Αρχαιομετρική προσέγγιση υαλουργικής τεχνολογίας της περιοχής Αμαθούντας, Κύπρος, κατα τον 5ο-6ο αιώνα μ.Χ. με φυσικοχημικές και φασματοσκοπικές τεχνικές (μ-XRF, ICP-AES, FAES):
Creators: name: Τζεμπραηλίδου, Γεωργία Λαζάρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Γυαλί
Φασματοσκοπία
Κύπρος
Glass
Spectroscopy
Cyprus

description: Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής είναι η αρχαιομετρική προσέγγιση της υαλουργικής τεχνολογίας της περιοχής Αμαθούντας, Κύπρος, κατά τον 5ο - 6ο αιώνα μ.Χ.. Για το σκοπό αυτό μελετήθηκαν συνολικά είκοσι δύο δείγματα εκ των οποίων τα είκοσι αποτελούν θραύσματα γυάλινων αγγείων και δύο θραύσματα υαλοπινάκων, από την Παλαιοχριστιανική (επισκοπική) Βασιλική στον αρχαιολογικό χώρο της Αμαθούντας. Τα δείγματα αφού φωτογραφήθηκαν, παρατηρήθηκαν στο στερεοσκόπιο για τον προσδιορισμό της επιφανειακής διάβρωσης και αναλύθηκαν με τη μη καταστρεπτική τεχνική της μικρο-φασματοσκοπίας φθορισμού ακτίνων-Χ (μ-XRF). Κατόπιν κονιοποιήθηκαν, ξηράθηκαν και διαλυτοποιήθηκαν σε μίγμα οξέων υπό την επίδραση μικροκυμάτων. Ο προσδιορισμός των κύριων και των δευτερευόντων συστατικών καθώς και των ιχνοστοιχείων πραγματοποιήθηκε με τις τεχνικές της φασματοσκοπίας ατομικής εκπομπής επαγωγικά συζευγμένου πλάσματος (ICP - AES) και της φασματοσκοπίας ατομικής εκπομπής με φλόγα (FAES). Βρέθηκε λοιπόν ότι όλα τα δείγματα ανήκουν στην κατηγορία γυαλιών πυριτίου - ασβέστου - σόδας. Ως αλκαλική πρώτη ύλη χρησιμοποιήθηκε πιθανότατα το αιγυπτιακό νάτρο, ενώ η πηγή πυριτίου ενδεχομένως να άλλαξε λόγω της διακύμανσης της περιεκτικότητας του τιτανίου. Οι χρωματικές χροιές των δειγμάτων οφείλονται κυρίως στην παρουσία των ιόντων Fe+2 και Fe+3 σε διαφορετική αναλογία. Ως αποχρωματιστής χρησιμοποιήθηκε το μαγγάνιο. Η παρουσία των στοιχείων Cu, Cr, Co, Pb, Ni οφείλεται σε προσμίξεις των πρώτων υλών και όχι σε εσκεμμένη προσθήκη τους στο τήγμα της αντίδρασης. Μία ομάδα δειγμάτων ανήκει στην πολύ συνηθισμένη για εκείνη την εποχή, κατηγορία γυαλιών με υψηλό ποσοστό τιτανίου, μαγνησίου και καλίου (HIMT). Ο ακριβής τόπος παραγωγής ωστόσο αυτών των γυαλιών δεν έχει ακόμα προσδιορισθεί.
description: This is a dissertation on the subject of the technology of glass-making that was used in Amathouda (Cyprus) during the 5th – 6th century A.D. For this purpose twenty two samples of glass were analysed, twenty of which were fragments of glass vessels and two were fragments of glass windows. Initially, the samples were photographed, observed under a stereoscope in order to identify the alteration products and analyzed using a micro x-ray fluorescence spectrometer (m-XRF). Then the samples were pulverized, dried and dissolved by acid attack, which was carried out in a microwave oven. Inductively coupled plasma emission spectroscopy (ICP-AES) and flame atomic emission spectroscopy (FAES) were used for the determination of major and minor glass constituents as well as the trace elements. All the samples were found to be silica - soda - lime type of glass. The fusing agent for these types of glass seems to have been natron (a mineral deposit that is found in the delta of the river Nile in Egypt). A change was observed in the silica source, indicated by the Ti content variation. The hues of the colours mainly develop in glass due to the presence of Fe+2 and Fe+3 ions, which are found in different ratios. The manganese was used as the decolorizing agent. The elements Cu, Cr, Co, Pb, Ni were not added intentionally to the initial fuse but were introduced as contaminants from the raw materials. This type of glass which is comprised of high iron, manganese and titanium (HIMT) content, was in common use but is of uncertain origin up to the present day.