Μήδεια του Ευριπίδη: Ψυχανάλυση, Θεωρία, Πολιτική
Creators: name: Τσελεπίδη, Στέλλα Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Αρχαία Ελληνική Τραγωδία
Ψυχανάλυση
Ευριπίδης, Μήδεια
Ancient Greek Tragedy
Psychoanalysis
Euripides, Medea

description: H αρχαία ελληνική τραγωδία, στην εποχή της (5ος αι. π.Χ.), διαδραματίζει πολύ σημαντικό ρόλο. Αποτελεί κομβικό στοιχείο της κοινωνικής ζύμωσης των πολιτών και κάνει πιο εφικτό το πολυπόθητο αγαθό της κοινωνικής συνοχής. Επίτευγμα όχι εύκολο, αν αναλογιστεί κανείς ότι ο πληθυσμός της αρχαίας Αθήνας - για τα δεδομένα της περιόδου - αποτελούσε ένα κοινωνικό μωσαϊκό. Η αρχαία ελληνική τραγωδία επιτύγχανε την ενίσχυση του σημαντικότατου αυτού κοινωνικού αγαθού, μέσω των μηνυμάτων που περνούσε, υπογείως ή ευθέως. Με τον τρόπο αυτό, προκαλούσε στο κοινό την ύπαρξη ενός κοινού προβληματισμού, πάνω σε ποικίλα ζητήματα προετοιμάζοντάς τους για καταστάσεις, θυμίζοντάς τους την ιστορία τους, και, κυρίως, ωθώντας τους σε μια βαθύτερη ανάλυση του κοινωνικού τους γίγνεσθαι. Αυτή η διαδικασία γινόταν μέσω της παράστασης είτε συνειδητά είτε ασυνείδητα. Θέτοντας, επομένως, τον ρόλο της τραγωδίας σε αυτή τη βάση, κίνητρό μου για την εκπόνηση της παρούσας διπλωματικής είναι να εξετάσω τα σύγχρονα μηνύματα και τα στοιχεία που μπορούν να εντοπισθούν στο κείμενο της Μήδειας του Ευριπίδη. Η επιλογή του συγκεκριμένου κειμένου δεν είναι τυχαία. Πρώτα από όλα, πρόκειται για ένα έργο έντονο, επίκαιρο και διαχρονικό. Επίσης, λαμβάνοντας υπόψη τις αντιδράσεις που προκαλεί η αποτρόπαια πράξη της ηρωίδας, πρόκειται για ένα έργο αναμφίβολα ενδιαφέρον. Επιπλέον εμπεριέχει πλούσιο υλικό για ανάλυση, η οποία χρήζει ψυχαναλυτικής οπτικής και κοινωνικο–πολιτικής προσέγγισης. Αναλυτικότερα στόχος μου είναι να διεξαχθεί ένας παραλληλισμός – όπου αυτός είναι εφικτός - με το σήμερα. Πιο συγκεκριμένα, το ενδιαφέρον μου εστιάζεται στο τι θα μπορούσε να μας προσφέρει η εναλλακτική ανάγνωση, που θα αποπειραθεί, αναφορικά με τις πράξεις και τη στάση της ηρωίδας, ως προς την αλλαγή του κοινωνικού και πολιτικού πράττειν, στις μέρες μας. Η Μήδεια, όπως είναι γνωστό, αλλάζει άρδην την τραγική της πραγματικότητα, μέσα από μια ακραία πράξη. Μερικά από τα ερωτήματα, στα οποία στοχεύει η παρούσα διπλωματική, είναι τα εξής: μπορούμε (παραλληλίζοντας πάντοτε) να έρθουμε σε ριζική ρήξη με την σύγχρονη πραγματικότητα; Τι μας διδάσκει η κοινωνικο-πολιτική πράξη της πολλαπλής δολοφονίας που διαπράττει η Μήδεια; Αυτό το ερώτημα μας θυμίζει τα ερωτήματα που γεννά μια άλλη ένδοξη τραγωδία, η Αντιγόνη του Σοφοκλή, η οποία θα χρησιμοποιηθεί, ως άξονας ανάλυσης της υπό μελέτη τραγωδίας. Ο εντοπισμός των παραπάνω στοιχείων στο κείμενο του Ευριπίδη, όπως είναι επόμενο, δεν είναι αυθύπαρκτος, καθώς το έργο δεν γράφηκε με αναφορά στο σήμερα. Προκύπτει, όμως, μέσα από την ψυχαναλυτική προσέγγιση του χαρακτήρα της ευριπίδειας ηρωίδας. Σε αυτή τη διαδικασία «βοηθοί» γίνονται προσωπικότητες όπως ο Freud, o Lacan, ο Patrick Guyomard, ο Steiner, η Judith Butler και πολλοί άλλοι αξιόλογοι θεωρητικοί πολύ-αναλυτές. Η ενασχόλησή τους με το πεδίο της ψυχανάλυσης και με τον τομέα που αφορά στη σύσταση της κοινωνικής και πολιτικής ταυτότητας, αλλά και του κοινωνικού και πολιτικού πράττειν, προσφέρει μια πολύτιμη δεξαμενή υλικού, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να γίνουν οι προαναφερθέντες συσχετισμοί και παραλληλισμοί με ασφάλεια
