Συμβολή στη μελέτη της ερπετοπανίδας του Κατώτερου Πλειοκαίνου του Μεγάλου Εμβόλου Θεσσαλονίκη: τα υπολείμματα Varanidae
Creators: name: Δρακοπούλου, Χαρά Χαράλαμπου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Varanidae
Ελλάδα
Varanus marathonensis
Greece

description: Η παρούσα μεταπτυχιακή διατριβή μελετά αδημοσίευτο υλικό από φολιδωτά, και πιο συγκεκριμένα ενός βαράνου από τη θέση Μεγάλο Έμβολο (MVL) στο ανατολικό τμήμα του Θερμαϊκού, στη Θεσσαλονίκη. Τα δείγματα, τα οποία αποτελούν πιθανώς την τελευταία εμφάνιση του Varanus marathonensis στην Ευρώπη, χρονολογούνται στα 4.2 – 3.2 Ma, σύμφωνα με την πανίδα του σχηματισμού στην οποία βρέθηκαν, ο οποίος αντιστοιχεί στο MN 15. Η συγκριτική ανατομία αποκαλύπτει στενότερη σχέση του Varanus marathonensis με τα ασιατικά/αυστραλιανά είδη, συγκεκριμένα με το Varanus flavescens, παρά με τα αντίστοιχα αφρικανικά. Το υλικό που μελετήθηκε προέρχεται πιθανώς από ένα άτομο και περιλαμβάνει κρανιακά και μετακρανιακά απολιθώματα. Η συστηματική παλαιοντολογία και η συγκριτική ανατομία κυρίως του βρεγματικού, του μετωπιαίου, του οδοντικού και των οδοντών επιβεβαιώνει τους κρανιακούς χαρακτήρες που χρησιμοποιούνται για την αναγνώριση Varanus marathonensis και ιδιαίτερα τον χαρακτήρα της ευρείας γωνίας μεταξύ των δύο προεξοχών (squamosal και parietal) του μετακογχικού, που διακρίνει το είδος από το δεύτερο διαπιστευμένο εξαφανισμένο είδος της Ευρώπης Varanus mokrensis. Η μελέτη υπογραμμίζει επίσης τη δυνητική σημασία της οδόντωσης στο γένος Varanus, και την ανάγκη για περαιτέρω μελέτη στο μέλλον. Η εργασία επισημαίνει επιπλέον την παλαιοκλιματική σημασία των βαρανίδων, ενώ επιβεβαιώνει την παρουσία του Varanus cf. marathonensis στη Νότια Ευρώπη κατά το Πλειόκαινο. Δείχνεται επίσης η μείωση του μεγέθους του Varanus, το οποίο συμπίπτει με την κλιματική αλλαγή με το τέλος του Μειοκαίνου. Τέλος, η μελέτη ενισχύει περαιτέρω τη γεωγραφική και χρονική εξάπλωση του V. marathonensis, υπογραμμίζοντας την ανθεκτικότητα του γένους και παρέχοντας σημαντικές πληροφορίες για τις οδούς διασποράς των βαρανιδών στην Ευρώπη.
description: This thesis studies unexamined squamate, and more specifically varanid material from the Megalo Emvolon (MVL) locality near Thessaloniki, Northern Greece. The specimens, potentially the latest representatives of Varanus marathonensis in Europe, are dated to 4.2 – 3.2 Ma, according to the fauna of the site which corresponds to MN 15 (late Ruscinian). Comparative analysis reveals closer affinities with Asian/Australian taxa, especially Varanus flavescens, than with African counterparts. The studied material possibly comes from one individual, and it includes both cranial and postcranial fossils. Systematic palaeontology and comparative anatomy on mainly the parietal, the frontal, the postorbitofrontal, the dentary and teeth, confirms the cranial characters used for the identification of Varanus marathonensis, and especially the character of the very wide angle between the squamosal and parietal processes of the postorbitofrontal which distinguishes the species from the other currently valid extinct European species of Varanus mokrensis. The study also highlights the potential importance of tooth serration in Varanus, and the need for further future study.This study underscores the paleoclimatic significance of varanids while establishing the presence of the monitor lizard Varanus cf. marathonensis in Southern Europe during Pliocene. It demonstrates the size reduction which aligns with the climate change after the end of Miocene. This discovery further reinforces the geographical and temporal range of V. marathonensis, highlighting its resilience and providing critical insights into the dispersal routes of monitor lizards in Europe.