Γεννώντας για τους άλλους: Το κοινωνικό φαινόμενο της παρένθετης μητρότητας, οι δικαιικές του προεκτάσεις και οι φεμινιστικές προσεγγίσεις για τη μητρότητα και την αναπαραγωγή
Creators: name: Παρθένη – Αντωνακάκη , Αναστασία Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Παρένθετη μητρότητα
Κοινωνιολογία του δικαίου
Φεμινιστικές προσεγγίσεις για τη μητρότητα και την αναπαραγωγή
Surrogate motherhood
Sociology of law
Feminist approaches on motherhood and reproduction

description: Σκοπός της συγκεκριμένης διπλωματικής εργασίας είναι να διερευνήσει το κοινωνικό φαινόμενο της παρένθετης μητρότητας υπό το πρίσμα της Κοινωνιολογίας του δικαίου, δηλαδή από νομική και κοινωνιολογική οπτική γωνία. Έτσι, επιχειρείται να αναδειχθεί η παρένθετη μητρότητα ως κοινωνική πρακτική, ως κοινωνικό φαινόμενο, ως νομικός, πλέον, θεσμό (ν. 3089/2002 και ν. 3305/2005), ως κομμάτι της ιατρικώς υποβοηθούμενης ανθρώπινης αναπαραγωγής, σε ό,τι αφορά την εμφύτευση του γονιμοποιημένου ωαρίου στην παρένθετη μητέρα, επομένως, και ως εναλλακτικός τρόπος απόκτησης τέκνων, χωρίς να μεσολαβούν οι σεξουαλικές σχέσεις που μπορούν να οδηγήσουν στη φυσική αναπαραγωγή, ως μέρος της βιοηθικής, ως ζήτημα σχετιζόμενο με τη μητρότητα, επομένως και με τη συγγένεια. Επιπλέον, εξηγείται η αναγκαιότητα εξέτασης των φεμινιστικών προσεγγίσεων για τη μητρότητα και την αναπαραγωγή, σε ό, τι αφορά αφενός, τη μητρότητα ως προορισμό της γυναίκας και αφετέρου, τη γενετικής τεχνολογία σε σχέση με τη μητρότητα και σε σχέση με το αν επιτρεπτό είναι ό,τι είναι τεχνολογικά εφικτό. Ακόμη, το φαινόμενο της παρένθετης μητρότητας είναι, αναπόφευκτα, άμεσα συνδεδεμένο και με την εργαλειοποίηση – αντικειμενοποίηση του γυναικείου σώματος, την ανάπτυξη τυπικών και άτυπων δικτύων συναλλαγής, ως άλλο είδος εμπορίου βρεφών, με τη μορφή του εμπορίου σάρκας προς κυοφορία και τοκετό και, φυσικά, συνδέεται και με την ανάδειξη των οικονομικών ανισοτήτων που οδηγούν στην εμπλοκή γυναικών στα δίκτυα αυτά. Έτσι, προκύπτει ότι η παρένθετη μητρότητα συνιστά κάτι περισσότερο από μία κοινωνική πρακτική: αποτελεί κοινωνικό φαινόμενο. Η νομοθετική της ρύθμιση είναι αναγκαία, αφού τα ζητήματα που ανακύπτουν σχετικά με αυτήν δεν μπορούν να νοηθούν υπό ένα πρίσμα κλειστά ατομικό. Τα ζητήματα που προκύπτουν αφορούν όχι μόνον την ιδιωτική σφαίρα του ατόμου, αλλά και τη δημόσια. Σε συνδυασμό, λοιπόν, με το δίκαιο, το οποίο, επίσης, δεν νοείται ως υπόθεση ατομική, αλλά ως πολυπαραγοντικό κοινωνικό προϊόν, προκύπτει η ανάγκη της προσέγγισης της παρένθετης μητρότητας υπό το πρίσμα της Κοινωνιολογίας του Δικαίου. Η διεπιστημονική αυτή προσέγγιση, η οποία φροντίζει να ενδιαφέρεται τόσο για τη μοναδικότητα της ύπαρξης του κάθε ανθρώπου, όσο και για τη βελτίωση της συλλογικής κοινωνικής συμβίωσης και συνύπαρξης, μας οδηγεί στο να αντιληφθούμε πολύπλευρα όλα τα ζητήματα που τίθενται. Η σφαιρική αντιμετώπιση των θεμάτων που ανοίγονται με την παρένθετη μητρότητα είναι αυτή που μπορεί να οδηγήσει και στο να βρεθούν τα σημεία ισορροπίας. Επιπλέον, όσο συνεχίζει να υπάρχει ο διάλογος μεταξύ των επιστημών επάνω στο συγκεκριμένο θέμα, τόσο καλύτερα προετοιμασμένη θα είναι και η επιστημονική κοινότητα, αλλά και η κοινωνία συνολικά, να επιλύσει τα επιπλέον προβλήματα που ενδέχεται να προκύψουν μελλοντικά. Άλλωστε, η ουσία του δικαίου είναι