title: Archeologische opgravingen Eindhoven - Putten. Grootschalig archeologisch onderzoek in het zuidoosten van Eindhoven.
title: Archeologisch Centrum Eindhoven en Helmond rapport 46
titleType: AlternativeTitle
Creators: name: Debruyne, S
name: Vroomans, J-M.
Publisher: name: Archeologisch Centrum Eindhoven en Helmond
Year: 2014
Subjects: subject: Archaeology
valueUri: http://www.narcis.nl/classfication/D37000
subject: late prehistorie; paalsporen, waterkuilen; waterputten; greppels; meilers; afvalkuilen
subject: Nederzetting - Huisplaats, onverhoogd (NHP)
subject: Infrastructuur - Percelering/verkaveling (IPER)
subject: Economie - Landbouw (ELX)
subject: IJzertijd: 800 - 12 vC (IJZ)
subject: Romeinse tijd: 12 vC - 450 nC (ROM)
subject: Middeleeuwen vroeg: 450 - 1050 nC (VME)
subject: Middeleeuwen laat B: 1250 - 1500 nC (LMEB)
subject: Nieuwe tijd: 1500 - heden (NT)

description: Van 14 april tot 22 oktober 2003 vond in de wijk Gijzenrooi in het zuidoosten van de gemeente Eindhoven een opgraving plaats. Het onderzoek werd uitgevoerd door de afdeling Archeologie van de gemeente Eindhoven met medewerking van de Stichting ArcheoService, vrijwilligers en studenten. Het betreffende terrein was ongeveer 5 hectare groot en bevond zich op de hoek van de Puttensedreef en de Rielsedijk. Aanleiding voor de opgraving waren bouwplannen voor de aanleg van een villawijk op deze plek.
De opgraving vond plaats op de plek waar het laatmiddeleeuwse buurtschap Putten heeft gelegen. Het plangebied ligt op de rand van een dekzandkop; deze dekzandkoppen waren in het verleden doorgaans aantrekkelijke vestigingsgebieden. De bodem bestaat uit een hoge, zwarte enkeerdgrond. De dikke bovengrond van deze bodem is sinds de late middeleeuwen ontstaan doordat men de akkers bemestte met een mengsel van mest en plaggen, zand en/of heide. Putten vormde samen met het gehucht Riel, totdat het bestuurlijk bij de gemeente Geldrop werd ondergebracht in 1921, deel van de gemeente Zesgehuchten. In 1972 werd Riel bij Eindhoven gevoegd.
Er zijn 25 werkputten aangelegd die alle vlakdekkend zijn opgegraven. Het gebied is regelmatig bezocht geweest van de prehistorie tot in de nieuwe tijd, getuige de vele sporen en vondsten die zijn gevonden.
Er zijn diverse structuren uit de ijzertijd (waterkuilen, spiekers en bijgebouwen en meilers), middeleeuwen (waterputten) en nieuwe tijd (greppels, bijgebouwen, vloertjes, waterputten) aangetroffen. Opvallend is een aantal waterkuilen uit de ijzertijd en in een aantal ervan werd zelfs een houten constructie aangetroffen.
Opmerkelijk is dat er geen hoofdgebouwen uit de ijzertijd zijn gevonden. Dat in de Romeinse tijd en vroege middeleeuwen nog steeds bewoning heeft bestaan blijkt uit een wandgreppel en enkele paalsporen uit deze perioden. Tussen aardewerk uit de vroege middeleeuwen zijn één Merovingische scherf en negen Karolingische scherven aanwezig. Gezien de spreiding van de vondsten en sporen bevond de vroegmiddeleeuwse bewoning zich mogelijk ten zuiden of ten zuidoosten van het hier besproken opgravingsterrein.
Er zijn meer aardewerkscherven uit de volle middeleeuwen aangetroffen, maar dit betreft vooral vlakvondsten. Ook voor deze periode ligt de vermoedelijke nederzetting meer naar het zuid(oost)en.
Uit de overgang van de late middeleeuwen naar de nieuwe tijd (15e -16e eeuw) zijn een groot aantal sporen aangetroffen. Ook uit deze periode ontbreekt het aan plattegronden van huizen. Wel zijn er vier plaggenputten gevonden die de aanwezigheid van telkens minstens één bewoningsstructuur impliceren. In één van de plaggenputten werd een opmerkelijke vondst gedaan: een tinnen kan die in de 16e eeuw wellicht aan het Sint-Jorisgilde heeft behoord. Er is eveneens een groot aantal greppels teruggevonden waarvan een aantal vermoedelijk teruggaat tot in de late middeleeuwen. De meeste van deze greppels zijn op historische kaarten nog aanwezig en zijn relatief recent uit het landschap verdwenen.
Ten slotte zijn er een groot aantal sporen uit de nieuwe tijd (17e - 20e eeuw) aangetroffen. Dit betreft onder andere twee bakstenen waterputten en muurresten, die hebben toebehoord aan de 19e-eeuwse bewoning.
Het buurtschap Putten blijkt dus al veel langer bewoond te zijn geweest dan kan worden afgeleid uit de historische gegevens.