Οι Αυτοπροσβολές στο Ποινικό Δίκαιο
Creators: name: Κομπατσιάρη, Ελίζα Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: αυτοπροσβολή
πράξη προς έτερον
χρήση ναρκωτικών
δικαίωμα στο θάνατο
300 ΠΚ
301 ΠΚ
διάσωση αρνούμενου ιατρική θεραπεία ασθενούς
πατερναλισμός στο ποινικό δίκαιο
harm to self
act towards others
use of drugs
right to die
300 PC
301 PC
life rescue of refusing medical care patients
8. paternalism in criminal law

description: Στο πρώτο μέρος της εργασίας και αφού πρώτα εξετάζονται οι διαφορές στους υποστηριζόμενους ορισμούς για τις «αυτοπροσβολές» στο ποινικό δίκαιο, ερευνώνται αυτές α) ως «πράξεις» υπό την έννοια του ποινικού δικαίου, β) ως πράξεις που οδηγούν αιτιακά σε ορισμένο αποτέλεσμα και γ) ως προσβολές έννομων αγαθών. Στην πρώτη από τις ενότητες αυτές απασχολεί, ειδικότερα, η πλήρωση στις αμιγείς αυτοπροσβολές του στοιχείου του «προς έτερον» της πράξης, ενώ στη δεύτερη επιχειρούνται λύσεις σε πολυσχολιαζόμενα παραδείγματα εμπλοκής στην αιτιώδη διαδρομή περισσότερων προσώπων, μεταξύ των οποίων και ο φορέας του έννομου αγαθού. Παραπέρα, για την οριοθέτηση τόσο της φύσης και του περιεχομένου του «έννομου αγαθού» όσο και των μορφών προσβολής του χρήσιμο αναδεικνύεται το παράδειγμα της χρήσης ναρκωτικών ουσιών και η τυχόν προσβολή έννομων αγαθών τρίτων. Αντικείμενο του επόμενου μέρους της εργασίας είναι η ποινική αντιμετώπιση των αμιγών αυτοπροσβολών. Το ζήτημα αυτό μελετάται ξεχωριστά υπό τέσσερις, στενά αλληλένδετες πλευρές: με βάση το άδικο, με βάση τον πατερναλισμό στο ποινικό δίκαιο, με βάση τον καταλογισμό και με βάση την ποινή. Στην πρώτη από τις ενότητες αυτές, που είναι και η εκτενέστερη, εξετάζεται ο χαρακτήρας των αυτοπροσβολών ως ουσιαστικά άδικων ή μη, ζήτημα που προσεγγίζεται μέσα από την ερμηνεία θεμελιωδών συνταγματικών αρχών και δικαιωμάτων, αλλά και από δικαιοπολιτικού χαρακτήρα σταθμίσεις, ενώ αγγίζει και θέματα εννοιολογικής οριοθέτησης του Δικαίου. Η ειδικότερη αναφορά στην περίπτωση της αυτοκτονίας, αναδεικνύει τις διαφορετικές απόψεις στη θεωρία σχετικά με α) το τυχόν ουσιαστικό άδικο της πράξης αυτής, β) την υποχρέωση των ανθρώπων να ζουν, γ) την ελευθερία στο θάνατο και δ) το θετικό δικαίωμα στο θάνατο, στο πλαίσιο του οποίου γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις οριακές περιπτώσεις, όπου η φυσική αδυναμία να επιφέρει κανείς το θάνατο με δικές του αποκλειστικά δυνάμεις αποκλείει τη «μέση» οδό της ελευθερίας στην εν λόγω επιλογή. Από τις συνέπειες των θέσεων που δέχεται κανείς για το ζήτημα αυτό, η εργασία ασχολείται παραπέρα με α) την άρση του αδίκου της ανθρωποκτονίας σπουδαία και επίμονα απαιτούντος το θάνατό του ασθενούς, β) τη συνταγματικότητα της ποινικοποίησης της συμμετοχής σε αυτοκτονίας και γ) τη διάσωση της ζωής αρνούμενου ιατρική πράξη ασθενούς. Η ποινική αντιμετώπιση των αμιγών αυτοπροσβολών, όμως, είναι εντελώς διαφορετική υπό το πρίσμα της θεωρίας του πατερναλισμού στο ποινικό δίκαιο. Στην εργασία εξηγούνται οι βασικές αρχές της θεωρίας αυτής και οι κύριες διακλαδώσεις της, ενώ τονίζονται και τα σημαντικότερα προβλήματά της, τα οποία αναφέρονται στη ρευστότητα του διαχωρισμού σκληρού και ήπιου πατερναλισμού και στη σχέση της με τη συνταγματική αρχή της αξίας του ανθρώπου. Η ενότητα που ερευνά το ζήτημα υπό τη βάση του καταλογισμού αναφέρεται σε υποστηριχθείσες στο εξωτερικό και πάντως μεμονωμένες απόψεις που δικαιολογούν το ατιμώτητο της αυτοκτονίας ενόψει του –κατά τις εν λόγω απόψεις- ακαταλόγιστου των αυτόχειρων, θέση που εγείρει και το ζήτημα της συνταγματικότητας ενός τέτοιου αμάχητου τεκμηρίου ανικανότητας καταλογισμού του δράστη. Τέλος, η άποψη ότι η ποινή στις αυτοπροσβολές είναι απρόσφορη έχει υποστηριχθεί εκτενώς και από την ελληνική θεωρία, γεννώντας το ζήτημα των κριτηρίων για την κατάφαση απροσφορότητας της ποινής και, βέβαια, της τυχόν συνδρομής του στοιχείου αυτού για όλες τις αμιγείς αυτοπροσβολές.
