Το haiku, η δυτική του πρόσληψη και αναφορές στην αξιοποίησή του από τον Γιώργο Σεφέρη
Creators: name: Μακρίδης, Γιώργος Ελευθερίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Ιαπωνικό χαϊκού
Δυτική αντίληψη του haiku
Σεφέρης
Japanese haiku
Western perception of haiku
Seferis

description: H παρούσα εργασία πραγματεύεται την προσέγγιση, πρόσληψη και αξιοποίηση της Ιαπωνικής Ποίησης από το Γιώργο Σεφέρη. Για να επιτευχθεί το ανωτέρω, η παρούσα εργασία έχει πε-νταμερή διάρθρωση: (α) πρώτα προσεγγίζεται η ιστορική εξέλιξη και αναδεικνύονται τα από γραμματολογικής και τεχνοτροπικής σκοπιάς κυρίαρχα στοιχεία (μορφολογικά, θεματικά, αι-σθητικά, κλπ.) που διέπουν την ποιητική παράδοση έως και τη δημιουργία του Ιαπωνικό haiku (μέσω ποιημάτων τόσο στο Ιαπωνικό πρωτότυπο όσο και σε ελληνική μετάφραση). (β) Εν συνεχεία, αναδεικνύονται τα γνωρίσματα της πρώιμης σεφερικής ποίησης και ποιητικής, ενώ συνάμα προσεγγίζεται τόσο η (ευρύτερη) αισθητική όσο και η (ειδικότερη) λογοτεχνική οπτι-κή, με την οποία ο Σεφέρης εξέλαβε, αφομοίωσε, και απέδωσε τα ιαπωνικότροπα στοιχεία σε ποιήματα («χάι-κάι»). (γ) Προς αυτό συνεξετάζεται ο βαθμός σύγκλισης‒απόκλισης της σεφε-ρικής ποίησης και ποιητικής προς την Ιαπωνική ποίηση. (δ) Έπεται, εν συνέχεια, ο επίλογος, όπου (i) επιχειρείται να εξηγηθούν οι σεφερικές αποκλίσεις με αναφορά στον ιστορικό εξωτι-σμό (orientalism), κατά τον οποίο οι πολυεπίπεδες δυτικές προσεγγίσεις του Ιαπωνικού πολι-τισμού απέληξαν σε παρανόησή του. (ii) Και επιπλέον προτείνεται η κριτική ανάγνωση τόσο των ιαπωνικότροπων ποιημάτων στο Τετράδιο γυμνασμάτων (1940) όσο και της ακόλουθης ωρίμανσης της σεφερικής ποιητικής υπό την οπτική της λειτουργικής αφομοίωσης του πνεύμα-τος της αισθητικής του Matsuo Bashō (ποιητικά, δοκιμιακά, κοσμοθεωρητικά). (ε) Στο πλαί-σιο της Επιστημολογικής κριτικής με το πέμπτο κεφάλαιο στοιχειώνεται ο προβληματισμός περί μεθοδολογίας της ερευνητικής προσπέλασης της βιβλιογραφίας ως εξής: παρότι η γλωσ-σική επάρκεια τόσο της Ιαπωνικής όσο και των λοιπών Ευρωπαϊκών γλωσσών εκλαμβάνεται ως απαραίτητη για την ορθή ερμηνευτική και ερευνητική αξιοποίηση των πρωτοτύπων κειμέ-νων, η γλωσσικά ανεπαρκής πρωτόλεια λογοτεχνική θεωρία και κριτική στη Δύση οδηγήθηκε στην αμβλεία (και, άρα, λοξή) συμπεράσματα για τις Ιαπωνικές ποιητικές μορφές. Συνακό-λουθα, η αφομοιωτική ικανότητα της Νεότερης και Σύγχρονης Ελληνικής θεωρητικής ανά-γνωσης είχε ως αποτέλεσμα την συντήρηση αυτής της μονομέρειας· με λανθάνουσα την άμεση εξέταση της Ιαπωνικής πολιτισμικής παράδοσης τούτες οι τάσεις προέβησαν σε συμπίληση διαφόρων γνωρισμάτων από γραμματολογικά διακριτές ποιητικές μορφές, απέδωσαν (μέσω αυτής) περιεχόμενο στον όρο «χάικου», και τέλος συμπαρέσυραν σε αναθεωρητική προσέγγι-ση και των ιαπωνικότροπων εκδηλώσεων στον εκδομένο Σεφέρη (πράγμα που φτάνει μέχρι τις μέρες μας).
description: In this thesis the approach, reception, and use of Japanese poetry by Giorgos Seferis is ap-proached. In order to achieve the aforementioned objectives, the thesis is presented in five parts: (a) at first, the historical development is approached and the dominant literary as well as stylistic elements (morphological, thematic, aesthetic, etc.) of the tradition that led-up to the formulation of Japanese haiku are highlighted (through Japanese poems both in their original linguistic form as well as in their Greek translation). (b) Then, the features of early poetry and poetics of Seferis are highlighted while approaching both the (broader) aesthet-ical and the (narrower) literary perspective, through which Seferis perceived, assimilated, and attributed these Japanese elements to his poems (“Seferis’s hai-kai”). (c) These perspec-tives are co-examined with the degree of convergence and deviation of Seferis’s poetry and poetics in accordance with the Japanese poetry. (d) Then follows an attempt to summarize: (i) the deviation of Seferis’s poetry by explaining it in reference to orientalism, according to which the multilevel Western approaches of Japanese culture resulted in many conceptions. (ii) In addition, it is suggested to approach critically both the Japanese-form poems of the Exercise Book (1940) as well as the maturing outcome of Seferis’s poetics from the point of view of the functional assimilation of Matsuo Bashō’s aesthetics (poetry, criticism, worldview). (e) In the context of the critique of philosophy of science, in the fifth chapter are posed some the questions on the research methodology of the literature as follows: de-spite the sufficiency in both Japanese as well as other European languages is considered necessary for the proper interpretive access and research-use of the original texts, Western literary theory &amp; criticism by being linguistically inadequate led to some blunt (and, there-fore, oblique) conclusions of the Japanese poetic forms. Consequently, both modern and contemporary Greek theoretical approaches, through the assimilative skill that they possess, resulted in the preservation of the same one-sided reading; thus, and by escaping any im-mediate approach of Japanese culture, these tendencies, by combining features of grammat-ically distinct poetic forms and attributing them to the term of “Seferis’ haiku”, took a still-lasting revisionistic approach to the Japanese-style poems in the published work of Seferis.