Η καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: αξιολόγηση και συγκριτική μελέτη του Αναλυτικού Προγράμματος και των Δράσεων Ενίσχυσης της Φιλαναγνωσίας
Creators: name: Τσιρώνη, Παναγιώτα Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Ανάγνωση
Α.Π.Σ. &amp; Δ.Ε.Π.Π.Σ.
Λογοτεχνία
Reading
Curriculum
Literature

description: Ο όρος φιλαναγνωσία αναφέρεται στη θετικά προσδιορισμένη σχέση του αναγνώστη με το βιβλίο ως το βασικό είδος και έκφραση της γραπτής ύλης, ενώ παράλληλα περιλαμβάνει τις εξειδικευμένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, οι οποίες στοχεύουν στη διαμόρφωση αυτής της σχέσης μέσω της ανάπτυξης των αναγκαίων γνωστικών και κοινωνικών δεξιοτήτων και αισθητικών κριτηρίων. Η παρούσα εργασία στοχεύει στη διερεύνηση του τρόπου καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας στη σύγχρονη ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση, μέσω της σύγκρισης του Α.Π.Σ-Δ.Ε.Π.Π.Σ και του προγράμματος «Καινοτόμες Δράσεις Ενίσχυσης της Φιλαναγνωσίας των μαθητών». Η σύγκριση μεθοδεύεται μέσω της παρατήρησης πέντε τάξεων που εφαρμόζουν το πρόγραμμα των Καινοτόμων Δράσεων και πέντε τάξεων, που ακολουθούν το Α.Π.Σ-Δ.Ε.Π.Π.Σ, ενώ συνολικά καταλαμβάνουν 57 διδακτικές ώρες. Οι παρατηρήσεις είχαν ως στόχο να διερευνηθεί ο τρόπος διεξαγωγής της διδασκαλίας και οι ώρες που αφιερώνονται, οι στόχοι της διδασκαλίας, οι φιλαναγνωστικές πρακτικές που χρησιμοποιούνται, η χρήση του Ανθολογίου και των λογοτεχνικών κειμένων, ο ρόλος του εκπαιδευτικού και των μαθητών και η ανταπόκριση των μαθητών στο μάθημα. Ακολουθούν δέκα συνεντεύξεις των εκπαιδευτικών της κάθε τάξης, και μία του διευθυντή του ενός Δημοτικού Σχολείου, ο οποίος διετέλεσε επιμορφωτής του Ε.ΚΕ.ΒΙ. Στόχος των συνεντεύξεων είναι η περιγραφή της μεθόδευσης της διδασκαλίας από τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς και η ανίχνευση των απόψεων τους αναφορικά με την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία της λογοτεχνίας εν γένει. Ακόμη, επιδιώκεται μέσω των συνεντεύξεων να αναδειχθούν οι απόψεις και οι προσδοκίες των εκπαιδευτικών για την ανταπόκριση των μαθητών στο μάθημα της λογοτεχνίας και τη μελλοντική εξέλιξη τους ως αναγνώστες. Τέλος, κατασκευάστηκε και διανεμήθηκε ερωτηματολόγιο στους 164 μαθητές της κάθε τάξης. Το ερωτηματολόγιο στόχευε, αφενός στην ανάδειξη των απόψεων των μαθητών για το μάθημα της λογοτεχνίας, αφετέρου για στην κατάδειξη της αναγνωστικής τους συμπεριφοράς ανάλογα με το πρόγραμμα που παρακολούθησαν: συγκεκριμένα, οι αναγνωστικές συνήθειες τους, οι προτιμήσεις τους, στάσεις και ενδιαφέροντα. Στα αποτελέσματα της εργασίας αναδεικνύονται ομοιότητες και διαφορές ανάμεσα στα δύο προγράμματα αναφορικά με τις διδακτικές ώρες, τους στόχους, το διδακτικό υλικό, τις πρακτικές που χρησιμοποιούνται, τις απόψεις των εκπαιδευτικών και την ανταπόκριση των μαθητών. Επίσης, τονίζονται οι παράγοντες καλλιέργειας της φιλαναγνωσίας εντός του σχολικού περιβάλλοντος και γίνεται μία εκτίμηση της εφαρμογής του φιλαναγνωστικού προγράμματος.
description: The term filanagnosia (love of reading) refers to the positively defined relationship between reader and book, where the latter is defined as the fundamental medium and expression of the written word; the term refers also to the specialized educational activities for the formation of this relation through the development of the necessary cognitive and social skills, and aesthetic critiria). This research aims at the investigation of the ways through which the love of reading is cultivated in the contemporary Greek educational system for primary schools, through a comparison between the curriculum and the programme of ‘Innovative Actions for the support of students’ reading’. The comparison is implemented through observation of five school classes that follow either the curriculum or the Innovative Actions programme. The total duration of these observations is 57 teaching hours. The observations aim to investigate the practice and allocated teaching hours, the educational targets, the reading practices, the use of tutor and literature texts, the teachers’ and students’ roles, as well as the students’ responses. The observations are followed by ten interviews, one for each class’s teacher, and one of a schoolmaster who has worked in further-education at the National Book Centre of Greece (Ε.ΚΕ.BΙ.). The interviews demonstrate, on the one and the educational methods followed by teachers, and, on the other, the teachers’ views on the development of students’ love of reading, and on the teaching of literature in general. Moreover, the interviews are intended to highlight the teachers’ views and expectations on the responses of the students to the subject of literature, and on their future development as readers. In the end, a specifically created survey was conducted through questions that all 164 participating students were invited to answer. The questionnaire aims to both highlight students’ views for the taught subject of literature, and also to show their reading behaviour within the context of the programme they participated in: in particular, their reading habits, preferences, attitudes and interests. The results of this research present similarities and differences between the two programmes in regards with the amount of teaching hours, targets, material and implemented practices, the teachers’ views and the students’ responses; they also highlight the necessary parametres of cultivating the love of reading within the school environment and provide an overall evaluation of the implementation of the love of reading programme.