Η σημασία του ιατρικού λάθους και των συναισθημάτων που διεγείρει για τη μάθηση – Διερεύνηση μέσω εικονικών ασθενών
Creators: name: Κυριακίδου, Μαρία-Ρεβέκκα Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Ιατρικό λάθος
Εικονικοί ασθενείς
Ιατρική εκπαίδευση
Medical error
Virtual patients
Medical education

description: Το ιατρικό λάθος αποτελεί στις μέρες μας μια από τις κυριότερες αιτίες θανάτου ή βλάβης σε ασθενείς. Μια από τις προσπάθειες για την πρόληψη, την ανάδειξη και την αντιμετώπιση των ιατρικών λαθών επικεντρώνεται στη βελτίωση της εκπαίδευσης των φοιτητών Ιατρικής, με σκοπό να αποκτήσουν τις απαραίτητες ικανότητες, δεξιότητες και συμπεριφορές για την καλύτερη αντιμετώπιση των ασθενών και την αποφυγή ιατρικών λαθών. Στην προσπάθεια αυτή μπορεί να βοηθήσει η εκπαίδευση των φοιτητών Ιατρικής σε προσομοιώσεις ιατρικών περιστατικών (εικονικούς ασθενείς), τα οποία καλούνται να διαχειριστούν, ενώ παράλληλα βιώνουν τις συνέπειες των λαθών τους. Σκοπός της έρευνας είναι η διερεύνηση της επίδρασης του ιατρικού λάθους και των συναισθημάτων που διεγείρει, στη μάθηση. Τα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν ήταν: α) Μπορεί η διάπραξη ιατρικού λάθους σε εικονικό ασθενή να διεγείρει συναισθήματα στους φοιτητές Ιατρικής; β) Τα συναισθήματα αυτά (αν υπάρχουν) επιδρούν στο μαθησιακό αποτέλεσμα (αυτοαξιολόγηση ικανοτήτων και αξιολόγηση γνώσεων); γ) Ποια μέθοδος καταγραφής βιοσημάτων (ηλεκτροεγκεφαλογραφία, φωτοπληθυσμογραφία, ηλεκτροδερματική δραστηριότητα και κορημετρία) είναι αποτελεσματικότερη για την ανίχνευση των συναισθημάτων που διεγείρονται κατά τη διενέργεια ιατρικών λαθών σε εικονικούς ασθενείς; Για το σκοπό της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν ψηφιακοί εικονικοί ασθενείς (ΕΑ). Το δείγμα της έρευνας αποτελείτο από επτά φοιτητές Ιατρικής. Κάθε φοιτητής διαχειρίστηκε δύο ΕΑ, ενώ ήταν συνδεδεμένος με συσκευές καταγραφής βιοσημάτων (καρδιακός ρυθμός, επίπεδο εφίδρωσης δέρματος, εγκεφαλικά κύματα, διάμετρος κόρης). Παράλληλα, έδινε αναφορά της συναισθηματικής του κατάστασης μέσω του AffectButton μετά από κάθε απόφαση που λάμβανε στο σενάριο ΕΑ. Πριν και μετά τη διαχείριση των ΕΑ κάθε φοιτητής συμπλήρωσε το ερωτηματολόγιο αυτοαναφοράς του συναισθήματος PANAS, ένα φύλλο αυτοαξιολόγησης ικανοτήτων και ένα φύλλο αξιολόγησης γνώσεων, ώστε να διαπιστωθεί αν προκύπτουν διαφορές στις απαντήσεις του. Τα δεδομένα από όλες τις μεθόδους και τα εργαλεία συλλέχθηκαν και αναλύθηκαν. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι: α) είναι πιθανό το ιατρικό λάθος σε εικονικούς ασθενείς να προκαλεί ήπιες μεταβολές στη συναισθηματική κατάσταση, και κυρίως αύξηση των αρνητικών συναισθημάτων όπως φάνηκε από το ερωτηματολόγιο PANAS και, εν μέρει, από τα βιοσήματα, β) κάποια λάθη που έκαναν οι φοιτητές στους εικονικούς ασθενείς συνέβαλαν στη μάθηση – για τα υπόλοιπα λάθη δεν υπήρχε ερώτηση ελέγχου. Η έρευνα αδυνατεί: α) να καταδείξει συσχέτιση ανάμεσα στη συναισθηματική κατάσταση μετά από λάθος και το μαθησιακό αποτέλεσμα, και β) να βρει την αποτελεσματικότερη μέθοδο καταγραφής βιοσημάτων για την ανίχνευση συναισθημάτων. Η έρευνα αυτή μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση αναφοράς για μελλοντικές παρόμοιες εργασίες, ενώ κάποια από τα συμπεράσματά της επιβεβαιώνουν τα αντίστοιχα άλλων ερευνών που έχουν διεξαχθεί
description: Medical error is nowadays one of the main causes of death or injury to patients. One of the efforts to prevent, reveal and address medical errors focuses on improving medical students’ training, so that they acquire the competences, skills and attitudes necessary to better treat patients and avoid medical errors. In this context, it might be helpful to have medical students trained with simulations of medical cases (virtual patients), which they are given to treat and, thus, to experience the consequences of their errors. The purpose of this research is to explore the effect of medical error and the emotions it evokes on learning. The research questions were the following: a) Can making a medical error with a virtual patient evoke emotions to medical students?, b) Do these emotions (if evoked) have an effect on students’ learning (ability self-assessment and knowledge assessment)?, c) Which of the applied biosignal recording methods (electroencephalography, photoplethysmography, electrodermal activity and pupillometry) is most efficient at detecting emotions evoked by medical errors with virtual patients? The method used was based on electronic Virtual Patients (VPs). The sample that took part in the research consisted of seven Medical School students. Each student managed two VPs, while connected to biosignal recording devices (heart rate, skin perspiration level, brain waves, pupil diameter). At the same time, after each decision they made within the VP scenario they clicked at AffectButton to indicate their current emotion. Before and after managing the VPs, each student filled in the PANAS self-report questionnaire for affect as well as an ability self-assessment sheet and a knowledge assessment sheet, so that possible differences in their responses could be spotted. The data from each method and device were collected and analyzed. The results showed that: a) medical errors with virtual patients can probably have slight effects on the emotional state, mostly a rise of negative emotions, as indicated by the PANAS questionnaire and, partly, by the biosignals, b) some of the errors made by the students with virtual patients did contribute to learning – for the rest of the errors there were no check questions. This research was unable to: a) establish a correlation between the emotional state following an error and the learning outcome, and b) decide on the most efficient biosignal recording method as regards emotion detecting. This research may be useful as a base of reference for future researches on the same subject. Moreover, some of its conclusions concur with past researches