Λοιμώδεις νόσοι και πανδημίες στη λειτουργική παράδοση της Εκκλησίας
Creators: name: Αναστασιάδης, Παντελεήμων Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Εκκλησία και Πανδημία
Λοιμώδεις νόσοι
Ευχές και Ύμνοι
Church and Covid-19
Infectious diseases
Wishes and Hymns

description: Ακόμη και μια πρόχειρη ιστορική αναδρομή αρκεί για την ακράδαντη διαπίστωση ότι η θεωρούμενη ως πρωτοφανής επικαιρότητα της σύγχρονης πανδημίας δεν ήταν τελικά, -τηρουμένων πάντοτε των αναλογιών-, μια πρωτόγνωρη κατάσταση, καθώς οι λοιμώδεις νόσοι και οι πανδημίες απασχόλησαν διαχρονικά την ανθρωπότητα, και επομένως και την εκκλησιαστική κοινότητα. Με αφορμή την εκδήλωση της πανδημίας της Covid-19 και των συνθηκών - προκλήσεων που αυτή διαμόρφωσε, η παρούσα εργασία επιχείρησε μια εκτενή κατά το δυνατόν αναδρομή στη λειτουργική, ευχολογική και υμνογραφική, παράδοση της Εκκλησίας, προκειμένου να εντοπιστούν και να αναλυθούν εν τάχει ευχές, ύμνοι και ειδικότερα παρακλητικοί κανόνες, λιτανείες και ακολουθίες προς αντιμετώπιση διαχρονικών, καταρχάς, λοιμωδών νόσων και πανδημιών. Η μελέτη και έκθεση του λειτουργικού υλικού εντάχτηκε στο γενικότερο πλαίσιο εξέτασης και παρουσίασης της Εκκλησίας ως θεραπευτικής κοινότητας. Σύμφωνα δε με την εκκλησιαστική παράδοση, εντός του συγκεκριμένου πλαισίου ο άνθρωπος αντιμετωπίζεται στην ψυχοσωματική του διάσταση, με αποτέλεσμα η υγεία και η ασθένεια να θεωρούνται με ανάλογο τρόπο. Υπό το πρίσμα αυτό η εργασία επικεντρώθηκε, μεταξύ άλλων, και σε ζητήματα που αφορούν τον τρόπο που ο άνθρωπος βιώνει την υγεία και την ασθένεια, τη σχέση πίστης και επιστήμης με τις εκατέρωθεν προκαταλήψεις, και την ανθρώπινη ανάγκη για απόδοση ευθυνών, συχνά με τρόπο συνωμοσιολογικό. Ασφαλώς, την εργασία απασχόλησε, σε ειδικό κεφάλαιο, η στάση της Εκκλησίας όσον αφορά το πρόβλημα της πανδημίας της Covid-19, τόσο σε επίπεδο θεολογικών προβληματισμών και πρακτικών ζητημάτων όπως ο εκκλησιασμός, η Θεία Κοινωνία και ιδιαίτερα ο τρόπος μετάληψης, καθώς και ο εμβολιασμός, όσο και σε επίπεδο λατρείας, με σύγχρονες ευχές και παρακλητικούς κανόνες, που συνέταξαν κληρικοί και λαϊκοί υμνογράφοι. Η πραγμάτευση του όλου θέματος ανέδειξε αφενός ότι η γενικότερη στάση της Εκκλησίας βασίστηκε στην ποιμαντική του παρελθόντος και αφετέρου ότι σε κάθε περίπτωση η παράδοση της Εκκλησίας και το συνοδικό της πνεύμα αποτελούν τις ασφαλιστικές δικλείδες αντιμετώπισης κάθε κρίσης, άρα και της σύγχρονης υγειονομικής.
description: Even a quick historical flashback is enough to ascertain that the so-called unprecedented actuality of the recent pandemic was not – all things considered – an unprecedented event, as infectious diseases and pandemics were encountered by the church and the humanity in general. Driven by the covid-19 pandemic and the circumstances-challenges it provoked, this thesis tried to make an extended flashback in the liturgical, praying and anthemic tradition of the church, in order totrack down and quickly analyze the hymns and especially the supplication canons, litanies and liturgies for the fight against the infectious diseases and pandemics. The study and presentation of the liturgical material fell under the general framework of examining and presenting the church as a therapeutic community. According to the ecclesiastical tradition, within this framework, human beings are examined for their psychosomatic dimension and as a result health and illness are also examined in the same way. In the light of this framework, the thesis focused, amongst other subjects, on the matters concerning the way in which human beings experience health and illness, the relationship between faith and science together with all prejudices, and the human need to assign the blame – most often – in a conspiratorial way. Of course, the thesis included a special chapter on the church’s stance against the Covid-19 pandemic not only in regard to theological concerns and practical issues such as the congregation, Holy Communion and the way to perform the communion as well as vaccination, but also in matters of faith with contemporary hymns and supplication canons compiled by the priests and hymn writers. The whole discussion showed the general stance of the church based itself on the past pastorals on the one hand and that in any case the church and its synodical spirit are safety valves in any crisis, such as the recent health crisis, on the other.