Ντοκιμαντέρ Φύσης και Περιβαλλοντική Ευαισθητοποίηση στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση:
Creators: name: Μπάρμπας, Τάσος Α.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Ντοκιμαντέρ φύσης
Εκπαιδευτική Τεχνολογία Περιβαλλοντική Εκπαίδευση Περιβαλλοντική Ευαισθητοποίηση
Αλλαγή στάσεων
Nature Documentaries Educational Technology Environmental Education Environmental Awareness Attitude Change

description: Με την εισαγωγή και θεσμοθέτηση της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (Π.Ε.) στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση στην Ελλάδα με το Νόμο 1892/90, βασικό στόχο αποτέλεσε η ενημέρωση, ευαισθητοποίηση και δραστηριοποίηση των μαθητών/τριων σε θέματα Περιβάλλοντος (φυσικού, κοινωνικού, τεχνητού/δομημένου, ιστορικού), έτσι ώστε μέσα από την απόκτηση γνώσεων, την ανάπτυξη ψυχοκινητικών δεξιοτήτων και την καλλιέργεια στάσεων και συμπεριφορών, να διαμορφωθούν πολίτες ενεργοί, ικανοί να τοποθετούνται υπεύθυνα και να δρουν αποτελεσματικά στα διάφορα περιβαλλοντικά ζητήματα.Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στο στόχο της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης η οποία αποτελεί ουσιαστικά τον προπομπό της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, αφού η επίτευξή της οδηγεί στη δημιουργία των κατάλληλων προϋποθέσεων και του απαραίτητου κλίματος εμπιστοσύνης για τη διαμόρφωση μιας νέας στάσης ζωής, φιλικής προς το περιβάλλον και την αειφορία. Ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο της ευαισθητοποίησης δίνουν άλλωστε και οι Hungerford &amp; Volk, οι οποίοι στο μοντέλο ροής της συμπεριφοράς που παρουσίασαν το 1990 και στο οποίο περιγράφουν τις ήσσονος και μείζονος σημασίας μεταβλητές που επηρεάζουν την περιβαλλοντική δράση των πολιτών, την κατατάσσουν εκεί ως μια μείζονος σημασίας προκαταρκτική μεταβλητή (major entry level variable) που συνδέεται δραματικά με την ανάπτυξη φιλοπεριβαλλοντικής συμπεριφοράς, προτείνοντας παράλληλα στους εκπαιδευτικούς να εστιάσουν ιδιαίτερα την προσοχή τους σε αυτή (Hungerford, Volk 1990). Στο πλαίσιο αυτό, βασικό στόχο της εργασίας αποτέλεσε η διερεύνηση αφενός του βαθμού στον οποίο τα ντοκιμαντέρ φύσης (Natural History Documentary Films) -τα οποία αποτελούν τον κυρίαρχο λόγο για το περιβάλλον, ένα λόγο δεδηλωμένα εκπαιδευτικό, πληροφοριακό και γνωστικό- αξιοποιούνται σήμερα στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, ως εργαλείο για την επίτευξη του στόχου της ευαισθητοποίησης των μαθητών/τριων σε θέματα του Περιβάλλοντος και αφετέρου ο έλεγχος της αποτελεσματικότητας τους στον εν λόγω στόχο. Αναλυτικότερα, η συνολική δομή της εργασίας μπορεί να περιγραφεί ως εξής: Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η ιστορία της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης με τους σημαντικότερους σταθμούς της, περιγράφονται η φιλοσοφία, οι κατευθυντήριες αρχές της και οι στόχοι της όπως διαμορφώθηκαν στη σύγχρονη πορεία της, ενώ επιχειρείται και μια σύντομη επισκόπηση της εισαγωγής και θεσμοθέτησής της στην Ελλάδα. Στο δεύτερο κεφάλαιο επιδιώκεται ο ορισμός του ντοκιμαντέρ ως κινηματογραφικό είδος και η περιγραφή των βασικών χαρακτηριστικών του που το ξεχωρίζουν από τους άλλους τύπους ταινιών και κυρίως από τις ταινίες μυθοπλασίας (fiction films). Αντίστοιχα για τα ντοκιμαντέρ φύσης περιγράφεται ιστορικά η εξέλιξη και διαμόρφωση των τεχνικών και των συμβάσεων των ταινιών αυτών από την εμφάνισή τους μέχρι σήμερα. Επιπλέον, γίνεται αναφορά στα ντοκιμαντέρ «χωρίς αφήγηση» (Non Verbal Documentary Films), στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, ενώ παρουσιάζεται και ένα συνοπτικό ιστορικό όλων των ταινιών αυτής της κατηγορίας που δημιουργήθηκαν μέχρι σήμερα, καθώς και περιλήψεις και στιγμιότυπα για κάθε μία από αυτές. Στο τρίτο κεφάλαιο της εργασίας περιγράφονται αναλυτικά και αξιολογούνται ως προς τα αποτελέσματά τους δύο έρευνες, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2006, σε δημοτικά σχολεία, δημόσια και ιδιωτικά, του νομού Θεσσαλονίκης. Πιο συγκεκριμένα, η πρώτη έρευνα διερευνά το βαθμό στον οποίο τα ντοκιμαντέρ φύσης αξιοποιούνται από τους εκπαιδευτικούς στο δημοτικό σχολείο, ενώ εξετάζονται παράλληλα και μια σειρά από παράγοντες (υλικοτεχνική υποδομή σχολικών μονάδων, ύπαρξη εκπαιδευτικών ταινιοθηκών, εξοικείωση εκ! παιδευτικών με τα ντοκιμαντέρ φύσης κ.ά.) προκειμένου να διαπιστωθεί η πιθανή θετική ή αρνητική συμβολή τους στην αξιοποίηση των εν λόγω ταινιών στο πλαίσιο της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ευρύτερα. Η δεύτερη έρευνα έχει ως βασικό της στόχο τη διερεύνηση της συμβολής του ντοκιμαντέρ φύσης στην επίτευξη των στόχων της Π.Ε. και ειδικότερα τη διερεύνηση του βαθμού ευαισθητοποίησης που επιτυγχάνεται σε μαθητές/τριες της Στ΄ τάξης σε συγκεκριμένα περιβαλλοντικά ζητήματα, με την προβολή αντίστοιχων θεματικά ταινιών. Το τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο αναφέρεται συνολικά στη διδακτική αξιοποίηση των ντοκιμαντέρ φύσης στο σχολείο. Αρχικά περιγράφονται οι απαιτήσεις σε οπτικοακουστικά μέσα καθώς και οι δυνατότητές που έχουν τα τελευταία στην προβολή οπτικοακουστικού υλικού, στη συνέχεια καταγράφονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των ντοκιμαντέρ φύσης ως προς το περιεχόμενό τους και οι δυνατότητες που προσφέρουν στη διδακτική αξιοποίηση τους στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και, τέλος, παρουσιάζονται τρόποι ένταξης τους σε μια διδασκαλία καθώς και τρόποι προβολής τους σε μια σχολική τάξη.
