Η έννοια του «άλλου» και η αντιμετώπιση του από τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία 1ος -2ος μ.Χ. αι. Το παράδειγμα της Ίσιδας – Σάραπι
Creators: name: Πλατιώτη, Βασιλική Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (mos maiorum, religio, superstitio)
Aίγυπτος (Ίσιδα/Σάραπις)
Μετά-αποικιοκρατικές μελέτες (Οριενταλισμός)
Roman Empire (mos maiorum, religio, superstitio)
Egypt (Isis/Sarapis)
Post- colonial studies (Orientalism)

description: Η αχανής Ρωμαϊκή αυτοκρατορία έχει ήδη καταφέρει μέχρι τα μέσα του 2ου μ.Χ. αιώνα να φτάσει στο απόγειο των κατακτήσεών της. Διάφοροι λαοί, που υπόκεινται, πλέον, στην κυριαρχία της, αποτελούν για τους Ρωμαίους κατακτητές τον «άλλον»-τον βάρβαρο ή ξένο. Είναι αυτοί, οι οποίοι σύμφωνα με τον τρόπο σκέψης των κατακτητών, αμαυρώνουν με την παρουσία τους, τη γνησιότητα και το μεγαλείο του πατροπαράδοτου τρόπου ζωής τους. Η αρχική αντίδρασή τους προς οποιοδήποτε ξένο στοιχείο που εισέρχεται στο περιβάλλον της δικαιοδοσίας τους βαθμιαία υποχωρεί, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν με την πάροδο του χρόνου δίοδοι επικοινωνίας ανάμεσα σ’ αυτό που θεωρείται παραδοσιακός ρωμαϊκός τρόπος ζωής και σ’ αυτό που θεωρείται «Άλλο» / «ξένο». Ένα από τα πιο σημαντικά αποτελέσματα αυτής της πραγματικότητας είναι η δημιουργία, για όλες αυτές τις ομάδες των ξένων, ιδανικών συνθηκών διαμόρφωσης, αυτού του φαινομένου που χαρακτηρίζουμε σήμερα -φυσικά τηρουμένων των αναλογιών- (mutatis mutandis) , ως «πολιτισμική ταυτότητα». Σ’ αυτή την πραγματικότητα διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο και η θρησκεία που κυριαρχεί στον ρωμαϊκό τρόπο ζωής, καθώς επίσης και σ’ αυτό που σχετίζεται άμεσα με τις αντιλήψεις των ξένων πληθυσμών της αυτοκρατορίας. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα για τα δεδομένα αυτής της χρονικής περιόδου, που είναι δυνατόν να ενταχθεί στην κατηγορία του «Άλλου», είναι η Αίγυπτος. Σ’ αυτό το πλαίσιο περιλαμβάνονται και οι λατρείες αιγυπτιακής προέλευσης (όπως για παράδειγμα, η λατρεία της ΄Ισιδας / Σάραπι), οι οποίες -ήδη από την έναρξη των ελληνιστικών χρόνων- διαδίδονται εξαιτίας των κοινωνικών και πολιτικών παραγόντων της εποχής αρχικά στο ελληνικό περιβάλλον και αργότερα σε αυτό της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Η θέση των εκπροσώπων της ρωμαϊκής εξουσίας είναι αρχικά αρνητική στην εμφάνιση και εγκατάσταση των συγκεκριμένων λατρειών τόσο στο χώρο της Ρώμης όσο και σ’ αυτόν της αυτοκρατορίας τους. Ένας από τους κυριότερους λόγους της συγκεκριμένης συμπεριφοράς τους είναι το γεγονός ότι αποτελούν, λόγω ακριβώς της διαφορετικότητάς τους, τον κατεξοχήν κίνδυνο αμαύρωσης του πατροπαράδοτου τρόπου ζωής και του μεγαλείου της ρωμαϊκής τους παράδοσης. Το γεγονός αυτό συντελεί στην ένταξή τους στο χώρο της περιφέρειας του κοινωνικού τους συνόλου και σ’ αυτόν της διαρκούς αμφισβήτησης και καχυποψίας. Εντούτοις, η αρχική αυτή αντίδραση βαθμιαία υποχωρεί με αποτέλεσμα να επέλθει η τελική ένταξη και ενσωμάτωσή τους στο περιβάλλον της παραδοσιακής ρωμαϊκής λατρείας. Θεωρούνται, πλέον, ως οι κατεξοχήν προστάτες και εκφραστές της αυτοκρατορικής εξουσίας και ως εκ τούτου οι διαρκείς φορείς διασφάλισης αρμονίας και ευδαιμονίας στο πρόσωπο του αυτοκράτορα και επομένως στο σύνολο της αυτοκρατορίας. Η αποδοχή, λοιπόν, του «ξένου» είναι δεδομένη, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν, αλλά παράλληλα και να επικρατήσουν -λόγω του «πνεύματος της εποχής»- όλοι αυτοί οι παράγοντες που δημιουργούν συνθήκες αλληλεπίδρασης και συνύπαρξης. Τέλος, στο σημείο αυτό αξίζει να αναφέρουμε ότι στο χώρο της σύγχρονης έρευνας διατυπώνονται ποικίλες θεωρίες σχετικές με το θέμα προσέγγισης των σχέσεων που αναπτύσσονται σε διάφορα πολιτισμικά περιβάλλοντα ανάμεσα στο «εμείς» και στους «Άλλους». Μια απ’ αυτές είναι και η λεγόμενη «μετά-αποικιακή» ερευνητική προσέγγιση, την οποία ακολουθούμε στην πραγμάτευση της εργασίας, και η οποία σχετίζεται άμεσα με το θέμα του «Οριενταλισμού»
description: The vast Roman Empire reached the peak of its conquests around the middle of the 2nd A.D. Different nations fall under its rule and form the so called «other» - barbarian or “alien”. The interaction among all peoples living in the empire so much in local, regional as well as in global level it’s not a one- sided. The already existing boundaries of this interaction were being subject to constant change as time went by. It could be well argued that this process resembles the one we nowadays call: formation of cultural identity. One of the cardinal points in forming a cultural identity has always been the presence of cult. The cult of Isis-Sarapis from Egypt and their distinct religious identity that was formed through time in all sorts of places all around the empire, is one of the most prominent examples of this multilayered formation process. Contemporary scholars have attempted, using various approaches, to reach an in-depth understanding of the relations, between “us” and “them”, that were shaped during that period. One of those is done with the use of the term “Orientalism”, as seen under the “post-colonial” studies perspective