Η ορθόδοξη οικολογική αντίληψη ως εργαλείο στην εκπαίδευση για το περιβάλλον και την αειφορία: η αξιοποίηση σύγχρονων διδακτικών μεθόδων για την ανάπτυξη της οικολογικοποιημένης σκέψης
Creators: name: Μπότας, Αθανάσιος Γ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Περιβαλλοντική Εκπαίδευση
Θρησκευτική Αγωγή
Συνειδητοποίηση Ευαισθητοποίηση
Ευαισθητοποίηση
Environmental Education
Religious Education
Consideration
Sensitization

description: Η οικολογική κρίση και οι συνέπειές της εντάσσονται σε μια συνολικότερη κρίση οικονομικών, πολιτικών και εκπαιδευτικών συστημάτων, παραπέμποντας και στο θρησκευτικό στοχασμό και στις σχέσεις του με την οικολογική συνειδητοποίηση, ευαισθητοποίηση, ενεργοποίηση, δεοντολογία και ηθική. Η θρησκευτική αντίληψη της οικολογικής συμπεριφοράς απαιτεί τη διερεύνηση των χριστιανικών ηθικών αρχών και πρακτικών που έχουν οικολογικές συνέπειες, αφού η οικολογική συμπεριφορά υπάγεται στη σφαίρα της ηθικής συμπεριφοράς. Συνδέεται άμεσα με τη φύση και έμμεσα με τους λοιπούς ανθρώπους, που έχουν τις ίδιες ανάγκες από τη φύση και τα ίδια δικαιώματα και καθήκοντα απέναντί της. Οι αντιλήψεις και οι απόψεις αυτές, αντλημένες από εκδόσεις της Ορθοδοξίας, δείχνουν το σημερινό θεολογικό προβληματισμό και τις σχέσεις του με την οικολογική συνειδητοποίηση, ευαισθητοποίηση και ηθική. Αποκαλύπτουν όμως και επίκαιρες διαστάσεις της Θρησκευτικής Αγωγής που μπορούν να λειτουργήσουν ως θέμα, υλικό και μέσον έρευνας Προγραμμάτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης. Η συγκεκριμένη διατριβή βασίζεται σε ιστορική βιβλιογραφική έρευνα. Τα στοιχεία που αναφέρονται στην παρούσα έρευνα αντλήθηκαν από την υπάρχουσα σχετική βιβλιογραφία, από άρθρα, από πρακτικά συνεδρίων, από εκκλησιαστικά αρχεία, από μηνύματα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης, από επίσημες ανακοινώσεις και εγκυκλίους της Εκκλησίας της Ελλάδος καθώς και από χωρία της Αγίας Γραφής και από Πατερικά κείμενα. Στόχοι της συγκεκριμένης έρευνας είναι η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζει η ορθόδοξη χριστιανική πίστη περιβαλλοντικά ζητήματα και της πρότασης, σε ποιο πλαίσιο σε επίπεδο περιβαλλοντικής ηθικής εντοπίζει τη σχέση αλληλεπίδρασης του περιβάλλοντος με τον άνθρωπο, η εξέταση της πρότασης που καταθέτει η ορθόδοξη Εκκλησία για δράσεις στην κατεύθυνση της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης καθώς και η αναζήτηση τόσο των συγκλίσεων όσο και των συγκρούσεων μεταξύ των πρακτικών που υιοθετεί η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και η Θρησκευτική Αγωγή στο σύγχρονο σχολείο. Φαίνεται να υπάρχει σύγκλιση σε επίπεδο αξιών ανάμεσα στην Περιβαλλοντική Εκπαίδευση και τη Θρησκευτική Αγωγή ωστόσο, η Περιβαλλοντική Εκπαίδευση προτείνεται ως ένα πεδίο καινοτομικό, ως πεδίο αντιλήψεων που εν δυνάμει θα λειτουργήσει καταλυτικά σε ριζοσπαστικές πολιτισμικές αλλαγές, οι οποίες θα αναδιαρθρώσουν τις ίδιες τις οργανωτικές δομές της σύγχρονης κουλτούρας που κυοφόρησε την οικολογική κρίση. Κάτι που προδιαθέτει στην ανάγκη διερεύνησης του κατά πόσον η Θρησκευτική Αγωγή είναι δυνατό να συμβαδίσει με τους στόχους και τις αρχές της Π.Ε. και εάν ως εκ τούτου είναι δυνατόν στο πλαίσιο του ίδιου εκπαιδευτικού συστήματος να εξυπηρετηθούν ταυτόχρονα και οι δύο φιλοσοφίες, χριστιανική και περιβαλλοντική και οι αντίστοιχες διδακτικές τους. Η συγκεκριμένη διατριβή αφορά στη διερεύνηση του θεωρητικού πλαισίου, της οικολογικής φιλοσοφίας της ορθόδοξης πίστης, του τρόπου δράσης και των μορφών δράσης, που αναλαμβάνει η ορθόδοξη Εκκλησία στην κατεύθυνση της διαχείρισης και αντιμετώπισης σύγχρονων περιβαλλοντικών ζητημάτων καθώς και της συνάφειας - στο βαθμό που αυτή εντοπίζεται - μεταξύ της Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης και της Θρησκευτικής Αγωγής. Γίνεται μια προσπάθεια ανάδειξης του τρόπου με τον οποίο η ορθόδοξη πίστη στα πλαίσια της περιβαλλοντικής ηθικής μπορεί να αποτελέσει μια συνιστώσα διαμόρφωσης αξιών, στάσεων και αντιλήψεων σχετικών με ό,τι σήμερα αποκαλούμε Περιβαλλοντική Εκπαίδευση.
