Ο ρόλος του φαρμακοποιού στη φαρμακοεπαγρύπνηση
Creators: name: Δερβενιωτάκη Ελισσάβετ Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Φαρμακοεπαγρύπνηση
Φαρμακοποιός
Κίτρινη Κάρτα
Pharmacovigilance
Pharmacist
Yellow Card

description: Τα φάρμακα, αν και λειτουργούν ως μέσο θεραπείας, μπορεί να προκαλέσουν και ανεπιθύμητες ενέργειες, οι οποίες είναι πολύ σημαντικό να καταγράφονται στα πλαίσια της επιστήμης της φαρμακοεπαγρύπνησης. Οι επαγγελματίες υγείας, όπως είναι οι φαρμακοποιοί, έχουν το καθήκον να καταγράφουν τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες μέσω του θεσμού της Κίτρινης Κάρτας, συμβάλλοντας στην προστασία της δημόσιας υγείας. Ο σκοπός της εργασίας ήταν να μελετηθεί διεξοδικά ο ρόλος και η στάση του φαρμακοποιού στη φαρμακοεπαγρύπνηση. Ως ένας από τους πιο προσβάσιμους στο κοινό επαγγελματίες υγείας, ο φαρμακοποιός της κοινότητας μπορεί να βοηθήσει πολύ στη φαρμακοεπαγρύπνηση και ιδιαιτέρως στην αυθόρμητη καταγραφή των ανεπιθύμητων ενεργειών των φαρμάκων μέσω της συμπλήρωσης της κίτρινης κάρτας. Μελετήθηκε σε ποιο βαθμό τελικά οι φαρμακοποιοί στην Ελλάδα και παγκοσμίως είναι ενημερωμένοι και ευαισθητοποιημένοι πάνω στη φαρμακοεπαγρύπνηση και την Κίτρινη Κάρτα, και ποιοι είναι οι παράγοντες που επηρεάζουν τη στάση τους γύρω από την αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε με την εθελοντική συμπλήρωση ερωτηματολογίου από 281 κοινοτικούς φαρμακοποιούς από 11 περιφέρειες της Ελλάδας (στο σύνολο των 13 περιφερειών), με σκοπό μέσα από το ερωτηματολόγιο να αξιολογηθούν οι γνώσεις αλλά και οι απόψεις των φαρμακοποιών για τη φαρμακοεπαγρύπνηση και την αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών. Το ερωτηματολόγιο βασίστηκε σε αντίστοιχα ερωτηματολόγια του εξωτερικού, αλλά προσαρμόστηκε στις ανάγκες της υπάρχουσας εργασίας. Από τα αποτελέσματα φάνηκε ότι οι φαρμακοποιοί στην Ελλάδα έχουν τις βασικές γνώσεις του τι είναι η φαρμακοεπαγρύπνηση και ο θεσμός της Κίτρινης Κάρτας, αν και ένας στους δύο δε θυμούνται ή είναι σίγουροι ότι δεν έχουν εκπαιδευτεί πάνω στο θέμα αυτό και επιπλέον σχεδόν ένας στους δύο δε γνωρίζουν ότι υπάρχει κέντρο φαρμακοεπαγρύπνησης στην Ελλάδα. Σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες έδειξαν θετική στάση στο να εκπαιδευτούν σχετικά, και αναγνώρισαν ότι ο φαρμακοποιός πρέπει να συμμετέχει ενεργά στην αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών, αλλά μόνο το 35% αυτών έχει συμπληρώσει έστω μία φορά την Κίτρινη Κάρτα. Μόνο ένας στους τρεις συμμετέχοντες γνώριζαν το χρονικό διάστημα που πρέπει να δηλώνεται μία ανεπιθύμητη ενέργεια. Οι λόγοι που μπορεί οι συμμετέχοντες να μην αναφέρουν την ανεπιθύμητη ενέργεια του ασθενή είναι κυρίως γιατί θεώρησαν ότι ο ασθενής δε τους έδωσε αρκετές πληροφορίες, και δευτερευόντως γιατί δε το έκριναν σημαντικό να την αναφέρουν ή δεν είχαν χρόνο γι’ αυτό. Ωστόσο σχεδόν όλοι αναγνώρισαν ότι η αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών είναι πάρα πολύ ή πολύ σημαντική για την ασφάλεια των φαρμάκων. Συμπερασματικά, οι κοινοτικοί φαρμακοποιοί στην Ελλάδα έχουν κάποιες βασικές γνώσεις για την φαρμακοεπαγρύπνηση και το θεσμό της Κίτρινης Κάρτας, αλλά δεν κατέχουν τις πιο ειδικές γνώσεις που χρειάζεται για να αναγνωρίζουν το πότε και πως πρέπει να συμπληρώνουν την Κίτρινη Κάρτα, και αυτό φαίνεται από τους λόγους που δήλωσαν για τους οποίους δεν προχωρούν συνήθως σε αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών. Αναγνωρίζουν ωστόσο ότι οφείλουν να έχουν ενεργό ρόλο στη φαρμακοεπαγρύπνηση και έχουν θετική στάση απέναντι στην αναφορά των ανεπιθύμητων ενεργειών. Επομένως, για να αυξηθούν τα χαμηλά ποσοστά των φαρμακοποιών που συμπληρώνουν Κίτρινες Κάρτες στην Ελλάδα, πρέπει να λάβει χώρα πιο εντατική εκπαίδευση και ευαισθητοποίησή τους, τόσο προπτυχιακά όσο και στα πλαίσια της δια βίου επαγγελματικής τους ανάπτυξης
