Ο Πολυέλεος «Λόγον αγαθόν» σε ήχο β΄, Ιωάσαφ Διονυσιάτου: Τροπική και ερμηνευτική ανάλυση
Creators: name: Μπέντης, Άγγελος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Πολυέλεος «Λόγον αγαθόν»
Ιωάσαφ Διονυσιάτης
Ανάλυση και ερμηνεία
Polyeleos “Logon agathon”
Ioasaf Dionysiates
Analysis and hermeneutical approach

description: Μελετώντας την μακραίωνη ιστορία του Αγίου Όρους, αντιλαμβάνεται ο καθένας την σπουδαία πνευματική και καλλιτεχνική ανάπτυξη που γνώρισε η Αθωνική πολιτεία ανά τους αιώνες. Ήδη από την βυζαντινή περίοδο μέχρι και σήμερα, η εκκλησιαστική μουσική καταγράφει μια μακραίωνη και λαμπρά ιστορία στον Άγιον Όρος. Ένας από τους Αγιορείτες μοναχούς του 19ου αι. που ξεχώρισε για το μελοποιητικό του έργο, είναι ο Ιωάσαφ Διονυσιάτης. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία προσεγγίζει την μελοποιητική πρακτική κατά το β΄ μισό του 19ου αι., μέσα από το έργο του μοναχού Ιωάσαφ Διονυσιάτου και πιο συγκεκριμένα στο μελοποιητικό είδος του Πολυελέου. Στόχος της εργασίας ήταν να διερευνηθούν μελοποιητικές τακτικές καθώς και ο τρόπος που αντιμετωπίζει την έννοια της οκταηχίας με τους κλάδους αυτής, μέσα στο μουσικό οικοδόμημα. Ένα έργο περίτεχνο που βασίζεται σε φόρμες παλαιοτέρων, αλλά και εισάγοντας και καινά στοιχεία, προσδιορίζεται μέσα από την εργασία που μας παρέδωσε μέσα από το είδος του Πολυελέου ο Ιωάσαφ Διονυσιάτης. Επιλέχθηκε να αναλυθεί ο Πολυέλεος «Λόγον αγαθόν» σε ήχο β΄, έργο του Ιωάσαφ, διότι αποτελεί ένα μάθημα, όπου καταγράφονται οι ερμηνευτικές προτάσεις και οι μελοποιητικές τεχνικές του Ιωάσαφ, και μέσω της μουσικολογικής ανάλυσης, μπορούμε να προσεγγίσουμε και να αναλύσουμε την μελοποιητική του ταυτότητα. Στην παρούσα εργασία, προσεγγίσαμε αναλυτικά το έργο του Ιωάσαφ που ανήκει στο μελοποιητικό είδος του Πολυελέου, και σκοπός της εργασίας είναι η μελέτη της μουσικής ταυτότητας του μοναχού Ιωάσαφ μέσα από το δίπτυχο συντηρητισμός/ανανέωση - διάσωση/διάδοση. Θα λέγαμε ότι ο Ιωάσαφ αποτελεί μια «γέφυρα» που ενώνει την αναλυτική σημειογραφία των τριών Δασκάλων και την υπερ-αναλυτική σημειογραφία των μελοποιών του 20ου και του 21ου αι. Η παρούσα εργασία διαρθρώνεται σε τέσσερα μέρη. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται ιστορικά στοιχεία για το μελοποιητικό είδος του Πολυελέου, καθώς και πληροφορίες για τον Πολυέλεο «Λόγον αγαθόν». Στο δεύτερο κεφάλαιο παρατίθεται ένα ιστορικό πλαίσιο με πληροφορίες σχετικές με τη ζωή και το έργο του μοναχού Ιωάσαφ, παραθέτοντας παράλληλα πληροφορίες για τα όσα πραγματώθηκαν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, με σκοπό ο αναγνώστης της εργασίας να διαμορφώσει άποψη για την αισθητική της εποχής. Ο αναγνώστης μέσα από τη διαδικασία αυτή διαμορφώνει με ασφάλεια άποψη σχετικά με ιστορικά, μορφολογικά και περί σημειωτικής-σημειολογίας της ερμηνείας, συμπεράσματα, σκιαγραφώντας με ακρίβεια το μουσικό πορτραίτο του δημιουργού. Στο τρίτο κεφάλαιο πραγματώνονται αναλύσεις επιλεγμένων μελών από τον Πολυέλεο του Ιωάσαφ. Μετά τις εισαγωγικές πληροφορίες περί Πολυελέου, ο ενδιαφερόμενος θα μελετήσει μορφολογικές και μουσικο-αναλυτικές πληροφορίες περί του Πολυελέου «Λόγον αγαθόν» σε ήχο δεύτερο του μοναχού Ιωάσαφ. Στοιχεία που θα τον βοηθήσουν να εισαχθεί και στο τρίτο κεφάλαιο της εργασίας μας. Έγινε επιλογή στίχων και του Τριαδικού, με τρόπο που να παρουσιάζεται με ευκρίνεια σημαντικός αριθμός μελωδικορυθμικών χαρακτηριστικών από τη μελοποιητική ταυτότητα του Ιωάσαφ. Τα μέλη προσεγγίζονται με δομική, μετρική, τροπική, συντακτική και ερμηνευτική ανάλυση. Κάθε ανάλυση ολοκληρώνεται με τη μεταγραφή της βυζαντινής σημειογραφίας στη δυτικοευρωπαϊκή σημειογραφία (πεντάγραμμο).
