Ο Όμηρος στον Γαληνό: επικά χωρία σε ιατρικά συμφραζόμενα
Creators: name: Καραστάθη, Δάφνη Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Όμηρος
Γαληνός
Aρχαία ελληνική ιατρική
Homer
Galen
Ancient Greek medicine

description: Το παρόν πόνημα έχει ως θέμα τη θέση του Ομήρου στο έργο του μεγάλου γιατρού της αρχαιότητας, Γαληνού. Το κείμενο απαρτίζεται από δύο μέρη. Στο πρώτο, γίνεται μία συνοπτική παρουσίαση των ιατρικών γνώσεων του Ομήρου, όπως αυτές αποτυπώνονται στα ομηρικά έπη. Πιο συγκεκριμένα, εξετάζονται οι γνώσεις του ποιητή στους τομείς της ανατομίας και της φυσιολογίας, κυρίως μέσα από την παράθεση περιπτώσεων τραυματισμού που περιγράφονται στην Ιλιάδα. Επιπλέον, σχολιάζεται η θέση του γιατρού στην ομηρική κοινωνία και αναφέρονται οι μέθοδοι θεραπείας και τα φαρμακευτικά φυτά που είχαν στη διάθεσή τους οι ήρωες των επών. Στο δεύτερο μέρος, μετά από μια σύντομη βιογραφία του Γαληνού, παρουσιάζονται τα χωρία εκείνα του γαληνικού έργου του στα οποία είτε αναφέρεται ο Όμηρος είτε παρατίθενται κάποιοι στίχοι του. Οι παραπομπές αυτές στον μεγάλο επικό ποιητή διακρίνονται – ανάλογα με το περιεχόμενό τους – στις κατηγορίες της ανατομίας, της φυσιολογίας, της παθολογίας, της φαρμακευτικής, της διαιτητικής και της υγιεινής. Επίσης, συγκροτούνται κάποιες επιπλέον κατηγορίες, όταν ο Γαληνός παραπέμπει στον Όμηρο στο πλαίσιο κάποιας παρομοίωσης ή κάποιας λογοτεχνικής αναλογίας, καθώς και όταν ο Περγαμηνός γιατρός προσπαθεί να ετυμολογήσει κάποιες λέξεις. Το κριτήριο βάσει του οποίου επιλέχθηκαν τα γαληνικά χωρία είναι ο συγγραφέας να επικαλείται το όνομα του ποιητή πραγματευόμενος ιατρικά θέματα ή να τοποθετεί τους ομηρικούς στίχους σε ιατρικά συμφραζόμενα, ανεξάρτητα – πολλές φορές – από το περιεχόμενο που έχουν καθαυτά τα επικά αποσπάσματα. Στον επίλογο, παρουσιάζονται τα συμπεράσματα σε ό,τι αφορά τον τρόπο με τον οποίο τελικά αξιοποιεί ο Γαληνός τον μεγάλο επικό ποιητή, καθώς και τα ποσοστά που αντιπροσωπεύουν τα αμιγώς ιατρικά επικά χωρία που ενσωματώνει στο έργο του σε σχέση με το σύνολο των παραπομπών του στον Όμηρο.
description: This wοrk is concerned with Homer's position in the writings of the great physician of antiquity, Galen. The paper is divided in two sections. The first section gives a brief overview of Homer's understanding of medicine as it is pictured in the Homeric epics. Namely, the poet's insight into the fields of anatomy and physiology is illustrated, mainly through its portrayal in cases of injury described in Iliad. Additionally, the standing of physicians in Homeric society is expounded, and the various treatments and medicinal plants the epic heroes had at their disposal. The second section details, after a brief biography of Galen, the passages of the galenic corpus in which either Homer is mentioned or his lyrics are cited. These citations of the great poet are divided – according to their content – in he disciplines of anatomy, physiology, pathology, pharmacology, dietetics and hygienics. Furthermore, additional citation categories are established, for the cases in which Galen cites Homer in the context of some literary simile or analogy, as for those in which the Pergamenian physician seeks to trace the etymology of certain words. The inclusion criterion of the Galenic passages is a direct mention of the poet's name while discussing medical matters or cite Homeric lyrics in a medical context, often irrespective of the content of the epic passages themselves. In the epilogue, conclusions are drawn on the way in which Galen essentially makes use of the great epic poet, as on the ratio of the purely medicinal epic verses contained in his work to the sum of the Homeric citations.