Το χιούμορ του Λουκιανού στα παραθέματα και τις λογοτεχνικές του απηχήσεις
Creators: name: Αθανασιάδου, Σόνια Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Λουκιανός
Χιούμορ, Κωμικότητα
Παραθέματα, Λογοτεχνικές Απηχήσεις
Lucian
Humour
Quotations, Literary reminiscences

description: Το χιούμορ στα έργα του Λουκιανού έχει μελετηθεί αναλυτικά, καθώς αξιολογείται από τους ερευνητές ως η καθοριστική συνιστώσα της διαχρονικότητάς τους. Σημείο σύγκλισης των κυριότερων ερμηνευτικών προτάσεων αποτελεί η αναγνώρισης της διπλής λειτουργίας του με βάση τον αποδέκτη της διακωμώδησης, αν πρόκειται δηλαδή για μεμονωμένα πρόσωπα ή την ανθρώπινη ύπαρξη στο σύνολό της. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, την αφήγηση διαπερνά ο σπουδογέλοιος (κωμικοσοβαρός) τόνος που προκύπτει από την σύμφυρση της παράδοσης του διαλόγου και της Παλαιάς Κωμωδίας. Την ειδολογική καινοτομία στην οποία προέβη διακηρύσσει ο ίδιος ο συγγραφέας σε ρητορικούς εισαγωγικούς λόγους ή οι αφηγηματικές περσόνες που υιοθετεί στους σατιρικούς διαλόγους. Στα έργα αυτά, όπου είναι εμφανής ο απολογητικός χαρακτήρας, διατρανώνονται οι ηθικές και αισθητικές αρχές του συγγραφέα (ομορφιά, απλότητα, αλήθεια), ενώ αναδεικνύονται οι ιδιότητες που, κατά την κρίση του, καθιστούν τους ανθρώπους καταγέλαστους. Από τη ρητή, ωστόσο, αναφορά της συγγραφικής περσόνα στον κυνικό Μένιππο ως σύμμαχό της στη γελοιοποίηση της ανθρώπινης ματαιοδοξίας προκύπτει το χρόνιο φιλολογικό πρόβλημα της σχέσης ανάμεσα στον Λουκιανό και τον Μένιππο. Η σύγχρονη έρευνα επιβεβαίωσε τη γνησιότητα των έργων του πρώτου περιορίζοντας την επιρροή του δεύτερου σε ευάριθμους κωμικούς διαλόγους. Παράλληλα, η διερεύνηση της διαδεδομένης κατά την εποχή της Δεύτερης Σοφιστικής τεχνικής της παράθεσης στίχων μαρτυρεί ότι, στην περίπτωση του Λουκιανού, ενισχύει την κωμικότητα των έργων του. Συγκεκριμένα, μέσω των παραθεμάτων τα υπο-κείμενα λειτουργούν είτε ως αμφισβητούμενη επίκληση στην αυθεντία είτε ως αφορμή για συγκρίσεις προς το βέλτιον ή το χείρον, με κωμικό πάντοτε αποτέλεσμα. Σε κάθε περίπτωση, ο Λουκιανός αντλεί από τα έπη του Ομήρου ή τις τραγωδίες του Ευριπίδη, όχι μόνο για να διανθίσει τους διαλόγους του με κλασικά αποσπάσματα, αλλά και για να εξασφαλίσει την κωμική διάσταση
description: Scholars have thoroughly studied Lucian’s humor as a feature conducive to the timeless popularity of his works. Most of them recognized the double function of humor depending on the derision target· a specific person or humanity generally. In both cases, a seriocomic tone, deriving from the conjugation of different genres, namely discourse and Ancient Comedy, permeates the narration. Lucian himself declares generic novelty in rhetorical preambles, and through narrative personas in comic dialogues. In few comic dialogues defensive passages display author’s/ narrator’s ethic and aesthetic principles (beauty, simplicity, truth), or, by contrast, what, in his opinion, make people laughable. However, narrator’s naming Mennipus the Cynic as a comrade in deriding human vanity caused a serious philological problem regarding the relation between the two authors. Fortunately, contemporary researchers do not doubt originality of Lucian’s works. It is broadly accepted that menippean influence is limited on very few dialogues. At the same time, the study of quotations —an extremely popular technique among the sophists of the 2nd century AD— reveals that, in Lucian’s works, quoting verses enhances humor effects. More specifically, hypotexts function either as questionable literary authority, or as allusive comparisons to better/ worse status. In any case, it becomes clear that Lucian draws on Homer or Euripides’ tragedies not only to embellish his works with classical excerpts, but primarily to evoke a smile