description: Studying the centuries-long history of Mount Athos, one gains a deep understanding of the significant spiritual and artistic development that the Athonite State has experienced over the centuries. From the Byzantine period to the present day, ecclesiastical music has recorded a long and illustrious history on Mount Athos. One of the 19th-century Athonite monks who stood out for his musical compositions was Ioasaf Dionysiates. This masterthesis examines the compositional practice during the second half of the 19th century, through the work of Monk Ioasaf Dionysiates, focusing specifically on the genre of the Polyelos. The aim of this study is to explore compositional techniques and the way he approached the concept of the eight-mode system (oktoechos) and its branches within the musical structure. An elaborate work, based on earlier forms while also introducing new elements, is outlined in the study through Ioasaf Dionysiates Polyelos compositions. The Polyelos "Logon agathon" in the second mode, a work by Ioasaf, was chosen for analysis because it serves as a lesson where his interpretative suggestions and compositional techniques are recorded. Through musicological analysis, we can approach and explore his compositional identity. In this study, we analyzed Ioasaf’s work in the Polyelos genre, aiming to study the musical identity of Monk Ioasaf through the dual concepts of conservatism/renewal – preservation/dissemination. It could be said that Ioasaf serves as a "bridge" linking the analytical notation of the three Teachers and the hyper-analytical notation of the composers of the 20th and 21st centuries. This masterthesis is structured into four parts. The first chapter presents historical elements of the Polyelos genre, as well as information on the Polyelos "Logon agathon". The second chapter provides a historical context with information about the life and work of Monk Ioasaf, while also presenting the events of that particular period, helping the reader form a perspective on the aesthetics of the era. Through this process, the reader is able to safely form conclusions regarding historical, morphological, and semiotic-interpretative aspects, accurately outlining the musical portrait of the composer. The third chapter presents analyses of selected pieces from Ioasaf's Polyelos. After introductory information about the Polyelos, the reader will study morphological and musicological details concerning the Polyelos "Logon agathon" in the second mode by Monk Ioasaf. These elements will help the reader transition to the third chapter of this thesis. Verses and the Triadikon were chosen in such a way as to clearly present a significant number of melodic-rhythmic characteristics from Ioasaph’s compositional identity. The pieces are approached through structural, metric, modal, syntactic, and hermeneutical approach. Each analysis concludes with a transcription of Byzantine notation into Western European notation.