Sytuacja prawna wychowanka pieczy zastępczej
Creators: name: Andrzejewski, Marek
Publisher: name: Zenodo
Year: 2020
Subjects: piecza zastępcza
stosunek prawny
dzieci
rodzice
adopcja
norma prawna

description: Sytuację prawną wychowanka pieczy zastępczej reguluje kilka aktów prawnych, spośród których wymienić należy zwłaszcza kodeks rodzinny i opiekuńczy, ustawę o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, Konwencję o prawach dziecka. Wyznaczają one stosunki prawne łączące dziecko z rodzicami oraz osobami i instytucjami sprawującymi pieczę zastępczą. Dla prawnej i pedagogicznej konstrukcji pieczy zastępczej charakterystyczne jest istnienie swoistego trójkąta, w ramach którego wzajemnie oddziałują na siebie: dziecko, jego rodzice i osoby lub instytucje sprawujące pieczę zastępczą. Od wspierania rodziców w czasie, gdy ich dziecko przebywa w pieczy zastępczej zależy sukces lub porażka w działaniach na rzecz przywracania dzieci rodzicom (reintegracja rodziny), co jest podstawowym celem tej instytucji prawnej. Na sytuację prawną wychowanków rzutują również stosunki prawne łączące ich rodziców z organizatorem rodzinnej opieki zastępczej, sądem rodzinnym, asystentem rodziny, a także relacje między sądem rodzinnym a kuratorem i lokalną administracją oraz wiele innych. Po omówieniu teoretycznych podstaw funkcjonowania pieczy zastępczej Autor ukazał kilka spośród co najmniej kilkunastu istotnych, szczegółowych, współczesnych problemów dotyczących dzieci przebywających w pieczy zastępczej. W szczególny sposób podkreślono swoistą bezradność prawa, pedagogiki i psychiatrii w stosunku do wychowanków będących dziećmi osób zaburzonych psychicznie. Szeroko omówiono również zagadnienie ochrony tożsamości (religijnej, etnicznej, narodowościowej, pedagogicznej) dziecka przebywającego w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Zwrócono też uwagę na kwestię kontaktów z dzieckiem przebywającym w pieczy zastępczej, jako niezbędnych dla reintegracji rodziny wychowanka.
description: {"references": ["Abramowicz M., Rodziny tworzone przez osoby nieheteroseksualne i wychowywanie przez nie dzieci [w:] G. Iniewicz, M. Mijas, B. Grabski, Wprowadzenie do psychologii LGB, Wydawnictwo Continuo, Wroc\u0142aw 2012, s. 244\u2013262.", "Adamski F., Rodzina. Wymiar kulturowy, Wydawnictwo UJ, Krak\u00f3w 2002.", "Andrzejewski M., Domy na piasku. Domy dziecka. Od opieki nad dzieckiem do wspierania rodziny, wyd. 2., Media Rodzina, Pozna\u0144 2007.", "Andrzejewski M., Dziecko a media w praktyce funkcjonowania plac\u00f3wek opieku\u0144czo-wychowawczych, \"Problemy Opieku\u0144czo-Wychowawcze\" 2004, nr 7, s. 13\u201328.", "Andrzejewski M., Ewolucja pieczy zast\u0119pczej przez pryzmat nowych regulacji prawnych, \"Teologia a Moralno\u015b\u0107\" 2012, t. 11, s. 105\u2013125, https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstre am/10593/5814/1/TiM_11_Andrzejewski_105-125.pdf [dost\u0119p: 31.12.20202].", "Andrzejewski M., Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcyjnej (dziecko\u2013rodzina\u2013pa\u0144stwo), Krak\u00f3w 2003.", "Andrzejewski M., Przeobra\u017cenia pieczy zast\u0119pczej i przysposobienia w Polsce na prze\u0142omie