Ατμοσφαιρική κυκλοφορία γυρεοκόκκων στην προστατευόμενη περιοχή Δέλτα Αξιού και φαινολογία άνθισης ανεμόφιλων φυτικών ειδών:
Creators: name: Διαμαντή, Ελένη Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Ατμοσφαιρική κυκλοφορία γυρεοκόκκων
Φαινολογία άνθισης
Προστατευόμενη περιοχή Δέλτα Αξιού
Pollen atmospheric circulation
Flowering phenology
Protected area of Axios’s Estuary

description: Η παρούσα εργασία μελετά την ατμοσφαιρική κυκλοφορία γύρης στην προστατευόμενη περιοχή του Δέλτα Αξιού, ιδιαίτερα αυτή των εκπροσώπων των Chenopodiaceae και Poaceae, καθώς και την ανθική φαινολογία τεσσάρων ειδών της οικογένειας Cupressaceae που έχει αξιόλογη συμμετοχή στο ατμοσφαιρικό φορτίο γυρεοκόκκων στην περιοχή Θεσσαλονίκης. Για τη μελέτη της κυκλοφορίας γυρεοκόκκων, επιλέχθηκαν πέντε σταθμοί στην περιοχή έρευνας. Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε μεταξύ Ιουνίου-Οκτωβρίου 2011, σε εβδομαδιαία βάση, με τη βοήθεια φορητού ογκομετρικού συλλέκτη Burkard. Με βάση το σύνολο των σταθμών και όλη τη διάρκεια της περιόδου μελέτης, προέκυψε ότι τα Chenopodiaceae και Poaceae εκπροσωπούνται σχεδόν εξίσου στο ατμοσφαιρικό φορτίο γυρεοκόκκων της περιοχής. Παρ’ όλα αυτά παρατηρήθηκαν διαφορές ανάμεσα στους σταθμούς ως προς τους φαινολογικούς χαρακτήρες της περιόδου κυκλοφορίας (έναρξη, κορύφωση και λήξη) αλλά και ως προς την ατμοσφαιρική συγκέντρωση των γυρεοκόκκων τόσο μεταξύ όσο και εντός των δύο taxa. Η ατμοσφαιρική συγκέντρωση γυρεοκόκκων από εκπροσώπους των δύο αυτών οικογενειών στην περιοχή του Αξιού διαφέρει έντονα από αυτή της Θεσσαλονίκης, όπου λειτουργεί ο μακροβιότερος σταθμός αεροβιολογίας της χώρας. Είναι πολύ υψηλότερη και για τις δύο οικογένειες στην περιοχή Αξιού. Όμως, η παρατηρούμενη εποχικότητα έχει ανάλογα χαρακτηριστικά και στις δύο περιοχές. Λαμβάνοντας υπόψη τη σύνθεση της τοπικής βλάστησης προκύπτει ότι οι αερομεταφερόμενοι γυρεόκοκκοι αντιπροσωπεύουν επαρκώς την τοπική κατάσταση. Όσον αφορά την ανθική φαινολογία, επιλέχθηκαν τα Cupressus arizonica, Juniperus oxycedrus, Juniperus communis και Thuja orientalis και η μελέτη έγινε κατά την περίοδο Μαρτίου-Ιουνίου 2011. Κάθε εβδομάδα πραγματοποιούνταν τρεις με τέσσερις παρατηρήσεις, ανάλογα και με τις επικρατούσες μετεωρολογικές συνθήκες. Με εξαίρεση το Juniperus communis, τα είδη μελετήθηκαν σε τουλάχιστον δύο σταθμούς που διέφεραν ως προς την έκθεση ή το υψόμετρο. Επιλέχθηκαν συνολικά έξι σταθμοί, στην πόλη της Θεσσαλονίκης, στο περιαστικό δάσος Σέιχ Σου και στο όρος Χορτιάτη. Η περίοδος ανθοφορίας των τεσσάρων ειδών ήταν από 1 Μαρτίου μέχρι και 29 Μαΐου. Νωρίτερα άνθισαν τα T.orientalis και C. arizonica και ακολούθησαν μετά από περίπου ένα μήνα τα J. communis και J. oxycedrus. Τα αποτελέσματα έδειξαν αξιόλογη πλαστικότητα στους χρονικούς χαρακτήρες της άνθισης, σε σχέση με ένα τουλάχιστον μελετώμενο χαρακτηριστικό (έναρξη, κορύφωση, λήξη ή διάρκεια). Συγκεκριμένα, άτομα πληθυσμών σε νότιες εκθέσεις ή χαμηλά υψόμετρα αρχίζουν ή κορυφώνουν την άνθισή τους νωρίτερα. Σε ελάχιστες μόνο περιπτώσεις, οι φαινολογικοί χαρακτήρες της άνθισης επηρεάζονται από κάποιο μορφομετρικό χαρακτηριστικό (περίμετρος κορμού, ύψος ατόμου και όγκος κόμης). Συγκρίνοντας τα δεδομένα της παρούσας μελέτης με τα δεδομένα ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας γυρεοκόκκων στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, παρατηρείται σχετική σύμπτωση των φαινολογικών χαρακτήρων της άνθισης με αυτούς της κυκλοφορίας γυρεοκόκκων εκπροσώπων των Cupressaceae.
description: This study concerns the atmospheric pollen circulation in the protected area of Axios estuary, emphasizing on that of Chenopodiaceae and Poaceae, as well as the flowering phenology of representatives of Cupressaceae that contribute considerably to the total airborne pollen in Thessaloniki, where the oldest aerobiological station of Greece is located. Five stations were selected, representatives of the study area. Sampling took place during the period June-October 2011, on a weekly basis, with the help of a portable volumetric collector Burkard. On the basis of results from all stations and the entire period of study, it is concluded that Chenopodiaceae and Poaceae are similarly represented in the atmospheric pollen load of the area. Nevertheless, there were differences between the stations, in phenological characters (start, peak and end) of the pollen season, and in quantitative features both between and within the taxa studied. The atmospheric pollen concentration from representatives of these two families in the area of Axios differs sharply from that of Thessaloniki; it is much higher for both families in the Axios area. However, the observed seasonality has similar characteristics in the two areas. Taking into consideration the local vegetation, we conclude that the airborne pollen represents adequately the local situation. Concerning the flowering phenology, Cupressus arizonica, Juniperus oxycedrus, Juniperus communis and Thuja orientalis were selected; their study took place during the period March-June 2011. Every week, there were three- to four-day observations, depending on the prevailing meteorological conditions. Each species, except for J. communis, was studied in at least two stations that differed in altitude or direction. Six stations were selected, in the city of Thessaloniki, in the suburban forest of Sheih Sou, and on Mt Hortiatis. The study for the blooming period of the Cupressaceae species lasted three months (March-May). T. orientalis bloomed first followed by C. arizonica; the other two species flowered approximately one month later. For all species, results indicated considerable plasticity in the temporal features of flowering as a response to altitude or direction. Individuals at southern directions began or culminated flowering earlier. Only in a few cases, phenological characters were influenced by morphometric features (trunk perimeter, height, crown volume). Comparing flowering data of this study with airborne data from Thessaloniki, we conclude that the pollen season of Cupressaceae and the flowering seasons of Cupressaceae representatives are fairly matched