Το αυτεπάγγελτο ή μη του δικαστικού ελέγχου των γενικών όρων συναλλαγών:
Creators: name: Ζέζιου, Κλεάνθη Στυλιανού
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Καταχρηστικότητα
Αυτεπαγγέλτως
Καταναλωτής
Unfairness
Ex officio
Consumer

description: Η Οδηγία 93/13/ΕΟΚ έχει ως πεδίο εφαρμογής τις καταχρηστικές ρήτρες στις συμβάσεις που συνάπτονται μεταξύ αφενός ενός επαγγελματία και αφετέρου ενός καταναλωτή . Το αυτεπάγγελτο ή μη του δικαστικού ελέγχου των καταχρηστικών γενικών όρων συναλλαγών (γ.ο.σ.) δεν ρυθμίζεται νομοθετικά στην Οδηγία, αλλά το ΔΕυρΚ, τέθηκε υπέρ άλλοτε της δυνατότητας και άλλοτε της αναγκαιότητα διενέργειας του αυτεπάγγελτου δικαστικού ελέγχου εκ μέρους των εθνικών δικαστηρίων . Στήριξε δε την θέση του αυτή, κυρίως στα άρθρ. 6 παρ. 1 και 7 παρ. 2 της Οδηγίας και στις θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου , αυτές της ισοδυναμίας και της αποτελεσματικότητας . Το ΔΕυρΚ έκρινε ειδικότερα, ότι μόνο μέσω του αυτεπάγγελτου δικαστικού ελέγχου επιτυγχάνονται αφενός η μη δέσμευση του καταναλωτή από καταχρηστικούς γ.ο.σ. και αφετέρου η εν γένει παύση χρησιμοποίησης τέτοιων γ.ο.σ. από τους επαγγελματίες - συντάκτες των συμβάσεων προσχωρήσεως . Ο Ν. 2251/1994 (δυνάμει του οποίου συμμορφώθηκε η Ελλάδα με την Οδηγία 93/13/ΕΟΚ) επίσης δεν ρυθμίζει νομοθετικά το εν λόγω ζήτημα . Γίνεται δεκτό ότι το άρθρ. 2 παρ. 6 και 7 του Ν. 2251/1994 αποτελεί εξειδίκευση του βασικού κανόνα της διάταξης του άρθρ. 281 Α.Κ., για την απαγόρευση της καταχρηστικής χρήσης ενός θεσμού και ειδικότερα της συμβατικής ελευθερίας . Αμφισβητείται αν η έννομη συνέπεια της δικαστικής διαπίστωσης της καταχρηστικότητας των γ.ο.σ. είναι απόλυτη ακυρότητα ή σχετική υπέρ του καταναλωτή ακυρότητα . Και αυτό γιατί με βάση την κλασική διάκριση των ακυροτήτων, η απόλυτη ακυρότητα λαμβάνεται υπ' όψη αυτεπαγγέλτως , ενώ η σχετική ακυρότητα πρέπει να προταθεί από τον δικαιούμενο να την προτείνει διάδικο . Αν όμως δεχτούμε την θέση περί απόλυτης ακυρότητας (θέση η οποία συμβαδίζει με το αυτεπάγγελτο του δικαστικού ελέγχου), η οποία ακυρότητα τέθηκε για λόγους δημοσίου συμφέροντος στο δίκαιο μας, δεν φαίνεται να εξυπηρετείται εν τοις πράγμασι το δημόσιο συμφέρον , ούτε η ασφάλεια των συναλλαγών . Ο ίδιος προβληματισμός εντοπίζεται και σε άλλες έννομες τάξεις . Από την σκοπιά του ελληνικού δικονομικού δικαίου, οι θεμελιώδεις αρχές της διαθέσεως και της συζητήσεως (άρθρ. 106 ΚΠολΔ) σε συνδυασμό με το άρθρ. 269 παρ. 2 ΚΠολΔ που εντάσσει την ένσταση κατάχρησης δικαιώματος στο σύστημα του άνευ επικουρίας δικάζεσθαι, δεν φαίνεται να επιτρέπουν την διενέργεια του αυτεπάγγελτου δικαστικού ελέγχου των καταχρηστικών με βάση το άρθρ. 281 Α.Κ. γ.ο.σ. Πράγματι, η ελληνική νομολογία μέχρι στιγμής επιφυλάσσει στην ένσταση κατάχρησης του θεσμού της συμβατικής ελευθερίας , την ίδια δικονομική μεταχείριση που επιφυλάσσει και στην ένσταση κατάχρησης δικαιώματος . Δηλαδή ο Έλληνας δικαστής προκειμένου να λάβει υπ' όψη του την καταχρηστικότητα των γ.ο.σ. , απαιτεί από τον διάδικο – καταναλωτή να προτείνει τα πραγματικά περιστατικά που συνιστούν την καταχρηστικότητα, να προβάλει ρητή ένσταση ακυρότητας των γ.ο.σ. λόγω της καταχρηστικότητας και σχετικό αίτημα κηρύξεως της ακυρότητας από το δικαστήριο . Τα κυριότερα αντεπιχειρήματα που διατυπώθηκαν από μεγάλη μερίδα της θεωρίας , αλλά και μικρή μερίδα της νομολογίας και που συνηγορούν υπέρ του αυτεπάγγελτου δικαστικού ελέγχου, σχετίζονται με την νομική φύση της προκαλούμενης εκ της καταχρηστικότητας ακυρότητας , με την γραμματική ερμηνεία του νόμου και με τον δικαιοπολιτικό σκοπό του κοινοτικού νομοθέτη, που αντλείται τόσο από την Οδηγία, όσο και από τις αποφάσεις του ΔΕυρΚ, που κλήθηκαν να την ερμηνεύσουν και να την εφαρμόσουν.
