Αναφορά σε Πρόσωπο και Κατηγοριοποίηση:
Creators: name: Γκαντώνα, Μαλαματή Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: κατηγοριοποίηση
αναφορά
συνομιλία
categorization
reference
conversation

description: Αντικείμενο της παρούσας εργασίας αποτέλεσε η εξέταση της ‘αναφοράς σε πρόσωπο’ και της ‘κατηγοριοποίησης’, δύο εννοιών άρρηκτα συνδεδεμένων με τον τρόπο που οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο και οργανώνουν τις εμπειρίες τους. Η αρχική παρουσίαση του καθενός φαινομένου ξεχωριστά είχε ως στόχο την ανάδειξη του διακριτού ρόλου που παίζει το καθένα στη γλώσσα και τη συνομιλία, παρά το γεγονός ότι σε πολλές εργασίες η ‘αναφορά σε πρόσωπο’ και η ‘κατηγοριοποίηση’ σαν έννοιες χρησιμοποιούνται αδιάκριτα η μία έναντι της άλλης. Ορμώμενοι από αυτή τους την αλληλοδιαπλοκή στη βιβλιογραφία, ανατρέξαμε στις παρατηρήσεις και τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξαν τέσσερεις ερευνητές και ερευνήτριες τους οποίους απασχόλησε αυτό το ζήτημα. Πρώτος ο Sacks παρατήρησε ότι όχι μόνο οι προσωπικές αντωνυμίες (τα συνηθέστερα αναφορικά μέσα) παραπέμπουν σε κατηγορίες, αλλά και ότι οι ομιλητές μπορούν να χρησιμοποιούν κατηγορίες για την αποφυγή συγκεκριμένης αναφοράς. Στη συνέχεια ο Schegloff ξεκαθάρισε ότι η σχέση ανάμεσα στις δύο έννοιες δεν αποτελεί το κυρίαρχο στοιχείο τους και ότι όταν -όχι και τόσο συχνά- όροι για κατηγορίες χρησιμοποιούνται για να ‘κάνουν αναφορά’, αυτή γίνεται σε κάποιον άγνωστο τρίτο. Τέλος οι Land και Kitzinger παρατηρούν ότι χρήση κατηγορίας έχουμε και στην περίπτωση που θέλουμε να δείξουμε ότι μιλούμε από την οπτική γωνία κάποιου άλλου. Τέλος, διαπιστώθηκε ότι οι περιπτώσεις που περιέγραψαν οι παραπάνω ερευνητές και ερευνήτριες ισχύουν και για τα ελληνικά συνομιλιακά δεδομένα. Πλάι σε αυτές τις περιπτώσεις παρατηρήθηκε και η ύπαρξη μιας ακόμη περίπτωσης χρήσης όρων για κατηγορίες ως αναφορικά μέσα. Πρόκειται για περιπτώσεις όπου μέσω χρήσης όρων για κατηγορίες γίνονται συναφείς στη συνομιλία ιδιότητες τρίτων προσώπων.
description: The present study deals with ‘person reference’ and ‘categorization’, two notions closely associated with the way people perceive the world and organize their experiences. The initial presentation of each phenomenon in a separate way aimed at highlighting the different roles each one plays in language and conversation despite the fact that in many essays the notions of ‘person reference’ and ‘category’ are used interchangeably. Motivated by this interweaving of the two notions in the bibliography, we ran through the observations and conclusions of four researchers who were preoccupied with this issue. Sacks was the first to comment that personal pronouns (being the most common means of reference) can not only refer to categories but also that speakers can use categories to avoid specific reference. Then, Schegloff made clear that the relationship between the two notions does not constitute their main characteristic and that when terms for categories are used to ‘do reference’ (and this does not happen very often) this is done to refer to an unknown third person. Lastly, Land and Kitzinger argue that we also have use of a category in cases where we want to show that we are talking from the point of view of another person. In addition, we confirmed that the cases described by the above researchers are true for Greek conversational data as well, by examining and analyzing parts of a Greek conversation. It was also observed in our data that terms for categories can be used as a means of reference when the speaker wants some properties of a third person to become relevant.