Η δέσμευση και η δήμευση προϊόντων νομιμοποίησης παράνομων εσόδων
Creators: name: Δημητρουλοπούλου, Ελένη Μαρίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες
Ξέπλυμα βρώμικου χρήματος
Δέσμευση προϊόντων
Laundering of proceeds from illegal activities
Money laundering
Freezing of products

description: Η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, άλλως ευρέως γνωστή και ως «ξέπλυμα βρώμικου χρήματος», αποτελεί φαινόμενο που λαμβάνει ολοένα και εκτενέστερες διαστάσεις, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Ειδικότερα, αποτελεί την καθ’ οιονδήποτε τρόπο μετατροπή παράνομων εισοδημάτων σε νόμιμων, προσδίδοντάς τους νόμιμη προέλευση. Επομένως, στην έννοια της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες περιλαμβάνεται μια σειρά ενεργειών με ποινική απαξία, οι οποίες εντάσσονται στην οργανωμένη και δη στην οικονομική εγκληματικότητα. Εξάλλου, καθίσταται σαφές, ότι η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες παρωθεί έτι περισσότερο την εξάπλωση του οργανωμένου εγκλήματος. Την ίδια στιγμή, δε, η επένδυση των προϊόντων που προκύπτουν από τις αξιόποινες δραστηριότητες στην αγορά διαταράσσει την εύρυθμη και ομαλή λειτουργία της εθνικής και παγκόσμιας οικονομίας. Εν ολίγοις, η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες θέτει σε υπέρμετρο κίνδυνο την κοινωνία και την οικονομία. Για το λόγο αυτό, κρίνεται επιτακτική η μελέτη των επιμέρους εκφάνσεων του φαινομένου και των προβλεφθέντων μέτρων για την πρόληψη και την καταστολή του, καθώς και η διερεύνηση καταλληλότερων και αποτελεσματικότερων μεθόδων και πρακτικών για την αντιμετώπισή του. Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη των ζητημάτων που άπτονται της δέσμευσης και της δήμευσης ως εργαλείων για την αντιμετώπιση του φαινομένου της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Ακολουθήθηκε η μέθοδος της βιβλιογραφικής επισκόπησης, για τις ανάγκες της οποίας ελήφθησαν υπόψη άρθρα και συγγράμματα που αντλήθηκαν από βιβλιοθήκες και διαδικτυακές μηχανές αναζήτησης. Σημειωτέον, ότι ως λήμματα χρησιμοποιήθηκαν οι εξής όροι και φράσεις: δήμευση, δέσμευση, νομιμοποίηση εσόδων, ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, money laundering, confiscation of money laundering products, confiscation. Επίσης, έγινε ανασκόπηση της εθνικής και διεθνούς νομοθεσίας μέσω της χρήσης Τραπεζών Νομικών Πληροφοριών, όπως η Τ.Ν.Π. NOMOS, η Τ.Ν.Π. Ισοκράτης και η Curia. Κατά το πρώτο σκέλος της εργασίας επιχειρείται η εννοιολογική οριοθέτηση του φαινομένου της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, η αποτύπωση της ιστορικής του εξέλιξης, καθώς και η περιγραφή των σταδίων που διήλθε η διαδικασία ποινικοποίησης του. Εν συνεχεία, περιγράφεται η δομή του εγκλήματος και εκτίθενται λεπτομερώς οι σύγχρονες νομοθετικές διατάξεις που το διέπουν σε διεθνές, ενωσιακό και εθνικό δίκαιο. Ακολουθεί το κύριο μέρος της εργασίας, κατά το οποίο απαριθμούνται τα μέτρα που έχουν προβλεφθεί για την αντιμετώπιση του φαινομένου της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, με έμφαση στα μέτρα της δέσμευσης και της δήμευσης των προϊόντων της νομιμοποίησης. Πιο συγκεκριμένα, αναλύεται η φύση της δέσμευσης και της δήμευσης προϊόντων, περιγράφεται το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο των δύο αυτών μέτρων και εξετάζονται αφ’ ενός οι περιπτώσεις, οι προϋποθέσεις και ο τρόπος επιβολής τους, αφ’ ετέρου τα όργανα που είναι αρμόδια προς τούτο. Περαιτέρω, μέσω της ανάλυσης της ισχύουσας Ελληνικής νομοθεσίας θα επιχειρηθεί η ανάδειξη των προβληματικών που ανακύπτουν κατά την εφαρμογή τόσο της δέσμευσης όσο και της δήμευσης προϊόντων νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, ήτοι η επίδραση της επιβολής των εν λόγω μέτρων στη διαφύλαξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η τήρηση θεμελιωδών αρχών που διέπουν την κρατική δράση. Η παρούσα εργασία καταλήγει στο συμπέρασμα ότι κατά τις τελευταίες δεκαετίες σαφώς έχουν γίνει σημαντικές προσπάθειες για την περιστολή και καταστολή του φαινομένου της νομιμοποίησης παράνομων εσόδων με την πρόβλεψη πλέγματος διατάξεων ποινικού και μη περιεχομένου. Εντούτοις, παρά το πλήθος και την αυξημένη αυστηρότητα των υφιστάμενων διατάξεων που διέπουν το υπό εξέταση φαινόμενο, αυτό εξακολουθεί να υφίσταται και να αναπτύσσεται, λαμβάνοντας νέες μορφές, προσαρμοζόμενο στις εκάστοτε μεταβολές μέσων και συνθηκών. Επιπροσθέτως, στα πλαίσια του εθνικού δικαίου, η αποτελεσματικότητα της ποινικής αντιμετώπισης του φαινομένου περιορίζεται εξαιτίας προβληματικών κατά την εφαρμογή του προβλεφθέντος θεσμικού πλαισίου και ελλείψει επαρκούς κατάρτισης των φορέων που έχουν επιφορτιστεί την εκτέλεση μέτρων και την επιβολή κυρώσεων.
