Έρευνα και μελέτη αναστήλωσης του προσκηνίου του αρχαίου θεάτρου Θάσου
Creators: name: Μαυρίδης, Γεώργιος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Συντήρηση
Αποκατάσταση
Μνημεία
Preservation
Restoration
Monuments

description: Ιστορικές φάσεις θεάτρου. Στο θέατρο έχουν διαπιστωθεί και τεκμηριώνονται δύο ιστορικές οικοδομικές φάσεις, η ελληνιστική και η ρωμαϊκή. Ελληνιστικοί χρόνοι. Κατά τα ελληνιστικά χρόνια το κοίλο δεν εκτεινόταν ως το τείχος της πόλης, ενώ ο προσανατολισμός του ήταν δυτικός/νοτιοδυτικός. Στην ίδια περίοδο εντάσσονται ο στυλοβάτης του προσκηνίου, τμήματα του κτιρίου της σκηνής καθώς και η πλειοψηφία των αρχιτεκτονικών μελών που σχετίζονται με το προσκήνιο. Ρωμαϊκοί χρόνοι. Στα ρωμαϊκά χρόνια το θέατρο της Θάσου ανακαινίζεται, κτίζεται νέο κτήριο σκηνής και μετατρέπεται σε αρένα. Την περίοδο αυτή το κοίλο διευρύνεται, τοποθετείται μαρμάρινο προστατευτικό στηθαίο μπροστά από την πρώτη σειρά των μαρμάρινων εδωλίων, αναγείρονται δύο παράπλευροι αναλληματικοί τοίχοι και διορθώνεται η κλίση του κοίλου προκειμένου να εξασφαλιστεί η απρόσκοπτη θέαση των επισκεπτών. Το νέο κτήριο της σκηνής ενσωματώνει στοιχεία της παλαιότερης κατασκευής και όπου είναι απαραίτητο κατασκευάζονται νέα. Η μορφή του θεάτρου που σώζεται μέχρι και σήμερα αποτελεί την τελευταία ρωμαϊκή φάση του. Υλικά και επιμέρους κατασκευές. Στον χώρο του θεάτρου έχουν βρεθεί διάσπαρτα αρχιτεκτονικά μέλη, ένα μεγάλο μέρος των οποίων σχετίζονται με το κτήριο της σκηνής και πιο συγκεκριμένα με το προσκήνιο. Οι βασικότερες ομάδες μελών αποτελούν τα επιστύλια, οι κίονες, τα γείσα, μία εγκάρσια δοκός και ο στυλοβάτης. Όλα τα μέλη είναι κατασκευασμένα από τοπικό λευκό μάρμαρο και πέρα από ένα τμήμα του στυλοβάτη κανένα μέλος δεν έχει βρεθεί στην αρχική του θέση. Αναπαραστάσεις. Ελληνιστική οικοδομική φάση. Κατά την ελληνιστική περίοδο είναι πιθανό το κτίριο της σκηνής να βρισκόταν περίπου στην ίδια θέση που σώζεται και σήμερα με αρκετές διαφορές στις επιμέρους κατασκευές. Το προσκήνιο αποτελούνταν από δώδεκα δωρικούς κίονες και δύο πεσσούς στα πέρατα της κιονοστοιχίας. Σε όλο του το μήκος το μεταξόνιο διάστημα παρέμενε σταθερό εκτός από το κεντρικό μεταξόνιο και τα δύο ακραία. Σε όλα τα διαστήματα μεταξύ των κιόνων τοποθετούνταν ξύλινοι πίνακες οι οποίοι έφταναν μέχρι το κάτω μέρος των επιστυλίων και αποτελούσαν απαραίτητα σκηνικά στοιχεία για τις ανάγκες λειτουργίας του αρχαίου ελληνικού θεάτρου. Στο κεντρικό μεταξόνιο όπως και στα δύο προτελευταία διαμορφώνονταν τρία ανοίγματα κατά την τυπική διάταξη των ελληνιστικών προσκηνίων. Τα τρία ανοίγματα θα πρέπει να αντιστοιχούσαν σε τρία θυρώματα στον τοίχο της πρόσοψης του κτιρίου της σκηνής στο υποσκήνιο. Ρωμαϊκή οικοδομική φάση. Κατά τον 2ο αιώνα π.Χ. πραγματοποιήθηκε η μετασκευή του θεάτρου σε αρένα. Η βασικότερη αλλαγή που αφορά στο προσκήνιο αποτελεί η δημιουργία τριών θυρών κατά αντιστοιχία με αυτές που υπήρχαν στο υποσκήνιο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα διατήρησης παλιότερου υλικού αποτελούν τα επιστύλια και ο στυλοβάτης στα οποία διακρίνουμε τα σημάδια της μεταποίησης και των προσαρμογών αυτή την φάση λαξεύτηκαν οι ανάγλυφες μορφές στο κεντρικό επιστύλιο καθώς και η μορφή της Νέμεσης στον δυτικό πεσσό. Με τον ίδιο τρόπο θα πρέπει να αντιμετωπίστηκε το ζήτημα των δοκών του δαπέδου του προσκηνίου αφού στα περισσότερα επιστύλια είναι ορατές στην πίσω πλευρά δοκοθήκες αρκετά διευρυμένες σε σχέση με την ελληνιστική που σώζεται μεταξύ των μελών Σ45 και Σ44.Συμπερασματικά,το προσκήνιο σε αυτή την οικοδομική φάση ενσωμάτωσε υφιστάμενα στοιχεία είτε μεταποιώντας τα είτε δημιουργώντας νέα. Το σύνολο των επεμβάσεων χαρακτηρίζεται από προχειρότητα και έλλειψη κανονικότητας. Πρόταση αναστήλωσης. Η πρόταση αναστήλωσης προβλέπει την αποκατάσταση της ρωμαϊκής φάσης του προσκηνίου για την οποία διαθέτουμε αρκετό υλικό και δεν υπάρχουν αμφιβολίες για την μορφή της κατασκευής. Η προηγούμενη φάση δεν ενδείκνυται καθότι στον χώρο σώζονται το ρωμαϊκό κτίριο σκηνής και η ρωμαϊκή φάση του κοίλου ενώ το ελληνιστικό κτήριο λείπει. Στην μελέτη προτείνεται η αναστήλωση του προσκηνίου σε όλη του την έκταση και σε όλο του το ύψος. Επίσης, προτείνεται η αναστήλωση των πεσσών εκατέρωθεν της κεντρικής θύρας του κτηρίου της σκηνής καθώς και του αμέσως επόμενου στα δυτικά, μέχρι το ύψος στο οποίο στηρίζονταν οι δοκοί της κατασκευής. Οι δύο κεντρικοί πεσσοί υποδέχονται το αποκατεστημένο ανώφλι ενώ πάνω στο υποκείμενο κατώφλι τοποθετούνται δύο νέες παραστάδες οι οποίες φτάνουν μέχρι τη μέση του ύψους του θυρώματος. Στον τρίτο πεσσό από τα δυτικά και στην αντίστοιχη δοκοθήκη του προσκηνίου προβλέπεται η έδραση της σωζόμενης δοκού ώστε να γίνεται ευκολότερα αντιληπτό το σύνολο της κατασκευής και η τρίτη διάσταση του μνημείου. Ο στυλοβάτης του προσκηνίου θα επανατοποθετηθεί στην αρχική του θέση σύμφωνα με την μελέτη αφού πρώτα ενισχυθούν και αντικατασταθούν οι υποδομές του.
