Εκτίμηση της ποιότητας νερού λιμνών και ταμιευτήρων πόσιμου νερού της Ελλάδας με τη χρήση οικολογικών και μοριακών δεικτών
Creators: name: Κατσιάπη, Ματίνα Ζ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Ποιότητα νερού
Φυτοπλαγκτό
Ζωοπλαγκτό
Μοριακοί δείκτες
Water quality
Phytoplankton
Zooplankton
Molecular markers

description: Η παρούσα διδακτορική διατριβή στοχεύει στην εκτίμηση της ποιότητας νερού σε 21 υδάτινα οικοσυστήματα (13 φυσικές λίμνες και 8 ταμιευτήρες) της Ελλάδας κατά τη θερμή περίοδο 2007-2010, με τη χρήση οικολογικών και μοριακών δεικτών. Στα πλαίσιά της ι) πραγματοποιήθηκε παρακολούθηση χαρακτηριστικών της κοινωνίας του φυτοπλαγκτού (σύνθεση και ποικιλότητα ειδών-μορφολογικά και φυλογενετικά είδη, βιοόγκος, συμμετοχή κυανοβακτηρίων) ιι) διερευνήθηκε η επίδραση των χρήσεων γης στη λεκάνη απορροής και της σύνθεσης της κοινωνίας του ζωοπλαγκτού, στη διαμόρφωση της κοινωνίας του φυτοπλαγκτού ιιι) εκτιμήθηκε η ποιότητα νερού των υδάτινων σωμάτων με τη χρήση παραμέτρων και δεικτών φυτοπλαγκτού όπως α) σύνθεσης (αριθμός ειδών, ταξινομικές και λειτουργικές ομάδες, (%) συμμετοχή κυανοβακτηρίων) και β) βιομάζας (ανθίσεις, συνολικός βιοόγκος, βιοόγκος κυανοβακτηρίων). Επιπλέον, τροποποιήθηκαν κατάλληλα για εφαρμογή στις ελληνικές λίμνες δείκτες φυτοπλαγκτού που χρησιμοποιούνται σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο (Catalán, Q, Nygaard) και ιν) δημιουργήθηκε με στόχο την εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας των υδάτινων σωμάτων ένας πολυμετρικός δείκτης κοινωνίας φυτοπλαγκτού (Ρhytoplankton Community Index). Η χρήση διαφορετικών παραμέτρων-μετρικών (βιοόγκος φυτοπλαγκτού, (%) συμμετοχή κυανοβακτηρίων στο συνολικό βιοόγκο, παρουσία γονιδίων τοξικότητας, επίπεδα κυανοβακτηρίων σύμφωνα με τον Π.Ο.Υ) και δεικτών (Nygaard, Catalán, Q, PCI) για την εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας νερού, έδειξε ότι συνολικά η πλειονότητά των 21 υδάτινων οικοσυστημάτων χαρακτηρίζεται από οικολογική ποιότητα νερού κατώτερη της καλής, με τις φυσικές λίμνες να εμφανίζουν πιο «επιβαρυμένη» κατάσταση από τους ταμιευτήρες. Συνολικά, παρουσιάζεται για πρώτη φορά μια ολοκληρωμένη έρευνα για την ποιότητα του νερού με βάση το φυτοπλαγκτό, ενοποιώντας την από τη βάση προς την κορυφή μοριακή προσέγγιση με την από την κορυφή προς τη βάση ολιστική προσέγγιση οικοσυστήματος, ενώ παραθέτονται τα πρώτα στοιχεία για την οικολογική ποιότητα υδάτινων οικοσυστημάτων μεγάλης σημασίας (π.χ. η λίμνη Μεγάλη Πρέσπα, η λίμνη Ισμαρίδα και οι ταμιευτήρες πόσιμου νερού του Μαραθώνα και της Αισύμης) και προτείνεται ένας νέος δείκτης εκτίμησης της οικολογικής ποιότητας.
description: The present thesis aims at the assessment of the water quality of 21 freshwaters in Greece (13 lakes and 8 reservoirs) during the warm period 2007-2010 by using ecological and molecular markers. Within this study, in the 21 freshwaters: i) phytoplankton community structure (synthesis and species diversity-morphological and phylogenetic species, biovolume, cyanobacterial contribution) was examined ii) the importance of watershed land use types and of zooplankton community structure as drivers of phytoplankton community was evaluated iii) water quality was assessed by using phytoplankton metrics and indices regarding a) synthesis (species number, taxonomic and functional groups, (%) cyanobacterial contribution) and b) biomass (blooms, total biovolume, cyanobacterial biovolume). Moreover, phytoplankton indices used in Europe and worldwide (Catalán, Q index, Nygaard) were properly modified so as to be used in Greek freshwaters and finally, iv) a new phytoplankton index (Ρhytoplankton Community Index) was constructed for the assessment of the ecological water quality. The use of different phytoplankton parameters-metrics (phytoplankton biovolume, (%) cyanobacterial contribution, presence of toxicity genes, levels of cyanobacteria according to WHO) and indices (Nygaard, Catalán, Q, PCI) to assess the water quality of the 21 freshwaters, showed that overall, the majority of them is not characterized by a good water quality, with lakes exhibiting worse quality than reservoirs. In this thesis, an integrated study on the water quality based on phytoplankton is presented for the first time, unifying the molecular approach from the base to the top with the total ecosystem approach from the top to the base. Furthermore, data on the ecological quality of freshwaters of great importance (e.g. lake Megali Prespa, lake Ismarida and the drinking water reservoirs of Marathonas and Aisimis) are presented for the first time and a new phytoplankton index is proposed for water quality assessment.