Αριστερά και εκπαίδευση 1941-1949: Θεωρητικές απόψεις και εκπαιδευτική δράση:
Creators: name: Τζήκα, Θεοδώρα Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Ελληνική Αριστερά
Κατοχή, Εμφύλιος
Μαρξιστική παιδαγωγική
Greek left wing
Occupation, Civil War
Marxist Pedagogy

description: Η εργασία μελετά τις απόψεις και τις δράσεις της ελληνικής αριστεράς για την εκπαίδευση, στα χρόνια 1941-1949. Αφού πρώτα σκιαγραφεί την ιστορική περίοδο του μεσοπολέμου, προκειμένου να γίνει κατανοητή η συγκρότηση και η ενδυνάμωση της αριστεράς, στη συνέχεια περιγράφει το ιστορικό πλαίσιο της περιόδου της Κατοχής και του Εμφυλίου Πολέμου. Κατά την περίοδο αυτή η ελληνική αριστερά επιχείρησε να παίξει και έπαιξε σε μεγάλο βαθμό πρωταγωνιστικό ρόλο στα κοινωνικά και εθνικά τεκταινόμενα της χώρας. Από το 1942 μέχρι το 1944 πρωταγωνίστησε στην οργάνωση της Εθνικής Αντίστασης, συγκρότησε το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ), τον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό (ΕΛΑΣ), την Ενιαία Πανελλαδική Οργάνωση Νέων (ΕΠΟΝ) και αργότερα την «κυβέρνηση του βουνού», την Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ) και προέβη στη ανασύσταση και λειτουργία θεσμών πάνω σε λαϊκές βάσεις. Ανάμεσα στους θεσμούς αυτούς ήταν και ο εκπαιδευτικός. Την περίοδο του Εμφυλίου Πολέμου η αριστερά επιχείρησε να καταλάβει την εξουσία, ή τουλάχιστον να ασκήσει εξουσία σε μέρος της ελληνικής επικράτειας, και προέβη ξανά στη λειτουργία ορισμένων θεσμών, ανάμεσά τους και εκπαιδευτικών. Στην εργασία παρουσιάζονται, επίσης, οι απόψεις του Μαρξ για τον πολυδιάστατο άνθρωπο και βασικές αρχές της μαρξιστικής παιδαγωγικής και της πολυτεχνικής εκπαίδευσης. Στη συνέχεια ερευνώνται οι απόψεις της ελληνικής αριστεράς για την εκπαίδευση, όπως η σχέση του σχολείου με την κοινωνία, ο ρόλος, τα χαρακτηριστικά και τα ιδανικά της παιδείας, η σύνδεση της θεωρίας με την πράξη, ο ρόλος του δασκάλου, η σχολική κοινότητα και η πρόταση που διατυπώνεται για την οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος. Επίσης, περιγράφονται οι εκπαιδευτικές δράσεις στις οποίες η αριστερά προέβη για την ανασυγκρότηση του εκπαιδευτικού θεσμού στις περιοχές που βρίσκονταν κάτω από τον έλεγχό της, όπως η λειτουργία των σχολείων, η ίδρυση σχολών εκπαίδευσης δασκάλων, η οργάνωση διδασκαλικών συνεδρίων, η έκδοση σχολικών εγχειριδίων, η λειτουργία σχολών αναλφαβήτων κ.ά. Η έρευνα έγινε μέσα από τη μελέτη εντύπων, κυρίως εφημερίδων και περιοδικών, που εξέδιδε η αριστερά την εποχή αυτή. Η εργασία κλείνει με την εξαγωγή συμπερασμάτων για τη σχέση των απόψεων και των δράσεων της ελληνικής αριστεράς για την εκπαίδευση με τη μαρξιστική παιδαγωγική.
description: The present thesis deals with the views and actions of the greek left wing, as far as education is concerned, during the period of 1941 to 1944. Firstly, it delineates the inter-war period, in order to explain the formation and empowerment of the left wing and then it presents the historic context of the Occupation and the Civil War period. During this period, the greek left wing attempted to play, and finally took, a leading role in the country’s social and national historical events. From 1942 to 1944 it led the National Resistance and formed the National Liberation Front (ΕΑΜ), the Greek Popular Liberation Army (ELAS), the United Panhellenic Organisation of Youth (EPON), and later on, the Political Committee of National Liberation (PEEA) or more commonly known as the “mountain government”. During that period, it reconstituted and put into function institutions based on popular basis. Education was one of these institutions. During the Civil War, the greek left wing attempted to govern part of the country and again promoted the function of some institutions, including educational ones. The thesis, also, presents Marx’s views concerning the multidimensional human and the basic principles of marxist pedagogy and polytechnical education. Then follows the analysis of the views of the greek left wing concerning education, such as the relation between school and society, the role, the characteristics and the ideals of education, the connection between theory and practice, the teacher’s role, the school community and its proposal on the organization of the educational system. Furthermore, the thesis presents the educational actions of the greek left wing - that were promoted in the regions it had taken under control - in order to reconstitute the educational institutions. Such actions concerned the operation of the schools, the establishment of teachers’ education schools, the organization of pedagogical conferences, the publication of textbooks, the operation of schools for illiterate people, etc. The research material includes newspapers and magazines that were published by the greek left wing during the period of 1941-1949. As a conclusion, the thesis attempts to relate the educational views and actions of the greek left wing and the theory of marxist pedagogy.