XX i XXI wieku [w:] J.M. \u0141ukasiewicz, R. \u0141ukasiewicz (red.), Piecza zast\u0119pcza i przysposobienie w polskim systemie prawa, Wydawnictwo Adam Marsza\u0142ek, Toru\u0144 2019, s. 9\u201336.", "Andrzejewski M., S\u0119dzia rodzinny \u2013 uwagi w kontek\u015bcie poszukiwania modelu rozwi\u0105zywania rodzinnych problem\u00f3w prawnych [w:] P. Grzegorczyk, K. Knoppek, M. Walasik (red.), Proces cywilny. Nauka \u2013 kodyfikacja \u2013 praktyka. Ksi\u0119ga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Feliksowi Zedlerowi, Wolters Kluwer, Warszawa 2012, s. 77\u201397.", "Andrzejewski M., Wsp\u00f3\u0142praca s\u0105d\u00f3w rodzinnych z instytucjami pomocy spo\u0142ecznej w umieszczaniu dzieci poza rodzin\u0105, \"Pa\u0144stwo i Prawo\" 2003, nr 9, s. 87\u201397.", "Andrzejewski M., \u0141awrynowicz P., Synoradzka M., Komentarz do przepis\u00f3w dotycz\u0105cych rodzin zast\u0119pczych zawartych w ustawie z dn. 12 marca 2004 r. o pomocy spo\u0142ecznej [w:] Andrzejewski M. (red.), Rodziny zast\u0119pcze \u2013 problematyka prawna, Dom Organizatora TNOiK, Toru\u0144 2006.", "Anzenbacher A., Wprowadzenie do chrze\u015bcija\u0144skiej etyki spo\u0142ecznej, WAM, Krak\u00f3w 2010.", "Arczewska M., Dobro dziecka jako przedmiot troski spo\u0142ecznej, NOMOS, Krak\u00f3w 2017.", "Arczewska M., Role spo\u0142eczne s\u0119dzi\u00f3w rodzinnych, Wydawnictwo UW, Warszawa 2009.", "Ba\u0142a P., Wielomski A., Prawa cz\u0142owieka i ich krytyka. Przyczynek do studi\u00f3w o ideologii czas\u00f3w nowo\u017cytnych, Fijorr Publishing, Chicago\u2013Warszawa 2008.", "Basiaga J., Zawodowa mi\u0142o\u015b\u0107. O opiece nad dzie\u0107mi w pogotowiach rodzinnych, Wydawnictwo Akademickie \u017bAK, Warszawa 2014.", "Bieszczad M., Dobro dziecka jako klauzula generalna \u2013 ustalenie znaczenia poj\u0119cia dobra dziecka w XXI w., \"Monitor Prawniczy\" 2019, nr 17, s. 946\u2013950.", "Bodio J., Status dziecka jako uczestnika post\u0119powania nieprocesowego, Wolters Kluwer, Warszawa 2019.", "Bolwby J., Przywi\u0105zanie, PWN, Warszawa 2020.", "Borowiec S., Przywracanie dzieci rodzinie. Studium przypadku, \"Problemy Opieku\u0144czo- -Wychowawcze\" 2006, nr 7, s. 38\u201346, s. 635\u2013646, http://www.psychiatriapolska.pl/ uploads/images/PP_4_2013/635BorowieckaKluza_PsychiatrPol2013_47_4.pdf [dost\u0119p: 31.12.2020].", "Borowiecka-Kluza J.E., Miernik-Joeschke M., Joeschke R., Siwek M., Dudek D., Brzemi\u0119 rodziny chorych z zaburzeniami afektywnymi \u2013 zarys problemu, \"Psychiatria Polska\" 2013, t. XLVII, nr 4.", "Cierpka A., To\u017csamo\u015b\u0107 jednostki w\u015br\u00f3d rodzinnych narracji [w:] J. Trzebi\u0144ski (red.), Narracja jako spos\u00f3b rozumienia \u015bwiata, GWP, Gda\u0144sk 2002, s. 173\u2013187.", "Czerederecka A., Izolowanie dziecka od drugiego z rodzic\u00f3w po ich rozstaniu [w:] A. Czerederecka (red.), Rodzina w sytuacji oko\u0142orozwodowej. Wsp\u00f3\u0142czesne dylematy psychologiczne i prawne, Wydawnictwo IES, Krak\u00f3w 2018, s. 29\u201384.", "Czy\u017c E., Psychiatryk dobry na wszystko, \"Niebieska Linia\" 2007, nr 5, https://www.niebieska linia.pl/pismo/rocznik-2007/153-czasopismo/artykuly-nl/4626-psychiatryk-dobry-nawszystko [dost\u0119p: 8.07.2020].", "D\u0105browski S., Pietrzykowski J., Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego, IPiN, Warszawa 1997.", "D\u0142ugoszewska I., Przes\u0142anki i skutki ograniczenia i pozbawienia w\u0142adzy rodzicielskiej, LexisNexis, Warszawa 2012.", "Dobrzy\u0144ski L., O problemach rodzicielstwa zast\u0119pczego, \"Problemy Opieku\u0144czo-Wychowawcze\" 2006, nr 7, s. 24\u201330.", "Dolecki H., Soko\u0142owski T., Kodeks rodzinny i opieku\u0144czy. Komentarz, wyd. 2., Wolters Kluwer, Warszawa 2013.", "Dylus A., Idea subsydiarno\u015bci a integracja Europy, \"Pa\u0144stwo i Prawo\" 1995, nr 4, s. 52\u201361.", "Filipek J., Stosunek administracyjnoprawny, PWN, Warszawa 1968.", "Freeman M., Prawa cz\u0142owieka, Sic!, Warszawa 2007.", "Gapska E., Studzi\u0144ska J., Post\u0119powanie nieprocesowe, Wolters Kluwer, Warszawa 2015.", "Goettel M., Kontrowersje wok\u00f3\u0142 tak zwanej pieczy podzielonej nad ma\u0142oletnim, \"Acta Iuris Stetinensis\" 2014, nr 6, s. 401\u2013426.", "Golczy\u0144ska-Grondas A., Wychowa\u0142o nas pa\u0144stwo. Rzecz o to\u017csamo\u015bci doros\u0142ych wychowank\u00f3w plac\u00f3wek opieku\u0144czo-wychowawczych, Zak\u0142ad Wydawniczy NOMOS, Krak\u00f3w 2013.", "G\u00f3recki P., Bobi\u0144ska K., Eichstaedt K., Ustawa o ochronie zdrowia psychicznego. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2013.", "Haberko J., Dziadkowie\u2013wnuki, osobista wi\u0119\u017a prawnorodzinna i relacja prawnospadkowa, \"Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny\" 2012, nr 3, s. 139\u2013154.", "Haberko J., Udost\u0119pnianie i publikowanie wizerunku nasciturusa, noworodka i ma\u0142ego dziecka w \u015bwietle zasady dobra dziecka, \"Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny\" 2013, nr 3, s. 59\u201370, https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/11768/1/07.%20JO ANNA%20HABERKO%20RPEiS_3_2013.pdf [dost\u0119p: 31.12.2020].", "Hajdukiewicz D., Zagadnienia psychiatrii s\u0105dowej, Cz\u0119\u015b\u0107 I: Podstawy prawne i medyczne, IPiN, Warszawa 2016.", "Ha\u0144ska M., O zaburzeniach zdrowia psychicznego, \"Problemy Opieku\u0144czo-Wychowawcze\" 2012, nr 7, s. 11\u201323.", "Holewinska-\u0141api\u0144ska E., Orzekanie o osobistej styczno\u015bci z ma\u0142oletnim os\u00f3b innych ni\u017c rodzice, \"Prawo w Dzia\u0142aniu. Sprawy Cywilne\" 2008, nr 4, s. 119\u2013179.", "Holewinska-\u0141api\u0144ska E., S\u0119dziowska ocena efektywno\u015bci stosowania przepis\u00f3w o wykonywaniu kontakt\u00f3w z dzieckiem (art. 59815\u201359820 k.p.c.) i ich adekwatno\u015bci do potrzeb praktyki w \u015bwietle wynik\u00f3w badania ankietowego, \"Prawo w Dzia\u0142aniu. Sprawy Cywilne\" 2016, nr 25, s. 38\u201371, https://iws.gov.pl/wp-content/uploads/2018/09/El%C5%BCbie ta-Holewi%C5%84ska-%C5%81api%C5%84ska-S%C4%99dziowska-ocena-efektywno%C5%9B ci-stosowania-przepis%C3%B3w-o-wykonywaniu-kontakt%C 3%B3w-z-dzieckiem-art.-59815-59820-k.p.c.