Black Mirror-Bandersnatch: Κοινωνική σημειωτική και ανθρωπολογική μελέτη της διαδραστικής αφήγησης
Creators: name: Λαζαρίδου, Ελένη Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Κοινωνική σημειωτική
Διαδραστική αφήγηση
Τηλεόραση
Social semiotics
Interactive narrative
Television

description: Η παρούσα έρευνα αφορά τη μελέτη του διαδραστικού τηλεοπτικού επεισοδίου Bandersnatch που προβάλλεται από το Netflix. Το Bandersnatch μελετάται από τη σκοπιά της Σημειωτικής ως πολιτισμικό κείμενο, το οποίο δίνει στο θεατή τη δυνατότητα να καθορίσει την πορεία της πλοκής. Το τηλεοπτικό κείμενο ως προϊόν μυθοπλασίας αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές νόρμες της εποχής μέσα στην οποία δημιουργήθηκε και αποτελεί φορέα πολιτισμικών αξιών. Το γεγονός ότι προβάλλεται στη συνδρομητική τηλεόραση το διαφοροποιεί ως προς την εμπορευματική του ιδιότητα, καθώς η φύση του μέσου προσδίδει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στην επικοινωνιακή περίσταση. Παράλληλα, η διάδραση εμπλέκει τον θεατή αισθητηριακά και συναισθηματικά προσφέροντας εξατομικευμένη εμπειρία προβολής, τοποθετώντας τον θεατή στη θέση του συν-δημιουργού. Η κοινωνική σημειωτική και ανθρωπολογική μελέτη του επεισοδίου συντελεί στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο επιδρά η διαδραστική αφήγηση στη διαμόρφωση της ιδεολογίας των θεατών-διαδρώντων. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να εντοπιστούν τα κοινωνικά μοντέλα και οι μορφές επιτήρησης που προβάλλονται από τη μυθοπλαστική αφήγηση, και του τρόπου με τον οποίο γίνονται αντιληπτά από το θεατή και επηρεάζουν τις κοινωνικές του αντιλήψεις. Η ανάλυση του επεισοδίου αποτελείται από δύο σκέλη: τον εντοπισμό της θεμελιώδους σύνταξης και της αφηγηματικής σύνταξης επιφάνειας του κειμένου με βάση τη δομική σημαντική του A. J. Greimas, και τον εντοπισμό των αντιλήψεων των θεατών μετά τη διάδραση τους με το επεισόδιο. Η ανάλυση βασίστηκε στον εντοπισμό των κυρίαρχων ισοτοπιών στις απαντήσεις των ερωτηματολογίων και των συνεντεύξεων των συμμετεχόντων. Τα συμπεράσματα που προέκυψαν από τη σύγκριση της σημειωτικής ανάλυσης του επεισοδίου και της ανάλυσης των απαντήσεων των συμμετεχόντων έδειξαν ότι η διάδραση αφήγηση ενίσχυσε το ενδιαφέρον των συμμετεχόντων για τα κοινωνικά θέματα που θίγονται στο επεισόδιο. Ωστόσο, δεν κατάφερε να οδηγήσει τους θεατές σε εμβύθιση και να προβληματίσει σχετικά με τα όρια μεταξύ φαντασιακού και πραγματικού, όπως αυτά αναδύονται από την αφήγηση.
description: This research is devoted to the study of the interactive TV episode Bandersnatch aired on Netflix. Bandersnatch is investigated from a Semiotic point of view as a cultural text that offers to the viewer the opportunity to choose the narrative path. A television fictional text reflects the contemporary social norms and is a carrier of cultural values. The fact that it is aired on a subscription television differentiates it in terms of its commodity capacity due to the nature of the medium that adds particular features to the communicative circumstance. Simultaneously, the interaction engages the viewer sensually and emotionally, offering a personalized viewing experience by placing the viewer in the position of co-creator. The social semiotic and anthropological study of the episode contributes to an in-depth understanding of the impact of the interactive narrative on the ideology of the viewers. The purpose of this research is to unfold the social models and surveillance modes emerging from the fictional narrative, and illustrate the way they are perceived by the viewers and influence their social ideology. The analysis consists of two parts: the illustration of the fundamental syntax and the narrative structure of the text, based on the Structural Semantics of A. J. Greimas, and the demostration of the viewers’ notions, after interacting with the episode. The implied method of the analysis is the identification of the predominant isotopes in the participants’ replies on the questionnaires and interviews followed the projection of the episode. The conclusions emerged from the comparison of the semiotic analysis of the episode and the analysis of the participants responses unveiled that the interactive narrative enhanced the participants’ interest in the social issues reflected on the episode. Nevertheless, it failed to lead the viewers into immersion and, therefore, raise concerns on the boundaries between fiction and reality, as major debated issue of the narrative.