Ο κοινωνικός αποκλεισμός και το πρόταγμα της κοινωνικής χειραφέτησης: ο ρόλος της εκπαίδευσης:
Creators: name: Καπλάνη, Θάλεια-Παρασκευή Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Κοινωνικός αποκλεισμός
Χειραφέτηση
Εκπαίδευση
Social exclusion
Emancipation
Education

description: Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η θεωρητική διερεύνηση των εννοιών του «κοινωνικού αποκλεισμού» και της «κοινωνικής χειραφέτησης», σε συνάρτηση με την ανίχνευση των προοπτικών μιας χειραφετικής παιδείας. Στο πρώτο κεφάλαιο αντικείμενο πραγμάτευσης αποτελεί το ρεύμα των μεταμοντέρνων ιδεών, εντός του οποίου η χειραφέτηση γίνεται αντιληπτή σε τοπικά πλαίσια, τα οποία δεν υπερβαίνουν το κυρίαρχο κεφαλαιοκρατικό σύστημα. Στη συνέχεια επιχειρείται η ανάλυση των όρων «κοινωνικός αποκλεισμός» και «κοινωνική χειραφέτηση» και προτάσσεται η άποψη ότι η τελευταία είναι εφικτή μόνο με την ταυτόχρονη υπέρβαση ταξικών και μη ταξικών μορφών εκμετάλλευσης και καταπίεσης, μέσω της συνειδητοποιημένης δράσης των ανθρώπων. Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας διερευνάται ο ρόλος που μπορεί να διαδραματίσει η εκπαίδευση όσον αφορά την ανάπτυξη της κοινωνικής συνείδησης. Κατόπιν εξέτασης των χαρακτηριστικών της σημερινής εκπαίδευσης, διατυπώνεται το συμπέρασμα ότι, παρά τη λειτουργία της ως πεδίου παραγωγής και αναπαραγωγής κοινωνικών ανισοτήτων, αυτή ενέχει και χειραφετικές δυνατότητες, οι οποίες συνδέονται με την καλλιέργεια κριτικών τρόπων θέασης της κοινωνικής πραγματικότητας. Σε αυτή την κατεύθυνση κρίνεται σημαντική η θεωρητική συμβολή του ρεύματος της κριτικής παιδαγωγικής, το οποίο επεξεργάζεται μεθόδους εντοπισμού και καταπολέμησης κάθε καταπιεστικού στοιχείου της εκπαίδευσης, με στόχο την επίτευξη της κοινωνικής ισότητας. Στο τρίτο κεφάλαιο, με αφετηρία την άποψη ότι η χειραφετική δράση, ως απαιτητική δέσμευση, δεν μπορεί να προκύψει αυτόματα από την αντίληψη της ανισότητας, αλλά προϋποθέτει την ηθική συνειδητοποίηση του ατόμου, αναζητείται το είδος της ηθικής αγωγής που δύναται να μορφώσει ανθρώπους - πρόθυμους να αγωνιστούν για τη χειραφέτηση της ανθρωπότητας. Έπειτα από την εξέταση κομβικών απόψεων που έχουν διατυπωθεί στο πλαίσιο της ηθικής φιλοσοφίας διατυπώνεται το συμπέρασμα ότι η ηθική αγωγή δεν μπορεί να αποτελεί ένα διακριτό μάθημα, αλλά οφείλει να διαπερνά ολόκληρη τη σχολική ζωή. Απευθύνεται, αφενός, στη νόηση, δια της οποίας οι μαθητές/τριες διερευνούν και κατανοούν τις έννοιες της ηθικής, και, αφετέρου, στο συναισθηματικό κόσμο των παιδιών, επιδιώκει, δηλαδή, την ανάπτυξη συναισθημάτων αλληλεγγύης για τον συνάνθρωπο και την ανθρωπότητα. Συνάμα καλλιεργεί την ηθική συμπεριφορά διαμέσου της καθημερινής ηθικής πράξης.
description: The aim of the present paper ia to investigate theoretically the terms of docial exclusion nad emancipation and to seek the prospects of emancipating education. The organisation of this paper is as follows; in the first chapter, the postmodern view of the world, in which emancipation is perceived as a local matter taking place inside capitalist society, is discussed. After that, the conceptualisation of the much discussed terms of social exclusion and social emancipation is attempted. The latter is considered feasible only with the simultaneous exceeding of both social and non-social class related forms of oppression through concious human action. In the second chapter, the role of education in the development of social consciousness is highlighted. Investigating the characteristics of contemporary capitalistic education, we draw the conclusion that, despite its function as a field of production and reproduction of social inequality, education holds emancipating possibilities, possibilities of developing a critical view of society. In this direction, the contribution fo critical pedagogy, which aims to locate and fight against every oppressive aspect of education and struggle for social equality, is considered important. Finally, in the third chapter, we seek the kind of moral education which can cultivate people who will eagerly fight for the emancipation of humanity, taking into concideration that the emancipating action as a demanding commitment cannot result automaticallyfrom the consciousness, but presupposes moral consciousness. Studying the views expressed throughout the history of ethical philosophy, we conclude that moral education should not be a distinct subject but it should influence the entire school life. It is intended both to peoples’ intellect, through which the ideas of ethics are comprehended and to their emotions, aiming at the development of feelings of love and solidarity for the fellow men and women and humanity. At the same time, it promotes moral behaviour through everyday moral action.