Ιερά Μονή Οδηγήτριας Λευκάδος: Ιστορία –Αρχιτεκτονική - Ζωγραφική
Creators: name: Ζαβιτσάνος, Πάνος Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Οδηγήτρια
Λευκάδα
Ιστορία
Οdigitria
Lefkada
History

description: Σκοπός της μεταπτυχιακής διπλωματικής Εργασίας είναι να αναδείξει το μοναδικό σωζόμενο Βυζαντινό μνημείο στο νησί της Λευκάδας, την Ιερά Μονή Οδηγήτριας Απόλπαινας, το οποίο σώζεται με τη μορφή μονόκλιτης ή δρομικής βασιλικής σήμερα και τρίκλιτης βασιλικής σε προγενέστερη οικοδομική φάση, που μαρτυρεί τις βυζαντινές καταβολές του. Η πρώτη οικοδομική φάση του μνημείου εντοπίζεται τον 11ο αιώνα, (Δυναστεία των Κομνηνών 1037 – 1185), περίοδος δημιουργίας μοναστικών κοινοτήτων σε ολόκληρο τον Ελλαδικό χώρο, με πρωτοπόρα την περιοχή του όρους Άθω. Κατά την περίοδο της προσάρτησης της Λευκάδας στο Δεσποτάτο της Ηπείρου (1204-1294) η Μονή αφομοιώνει σημαντικά δομικά αρχιτεκτονικά στοιχεία (πλινθοπερίκλειστο δομικό σύστημα).Η δεύτερη και σημαντικότερη, εκ βάθρων, οικοδομική αναγέννηση της, συντελείται κατά τον 15ο αιώνα, κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, με ανακαινιστές τον Ιάκωβο Ρούφο ή Rosso αξιωματούχο της Δυναστείας των Τόκκων και τη Ζαμπία ή Ζαμπέτα (1449-1450), σύμφωνα με εντοιχισμένη επιγραφή. Την ίδια περίοδο εικονογραφείται το καθολικό, με φροντίδα των ανακαινιστών, με παραστάσεις που συνθέτουν με μοναδικό τρόπο την βυζαντινή παράδοση των μοναχών της Μονής και τη δυτική παράδοση των ανακαινιστών της. Η μίξη των δύο αυτών παραδόσεων στην εικονογράφηση του καθολικού της Οδηγήτριας, παρήγαγαν ένα έργο υψηλής αισθητικής, εξαιρετικής τεχνοτροπίας, μοναδικό στον Ελληνικό χώρο. Μέρος του εκπληκτικού αυτού εικονογραφικού διακόσμου παρατίθεται σε μόνιμη Έκθεση του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών στην ενότητα: “H πνευματική και καλλιτεχνική κινητικότητα του 15ου αι.”.Σήμερα (2022) η Μονή αναστηλώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού με την προοπτική επανατοίχισης του διασωθέντος εικονογραφικού της διακόσμου.
description: The purpose of the postgraduate thesis is to highlight the only surviving Byzantine monument on the island of Lefkada, the Holy Monastery of Οdigitria Apolpena, which is preserved in the form of a single-nave or aisleless basilica, though in an earlier construction phase, it was a three-aisled basilica, reflecting its Byzantine origins. The first construction phase of the monument dates back to the 11th century (Komnenos Dynasty, 1037–1185), a period marked by the establishment of monastic communities across Greece, with Mount Athos leading the way. During the period of Lefkada’s annexation to the Despotate of Epirus (1204–1294), the monastery incorporated significant architectural elements, particularly the cloisonné masonry system. The second and most significant reconstruction, a complete architectural revival, took place in the 15th century during the period of Frankish rule. The renovators were Iakovos Roufos (or Rosso), an official of the Tocco Dynasty, and Zampia (or Zambeta) in 1449–1450, as indicated by an inscribed plaque. During this period, the katholikon (main church) of the monastery was adorned with iconographic decoration under the care of the renovators. The depictions uniquely combined the Byzantine monastic tradition with the Western artistic influences of the renovators. This fusion of artistic traditions in the katholikon’s decoration resulted in a masterpiece of high aesthetic value and exceptional technique, unique within Greece. Portions of this remarkable iconographic decoration are now exhibited permanently at the Byzantine and Christian Museum of Athens in the section titled “The Spiritual and Artistic Mobility of the 15th Century.”As of 2022, the monastery is undergoing restoration under the Ministry of Culture, with the prospect of reintegrating its preserved iconographic decoration.
description: Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας &amp; Χριστιανικού Πολιτισμού της Θεολογικής Σχολής του ΑΠΘ και Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας &amp; Θρησκειολογίας της Θεολογικής Σχολής του ΕΚΠΑ