Κατουλλικά επιγράμματα: παράδοση και νεωτερισμός
Creators: name: Ράμμου, Μαρία-Δέσποινα Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Κατουλλικά επιγράμματα
Παράδοση, νεωτερισμός
Προνεωτερική παράδοση
Ελληνικά και ρωμαϊκά, επιτάφια, ερωτικά, σατιρικά επιγράμματα
Κατανομή ποιητικού λεξιλογίου
Επίγραμμα-ελεγεία, επιγράμματα πολύμετρα
Εκδοση και διάταξη κατουλλικών ποιημάτων
Epigrams of Catullus
Tradition, innovation
Preneoteric tradition
Greek and roman epitaphs, erotic
Distribution of satiric epigrams
Poetic vocabulary
Epigram-elegy
Epigrams-polymetric poems
Edition and arrangement of Catullan epigrams

description: Σκοπός της διπλωματικής εργασίας υπό τον τίτλο «ΚΑΤΟΥΛΛΙΚΑ ΕΠΙΓΡΑΜΜΑΤΑ: ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΝΕΩΤΕΡΙΣΜΟΣ» είναι η διερεύνηση της θέσης των κατουλλικών ποιημάτων 69-116 στην ιστορία του λατινικού επιγράμματος. Τα διακριτά μέρη της έρευνας είναι τρία. Στο πρώτο, που βασίζεται στην μελέτη του Ross, εξετάζεται η διανομή των κλιτών και άκλιτων μερών του λόγου(«ποιητικό λεξιλόγιο»), των μετρικών κανόνων και των υφολογικών διατάξεων στις τρείς ομάδες του κατουλλικού έργου, τα πολύμετρα ποιήματα 1-60, τα εκτενέστερα 61-68 και τα επιγράμματα 69-116.Η αποκάλυψη της «συμπόρευσης» των δύο πρώτων ομάδων και της «μοναχικής πορείας» της τρίτης είναι καταλυτική για τον προσδιορισμό του χαρακτήρα των κατουλλικών επιγραμμάτων: ενώ τα π. 1-68 εξαρτώνται από την καλλιμαχική θεωρία και πράξη, τα π. 69-116 φαίνεται να «υπακούουν» σε μια λογοτεχνική παράδοση «αρνητική» ως προς την αποδοχή νεωτερισμών. Στην διερεύνηση της επονομαζόμενης «προνεωτερικής» παράδοσης αποσκοπεί το δεύτερο μέρος της έρευνας. Εδώ τα κατουλλικά επιγράμματα, που έχουν διασπαστεί σε θεματικές κατηγορίες (Ερωτικά, Επιτάφια, Σατιρικά, Ποιητολογικά, «Αδιάφορα»), αναλύονται σε βάθος όσον αφορά το περιεχόμενο, το ύφος, την δομή και το μέτρο και στην συνέχεια αντιπαραβάλλονται με όλα τα αντίστοιχα προϋπάρχοντα διασωθέντα ρωμαϊκά δείγματα. Ο επακριβής προσδιορισμός τόσο της ελληνικής όσο και της ρωμαϊκής επιρροής σε όλα τα επίπεδα οδηγεί στην σύναξη ασφαλών συμπερασμάτων για την μορφολογία και την ιδεολογική υπόσταση της ρωμαϊκής ερωτικής, επιτάφιας και σατιρικής επιγραφικής ποίησης ως τα χρόνια του Κάτουλλου.Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της έρευνας ομαδοποιούνται οι παραδοσιακές τάσεις και οι νεωτερισμοί της κατουλλικής επιγραμματικής σύνθεσης στην θεματολογία, την γλώσσα και το ύφος, το μέτρο, την φόρμα, την έκταση, την δομή και την αιχμή. Έτσι καταδεικνύεται η ιδιότυπη σύσταση των ποιημάτων 69-116 : την ίδια ώρα που ανταποκρίνονται επιμελώς στις απαιτήσεις της «αυστηρά δομημένης» προνεωτερικής παράδοσης, «αποτινάσσουν» επιδέξια τον ζυγό της, κάνοντας τολμηρά βήματα για την «αναγκαία», δραστική εξέλιξη του γένους. Το μέχρι πρότινος «ανιαρό» και «άκαμπτο» ρωμαϊκό επίγραμμα μεταπλάθεται στα χέρια του Κάτουλλου σε ένα ώριμο είδος, που εκμεταλλευόμενο τον ελληνικό