Το ανεικόνιστο του Θεού και τα είδωλα
Creators: name: Γαλάνης, Τιμολέων Ι.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Ανεικόνιστο
Είδωλα
Κιβωτός της Διαθήκης
Χερουβίμ
Θρόνος των Χερουβίμ
Θρόνος Σφιγγών
Ματσεβώθ
Λατρευτικοί Λίθοι
Απαγόρευση των ειδώλων
Άγαλμα του Γιαχβέ

description: Σκοπός της διατριβής ήταν να μελετηθούν το ζήτημα της βιβλικής απαγόρευσης των λατρευτικών ειδώλων και κυρίως το ερώτημα της ανεικόνιστης λατρείας του Γιαχβέ στον Ναό της Ιερουσαλήμ. Το πρώτο σκέλος απαίτησε την λεπτομερή εξέταση των αντιλήψεων για τα είδωλα μέσα από διηγηματικά, προφητικά και νομικά κείμενα της Παλαιάς Διαθήκης, ενώ το δεύτερο επέβαλε μια προσπάθεια να κατανοηθούν σε βάθος τα στοιχεία εκείνα που σύμφωνα με τις βιβλικές περιγραφές διαμορφώνουν μια λατρεία, από την οποία απουσιάζει η λατρευτική εικόνα. Κάτι τέτοιο θα ήταν αδύνατο χωρίς να προηγηθεί η μελέτη ανάλογων φαινομένων της λατρευτικής ζωής των λαών της Aρχαίας Εγγύς Ανατολής. Για τον λόγο αυτό στο 1ο Mέρος εξετάστηκε το φαινόμενο της χρήσης λατρευτικών αγαλμάτων στους λαούς της αρχαίας Μεσοποταμίας, της Αιγύπτου, του κράτους των Χετταίων, των πόλεων της Συρίας κατά την 2η π.Χ. χιλιετία, των Αραμαίων και των Φοινίκων, των φυλών της αραβικής χερσονήσου και των Ναβαταίων, καθώς και του αρχαίου ελληνικού κόσμου. Παράλληλα, καταβλήθηκε κάθε δυνατή προσπάθεια να τονιστούν σε κάθε πολιτισμό τα αρχαιολογικά, εικονογραφικά και επιγραφικά στοιχεία που παρουσιάζουν ενδείξεις λατρείας των θεών χωρίς ανθρωπόμορφα ή ζωόμορφα είδωλα. Το 2ο μέρος της διατριβής καταλαμβάνει η διερεύνηση της σημασίας των ειδώλων στα βασίλεια του αρχαίου Ισραήλ και του Ιούδα κατά τους ιστορικούς χρόνους, η οποία πραγματοποιήθηκε με βάση το ερώτημα της εικονογραφίας του Γιαχβέ. Για τον λόγο αυτό επιχειρήθηκε με την αξιοποίηση των διαθέσιμων, σχετικών αρχαιολογικών ευρημάτων μια αξιολόγηση των βιβλικών μαρτυριών για την λατρεία του χρυσού μόσχου που κατέστρεψε ο Μωυσής, του χάλκινου όφεως που κατασκεύασε ο Μωυσής, καθώς και του πιθανότατα ανθρωπόμορφου ειδώλου της θεάς Ασερά. Στην συνέχεια εκτίθεται μια ενότητα για την πολεμική των προφητών εναντίον των λατρευτικών ειδώλων των άλλων λαών και μια ανάλυση της απαγόρευσης των ειδώλων στον Δεκάλογο. Το 3ο μέρος της διατριβής πραγματεύεται το φαινόμενο της ανεικόνιστης λατρείας. Εξωβιβλικές, εβραϊκές πηγές και εθνικοί συγγραφείς των ελληνορωμαϊκών χρόνων κάνουν λόγο για το εντελώς κενό δαβίρ (Άδυτο) του 2ου Ναού της Ιερουσαλήμ. Πρόκειται για την ανεικόνιστη λατρεία του Θεού των Εβραίων κατά την μεταιχμαλωσιακή εποχή. Στην συνέχεια αποτολμήθηκε η κατανόηση της λατρείας του Γιαχβέ στον Ναό κατά τα χρόνια της μοναρχίας. Αυτό πραγματοποιήθηκε μέσα από την διερεύνηση του ρόλου των λίθινων στηλών (ματσεβώθ) στην λατρεία του Γιαχβέ και από την προσπάθεια της ανασύνθεσης της εικόνας που παρουσίαζε το δαβίρ του προαιχμαλωσιακού, ιεροσολυμητικού ναού. Τα κύρια μεγέθη της διερεύνησης είναι η Κιβωτός της Διαθήκης και τα Χερουβίμ του αδύτου. Δεδομένης της ερμηνείας των δυο πλασμάτων ως ενός θρόνου σφιγγών επιχειρήθηκε η διατύπωση μιας πιθανής λύσης για τον συνδυασμό των δυο μεγεθών. Προτείνεται μια νέα κατανόηση στον χώρο που διαφοροποιείται από τις δυο κυρίαρχες στην έρευνα θεωρίες, εκείνης ενός ένθρονου, λατρευτικού ειδώλου του Γιαχβέ και εκείνης που κατανοεί τα χερουβίμ ως κενό θρόνο. Την κατακλείδα της εργασίας καταλαμβάνει η θεολογία της ανεικόνιστης λατρείας, όπως φαίνεται μέσα από την μελέτη του 4ου κεφαλαίου του βιβλίου του Δευτερονομίου, κείμενο, στο οποίο θεμελιώνεται η απαγόρευση των ειδώλων στο ανεικόνιστο του Γιαχβέ. Και το ανεικόνιστο του Γιαχβέ θεμελιώνεται με την σειρά του στην αποκάλυψή του στο όρος Σινά.
