Οι πηγές της αφήγησης της κοσμοποιίας στη Χρονική Σύνοψη του Κωνσταντίνου Μανασσή:
Creators: name: Κακαλίδης, Γεώργιος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Σύνοψις Χρονική - εκφράσεις
Εξαήμερος - κοσμοποιία
Πηγές
Synopsis Chronike - ekphraseis
Hexaemeron - the creation
Sources

description: Ο Κωνσταντίνος Μανασσής, συγγραφέας του έμμετρου χρονικού, Σύνοψις Χρονική, έζησε κατά τον 12ο αι., περίοδος της δυναστείας των Κομνηνών. Σχετικά με το πρόσωπό του, τα στοιχεία που διαθέτουμε είναι λιγοστά και συνάγονται από τα έργα του. Μέσα από τον κύκλο των λογίων όπου δρα, σχετίζεται με σημαίνοντα πρόσωπα της βυζαντινής αυλής, κυρίως με τη σεβαστοκρατόρισσα Ειρήνη. Ο ίδιος υπήρξε πολυγραφότατος. Στο έργο του, εκτός από τη Χρονική Σύνοψη, συγκαταλέγονται, ένα ερωτικό μυθιστόρημα, ποιήματα, λόγοι, επιστολές και εκφράσεις. Ο 12ος αι. στον οποίο ζει, διακρίνεται για τις σημαντικές αλλαγές που αφορούν διάφορους τομείς του βυζαντινού κράτους, όπως η εξωτερική πολιτική, η οικονομία, το εμπόριο, η νομοθεσία, η κοινωνική πρόνοια και ο πνευματικός πολιτισμός που χαρακτηρίζεται από τη στροφή των λογίων στους κλασικούς συγγραφείς και από την τάση τους να γράψουν έργα που διαπνέονται από την ελευθερία έκφρασης, συνδυάζοντας τη λόγια με τη λαϊκή γλώσσα. Η Χρονική Σύνοψη ανήκει στο είδος της χρονογραφίας, που η αφήγησή της αρχίζει με την διήγηση της εξαημέρου - κοσμοποιίας (27-287). Εξετάζοντας στους στίχους αυτούς, τη λογοτεχνικότητα του κειμένου της αφήγησης, αυτής της ποιητικής και λογοτεχνικής εκδοχής του Κ. Μανασσή, αναφέρονται οι περιγραφές των δημιουργημάτων που παρουσιάζονται ανά ημέρα, οι αφηγηματικές τεχνικές που χρησιμοποιεί στο κείμενό του, καθώς και οι πέντε εκφράσεις που συνυφαίνει ο συγγραφέας με την αφήγησή του. Ως προς το ζήτημα των πηγών, που αποτελεί και το βασικό θέμα της παρούσας εργασίας, γίνεται λόγος για το τι επιλέγει ο Κ. Μανασσής από τις πηγές και πώς επεξεργάζεται το υλικό του. Ακολουθεί η αναφορά και η ταύτισή τους σε σχέση με το κείμενο (27-285), παρατηρώντας ότι πρόκειται για ένα ευρύ φάσμα πηγών που προέρχονται από όλα τα γραμματειακά είδη, συνδυάζοντας πλούσιο, αρχαίο και βυζαντινό θεματικό υλικό και καθιστώντας το κείμενό του ωφέλιμο προς τους αναγνώστες. Για τη συστηματικότερη μελέτη τους κατατάσσονται οι πηγές ως εξής: Αγία Γραφή (Παλαιά και Καινή Διαθήκη), θύραθεν γραμματεία (Όμηρος, λοιποί αρχαίοι συγγραφείς, αρχαίο ερωτικό μυθιστόρημα), βυζαντινοί συγγραφείς (χρονογράφοι-ιστοριογράφοι, λοιποί συγγραφείς), πατερική γραμματεία. Από τον τρόπο που χρησιμοποιεί τις πηγές του ο Κ. Μανασσής, παρατηρούμε ότι κάνει επιλεκτική χρήση αυτών σε ότι τον εξυπηρετεί στη δική του σύνθεση, ποικίλλει ως προς τη χρήση των χωρίων, άλλα τροποποιώντας τα με μία ελεύθερη απόδοση και σε άλλα διατηρώντας μία ή δύο λέξεις, αλλάζοντας τη σειρά τους για τις ανάγκες του μέτρου, διατηρεί επίσης αρκετά γλωσσικά δάνεια (λέξεις, εκφράσεις) που προέρχονται από τις πηγές, δεν γίνεται πουθενά μνεία του συγγραφέα απ’ όπου αντλεί το υλικό του και τέλος διακρίνεται για τη διακόσμηση του ύφους, τη σύνθεση νέων λέξεων, εκφραστικών μέσων, ποιητικών εκφράσεων και ρητορικών σχημάτων που αφθονούν στο κείμενο, καθιστώντας το ένα έργο ξεχωριστό για την εποχή του 12ου αιώνα.
description: Constantinos Manassis, writer of the verse chronicle with the title Synopsis Chronike, lived in the 12th century, during the reign of the Comnenian dynasty. Our knowledge about this person is quite meager and the relative information is attained through his work. Within the circle of scholars where he is active, he develops relations with important people of the byzantine court and especially with Sevastokratorissa Eirene. He has been a prolific writer. Among his works, besides Synopsis Chronike, we identify a romance, several poems, orations, letters and ekfraseis. The 12th century is marked by deep changes in several aspects of the organization of the Byzantine state, such as foreign policy, economy, trade, legislation, social welfare, while the spiritual civilization is characterized by the turn of the scholars to the classical writers and by their tendency to compose literary works driven by the desire for free expression, combining the language of the learned with that of the common people. Synopsis Chronike is a chronograph and the narration begins with the telling of the story of the Hexaemeron-the Creation (27-287). The study of these verses reveals the literariness of the narrative text where Manassis presents his own poetic and literary version of the Creation with the description of all things created on each of the six days, implementing his own narrative techniques, and with the five ekfraseis he chooses to interweave with the main narration. As to the question of his sources, which is the primary subject of the present work, we describe the choices Manassis makes among the different sources available to him and the way he elaborates on this material. We proceed with references to these sources and we report on the way they are related to the text (27-285), where we make the observation that we are dealing with a wide range of sources from all literary genres, which embody rich, classical and byzantine subject matters, thus making his text useful to its readers. For a more systematic study of the sources, these are grouped as thus: Holly Scripture (Old and New Testament), secular literature (Homer, other classical writers, classical romance), byzantine writers (chronographers, historians, and other writers), patristic literature. From the way C. Manassis makes use of his sources we note that he is selective and uses only what serves his composition, makes varied use of the different excerpts, modifying some of them and thus yielding a freer version, keeping one or two words of others, changing the word order to suit his verse, or keeping several linguistic loan words or expressions; he never mentions the source writer and finally we distinguish him for the embellished style, the coinage of new words, the use of new means of expression, for his poetic ekfraseis and his rhetoric patterns that are so abundant in a text to be considered quite special for the 12th century.