Kryminologiczny obraz dzieciobójstwa a jego kryminalizacja i typizacja
Creators: name: Sitarz, Olga
Publisher: name: Zenodo
Year: 2019

description: Zagadnienie dzieciobójstwa, wbrew pozorom, nie ma znaczenia jedynie marginalnego (wobec niskiej liczby tego rodzaju zabójstw). Zdaniem niektórych są powody, by sądzić, że dzieciobójstwo – jako zjawisko społeczne – może powrócić w większym nasileniu. Ostatnie lata przyniosły wzmożone wysiłki, zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych, aby aborcja stała się nielegalna, co ograniczy dostęp do kontroli urodzeń. Grupy religijne na całym świecie podejmują starania, aby takie podejście było wprowadzane w życie, odnosząc sukcesy w Afryce, gdzie kontrola narodzin została napiętnowana jako forma ludobójstwa. Osoby popierające te zasady w swoim przekonaniu reprezentują postawę pro-baby. Przykładowo: zdaniem przedstawicieli organizacji Human Life International chronią oni „tradycyjnie kochającą życie afrykańską kulturę”. Jednak prawdziwe rezultaty, jak zauważa Sara Newman,<br> można zaobserwować w kraju takim, jak Senegal, w którym dostęp do kontroli urodzeń jest ograniczony, a wszystkie formy aborcji są nielegalne i w którym prawie jedna piąta uwięzionych kobiet przebywa w więzieniu za dzieciobójstwo. Należy odnotować, że wielu naukowców wierzy, iż zwiększona dostępność aborcji jest alternatywą dla dzieciobójstwa. W ich opinii aborcja, chociaż nie jest rozwiązaniem idealnym, oferuje kobietom mniej okrutną alternatywę niż zabijanie noworodków. Zebrane dowody sugerują, że istnieje związek między dostępnością aborcji a liczbą dzieciobójstw. Na przykład dzieciobójstwo jest częściej popełniane na terenach wiejskich, gdzie aborcja jest mniej dostępna lub społecznie nieakceptowalna. Nie ma przy tym chyba wątpliwości – jakkolwiek okrutnie to zabrzmi – że zabicie noworodka jest łatwiejsze, tańsze i bezpieczniejsze dla zdrowia i życia matki niż przeprowadzenie nielegalnej aborcji.
description: {"references": ["Cyt. za: K. Krajewski, Czy prawo karne potrzebuje kryminologii, a kryminologia prawa karnego [w:] W. Zalewski (red.), Prawo karne jutra \u2013 mi\u0119dzy pragmatyzmem a dogmatyzmem, C.H. Beck, Warszawa 2018, s. 1.", "K. Buczkowski, W. Klaus, A. Kossowska, I. Rzepli\u0144ska, D. Wo\u017aniakowska-Fajst, Rola polityk\u00f3w i medi\u00f3w w spo\u0142ecznym odbiorze przest\u0119pczo\u015bci, \"Studia Prawnicze\" 2012, nr 2.", "K. Krajewski, Czy prawo\u2026, op. cit.", "T. Kaczmarek, O reorientacji badawczej i metodologicznej wsp\u00f3\u0142czesnej nauki prawa karnego i kryminologii oraz jej wp\u0142ywie na procesy prawotw\u00f3rcze (po okresie zmian ustrojowych w Polsce po 2015 r.) [w:] W. Zalewski (red.), Prawo\u2026, op. cit.", "Jego wielopostaciowo\u015b\u0107 i zmienno\u015b\u0107 na przestrzeni historii ukazuje K.L. Moseley, The history of infanticide in Western society, \"Issues in Law and Medicine\" 1986, t. 1, nr 5, s. 345\u2013361.", "S.E. Pitt, E.M. Bale, Neonaticide, infanticide, and