Η αμφίδρομη σχέση μελισσών (Apis mellifera) και λεβάντας (Lavandula spp.): επικονίαση και μελισσοκομική αξία
Creators: name: Κοβούσογλου, Ευγενία Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: μέλι λεβάντας
επικονίαση
αιθέριο έλαιο
lavender honey
pollination
essential oil

description: Έως σήμερα, λίγες έρευνες έχουν πραγματοποιηθεί με γνώμονα τις παροχές των φυτών λεβάντας (γύρη, νέκταρ) στις μέλισσες, τη συμπεριφορά των μελισσών και τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ φυτού - επικονιαστή. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκε η επισκεψιμότητα της Apis mellifera σε καλλιεργήσιμες εκτάσεις λεβάντας Lavandula angustifolia Mill. σε σχέση με την πληθυσμιακή πυκνότητα των μελισσών, την απόσταση από την καλλιέργεια, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και την ώρα της ημέρας. Σε όλες τις πειραματικές συνθήκες παράχθηκε και προσδιορίστηκε η απόδοση και η σύσταση του αιθέριου ελαίου της και τα χαρακτηριστικά των σπόρων. Αξιολογήθηκε η δυνατότητα συλλογής γύρης λεβάντας, παραγωγής μελιού λεβάντας, και διερευνήθηκαν τα χαρακτηριστικά του παραγόμενου μελιού. Επίσης, μελετήθηκε η επισκεψιμότητα της Apis mellifera σε φυτά λεβάντας του είδους Lavandula dentata L., σε επίπεδο φυτοδοχείων, συγκριτικά με την χρονική περίοδο της ημέρας, τις συνθήκες άρδευσης των φυτών και τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Διερευνήθηκε ο χρόνος παραμονής των μελισσών στα άνθη, τα χαρακτηριστικά των παραγόμενων σπόρων και η απόδοση του παραγόμενου αιθέριου ελαίου. Τα αποτελέσματα του πειράματος στον αγρό έδειξαν ότι οι μέλισσες προτίμησαν περισσότερο να επισκέπτονται την λεβάντα τις μεσημβρινές ώρες και σε κοντινή απόσταση από την κυψέλη, συλλέγοντας νέκταρ και μικρές ποσότητες γύρης. Δε διαπιστώθηκε σημαντική επίδραση του αριθμού των κυψελών ανά στρέμμα στην πυκνότητα των μελισσών ανά άνθος. Σε όλες τις πειραματικές συνθήκες, η επισκεψιμότητα των μελισσών στα φυτά λεβάντας αφενός αύξησε την απόδοση του αιθέριου ελαίου και αφετέρου τον αριθμό και το βάρος των παραγόμενων σπόρων της. Παρατηρήθηκε ότι η επισκεψιμότητα των μελισσών στα άνθη της λεβάντας ευνοήθηκε από τις υψηλές θερμοκρασίες, σε αντίθεση με την παρουσία ανέμου. Από την ανάλυση των φυσικοχημικών χαρακτηριστικών του μελιού λεβάντας διαπιστώθηκε μέτριο ποσοστό υγρασίας (μ = 16,1 %), πολύ χαμηλή ηλεκτρική αγωγιμότητα (μ = 0,3 mS / cm), χαμηλές τιμές HMF (μ = 6,5 mg / kg), σχετικά υψηλή οξύτητα (μ = 31,2 meq / kg), ικανοποιητικές τιμές του ενζύμου διαστάσης (μ = 20,8 DN), υψηλή περιεκτικότητα σακχάρων (γλυκόζης και φρουκτόζης) (μ = 82,2 %), χαμηλή περιεκτικότητα σουκρόζης (μ = 2,4 %). Το παραγόμενο μέλι ήταν κεχριμπαρένιου χρώματος με έντονο άρωμα, ενώ το ποσοστό γυρεόκοκκων λεβάντας ήταν κατά μέσο όρο 25,7 %. Αναφορικά με τα αποτελέσματα της μελέτης στα φυτοδοχεία, βρέθηκε υψηλότερη επισκεψιμότητα των μελισσών στα άνθη κατά τις μεσημβρινές ώρες, όμως ο χρόνος παραμονής τους ήταν μεγαλύτερος τις απογευματινές ώρες, σε χαμηλότερες θερμοκρασίες περιβάλλοντος και ταχύτητες ανέμου. Επιπρόσθετα, διαπιστώθηκε ότι η άρδευση των φυτών με μεγαλύτερη ποσότητα νερού προσέλκυσε περισσότερες μέλισσες στα άνθη. Η απόδοση των φυτών λεβάντας σε αιθέριο έλαιο ήταν υψηλότερη στα φυτά που δέχτηκαν μικρότερη δόση νερού. Αφενός κατά την παρουσία μελισσών και αφετέρου κατά την αυξημένη άρδευση των φυτών παράχθηκαν περισσότεροι και μεγαλύτερου βάρους σπόροι λεβάντας
description: To date, limited research has been conducted on the benefits of lavender plants (i.e., pollen, nectar) to bees, bee behaviour and plant-pollinator interactions. This present study aimed to investigate the visitation patterns of Apis mellifera to lavender crops (Lavandula angustifolia Mill.) concerning bee population density, distance from the crop, environmental conditions, and time of day. Τhe yield and composition of lavender's essential oil, as well as the seed characteristics, were produced and determined under all experimental conditions. Additionally, the potential for collecting lavender pollen and producing lavender honey was assessed, and the characteristics of the resulting honey were thoroughly examined. Moreover, the visitation of Apis mellifera to lavender plants, specifically Lavandula dentata L., was investigated at the individual pot level, with considerations given to the time of day, plant irrigation, and environmental conditions. The study further investigated the handling time of the bees in the flowers, the characteristics of the seeds produced and the yield of the essential oil. The findings of the field experiment demonstrated that bees displayed a preference for visiting lavender flowers during midday and when they were in close proximity to the hives, primarily gathering nectar and small quantities of pollen. No significant effect was observed between the number of hives per acre and the density of bees per flower. In all experimental conditions, the visitation of bees to lavender plants resulted in enhanced essential oil yields, as well as an increased number and weight of seeds produced. Moreover, the study revealed that bee visitation to lavender flowers was more favorable under high temperature conditions, while the presence of wind appeared to have an adverse effect. Analysis of the physicochemical characteristics of lavender honey revealed moderate moisture levels (M = 16,1 %), very low electrical conductivity (M = 0,3 mS / cm), low HMF values (M = 6,5 mg / kg), relatively high acidity (M = 31,2 meq / kg), satisfactory diastase enzyme values (M = 20,8 DN), elevated sugar content (glucose and fructose) (M = 82,2 %), and low sucrose content (M = 2,4 %). The honey exhibited an amber color with a strong aroma, while the average percentage of lavender pollen grains was 25,7 %. Concerning the results obtained from the potted experiments, it was observed that bee visitation to lavender flowers was more prominent during midday, but the handling duration of the bees in the flowers was longer in the afternoon, at lower ambient temperatures and wind speeds. Furthermore, the application of increased water irrigation to the plants led to a greater attraction of bees to the flowers. The essential oil yield of lavender plants was found to be higher when subjected to reduced water irrigation. On one hand, the presence of bees and, on the other hand, the application of a higher volume of water resulted in increased production of lavender seeds, both in terms of quantity and weight