Η εν Χριστώ παιδεία : Η μετάπλαση του ελληνικού μορφωτικού ιδεώδους στον Γρηγόριο Νύσσης
Creators: name: Μακρυγιώργου, Βασιλική Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ελληνικό μορφωτικό ιδεώδες
Χριστιανισμός
Γρηγόριος Νύσσης
Greek Educational Ideal
Christianity
Gregory of Nyssa

description: Σκοπός της διπλωματικής ήταν η διερεύνηση της ιστορικής πορείας και εξέλιξης του ελληνικού μορφωτικού ιδεώδους και της πρόσληψης, αφομοίωσης και μετάπλασής του στον χριστιανισμό. Εστιάσαμε στην έννοια της παιδείας στην αρχαιοελληνική σκέψη, η οποία αντιμετώπισε το θέμα της παιδείας ως μία πορεία, η οποία συνίσταται στην επίμοχθη και συνειδητή προσπάθεια για μόρφωση του ανθρώπου. Στη συνέχεια παρουσιάσαμε τα ιδεώδη της παιδείας, αρχίζοντας από τον Όμηρο και τις πόλεις- κράτη της Σπάρτης και της Αθήνας. Ιδιαίτερη έμφαση δώσαμε στον Πλάτωνα και τον Ισοκράτη, των οποίων τα φιλοσοφικά και ρητορικά ιδεώδη αποτέλεσαν τα θεμέλια της ελληνικής παιδείας. Ο Πλάτωνας επαναπροσδιόρισε την παιδεία ως μεταστροφή της ψυχής προς τη θέαση της Ιδέας του Αγαθού, ενώ ο Ισοκράτης συνδύασε την ευγλωττία με την ανάπτυξη της διάνοιας του ανθρώπου και την αφοσίωσή του στην πόλη. Ακόμη εξετάσαμε την αλληλοπεριχώρηση του ελληνικού μορφωτικού ιδεώδους με τον χριστιανισμό. Αναλύσαμε την προετοιμασία αυτής της συνάντησης μέσω της διείσδυσης της ελληνικής σκέψης στον ιουδαϊσμό. Ιδιαίτερα μας απασχόλησε ο Φίλωνας ο Αλεξανδρεύς για την προσπάθειά του να συνθέσει την ελληνική φιλοσοφία με το ιουδαϊκό-χριστιανικό πνεύμα. Ακόμη αναφερθήκαμε αναλυτικά στην εξάπλωση του χριστιανισμού μέσω της ελληνικής γλώσσας, στη συγγραφή των βιβλίων της Καινής Διαθήκης στα ελληνικά και στην εισχώρηση ελληνικών φιλοσοφικών εννοιών στη χριστιανική σκέψη. Κατόπιν θίξαμε διεξοδικά τη συνάντηση του πρώιμου χριστιανισμού με τον κλασικό κόσμο. Τονίσαμε, ιδιαίτερα, τη συμβολή του Αποστόλου Παύλου, του Ευαγγελιστή Ιωάννη και του Κλήμη Ρώμης, που προσάρμοσαν τις ελληνικές ιδέες στο χριστιανικό κήρυγμα. Ακολούθως, ασχοληθήκαμε με την απολογητική του Ιουστίνου με την οποία διαπιστώσαμε την οργανική σύνθεση φιλοσοφίας και θεολογίας. Αμέσως μετά στραφήκαμε στη θεολογική σκέψη των Αλεξανδρινών πατέρων, του Κλήμη και του Ωριγένη, στην οποία η γνώση ταυτίστηκε με την πνευματική τελείωση του ανθρώπου. Επισημάναμε, επιπλέον, την αναβίωση του ελληνικού μορφωτικού ιδεώδους και τη σύνδεσή του με τον χριστιανισμό μέσα από το έργο των τριών Καππαδόκων πατέρων, του Βασιλείου Καισαρείας, Γρηγορίου Νύσσης και Γρηγορίου Ναζιανζηνού. Ακόμη εξετάσαμε το φιλοσοφικό και θεολογικό στοχασμό του Γρηγορίου Νύσσης. Έπειτα παρουσιάσαμε αναλυτικά τη χρήση της φιλοσοφικής παράδοσης και την προβολή των ηθικών προτύπων από την Παλαιά Διαθήκη στο έργο του Γρηγορίου. Διαπιστώσαμε μέσα από το έργο του την ολοκλήρωση της μεταφύτευσης του ελληνικού μορφωτικού ιδεώδους στον χριστιανισμό και την ανάδειξή του σε εν Χριστώ παιδεία. Τονίσαμε, τέλος, ότι η παιδεία, όπως εξελίχθηκε από την ελληνική φιλοσοφία στον χριστιανισμό, προσέφερε έναν πνευματικό δρόμο προς την ολοκλήρωση της ανθρώπινης ύπαρξης.
description: The purpose of this thesis was to investigate the historical trajectory and evolution of the Greek educational ideal and its reception, assimilation, and transformation within Christianity. The concept of education in ancient Greek thought, which was approached as a journey involving strenuous and conscious efforts for the cultivation of the individual, was focused on. Subsequently, the ideals of education, starting with Homer and the city-states of Sparta and Athens, were presented. Special emphasis was given to Plato and Isocrates, whose philosophical and rhetorical ideals were used to form the foundation of Greek education. Education was redefined by Plato as the soul's turning towards the vision of "The Form of the Good," while the combination of eloquence with the development of human intellect and dedication to the city was made by Isocrates. The interpenetration of the Greek educational ideal and Christianity was also examined, with the preparation for this encounter analyzed through the penetration of Greek thought into Judaism. Particular concern was given to Philo of Alexandria, for his efforts to synthesize Greek philosophy with the Judeo-Christian spirit. Additionally, the spread of Christianity through the Greek language, the writing of the New Testament books in Greek, and the incorporation of Greek philosophical concepts into Christian thought were discussed. The encounter between early Christianity and the classical world was then extensively addressed, with the contributions of Apostle Paul, Evangelist John, and Clement of Rome, who adapted Greek ideas to Christian preaching, especially highlighted. Following this, the apologetics of Justin, through which the organic synthesis of philosophy and theology was observed, was dealt with. The theological thought of the Alexandrian Fathers, Clement and Origen, where knowledge is identified with the spiritual perfection of the individual, was then turned to. Furthermore, the revival of the Greek educational ideal and its connection with Christianity through the works of the three Cappadocian Fathers, Basil of Caesarea, Gregory of Nyssa, and Gregory of Nazianzus, was noted. The philosophical and theological reflections of Gregory of Nyssa were also examined. Subsequently, the use of philosophical tradition and the projection of moral models from the Old Testament in Gregory’s work were presented in detail. Through his work, the completion of the transplantation of the Greek educational ideal into Christianity and its emergence as education in Christ was identified. Finally, it was emphasized that education, as it evolved from Greek philosophy into Christianity, offered a spiritual path towards the fulfillment of human existence.