filicide. A review of the literature, \"The Bulletin of the American Academy of Psychiatry and the Law\" 1995, t. 23, nr 3; S.H. Friedman, P.J. Resnick, Child murder by mothers. Patterns and prevention, \"World Psychiatry\" 2007, t. 6, nr 3, s. 137\u2013141, http://jaapl.org/ content/jaapl/23/3/375.full.pdf [dost\u0119p: 13.05.2019].", "K.L. Moseley, The history\u2026, op. cit., s. 345.", "S.H. Friedman, P.J. Resnick, Child\u2026, op. cit., s. 137\u2013141.", "M. Oberman, Mothers who kill. Coming to terms with modern American infanticide, \"DePaul Journal of Health Care Law\" 2004, t. 8, nr 1, s. 29.", "S.E. Pitt, E.M. Bale, Neonaticide\u2026, op. cit.", "Ibidem, s. 380.", "S.H. Friedman, P.J. Resnick, Child\u2026, op. cit.", "Ibidem.", "A. Ga\u0142\u0119ska-\u015aliwka, Dzieciob\u00f3jstwo. Analiza karno-medyczna, Wydawnictwo Naukowe UMK, Toru\u0144 2012, s. 116.", "M. Oberman, Mothers\u2026, s. 39\u201342.", "W tym zakresie wnikliw\u0105 analiz\u0119 zab\u00f3jstwa dziecka w rodzinie jako skutek przemocy w \u015bwietle r\u00f3\u017cnych nurt\u00f3w teoretycznych por. A. Lato\u015b, Matki zab\u00f3jczynie. Teoretyczno-metodologiczny model bada\u0144 nad zjawiskiem oraz mo\u017cliwo\u015bci oddzia\u0142ywa\u0144 resocjalizacyjnych, Wydawnictwo UKW, Bydgoszcz 2017, s. 61\u201399.", "Por. jednak N. Trzaska, Kto zabi\u0142 dzieci Medei, referat wyg\u0142oszony na konferencji \"Wizerunek kobiety idealnej w literaturze greckiej i rzymskiej\", Uniwersytet Gda\u0144ski 2\u20133.12.2016 r., https://www.researchgate.net/publication/ 311572468_Kto_zabil_dzieci_Medei [dost\u0119p: 23.03.2019].", "S.E. Pitt, E.M. Bale, Neonaticide\u2026, op. cit.", "K. Kubicka, W. Kawalec, Pediatria, t. 1\u20132, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010.", "Problem sygnalizowany m.in. przez Krzysztofa Krajewskiego, polegaj\u0105cy na swoistym ograniczaniu zakresu bada\u0144 naukowych kryminologii przez zakres normatywny wytyczany przepisami prawa karnego. Zob. K. Krajewski, Czy prawo\u2026, op. cit., s. 1\u20132.", "Por. jednak A. Lato\u015b, Matki..., op. cit.", "J. Heitzman, A. Ruzikowska, K. Tarczy\u0144ska, E. Waszkiewicz, A. Pilszyk, Dzieciob\u00f3jstwo czy zab\u00f3jstwo? Studium przypadku 5-krotnego zab\u00f3jstwa w\u0142asnych dzieci \u2013 poszukiwanie psychopatologii, \"Psychiatria Polska\" 2013, t. XLVII, nr 3, s. 542.", "K. Marzec-Holka, Dzieciob\u00f3jstwo. Przest\u0119pstwo uprzywilejowane czy zbrodnia, Wydawnictwo UKW, Bydgoszcz 2004. Do podobnych wniosk\u00f3w dosz\u0142a J. Brzezi\u0144ska, O dzieciob\u00f3jstwie z perspektywy statystyk, \"Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego\" 2010, t. XXVI, s. 14\u201315, 22\u201324.", "K. Marzec-Holka, Dzieciob\u00f3jstwo\u2026, op. cit.", "M. Pomera\u0144ska, Zbrodnie z bezradno\u015bci, \"Niebieska Linia\" 2004, nr 2.", "J. Ko\u0142owski, Ocena okoliczno\u015bci i \"wp\u0142ywu porodu\" w przypadkach