Όψεις του δικαστικού ελέγχου συνταγματικότητας των επιλογών του Έλληνα νομοθέτη για την κτήση και απώλεια της ιδιότητας του πολίτη:
Creators: name: Ράπτη, Ευαγγελία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Πολιτότητα – Ιθαγένεια
Έλεγχος νομιμότητας και έλεγχος συνταγματικότητας
Δίκαιο του αίματος - δίκαιο του εδάφους
Citizenship law
Judicial review of constitutionality
Ius soli – ius sanguinis

description: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να αποτυπωθούν με σαφήνεια οι νομολογιακές τάσεις σε θέματα που άπτονται του δικαίου της ιθαγένειας και πλέον αυτού να διερευνηθεί κατά πόσο οι πρόσφατες αποφάσεις του ΣτΕ, οι οποίες έκριναν αντισυνταγματικές διατάξεις της τελευταίας τροποποίησης του ΚΕΙ (με το ν. 3838/2010), μπορούν να μετατοπίσουν εν μέρει το βάρος του καθεστώτος απονομής της ιθαγένειας στο Σύνταγμα, «νομικοποιώντας» κατά βάση την άσκηση απλώς μιας πολιτικής. Πέρα από το γενικό αυτό στόχο, σκοπός είναι να αναδειχθεί με σαφή επιχειρήματα η απάντηση στο ερώτημα «ποιος είναι ο ρόλος του δικαστή κατά τον έλεγχο συνταγματικότητας των διατάξεων του νόμου για την ιθαγένεια». Βασική θέση που υποστηρίζεται είναι ότι από καμία διάταξη του Συντάγματος δεν προκύπτει η υποχρέωση του δικαστή να προχωρά σε εντατικό έλεγχο συνταγματικότητας των διατάξεων για την ιθαγένεια, παρά μόνο σε οριακό. Κατά συνέπεια, η άσκηση εντατικού ελέγχου συνταγματικότητας μόνο σε αδιέξοδα μπορεί να οδηγήσει τη δικαστική κρίση, όπως αυτά που ανέκυψαν στις πρόσφατες αποφάσεις του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου. Για την απόδειξη της παραπάνω θέσης κρίθηκε απαραίτητο αρχικά, να διερευνηθούν οι νέες τάσεις της ιθαγένειας στο σύγχρονο πολυπολιτισμικό παγκόσμιο περιβάλλον, ώστε να ορισθεί η «μεταποιημένη» πλέον ιθαγένεια ως ιδιότητα του πολίτη ή, όπως ορθότερα κρίνουμε την απόδοση του όρου citizenship, πολιτότητα. Περαιτέρω, επιχειρείται να οριοθετηθούν οι βασικές αρχές του δικαστικού ελέγχου όσον αφορά την ιθαγένεια, με σκοπό να αντιπαρατεθεί ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων άρνησης χορήγησης ή αφαίρεσης ιθαγένειας με τον έλεγχο συνταγματικότητας των επιλογών του νομοθέτη για το καθεστώς ιθαγένειας. Ο μεν έλεγχος νομιμότητας δεν ήταν αναλυτικός παρά οριακός, αφήνοντας ευρύ περιθώριο στη διοίκηση να κρίνει τις προϋποθέσεις χορήγησης ή αφαίρεσης ιθαγένειας, ενώ ο παρεμπίπτων έλεγχος συνταγματικότητας του νόμου υπήρξε εσχάτως εντατικός και αναλυτικός. Το βασικό επιχείρημα που θεμελίωνε τον ασθενή έλεγχο της νομιμότητας των πράξεων με τις οποίες απορρίπτονταν αίτημα πολιτογράφησης ή ανακαλούνταν χορηγηθείσα ιθαγένεια, ότι δηλαδή αποτελεί εξουσία και κυριαρχικό δικαίωμα του κράτους, φάνηκε να καταρρίπτεται με την επιλογή του εντατικού ελέγχου συνταγματικότητας της επιλογής του νομοθέτη. Τέλος, γίνεται μνεία στο νομολογιακό προηγούμενο του ΕΔΔΑ και του ΔΕΕ, με σκοπό να ιδωθεί υπό το πρίσμα της ΕΣΔΑ και της έννοιας της Ευρωπαϊκής ιδιότητας του πολίτη ο δικαστικός έλεγχος και να διερευνηθεί το ερώτημα αν μπορεί στο πλαίσιο του δικαίου της ιθαγένειας να πραγματωθεί ένας διάλογος των δικαστών.
description: The aim of the present study is to show clearly the jurisprudential trends concerning Greek citizenship law and beyond that, to explore whether the recent decisions of the Council of State that claimed unconstitutional certain provisions of the last amendment of the Greek Citizenship Act (L. 3838/2010) can partially shift the focus of awarding citizenship from the legislation to the Constitution, by “legalizing” the exercise of a certain policy. Beyond this general aim, it is our goal to give an answer, using clear arguments, to the question “what is the role of the judge during the judicial review of the constitutionality of the provisions of the citizenship law”. The basic argument supported here is that there is no certain constitutional provision which forces judges to move into an intensive review of the constitutionality of the citizenship law, but only into a limited review. Therefore, the intensive judicial review of constitutionality can only lead the judicial reasoning to strong impasse, just like the recent decisions of the Greek Supreme Court. For proving this argument, we first examine the new aspects of nationality in the modern multicultural world environment so as to give a new definition to the “processed” citizenship. Furthermore, it is attempted to delimit the basic principles of the judicial review as far as the citizenship is concerned, in order to confront the review of legality of the acts of refusal to grant or revoke citizenship with the review of constitutionality of the legislator’s choices for the citizenship. The review of legality was not analytical; it was limited by leaving a wide margin to the administration to judge the conditions of granting or revoking citizenship, whereas the incidental review of the constitutionality of law was lately intensive and analytical. The basic argument that was founded for the weak review of constitutionality of the acts with which an application for naturalization was refused or a granted citizenship was revoked, that it is an authority and sovereign right of the state, appeared to be shot down in flames with the choice of the intensive review of constitutionality of the legislator’s choice. At the end, the legislative precedent of the European Court of Human Rights and the Court of Justice of the European Union is mentioned, aiming the judicial review to be viewed in the light of the European Convention on Human Rights and the notion of the European citizenship and to explore the question if it is possible in the context of the citizenship law, a dialogue among the judges to take place.