-38.pdf [dost\u0119p: 31.12.2020].", "Holewi\u0144ska-\u0141api\u0144ska E., Doma\u0144ski M., S\u0142yk J., Orzecznictwo w sprawach o wykonywanie kontakt\u00f3w z dzie\u0107mi, \"Prawo w Dzia\u0142aniu. Sprawy Cywilne\" 2016, nr 25, s. 7\u201337.", "Jacobs M.D., Generation Removed. Fostering and Adoption of Indigenous Children in the Post-war period, University of Nebraska Press, Lincoln\u2013London 2014.", "Jakimowicz W., Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze, Krak\u00f3w 2002.", "Jamro\u017cak M., Rodzina zast\u0119pcza jako \u015brodowisko wychowawcze (Analiza longitudinalna), Wszechnica \u015awi\u0119tokrzyska, Kielce 2005.", "Jarmakowski T., Styl atrybucji, poczucie kontroli i p\u0142e\u0107 a podatno\u015b\u0107 na powstanie syndromu wyuczonej bezradno\u015bci, \"Acta Universitetis Lodziensis. Folia Psychologica\" 2009, nr 13, s. 55\u201373, http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.hdl_11089_4641 [dost\u0119p: 31.12.2020].", "Jaroszewska-Chora\u015b D., Prawo do ochrony danych osobowych i prywatno\u015bci dzieci w dobie cyfrowej [w:] D. Jaroszewska-Chora\u015b, A. Kili\u0144ska-P\u0119kacz, A. Wede\u0142-Domaradzka (red.), Prawa dziecka. Perspektywa publicznoprawna, Wydawnictwo UKW, Bydgoszcz 2019, s. 85\u201396.", "Jasudowicz T., Godno\u015b\u0107 i warto\u015b\u0107 dziecka na stra\u017cy nale\u017cnych mu praw [w:] D. Jaroszewska- -Chora\u015b, A. Kili\u0144ska-P\u0119kacz, A. Wede\u0142-Domaradzka (red.), Prawa dziecka. Perspektywa publicznoprawna, Wydawnictwo UKW, Bydgoszcz 2019, s. 17\u201329.", "Jasudowicz T. (wyb. i oprac.), Prawa rodziny \u2013 prawa w rodzinie w \u015bwietle standard\u00f3w mi\u0119dzynarodowych. Orzecznictwo Strasburskie, Dom Organizatora TNOiK, Toru\u0144 1999.", "Justy\u0144ski T., Prawo do kontakt\u00f3w z dzieckiem w prawie polskim i obcym, Wolters Kluwer, Warszawa 2011.", "Kallaus A., Udzia\u0142 osoby ma\u0142oletniej w post\u0119powaniu opieku\u0144czym, Ars boni et aequi, Pozna\u0144 2015.", "Kami\u0144ska K., Dobro dziecka w dyskursie pa\u0144stwo\u2013rodzina, inaczej o przemocy domowej, Impuls, Krak\u00f3w 2009.", "Kami\u0144ska U., Wychowawcza i edukacyjna rola domu dziecka w Polsce, WSP TWP w Warszawie, Warszawa 2010.", "Kasperek-Golimowska E., Stan zdrowia psychicznego i samopoczucia Polak\u00f3w [w:] K. Waszy\u0144ska, M. Filipiak, Wsp\u00f3\u0142czesne konteksty psychoterapii i socjoterapii. Wybrane zagadnienia z teorii i praktyki, Wydawnictwo Naukowe UAM, Pozna\u0144 2016, s. 165\u2013188.", "Kawula S., Zasada pomocniczo\u015bci w pracy opieku\u0144czej i socjalnej [w:] J. \u017bebrowski, Pedagogika opieku\u0144cza w okresie demokratycznych przemian, Gda\u0144skie Towarzystwo Naukowe, Gda\u0144sk 1998, s. 82\u201391.", "Kmieciak B., Przymus w psychiatrii \u2013 mi\u0119dzy dobrem wsp\u00f3lnym a dobrem indywidualnym [w:] B. Kmieciak (red.), Regulacje prawne w systemie ochrony zdrowia psychicznego, Wolters Kluwer, Warszawa 2019, s. 41\u201361.", "Kocik J., Rodzina w obliczu warto\u015bci i wzor\u00f3w \u017cycia ponowoczesnego \u015bwiata, Oficyna Wydawnicza AFM, Krak\u00f3w 2009.", "Kociucki L., Ochrona dziecka przed z\u0142ym traktowaniem [w:] T. Smyczy\u0144ski (red.), Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wyk\u0142adnia, Ars boni et aequi, Pozna\u0144 1999, s. 375\u2013386.", "Ko\u0142akowski L., Po co