Περιβαλλοντικοί πρόσφυγες: Η νέα πρόκληση της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης
Creators: name: Σανξαρίδου, Ελένη Ιορδάνη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Περιβαλλοντικός πρόσφυγας
Ευπάθεια
Ανθεκτικότητα
Environmental refugees
Vulnerability
Resilience

description: Η μακροπρόθεσμη αλλαγή στα παγκόσμια κλιματικά πρότυπα που συντελείται με ραγδαίους ρυθμούς έχει σημαντικές επιπτώσεις στον άνθρωπο. Μία από αυτές είναι και η κλιματικά προκαλούμενη μετανάστευση. Παρότι η μετανάστευση αποτελεί ένα σύνθετο ζήτημα με πολλαπλές αιτίες, συχνά ο περιβαλλοντικός παράγοντας αγνοείται. Και ενώ στις διεθνείς συζητήσεις ο όρος «περιβαλλοντικός πρόσφυγας» ή «κλιματικός μετανάστης», εμφανίζεται ήδη από το 1980, μόλις τα τελευταία χρόνια η κλιματική μετανάστευση έχει αναδειχθεί σε κρίσιμο ζήτημα που απαιτεί παγκόσμια συνεργασία στην περιβαλλοντική διακυβέρνηση και επαρκή καθορισμό του νομικού πλαισίου που περιγράφει και προστατεύει τους συγκεκριμένους ανθρώπους. Στην παρούσα εργασία λοιπόν, παρουσιάζεται η εξέλιξη των όρων αναφορικά με την κλιματική μετανάστευση διαχρονικά, οι παράγοντες που επιδεινώνουν την ευπάθεια των ευάλωτων πληθυσμών στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες κυρίως, και η συμβολή του περιβαλλοντικού παράγοντα, που λειτουργεί πολλαπλασιαστικά, στην διαμόρφωση ανθρώπινων μετακινήσεων. Παράλληλα, μελετάται η αλληλεπίδραση και η σχέση αμοιβαιότητας της φύσης και της κοινωνίας, και η σημασία της κατανόησης των κοινωνικο-οικολογικών συστημάτων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευάλωτων πληθυσμών που στρέφονται στην μετανάστευση. Διερευνάται κατά πόσο η κλιματική μετανάστευση μπορεί να αποτελέσει μέσο προσαρμογής και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των ευάλωτων πληθυσμών, οι συνέπειες της τόσο για τους μετακινούμενους, όσο και για τις περιοχές και τις κοινότητες υποδοχής, αλλά και οι πολιτικές και δράσεις της παγκόσμιας διακυβέρνησης και των διεθνών οργανισμών στην προστασία και διαχείριση του φαινομένου. Τελικά, παρατίθενται χαρακτηριστικά παραδείγματα κλιματικής μετανάστευσης σε λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες του Παγκόσμιου Νότου, όπου η περιβαλλοντική κρίση, στην διαμόρφωση της οποίας έχουν ελάχιστη έως μηδενική συμμετοχή, υπονομεύει τα ήδη αδύναμα κοινωνικοοικονομικά και πολιτικά πλαίσια, επιβαρύνει εύθραυστα οικοσυστήματα και ενισχύει την έκθεση των περιοχών τους σε φυσικούς κινδύνους, οδηγώντας τους στην μετανάστευση.
description: The long-term change in global climate patterns that is occurring rapidly has important implications for humans. One of these is climate-induced migration. Although migration is a complex issue with multiple causes, the environmental factor is often ignored. While in international discussions the term "environmental refugee" or "climate migrant" has appeared as early as 1980, it is only in recent years that climate-induced migration has emerged as a critical issue requiring global cooperation in environmental governance and adequate definition of the legal framework that describes and protects these people. This paper, presents the evolution of the terms of climate migration over time, the factors that exacerbate the vulnerability of populations mainly in less developed countries, and the contribution of the environmental factor, which acts multiplicatively, in shaping human movements. At the same time, is examined the interaction and reciprocity between nature and society, and the importance of understanding socio-ecological systems to enhance the resilience of vulnerable populations turning to migration. It is investigated whether climate migration can be a means of adapting and enhancing the resilience of vulnerable populations, also its consequences for both migrants and host regions and communities, and the policies and actions of global governance and international organizations in protecting and managing the phenomenon. Finally, typical examples of climate-induced migration in less developed countries of the Global South are provided, where the environmental crisis, in the shaping of which they have little to no involvement, undermines already weak socio-economic and political frameworks, strains fragile ecosystems and increases the exposure of their regions to natural hazards, leading them to migrate.