Πρώτη προσέγγιση του προβλήματος της υγρασίας στο οθωμανικό τέμενος Κουρσούμ τζαμί στην πόλη της Καστοριάς &amp; προτάσεις οικοδομικών επεμβάσεων για την αντιμετώπισής της
Creators: name: Μπιλμπίλη, Ευφροσύνη Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Υγρασία
Οθωμανικό Τέμενος-Καστοριά
Humidity
Ottoman Mosque-Kastoria

description: Αντικείμενο της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας αποτελεί μια πρώτη προσέγγιση του προβλήματος της υγρασίας στο ιστορικό διατηρητέο οθωμανικό τέμενος «Κουρσούμ Τζαμί» της Καστοριάς και μια σειρά προτεινόμενων επεμβάσεων για το μετριασμό της δράσης της.Το Κουρσούμ Τζαμί, αποτελεί ένα από τα επτά καταγεγραμμένα τεμένη της πόλης και πλέον το μοναδικό σωζόμενο. Χρονολογείται γύρω στο 1500 μ.Χ., και σύμφωνα με το προεδρικό διάταγμα του 1925, έχει κηρυχθεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο. Αρχικά, με σκοπό την κατανόηση της υφιστάμενης κατάστασης του μνημείου, γίνεται περιγραφή των αρχιτεκτονικών και οικοδομικών χαρακτηριστικών του, καθώς και της παθολογίας του. Επιγραμματικά, το μνημείο αποτελείται από το χώρο προσευχής, μια μονόχωρη τρουλαία τετραγωνικής κάτοψης αίθουσα, εσωτερικών διαστάσεων περίπου 8,40 m x 8,40 m και ύψους περίπου 13,0 m. Δυτικά του χώρου προσευχής και εν συνεχεία αυτού, βρίσκεται ενσωματωμένος ο μιναρές. Η περιμετρική τοιχοποιία του μνημείου συντίθεται από λιθοπλινθοδομή μέσου πάχους 1,20 m., ενώ εντοπίζεται οπτοπλινθοδομή τόσο στη θολωτή στέγαση, όσο και στον κορμό του μιναρέ. Επιπλέον, στο μνημείο παρατηρούνται μεταγενέστερες φάσεις επεμβάσεων με υλικά σύγχρονα της εποχής που πραγματοποιήθηκαν, μη συμβατά με τα αρχικά. Η παθολογία του μνημείου, κυρίως εστιασμένη στα αποτελέσματα της δράσης της υγρασίας, τεκμηριώνεται με φωτογραφικό υλικό. Η δράση της υγρασίας εντοπίζεται με τη μορφή διάλυσης και αποσάθρωσης των δομικών στοιχείων, διογκώσεων και αποφλοιώσεων των κονιαμάτων δόμησης και των επιχρισμάτων, καθώς και με την ανάπτυξη φυτοφυΐας και μικροοργανισμών. Κατόπιν, για τη διερεύνηση του προβλήματος της υγρασίας αναλύονται οι ποιοτικές μετρήσεις, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με στόχο τον εντοπισμό της μορφής της υγρασίας και των αιτιών που την προκαλούν. Οι μετρήσεις έγιναν με τη χρήση ηλεκτρονικού φορητού μετρητικού οργάνου, σε δυο χρονικές περιόδους, (περίοδος αυξημένων και περίοδος μειωμένων βροχοπτώσεων). Τα μεγέθη, τα οποία μετρήθηκαν αφορούσαν σε τιμές της θερμοκρασίας και σχετικής υγρασίας του εσωτερικού χώρου, καθώς και σε τιμές ένδειξης περιεχόμενης υγρασίας σε μικρό βάθος από την επιφάνεια της τοιχοποιίας. Οι καταγραφές των τελευταίων συνοδεύονται με τα αντίστοιχα διαγράμματα των επιπέδων υγρασιακής κατάστασης ανά όψη και ανά παρειά. Αξιολογώντας τα αποτελέσματα, στο μνημείο εντοπίζεται έντονη προσβολή από ανερχόμενη υγρασία εδάφους, γεγονός το οποίο οφείλεται στη μικρή διαπερατότητα του εδάφους θεμελίωσης (ασβεστολιθικό έδαφος) και κατ’ επέκταση στον αργό ρυθμό διήθησης των ομβρίων. Επιπλέον, γίνεται έλεγχος επιφανειακής συμπύκνωσης υγρασίας. Συμπερασματικά προκύπτει ότι, επιπλέον της ανερχόμενης υγρασίας εδάφους, ενισχυτικό ρόλο στην αύξηση και στη συγκράτηση των επιπέδων της υγρασίας του μνημείου, παίζει η παθολογία του, οι μετέπειτα επεμβάσεις καθώς και ο περιβάλλων χώρος του.Ακολούθως, παρουσιάζεται ο συνδυασμός όλων των προτεινόμενων λύσεων με τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα, τα οποία έχουν στόχο τη μείωση της υγρασίας τόσο στη μάζα των υλικών, όσο και στον εσωτερικό αέρα του μνημείου. Τέλος, τονίζεται η παρακολούθηση της εξέλιξης των επεμβάσεων σε βάθος χρόνου με στόχο τη διαπίστωση της αποτελεσματικότητά τους, καθώς και την πιθανή τροποποίησή τους ή βελτίωσής τους για την καλύτερη απόδοσή τους
