώμενα βασίστηκαν είτε σε ψευδείς πληροφορίες, είτε σε ελλιπή έρευνα, είτε σε ιδέες που ήταν εύκολο να πείσουν ένα συγκεκριμένο κοινό. Στον πόλεμου του Κόλπου οι εταιρίες δημοσίων σχέσεων κατάφεραν να μετατρέψουν τον πόλεμο σε καταναλωτικό προϊόν. Στην Γιουγκοσλαβία το πρόταγμα του εθνικισμού επέτρεψε τις φρικαλεότητες ανάμεσα σε έθνη που μοιράζονταν για χρόνια τα ίδια εδάφη, ενώ ακόμα και στην Ελλάδα προκάλεσε αναταραχή και για την θέση ισχύος της χώρας στην βαλκανική, αλλά και την μοίρα του ομόθρησκου κράτους της Σερβίας. Στην Ρουάντα υπήρξαν σοβαρά περιστατικά αμφισβήτησης της γενοκτονίας που είναι από τα ποιο αιματηρά γεγονότα στην Αφρική τις τελευταίες δεκαετίες. Ενώ η εισβολή στο Ιράκ το 2002 βασίστηκε σε ένα ψέμα, όπως αποδείχτηκε εν καιρώ, με σκοπό την οριστική κατάλυση του καθεστώτος Χουσεΐν. Το ζήτημα των ψευδών ειδήσεων στους πολέμους παραμένει σύνθετο και εξελισσόμενο όσο η τεχνολογία και της πληροφορίας αλλά και του πολέμου μεταλλάσσεται. Ωστόσο στους συγκεκριμένους πολέμους μπορούμε να βρούμε κάποια κοινά χαρακτηριστικά στις ψευδείς ειδήσεις και κυρίως στους στόχους που αυτές είχαν⸱ το κέρδος οικονομικό ή πολιτικό. Με κύριο έναυσμα τον εθνικισμό ή την ανασφάλεια που μπορεί να καλλιεργηθεί στον μέσο πολίτη, ανάλογα την χώρα και την περιοχή, τα δύο αυτά χαρακτηρίστηκα βρήκαν αρκετές φορές πρόσφορο έδαφος ώστε να προωθήσουν τις ψευδείς ειδήσεις και ως εκ τούτου να διασφαλίσουν την νομιμοποίηση της κοινής γνώμης ή των διεθνών θεσμών για να προβούν οι πολιτικοί δρώντες σε δράσεις που ειδάλλως δεν θα ήταν θεμιτές.
description: News and information have always been factors affecting every conflict. However, the information revolution has exacerbated this phenomenon, as everyone now has access to the creation, reading, and sharing of any information. While the advancement of technology promised a reduction in civilian casualties through the precise targeting of objectives, this conjecture has not materialized. The conflicts from the early 1990s to the early years of the new millennium marked history not only because the brutalities were unprecedented for the post-World War II and Cold War years but primarily because, due to new media, public opinion and international institutions striving for a new world had to authorize any government for any war-related political action. The Gulf War, the war for the dissolution of Yugoslavia, the genocide in Rwanda, and the U.S. invasion of Iraq in 2002 are examples that highlight the importance of fake news in the history of modern wars. Politicians or media representatives sought to gain legitimacy from public opinion in order to engage in warlike actions or to challenge the significance of past events. In this paper, the distinction was made between disinformation and misinformation, while the category of post-truth is also significant. The difference between the first two lies in the intent behind the creation of each piece of false news, whereas post-truth pertains to instances where readers are treated as a manipulable mass rather than as objective observers. These wars reflect the harshness that each conflict can exhibit, with the difference being that many of the events were based either on false information, insufficient research, or ideas that were easy to persuade a specific audience. In the Gulf War, public relations companies managed to turn the war into a consumer product. In Yugoslavia, the promotion of nationalism allowed atrocities between nations that had shared the same territories for years, causing turmoil even in Greece regarding its power position in the Balkans and the fate of its co-religious state, Serbia. In Rwanda, there were serious instances of genocide denial, despite it being one of the bloodiest events in Africa in recent decades. The 2002 invasion of Iraq was based on a lie, as was later proven, with the aim of definitively overthrowing the Hussein regime. The issue of fake news in wars remains complex and evolving as technology and information, as well as warfare, transform. However, in these particular wars, we can identify some common characteristics in the fake news, especially in their objectives, which were primarily economic or political gain. Driven mainly by nationalism or the insecurity that can be cultivated in the average citizen, depending on the country and region, these two characteristics often found fertile ground to promote fake news. Consequently, this secured the legitimacy of public opinion or international institutions, allowing governments to take actions that would otherwise not be acceptable.