Ηχοπερίπατοι και σύνθεση ηχοτοπίων από παιδιά ως διερευνητική και αναστοχαστική διαδικασία
Creators: name: Τολίκα, Σοφία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Hχοπερίπατος
Hχοτοπίο
Σύνθεση ηχοτοπίου από παιδιά
Soundwalk
Soundscape
Children’s soundscape composition

description: Η αίσθηση που αποκτά κανείς για έναν τόπο δε διαμορφώνεται μόνο από τα γεωγραφικά, φυσικά ή οπτικά του χαρακτηριστικά, αλλά και από το σύνολο των ήχων που τον αποτελούν, από το ηχοτοπίο του. H διαδικασία του ηχοπερίπατου είναι πολύ σημαντική, ώστε να ακροαστεί κανείς προσεχτικά και να μελετήσει σε βάθος το ηχοτοπίο γύρω του. Στην παρούσα έρευνα, μία ομάδα τεσσάρων παιδιών ηλικίας 9-11 χρονών πραγματοποίησε μαζί με την ερευνήτρια, έξι ηχοπερίπατους στην πόλη της Θεσσαλονίκης, με σκοπό να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο τα παιδιά προσλαμβάνουν το ηχητικό τους περιβάλλον και στη συνέχεια πώς το επαναπροσεγγίζουν μέσω των δικών τους δημιουργικών μουσικών συνθέσεων. Για τις ανάγκες της έρευνας χρησιμοποιήθηκε μια μεικτή μεθοδολογική προσέγγιση, βασισμένη σε ερωτηματολόγια, συμμετοχική παρατήρηση και ομαδικές συνεντεύξεις. Τα παιδιά ήρθαν σε επαφή τόσο με ήσυχα όσο και με θορυβώδη ηχοτοπία και μέσω εστιασμένης ακρόασης αντιλήφθηκαν ήχους λεπτούς και ανεπαίσθητους, που δεν είχαν παρατηρήσει πριν. Μέσα από τους ηχοπερίπατους έγινε φανερή η αισθητηριακή αφύπνιση των παιδιών και η ευαισθητοποίησή τους στο ηχητικό τους περιβάλλον. Επιπροσθέτως, η ανασύνθεση του ηχητικού τοπίου αποτέλεσε μια δημιουργική, συλλογική διαδικασία που χαρακτηριζόταν από ποικιλομορφία στη διαχείριση, ανάλογα με το ηχοτοπίο που ανασυνέθεταν τα παιδιά. Αυτή η δημιουργική διαδικασία ανασύνθεσης άλλοτε πραγματοποιούνταν αυθόρμητα στο άμεσο φυσικό περιβάλλον μέσω της παιγνιώδους ανακάλυψης των παιδιών με τα υπάρχοντα υλικά, ενώ άλλοτε γινόταν με μουσικά όργανα και με την καθοδήγηση ενός από τα παιδιά υιοθετώντας ρόλο μαέστρου. Κάποιες φορές το παίξιμο της σύνθεσης αποκτούσε θεατρικό χαρακτήρα και άλλες αποπλαισιωνόταν από τον αρχικό της χαρακτήρα. Με την εμπειρία μιας τέτοιας προσέγγισης, η εκπαίδευση μπορεί να θέτει βάσεις για τη δημιουργία μιας κοινωνίας ευαίσθητης σε ηχητικά ερεθίσματα και κατ' επέκταση πιο απαιτητικής όσον αφορά την ποιότητα του καθημερινού ακουστικού της περιβάλλοντος.
description: The sense of a place is formed not only by its geographical, physical or visual characteristics, but also by its sonic environment, its soundscape. The process of a soundwalk is essential in order to listen carefully and study thoroughly the soundscape around us. Thus, in the present research, a group of four children aged from 9 to 11 years old and the researcher as co-participant went on six soundwalks, in the city of Thessaloniki in order to investigate their ways of perceiving their soundscape as well as the way they approach it through their own creative musical compositions. For the purposes of the research, a mixed methods procedure was used based on questionnaires, participatory observation and group interviews. Children experienced not only quiet but also noisy soundscapes and through attentive listening they noticed delicate and imperceptible sounds which were unnoticeable before. Through soundwalks, their senses were awakened and children gained a more conscious relationship with their sonic environment. Moreover, the soundscape composition became a creative and collaborative process, characterized by diversity in its making of, depending on the soundscape that children composed. This creative process took place either spontaneously in the natural environment and through children's play and sound explorations or with the use of musical instruments and guidance by a child as a conductor. Sometimes performing the composition became more theatrical and others it was decontextualized from its initial character. Taking into account the current experience, education can set the base for the development of a society sensitive to sounds and therefore more demanding in terms of the quality of its sonic environment.