Το Πολιτικό στη Ρωσική Πρωτοπορία: από τη Μεγάλη Ουτοπία στην Πραγματικότητα
Creators: name: Νάνου, Χρυσούλα Αγγελου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Ρωσική Πρωτοπορία
Κλούτσις
Ραδιο-ρήτορες
Russian avant-garde
Klucis
Radio-orators

description: Μεταξύ των ετών 1910-1932, χρονική περίοδο την οποία παρακολουθεί η εργασία, οι ραγδαίες κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές στη Ρωσία προκάλεσαν τεράστια ώθηση στις δημιουργικές αναζητήσεις καλλιτεχνών –ανάμεσά τους ο Καζιμίρ Μαλέβιτς (Kazimir Malevich), ο Ιβάν Κλιουν (Ivan Kliun), ο Βασίλι Καντίνσκι (Wassili Kandinsky), η Λιουμπόβ Ποπόβα (Liubov Popova), ο Βλαντιμίρ Τάτλιν (Vladimir Tatlin), o Ελ Λισίτσκι (El Lissitsky)– οι οποίοι ήρθαν σε ρήξη με την παράδοση της Δύσης και τον ακαδημαϊσμό και αναζήτησαν νέους δρόμους έκφρασης. Οι καλλιτέχνες αυτοί συγκαταλέγονται στους σημαντικότερους εκπροσώπους της «ρωσικής πρωτοπορίας», μιας σημαντικής περιόδου στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης κατά την οποία η καλλιτεχνική δημιουργία συνδέθηκε με την επαναστατική πολιτική για να φέρει στο προσκήνιο ιδεολογίες, πολεμικού τόνου μανιφέστα και ουτοπικά σχέδια. Στην εργασία, καταρχήν ερευνάται η εμφάνιση του όρου «αβάν γκαρντ» (avant-garde) στη μετεπαναστατική Γαλλία και η εξέλιξη του φαινομένου της πρωτοπορίας στην Ευρώπη των αρχών του 20ού αιώνα, με τη γέννηση των ιστορικών ή «ηρωικών» πρωτοποριών, προκειμένου να προσδιοριστεί το ευρύτερο ιδεολογικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η ρωσική πρωτοπορία. Η εργασία παρακολουθεί τις προεπαναστατικές και μετεπαναστατικές αλλαγές στην κοινωνική θέση και τον ρόλο των Ρώσων πρωτοπόρων καλλιτεχνών και στέκεται στις συνθήκες κατά τις οποίες ανακόπηκε η ορμή της ρωσικής πρωτοπορίας με τη σκλήρυνση του σταλινικού καθεστώτος, τη δεκαετία του 1930. Παρακολουθώντας την εξέλιξη της ρωσικής πρωτοπορίας γίνεται σαφές πώς η επιθυμία για συνολική ρήξη με το καλλιτεχνικό παρελθόν ενώθηκε με την επιθυμία για επανάσταση, ώστε να οδηγήσουν από κοινού στην ουτοπική σύλληψη ενός νέου κόσμου. Η πολιτική διάσταση είναι σαφής στα έργα της ρωσικής πρωτοπορίας, σε μικρότερη ή μεγαλύτερη ένταση, ανάμεσα σε ρεύματα και καλλιτέχνες. Στη δεύτερη κατηγορία συγκαταλέγεται ο λετονικής καταγωγής κονστρουκτιβιστής Γκουστάβ Κλούτσις (Gustavs Klucis – Gustav Klutsis κατά τη ρωσική μεταγραφή του ονόματος). Οι καλλιτεχνικές επιλογές του υπήρξαν αλληλένδετες με την πολιτική του τοποθέτηση στο πλευρό των μπολσεβίκων. Θεωρείται ο πατέρας του ρωσικού φωτομοντάζ, δημιουργός των «ραδιο-ρητόρων», των προπαγανδιστικών γιγαντοαφισών με τις ηρωικές μορφές πολιτικών ηγετών και εργατών και της δυναμικής τυπογραφίας. Η εργασία επιχειρεί να εντάξει το έργο του παραγνωρισμένου για χρόνια καλλιτέχνη μέσα στην περίπλοκη ιστορική συγκυρία στην οποία έζησε και να εντοπίσει τις αντιθέσεις ανάμεσα στις δημιουργικές φιλοδοξίες αυτού του πρωτοπόρου μαχητή της τέχνης και στις υποχωρήσεις και τους συμβιβασμούς στους οποίους τον εξανάγκασε η στενή σχέση του με την πολιτική εξουσία. Μέσα από την περιγραφή και ανάλυση του τρόπου σκέψης και δημιουργίας του, και με έμφαση στον ιδιάζοντα χαρακτήρα του πολυσύνθετου έργου του, επιχειρείται μια κριτική κατανόηση του
description: The term “Russian avant-garde” was introduced during the 1960’s in order to describe a most remarkable art phenomenon that flourished in Russia from 1910 to 1932, in a period of rapid social and political changes. Artists like Kazimir Malevich, Ivan Kliun, Wassili Kandinsky, Liubov Popova, Vladimir Tatlin, El Lissitsky discarded the cultural heritage of the past, rejected the tradition of the West and seeked for new ways of artistic expression. They drew upon western European artistic developments, from Cubism to Futurism, but they also developed and transformed that material, often in astonishing ways marking a significant period in the history of contemporary art in which artistic creation was associated with revolutionary politics to bring forth ideologies, manifestos and utopian programs. At the core of the Russian avant-garde and the link between the various movements was the radical rejection of Tsarist feudalism, the struggle for the social transformation of Russian society, the desire for revolution. In this paper we follow the pre-revolutionary and post-revolutionary changes in the social status and the role of Russian artists until the rise of the Stalinist regime in the 1930s. The political dimension is clear in the works of Russian avant-garde, to a lesser or greater intensity, between movements and artists. A significant example is the case of the Latvian constructivist Gustavs Klucis (or Gustav Klutsis in Russian transliteration of the name). Klucis’ artistic choices were intertwined with his political stance by the side of the Bolsheviks. He is considered to be the father of Russian photomontage, the creator of the "radio-orators" and many propaganda posters with the heroic forms of political leaders and workers. The paper attempts to integrate the unappreciated work of this important artist in the complicated historical context in which he lived and to identify the contradictions between his creative ambitions and the compromises he made because of his close relationship with political authority. Through the description and analysis of his artworks, and with emphasis on the specific nature of the complexity of the project, we attempt a critical understanding of Klucis’ work. Finally, the case of Klucis describes the way that the Revolution emphasized the catalytic role of Russian avant-garde artists not as simple observers and illustrators of the major events unfolding around them, but as active participants in the social transformation of Russia