η επίτευξη της αρμονικής συνύπαρξης των ανθρώπων, μέσα από τις πολλές και διαφορετικές κοινωνικές διαδικασίες, όπου αυτοί συμμετέχουν. Η ουσία του δικαίου είναι η αποτελεσματική ρύθμιση του ατομικού και του συλλογικού επιπέδου, με σεβασμό στη μοναδικότητα του κάθε ατόμου και με ταυτόχρονο πρόταγμα τις συλλογικές διαδικασίες και την αρμονική συλλογική συμβίωση, καθώς και η αποτελεσματική σύνδεση του θεωρητικού με το πρακτικό επίπεδο (de jure – de facto επίπεδο, αντίστοιχα, ή και law in books –law in action).
description: The aim of this study is to investigate the social phenomenon of surrogate motherhood in the light of Sociology of Law, that is in a legal and sociological perspective. It is, therefore, an attempt to explore surrogate motherhood as social practice, as a social phenomenon, as a legal institution (laws 3089/2002 and 3305/2005), as a part of medically assisted reproduction, as far as the planting of fertilized eggs in the surrogate mother is concerned and thus as an alternative way of having children without sexual intercourse, which is the natural reproduction – as part of bioethics, as an issue relating to motherhood and consequently to family relationships. Furthermore, it is an attempt to explain the necessity of examining feminist approaches on motherhood and human reproduction, first as a woman destination and second on issues concerning the genetic technology involved and the question whether something technologically feasible is also permissible. The phenomenon of surrogate motherhood always implies further issues that should be highlighted: the use of the human body as a tool and the development of typical or atypical networks of exchange, which constitutes a different way of baby trafficking, in the form of hiring a body to bear and give birth to babies. Last but not least, the economic inequalities that lead women to resort to those networks for money. The conclusion, therefore, is that surrogate motherhood is more than a social practice – it is a social phenomenon. Legislation is imperative, as the question concerning these issues cannot be discussed within the context of only one individual but within that of society. Law is never a personal matter, it is a multifactorial social product, thus we should approach the issue of surrogate motherhood in the light of Sociology of Law. This interscientific approach both points out the uniqueness of human existence and the importance of collective life and leads us to an understanding of all aspects concerning this issue. A comprehensive examination of the issues relating to surrogate motherhood can lead us to a balancing point. Moreover, the longer there is the debate on the issue among science, the better we prepare as a scientific community and society to solve the problems that might arise in the future. After all, the essence of law is to help people to achieve peaceful coexistence in the many different procedures they participate. It is to regulate effectively individual and social issues, to respect both the uniqueness of the individual and the social procedures, the harmonious coexistence of each and everyone. It is to successfully connect the theoretical and the practical level (de jure – de facto level or, in an alternative way, law in books –law in action).