description: In the first part of this thesis, after presenting the differences among the supported definitions in criminal law for the term “harm to self”, the following are examined: a) whether harm to self appertains to “act”, as this term is used in criminal law, b) the casual connection between harm to self and its result and c) the harm to self as a harm to a legally protected good. In particular, in the first of these sections it is studied whether the element of “towards others” is fulfilled, while in the second section solutions to classic examples of involvement of more persons in the casual connection, among which also the carrier of the legally protected good, are being attempted. Further on, the example of use of drugs and the investigation of harm to others through this act serve the demarcation of the nature and content of both the “legal protected good” and the forms of harm to it. The second part concerns the criminal approach to pure harm to self and it is studied separately through four closely interrelated aspects: on the basis of unjust, of paternalism in criminal law, of culpability and sentence. In the first of these sections, being the largest, it is examined whether harm to self encloses substantial deprecation, an issue which is approached through the interpretation of constitutional principles and fundamental rights, but also in terms of legal policy and of conceptual definition of Law. The specific reference to the case of suicide reveals differing views among theorists on the existence of a) substantial unjust on pure harm to self, b) a legal obligation of people to live, c) the freedom to die and d) a positive right to die, whereby the thesis makes special reference to borderline cases, where physical inability to cause one's own death excludes the middle ground choice of freedom to death. Among the practical consequences of the position one holds on this issue, the thesis examines a) the justification of homicide, when a patient seriously and persistently demands his own euthanasia, b) the constitutionality of criminalizing assisted suicide and c) the life rescue of a refusing medical care patient. The stance, however, towards pure harm to self is completely different in the light of the theory of paternalism in criminal law. The thesis explains the basic principles and the main branches of this theory, but also it highlights this theory’s major problems, which relate to the uncertainty of the criteria for the distinction between hard and soft paternalism and its relationship with the constitutional principle of human dignity. The section, that explores the issue on the basis of culpability, refers to the opinion of few scientists from abroad that justify the non-punishment of suicide due to insanity, an opinion that also raises questions about the constitutionality of indisputable evidence of the absence of the offender’s culpability. Finally, the opinion that sentence does not constitute a suitable measure against pure harm to self has been widely supported also in Greece, bringing up the issue of the criteria that should be used for that estimation of suitability and then, certainly, the issue of the fulfillment of this element for any harm to self.