description: The role that the ancient Greek tragedy played (during 5th century b.c.) was basically another form of the ongoing social fermentation. Ancient Greek drama provokes people to think about issues regarding their ‘polis’, but also regarding the era within their society is evolving. This is how ancient Greek tragedy - through the questions and messages it poses to the audience, either straight forward or indirectly - achieves a difficult task; social cohesion. It thus cultivates a common thinking to the audience. This is how ancient Greek drama impels citizens to conduct a deeper analysis of their role in the social process and how it affects the evolution of society. Therefore, when a theatrical performance is given, the above elements emerge, either consciously or subconsciously. Setting the role of the ancient Greek tragedy within such a context was my basic motivation for the elaboration of this thesis. Furthermore, my goal was to examine the contemporary messages and the elements which can be detected in Euripides’ text ‘Medea’. Thus, the choice of this text was not by chance. ‘Medea’ is not only an intense play with timeless meanings. It is a play which includes diverse material for psychoanalysis and sociopolitical interpretations. More specifically, my aim is to create a parallelism – wherever this is feasible – to today’s events. The question posed is; what could this alternative viewing of Medeas’ actions offer, regarding our perception of the changes occurring within the modern sociopolitical scene. Medea, as is already known from the outcome of the tragedy, changes drastically her dead end reality, by a series of extreme and heinous events. One of them is the infantile killing. Additional questions this thesis is aiming to pose, are the following; can we reach – always under the prism of parallelism - a radical rupture with contemporary reality? What does the sociopolitical action of multiple killing, which Medea did, teach us? The latter question undoubtedly reminds us of the questions posed in another ancient tragedy; ‘Antigone’ of Sophocles. This tragedy will be used as a keystone to the analysis which is going to take place in this thesis. The detection of the elements - referred above –, in the tragedy of Euripides, is justifiably not easy to be found, since the play was not written with reference to today. Therefore, all the above questions and the answers attempted to be given do not stand – alone in the play. They call for very careful research and scrutiny. The psychoanalytical approach of Medeas’ actions helps us to start unfolding this enigma. How could an infanticide be seen or interpreted differently? How could a domestic action of hatred receive such sociopolitical dimensions? In this process useful “assistants” are personalities like Lacan, Patrick Guyomard and many other notable theoretical analysts. Their contribution to the field of psychoanalysis and their research into the composition of the sociopolitical identity, renders their writings a valuable source of information. It is precisely this information that acts as a safe net for achieving the fore mentioned correlations