Ο αιθέρας στο «Περί ουρανού» του Αριστοτέλη:
Creators: name: Κεχαγιά, Μαρία Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Αριστοτέλης
Αιθέρας
5ο στοιχείο της φύσης
Aristotle
Aether
Fifth element

description: Αντικείμενο της εργασίας είναι το πέμπτο στοιχείο της φύσης, ο αιθέρας. Το στοιχείο αυτό ενέταξε στην κοσμολογική του θεωρία ο Αριστοτέλης, θεωρώντας το υπεύθυνο για τα όσα συμβαίνουν στον ουρανό, τον υπερσελήνειο κόσμο του. Αρχικά, γίνεται αναφορά σε όλους τους φιλοσόφους και μη, που αναφέρθηκαν στη λέξη αιθέρας (όχι βέβαια με τη σημασία που χρησιμοποίησε τη συγκεκριμένη έννοια ο Σταγειρίτης φιλόσοφος). Επίσης, αναλύονται επιγραμματικά οι κοσμολογικές θεωρίες του Εμπεδοκλή και του Πλάτωνα, καθώς σε αυτές βασίστηκε ο Αριστοτέλης, προκειμένου να αναπτύξει τη δική του θεωρία. Στη συνέχεια, με κύρια πηγή το ίδιο το κείμενο του Αριστοτέλη, αναλύονται όλα τα ζητήματα που προέκυψαν από το Περί ουρανού, με σημαντικότερα τα θέματα της κίνησης των στοιχείων της φύσης, αλλά και τη σύσταση και παρουσίαση του αιθέρα ως πέμπτου στοιχείου. Εδώ, εξετάζονται τα είδη της κίνησης, η οποία καθορίζει τη θέση των στοιχείων μέσα στο σύμπαν. Επίσης, αναλύεται και η σημαντικότατη ιδιότητα που έχουν τα απλά σώματα της φύσης, αυτή της βαρύτητας, ή ελαφρύτητας, η οποία συνδέεται άμεσα με το είδος κίνησής τους και, επομένως, με τον χώρο, όπου βρίσκονται. Στο τρίτο κεφάλαιο, το οποίο αποτελεί και το κεντρικό κεφάλαιο αυτής της εργασίας, αφού πρώτα γίνεται μια σύντομη αναφορά στην κοσμολογική θεωρία του Σταγειρίτη φιλοσόφου γενικότερα, αλλά και στα έργα του αστρονομικού περιεχομένου, εξετάζεται διεξοδικά ο αιθέρας, σύμφωνα με τα δύο πρώτα βιβλία του Περί ουρανού. Ποια είναι η θέση του στο σύμπαν; Ποιες είναι οι ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά του; Και το κυριότερο, γιατί, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, είναι απαραίτητο και ένα πέμπτο στοιχείο στη φύση; Στο τέταρτο κεφάλαιο, παρουσιάζεται και πάλι η θεωρία του για τον αιθέρα, σύμφωνα με το πρώτο βιβλίο των Μετεωρολογικών και ο λόγος για τον οποίο την εμπλουτίζει και αυξάνει τον ρόλο του αιθέρα στον υπερσελήνειο κόσμο. Στο πέμπτο κεφάλαιο αναφέρονται όσοι εναντιώθηκαν στη θεωρία του αιθέρα ξεκινώντας από τον Θεόφραστο τον πιο πιστό συνεργάτη του Αριστοτέλη και καταλήγοντας στον Ιωάννη Φιλόπονο, ο οποίος είναι γνωστός για τη γενικότερη εναντίωσή του στο έργο του Αριστοτέλη. Τέλος, παρουσιάζονται προσωπικά συμπεράσματα, σχετικά με τον αιθέρα και το αν είναι τελικά το πέμπτο στοιχείο της φύσης.
description: The subject of this project is the fifth of the natural elements, the aether. Aristotle proposed this element in his cosmologic theory considering it as the element that causes everything that happens in heaven, his celestial regions. Initially, he refers to everyone, philosopher or not, who mentioned the word aether (not necessarily in the way the philosopher from Stagira used this specific notion). Moreover, he analyses epigrammatically Empedocles’ and Plato’s cosmologic theories, as they were the base for Aristotle to develop his own theory. Later on, using Aristotle’s lecture as main reference, he analyses all the matters that came about in On the Heavens, and particularly the motion of natural elements as well as the composition of aether and its introduction as being the fifth element. In this lecture, he studies the kinds of motion, which defines the position of the elements in the universe. Furthermore, he analyses a very important quality of simple natural bodies, heaviness or lightness, which is directly connected to the kind of their motion and, therefore, to their natural place. In the third chapter, the main chapter of this lecture, after shortly referring to the philosopher’s cosmologic theory in general and his astronomical lectures, he studies aether in detail as he does in the first two books of On the Heavens. What is its place in the universe? What are its qualities and its characteristics? And above all why, according to Aristotle, a fifth element is essential in nature? In the fourth chapter he writes about his theory on aether once again, only this time based on the first book of Meteorologica, and the reason why he gives more details by enhancing the role aether plays in the celestial regions. In the fifth chapter he refers to those who opposed to the theory of aether, starting with Theophrastus, Aristotle’s most loyal student, and concluding with Ioannis Philoponus, known for generally being opposed to Aristotle’s work. Finally, he presents personal conclusions regarding aether and the question if it really is the fifth element of nature.