Μονόχωροι καμαροσκεπείς ναοί με πλευρικούς χορούς:
Creators: name: Αρβανιτίδου, Ιωάννα Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: χοροί
ναοί
Βουλγαρία
choirs
churches
Bulgaria

description: Ο τύπος του μονόχωρου καμαροσκεπούς ναού με πλευρικούς χορούς είναι μια απλή αρχιτεκτονική σύλληψη, κατά την οποία ένας ενιαίος χώρος, που καλύπτεται με ημικυλινδρική καμάρα, λαμβάνει χορούς στις μακρές πλευρές του. Πρόκειται για ναούς μικρής κλίμακας με εσωτερικές διαστάσεις από 4,50μ.έως 10,50μ. μήκος και 2,50μ. έως 5,00μ. πλάτος. Στο συγκεκριμένο τύπο ανήκουν μία σειρά ναών που εμφανίζουν μεγάλη διάδοση στη δυτική Βουλγαρία. Ωστόσο, μεμονωμένοι ναοί του τύπου εμφανίζονται και σε άλλες περιοχές της ίδιας χώρας, καθώς και στη Σερβία, στην Αλβανία και στη Ρουμανία, αλλά σποραδικά. Στους εν λόγω ναούς οι χοροί, με διάμετρο/χορδή από 1μ. έως 3μ. καλύπτονται με τεταρτοσφαίρια σε χαμηλότερη στάθμη από τη γένεση της ημικυλινδρικής καμάρας. Η κόγχη του ιερού προβάλει εξωτερικά, ενώ βορείως αυτής διαμορφώνεται, στο πάχος του τοίχου η πρόθεση. Στη δυτική πλευρά διαμορφώνεται μεγάλο αψίδωμα με ποδαρικά, που φτάνουν μέχρι το έδαφος, ενώ το τύμπανο της είναι κατασκευασμένο βαθύτερα κατά 0,25μ. έως 1,33μ. Σε σπάνιες περιπτώσεις υπάρχει εξωτερικός διάκοσμος, ο οποίος περιορίζεται σε ζώνες με πλίνθους και νωπογραφίες. Τα υλικά δόμησης είναι αργοί λίθοι και λαξευτός πωρόλιθος, ο οποίος χρησιμοποιήθηκε, κυρίως, στα ποδαρικά. Τα μνημεία φέρουν δίρριχτη στέγη, με λίθινες πλάκες.Όλοι οι ναοί ήταν καλυμμένοι με τοιχογραφίες, από τα κατώτερα έως τα ανώτερα τμήματα τους. Σήμερα σώζονται ελάχιστες από αυτές. Σε πολλές περιπτώσεις, οι χοροί τοιχογραφούνται με εξέχουσες παραστάσεις και έχουν ανεξάρτητη χρήση από το ιερό. Χρησιμοποιούνται για προσκύνηση εικόνων, για κηροστάτες, για φύλαξη λειψάνων, για τράπεζες προσφορών ή ακόμα και για τη φιλοξενία εξεχόντων προσώπων. Οι μονόχωροι καμαροσκεπείς ναοί με πλευρικούς χορούς εξυπηρετούσαν μικρές κοινότητες, κοσμικές ή μοναστηριακές, και ως εκ τούτου τους βρίσκουμε είτε ως καθολικά μοναστηριών είτε ως παρεκκλήσια κοντά σε κατοικημένες περιοχές. Το πρωιμότερο παράδειγμα του τύπου είναι ο ναός του Αγίου Γεωργίου, στη Studena, και χρονολογείται στα μέσα με τέλη του 15ου αιώνα.
description: The type of barrel-vaulted single-nave churches with lateral choirs represents a very simple architectural structure. The nave consists of a single room, covered with a semicircular barrel-vault and the choirs are annexed at the lateral wall-faces. The interior length of these rather small churches ranges from 4.50m. to 10.50m. and their width from 2.50m. to 5m. An extended group of churches, mostly appearing in Western Bulgaria, belongs to this specific architectural type. However, other individual churches, localized in other parts of the same country, as well as in Serbia, Albania and Romania, also form part of the same type.The diameter/chord of the choirs of these monuments ranges from 1m. to 3m. The choirs are covered with a conch, which is situated lower than the beginning of the barrel-vault.The sanctuary apse projects outwards to the east, and a small conch of Prothesis appears at the eastern wall, north of the apse. At the west wall-face there is a big arch with responds that reach the level of the ground, and the lunette is constructed deeper, within 0.25m. to 1.33m.Scarcely, outdoor decoration appears, consisting only of brick bands and frescos. The churches are made of rubble stones and carved limestone. Limestone is mostly used at the responds. These monuments are covered with saddleback roof made of stone slabs.All churches were wall-painted from their lower to upper parts. Nowadays, only a limited number of frescos survive.In many cases the murals in the choirs are of great interest, and the use of the choirs themselves is not connected with the sanctuary. They appear to serve as a place for veneration of images, candlesticks, storage reliquary, offertory table or pew for important persons.Barrel-vaulted single-nave churches with lateral choirs serve small communities, either cosmic or ecclesiastical, and thus they can be found as the Katholikon of monasteries or as a parekklesion close to residential areas. The earliest sample of this type is the church of Saint George in Studena, which dates from the middle to the end of the 15th century.