λογοτεχνικό «θησαυρό» προσφέρει στα ανθρώπινα αισθήματα πολυποίκιλες δυνατότητες έκφρασης. Το πάθος, η θλίψη, ο φόβος , το μίσος, η ζήλεια, η ιλαρότητα και η χαιρεκακία βρίσκουν το πολυαναμενόμενο γόνιμο έδαφος για μια ανάπτυξη ανατρεπτική, εφάμιλλη των άλλων λογοτεχνικών γενών, αλλά και συχνά καινοφανή. Η ανάδειξη της ιδιάζουσας υφής των ρηξικέλευθων αυτών κατουλλικών μορφημάτων καθιστά αναπόφευκτη την ενασχόληση με ειδολογικά ζητήματα, που απασχολούν τους μελετητές παλαιόθεν: αποδεικνύεται οτι ο μή ονοματισμός των ποιημάτων 69-116 με ένα συλλογικό όνομα κάθε άλλο παρά πρέπει να λογαριάζεται ως αποτρεπτικός παράγοντας για την αναμφίβολη κατάταξή τους στο γένος του επιγράμματος. Τα επιγράμματα 69-116, παρά την «παραπλανητική» για πολλούς επέκταση της καθιερωμένης επιγραμματικής φόρμας και την ένταση των περικλειόμενων συναισθημάτων, αποκλίνουν από την αυγούστεια «υποκειμενική» ερωτική ελεγεία σε κομβικά σημεία όπως είναι το ύφος, το λεξιλόγιο και η στιχουργική τεχνική. Παράλληλα, η «θεαματική» θεματική παραλληλία των ποιημάτων της πρώτης και τρίτης ομάδας δεν στοιχειοθετεί την αδιάκριτη θεώρησή τους. Η εξέταση «ομολόγων ζευγών» αποκαλύπτει ως πυρήνα των πολυμετρικών ποιημάτων την προσωρινότητα των καταστάσεων και συναισθημάτων, ενώ των επιγραμμάτων την παγιότητα των γεγονότων και την ορθή πορεία των σκέψεων. Η περισσή αυτοσυνειδησία, με την οποία υποδεικνύει ο Κάτουλλος στον αναγνώστη τα όρια των γενών, οδηγεί στο καταληκτικό κεφάλαιο της έρευνας στην στήριξη της άποψης οτι τόσο για την διάρθρωση των ομάδων στο κατουλλικό έργο όσο και για την έκδοση του τελευταίου ευθύνεται ο ίδιος ο ποιητής. Η σύγχυση, που επέφερε ο όρος «nugae» του προγραμματικού ποιήματος 1 στους Gaisser και Wheeler και οδήγησε στην αμφισβήτηση της γνησιότητας της σημερινής συλλογής, αποφεύχθηκε από τους πρότυπους μελετητές Weinreich, Syndikus και Tränkle, οι οποίοι διέβλεψαν στην κατάταξη τόσο των καθεαυτό ποιημάτων όσο και των ομάδων την σκοπιμότητα του ποιητή, και κυρίως από τον Ross, η μελέτη του οποίου στάθηκε καταλυτική για τη εξακρίβωση οτι ο ρωμαίος ποιητής θεωρούσε τα επιγράμματα διαφορετικής φύσεως από τα πολύμετρα ή τα εκτενέστερα ποιήματα. Ο Κάτουλλος αναδύεται, λοιπόν, ως ένας καλλιτέχνης με καλλιεργημένο το αίσθημα ευθύνης απέναντι στο «κοινό» του, το οποίο ναί μέν ξαφνιάζει και «βυθίζει» συχνά σε βασανιστικές αμφιβολίες, αλλά και το βοηθά να ξεδιαλύνει με πραότητα τα μυστικά του «πολυμήχανου» έργου του.
description: The thesis with the title "The Epigrams of Catullus : tradition and Innovation" researches into the position of the catullan poems 69-116 in the history of the latin epigram. It looks into the traditional roman and greek tendencies and innovations of these poems regarded to subject, structure, language, style and meter, provides answers to fundamental generic issues of the catullan work and determines that Catullus is the person who should take credit for its' structure and edition.
