Αρχαιολογία Σπηλαίων και Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών
Creators: name: Τρίμμης, Κωνσταντίνος Προκόπιος Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: ΓΣΠ
Αρχαιολογία Σπηλαίων
Καστοριά
GIS
Cave Archaeology
Kastoria

description: Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μια εισαγωγή για τον σκοπό και το στόχο της εργασίας. Βασικοί άξονες ανάπτυξης, της παρούσης μεταπτυχιακής εργασίας, είναι η σκιαγράφηση της αρχαιολογίας σπηλαίων ως διακριτό κομμάτι της σύγχρονης αρχαιολογικής έρευνας, η παρουσίαση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (ΓΣΠ) και οι εφαρμογές τους στην αρχαιολογική έρευνα των σπηλαίων, καθώς και η πρακτική εφαρμογή των παραπάνω σε σπήλαια της περιφερειακής ενότητας Καστοριάς. Αρχικά εξετάζεται η ανθρωπολογική διάσταση του σπηλαίου ως γεωλογική μορφή. Εν συνεχεία, μελετάται η σχέση του σπηλαίου στην θεωρητική διάσταση της αρχαιολογίας του τοπίου, καθώς και το σπήλαιο ως ένας φυσικός, κλειστός χώρος με αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Συνεχίζοντας, γίνεται μια συνοπτική επισκόπηση της ιστορίας της αρχαιολογικής έρευνας στα σπήλαια. Η γενική εισαγωγή στα Γεωγραφικά Συστήματα Πληροφοριών και η σχέση τους με την αρχαιολογία εξετάζονται στο κεφάλαιο 2. Στο κεφάλαιο αυτό, μετά από μια σύντομη εισαγωγή στην ιστορία και στην θεωρία των ΓΣΠ, αναλύονται τα γενικά χαρακτηριστικά των ΓΣΠ, οι λειτουργίες και οι εφαρμογές τους στην αρχαιολογική έρευνα και ερμηνεία. Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι τύποι των προγραμμάτων δημιουργίας των ΓΣΠ και οι διάφορες παράμετροι του προγραμματισμού αυτών. Αναλύοντας περαιτέρω τις παραμέτρους παρατηρείται η σημασία του χρόνου και του χώρου τόσο ως βασικοί άξονες ανάπτυξης των ΓΣΠ, όσο και ως βασικοί άξονες στην οργάνωση και θεώρηση των αρχαιολογικών δεδομένων. Επιπροσθέτως σκιαγραφούνται οι παράμετροι χώρος- χρόνος και στο πλαίσιο της βιολογίας και γεωλογίας σπηλαίων. Το πρώτο μέρος του κεφαλαίου 3 ολοκληρώνεται με μια συνολική θεώρηση των ΓΣΠ ως εργαλείων της σύγχρονης αρχαιολογίας. Στο δεύτερο μέρος του κεφαλαίου , εξετάζεται η σχέση των ΓΣΠ και της αρχαιολογίας σπηλαίων. Παρατίθενται οι εφαρμογές των ΓΣΠ σε αρχαιολογικές έρευνες σε σπήλαια, οι μεθοδολογίες και οι τεχνικές εφαρμογής τους, καθώς και μια σύντομη αναδρομή στην σχέση ΓΣΠ και αρχαιολογίας σπηλαίων. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με τις νέες προσεγγίσεις στην εφαρμογή των ΓΣΠ, που έχουν αρχίσει να αναπτύσσονται τα τελευταία χρόνια. Το κεφάλαιο 3 καταλαμβάνει την παρουσίαση της δημιουργίας ενός χάρτη σπηλαίου και της διαδικασίας γεωαναφοράς των δεδομένων σε αυτόν. Μελετώνται και αναλύονται οι τεχνικές στην αποτύπωση των σπηλαίων, οι μεθοδολογίες, οι περιορισμοί και τα προβλήματα. Παρουσιάζονται τα όργανα χαρτογράφησης, τα προγράμματα ανάλυσης των μετρήσεων, τα πιθανά σφάλματα και οι τρόποι περιορισμού αυτών, καθώς και ο τρόπος σχεδίασης του χάρτη και της αναφοράς σε αυτών των χαρακτηριστικών του σπηλαίου. Το κεφάλαιο 4, είναι το εισαγωγικό στο παράδειγμα εφαρμογής των τεχνικών και των μεθοδολογιών στο πεδίο. Γίνεται μια εισαγωγή στο Ερευνητικό Πρόγραμμα της Καστοριάς, μέρος του οποίου ήταν και το υλικό αυτής της εργασίας. Αρχικά γίνεται παρουσίαση των σπηλαιολογικών δεδομένων μέχρι το 2009, εν συνεχεία παρουσιάζεται το ιστορικό του προγράμματος και το χρονικό των ερευνών και το κεφάλαιο κλείνει με την παρουσίαση των ανθρωπογενών χρήσεων που καταγράφηκαν στα σπήλαια της Καστοριάς μέχρι και τις αρχές του 2010. Στο κεφάλαιο 5, αναλύονται η μεθοδολογία και οι τεχνικές της