dzieciob\u00f3jstwa, \"Archiwum Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii\" 1994, t. XLIV, s. 415\u2013418.", "A. Ksi\u0119\u017copolska-Bre\u015b, Odpowiedzialno\u015b\u0107 karna za dzieciob\u00f3jstwo w prawie polskim, Wolters Kluwer, Warszawa 2010, s. 229\u2013231.", "J. Heitzman, A. Ruzikowska, K. Tarczy\u0144ska, E. Waszkiewicz, A. Pilszyk, Dzieciob\u00f3jstwo\u2026, op. cit., s. 555\u2013556.", "M. Szwed, L. Wieczorek, Dzieciob\u00f3jstwo. Od przepisu prawa do indywidualnego przypadku, Oficyna Wydawnicza Humanitas, Sosnowiec 2009, s. 44.", "Szerzej zob. E. Bloch-Bogus\u0142awska, E. Wolska, A. Paradowska, Zgony dzieci w wieku noworodkowym ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem dzieciob\u00f3jstwa w materia\u0142ach Zak\u0142adu Medycyny S\u0105dowej w Bydgoszczy w latach 1992\u20132006, \"Archiwum Medycyny S\u0105dowej i Kryminologii\" 2008, t. LVIII i przywo\u0142ane przez autorki wyniki innych bada\u0144.", "Ibidem, s. 146.", "A. Ksi\u0119\u017copolska-Bre\u015b, Odpowiedzialno\u015b\u0107\u2026, op. cit., s. 11\u201327. Por. te\u017c M. Budyn- -Kulik [w:] J. Warylewski (red.), Przest\u0119pstwa przeciwko dobrom indywidualnym, \"System Prawa Karnego\", t. 10, C.H. Beck, Warszawa 2016, s. 83\u201391.", "I. Andrejew, Polskie prawo karne w zarysie, Pa\u0144stwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978, s. 358. Znakomit\u0105 ilustracj\u0105 stosunku prawodawcy do czynu, jakim by\u0142o dzieciob\u00f3jstwo, jest art. XXII.26 z aktu prawnego z 1649 r. \u2013 Sobornoje U\u0142o\u017cenije o tre\u015bci: \"Je\u015bli jaka\u015b kobieta prowadzi \u017cycie w rozpu\u015bcie [\u2026] i w tej rozpu\u015bcie wyda z kim\u015b na \u015bwiat dzieci i te dzieci ona sama [\u2026] wytraci [\u2026] ukarze si\u0119 j\u0105 \u015bmierci\u0105 bez jakiejkolwiek lito\u015bci, aby inni na to patrz\u0105cy takiego bezprawnego i rozpustnego czynu nie pope\u0142niali i wystrzegali si\u0119 rozpusty\". Zob. A. Dziadzio, D. Malec, Historia prawa. Prawo karne w \u015bwietle \u017ar\u00f3de\u0142, Ksi\u0119garnia Akademicka Wydawnictwo Naukowe, Krak\u00f3w 1997, s. 47\u201348.", "Por. przyk\u0142adowo K.D. Dodson, L.N. Cabage, Mothers who kill [w:] T.L. Freiburger, C.D. Marcum (red.), Women in the Criminal Justice System. Tracking the Journey of Females and Crime, New York 2016, s. 196\u2013197 (t\u0142um. w\u0142asne); Infanticide Act 1938, Legislation.gov.uk, http://www.legislation.gov. uk/ukpga/Geo6/1-2/36/enacted [dost\u0119p: 16.05.2019].", "S.H. Friedman, P.J. Resnick, Child\u2026, op. cit., s. 137\u2013141.", "M. Oberman, Mothers\u2026, op. cit., s. 20.", "Ibidem, s. 22\u201323.", "Szczeg\u00f3\u0142owa historia brytyjskiej regulacji odnosz\u0105ca si\u0119 do dzieciob\u00f3jstwa zob. ibidem.", "\"At the time of the act or omission the balance of her mind was disturbed by reason of her not having fully recovered from the effect of giving birth to the child or by reason of the effect of lactation consequent upon the