Η έμπρακτη μετάνοια ως λόγος εξάλειψης του αξιοποίνου στον Ποινικό Κώδικα
Creators: name: Καραλιώτα, Νικολέτα Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: έμπρακτη μετάνοια
εξάλειψη του αξιοποίνου
αποκατασταστική λειτουργία
repentance
elimination of punishability
restorative function

description: Αντικείμενο της εργασίας αποτελεί η έμπρακτη μετάνοια ως λόγος εξάλειψης του αξιοποίνου στον Ποινικό Κώδικα. Αρχικά, επιχειρείται μια συνοπτική αναφορά στις μορφές εμφάνισης της «μετάνοιας» ως ποινικά αξιολογήσιμου μεγέθους, ενώ ακολουθεί η ανάλυση της ειδικότερης προβληματικής της έμπρακτης μετάνοιας ως λόγου εξάλειψης του αξιοποίνου και διερευνάται η δικαιολογητική βάση του θεσμού. Η αποκατασταστική λειτουργία της επανόρθωσης του διαταραγμένου status του εννόμου αγαθού με τη θέληση του δράστη, μετά την τέλεση του εγκλήματος, αναδεικνύεται σε δικαιολογητική βάση του θεσμού. Είναι ο λόγος για τον οποίο η ποινή στερείται οποιασδήποτε ανταποδοτικής και ειδικοπροληπτικής λειτουργίας. Ακολουθεί η προσέγγιση των βασικών χαρακτηριστικών του θεσμού (προσωπικός χαρακτήρας, υποχρεωτική απαλλαγή από την ποινή, προϋπόθεση του «οικειοθελούς» χαρακτήρα, ειδικός χαρακτήρας εξάλειψης του αξιοποίνου). Στο ειδικό μέρος της εργασίας, επιχειρείται η συστηματοποίηση των προβλεπόμενων στον Ποινικό Κώδικα περιπτώσεων έμπρακτης μετάνοιας σε τρεις βασικές κατηγορίες: α) ποινικές διατάξεις στις οποίες τυποποιούνται μορφές απόπειρας ως αυτοτελή εγκλήματα ή καθίστανται αξιόποινες προπαρασκευαστικές πράξεις, β) εγκλήματα διακινδύνευσης από αμέλεια, γ) ολοκληρωμένες προσβολές εννόμων αγαθών (εγκλήματα κατά της ιδιοκτησίας και της περιουσίας). Στη συνέχεια, η εργασία εστιάζει στην προσέγγιση κάποιων ιδιόρρυθμων περιπτώσεων που μοιάζουν με την «κλασική» έμπρακτη μετάνοια, και ειδικότερα εξετάζεται αν αυτές οι περιπτώσεις μπορούν να χαρακτηριστούν ως ιδιόρρυθμες ή ίσως διευρυμένες μορφές έμπρακτης μετάνοιας ή αποτελούν ίσως μορφές συνδιαλλαγής. Η πρόβλεψη της έμπρακτης μετάνοιας για συγκεκριμένα εγκλήματα αναδεικνύει τη σημασία της δυνατότητας αναλογικής εφαρμογής των συγκεκριμένων διατάξεων και την αξία της οριοθέτησης της έμπρακτης μετάνοιας σε σχέση με την ελαφρυντική περίσταση της «ειλικρινούς μετάνοιας» (άρθρο 84 § 2 παρ. δ΄ ΠΚ) και της «μετάνοιας» ως μεγέθους που λαμβάνεται υπόψη κατά την επιμέτρηση της ποινής (άρθρο 79 § 3 στοιχ. δ΄ ΠΚ). Παράλληλα, η απουσία μιας γενικής ρύθμισης για την έμπρακτη μετάνοια, καθιστά σημαντική μια de lege ferenda πρόταση εισαγωγής ενός γενικού λόγου δικαστικής άφεσης της ποινής, που θα στηρίζεται στην ειλικρινή μετάνοια του δράστη, μέσω της αποκατάστασης στο μέτρο του δυνατού της προσβολής που έχει προκαλέσει αυτός στο θύμα, σε συνδυασμό με τη μειωμένη ενοχή του. Στο τελευταίο κεφάλαιο συνοψίζονται τα συμπεράσματά της εργασίας και γίνεται μια προσπάθεια αποτύπωσης, μεταξύ άλλων, της εξέλιξης της έμπρακτης μετάνοιας και της δυναμικής της.
description: This thesis examines repentance a reason for the elimination of punishability under the Greek Penal Code (GPC). The thesis commences with a brief reference to “repentance” as an element evaluated under criminal law. It goes on to analyse the specific issue of repentance as a reason for the elimination of punishability. Building on this, the justificatory basis of the institution is investigated. The restorative function of remediation of the disturbance of legal interests with the perpetrator’s will is highlighted as the justification of repentance. This is why the sentence lacks any retributive and special prevention objective. This analysis is followed by the discussion of the main characteristics of the repentance (personal character, compulsory exemption from punishment, requirement of “voluntary” character, special elimination of punishability). This thesis then focuses on cases of repentance envisaged by the GPC and systematizes them in three major categories: a. criminal provisions which regulate forms of attempt as separate crimes or criminalize preparatory acts; b. negligent crimes of endangerment; and c. completed crimes of harm (crimes against ownership and property). The thesis also attempts to approach individual cases that may appear similar to the "classic" notion of repentance. Specifically, it examines whether these cases can be characterized as extraordinary or maybe expanded forms of repentance or forms of conciliation. Two facts are highlighted in the repentance provision for specific offences. First, the importance of the possible proportionate application of the specific provisions. Second, the value of the delimitation of repentance in relation to the mitigating circumstance of "sincere repentance" (Article 84 § 2 point d GPC) and "repentance" as a as a factor considered in determining the sentence (Article 79 § 3 point. d GPC). Furthermore, the absence of a general provision for repentance emphasizes the importance of a de lege ferenda proposal to introduce a general provision of judicial remission of penalty, which would be based on the perpetrator’s sincere repentance, by the restoration of the harm caused to the victim in conjunction with reduced guilt. The last chapter of the thesis summarizes its conclusions and tries to capture, inter alia, the development of repentance and its dynamics.