nam prawa cz\u0142owieka, \"Gazeta Wyborcza\" 25\u201326.10.2003.", "Kubiak R., Prawo medyczne, C.H. Beck, Warszawa 2010.", "Kusio U., Rodzina zast\u0119pcza jako \u015brodowisko wychowawcze, Wydawnictwo UMCS, Lublin 1998.", "Kusztal J., Dobro dziecka w procesie resocjalizacji. Aspekty pedagogiczne i prawne, Wydawnictwo UJ, Krak\u00f3w 2018.", "\u0141akoma S., Instytucja rodzin zast\u0119pczych w prawie administracyjnym, Head Republic, \u0141\u00f3d\u017a 2014.", "\u0141api\u0144ski A., Ograniczenia w\u0142adzy rodzicielskiej, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1979.", "\u0141uczy\u0144ski A., Dzieci w rodzinach zast\u0119pczych i dysfunkcjonalnych, Wydawnictwo KUL, Lublin 2008.", "\u0141ukasiewicz R., Dobro dziecka a interesy innych podmiot\u00f3w w polskiej regulacji prawnej przysposobienia, Wolters Kluwer, Warszawa 2019.", "Majka J., Katolicka nauka spo\u0142eczna \u2013 studium historyczno-doktrynalne, Instytut Kultury Chrze\u015bcija\u0144skiej, Fundacja Jana Paw\u0142a II, Rzym 1987.", "Maluccio A.N., Planowanie sta\u0142o\u015bci w opiece nad dzie\u0107mi [w:] Z.W. Stelmaszuk (red.), Wsp\u00f3\u0142czesne kierunki w opiece nad dzieckiem. Wyb\u00f3r tekst\u00f3w, Wydawnictwo \u017bAK, Warszawa 1999, s. 185\u2013195.", "Matlak A., Cywilnoprawna ochrona wizerunku, \"Kwartalnik Prawa Prywatnego\" 2004, nr 2, s. 317\u2013358.", "Mazurek R., Nie ma genu gejostwa. Wywiad z prof. A. Nalaskowskim, \"Rzeczpospolita\" 2012, nr 18.", "Mickiewicz-Stopa K., Kontakty rodzic\u00f3w biologicznych z dzie\u0107mi wychowuj\u0105cymi si\u0119 w rodzinach zast\u0119pczych spokrewnionych, \"Problemy Opieku\u0144czo-Wychowawcze\" 2016, nr 6.", "Millon-Delsol C., Zasada pomocniczo\u015bci, Znak, Krak\u00f3w 1995, s. 30\u201337.", "Mizieli\u0144ska J., Struzik J., Kr\u00f3l A., R\u00f3\u017cnym g\u0142osem. Rodziny z wyboru w Polsce, PWN, Warszawa 2017.", "Mostowik P., Kontakty dziecka z rodzicami, krewnymi i bliskimi a w\u0142adza rodzicielska, \"Przegl\u0105d S\u0105dowy\" 2013, nr 3, s. 7\u201336.", "Mostowik P., Kontakty matki i ojca z dzieckiem jako tre\u015b\u0107 w\u0142adzy rodzicielskiej [w:] M. Nazar (red.), Prawo cywilne \u2013 stanowienie, wyk\u0142adnia i stosowanie: ksi\u0119ga pami\u0105tkowa dla uczczenia setnej rocznicy urodzin Profesora Jerzego Ignatowicza, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015, s. 257\u2013270.", "Mr\u00f3z D., Krytycznie wobec postulatu zniesienia ubezw\u0142asnowolnienia w kontek\u015bcie harmonizacji polskiego prawa cywilnego z Konwencj\u0105 ONZ o prawach os\u00f3b niepe\u0142nosprawnych, \"Acta Iuris Stetinensis\" 2018, nr 4, s. 7\u201343, http://www.doi.org/10.18276/ais.2018.24-01.", "Nitecki P., Prawo do pomocy spo\u0142ecznej w polskim systemie prawnym, Wolters Kluwer, Warszawa 2008.", "Nitecki S., Wilk A., Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zast\u0119pczej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016.", "Nowicki M.A., Wok\u00f3\u0142 Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji Praw Cz\u0142owieka, wyd. 5, Wolters Kluwer, Warszawa 2010.", "Nowicki M.A., Komu dziecko, \"Rzeczpospolita\" z 25.03.2002.", "Opozda D., Wychowawcza