Επιλεκτικότητα διχτυών στο βόρειο Αιγαίο
Creators: name: Αδαμίδου, Αγγελική Π.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Επιλεκτικότητα
Απλάδια δίχτυα
Μανωμένα δίχτυα
Παράκτια αλιεία
Αλιευτική διαχείριση
Σχέση μήκους-βάρους
Σχέση μήκους-περιμέτρου σώματος
Selectivity
Gillnets
Trammel nets
Small scale fishery
Fisheries management
Length-weight relationship
Length-girth relationship

description: Η επιλεκτικότητα είναι η σημαντικότερη παράμετρος των αλιευτικών εργαλείων και κύριος στόχος της αλιευτικής τεχνολογίας. Η γνώση της είναι σημαντική για την ορθή διαχείριση της αλιείας. H επιλεκτικότητα των απλαδιών και μανωμένων διχτυών, των σημαντικότερων αλιευτικών εργαλείων της ελληνικής παράκτιας αλιείας, αποτελεί αντικείμενο έρευνας της παρούσας διατριβής. Περιοχή μελέτης ήταν το βόρειο Αιγαίο, όπου πραγματοποιήθηκαν τέσσερις εποχικές δειγματοληψίες (Απρίλιος 2016-Φεβρουάριος 2017). Δέκα διαφορετικά μεγέθη ματιών εξετάστηκαν, (16-70 mm μήκος πλευράς ματιού), τα ίδια και για τα δύο εργαλεία. Εκτιμήθηκε η σχέση ολικού μήκους-βάρους για 31 είδη από 21 οικογένειες. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η επιλεκτικότητα των απλαδιών και μανωμένων διχτυών επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τη σχέση μήκους-βάρους, συνεπώς δεδομένα από δίχτυα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον προσδιορισμό της σχέσης αυτής μόνο εάν χρησιμοποιείται το μεγαλύτερο δυνατό εύρος μεγεθών ματιών. Η σχέση ολικού μήκους-περιμέτρου σώματος εκτιμήθηκε για 24 είδη ψαριών. Οι συντελεστές της γραμμικής παλινδρόμησης της περιμέτρου σε τρία σημεία του σώματος, (στο μάτι, στο άκρο του βραγχιακού επικαλύμματος, στο μέγιστο ύψος του σώματος) με το μήκος, εκτιμήθηκαν για κάθε είδος και για τις ομάδες που διαμορφώθηκαν όταν οι περίμετροι στα τρία σημεία του σώματος απεικονίστηκαν σε σχέση με το μήκος για όλα τα είδη μαζί. Με βάση τις εξισώσεις που προέκυψαν, υπολογίστηκε για κάθε είδος η μέγιστη περίμετρος που αντιστοιχεί στο ελάχιστο μέγεθος αναφοράς διατήρησης (MCRS) και στο μήκος πρώτης γεννητικής ωρίμασης (Lm). Τα μεγέθη ματιών που προσδιορίστηκαν με βάση τις τιμές της μέγιστης περιμέτρου ήταν αρκετά μεγαλύτερα από το ελάχιστο νόμιμο μέγεθος ματιών που υφίσταται για τα δίχτυα (10 mm, μήκος πλευράς ματιού), υποδεικνύοντας ότι οι ισχύοντες αλιευτικοί κανονισμοί δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις για βιώσιμη εκμετάλλευση των αλιευτικών πόρων. Η κατά μέγεθος επιλεκτικότητα των μανωμένων και απλαδιών διχτυών διερευνήθηκε για οκτώ είδη ψαριών που αποτελούν επιδιωκόμενο ή παρεμπίπτον αλίευμα, το μαυροσκορπιό (Scorpaena porcus), τον σπάρο (Diplodus annularis), την κουτσομούρα (Mullus barbatus), το μπαρμπούνι (Mullus surmuletus), τη φρίσσα (Sardinella aurita), τον μπακαλιάρο (Merluccius merluccius), τη δράκαινα (Trachinus draco) και την τσέρουλα (Spicara flexuosum). Για την εκτίμηση των παραμέτρων επιλεκτικότητας χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος SELECT. Εφαρμόστηκαν πέντε συναρτήσεις επιλεκτικότητας (Normal location, Normal scale, Lognormal, Gamma, Bi-normal). Στα μανωμένα δίχτυα η συνάρτηση Bi-normal παρείχε την καλύτερη προσαρμογή, καθώς είχε τη χαμηλότερη τιμή απόκλισης για όλα τα είδη και τις χαμηλότερες τιμές για την παράμετρο διασποράς. Στα απλάδια η συνάρτηση Bi-normal παρείχε την καλύτερη προσαρμογή για το μαυροσκορπιό, την κουτσομούρα, το μπαρμπούνι, τον μπακαλιάρο, τη δράκαινα και την τσέρουλα, ενώ η συνάρτηση Normal location για τον σπάρο και τη φρίσσα. Τα αποτελέσματα συσχετίστηκαν με το MCRS και το Lm και προτάθηκαν τα μεγέθη ματιών που θα διευκολύνουν την διαφυγή των ανεπιθύμητων αλιευμάτων και θα εξασφαλίζουν οικονομικό όφελος για τους αλιείς. H επίδραση της επιλεκτικότητας στις ζημιές από θαλάσσια θηλαστικά εξετάστηκε με καταγραφή των ζημιών στο τέλος όλων των δειγματοληψιών. Από τα αποτελέσματα φάνηκε ότι το βάθος δεν αποτελεί παράγοντα όσον αφορά την αλληλεπίδραση των δελφινιών με τα δίχτυα ενώ το μέγεθος των ματιών μπορεί να είναι καθοριστικός παράγοντας για τη συχνότητα αρπαγής ψαριών και ζημιών στα δίχτυα από δελφίνια.