έρευνας. Παρουσιάζονται τα 23 σπήλαια που εξερευνήθηκαν από το Σπηλαιολογικό Πρόγραμμα Καστοριάς, καθώς και τα 11 σπήλαια που μελετήθηκαν για τις επιφανειακές ενδείξεις ανθρωπογενών δεδομένων. Θέτονται τα βασικά ερωτήματα που εξετάζει η παρούσα εργασία, οι στόχοι της επιφανειακής έρευνας, η μεθοδολογία πάνω στην οποία οργανώθηκε και η τεχνική καταγραφής των ευρημάτων.. Στη συνέχεια παρουσιάζονται τα αρχαιολογικά δεδομένα που προέκυψαν από το Σπηλαιολογικό Πρόγραμμα Καστοριάς, καθώς και οι συσχετισμοί τόσο μεταξύ αυτών στο εκάστοτε σπήλαιο, όσο και μεταξύ των σπηλαίων που εξετάστηκαν. Τέλος το κεφάλαιο 7 περιλαμβάνει τη συζήτηση που προκύπτει σχετικά με τις ενδείξεις αναθρωπογενών χρήσεων στα σπήλαια της Καστοριάς και τη συζήτηση για τα ΓΣΠ, τη σχέση και την σημασία τους στην αρχαιολογία σπηλαίων.
description: The first chapter is an introduction concerning the purpose and the objects of this thesis. Its basic aims are to outline the cave archeology as a distinct piece of modern archaeological research, to present the Geographic Information Systems (GIS), its applications in the archaeological cave research, and the practical application of the aforementioned elements in Kastoria’s caves. First, we examine the anthropological dimension of the cave as a geological form. Subsequently, we study the relationship of the cave in the theoretical dimension of landscape archeology, and the cave as a natural, enclosed area of archaeological interest. Continuing, there is a brief overview of the history of archaeological research in caves. The general introduction to Geographic Information Systems and its relation to archeology are examined in Chapter 2. In this chapter, after a brief introduction to the history and theory of GIS, are analyzed the general characteristics of GIS, the functions and its applications in the archaeological research and interpretation. Analyzing further the parameters is observed the importance of time and space as key axis of GIS, and as basic axis of the organization and consideration of archaeological data. Additionally are outlined the parameters space-time and in the biology and geology of caves. The first part of Chapter 3 concludes with an overview of GIS as tool of modern archeology. In the second part of the chapter is examined the relationship between GIS and cave archeology. The applications of GIS in archaeological excavations in caves are listed, methodologies and application techniques, as well. Furthermore, there is a brief review regarding the relationship of GIS and cave archeology. The chapter concludes with new approaches in the application of GIS, which have begun to spread recently. In chapter 3 follows the presentation of how to create a cave- map and the process of the geo-referenced data on it. We also consider and discuss the techniques, the methodologies, the limitations and problems. Moreover, are presented the tools of mapping analysis, the programs of measuring, the possible errors and ways to reduce them, and how to design the map and refer to these cave features. Chapter 4 is the introductory example concerning the application of techniques and methodologies in the field. An introduction to the Research Program of Kastoria is taken place, part of which was the material of this work. Initially we present the caving data until 2009. Then, is presented the history of the program and the length of the research. The chapter ends with the presentation of anthropogenic uses that has been recorded in the caves of Kastoria up to the beginning of 2010.