Το διαπολιτισμικό περιεχόμενο στα Ανθολόγια Λογοτεχνικών Κειμένων της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης: Ανάλυση Περιεχομένου
Creators: name: Ραπτοπούλου, Ευθυμία Ζαχαρία
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: διαπολιτισμικό περιεχόμενο
Ανθολόγια Λογοτεχνικών Κειμένων
διαπολιτισμική εκπαίδευση
intercultural content
Anthology Literay Texts
intercultural education

description: Η έρευνα εκπονήθηκε με τη φιλοδοξία να συμβάλλει στην ενίσχυση της διαπολιτισμικής αγωγής μέσω της αντικειμενικής και έγκυρης ανάλυσης του περιεχομένου των σχολικών εγχειριδίων, καθώς και της εξαγωγής συμπερασμάτων. Η ανατροφοδότηση του διδακτικού πλαισίου του μαθήματος της Λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση προς την κατεύθυνση της καλλιέργειας μιας ειρηνικής διαπολιτισμικής συνύπαρξης στο χώρο του σχολείου αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας, υπήρξε μία ακόμα επιθυμία μας. Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η ενίσχυση της διαπολιτισμικής κατεύθυνσης μέσα από την αξιοποίηση της λογοτεχνίας ως φορέα διαπολιτισμικής ιδεολογίας. Επιμέρους στόχοι αποτελούν ο εντοπισμός των διαπολιτισμικών στοιχείων και ο προσδιορισμός του διαπολιτισμικού περιεχομένου των κειμένων στα σχολικά εγχειρίδια «Ανθολόγια Λογοτεχνικών Κειμένων» της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, καθώς και η ανάδειξη των προδιαγραφών και η συμβατότητα των συγκεκριμένων βιβλίων για διδασκαλία προς την κατεύθυνση της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτό επιχειρείται η οριοθέτηση και η αποσαφήνιση βασικών εννοιών της διαπολιτισμικότητας, όπως του πολιτισμού, της ταυτότητας και της ετερότητας, της διαφορετικότητας, του “άλλου” ή του “ξένου”, της οικουμενικότητας, της αφομοίωσης, της αποδοχής και της ανεκτικότητας. Στη συνέχεια διερευνάται το διαπολιτισμικό πλαίσιο λειτουργίας της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στην Ευρώπη και στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, περιγράφονται οι αρχές και τα αξιώματα της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, καθώς και οι σκοποί και οι στόχοι της. Αναφορά γίνεται και στις εκπαιδευτικές πολιτικές διαχείρισης της πολυπολιτισμικότητας, προκειμένου να διαμορφωθεί μια σφαιρική άποψη σχετικά με την εμφάνιση, την εξέλιξη και την ανάπτυξη της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Τέλος, παρουσιάζονται οι σκοποί και οι στόχοι για το μάθημα της Λογοτεχνίας, όπως καταγράφονται στα Α.Π.Σ. και στο Δ.Ε.Π.Π.Σ. για όλες τις τάξεις του Δημοτικού Σχολείου και μελετάται η αξία των εν λόγω βιβλίων για τη διαμόρφωση διαπολιτισμικών στάσεων. Η εκτενέστερη και διεξοδικότερη μελέτη του θέματος συμπληρώνεται και ολοκληρώνεται με τη διεξαγωγή της εμπειρικής έρευνας. Το μεθοδολογικό εργαλείο, που χρησιμοποιήθηκε για τη διεξαγωγή της, είναι η ανάλυση περιεχομένου, η οποία θεωρείται ως η πιο ενδεδειγμένη ερευνητική μέθοδος στην ποιοτική ανάλυση περιεχομένου των βιβλίων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ανάλυση κειμένων με θρησκευτικό περιεχόμενο, ως έκφανση του πολιτισμού μας, καθώς αυτά ενδείκνυνται για την ευαισθητοποίηση στον σεβασμό της ετερότητας και στην ανοχή της διαφορετικότητας. Τα αποτελέσματα της ανάλυσής μας έδειξαν ότι τα κείμενα δεν είναι πλήρως απαλλαγμένα από προκαταλήψεις και στερεότυπα για τον εθνοπολιτισμικά διαφορετικό. Επιπρόσθετα, ο υψηλός αριθμός αναφορών στον πολιτισμό εξελιγμένων ευρωπαϊκών χωρών σε αντίθεση με τις ελάχιστες αναφορές στον πολιτισμό κυρίαρχων μειονοτικών ομάδων που διαβιούν στη χώρα μας επιβεβαιώνει ρητά τη διάκριση μεταξύ ανώτερων και κατώτερων πολιτισμών. Παρόλο που οι βασικές έννοιες της διαπολιτισμικότητας, με κυρίαρχη την έννοια της ειρήνης, σκιαγραφούνται σε πλήθος λογοτεχνικών κειμένων, στην πλειονότητά τους τα κείμενα περιέχουν αρνητικές αναφορές σε ανθρώπους μη ελληνικής καταγωγής. Παράλληλα, διαπιστώθηκαν ελάχιστες αναφορές στο θρησκευτικό πολιτισμό, παρόλο που τα κείμενα θρησκευτικού περιεχομένου είναι μείζονος σημασίας για την προσέγγιση των εννοιών της διαπολιτισμικότητας. Η παρούσα διατριβή ολοκληρώνεται με την παράθεση προτάσεων για τη βελτιστοποίηση της διαπολιτισμικής αγωγής στο πλαίσιο του μαθήματος της Λογοτεχνίας στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση.
description: This research was conducted with the ambition to contribute to the strengthening of intercultural education through objective and accurate analysis of the content of textbooks in order to make deductions. Moreover, we hope that our deductions could serve as a feedback for the teaching framework of Literature Course in Primary Education towards fostering a peaceful intercultural coexistence in schools and the wider society. The purpose of this study is to strengthen intercultural direction through the use of literature as an intercultural ideology carrier. Specific objectives of the research were the identification of intercultural elements and intercultural content of the texts in textbooks "Anthology Literary Texts" that are used in Primary Education, the promotion of standards and the compatibility of specific textbooks for teaching towards intercultural education. In this context, we attempted the delimitation and clarification of key concepts of interculturalism, such as culture, identity and otherness, of diversity, of the "other" or "foreign", the universality of assimilation, acceptance and tolerance. After having investigated the intercultural operating framework of intercultural education in Europe and in Greek educational system, we described the principles and axioms of intercultural education, its goals and objectives. Reference is made to education multiculturalism management policies in order to provide a global perspective on the emergence, evolution and development of intercultural education. Finally, we presented the goals and objectives for the lesson of literature, as recorded in Greek school curriculums (A.P.S. and DEPPS) for all grades of primary school and studied the value of these textbooks in shaping intercultural attitudes. The extensive and thorough state of the art is completed and ends the conduct of empirical research. The methodological tool used in this research is content analysis, which is considered as the most suitable method of research for textbooks quantitative analysis. Particular attention is paid to the analysis of texts with religious content, as an expression of Greek culture, due to their suitability for the raise in respect and in tolerance of diversity. The results of our analysis showed that the texts are not completely free from prejudices and stereotypes about the ethnocultural different. Additionally, the high number of reports on the culture of advanced European countries in contrast with the few references to culture dominant minority groups living in our country explicitly confirms the distinction between upper and lower cultures. Although the basic concepts of interculturalism, with predominant sense of peace, outlined in numerous literary texts, the majority of texts contains negative references to people of non-Greek origin. At the same time, few references were found in religious culture, although the religious texts are of major importance for the approximation of intercultural concepts. The study is concluded with a number of proposals for optimization of intercultural education as part of the Literature Course in Primary Education.