description: The ecological crisis and its consequences are placed among in the wider crisis of economical, political and educational systems, by referring to the religious meditation and its relations with the ecological consciousness, sensitization, activation, deontology and moral. The religious perception of ecological attitude requires the study of Christian moral principles and practices with ecological consequences since the ecological attitude comes under the sphere of moral attitude. It is directly related to nature while indirectly is related to other people with the same needs by nature and the same rights and duties towards it. Those perceptions and opinions, deriving from Orthodoxy editions, show the contemporary theological questioning and its relations to the ecological consciousness, sensitization and moral. However, they reveal opportune dimensions of the Religious Education that may function as issue, material and as a mean of research of Environmental Education Programs. This dissertation is based on historical bibliographic research. The data mentioned in this research result from the existing relative bibliography, articles, proceedings, ecclesiastic archives and messages by the Ecumenical Patriarchate in Istanbul, official announcements and circulars by the Church of Greece as well as excerpts by the Holy Bible and Patristic texts. The aims of this research are the exploration of the way the orthodox Christian faith approaches environmental issues and the suggestion concerning the frame at which extent environmental moral locates the relation of interaction of the environment with human, the examination of the suggestion deposited by orthodox church for the actions of the environmental education and the research of convergences and conflicts among the records adopted by the Environmental Education and the Religious Education in modern school. It seems to be a convergence of values between the Environmental Education and the Religious Education. However, the Environmental Education is suggested as an innovative field, as perception field which, implicitly, will function catalytically in radical cultural changes that will restructure the organizational structures of modern culture bearing the ecological crisis. This predetermines the need to research whether the Religious Education may keep up with the goals and the principles of the Environmental Education and whether, as a result, both philosophies, christian and environmental with their respective didactics may be served within the same educational system. This dissertation regards the exploration of the theoretical frame, the ecological philosophy, the orthodox faith, the way of action and action forms, assumed by the orthodox church concerning the administration and management of modern environmental issues as well as the consistency – at the extent it is located – between the Environmental Education and the Religious Education. It is an attempt to reveal the way that the orthodox faith, within the frame of the environmental moral, may constitute a constituent for the transformation of values, attitudes and perceptions regarding the so called environmental education.