description: The Council Directive 93/13/EEC applies in the field of unfair terms in contracts concluded between a seller or supplier and a consumer . The court's authority to assess ex officio the unfairness of contractual terms is not regulated by the Directive , but ECJ supports the view that national courts are in some cases entitled and in other cases obliged to adjudicate ex officio as to the unfairness of contractual terms . The court's judgment was based on the articles 6 par. 1 and 7 par. 2 of the Directive and on the fundamental principles of the European law, those of equivalence and effectiveness . ECJ claims in particular that the aim which requires that unfair terms are not binding on the consumer and the aim which requires Member States to implement adequate and effective means to prevent the continued use of unfair terms , can only be achieved by ex officio judicial control . This issue is also not regulated by the Greek Law 2251/1994 (under which Greece has complied with Directive 93/13/ECC). It is widely supported that the article 2 par. 6 and 7 of the Law 2251/1994 is a specialization of the basic rule of the article 281 of the Greek Civil Code , which forbids the unfair use of an institution and especially the institution of contractual freedom . It is disputed whether the legal consequence of the judicial judgment which assures the unfairness of the contractual terms, is absolute nullity or relative nullity . Due to the classical distinction of the nullities, absolute nullity is declared ex officio by the court, while relative nullity remains in force, as long as the party who can assert it, does not do so. However, if we adopt the option of the absolute nullity (which keeps up with ex officio judicial control), while this nullity was introduced in our law due to the public interest, it doesn't seem that either public interest or security of transactions is being served . The same problem is observed in other national laws too. From the Greek procedural law's view, fundamental principles of disposal and controversy (art. 106 CCP) in combination with art. 269 par. 2 CCP, which incorporates objection of right's abuse in the system “judge without assistance”, don't seem to allow courts determine of their own motion whether a contractual term is unfair, based on art. 281 CC . Indeed, Greek jurisprudence faces objection of institution of contractual freedom's abuse the same way it faces objection of right's abuse . Namely, Greek judges demand that the party – consumer shall mention the facts that constitute the unfairness, object the nullity of the unfair terms and ask for nullity declaration, so as the judges can take into account the unfair terms . The most powerful arguments in favor of ex officio judicial control, pointed out by the majority of law theorists , but even from a small part of judges , deal with legal nature of the nullity caused by the unfairness, literal interpretation of law and legislative purpose , which is observed by the Directive and ECJ's jurisprudence , which defined and applied the Directive .