Η διάσταση του «Πολιτικού» και η σημασία της για την πολιτική σκέψη και δράση. Μελέτη στο έργο των Laclau-Mouffe και Hardt-Negri
Creators: name: Καρακασίδου, Αναστασία Ευσταθίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Πολιτικό
Ριζοσπαστικός Πλουραλισμός
Δημοκρατία του πλήθους
Political
Radical Democracy
Democracy of the Multitude

description: Την στιγμή που αμφισβητείται η νομιμότητα των κοινοβουλίων των αντιπροσωπευτικών δημοκρατιών, ανά τον κόσμο, και οι νέες τεχνολογίες και το διαδίκτυο διαμορφώνουν ένα νέο πεδίο εξωκοινοβουλευτικής δράσης και έκφρασης, είναι εξαιρετικά σημαντικό να επανεξεταστεί στη βάση της έννοιας του «πολιτικού», το τι σημαίνει κάνω πολιτική, συμμετέχω στην πολιτική, δρω πολιτικά, παρεμβαίνω πολιτικά, με όρους μιας προσπάθειας μετασχηματισμού και όχι απλώς διαχείρισης. Η παρούσα εργασία προσεγγίζοντας συγκριτικά την έννοια του πολιτικού σε δύο σύγχρονες θεωρίες που αυτοπροσδιορίζονται ή αντιμετωπίζονται ευρέως ως κληρονόμοι της μαρξιστικής και ευρύτερα της ριζοσπαστικής παράδοσης, παρουσιάζει τον θεωρητικό προβληματισμό περί πολιτικού, με την παράλληλη προσπάθεια επεξεργασίας ενός νέου κοινωνικού προτάγματος αλλαγής του κοινωνικού μοντέλου αποφεύγοντας τεχνοκρατικές λύσεις και αναπαραγωγή των ιεραρχικών δομών. Διακηρυγμένος στόχος είναι η ανασύνθεση του ερμηνευτικού πλαισίου συγκρότησης του πολιτικού, προκειμένου να διατυπωθεί μια στρατηγική ριζοσπαστικής πολιτικής χειραφέτησης και δράσης, εμφορούμενη από το αξιακό δίπολο της ισότητας και της ελευθερίας. Αν και από πολύ διαφορετικές έως αντιτιθέμενες σκοπιές, τόσο η μετα-μαρξιστική εννοιολόγηση της ηγεμονίας, του λαϊκισμού και της ριζοσπαστικής δημοκρατίας των Laclau-Mouffe, όσο και η μεταηγεμονική-νεοαναρχική προσέγγιση της Αυτοκρατορίας και της δημοκρατίας του πλήθους των Hardt-Negri, εκκινούν από την ενδεχομενικότητα ενός κόσμου που βρίσκεται υπό διαρκή αίρεση, αναγνωρίζοντας τα διαφορετικά οντολογικά χαρακτηριστικά στην εκδήλωση του πολιτικού και συλλαμβάνοντας την πολιτική ως πράξη υπό αντίρροπους όρους, και προσπαθούν να αναγνώσουν την παγκοσμιοποιημένη μετανεωτερική κοινωνία, σε μια προσπάθεια προάσπισης της ανθρώπινης ύπαρξης, μέσα σε αυτήν. Εξετάζοντας το γενικό ιστορικό και ιδεολογικό πλαίσιο διαμόρφωσης των δύο θεωριών, με έμφαση στην σχέση τους με το ρεύμα του δυτικού μαρξισμού και του κονστρουξιονισμού, γίνεται συνοπτική αναφορά στις ιδεολογικές και πολιτικές αφετηρίες του μετα-μαρξισμού των Laclau-Mouffe, και συγκεκριμένα στην κριτική του μαρξισμού και στην αναθεώρηση της γκραμσιανής ηγεμονίας. Στη συνέχεια μας απασχολεί η πολιτική θεωρία των Laclau-Mouffe στο σύνολό της (θεωρία του λόγου, της ηγεμονίας, ανάδυση και συγκρότηση του λαού ως κεντρικού υποκειμένου της κοινωνικής αλλαγής, ριζοσπαστική δημοκρατία ως εναλλακτική απέναντι στο νεοφιλελεύθερο καπιταλισμό), ώστε να μπορέσουμε να διαμορφώσουμε μια συνολική εικόνα του πως ορίζουν το πολιτικό. Με τον ίδιο στόχο, στρεφόμαστε στις τέσσερις βασικές έννοιες της θεωρίας των Hardt-Negri (Αυτοκρατορία, άυλη εργασία και βιοπολιτική παραγωγή, ανάδυση του πλήθους ως επαναστατικού υποκειμένου, δημοκρατία του πλήθους ως προτεινόμενη εναλλακτική απέναντι στην Αυτοκρατορία). Ολοκληρώνοντας την εργασία και συνοψίζοντας το εννοιολογικό προφίλ των δυο εξεταζόμενων θεωριών, αναδεικνύονται τα σημαντικότερα κατηγορήματα της σκέψης τους στον τρόπο αντίληψης και ερμηνείας του πολιτικού και της πολιτικής, και εντοπίζονται πιθανές συγκλίσεις και αποκλίσεις τους, ως μέτρο σύγκρισης, εξαγωγής συμπερασμάτων και αποτίμησης της σημασίας τους
description: At a time when the legitimacy of representative parliaments around the world is being questioned and new technologies and the internet are shaping a new field of action and expression beyond the parliament, it is extremely important to rethink the concept of 'political', what it means to do politics, to participate in politics, to act politically, to intervene politically, in terms of a transformation effort, not just management. The current essay comparatively approaches the concept of political in two modern theories that self-identify or are widely regarded as inheritors of Marxist and broader radical tradition, we present the theoretical reflection on politics, while attempting to elaborate a new model of social change, avoiding technocratic solutions and duplication of hierarchical structures. The stated aim is to redefine the interpretative framework of the constitution of the political in order to formulate a strategy of radical political emancipation and action, fueled by the values of equality and freedom. Although from very different or opposing viewpoints, the Laclau-Mouffe's post-Marxist conception of hegemony, populism and radical democracy, as well as the Hardt-Negri neo-anarchist approach of the Empire and democracy of the multitude, start from the contigency of a continually divorced world, recognizing the different ontological characteristics in the manifestation of the political, conceiving politics as an act in conflicting terms, and trying to approach the postmodern, globalized society as an attempt to defend human existence within it. Examining the general historical and ideological context of the formation of the two theories, with emphasis on their relation to the stream of Western Marxism and constructivism, a brief reference is made to the ideological and political origins of Laclau-Mouffe's post-Marxism, and in particular to their critique of Marxism and the revision of Gramsci's hegemony. Then we turn to Laclau-Mouffe's political theory as a whole (discourse theory, hegemony, the emergence and construction of the people as the central subject of social change, and radical democracy as an alternative to neoliberal capitalism) so that we can form an overall picture of how they define the political. For the same purpose, we turn to the four basic concepts of Hardt-Negri theory (Empire, Intangible Labor and Biopolitical Production, emergence the Multitude as a Revolutionary Subject, Multitude Democracy as a Proposed Alternative to the Empire). Completing the essay and summarizing the conceptual profile of the two theories, we highlight the most important aspects of their thinking concerning the way they perceive and interpret the political and policy and identify possible convergences and divergences as a means of comparing, drawing conclusions and evaluating them