description: Although medicines act as a method of treatment, they can also have side effects and it is very important that these are recorded within the framework of pharmacovigilance. Health professionals, such as pharmacists, have the duty to record possible side effects through the institution of the Yellow Card, thus contributing to the protection of public health. The objective of this paper was to thoroughly examine the role and attitude of the pharmacist in pharmacovigilance. As one of the professionals most accessible to the public, a community pharmacist can greatly help in pharmacovigilance and in particular in spontaneously recording adverse drug reactions, by completing the yellow card. This paper examines to what extent pharmacists in Greece and worldwide are informed and aware of pharmacovigilance and the Yellow Card, and what the factors that influence their attitude regarding reporting side effects are. The study was carried out with the voluntary completion of a questionnaire by 281 community pharmacists from 11 regions of Greece (out of a total of 13 regions), in order to evaluate the knowledge and opinions of pharmacists on pharmacovigilance and reporting adverse effects. The questionnaire was based on corresponding questionnaires from other countries, but was adapted to the needs of this paper. It was shown that pharmacists in Greece have the basic knowledge of what pharmacovigilance and the Yellow Card Scheme are, although one in two do not remember or are sure that they have not been trained on this subject. Moreover, almost one in two do not know that there is a pharmacovigilance center in Greece. Almost all participants showed a positive attitude to being trained on it, and recognized that the pharmacist should be actively involved in reporting adverse effects. However, only 35% of them have even once completed the Yellow Card. Only one in three participants knew the time period during which an adverse effect should be reported. The reasons why participants may not report a patient's adverse effect are primarily because they felt that the patient did not give them enough information and secondarily because they did not consider it important to be mentioned or they didn’t have the time. However, almost all of them recognized that reporting side effects is extremely or very important for medicines to be safe. In conclusion, community pharmacists in Greece have some basic knowledge about pharmacovigilance and the Yellow Card Scheme, but they do not possess the more specialized knowledge needed to recognize when and how they should complete the Yellow Card, and this is evident from the reasons they gave for which they do not usually proceed to a report of the adverse effects. They recognize, however, that they must play an active role in pharmacovigilance and have a positive attitude towards reporting adverse effects. Therefore, in order to increase the low percentages of pharmacists completing Yellow Cards in Greece, what should take place is more intensive training and raising awareness among them, both on an undergraduate level and also within the context of their lifelong professional development