description: Ziel dieser Diplomarbeit unter dem Titel „CATULLΙSCHE EPIGRAMME: TRADITION UND NEUERUNG“ ist die Erforschung der Stellung der catullischen Gedichte 69-116 in der Geschichte des lateinischen Epigramms. Die erkennbaren Teile der Arbeit sind drei. Im ersten, der auf der Studie von Ross basiert, wird die Verteilung der deklinierbaren und nicht deklinierbaren Satzglieder („poetisches Vokabular“), der metrischen Regeln und der stilistischen Aufstellungen in den drei Gruppen des catullischen Werkes, den „Polymetra“ 1-60, den „Carmina Maiora“ 61-68 und den Epigrammen 69-116 erforscht. Die Aufdeckung des „Zusammengangs“ der ersten zwei Gruppen und des „Einzelgangs“ der dritten ist ausschlaggebend für die Bestimmung des Charakters der catullischen Epigramme. Während die Gedichte 1-68 von der Theorie und Praxis des Kallimachos abhängig sind, scheinen die Gedichte 69-116 einer literarischen Tradition zu „gehorchen“, die in Bezug auf die Akzeptanz von Neuerungen „negativ eingestellt“ ist. Auf die Untersuchung der so genannten „präneoterischen“ Tradition zielt der zweite Teil der Erforschung. Hier werden die catullischen Epigramme, die in thematische Kategorien (Erotische, Epitaphische, Satirische, poetologische, „Uninteressante“) unterteilt wurden, tief greifend in Bezug auf Inhalt, Stil, Struktur und Metrik analysiert und werden dann allen entsprechenden, schon vorher existierenden, geretteten römischen Mustern gegenübergestellt. Die genaue Bestimmung sowohl des griechischen als auch des römischen Einflusses auf allen Ebenen führt zu sicheren Schlussfolgerungen bezüglich der Gestalt und des ideologischen Bestehens der römischen erotischen, epitaphischen und satirischen epigraphischen Dichtung bis zur Zeit des Catull.Im dritten und letzten Teil der Erforschung werden die traditionellen Tendenzen und die Neuerungen der catullischen Epigrammkompositionen nach Thematik, Sprache und Stil, Metrik, Form, Umfang, Struktur und Schärfe kategorisiert. Auf diese Weise wird die eigenartige Natur der Gedichte 69-116 ersichtlich: während sie sehr sorgfältig den Anforderungen der „streng strukturierten“ präneoterischen Tradition entsprechen, lösen sie sich sehr geschickt von ihr los, indem sie mutige Schritte zur „notwendigen“, drastischen Entwicklung des Genres machen. Das bis vor kurzem „öde“ und „steife“ römische Epigramm wird in den Händen von Catull zu einer reifen Art umgeformt, die, aus dem griechischen literarischen „Schatz“ schöpfend, den menschlichen Gefühlen verschiedenartige Ausdrucksmöglichkeiten bietet. Die Leidenschaft, die Trauer, die Furcht, der Hass, die Eifersucht, die Heiterkeit und die Schadenfreude finden den lang ersehnten fruchtbaren Boden für eine subversive Entfaltung, die der in den anderen Genren in nichts nachsteht, aber auch oft innovativ ist. Das Emporheben der besonderen Struktur dieser bahnbrechenden catullischen Formen macht die Auseinandersetzung mit Fragen der Gattung, die die Forscher seit jeher beschäftigen, unvermeidbar: es erweist sich, dass die Tatsache, dass die Gedichte nicht mit einem Sammelnamen versehen worden sind, auf keinen Fall als Faktor betrachtet werden soll, der von ihrer zweifellosen Eingliederung in das Genre des Epigramms abhält. Die Epigramme 69-116 weichen trotz der für viele „irreführenden“ Erweiterung der herkömmlichen Form des Epigramms und der Intensität der beinhalteten Gefühle von der „subjektiven“ augustischen erotischen Elegie in wichtigen Knotenpunkten, wie Stil, Wortschatz und Verstechnik, ab. Parallel dazu bildet die „spektakuläre“ thematische Parallelität der Gedichte der ersten und der dritten Gruppe keine undifferenzierte Betrachtung derselben. Die Untersuchung „homologer Paare“ deckt die Vergänglichkeit der Zustände und Gefühle als Kern der „Polymetra“ auf, während die der Epigramme die Beständigkeit der Ereignisse und den richtigen Lauf der Gedanken. Das übermäßige Selbstbewusstsein, mit dem Catull den Leser auf die Grenzen der Genres hinweist, führt im abschließenden Kapitel der Erforschung zu der Stützung der Ansicht, dass der Dichter selbst sowohl für die Gliederung der Gruppen im catullischen Werk als auch für dessen Herausgabe verantwortlich ist. Die Verwirrung, die der Begriff „nugae“ des programmatischen Gedichtes 1 bei Gaisser und Wheeler verursacht hat und die zur Bezweiflung der Echtheit der heutigen Sammlung geführt hat, wurde von den Musterforschern Weinreich, Syndikus und Tränkle, die bei der Zuordnung sowohl der Gedichte selbst als auch der Gruppen die Absicht des Dichters erkannten, vermieden, vor allem aber von Ross, dessen Studie bei der Feststellung, dass der römische Dichter die Epigramme für verschiedener Natur als die „Polymetra“ oder „Carmina Maiora“ Gedichte hielt, ausschlaggebend war. Catull erscheint also als Künstler mit einem erhöhten Bewusstsein seiner Verantwortung seinem „Publikum“ gegenüber, das er zwar oft überrascht und in quälende Zweifel „versenkt“, ihm aber auch hilft, die Geheimnisse seines kundigen Werkes sanftmütig aufzulösen