Η Πράσινη Υποδομή ως εργαλείο σχεδιασμού του προαστιακού τοπίου στις Ελληνικές πόλεις. Η περίπτωση της Δημοτικής Ενότητας Ωραιοκάστρου
Creators: name: Μπουφίδης, Κωνσταντίνος Φίλιππου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Προαστιακό τοπίο
Προαστιακή ανάπτυξη
Πράσινη υποδομή
Suburban landscape
Suburban development
Green infrastructure

description: Ο τρόπος, οι επιλογές και οι συνθήκες διαβίωσης των ανθρώπων μεταβάλλονται συνεχώς. Ωστόσο, η κοινωνική ζωτικότητα, η οικονομική ευημερία και ένα υγιές περιβάλλον στέκουν μόνιμα στις προτεραιότητες του ανθρώπου. Η εύρεση ισορροπίας ανάμεσα στις ανθρώπινες δραστηριότητες και τους περιβαλλοντικούς πόρους, δηλαδή η εξισορρόπηση της οικονομικής, κοινωνικής και περιβαλλοντικής δυναμικής ορίζουν την βιώσιμη ανάπτυξη. Η πράσινη υποδομή είναι ένα από τα πιο αποδοτικά εργαλεία της βιώσιμης ανάπτυξης με ποικίλα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και οικονομικά οφέλη. Ωστόσο, απαιτείται ο σωστός σχεδιασμός και η διαχείριση με τρόπο, ώστε να αναδεικνύεται ο πολυλειτουργικός χαρακτήρας των στοιχείων της. Ακόμη, είναι αντιληπτό πως τα αστικά κέντρα υπερτερούν στον οικονομικό τομέα, υστερούν όμως στο κοινωνικό και περιβαλλοντικό τοπίο. Ακριβώς το αντίθετο συμβαίνει στα προάστια. Εφαρμογές πράσινης υποδομής έχουν επιτευχθεί σε πόλεις της Ευρώπης και της Ελλάδας για τα προάστια, όμως, η έρευνα ακόμη βρίσκεται σε αρχικό στάδιο. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να εξακριβώσει αν μπορεί να δημιουργηθεί ένας οδηγός ανάπτυξης πράσινης υποδομής στο προαστιακό τοπίο. Ειδικότερα, ερευνάται αν εφαρμόζοντας τον οδηγό πράσινης υποδομής σε ένα από τα προάστια της Θεσσαλονίκης, η Δημοτική Ενότητα Ωραιοκάστρου συγκεκριμένα, επηρεάζεται και η βιωσιμότητα του προαστίου. Προς την κατεύθυνση αυτή, λαμβάνοντας υπόψη τις βασικές αρχές και τους στόχους της πράσινης υποδομής στην αστική ανάπτυξη και εντοπίζοντας τα οφέλη που προκύπτουν, αναζητήθηκε η δυνατότητα εφαρμογής των αρχών αυτών στο προαστιακό τοπίο. Κατόπιν έγινε ο διαχωρισμός των όρων“Περιαστικό τοπίο”και“Προαστιακό τοπίο” και ανάλυση του περιαστικού τοπίου στην Ελλάδα, επικεντρώνοντας στο προαστιακό τοπίο της Θεσσαλονίκης. Στη συνέχεια, αφού έγινε καταγραφή των βασικών αρχών και των στοιχείων σχεδιασμού που συντελούν στη δημιουργία και στον σχεδιασμό της πράσινης υποδομής στο προαστιακό τοπίο, δημιουργήθηκε ένας οδηγός ανάπτυξης πράσινης υποδομής προσαρμοσμένος στο Ελληνικό προαστιακό τοπίο. Ακολούθως, έγινε ανάλυση και αξιολόγηση του περιαστικού χώρου γύρω από τον οικισμό του Ωραιοκάστρου και αναζητήθηκαν περιοχές μελλοντικής επέκτασης σχεδίου, γόνιμες και καλλιεργήσιμες εκτάσεις και περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Χρησιμοποιώντας δορυφορικά δεδομένα, για την περιοχή του Ωραιοκάστρου, εντοπίστηκαν και αποτυπώθηκαν σε ανάλογους χάρτες τα περιβαλλοντικά στοιχεία της περιοχής. Στη συνέχεια, η ανάλυση επικεντρώθηκε στον χώρο εντός της οικιστικής περιοχής εστιάζοντας στους οικισμούς Ωραιόκαστρο και Παλαιόκαστρο. Η δημιουργία ενός διασυνδεδεμένου δικτύου πράσινης υποδομής διαπερνά το μεγαλύτερο τμήμα των οικισμών και ενώνει τους πράσινους και ελεύθερους χώρους καθώς και σημαντικές χρήσεις γης. Αξιοποιώντας τα υπάρχοντα φυσικά στοιχεία, την βλάστηση, το υγρό στοιχείο και δημιουργώντας νέα φυσικά στοιχεία, διαμορφώνεται ένα πιο ελκυστικό τοπίο, παρέχεται άνεση στους χρήστες, αναπτύσσεται η οικολογική συνείδηση στους κατοίκους. Ο βιώσιμος σχεδιασμός αναζητά προσεγγίσεις που να δέχονται την ανθρώπινη δραστηριότητα χωρίς όμως να διαταράσσεται το περιβάλλον, αλλά αντίθετα να διασφαλίζεται για τις επόμενες γενιές (αειφορία), προσαρμοσμένο πάντοτε στην κλιματική αλλαγή. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως με την ενσωμάτωση της πράσινης υποδομής στο αστικό τοπίο. Στις μέρες μας, το προαστιακό τοπίο παρουσιάζει την μεγαλύτερη οικονομική και πληθυσμιακή ανάπτυξη. Εν τούτοις, σε σχέση με τα άλλα αστικά τοπία, είναι ο πλέον κατάλληλος χώρος να δεχθεί την ανάπτυξη της πράσινης υποδομής.