description: Selectivity is the most important parameter of fishing gears and the main objective of fishing gear technology. Knowledge of selectivity is crucial for the appropriate management of fisheries. The selectivity of gillnets and trammel nets, the most important fishing gears of Greek small-scale fisheries, is the subject of this thesis. The study area was the northern Aegean Sea. From April 2016 to February 2017 four seasonal samplings were conducted, each lasting five consecutive days. Ten different mesh sizes (16-70 mm bar length) were examined, which were the same for both fishing gears. The length-weight relationship (LWR) was calculated for 31 species from 21 families. The results showed that the selectivity of gillnets and trammel nets significantly impacts the LWR estimation, and the data obtained from these fishing gears can be used for determining LWR only if the widest possible range of mesh sizes is used. The total length-girth (LGR) was estimated for 24 species exploited by small-scale fleet in the northern Aegean Sea. The coefficients of linear regression of girth in three body positions (posterior to eye; posterior end of operculum; maximum body depth), with the total length were estimated for each species and for the groups formatted when the girths in three body positions were plotted against total length for all species combined. Using the resulted equations, the maximum girth corresponding to the Minimum Conservation Reference Size (MCRS) and to the length at maturity (Lm) were calculated for each species. Identified mesh sizes respective to maximum girth values were quite larger of the minimum legal mesh size for gillnets and trammel nets (10 mm, bar length), indicating that the relevant current fisheries regulations cannot meet the requirements for a sustainable exploitation of fisheries resources. The size selectivity of trammel nets and gillnets was investigated for eight target and bycatch fish species, namely black scorpionfish Scorpaena porcus, annular seabream Diplodus annularis, red mullet Mullus barbatus, surmullet Mullus surmuletus, round sardinella Sardinella aurita, European hake Merluccius merluccius, greater weever Trachinus draco and blotched picarel Spicara flexuosum. Five selectivity functions (Normal scale, Normal location, Gamma, Log-normal, Bi-normal) were applied. For trammel nets, the Bi-normal function provided the best fit as it had the lowest deviance value for all species and the lowest values for the dispersion parameter (D/df). For gillnets the Bi-normal function provided the best fit for black scorpionfish, red mullet, surmullet, European hake, greater weever and blotched picarel, while the Normal location function provided the best fit for annular seabream and round sardinella. The results were correlated with MCRS and Lm and suitable mesh sizes were proposed to facilitate the escape of unwanted catches and provide economic benefit to fishers. The impact of selectivity on net damage by marine mammals was assessed by documenting the extent of damage at the end of all sampling periods. The observations suggest that depth alone may not be a contributing factor in dolphin interactions with the net, while mesh size could potentially determine the frequency of dolphin depredation and resulting damage on set nets.