description: By implanting and legislating the program of Environmental Education (ΕΕ) in the Primary and Secondary level of Education in Greece, based on the law 1892/90, we basically aim at educating, arising awareness and diligence to students on subjects concerning the Environment (natural, social, artificial/structured, historical), so that we can form active citizens, efficient enough to responsibly express their opinion and act drastically on various environmental issues through gaining knowledge, developing psychokinetic skills and cultivating stands and behaviors.This essay focuses on the target itself of Environmental Sensitization which substantially comes before Environmental Education since its completion leads to suitable assumptions and to the necessary air of trust with the intention of creating a new environment and sustainable friendly life approach. Hungerford &amp; Volk emphasize intensely on the part of Sensitization. In 1990, they presented a behavior flow model in which they describe the minor and major variables that affect the environmental action of citizens. In this model they place Sensitization as a major entry level variable which is dramatically linked with the development of environment friendly behaviors suggesting at the same time to the educators to draw their attention towards the same position (Hungerford, Volk 1990). In this context, we may refer, on the one hand, to the extend of Natural History Documentary Films – which constitute the dominating language of the environment, a language clearly educational, informative and sensible – application nowadays in the Primary level of Education as a means of succeeding in sensitizing students concerning environmental issues as the essay’s basic target. Alternatively, the degree of the Documentaries’ effectiveness can be similarly characterized as such. By and large, the overall structure of this essay can be divided as following: In the 1st chapter, there is a retrospection on Environmental Education's major landmarks, presenting its philosophy, directive principles and goals in they way they have been formed during its modern course, while at the same time an attempt is made to review its implantation and legislation in Greece. In the 2nd chapter, steps are taken to define documentary as a film genre and to describe its basic characteristics which differentiate it from other types of films especially fiction films. This respectively occurs to Natural History Documentary Films in which there is a description of the historical evolution and formation of the films’ techniques and conventions starting from the early days of their appearance until today. Moreover, there is a reference on Non Verbal Documentary Films, on their special characteristics. What is more, short accounts of all films that belong to the same category and that have been created until now as well as summaries and movie stills for each one of these films are mentioned. In the 3rd chapter, there is a detailed description and evaluation of two researches with regard to their results, which took place from April until June 2006, in primary schools, both private and public, in the Prefecture of Thessaloniki. To be more precise, the first research looks into the degree in which Natural History Documentary Films are used by educators in the Primary level, while at the same time a series of factors (such as material/technical school infrastructure, list of educational films, familiarization of educators with Natural History Documentary Films et al.) are examined in order to confirm their possible positive or negative contribution to the application of these films in the context of Environmental Education broadly, whilst the second research poses as a goal to be best informed on the extend of influence such programs have in arising awareness on students of sixth class, on environmental issues through projecting equivalent Natural History Documenta! ry Films. The forth and final chapter refers totally to the use of Natural History Documentary Films as a teaching method. Initially, there is a description of the demands in audiovisual aids as well as the capacity of projecting audiovisual material. Furthermore, there is a record of the special characteristics of Natural History Documentary Films as far as their context is concerned, in addition to their possibility to offer to education. Finally, means of incorporating and projecting these films in a classroom are also presented.