Αρχιτεκτονική του Τοπίου ιστορικών ορεινών οικισμών. Ο διατηρητέος οικισμός Πεντάλοφος Βοΐου Κοζάνης.:
Creators: name: Βούρος, Κωνσταντίνος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Μελέτη Αρχιτεκτονικής Τοπίου
Πολιτισμικό τοπίο διατηρητέων οικισμών
Πεντάλοφος Βοΐου
Landscape Architectural Study
Cultural landscape of preserved settlements
Pentalofos Voiou

description: Η μελέτη του τοπίου ορεινών ιστορικών οικισμών στον ελληνικό χώρο, προτείνεται ως εργαλείο ή μέσο ανάγνωσης της ιστορίας τους, φυσικής και πολιτισμικής, για την κατανόηση της διαχρονικής τους εξέλιξης και τη διάγνωση προοπτικών διαχείρισης προς μια βιώσιμη ανάπτυξη. Ζητήματα προστασίας, αποκατάστασης, ανόρθωσης, ανάδειξης και σχεδιασμού τοπίου διερευνώνται συνδυασμένα με τη θεσμικά ισχύουσα νομική προστασία των διατηρητέων οικισμών στο πλαίσιο του επιστημονικού πεδίου της Αρχιτεκτονικής Τοπίου. Θεωρούμε τοπίο την εικόνα του χώρου συνολικά, δομημένου και φυσικού. Υποστηρίζουμε ότι αυτό οφείλει να διαβάζεται ως καθρέφτης της κοινωνίας, εφαρμόζοντας τη σύγχρονη προσέγγιση της κοινωνικο-οικολογικής και αντιληπτικής ανάλυσης του τοπίου, ώστε οι προτάσεις για το μέλλον των περιοχών αυτών να στηρίζονται στη δυναμική και ικανοχωρητικότητα του ίδιου του τοπίου και όχι μόνο σε ρυθμίσεις που συνηθέστερα αναφέρονται στο δομημένο του οικισμού. Την θεωρητικά και βιβλιογραφικά υποστηριζόμενη πρόταση εφαρμόζουμε στη μελέτη περίπτωσης για το διατηρητέο οικισμό Πενταλόφου Βοΐου Κοζάνης. Τοπίο του ορίζεται η ευρύτερη περιοχή του Πενταλόφου με τον γειτονικό Βυθό, το Δίλοφο και την Αγ. Σωτήρα που περιλαμβάνει τοποθεσίες με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ως μια ενότητα με τον οικισμό. Περικλείεται προς βορά από τις συνεχείς λοφοσειρές Πολυκάστανου-Αυγερινού-Τσοτυλίου μέχρι την Ι.Μ. Αγίας Τριάδας, ανατολικά από την κοιλάδα του Πραμόριτσα και το όρος Παλιόκαστρο, νότια από την κορυφογραμμή του Τάλιαρου και δυτικά από τον αυχένα του Βόιου όρους μέχρι την ψηλότερη κορυφή του Προφήτη Ηλία Ζουπανίου. Η μελέτη αρχιτεκτονικής τοπίου διεξάγεται σύγχρονα σε κλίμακες 1:25.000 για την ανάλυση του τοπίου της ευρύτερης περιοχής και 1:5.000 για την πρόταση γενικής οργάνωσης στο άμεσο περιβάλλον του οικισμού. Διαπιστώνονται τέσσερις ενότητες τοπίου ή τοποθεσίες με χαρακτηριστικά ομοιογένειας: 1. Ιδιαίτερης οικολογικής σημασίας, 2. Υγροτοπικές - μεταβατικές τοποθεσίες, 3. Ιστορικής μνήμης και 4. Αντιληπτικού ενδιαφέροντος και θελκτικές για αναψυχή. Ορίζονται τρία δίκτυα διαδρομών: 1. Διαδρομές τις πέτρας, 2. Οικοδιαδρομές και 3. Αγροδιαδρομές. Προτείνεται η ανάδειξη, αποκατάσταση ή σχεδιασμός του τοπίου με αρχές οργάνωσης: α) την αξιοποίηση όλων των δυναμικών στοιχείων, οικολογικών, κοινωνικών, ιστορικών και αντιληπτικών, με βάση την ικανοχωρητικότητα του τοπίου, μέσω ενός ενιαίου δικτύου διαδρομών και δραστηριοτήτων, β) την ενεργό συμμετοχή των κατοίκων και των επισκεπτών σε παραδοσιακές λειτουργίες και χρήσεις, γ) την ανάδειξη περιοχών - “τοπόσημων”, σημείων θέας και πόλων έλξης για υπαίθρια αναψυχή, δ) την προστασία και εξυγίανση του τοπίου όπου αυτό έχει διαταραχθεί και ε) την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας με στήριξη των παραδοσιακών επαγγελμάτων και ασχολιών. Κεντρική ιδέα της πρότασης είναι το τοπίο “οικομουσείο” φυσικής και πολιτισμικής ταυτότητας, ένας χώρος βιούμενος δημιουργικά, γεμάτος μνήμες και εμπειρίες, χώρος καθημερινής ζωής και απόλαυσης ντόπιων και επισκεπτών.
description: The study of the historical landscape in Greek mountain settlements is proposed as a tool or instrument for the reading of their history, natural and cultural, for the understanding of their timeless progression and for the diagnosis of management perspective towards sustain¬able development. Issues of protection , rehabilitation , recovery , accent and landscape design are investi¬gated, in combination with the current institutional of legal protection for the preserved set¬tlements, within the scientific field of Landscape Architecture. We view the landscape of the area as a whole, structured and natural. This is allegedly due be read as a reflection of society, applying the modern approach of socio - ecological and perceptual analysis of the landscape, so the proposals for the future of these areas to rely on the potential and the sufficient capacity of the landscape itself, and not only in settings that are most commonly reffered to the structured settlement. The theoretically and bibliographically supported propositions in this study case are ap¬plied in the preserved settlement of Pentalofos Voiou Kozanis. The defined landscape is the greater Pentalofos area, with the neighboring Vithos, Dilofo and St.Sotira, and includes sites with special features as unified with the settlement. Bounded in the north by the continuous hills of Polykastano - Avgerino - Tsotyli up to the monastery of Agia Triada, east from the valley of Pramoritsa and Mount Paliokastro, south by the ridge of Taliaros, west by the neck of Voio mountain unto the highest peak of the Prophitis Ilias of Zoupani. This study of landscape architecture is conducted contemporarilly, at scales 1:25.000 for the analysis of the landscape of the region and 1:5.000 for the proposed general organization in the immediate environment of the settlement. Four sections of landscape are identified through homogeneity features: 1. Sites of spe¬cial ecological importance, 2. Wetland - transitional sites, 3. Sites of historical memory and 4. Sites of perceived interest and attractive for recreation. Three route networks are defined: 1. Routes of the stone, 2. Eco-routes and 3. Agri-routes. Proposed are the exploitation, enhancement, restoration or landscape design with organ¬izing principles: a) the development of all the dynamic elements , ecological , social, historical, perceptual, based on the sufficient capacity of the landscape, through an integrated network of routes and activities, b) the active participation of residents and visitors in traditional func¬tions and uses, c) the highlighting of “landmark“ areas, of viewpoints and poles of attraction for outdoor recreation, d) the protection and consolidation of landscape where it is disturbed and e) strengthening the local economy by supporting traditional trades and occupations. The central idea of the proposal is a landscape as an “eco-museum”, with natural and cultural identity. A place experienced creatively, full of memories and experiences; a place of everyday life and delight for locals and visitors.