Ο Ναός της Αγίας Κυριακής στο χωριό Αγία Κυριακή Τρικάλων. Ιστορία-Αρχιτεκτονική-Ζωγραφική
Creators: name: Μίχος, Παναγιώτης Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Ναός Αγίας Κυριακής (Αγία Κυριακή Τρικάλων)
Ναοί -Θεσσαλία -19ος αιώνας
Σαμαριναίοι ζωγράφοι
Καστοριανοί ξυλογλύπτες
Μεταβυζαντινή αρχιτεκτονική
Εκκλησιαστικά κειμήλια
Εκκλησιαστική τέχνη
Temple of Agia Kyriaki (Agia Kyriaki, Trikala)
Temples-Thessaly-19th century
Painters from Samarina
Woodcutters from Kastoria
Postbyzantine architecture
Ecclesiastical Relics
Sacred Art

description: Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας υπήρξε η εξέταση και η ανάδειξη ενός τυπικού μεταβυζαντινού μνημείου, του ναού της Αγίας Κυριακής (1900), στο ομώνυμο χωριό των Τρικάλων. Η κώμη της Αγίας Κυριακής βρίσκεται σε πεδινό τόπο, 5 χιλιόμετρα από την πόλη των Τρικάλων. Στην πορεία της διατριβής εξετάσαμε, κατά πρώτον, το ιστορικό πλαίσιο του χωριού μέσα στην ευρύτερη περιοχή των Τρικάλων και κατόπιν φθάσαμε χρονικά στο κτίσιμο του ναού (1900), σύμφωνα με την κτιτορική επιγραφή, από ανώνυμους συνδρομητές, σίγουρα και κατοίκους του χωριού. Κατόπιν, εξετάσαμε αρχιτεκτονικά το μνημείο, αποτυπώνοντας όλες τις διαστάσεις και τη μορφολογία της τρίκλιτης μεταβυζαντινής εκκλησίας και επίσης καταγράψαμε όλες τις μεταγενέστερες επεμβάσεις που, αναπόφευκτα, επιχειρήθηκαν στο διάβα του χρόνου. Με αναλυτικό τρόπο παρουσιάστηκαν και περιγράφηκαν τεχνοτροπικά το τοιχογραφικό σύνολο του ναού, που είναι, βέβαια, φτωχό σε αριθμό παραστάσεων, οι εικόνες που κοσμούν το τέμπλο και άλλες μεμονωμένες φορητές εικόνες από τον 18ο αι. έως τις αρχές του 20ού. Σε κάποιες απ’ αυτές υπογράφουν οι Σαμαριναίοι ζωγράφοι Ιωάννης Παντοστόπουλος και Βασίλειος Κροντηράς, αλλά πιθανολογείται ότι και οι λοιπές είναι από καλλιτέχνες της ίδιας περιοχής και Σχολής. Στη συνέχεια έγινε η καταγραφή και ο σχολιασμός των ξυλόγλυπτων κειμηλίων στο εσωτερικό του ναού, Τέμπλο, Δεσποτικός Θρόνος, Άμβωνας, έργα εκτελεσμένα από Καστοριανούς τεχνίτες. Έγινε, επίσης, συνολική καταγραφή των πολύτιμων κειμηλίων που διασώζονται στο ναό: Ιερά Σκεύη, Χρυσοκέντητος Επιτάφιος και παλαίτυπα ιεροβιβλία που χρησίμευαν στη λειτουργική χρήση. Ιδιαίτερα στα τελευταία, αποκαλύφθηκαν καταγεγραμμένες ενθυμήσεις οι οποίες μας παρέχουν σπουδαίες πληροφορίες για την κοινωνική, οικονομική και εκκλησιαστική ζωή, την εκπαίδευση και τις εν γένει συνθήκες διαβίωσης κυρίως κατά την εποχή της τουρκοκρατίας. Με την επισήμανση και την ανάδειξη όλων των επιμέρους στοιχείων που περιλαμβάνονται στο ναό της αγ. Κυριακής τονίζεται αφ’ ενός η αξία του μνημείου και αφετέρου η λεπτομερής καταγραφή αποτελεί ένα πρωτόκολλο διάσωσης του πολιτιστικού και θρησκευτικού πλούτου, που αποτελεί εξάλλου και την ταυτότητα του τόπου και των ανθρώπων
description: The aim of the present thesis was the examination and the saliency of a typical postbyzantine monument, the church of Agia Kyriaki (1900), located in the homonym village of the town of Trikala. The village of Agia Kyriaki, is stretched in a plain area five kilometers from the center of the town. In the course of the thesis we firstly examined the historic frame of the village in relation with the broader area of Trikala until we reached the year 1900 when the church was built according to a founding sign from anonymous benefactors as well as from the villagers. What is more, we examined the monument from an architectural aspect, capturing all the dimensions and the morphology of the three-aisled postbyzantine church and we also recorded all the later interventions that inevitably were attempted throughout the years. The murals of the church, which are limited in the number of emblazonments, the icons that adorn the Altarpiece as well as other single, portable icons of the 18th century until the early 20th century were presented and portrayed according to their artistic features, thoroughly. Some of these, bear the signs of painters from the town of Kastoria like Ioannis Pantostopoulos and Vasilios Krontiras and as for the rest it is likely that they belong to artists of the same area and school. In addition, it was performed the listing and the punditry of the wood carving heirlooms of the interior of the church, the Altarpiece, the Lord’s Throne and the Pulpit, all religious artwork by craftsmen from the area of Kastoria. Also, a comprehensive listing of the valuable heirlooms that are saved in the church was accomplished: Holy Utensils, a Golden-Embroidered Epitaph and olden Holy Books that were availed in the liturgical use. In particular, these Holy Books revealed recorded recollections which provide us with important information about the social, economic and the ecclesiastical life, the education and the local living conditions during the Turkish Reign. With the highlight and the salience of all the aliquot clues that are included in the church of Agia Kyriaki, on the one hand it is underlined the value of the monument and on the other hand the detailed recording constitutes a salvation protocol of the cultural and religious wealth, which ultimately forms the identity of the area and the people
description: Σε συνεργασία με: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)