Η Θεοφανώ του δεκάτου αιώνα σε κείμενα του εικοστού αιώνα (1927 – 1953)
Creators: name: Μπέη, Κωνσταντίνα Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Αυτοκράτειρα Θεοφανώ
Δέκατος αιώνας
Λογοτεχνία εικοστού αιώνα
Empress Theophano
Tenth century
Literature of twentieth century

description: Με την παρούσα εργασία επιχειρείται η προσέγγιση της προσωπικότητας της αυτοκράτειρας Θεοφανούς, συζύγου των βυζαντινών αυτοκρατόρων Ρωμανού Β΄ και Νικηφόρου Β΄ Φωκά μέσα από λογοτεχνικά κείμενα του εικοστού αιώνα, και συγκεκριμένα της περιόδου 1927 έως 1953, κατά την οποία παρατηρείται πύκνωση των έργων με πρωταγωνίστρια τη Θεοφανώ. Στην εισαγωγή της εργασίας εκτίθεται το υλικό που προσφέρουν οι ιστορικές πηγές, οι σύγχρονες της Θεοφανούς, ώστε να παρουσιασθεί το ιστορικό υπόβαθρο των λογοτεχνικών κειμένων και ακολουθεί, κατανεμημένη σε τέσσερα κεφάλαια, ένα για κάθε έργο, η παρουσίαση τεσσάρων λογοτεχνικών κειμένων, τα οποία αποτελούν και τον κύριο κορμό της μελέτης. Πρόκειται για το ιστορικό μυθιστόρημα του Πέτρου Πικρού Η Μεσσαλίνα του Βυζαντίου, και τις τραγωδίες του Άγγελου Τερζάκη Θεοφανώ, τη Βυζαντινή Νύχτα του Γιώργου Θεοτοκά, και τον Νικηφόρο Φωκά του Νίκου Καζαντζάκη. Στα τέσσερα αυτά κεφάλαια δίνεται η προσωπικότητα της αινιγματικής βασίλισσας, όπως τη συνέλαβε ο νους των συγγραφέων αυτών και την παρουσίασε η λογοτεχνική τους γραφίδα, σε συνάρτηση αφ’ ενός με τα ιστορικά, πολιτικά και κοινωνικά συμφραζόμενα της εποχής τους, αφ’ ετέρου με το στοιχείο το οποίο ήθελε να προβάλει ο κάθε συγγραφέας, καθώς και με τον σκοπό τον οποίο επιθυμούσε να υπηρετήσει. Στα συμπεράσματα τα οποία προκύπτουν από την προσέγγιση των προαναφερθέντων έργων ως κοινός τόπος αναδύεται ο δυναμικός χαρακτήρας της αυτοκράτειρας, ο αγώνας της να ξεπεράσει τα εμπόδια που προέκυπταν από το φύλο της, ακόμη και οι πνευματικές και μεταφυσικές της ανησυχίες. Κυρίως όμως τονίζονται τα μέσα – αθέμιτα – τα οποία χρησιμοποίησε σε αυτή της την προσπάθεια,. Τέλος, ο κεντρικός κορμός των προς μελέτη κειμένων συγκρίνεται με δύο άλλα έργα, το απόσπασμα από τον Δεύτερο Λόγο της Φλογέρας του Βασιλιά, του Κωστή Παλαμά και το ιστορικό μυθιστόρημα του Κώστα Κυριαζή Θεοφανώ, η εστεμμένη φόνισσα ∙ στόχος, να παρουσιασθεί η διαφορετική οπτική γωνία – εάν υπάρχει και πού εντοπίζεται η διαφορά – με την οποία δύο συγγραφείς, ο πρώτος στην αρχή (1910) και ο δεύτερος λίγο μετά το ήμισυ του αιώνα (1963), προσέγγισαν το ίδιο ακριβώς πρόσωπο. Στον επίλογο διατυπώνονται σύντομα τα τελικά συμπεράσματα της μελέτης.
description: This post – graduate essay makes an approach on the personality of the empress Theophano, who was wife of the Byzantine emperors Roman II and Nicephorus II Fokas, through literary texts of twentieth century and especially texts during the period from 1927 until 1953, when the literary output with Theofhano as heroine became more frequent. The matter which is based on the contemporary to the queen historical sources is displayed into the introduction of the essay, in order to present the historical basis of these literary texts. Afterwards, in four chapters, one for every text, four literary texts are analyzed; these are the main corpus of the essay. The first one is the historical romance Messalina of Byzantium, by Petros Pikros and then three tragedies are next: Theophano, by Angelos Terzakis, Byzantine Night, by Giorgos Theotokas and Nikephoros Phokas, by Nikos Kazantzakis. Into these four chapters is given the personality of the mysterious queen, as the writers’ mind conceived it and their literary quill presented it, in accordance with the historical, political and social events of their period and with the elements which the four writers wanted to dispose and the aim they wanted to serve. Into the conclusions some of Theophano’s personality traits are gathered from the approach of the texts are mentioned before: the forceful personality of the empress, her fight to overcome the obstacles she had to face because of her sex, even her spiritualistic and metaphysical interests. But the most important that emphasis is put on is the unfair manners she used to this effort. In the end of the essay, the basic corpus of the texts is compared to two other works of literary: an extract of the Second Speech of the text The King’ s Flute, by the poet Kostis Palamas and the historical romance Theophano, the Crowned Murderess, by the author Kostas Kyriazis. The aim of this comparison is to present the different viewpoint – if there is and where this difference can be tracked down – that the two writers, the first one in the beginning (1910) an the second a little bit after the middle of the twentieth century (1963) used to approach the same person. The final conclusions of the essay are briefly expressed to the epilogue.