Νομικά ζητήματα στον «Υπέρ Ευφιλήτου» λόγο του Ισαίου - ένας «αδικημένος» ρητορικός λόγος
Creators: name: Κόλλιας, Βασίλειος-Αλέξανδρος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Υπέρ Ευφιλήτου λόγος
Ισαίος
Αθηναϊκή πολιτεία
Pro Euphileto’ speech
Isaeus
Athenian citizenship

description: Η εργασία αυτή πραγματεύεται τα σημαντικότερα νομικά ζητήματα που εγείρει η μελέτη του «Υπέρ Ευφιλήτου» λόγου του ρήτορα των κλασικών χρόνων Ισαίου. Εξετάζονται θέματα ουσιαστικού και δικονομικού δικαίου. Ο λόγος συντάχθηκε υπέρ ενός πολίτη, ο οποίος είχε εγγραφεί στους καταλόγους των δημοτών του δήμου των Ερχιέων αλλά στη συνέχεια διαγράφηκε με απόφαση του τελευταίου. Αυτό είχε ως συνέπεια την απώλεια της αθηναϊκής του πολιτείας. Ο Ευφίλητος προσέβαλε την απόφαση του δήμου ασκώντας «έφεσιν». Η «έφεσις» αυτή οδήγησε στην επί διετία εκκρεμοδικία της υπόθεσης ενώπιον δημόσιων διαιτητών. Στη συνέχεια η υπόθεση ήχθη ενώπιον της Ηλιαίας. Στο πλαίσιο της δίκης στην Ηλιαία και για την υποστήριξη του Ευφιλήτου εκφωνείται ο λόγος από τον ετεροθαλή αδελφό του. Ο ρητορικός αυτός λόγος δεν έχει ως τώρα τύχει λεπτομερούς ανάλυσης από τους μελετητές του αρχαίου ελληνικού δικαίου και γι’ αυτό χαρακτηρίζεται ως «αδικημένος» στον τίτλο της παρούσας εργασίας. Πράγματι η μελέτη του προωθεί την έρευνα του αρχαίου ελληνικού και δη του κλασικού αττικού δικαίου. Ουσιαστικού δικαίου ζητήματα που μελετώνται είναι η κτήση της ιδιότητας του πολίτη στην κλασική Αθήνα, η απώλεια της αθηναϊκής πολιτείας αλλά και ο νόμος για την αναθεώρηση των καταλόγων των δημοτών που θεσπίστηκε επί Αρχία κατόπιν πρότασης του Δημοφίλου. Από την πλευρά του δικονομικού δικαίου κρίσιμα ζητήματα που μελετώνται είναι η διαιτησία (ιδίως με την μορφή της δημόσιας διαιτησίας) και η σχετική με αυτήν διαδικασία, η νομική φύση της δίκης για την προσβολή απόφασης δήμου για την διαγραφή πολίτη από τους δημότες του, οι διάδικοι σε όλα τα στάδια της υπόθεσης και τέλος οι αποδείξεις που προσήχθησαν τόσο ενώπιον των διαιτητών όσο και ενώπιον της Ηλιαίας. Ειδικά ως προς το ζήτημα, αν ο λόγος αυτός αποτελεί δείγμα «διαμαρτυρίας» η θέση που λαμβάνεται είναι μάλλον αρνητική, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο συντάκτης του δεν είχε επηρεαστεί από το είδος αυτό, με το οποίο ήταν εξοικειωμένος.
description: The thesis deals about the most important legal issues arising from the study of ‘Pro Euphileto’ rhetorical speech of the orator of the classical period Isaeus. Issues of both substantive and procedural law are being examined. This rhetoric speech was composed in favor of a citizen, who had been registered in the catalogues of the burghers of the Deme of Erchia, but was then erased from them with a deme administrative act. As a result he was deprived of his Athenian citizenship. Ephiletus exercised an ‘ephesis’ (appeal) against that deme act. This appeal brought the case before public arbitration for two years. Then the case was brought before the Heliastic Court, before which the examined rhetorical speech was pronounced by Euphiletos’ half brother. This rhetorical speech has not yet been thoroughly examined by the ancient Greek law specialists, and this is the reason, why it is called ‘unappreciated’ in the title of the thesis. Sure enough it promotes the scientific research in the field of ancient Greek and specially ancient Athenian law of the classical period. Matters of substantive law that are being examined are the acquisition of the Athenian citizenship in classical Athensq; the lack of that but also the Athenian law (resolution) for the revision of the deme catalogues of the citizens imposed in the time of archon Archias by proposal of Demophilos. What concerns the procedural law, crucial issues that are being studied are the public arbitration and its procedure; the legal nature of the trial raised against a deme administrative act that erases a citizen from the catalogue of burgers; the litigants in all stages of the procedure that is being examined and finally the evidence adduced both to the arbitrators and the Heliastic Court. Especially concerning the question, whether this speech constitutes a sample of ‘diamartyria’ the thesis answers that it is rather not the case, although its composer, i.e. Isaeus, must have been influenced by that kind of witness deposition, with which he was familiar.