1917- 1928 . Η κρίσιμη περίοδος εκκλησιαστικής ιστορίας της Θεσσαλονίκης.
Creators: name: Παλλίδου, Ευθαλία Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: 1917-1928
Θεσσαλονίκη
Εκκλησιαστική ιστορία
Church history
Thessaloniki

description: Η κρίσιμη δεκαετία 1917 – 1927 στην εκκλησιαστική ιστορία της Θεσσαλονίκης που υπήρξε, από κάθε άποψη δραματική, είχε εκ των πρωταγωνιστών της την εκρηκτική προσωπικότητα του μητροπολίτη Γενναδίου Αλεξιάδη (1919 – 1951). Ο Γεννάδιος υπήρξε Πρόεδρος της Ιεραρχίας των Νέων Χωρών αμέσως μετά τον σχηματισμό της Προσωρινής Κυβέρνησης της Τριανδρίας που συγκλήθηκε στις 18 Απριλίου 1917 και που εξέλεξε πενταμελή Επιτροπή, προκειμένου να χειρισθεί εκκλησιαστικά ζητήματα των Νέων Χωρών, καθώς αυτές δεν είχαν πλέον ουδεμία επικοινωνία ούτε με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ούτε με την Ελλαδική Εκκλησία, καθώς είχε αρχίσει ο Εθνικός Διχασμός. Από τα πολλά ζητήματα που αντιμετώπισε η πενταμελής αυτή Επιτροπή ήταν ο χειρισμός στο θέμα του Αναθέματος του Βενιζέλου, η αποκατάσταση των προσφύγων, λαϊκών και κληρικών, η τιμωρία των επισκόπων που δεν ακολουθούσαν την πολιτική του Βενιζέλου, αλλά κυρίως η συγκρότηση του Εκκλησιαστικού Αρχιερατικού Συμβουλίου, που μετά την θριαμβευτική κάθοδο του Βενιζέλου στην Αθήνα εξακολούθησε τις εργασίες του στην Θεσσαλονίκη ασχολούμενο με την τύχη των τιμωρηθέντων κληρικών, αρχιερέων και μοναχών, που συμμετείχαν στο Ανάθεμα, την οργάνωση των μονών, την ίδρυση του Ιεροδιδασκαλείου στην Μονή της Αγίας Αναστασίας Φαρμακολυτρίας, την μισθοδοσία του κλήρου, την συνεχή συνεργασία του με την Κυβέρνηση Βενιζέλου και τον ελληνικό στρατό, που πολεμούσε στο πλευρό των Δυνάμεων της Αντάντ, την αποκατάσταση των ζημιών που υπέστησαν οι μονές της Ανατ. Μακεδονίας από τους Γερμανοβουλγάρους. Άλλο όργανο που συγκροτήθηκε μετά την επικράτηση του Βενιζέλου ήταν το Ανώτατο Εκκλησιαστικό Δικαστήριο, που από τις 2 Αυγούστου 1917, με Πρόεδρο τον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γεννάδιο, εξέταζε τις περιπτώσεις των αρχιερέων, ιδίως της Παλαιάς Ελλάδος που συμμετείχαν στο Ανάθεμα. Στο Β΄ Μέρος, μετά σύντομη παράθεση των ιστορικών και εκκλησιαστικών γεγονότων της περιόδου 1919 – 1928, γίνεται λόγος για την συνέχιση των εργασιών του Ανωτάτου Εκκλησιαστικού Συμβουλίου, που από τον Ιανουάριο 116 του 1919 ως τις 30 Σεπτ. 1920 στις συνεδριάσεις του ασχολούνταν με υποθέσεις των μονών που υπάγονταν στις επισκοπές των Νέων Χωρών, την αποκατάσταση των κληρικών που επέστρεψαν από την ομηρία τους στην Βουλγαρία, τον τραγικό θάνατο του Ελευθερουπόλεως Γερμανού, ποιμαντικά θέματα, την επικοινωνία με το Οικουμενικό Πατριαρχείο, την Θεολογική Σχολή Χάλκης, τις νίκες του ελληνικού στρατού στην Μ. Ασία, την εκλογή Οικουμενικού Πατριάρχου μετά την παραίτηση του Γερμανού. Εξετάζονται, επίσης, στο τρίτο κεφάλαιο του Β΄ Μέρους οι επιπτώσεις που ακολούθησαν μετά την πολιτειακή μεταβολή του Νοεμβρίου του 1920 και την επιστροφή του Βασιλιά Κωνσταντίνου και την αποκατάσταση των τιμωρηθέντων αρχιερέων, που ο Γεννάδιος αντιμετώπισε με τυπικές δοξολογίες και ψυχρότητα αποτυπούμενη στο περιοδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς. Τον Γεννάδιο και τους συνεργάτες του απασχόλησαν, επίσης, η εκλογή του Μελετίου Μεταξάκη ως Πατριάρχου, η Γενοκτονία των Ποντίων, οι εξελίξεις στο Μικρασιατικό Μέτωπο, η Μικρασιατική Καταστροφή, η συμπαράταξή του με την Επανάσταση του Πλαστήρα. Ακολούθως στο τέταρτο κεφάλαιο του Β΄ Μέρους εξετάζονται τα γεγονότα της περιόδου 1922 – 1925, με την εκλογή ως αρχιεπισκόπου Αθηνών του Χρυσοστόμου Παπαδόπουλου και τις πρωτοβουλίες του για την ανασυγκρότηση της Εκκλησίας της Ελλάδος και τις σχέσεις της με την Πολιτεία, με την σύνταξη Καταστατικού Νόμου, την αλλαγή του ημερολογίου, την παραίτηση του Μεταξάκη, τις ενέργειες του Γενναδίου για την ίδρυση του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, την στάση του απέναντι στην απαλλοτρίωση της εκκλησιαστικής περιουσίας, την συμμετοχή της Ιεραρχίας στα πολιτικά δρώμενα, την αποκατάσταση των αρχιερέων του Πόντου, της Μ. Ασίας και της Ανατ. Θράκης, την φιλοξενία στην Θεσσαλονίκη του απελαθέντος Πατριάρχου Κωνσταντίου Ε΄ (Φεβρ. 1925), την εκλογή του διαδόχου του Βασιλείου Δ΄. Στο πέμπτο, και τελευταίο κεφάλαιο, εξετάζονται οι θέσεις του Γενναδίου στο ζήτημα των Νέων Χωρών ως το 1928 με την καταγραφή του ιστορικού του ζητήματος από το 1927 ως το 1928, που έκλιναν προς το τελικό, και υφιστάμενο ως σήμερα, νομικό καθεστώς.
description: 1917 1928 The critical period of church history of Thessaloniki