Ταυτοποίηση οργανικών χρωστικών σε εικόνες της βυζαντινής τέχνης χρησιμοποιώντας Υγρή Χρωματογραφία Υψηλής Πίεσης
Creators: name: Νικολαΐδου, Ζωή Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: υγρή χρωματογραφία
οργανικές χρωστικές
συντήρηση και αποκατάσταση
liquid chromatography
organic pigments
conservation and restoration

description: Αντικείμενο της παρούσης έρευνας αποτέλεσε η ταυτοποίηση των οργανικών χρωστικών που χρησιμοποιήθηκαν σε μεταβυζαντινές εικόνες που δημιουργήθηκαν από τον 16ο-18ο μ.Χ. αιώνα. Συγκεκριμένα αναλύθηκαν τριανταέξι δείγματα από είκοσι εικόνες θρησκευτικού περιεχομένου. Η εργασία στοχεύει στην ταυτοποίηση και την χρονολόγησή τους, συγκριτικά και με τη χρονολόγηση που απορρέει από τα εικονογραφικά στοιχεία των εικόνων. Ακόμα, υπάρχει η δυνατότητα να δοθούν χρήσιμες πληροφορίες στους συντηρητές που ασχολούνται με την διατήρησή τους στο χρόνο, σχετικές με προγενέστερες επεμβάσεις, μέσω της γνώσης της τεχνολογίας και των ιδιοτήτων των υλικών. Έτσι τελικά, θα αντιμετωπιστούν είτε εξατομικευμένα είτε ομαδικά με τον καλύτερο και αποτελεσματικότερο δυνατό τρόπο. Οι φορητές εικόνες αποτελούνται κατασκευαστικά, από πολλά στρώματα υλικών και γι’ αυτό είναι από τα πιο πολύπλοκα ίσως, από πλευράς φυσικοχημικής ανάλυσης, καθώς περιλαμβάνουν πλήθος διαφορετικών υλικών. Για μια ολοκληρωμένη μελέτη πρέπει να μελετηθούν και οι οργανικής φύσης χρωστικές, αφού οι ανόργανες μελετήθηκαν σε προγενέστερη έρευνα. Η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε για την ανάλυση των χρωμοφόρων ενώσεων των οργανικών χρωστικών είναι η Υγρή Χρωματογραφία Υψηλής Πίεσης (HPLC) με ανιχνευτή παράταξης διόδων (DAD). Η HPLC χαρακτηρίζεται από ευαισθησία και ακρίβεια σε ποσοτικούς και σε ποιοτικούς προσδιορισμούς. Οι ανιχνευτές παράταξης διόδων (DAD) παρέχουν τη δυνατότητα καταγραφής σε όλο το φάσμα του ορατού και υπεριώδους μιας ένωσης. Η διαδικασία που ακολουθείται και που έλαβε χώρα είναι η εξής: το δείγμα αρχικά προκατεργάζεται, ώστε να εκχυλιστούν οι χρωστικές. Έπειτα το υγρό εξατμίζεται και το ίζημα διαλυτοποιείται. Το διάλυμα φυγοκεντρείται και στη συνέχεια αναλύεται στη χρωματογραφική στήλη. H μέθοδος εφαρμόστηκε στην ταυτοποίηση των χρωμοφόρων ενώσεων και η ταυτοποίηση των κορυφών στα δείγματα έγινε με σύγκριση των χρόνων συγκράτησης και των φασμάτων που λήφθηκαν από τον ανιχνευτή, με τις πρότυπες ενώσεις. Από τα αποτελέσματα της ανάλυσης των δειγμάτων των εικόνων προκύπτει ότι το ινδικό έχει ταυτοποιηθεί σε όλο το εύρος των εποχών ως μπλε χρωστική σε εικόνες προερχόμενες από διάφορες περιοχές της Ελλάδας. Πριν το 16ο αι. για την απόδοση του κόκκινου χρώματος στις εικόνες οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούσαν το ριζάρι, το κοκκινόξυλο και τον κόκκο, ενώ μετά τον 16ο αι. χρησιμοποιήθηκε η κοκκινίλη. Σε όλα τα δείγματα που χρονολογούνται μετά το συγκεκριμένο αιώνα, ταυτοποιείται κοκκινίλη σε αντίθεση με τα δείγματα που χρονολογούνται πριν από αυτόν. Σε αυτά έχουν ταυτοποιηθεί κυρίως ανόργανες χρωστικές σε προγενέστερη έρευνα
description: The goal of this research was the identification of organic pigments used in post-Byzantine icons created from 16th-18th AD. In particular, thirty-six samples of twenty religious icons were analyzed. The work aims at their identification and dating, as well as the dating from the pictorial elements of the icons. It is very important for the works, to establish their authenticity and even, it is possible to give useful information to the conservators, so that they can be handled either individually or in a group in the best and most effective way possible. Portable images are constructed from many layers of materials and are therefore more sophisticated in terms of physicochemical analysis, as they include many different materials. For a complete study of the selected icons, the organic pigments had to be studied, as the inorganic colouring materials were previously investigated. The technique used to analyze the colouring compounds of the organic dyes was High Pressure Liquid Chromatography (HPLC) with diode array detector (DAD). HPLC is characterized by sensitivity and precision in both quantitative and qualitative assays. Diode Array Detectors (DAD) provides the ability to record the visible and ultraviolet spectrum of a compound. The applied procedure is as follows; samples are treated with an acid to extract the pigments. The liquid is then evaporated and the precipitate dissolves in a typical solvent. The solution is centrifuged and then analyzed using HPLC. The method was applied for the identification of the organic colouring compounds. The identification of the HPLC peaks was achieved by comparing the retention times and spectra obtained by the detector for the unknowns samples with those of standard solutions. From the results of the analysis of the samples of the icons, it appears that indigo was used as a blue pigment in the icons. Before 1632 AD madder, redwood and kermes were used to give the red colour to the icons, whereas in more recent icons cochineal was used. In all samples dating after 1632, cochineal was identified as opposed to samples dated before 1632 AD