description: Historical phases There are two documented historical phases of the theater: the Hellenistic and the Roman. Hellenistic times Amid the Hellenistic period, the koilon does not extend to the city wall, and it was west / southwest orientated. Furthermore,the stylobate of the proscenium, parts of the building of the skene as well as the majority of the architectural parts connected with the proskenion, were constructed during the same period. Roman times During the Roman times the theater of Thassos was renovated, a new skene building was constructed and the theater was converted into an arena. The koilon was widened, a marble parapet was placed in front of the first row of seats, two lateral walls were erected and the slope of the koilon was corrected in order to ensure an uninterrupted view to the orchestra. The new skene building incorporated elements of the old one and wherever it was necessary, new elements were constructed. The surviving form of the theater is the one that was developed during the last Roman phase. Materials and individual constructions. Scattered architectural elements have been found in the theater, much of which are related to the skene and the proskenion. These elements are categorized as architraves, columns, cornices, a cross beam and the stylobate. All elements are made of local white marble and except for the stylobate, they have not been found in their original position. Representations. Hellenistic building phase. During the Hellenistic period it is possible that the skene building was at about the same place that exists today with several differences in the individual structures. The proskenion consisted of twelve Doric columns and two pilasters at the ends of the colonnade. In all the spaces between the columns, wooden tables were placed from the bottom part of the architraves to the top part of the stylobate, in order to create the background scenery used for the theatrical plays. Between the two central columns, as well as between the two semifinal spaces between the columns, three openings were made, following the typical Hellenistic proskenion layout. The three openings were matched with three doors on the wall of the façade of the skene building. Roman building phase. During the 2nd B.C. the theater was transformed into an arena. The most important change that occurred to the proskenion was the creation of three doors, matching the ones that pre-existed on the facade of the wall of the skene building. A characteristic example of incorporating older material into the new building, are the architraves and the stylobates, which bear the signs of the transformations. The issue of the beams of the floor of the proskenion was addressed in the same way, since in most of the architraves, cases are visible on the back side beam, which were widened in order to bear the new beams. What is more, the proskenion as a building in this phase incorporated a lot of existing elements while the quality of the building is mediocre and is characterized by a lack of regularity. Anastylosis. This proposal aims to the anastylosis of the Roman phase of the proskenion, for which we have adequate original material and enough information of its original form. On the contrary, the Hellenistic phase is not appropriate as the existing theater structures belong in the Roman phase of the theater. The study proposes the restoration of the proskenion in its entirety and to its full height. Also, it is proposed to restore the pillars on either side of the central door of the building of the skene as well as the one to the west, up to the height at which the beams of the structure were placed. The two central pillars receive the restored lintel, while two new pilasters were placed on the underlying threshold, which reach halfway the height of the doorframe.The stylobate of the proskenion will be repositioned to its original position, according to the study, after its infrastructure is reinforced.