birth of the child\".", "W 1927 r. przyjmowano, \u017ce por\u00f3d i laktacja poci\u0105gaj\u0105 za sob\u0105 silny stres dla kobiet. W pewnych okoliczno\u015bciach uwa\u017cano, \u017ce stres wywo\u0142uje ob\u0142\u0119d, podczas kt\u00f3rego powszechne by\u0142y pr\u00f3by dzieciob\u00f3jstwa i samob\u00f3jstwa \u2013 S.E. Pitt, E.M. Bale, Neonaticide\u2026, s. 376.", "S.H. Friedman, P.J. Resnick, Child\u2026, op. cit.", "Z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wymierzenia nawet tylko kary grzywny przy zastosowaniu art. 37a k.k.", "Wyrok S\u0105du Apelacyjnego we Wroc\u0142awiu z 9 marca 2017 r. (sygn. akt II AKa 196/17), http://orzeczenia.wroclaw.sa.gov.pl/content/$N/155000000001006_ II_AKa_000196_2017_Uz_2017-08-09_002 [dost\u0119p: 24.03.2019].", "M. Cabalski, Kobiety jako sprawczynie przest\u0119pstw i akt\u00f3w przemocy, \"Probacja\" 2013, t. III, s. 39.", "M. Budyn-Kulik [w:] J. Warylewski (red.), Przest\u0119pstwa\u2026, op. cit., s. 109.", "Przepis ten mia\u0142 identyczn\u0105 tre\u015b\u0107 jak obecnie obowi\u0105zuj\u0105cy przepis art. 149 k.k.", "H. Woli\u0144ska, Jeszcze raz na temat dzieciob\u00f3jstwa, \"Pa\u0144stwo i Prawo\" 1967, nr 2, s. 1025\u20131026.", "K. Daszkiewicz, Zab\u00f3jstwo dziecka w okresie porodu, \"Nowe Prawo\" 1979, nr 9, s. 1227\u20131228.", "E.A. Sindlewski, Czy utrzyma\u0107 poj\u0119cie dzieciob\u00f3jstwa w kodeksie karnym, \"Nowe Prawo\" 1963, nr 7\u20138, s. 784.", "M. Tarnawski, Zab\u00f3jstwa uprzywilejowane w uj\u0119ciu polskiego prawa karnego, Wydawnictwo Naukowe UAM, Pozna\u0144 1981, s. 165.", "A. Coughlin, Excusing women, \"California Law Review\" 1994, t. 82, nr 1, s. 6, cyt. za: S.H. Friedman, P.J. Resnick, Child\u2026, op. cit., s. 139.", "Szerzej zob. O. Sitarz, A. Jaworska-Wieloch, P\u0142e\u0107 sprawcy a odpowiedzialno\u015b\u0107 za przest\u0119pstwa przeciwko \u017cyciu i zdrowiu, \"Chorzowskie Studia Polityczne\" 2017, nr 14, s. 63\u201382.", "J. Gaj, Dzieciob\u00f3jstwo \"de lege lata\" i \"de lege ferenda\", \"Przegl\u0105d S\u0105dowy\" 1997, nr 5, s. 57\u201359.", "Por. J. Brzezi\u0144ska, O dzieciob\u00f3jstwie\u2026, s. 12.", "Podkre\u015bli\u0107 przy tym nale\u017cy, \u017ce w \u015blad za przepisem art. 149 k.k. dane te dotycz\u0105 zab\u00f3jstw nowo narodzonych dzieci. Brak jest natomiast og\u00f3lnodost\u0119pnych danych dotycz\u0105cych zab\u00f3jstw starszych dzieci lub dzieci nowo narodzonych, ale przy braku zachowania przez rodzic\u00f3w przes\u0142anek, o kt\u00f3rych mowa w art. 149 k.k. O trudno\u015bciach w tym zakresie zob. A. Lato\u015b, Matki..., op. cit., s. 57\u201360.", "Por. J. Brzezi\u0144ska, O dzieciob\u00f3jstwie\u2026, op. cit., s. 12.", "M. Budyn-Kulik [w:] J. Warylewski (red.), Przest\u0119pstwa\u2026, op. cit., s. 94\u201395.", "O. Sitarz, Ochrona praw dziecka w polskim prawie karnym na tle postanowie\u0144 Konwencji o prawach dziecka, Wydawnictwo U\u015a, Katowice 2004, s. 