Η νοηματοδότηση της εμπειρίας του εγκλεισμού και η (ανα)κατασκευή της ταυτότητας έγκλειστων γυναικών καθώς οραματίζονται το μέλλον μέσω της φωτογραφίας:
Creators: name: Κερώση, Μαρία Θεοφάνη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: έγκλειστες γυναίκες
αφηγηματική ταυτότητα
έκκληση πληροφοριών μέσω της φωτογραφίας
αφηγηματικός τύπος
women prisoners
narrative identity
photo-elicitation technique
narrative type

description: Πολλοί υπαρξιακοί θεωρητικοί και κλινικοί έχουν τονίσει την τάση του ανθρώπου να αποδίδει νόημα, μια λειτουργία ζωτικής σημασίας για την ικανότητα μας να ξεπερνούμε ακόμα και τις πιο τρομακτικές εμπειρίες και να αναπτυσσόμαστε ψυχολογικά μέσα από αυτές. Μια από αυτές τις εμπειρίες αποτελεί και ο εγκλεισμός στην φυλακή, ο οποίος αναπαρίσταται στην βιβλιογραφία ως κρίση στην ζωή του ατόμου. Ιδιαίτερα για τις γυναίκες οι συνέπειες και ο τρόπος που τον αντιλαμβάνονται, αποτελούν βίωμα με μεγαλύτερο αρνητικό πρόσημο έναντι των ανδρών, λόγω της θέσης τους στην πατριαρχική δομή της κοινωνίας. Η νοηματοδότηση αναπάντεχων γεγονότων στην ζωή του ανθρώπου μελετάται με την αφηγηματική προσέγγιση. Οι άνθρωποι λέγοντας ιστορίες, σχηματοποιούν τις εμπειρίες τους και δομούν την ταυτότητα τους. Αυτό είναι εφικτό και μέσω των φωτογραφιών, με δεδομένο ότι μπορούν να θεωρηθούν κατασκευές της πραγματικότητας, καθώς η αποδόμηση τους αρνείται την ύπαρξη αντικειμενικής κωδικοποίησης ενός ερεθίσματος. Έτσι τελικά η νοηματοδότηση διαμεσολαβείται τόσο από τη γλώσσα όσο και από μη λεκτικό υλικό-αυτό του ασυνειδήτου. Έχοντας ως βάση αυτή τη φαινομενολογική θεώρηση, καθίσταται εφικτό να κατανοήσουμε το νόημα που αποδίδουν οι άνθρωποι στις φωτογραφίες. Ανάμεσα σε μια φωτογραφία και σε ένα έναν άνθρωπο υπάρχει κάτι σαν μεσοδιάστημα και εμπερικλείει μεταξύ άλλων την ιδιοσυγκρασία, τις μνήμες και τις εμπειρίες του ανθρώπου αυτού. Έτσι η φωτογραφία αποδίδει με συμβολικό τρόπο τις εμπειρίες και τα συναισθήματα. Στην παρούσα έρευνα, μελετήσαμε το πώς οι έγκλειστες γυναίκες νοηματοδοτούν την εμπειρία της φυλακής και συνάμα (ανα)κατασκευάζουν την αφηγηματική τους ταυτότητα, καθώς οραματίζονται το μέλλον τους μέσω της φωτογραφίας. Στην έρευνα που διενεργήθηκε στο πλαίσιο μιας ευρύτερης έρευνας με τίτλο «Η θεραπευτική χρήση της φωτογραφίας στις φυλακές», συμμετείχαν έξι έγκλειστες γυναίκες. Υιοθετήθηκε η τεχνική εισαγωγής φωτογραφίας στην συνέντευξη και παράχθηκαν ιστορίες ζωής με την μορφή φωτο-ιστοριών. Η αφηγηματική ανάλυση των συνεντεύξεων είχε ως αποτέλεσμα να διακριθούν δύο αφηγηματικοί τύποι-ο τύπος της αποκατάστασης και ο τύπος της μερικής αναγέννησης. Στην πρώτη περίπτωση, ο εγκλεισμός γίνεται αντιληπτός ως μια παρένθεση στην ζωή του ατόμου, που θα παρέλθει και όλα θα αποκατασταθούν, χωρίς να παρατηρείται αλλοίωση της ταυτότητας. Στην δεύτερη περίπτωση το πέρας της εμπειρίας του εγκλεισμού θα επιφέρει μερική αναγέννηση στον εαυτό, με αφορμή τον αναστοχασμό της ζωής και την ευκαιρία που έδωσε ο εγκλεισμός για επαναξιολόγηση κάποιων σημαντικών για το άτομο θεμάτων. Θίγονται επιπλέον τα ζητήματα της ευθύνης αλλά και του φύλου ως παράγοντας εμπλοκής στην παραβατικότητα, αντίληψης του εγκλεισμού και της αποστασιοποίησης από αυτή μετά την αποφυλάκιση. Τα συμπεράσματα της παρούσας έρευνας παρέχουν νύξεις για παρεμβάσεις στο πλαίσιο της φυλακής, με σημαντικότερη την συμβουλευτική υποστήριξη των έγκλειστων γυναικών, αλλά και για την εφαρμογή εναλλακτικών μεθόδων μελέτης της εμπειρίας του εγκλεισμού σε ανθρώπους που στερούνται του δικαιώματος να ακουστεί η φωνή τους, όπως η φωτογραφία. Η τελευταία προωθεί και διευκολύνει την έκφραση σκέψεων και συναισθημάτων, όταν η γλώσσα στέκεται εμπόδιο, όπως στην περίπτωση μας, όπου οι συμμετέχουσες ήταν αλλοεθνείς.
