Ο θεσμός της επικλήρου στο αρχαίο αττικό δίκαιο
Creators: name: Γκοντοπούλου, Ευθυμία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Επίκληρος
Δικαιούχοι
Επίκληρος θήσσα
epiclerat
Oikos
Anchisteia

description: Η διπλωματική αυτή εργασία πραγματεύεται το θεσμό της επικλήρου κόρης στο αρχαίο Αττικό Δίκαιο. Αντικείμενο της είναι η εξέταση της έννοιας της επικλήρου, δηλαδή της κληρονόμου, ιδίως μονογενούς κόρης που, μετά το θάνατο του πατέρα της και εφόσον δεν είχε αδελφούς, παραλάμβανε προσωρινά την πατρική περιουσία με σκοπό να συμβάλει στη συνέχιση του «οίκου» μέσα από γάμο με τον πλησιέστερο, με βάση καθορισμένη σειρά, συγγενή της . Όσον αφορά το χρονικό και γεωγραφικό πλαίσιο, η εργασία αναφέρεται στην Αθηναϊκή Πολιτεία κατά τα κλασικά χρόνια. Το υλικό το οποίο μελετήθηκε για τη συγγραφή της εν λόγω εργασίας, χαρακτηρίζεται πρωτότυπο και αφορά πηγές αλλά και μελέτες, γύρω από συναφή ζητήματα, με σκοπό την αξιολόγηση του συγκεκριμένου θέματος. Σχετικά με το πηγαίο υλικό, μελετήθηκε πλήθος λόγων αττικών ρητόρων της εποχής σχετικών με το θεσμό της επικλήρου. Ειδικότερα, δύο κατατοπιστικότατες πηγές που αφορούν το θεσμό αποτελούν ο λόγος του Δημοσθένη «Προς Μακάρτατον Περί του Αγνίου Κλήρου» και ο λόγος του Ισαίου «Περί του Αριστάρχου Κλήρου». Επίσης, εξετάζονται και άλλοι λόγοι, όπως ο λόγος του Ισαίου «Περί του Πύρρου κλήρου», Δημοσθένους «Κατά Στεφάνου Ψευδομαρτυριών Β’», Ισαίου «Περί του Κίρωνος κλήρου», Ανδοκίδου «Περί των μυστηρίων». Η βιβλιογραφία που μελετήθηκε και παραπέμπεται είναι ελληνική και ξενόγλωσση. Η έρευνα δεν περιορίσθηκε στενά στο θεσμό της επικλήρου κόρης, αλλά και σε μελέτες που έθεταν ευρύτερα ζητήματα της πολιτικής, της κοινωνικής αλλά και της ηθικής συμπεριφοράς στην Αθηναϊκή Πολιτεία. Μέσα από όλη την εργασία, ευελπιστώ ότι θα καταστεί σαφές πως ο εν λόγω θεσμός αποτελούσε μία ιδιαίτερη κατηγορία, η οποία προβλημάτιζε έντονα την Αθηναϊκή πολιτεία. Αυτός ο προβληματισμός πήγαζε αφενός μεν από την ανάγκη προστασίας των οίκων, αφετέρου δε από την πεποίθηση των Αθηναίων πως οι οίκοι και η ανάγκη συνέχειας αυτών ήταν θεσμοί άρρηκτα συνδεδεμένοι με τη γενικότερη ηθική της κοινωνίας και κατ’ επέκταση της Δημοκρατίας . Η εργασία αποτελείται από εννέα μέρη. Στο πρώτο μέρος, αναπτύσσεται γενικά η έννοια του θεσμού της επικλήρου. Τα μέρη δεύτερο έως όγδοο της εργασίας αυτής αποτελούν το κύριο και εξειδικευμένο σκέλος της, όπου και αναλύονται αυτά καθ’ αυτά τα κυριότερα χαρακτηριστικά του θεσμού, δηλαδή οι δικαιούχοι, η ηλικία της κόρης, οι διαδικασίες της επιδικασίας και της αφαίρεσης, τα νομικά αποτελέσματα και η προστασία της επικλήρου, καθώς και η έννοια της επικλήρου θήσσας. Στο ένατο μέρος της εργασίας αυτής αναφέρονται οι συνθήκες και τα αίτια εξαφάνισης του θεσμού στην Αθήνα. Η εργασία ολοκληρώνεται με τον επίλογο, όπου και αναπτύσσονται τα συμπεράσματα. Η εξαγωγή των συμπερασμάτων αυτών αποτέλεσε καρπό της μελέτης τόσο πηγαίου υλικού όσο και έργων διακεκριμένων μελετητών
description: This thesis has as its subject the institution of the “epikliros” daughter in the ancient Attic Law. The objective of this work is to examine the concept of epikliros, in other words the daughter who, having no brothers, following the death of her father, accepted temporary ownership of the paternal inheritance, in order to contribute to the continuation of her "oikos" through marriage to one of her paternal relatives. Concerning the temporal and geographical context, the work refers to the Athenian State during the classic years, i.e. during the 5th and 4th century BC. Concerning the material that was studied for writing this work, there was a study of both original material (original sources) and third-party studies about related issues, in order to achieve a more comprehensive and fuller understanding of the matter. On one hand, therefore, regarding the source material, a multitude of rhetoric orations, related to the institution of epikliros, were studied. In particular, two very enlightening sources regarding this institution are the oration of Demosthenes 'To Makartaton ' as well as the oration of Issaios "On Aristarchos Inheritance". Other orations were also examined, among which the most notable are: the oration of Issaios "On Pyrros Inheritance" and “On Kirron Inheritance”, of Demosthenes "Against Stephen’s Perjuries", of Andocides “On the mysteries”. On the other hand, various studies of scholars, both Greek and foreign, were also examined. Moreover, the study was not limited only to the institution of the epikliros daughter, but it was expanded to issues that raised broader concerns on the political, social, but also the ethical conduct in the Athenian State. Throughout the thesis, it will become clear that the institution of epikliros constituted a special institution, which was of great concern in the Athenian society. This concern stemmed partly from the need to protect the “oikos” and partly by the Athenian belief that the “oikoi” and the need for their continuity was inextricably connected with the structure of their society and thus their Democracy. Concerning the structure of the thesis, this is consisted by nine parts. In the first part, the concept of the institution of epikliros is developed in general. The second to the eighth part of this work are the main and most specialized parts of this thesis, where the main characteristics of the institution are mentioned, such as the beneficiaries, the daughter's age of majority, the procedures of “epidikasia” and “aphairesis”, the legal effects of the institution, the protection of epikliros by the State and the concept of “epikliros thyssas”. The ninth part, an extension of the previous main part, reports the conditions of the extinction of the institution in Athens. The thesis, of course, is completed with the epilogue, where the conclusions derived by the previous study of this institution are reported