69\u201372.", "Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce analizy medyczne i psychiatryczne fenomenu dzieciob\u00f3jstwa niemal \u0142\u0105cznie zestawiaj\u0105 \"wp\u0142yw porodu\" z \"ograniczon\u0105 poczytalno\u015bci\u0105\". Zob. J. Heitzman, A. Ruzikowska, K. Tarczy\u0144ska, E. Waszkiewicz, A. Pilszyk, Dzieciob\u00f3jstwo\u2026, op. cit.", "K. Krajewski, Czy prawo\u2026, s. 18\u201322.", "T. Kaczmarek, O reorientacji\u2026, s. 35, 39\u201344.", "K. Buczkowski, W. Klaus, A. Kossowska, I. Rzepli\u0144ska, D. Wo\u017aniakowska-Fajst, Rola\u2026, op. cit.", "E. Sygit-Kowalkowska, K. Kraszkiewicz, Analiza psychologiczna ustosunkowania os\u00f3b doros\u0142ych wobec penalizacji wybranych przest\u0119pstw pod k\u0105tem w\u0142a\u015bciwo\u015bci spo\u0142eczno-demograficznych i poziomu empatii. Raport z bada\u0144, \"Profilaktyka Spo\u0142eczna i Resocjalizacyjna\" 2014, nr 24, s. 186\u2013187. Autorki zauwa\u017cy\u0142y, \u017ce dla respondentek nawet za\u0142o\u017cenie ustawodawcy, \u017ce stan psychiczny matki mo\u017ce istotnie zmniejszy\u0107 zdolno\u015b\u0107 rozpoznania sytuacji i pokierowania w\u0142asnym post\u0119powaniem \u2013 nie stanowi okoliczno\u015bci \u0142agodz\u0105cej postaw\u0119 wobec karalno\u015bci. Por. te\u017c M. Prusik, Dzieciob\u00f3jstwo w aspekcie historycznym, prawnokarnym, spo\u0142ecznym oraz kryminologicznym, \"Kortowski Przegl\u0105d Prawniczy\" 2013, nr 1, s. 50\u201351. Autorka m.in. zaznacza, \u017ce o szczeg\u00f3lnym pot\u0119pieniu dzieciob\u00f3jczy\u0144 \u015bwiadczy tak\u017ce specyficzny spos\u00f3b ich traktowania przez wsp\u00f3\u0142osadzone w zak\u0142adach karnych \u2013 takie kobiety zajmuj\u0105 pozycj\u0119 na najni\u017cszym szczeblu wi\u0119ziennej hierarchii, w zwi\u0105zku z tym cz\u0119sto utrzymuj\u0105 w tajemnicy przest\u0119pstwo, za kt\u00f3re zosta\u0142y skazane.", "M. Oberman, Mothers\u2026, op. cit., s. 36 (t\u0142um. w\u0142asne).", "Nie mo\u017cna nie wspomnie\u0107 przy tej okazji, \u017ce krytycy typizacji dzieciob\u00f3jstwa zauwa\u017caj\u0105, \u017ce ojcowie nie mog\u0105 liczy\u0107 na tak daleko id\u0105c\u0105 \u0142agodno\u015b\u0107. Podkre\u015blaj\u0105, \u017ce ojciec, kt\u00f3ry jest r\u00f3wnie psychicznie przygn\u0119biony jak matka, kt\u00f3ra zabija swoje 10-miesi\u0119czne dziecko w altruistycznej wierze psychotycznej z towarzysz\u0105c\u0105 pr\u00f3b\u0105 samob\u00f3jcz\u0105, nie powinien by\u0107 traktowany inaczej ni\u017c podobnie usytuowana matka. Zob. A. Coughlin, Excusing\u2026, op. cit.", "M. Oberman, Mothers\u2026, op. cit., s. 24.", "Humans Life International, https://www.hli.org/ [dost\u0119p: 13.05.2019].", "S. Newman, Infanticide, Aeon, 27.11.2017, https://aeon.co/essays/the-rootsof- infanticide-run-deep-and-begin-with-poverty [dost\u0119p: 23.03.2019].", "S.E. Pitt, E.M. Bale, Neonaticide\u2026, op. cit., s. 380. Por. jednak A. Ga\u0142\u0119ska-\u015aliwka, Dzieciob\u00f3jstwo\u2026, op. cit., s. 146\u2013150."]}