funkcja rodzic\u00f3w w rozwoju to\u017csamo\u015bci m\u0142odzie\u017cy, \"Przegl\u0105d Pedagogiczny\" 2007, s. 49\u201356, http://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element. desklight-4f26f474-7e4b-4886-843b-081197e4e6b4 [dost\u0119p: 31.12.2020].", "Osiaty\u0144ski W., Prawa cz\u0142owieka i ich granice, Znak, Krak\u00f3w 2011.", "Osajda K. (red.), Kodeks rodzinny i opieku\u0144czy. Komentarz, t. V, C.H. Beck, Warszawa 2017.", "Owczaruk I., Odzyska\u0107 dziecko, Wydawnictwo Graf-Rem, Warszawa 2008.", "Pilch T., \u015arodowisko lokalne \u2013 struktura, funkcje, przemiany [w:] T. Pilch, I. Lepalczyk (red.), Pedagogika Spo\u0142eczna, wyd. 2, Wydawnictwo \u017bak, Warszawa 1995, s. 155\u2013173.", "Piotrowski J., Zabezpieczenie spo\u0142eczne \u2013 problematyka i metody, Ksi\u0105\u017cka i Wiedza, Warszawa 1966.", "Podr\u0119cznik prawa europejskiego dotycz\u0105cego praw dziecka, Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej i Rada Europy, 2019, https://www.echr.coe.int/Documents/Handbook_ rights_child_POL.PDF [dost\u0119p: 2.07.2020].", "Polkowski T., Droga do marze\u0144. Podr\u0119cznik dla usamodzielnianych, http://www.rops.wzp.pl/ sites/default/files/zachodniopomorskie_poradnik_polkowski _175x250_\u2013_2019_05_ www_z_wkladka.pdf [dost\u0119p: 30.12.2020].", "Polkowski T., Borowiec S., Le\u015bniewska M., Praca z rodzin\u0105 dziecka umieszczonego w instytucji opieku\u0144czej, \"Problemy Opieku\u0144czo-Wychowawcze\" 2007, nr 7, s. 14\u201331.", "Powell B., Ma B., Cooper G., Hoffman K., Kr\u0105g ufno\u015bci. Interwencja wzmacniaj\u0105ca przywi\u0105zanie we wczesnych relacjach rodzic\u2013dziecko, Wydawnictwo UJ, Krak\u00f3w 2015.", "Prusinowska-Marek A., Piecza zast\u0119pcza [w:] G. J\u0119drejek (red.), Prawo rodzinne. Meritum, Wolters Kluwer, Warszawa 2015, s. 865\u2013954.", "Prusinowska-Marek A., Praktyka s\u0105dowa stosowania art. 100 \u00a7 2 k.r.o. w \u015bwietle bada\u0144, \"Prawo w Dzia\u0142aniu\" 2018, nr 34, s. 189\u2013224.", "Prusinowska-Marek A., Praktyka s\u0105dowa w zakresie realizacji zasady tymczasowo\u015bci pieczy zast\u0119pczej, \"Prawo w Dzia\u0142aniu. Sprawy Cywilne\" 2019, nr 40, s. 43\u201378, https://doi. org/10.32041/pwd.4002.", "Prze\u0142owiecka K., Zjawisko wyuczonej bezradno\u015bci u klient\u00f3w instytucji pomocy spo\u0142ecznej \u2013 przyczyny, konsekwencje, mo\u017cliwo\u015bci przeciwdzia\u0142ania [w:] M. Piorunek (red.), Pomoc \u2013 Wsparcie spo\u0142eczne \u2013 Poradnictwo. Od teorii do praktyki, Wydawnictwo Adam Marsza\u0142ek, Toru\u0144 2010, s. 191\u2013208.", "Radwa\u0144ski Z., Poj\u0119cie i funkcja \"dobra dziecka\" w polskim prawie rodzinnym i opieku\u0144czym, \"Studia Cywilistyczne\" 1981, t. 31, s. 3\u201328.", "Safjan M., Rekomendacja Nr R(87)6 w sprawie rodzin zast\u0119pczych a stan prawny obowi\u0105zuj\u0105cy w Polsce [w:] M. Safjan (red.), Standardy Prawne Rady Europy, t. I, Prawo rodzinne, Oficyna Naukowa, Warszawa 1994.", "Safjan M. (red.), Prawo cywilne \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 og\u00f3lna, System Prawa Prywatnego, t. 1, INP PAN, C.H. Beck, Warszawa 2007.", "Schneider L., Subsidiare