Προυδέντιος, Cathemerinon, I-VI: ερμηνευτικές προσεγγίσεις
Creators: name: Σαλονικίδης, Δημήτριος Κ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Προυδέντιος
Καθημερινών
Prudentius
Cathemerinon

description: Η παρούσα εργασία αποτελεί μια απόπειρα ερμηνευτικής προσέγγισης των πρώτων έξι ποιημάτων της συλλογής Cathemerinon του Προυδεντίου, ενός από τους σημαντικότερους χριστιανούς ποιητές του 4ου αι. Τα ποιήματα αυτά αποτελούν ύμνους για τις τρεις λατρευτικές στιγμές της ημέρας (πρωί, μεσημέρι και απόγευμα), σε αντίθεση με τα υπόλοιπα έξι ποιήματα της συλλογής, που αναφέρονται σε λατρευτικές στιγμές ή περιόδους του έτους (περίοδος νηστείας, Πάσχα, Χριστούγεννα). Ως εργαλείο για την ερμηνεία του κειμένου χρησιμοποιείται η δομή του, τόσο σε μακροεπίπεδο (διάταξη των ευρύτερων νοηματικών ενοτήτων στα πλαίσια του συνόλου του ποιήματος), όσο και σε μικροεπίπεδο (διερεύνηση του τρόπου κατασκευής των επιμέρους ενοτήτων, στροφών ή ακόμη και στίχων). Ο συγκεκριμένος τρόπος ανάλυσης του κειμένου οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το προυδεντιανό κείμενο δομείται συχνά με βάση δυαδικά και τριαδικά μοντέλα, τα οποία συντελούν κάθε φορά στην εναργέστερη προβολή του θεολογικού μηνύματός του. Εν τέλει η ενότητα των έξι αυτών ποιημάτων της συλλογής δομείται με βάση τέτοιου είδους σχήματα, ούτως ώστε να αναδεικνύονται ευκρινώς οι ηθικοδιδακτικές της διαστάσεις. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο αυτό μέρος της συλλογής διακρίνονται δύο ενότητες που εμπεριέχουν τρία ποιήματα η καθεμία. Στην πρώτη (ποιήματα 1-3) κύριο θέμα είναι η σύγκρουση μεταξύ κοσμικού και πνευματικού κόσμου, ενώ στη δεύτερη (ποιήματα 4-6) παρουσιάζεται η συνέργεια θείου και ανθρώπινου παράγοντα για την επίτευξη της σωτηρίας. Αυτός ο συνδυασμός δυαδικότητας και τριαδικότητας εντοπίζεται και στο εσωτερικό καθεμιάς από τις δύο ενότητες: κάθε φορά εντοπίζεται στο κέντρο ένα ποίημα που παρουσιάζει μια γενικότερη θεολογική αλήθεια και στα άκρα δύο ποιήματα που την εξειδικεύουν, με τέτοιο τρόπο, ώστε η μετάνοια και η εγκράτεια να παρουσιάζονται ως βασικές προϋποθέσεις για την απόκτηση και των υπόλοιπων χριστιανικών αρετών, ενώ παράλληλα η Θεία Μετάληψη, ο Λόγος και η φιλευσπλαχνία του Θεού να προβάλλονται ως τα κυρίαρχα μέσα με τα οποία νικάται η αμαρτία και επιτυγχάνεται ο φωτισμός και η σωτηρία της ψυχής.
description: This doctoral thesis is an interpretative approach of the first six poems of Prudentius’ (one of the most important Christian poets of the 4th century) Cathemerinon. These poems are hymns for the three sacramental moments of the day (morning, lunch time, evening), while the next six refer to sacramental moments or periods of the year (fastening period, Eastern, Christmas). As a tool for the interpretation of the text it is used its structure, both at “macro” (arrangement of the wider notional units inside the whole poem) and “micro” level (study of the construction of single units, stanzas or even verses). This way of text analyze leads to the conclusion that Prudentius’ text structure is based on binary and ternary models, which help to make its theological meaning clearer. The structure of the whole unit of these six poems is also based on such models, in a way that its moral dimension is more clearly lighted. In particular, in the first part of this poetical collection are clearly distinguished two units of three poems each. The main theme of the first one (poems 1-3) is the contrast between carnal and spiritual world, while the second one (poems 4-6) presents the co-operation of human and god forces for man’s salvation. This combination of binary and ternary structure models can also be found in each of these two units: each time there is a poem that presents a general theological idea in the centre of the unit, surrounded by two poems that make it more specific, in such a way that penitence and self-restraint are presented as basic prerequisites for the acquirement of the rest christian virtues, while at the same time the Holy Communion and God’s Speech and mercifullness appear as the main means through which man can defeat sin and achieve his soul’s enlightenment and salvation.