description: Laundering of proceeds from illegal activities, also widely known as «money laundering», is a phenomenon that is taking on increasingly extensive dimensions both at national and international level. In particular, it constitutes in any way the conversion of illegal incomes into legal ones, providing them a legal origin. Therefore, the concept of money laundering includes a series of actions with criminal value, which are part of organized and especially economic crime. Moreover, it is clear that money laundering promotes the spread of organized crime. At the same time, the investment of the products resulting from the criminal activities in the market disrupts the orderly and smooth functioning of the national and global economy. In short, money laundering poses an inordinate risk to society and the economy. For this reason, it is imperative to study the individual manifestations of the phenomenon and the foreseen measures for its prevention and suppression, as well as the investigation of more appropriate and effective methods and practices to deal with it. The object of this paper is the study of the issues related to the seizure and confiscation as tools to deal with the phenomenon of money laundering. The method of the bibliographic review was followed, for the needs of which articles and writings obtained from libraries and internet search engines were taken into account. It should be noted that the following terms and phrases were used as search terms: confiscation, commitment, money laundering, laundering of proceeds from illegal activities, confiscation of money laundering products, confiscation. Also, national, and international legislation was reviewed through the use of Legal Information Banks, such as B.L.I. NOMOS, B.L.I. Isocrates and Curia. During the first part of the paper, the conceptual delimitation of the phenomenon of money laundering from illegal activities, the recording of its historical development, as well as the description of the stages through which its criminalization process went, is attempted. Subsequently, the structure of the crime is described and the modern legislative provisions that govern it in international, EU and national law are detailed. The main part of the paper follows, in which the measures envisaged to deal with the phenomenon of money laundering are listed, with an emphasis on the measures of seizure and confiscation of the proceeds of money laundering. More specifically, the nature of the seizure and confiscation of products is analysed, the existing institutional framework of these two measures is described and the cases, conditions and manner of their enforcement are examined on the one hand, and on the other hand the bodies responsible for this. Furthermore, through the analysis of the current Greek legislation, an attempt will be made to highlight the problems that arise during the implementation of both the freezing and the confiscation of proceeds of money laundering from illegal activities, i.e., the effect of the enforcement of these measures on the protection of human rights and the adherence to fundamental principles governing state action. This paper comes to the conclusion that during the last decades significant efforts have clearly been made to curtail and suppress the phenomenon of money laundering by providing a network of criminal and non-criminal provisions. However, despite the number and increased strictness of the existing provisions governing the phenomenon under consideration, it continues to exist and develop, taking new forms adapting to changes in means and conditions. In addition, in the context of national law, the effectiveness of the criminal treatment of the phenomenon is limited due to problems in the implementation of the foreseen institutional framework and the lack of sufficient training of the bodies charged with the execution of measures and the imposition of sanctions.
description: Φορέας: Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκη, Τμήμα Νομικής ΑΠΘ και Νομικής ΔΠΘ