Η Αρχή του Non-Refoulement στο Γενικό Διεθνές Δίκαιο:
Creators: name: Κωνσταντινίδου, Βασιλική Παύλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Μη-Επαναπροώθηση
Διεθνές Προσφυγικό Δίκαιο
Δίκαιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Non-Refoulement
International Refugee Law
Human Rights Law

description: Αντικείμενο της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας είναι η παρουσίαση όλων των πτυχών που συνθέτουν την αρχή της μη επαναπροώθησης, με αφετηρία τη συμβατική της κατοχύρωση στο άρθρο 33 της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 για το Καθεστώς των Προσφύγων μέχρι και τη σύγχρονη μετεξέλιξή της σε θεμέλιο της προσφυγικής προστασίας. Η αρχή του non-refoulement, νοούμενη ως απαγόρευση κάθε μέτρου απομάκρυνσης του πρόσφυγα ή αιτούντα άσυλο σε εδάφη όπου αντιμετωπίζει κίνδυνο δίωξης, αποτελεί αντικείμενο πληθωρικής θεωρητικής και νομολογιακής έρευνας και αντιπαράθεσης, ενώ διαπλάθεται διαρκώς μέσω του νομολογιακού εμπλουτισμού της και της μεταγενέστερης κρατικής πρακτικής. Στη μελέτη που ακολουθεί επιχειρείται, καταρχήν ο καθορισμός του προσωπικού, εδαφικού και ουσιαστικού πεδίου εφαρμογής του άρθρου 33, με σκοπό να προσδιοριστούν τα προστατευτέα πρόσωπα, το περιεχόμενο των εγγενών σε αυτό ουσιαστικών και διαδικαστικών υποχρεώσεων καθώς και ο τρόπος δέσμευσης της κρατικής ευθύνης από πράξεις ή παραλείψεις, συστατικές μίας ενδεχόμενης παραβίασης της αρχής. Η αποτίμηση των εννόμων αποτελεσμάτων της αρχής επιδιώκει να καταδείξει τον δυναμικό χαρακτήρα του κανονιστικού περιεχομένου της που διαμορφώθηκε ως αποτέλεσμα δύο αντίρροπων τάσεων. Από τη μία, η τάση συρρίκνωσης των αποτελεσμάτων και της εμβέλειά της, συντελούμενη ιδίως, μέσω συσταλτικής ερμηνείας, πλημμελούς εφαρμογής ή παραμερισμού της ενόψει των κρατικών επιφυλάξεων και της απουσίας ενός δικαιώματος σε άσυλο, και, από την άλλη, η τάση δυναμικής ερμηνείας και ενίσχυσης των ανειλημμένων υποχρεώσεων. Προς αυτόν τον σκοπό, μελετώνται ποικίλες εκφάνσεις του σύγχρονου προσφυγικού και μεταναστευτικού προβλήματος που επιδρούν αναπόφευκτα στην αποτελεσματική εκπλήρωση του επιδιωκόμενου από την αρχή σκοπού και είναι, μεταξύ άλλων, οι μαζικές αφίξεις αιτούντων άσυλο, οι πολιτικές διαχείρισης και απώθησης των μεταναστευτικών ροών, τα εξωεδαφικά μέτρα ελέγχου των συνόρων, οι συμφωνίες επανεισδοχής, τα κριτήρια της ασφαλούς τρίτης χώρας ή χώρας καταγωγής και τα ζητήματα έμμεσης ή αλυσιδωτής επαναπροώθησης. Συμπληρωματικά προς το προσφυγικό δίκαιο που ρυθμίζει ως lex specialis το καθεστώς των προσφύγων, η παρούσα μελέτη επικεντρώνεται και στην καθοριστική συμβολή των μηχανισμών διεθνούς και περιφερειακής προστασίας των ανθρώπινων δικαιωμάτων και των περιφερειακών συστημάτων ασύλου, που, μέσω της νομολογίας τους, ανάγουν έμμεσα την ίδια την αρχή της μη επαναπροώθησης σε αντικείμενο ένδικης προστασίας, διαμορφώνοντας, έτσι, ένα συμπληρωματικό πλαίσιο προστασίας από την επαναπροώθηση και συμβάλλοντας στην εναρμόνιση του άρθρου 33 με τις εξελισσόμενες κατακτήσεις στο πεδίο του γενικού δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Τέλος, επιχειρείται να ελέχθη η δυνατότητα θεμελίωσής ενός εθιμικού κανόνα απαγόρευσης της επαναπροώθησης σε οικουμενικό ή περιφερειακό επίπεδο και να αξιολογηθούν οι επιπτώσεις που μπορεί να έχει μία εθιμικής φύσεως αρχή στην εκπλήρωση της υποχρέωσης συμμόρφωσης των κρατών και στην αποτελεσματική προστασία των προσφύγων.
description: The purpose of the present master thesis is the analysis of the principle of non-refoulement and its various components, from its introduction in the provision of article 33 of the 1951 Geneva Convention until its present transformation into the cornerstone of refugee protection. The principle of non-refoulement, in the sense of any measure of compulsory return of a refugee or asylum seeker to territories where he or she faces a risk of persecution, has been subjected to abundant theoretical and case-law research and conflict and has been constantly revised by jurisprudential development and subsequent state practice. This study begins by defining the personal, geographical and material scope of article 33, in order to determine the individuals that fall within its ambit, the content of its material and procedural inherent obligations, as well as the possible acts or omissions engaging states’ responsibility and amounting to a breach of non-refoulement. The attempted assessment of the principle’s legal effects provides clear evidence for the dynamic aspect of its normative content which is mainly construed as a result of two conflicting tendencies. On the one hand, the proclivity to limit its legal implications and scope, through restrictive interpretation, incomplete implementation or its circumvention in the light of states’ reticence and the absence of a right to asylum, confronted, on the other hand, by the tendency of expansive interpretation and enforcement of the obligations assumed by states. To defend this thesis, we explore various aspects of the contemporary refugee and immigration phenomenon which are found to have some impact on the attainment of the objective pursued by the principle with a focus, among others, on the mass influx of asylum seekers, non-entrée policies, extraterritorial immigration control, readmission agreements, safe third country and country of origin concepts and indirect or chain refoulement practices. In addition to treaty-based international refugee law, that is to be regarded as lex specialis for the refugee protection, a major emphasis is placed on the role of international and regional human rights mechanisms and regional protection systems which, by including the non-refoulement principle in their systems of judicial review, provide a framework of complementary protection and contribute to the incorporation of evolving human rights standards into article’s 33 scope. Finally, the present study proceeds to examine whether the principle of non-refoulement has attained the status of customary international law at a universal or regional level and evaluate the consequences that such a development should have in ensuring the observance of the non-refoulement principle and the effectiveness of refugee protection.