description: Existential theorists and clinicians have stressed a human being’s tendency to render meaning, which is a vital function for our ability to overcome even the most frightening experiences and to psychologically develop through them. One such experience is prison confinement, which is represented in the bibliography as a crisis in the life of an individual. Especially for women, its consequences and the way it is perceived constitute a more negative experience in comparison to men due to women’s position inside the patriarchal structure of society. The rendering of meaning to unexpected events in the life of a human being can be studied through the narrative approach. By narrating stories people mould their experiences and structure their identity. This can also be accomplished through photographs, given the fact that they can be regarded as constructions of reality, as their deconstruction denies the existence of an objective codification of a stimulus. Therefore, the rendering of meaning is mediated both by language and non-verbal material, namely the unconscious. Based on this phenomenological approach, we can understand the meaning that people ascribe to photographs. Between a photograph and a human being there is something like an interval, which contains, among other things, the temperament, the memories and the experiences of this individual. In this way, the photograph symbolically conveys experiences and emotions. In the current research, we studied how women in confinement assign meaning to their experience in prison and, at the same time, how they (re)construct their narrative identity as they visualize their future through photographs. Within the framework of a broader research titled “Phototherapy in prisons” there was a survey carried out in which six imprisoned women took part. The technique of employing photographs in interviews was adopted and life stories in the form of photo-stories were produced. The narrative analysis of the interviews resulted in the distinction of two narrative types; the restitution type and the partial regeneration type. In the first case, the confinement was perceived as an interval in the life of the individual, which will pass and everything is going to be restored, without distortion of the person’s identity. In the second case, when the imprisonment experience was over, the individual was partially reborn due to their reflection on life and the opportunity given by the confinement period to re-evaluate some important issues for them. Issues of responsibility and sex as a factor contributing to the commitment of offenses, confinement perception and the distancing of the individual from it after being released from prison are discussed. The conclusions of the current research provide indirect reference to the need for interventions within the framework of the prison, the most important of which being the consultative support of inmate women, as well as to the implementation of alternative methods of studying the experience of imprisonment in human beings who are deprived of their right to express their views, as in the case of a photograph. The latter promotes and facilitates the expression of thoughts and emotions, when this cannot be done with language, as in our case, where the participants came from different countries.