description: People’s way, choices and living conditions are constantly changing. However, social vitality, economic wellbeing and a healthy environment stand permanently in man’s priorities. Finding a balance between human activities and environmental resources, i.e. balancing economic, social and environmental dynamics define sustainable development. Green infrastructure is one of the most efficient tools of sustainable development with diverse environmental, social and economic benefits. However, it needs to be properly designed and managed in a way that highlights the multifunctional nature of its elements. Furthermore, it is noticeable that urban centres excel in the economic sector, but lag behind in the social and environmental landscape. Exactly the opposite happens in the suburbs. Applications of green infrastructure have been achieved in European cities and Greece for suburbs, however, research is still in its infancy. The purpose of this thesis is to ascertain whether a green infra- structure siting guide can be created in the suburban landscape. In particular, it is being investigated whether applying the zoning guide to one of the suburbs of Thessaloniki, the Municipal Unit of Oreokastro in particular, affects the viability of the suburb. In this direction, taking into account the basic principles and objectives of green infrastructure in urban development and identifying the resulting benefits, the possibility of applying these principles to the suburban landscape was sought. Then the terms “Peri-urban landscape” and “Suburban landscape” were separated and analysis of the peri-urban landscape in Greece, focusing on the suburban landscape of Thessaloniki. Then, after recording the basic principles and planning elements that contribute to the siting and planning of green infrastructure in the suburban landscape, a green infrastructure siting guide adapted to the Greek suburban landscape was created. Subsequently, an analysis and evaluation of the surrounding area around the settlement of Oreokastro was carried out and areas for future expansion of the plan, fertile and arable lands and areas of special natural beauty were searched for. Using satellite data, for the area of Oreokastro, the environmental elements of the area were identified and captured on similar maps. Then, the analysis focused on the space within the residential area focusing on the Oreokastro and Paleokastro settlements. The creation of an interconnected network of green infrastructure permeates most of the settlements and connects green and free spaces as well as important land uses. Utilizing existing natural elements, vegetation, wet element and creating new natural elements, a more attractive landscape is formed, comfort is provided to users, ecological consciousness is developed among residents. Sustainable planning seeks approaches that accept human activity without disturbing the environment, but instead ensuring it for future generations (sustainability), always adapted to climate change. This is mainly achieved by integrating green infrastructure into the urban landscape. Nowadays, the suburban landscape shows the greatest economic and population growth. However, in relation to other urban landscapes, it is the most suitable place to accept the placement of green infrastructure.