Gesellschaft Implikative und analogie Aspekte eines Sozialprinzips, Verlag Ferdinand Schuning, Paderborn\u2013M\u00fcnchen\u2013Wien\u2013Zurich 1983.", "Slany K., Alternatywne formy \u017cycia ma\u0142\u017ce\u0144sko-rodzinnego w ponowoczesnym \u015bwiecie, NOMOS, Krak\u00f3w 2002.", "S\u0142yk J., W\u0142adza rodzicielska [w:] G. J\u0119drejek(red.), Prawo rodzinne. Meritum, Wolters Kluwer, Warszawa 2015.", "Smyczy\u0144ski T., Prawo dziecka do wychowania w rodzinie [w:] T. Smyczy\u0144ski (red.), Konwencja o prawach dziecka. Analiza i wyk\u0142adnia, Ars boni et aequi, Pozna\u0144 1999, s. 149\u2013165.", "Smyczy\u0144ski T., Prawo rodzinne i opieku\u0144cze, wyd. 9, C.H. Beck, Warszawa 2018.", "Smyczy\u0144ski T., Stosunek alimentacyjny a stosunek zobowi\u0105zaniowy, \"Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny\" 1985, nr 1, s. 19\u201335.", "Smyczy\u0144ski T. (red.), Konwencja o Prawach Dziecka. Analiza i wyk\u0142adnia, Ars boni et aequi, Pozna\u0144 1999.", "Smyczy\u0144ski T. (red.), Prawo rodzinne i opieku\u0144cze [w:] System Prawa Prywatnego, t. 12, wyd. 2., INP PAN, C.H. Beck, Warszawa 2012.", "Smyczy\u0144ski T. (red.), Prawo rodzinne i opieku\u0144cze, System Prawa Prywatnego, t. 12, wyd. 2, INP PAN, C.H. Beck, Warszawa 2012.", "Soko\u0142owski T., Charakter prawny osobistej styczno\u015bci rodzic\u00f3w z dzieckiem, \"Kwartalnik Prawa Prywatnego\" 2000, nr 2, s. 273\u2013292.", "Soko\u0142owski T., Powr\u00f3t dziecka do rodziny b\u0105d\u017a fakultatywne pozbawienie w\u0142adzy rodzicielskiej, \"Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny\" 2003, nr 3, s. 97\u2013111.", "Soko\u0142owski T., Prawo rodzinne \u2013 zarys wyk\u0142adu, wyd. 6, Ars boni et aequi, Pozna\u0144 2016.", "Szczepaniak J., Zasada pomocniczo\u015bci w systemie opieki nad rodzin\u0105 i dzieckiem \u2013 za\u0142o\u017cenia a rzeczywisto\u015b\u0107 [w:] K. Pi\u0105tek, A. Karwacki (red.), Aktywna polityka spo\u0142eczna z perspektywy Europy socjalnej, Akapit, Toru\u0144 2007, s. 243\u2013262.", "Szymala K., Wp\u0142yw rodziny na post\u0119powanie lecznicze w stosunku do osoby z zaburzeniami psychicznymi [w:] M. Tkaczuk, R. Jaworska-Stankiewicz (red.), Rodzina w naukach prawnych: zbi\u00f3r studi\u00f3w, WPiA USz, Szczecin 2012, s. 49\u201385.", "Szymaniec P., Wychowanie dziecka w wybranej religii lub \u015bwiatopogl\u0105dzie. Wybrane zagadnienia [w:] D. Jaroszewska-Chora\u015b, A. Kili\u0144ska-P\u0119lacz, A. Wede\u0142-Domaradzka (red.), Prawa dziecka \u2013 perspektywa publicznoprawna, Wydawnictwo UKW, Bydgoszcz 2019, s. 31\u201348.", "\u015aledzi\u0144ska-Simon A., Adopcja dzieci przez pary homoseksualne [w:] R. Wieruszewski, M. Wyrzykowski, Orientacja seksualna i to\u017csamo\u015b\u0107 p\u0142ciowa. Aspekty prawne i spo\u0142eczne, Warszawa 2009, s. 141\u2013156.", "\u015awiderska J., Zgoda pacjenta na zabieg medyczny, Wydawnictwo Dom Organizatora TNOiK, Toru\u0144 2007.", "Tomalski P., Nietypowe rodziny. O parach lesbijek i gej\u00f3w oraz ich dzieciach z perspektywy teorii przywi\u0105zania, Wydawnictwo UW, Warszawa 2007.", "Telusiewicz P., S\u0142u\u017cebna rola zwrotu \"rodzinny\" w przepisach prawa pol