Το ζήτημα της γνώσης στη θεωρία της «μετακαπιταλιστικής κοινωνίας» του Peter Drucker
Creators: name: Λιβιεράτου, Ελένη Γρηγορίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Μετακαπιταλιστική κοινωνία
Κοινωνία της γνώσης
Πήτερ Ντράκερ
Post-capitalist society
Knowledge Society
Peter Drucker

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να προσεγγίσει το ζήτημα της «κοινωνίας της γνώσης», όπως διατυπώνεται και εκτιμάται στο έργο του αμερικανού θεωρητικού του management, συγγραφέα και συμβούλου διαχείρισης Peter, F. Drucker και να εξετάσει τα όρια αλλά και τις προοπτικές που αναδύονται στη σύγχρονη κοινωνία. Οι ταχύτατες και δυναμικές αλλαγές του σύγχρονου κόσμου, με την τεχνολογική ανάπτυξη, την ολοένα και διευρυνόμενη παραγωγή, καθώς και τη χρήση και αξιοποίηση της γνώσης και της επιστημονικής έρευνας για παραγωγικούς σκοπούς, στοιχειοθετούν κατά πολλούς, ανάμεσά τους και ο P. Drucker, τη μετάβαση σε μια «κοινωνία της γνώσης». Ο Drucker θα ερμηνεύσει τις συντελούμενες αλλαγές στην κοινωνία και τη δομή της, στην οικονομία, την εργασία και την εκπαίδευση στη βάση μιας «μετακαπιταλιστικής κοινωνίας» που όμως διατηρεί τα ειδοποιά χαρακτηριστικά της κεφαλαιοκρατικής οικονομίας, πλέον στα πλαίσια των τεράστιων παραγωγικών δυνατοτήτων που της προσφέρει η ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας. Η ριζική μεταβολή στο ρόλο και τη σημασία της γνώσης, ως καθοριστικό στοιχείο της «νέας» κοινωνίας, έγκειται, σύμφωνα με τον Drucker, στην εφαρμόσιμη διάσταση που δύναται να έχει και κρίνεται στη βάση των αποτελεσμάτων που επιφέρει με σκοπό την παραγωγή οικονομικού οφέλους. Σε αυτή τη βάση, οι συντελούμενες αλλαγές που συνθέτουν την «κοινωνία της γνώσης», κατά τον Drucker, μεταβάλουν τόσο τον τρόπο που εργάζονται οι άνθρωποι, όσο και τον τρόπο, αλλά και τους τόπους που μαθαίνουν. Πιο συγκεκριμένα, η παρούσα μελέτη, σε ένα πρώτο επίπεδο, προσεγγίζει τις κοινωνικοοικονομικές αλλαγές που μεταβάλουν το χαρακτήρα της εργασίας και εξετάζει κριτικά τα «νέα» στοιχεία που συνθέτουν, σύμφωνα με τον Drucker, την «κοινωνία της γνώσης», τις μεταβολές στο ρόλο των εργαζομένων και των εργασιακών σχέσεων συνολικά. Σε ένα δεύτερο επίπεδο, και δεδομένης της διάστασης που αποδίδεται στο ρόλο και τη σημασία της γνώσης στη «μετακαπιταλιστική κοινωνία», η εργασία εστιάζει στις συντελούμενες αλλαγές στις διαδικασίες μάθησης των ανθρώπων, στον τρόπο και στους τόπους, στη διάρκεια της εκπαίδευσης που απαιτείται ώστε να καταστούν ικανοί να ανταπεξέλθουν στη νέα κοινωνική πραγματικότητα. Στη συνέχεια, επιχειρείται μια συνοπτική εξέταση των φαινομένων που συνθέτουν την έννοια «κοινωνία της γνώσης», ως στοιχείων σύμφυτων με τον καπιταλισμό, και κατ’ επέκταση των αντικειμενικών ορίων και των νομοτελειών που τα διακρίνουν ως τέτοια. Στον αντίποδα, αναδεικνύεται η προοπτική της πραγματικής κοινωνικής εξέλιξης με την εργασία των ανθρώπων να καθίσταται ουσιαστική και δημιουργική δραστηριότητα και τους ίδιους πολύπλευρα μορφωμένα υποκείμενα αυτής, που όμως προσκρούει στο, εν γένει, άνισο και καταπιεστικό κεφαλαιοκρατικό σύστημα και, τοιουτοτρόπως, καθίσταται εφικτή μόνο στην κοινωνία στην οποία έχουν καταργηθεί οι εκμεταλλευτικές σχέσεις. Εν κατακλείδι, υπόκεινται σε κριτική ανάλυση οι απόψεις του Drucker με πυρήνα τις συντελούμενες αλλαγές που συνοδεύουν τη στενή πλέον σύζευξη γνώσης και εργασίας και χαρακτηρίζουν το περιεχόμενο και των δύο, τις μεταβολές που αφορούν στα υποκείμενα της εργασίας, το κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο που τις περιβάλλει, καθώς και τα όρια και τις νομοτέλειες που τις χαρακτηρίζουν αφού η «κοινωνία της γνώσης» παραμένει συνυφασμένη με το καπιταλιστικό σύστημα και, τοιουτοτρόπως, απάδει προς την προοπτική χειραφέτησης και την αναγκαιότητα για σκόπιμο μετασχηματισμό του σύγχρονου κόσμου
description: This master’s thesis attempts to approach the concept of “knowledge society” as presented and acknowledged in the work of Peter F. Drucker, American management theorist, writer and management consultant, and examine the boundaries and perspectives emerging in modern society. The rapid and dynamic changes of the modern world, with the technological development, the ever-expanding production, as well as the use and exploitation of knowledge and scientific research for productive purposes, constitute for many, among them P. Drucker, the transition to a “knowledge society”. Drucker will interpret the changes taking place in society and its structure, as well as in economy, labour and education on the basis of a “post-capitalist society” that retains the distinctive features of the capitalist economy, nowadays in the context of the huge productive potential offered by the development of science and technology. The radical shift in the role and importance of knowledge as a key element of the “new” society, lies, according to Drucker, in the applicable dimension that it can have and it is assessed on the basis of the results it achieves in order to produce economic benefits. On this basis, Drucker concludes that the ongoing changes that make up the “knowledge society”, not only alter the way people work but also the way and places they learn. Primarily, this study approaches the socio-economic changes that alter the nature of labour and takes a critical look on the “new” elements which, according to Drucker, make up the “knowledge society”, the modifications in the role of workers and industrial relations in general. At another level, also given the dimension attributed to the role and importance of knowledge in the “post-capitalist society”, the thesis focuses on the changes taking place in the learning processes, as well as on the way and places, and the required training duration in order for the people to cope with the new social reality. A brief examination of the phenomena that make up the concept of “knowledge society” as inherent elements of capitalism and, consequently, of the objective limits and laws that distinguish them as such is attempted further on. At the other extreme, the prospect of real social development is emerging while human labour is becoming a substantial and creative activity and people are becoming its versatile educated subjects. This prospect, however, is impeded by the generally unequal and oppressive capitalist system, and thereby it is only possible in a society in which exploitative relations have been abolished. In conclusion, Drucker's views are subjected to critical analysis with a particular focus on the changes that accompany the close relationship between knowledge and labour and characterize the content of both, the changes affecting the subjects of labour, the socio-economic context surrounding them, as well as the boundaries and laws that characterize them since the “knowledge society” remains intertwined with the capitalist system and, thus, detracts from the prospect of emancipation and the necessity of deliberate transformation of the modern world