Πολιτική και Θεολογία: Η Λατινοαμερικανική Θεολογία της Απελευθέρωσης:
Creators: name: Γουνόπουλος, Αγγελος Ευάγγελου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Θεολογία
Απελευθέρωση
Λατινική Αμερική
Theology
Liberation
Latin America

description: Σκοπός της διατριβής είναι η μελέτη του λατινοαμερικανικού θεολογικού και κοινωνικού κινήματος της Θεολογίας της Απελευθέρωσης ως ενός κύριου παραδείγματος Πολιτικής Θεολογίας. Η εργασία χωρίζεται σε πέντε μέρη. Στο πρώτο μέρος, που είναι εισαγωγικό, εξετάζουμε κάποια κρίσιμα ιστορικά γεγονότα που αφορούν τις πολιτισμικές ιδιαιτερότητες της Λατινικής Αμερικής και δημιουργούν τις κοινωνικές της μορφές, όπως τα συμβάντα της κατάκτησης και της αποικιοκρατίας. Όλες οι τάσεις της Θεολογίας της Απελευθέρωσης αναφέρονται στην αποικιοκρατία ή την νέο-αποικιοκρατία διαρκώς και τη θέτουν στο επίκεντρο της κοινωνιολογικής ανάλυσης τους. Με την κατάκτηση ξεκίνησε και μια διαδικασία εξάρθρωσης και συνάρθρωσης του πολιτισμικού χώρου της Λατινικής Αμερικής, μία διαρκής σύνθεση που σταδιακά μέσα στο χρόνο δημιουργεί τον σύγχρονο λατινοαμερικάνικο πολιτισμό. Κατανοούμε την πορεία μετασχηματισμού και διαμόρφωσης αυτού του ιδιαίτερου και συγκεκριμένου πολιτισμικού τρόπου, τον οποίο επικαλείται η Θεολογία της Απελευθέρωσης και ο οποίος ερμηνεύει το εν λόγω κίνημα. Διερευνούμε το ρόλο των χριστιανικών ταγμάτων στα πρώτα χρόνια της κατάκτησης αλλά και το ευρύτερα ρόλο της Εκκλησίας και των λαϊκών ιερέων καθόλη τη διάρκεια των χρόνων που ακολούθησαν. Μέσα από μια αφήγηση της πορείας των λαών προς την εθνική τους ανεξαρτησία, συνδέουμε το παρελθόν με την πολιτισμική, κοινωνική, πολιτική και εκκλησιαστική συγχρονία της Λατινικής Αμερικής για να φτάσουμε στο χρόνο της «θεολογίας της απελευθέρωσης. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας πραγματευόμαστε δύο καίριες συμβολές στη διαμόρφωση του χαρακτήρα της Θεολογίας της Απελευθέρωσης. Η πρώτη, και ίσως η σημαντικότερη, είναι η συμβολή της Β΄Βατικανής Συνόδου και η μεταρρύθμιση της ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας που προκάλεσε μια πραγματική πνευματική επανάσταση του χριστιανικού τρόπου. Η δεύτερη πολύ σημαντική συμβολή που προηγείται του θεολογικού κινήματος και το προετοιμάζει στην πράξη υπήρξε το κίνημα των λεγόμενων «Εκκλησιαστικών κοινοτήτων βάσης». Αποτέλεσε το εμπειρικό παράδειγμα του τρόπου της ποιμαντορικής δράσης πάνω στο οποίο στηρίχτηκαν οι θεολόγοι της απελευθέρωσης για να θεολογήσουν χωρίς να ιδεολογικοποιούν την πίστη. Στο τρίτο μέρος της εργασίας μελετούμε την ιστορία και την ταυτότητα, δηλαδή τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κινήματος της Θεολογίας της Απελευθέρωσης. Μέσα από τα κείμενα των σημαντικότερων εκπροσώπων του θεολογικού ρεύματος, και κυρίως με βάση το θεμελιώδες κείμενο του Περουβιανού θεολόγου Γκουστάβο Γκουτιέρρεζ, προσεγγίζουμε τις έννοιες της «θεολογίας» και της «απελευθέρωσης» με τη σημασία που της αποδίδουν οι πρωταγωνιστές της, τη σχέση της με την πολιτική και την ιστορική επαναστατική πράξη. Μελετούμε τη σχέση της «θεολογίας της απελευθέρωσης» και του μαρξισμού, αλλά και την πολιτιστική της ιδιαιτερότητα και αναφορικότητα. Στο τέταρτο μέρος δίνουμε κάποια στοιχεία για την εξέλιξη του κινήματος και τη σύνδεση του με άλλες θεολογίες της απελευθέρωσης σε παγκόσμιο επίπεδο. Τέλος, στο πέμπτο μέρος επιχειρείται μια συμπερασματική κριτική αποτίμηση της.
description: The aim of the present thesis is the study of Latin American theological and social movement of Theology of Liberation as a main paradigm of Political Theology. This thesis is divided in five components. In the first component, which is introductory, we examine some crucial historical events which concern the particularities of Latin American civilization and create the social forms, as the incidents of conquest and colonialism. All the trends of Theology of Liberation mention all the time the colonialism or new-colonialism and they pose this incident in the centre of their sociological analysis. With the conquest began a process of articulation and dislocation of the Latin American civilization, a constant synthesis which gradually has created the Latin American civilization within time. We understand the course of transformation and configuration of this specific and special cultural mode, which is invoked by the Theology of Liberation and which explains the movement. We investigate the role of Christian guilds the first years of conquest and also the wide role of the church and the role of the priests throughout the years that followed. Through narration about the course of population to their national independence, we connect the past with the cultural, social, political and ecclesiastical synchrony of Latin America as we get to the time of the Theology of Liberation. In the second component we deal with two main contributions in the configuration of the character of Theology of Liberation. The first, and maybe the most important, is the contribution of the Second Vatican Council and the reform of the Roman Catholic Church, which caused a real spiritual revolution of the Christian mode. The second very important contribution which preceded the theological movement but also prepared it in practice was the movement of the Ecclesiastical Base Communities. These communities were the empirical paradigm of the mode of the pastoral praxis and action, on which the theologians of liberation have relied to theologize without ideologizing the faith. In the third component we study the history and the identity, namely the main characteristics of the movement of Theology of Liberation. Throughout the texts of the most important representatives of the theological movement, and mostly based on the fundamental text of Peruvian Theologian Gustavo Gutierrez we approach the concepts of Theology and of Liberation with the meaning which the protagonists give, the relationship with the Politics and the historical revolutionary act. We study the relationship between Theology of Liberation and Marxism, and also the cultural specificity and referentiality. In the fourth component we give some elements about the evolution of the movement and its connection with others theologies of liberation in global level. Finally, in the fifth component attempt a presumptive critical valuation of Theology of Liberation.