description: The subject of the present ΜΑ thesis is a first approach to the humidity problem at the listed Ottoman “Kursum Mosque” in Kastoria and a series of proposed interventions to mitigate its effect. The Kursum Mosque, is one of the seven recorded mosques of the city and now the only one preserved. It dates back to 1500 AD and according to the Presidential Decree of 1925 (PD) 11.6.1925- Government Gazette 152/A/ 16-6-1925, it has been declared as a listed monument. Initially, in order to understand the current condition of the monument, there is a description of its architectural and building characteristics, as well as its pathology. In short, the monument consists of the prayer room, a tetragonal single room covered with a dome. The room’s interior dimensions are approximately 8,40 m x 8,40 m and its height is about 13,0 m with perimetrical openings. To the west of the prayer room and after it, there is an embedded minaret. The perimetric mansonry walls of the monument are composed of structrure mansory of medium width 1,20m, while there is brick mansonry both at the dome and at the shaft of the minaret. Moreover, there is evidence of subsequent interventions to the monument, which made use of modern material which were incompatible with the initial ones. The pathology of the monument, mainly focused on the humidity effect, is corroborated by photographic material. The effect of humidity is identified as erosion and corrosion of the building elements, expansion and exfoliation of the building mortar and coating, as well as vegetative and microorganism growth. In addition, so as to investigate the humidity problem, qualitative measurements are discussed. These measurements were performed so as to provide a description of the form of the humidity and the reasons causing it. Measurements were obtained with the use of an electronic portable measuring instrument, at two points in time, (period of increased and period of decreased precipitation). The values, which were obtained related to the temperature and relative humidity of the interior space, as well as values of humidity content indications at a shallow depth from the surface of the masonry surface. The values of the latter are accompanied by the respective diagrams of the moisture levels per aspect and per wall. Assessing the results, the monument is experiencing intense attack by the rising soil moisture, which is due to the low permeability of the foundation soil (limestone soil) and consequently to the slow rainwater infiltration rate. In addition, a check of the surface moisture condensation took place In conclusion, on top of the rising soil moisture, a reinforcing role in the growth and retention levels of monument’s moisture is played by the pathology of the monument, the subsequent interventions, and the surroundings of the monument. What follows is the combination of all the proposed solutions with the desired results, which aim to reduce the moisture content of both the material mass and the indoor air of the monument. What follows is the combination of all the proposed solutions with the desired results, which aim to reduce the moisture content of both the material mass and the indoor air of the monument. Finally, the monitoring of the evolution of the interventions over time is emphasized in order to ascertain their effectiveness, as well as their possible modification or improvement for better performance