Littera pro verbis: πράξεις με λέξεις στις Ηρωίδες (20&amp;21) του Οβιδίου.
Creators: name: Πλατή, Ελένη Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Ηρωίδες
Οβίδιος
λέξεις
Heroides
Ovid
words

description: Πώς να κάνουμε πράγματα με λέξεις ή με κείμενα, με ἔπεα πτερόεντα ή με ἄπτερους μύθους; Το ερώτημα αυτό, που δεν είναι παρά η σύνθεση δυο διαφορετικών θεωριών (προφορικότητας και γραπτότητας), συμπυκνώνει τον προβληματισμό της παρούσας εργασίας με αφορμή το επεισόδιο του Ακόντιου και της Κυδίππης στις Ηρωίδες (20&amp;21) του Οβιδίου. Η μεταχείριση της φωνής της Κυδίππης ως γραφής στο μήλο του Ακοντίου και αντίστροφα της γραφής του Ακοντίου ως αναγνωστικής φωνής της Κυδίππης αποτελεί τον πυρήνα του προβληματισμού της εργασίας. Η εργασία διακρίνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο εξετάζεται η «δόλια» τέχνη της ελεγειακής γραφής στο μήλο και στην επιστολή εκφράζοντας σε δραματικό επίπεδο την πλατωνική αντίληψη περί προτεραιότητας του προφορικού λόγου αλλά και την ανθρωπολογική θέση του Svenbro ότι ο αναγνώστης είναι μέρος του κειμένου. Μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το δεύτερο κεφάλαιο, όπου η πρόθεση και συνείδηση της Κυδίππης ερμηνεύονται υπό το πρίσμα της γλωσσολογικής θεωρίας των ομιλητικών πράξεων του Austin, μέχρις ότου αυτή να αποδομηθεί από την κριτική του Derrida. Non ego iuravi - legi iurantia verba (21.143) ισχυρίζεται η Κυδίππη αποποιούμενη την αλήθεια του όρκου που απρόθετα επιτέλεσε και ο Austin φαίνεται να την υπερασπίζεται όχι όμως και ο Derrida. To τρίτο μέρος ερμηνεύει ποιητολογικά τις διαδοχικές συγγραφικές απόπειρες του Ακοντίου αλλά και την συγγραφική τέχνη του Οβιδίου ως Ρωμαίου Καλλίμαχου αναδεικνύοντας τη ποιητική νίκη του γραπτού λόγου: littera pro verbis. Ακολουθεί μια διακειμενική εξέταση του μοτίβου της «αφήγησης των δέντρων» που δεν περιορίζεται στον Καλλίμαχο αλλά επεκτείνεται στον Αρισταίνετο, τον Γάλλο και τον Βιργίλιο. Επίσης με μια διακειμενική –πλην όμως αποκλειστικά οβιδιακή- ματιά πάνω στο λογοπαίγνιο των παρώνυμων λέξεων littera-litura κλείνει η εργασία∙ λογοπαίγνιο που προσφύεται στη κοινή ρίζα lino και στον ορισμό της λέξης littera, είτε ως μικρό γραπτό σημάδι της αλφαβήτου, είτε ως επιστολή είτε ως επιγραφή είτε ως λογοτεχνία.
description: How to do things with words or with texts? With winged words [ἔπεα πτερόεντα] or with wingless myths [ἄπτερους μύθους ]? This question, which is but the synthesis of two different theories (orality and literacy), encapsulates the subject of this paper, based on the episode of Acontius and Cydippe in Ovid’s Heroides (xx &amp; xxi). The use of Cydippe’s voice as writing on Acontius’s apple, and vice versa, of Acontius’s writing as the reading voice of Cydippe, is at the heart of the discussion in this paper. The paper is divided in three parts. Part one examines the “insidious” art (τέχνη) of elegiac writing on the apple and the letter, expressing at the dramatic level the Platonic view of the precedence of oral speech, as well as Svenbro’s anthropological position that the reader is part of the text. Of greater interest is the second part, where Cydippe’s intent and conscience are interpreted through the lens of Austin’s linguistic theory of speech acts, until it was deconstructed by Derrida’s critique. Cydippe claims non ego iuravi - legi iurantia verba (21.143), renouncing the truth of the oath that she unintentionally swore, and Austin appears to defend her, but not Derrida. Part three poetologically interprets Acontius’s successive writing attempts, as well as Ovid’s literary art as the Roman Callimachus, illustrating the poetic victory of written speech: littera pro verbis. There follows an intertextual examination of the pattern of the “narrative of trees”, which is not limited to Callimachus but extends to Aristaenetus, Gallus and Virgil. The paper concludes with another intertextual – but exclusively Ovidian – look on the wordplay on the paronyms littera-litura; a wordplay that comes from the common root lino and the definition of the word littera, either as a small written sign of the alphabet, or as a letter, or as inscription, or as literature.