description: The aim of the present thesis was the study of the biblical prohibition of cultic images and the aniconism of JHWH in the Temple of Jerusalem. The first point focused on the study of biblical ideas about the idols in the narrative and the prophetic texts of the Old Testament, especially in the Pentateuch. The second point claimed the search of all the biblical data, which offer information about a cult without a cultic image. This was not possible without a previous research on the cultic customs of the people of Αncient Νear East. In the first section of the thesis was examined the phenomenon of the domination of the cultic images in Mesopotamia, Egypt, the Hittites, the Syrian cities of the 2nd millennium B. C., the Arameans, the Phoenicians, the tribes of the Arabic peninsula and the Nabataeans, as well as the Greeks. Parallel, were also pointed out the archaeological, iconographical and epigraphic signs, which prove a special kind of cult of the ancient gods without anthropomorphic or zoomorphic representations. In the 2nd Part of the thesis the question of the meaning of Idols in the historical Kingdoms of Israel and Judah was examined in combination with the point of JHWH's iconography. With the help of the recent archaeological data were evaluated all the biblical information about the cult of the golden calf, which was destroyed by Moses, the bronze serpent, which was created by Moses and a possible anthropomorphic statue of goddess Ashera. It's follows a chapter about the prophetical polemic of cultic Idols and an issue of the matter of the prohibition of cultic images in the Decalogue. In the 3rd Part the aniconic cult of biblical God is explored. Jewish post-biblical texts and some authors of the Hellenistic and Roman world report about an absolutely empty Adyton of the 2nd Temple in Jerusalem. It concerns the aniconic cult of the Jewish God in the post-exilic era. In the present thesis a comprehension of JHWH's cult in the era of kingdom was tried. For this purpose the role of the aniconic steles (Masseboth) was studied and a reconstruction of the Adyton before 586 B.C. was attempted. The basic points are the Ark of Covenant and the two large Cherubim of the cubic Debir. Considering the archaeological interpretation of the Ark of Covenant as an Ark with two stone cultic objects and the two Cherubim as an sphinx-throne has been suggested a solution about the combination of the two objects. A new interpretation is suggested, which is different from the two common theories about a JHWH's cultic image on the throne or an empty throne. The conclusion of the thesis is the theology of the aniconic cult through the interpretation of chapter 4. of Deuteronomium. According to this text the prohibition of cultic images is the result of the aniconic cult and the aniconism in the Temple of Jerusalem is the result of God's revelation on mountain Sinai.