Η ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων παιδιών με νοητική ανεπάρκεια με συνομηλίκους τους: ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης στο πλαίσιο της ειδικής αγωγής
Creators: name: Γκιργκινούδη, Ελένη Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Κοινωνικές δεξιότητες
Νοητική ανεπάρκεια
Κουλτούρα συνομηλίκων
Social skills
Mental deficiency
Peer culture

description: Την τελευταία δεκαετία ένα από τα θέματα που κυριαρχούν διεθνώς στο χώρο της ειδικής αγωγής, είναι οι κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσουν τα παιδιά με νοητική ανεπάρκεια με τους συνομηλίκους τους και οι δεξιότητες που αναδεικνύονται μέσω των παραπάνω σχέσεων οι οποίες συμβάλλουν τόσο στην ένταξη των παιδιών με νοητική ανεπάρκεια στην κουλτούρα των συνομηλίκων τους όσο και στην ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού. Στην ενταξιακή πολιτική που εφαρμόζει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, το θέμα της ανάπτυξης κοινωνικών σχέσεων παιδιών με νοητική ανεπάρκεια με τους συνομηλίκους τους αλλά και ο αυτοπροσδιορισμός τους, βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, ενώ τα επίσημα προγράμματα με στόχο την ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων είναι ελάχιστα. Σκοπός της έρευνας μας ήταν να αναδείξουμε την αναγκαιότητα της εφαρμογής παιδαγωγικών προγραμμάτων που στοχεύουν στην ανάπτυξη των κοινωνικών σχέσεων παιδιών με και χωρίς νοητική ανεπάρκεια από την προσχολική ακόμη ηλικία καθώς σύμφωνα και με την θεωρία της συμβολικής αλληλεπίδρασης προκύπτει έντονα η ανάγκη αλλαγής της αντίληψης για τη νοητική ανεπάρκεια και από ατομικό χαρακτηριστικό να αναδειχτεί ως αποτέλεσμα της αλληλεπίδρασης ατόμων με και χωρίς νοητική ανεπάρκεια. Η συγκεκριμένη εργασία αποτελεί ένα πιλοτικό πρόγραμμα παρέμβασης στο πλαίσιο της προσχολικής αγωγής με στόχο την ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων παιδιών με νοητική ανεπάρκεια με τους συνομηλίκους τους. Η ερευνητική υπόθεση που διατυπώθηκε ήταν ότι οι μαθητές προσχολικής ηλικίας με νοητική ανεπάρκεια μπορούν να επωφεληθούν από ένα παιδαγωγικό πρόγραμμα παρέμβασης που έχει στόχο την ανάπτυξη των κοινωνικών δεξιοτήτων που είναι απαραίτητες για τη συμμετοχή τους στο ελεύθερο συλλογικό παιχνίδι των συνομηλίκων τους και ως αποτέλεσμα να βελτιώσουν την επικοινωνία τους με τους συνομηλίκους, να ενταχτούν στις παρέες τους και να εξελίξουν τη δυνατότητα αυτοπροσδιορισμού τους. Ως απόρροια της ερευνητικής μας υπόθεσης, εφαρμόστηκε ποιοτική έρευνα δράσης η οποία πραγματοποιήθηκε σε τμήμα ένταξης νηπιαγωγείου της επαρχίας, το δείγμα μας ήταν δύο παιδιά με διάγνωση νοητικής ανεπάρκειας και διήρκησε από τον Δεκέμβριο του 2010 έως τον Μάιο του 2011. Το πρόγραμμα ξεκίνησε με την αξιολόγηση των παιδιών η οποία διήρκησε 6 εβδομάδες όπου καταγράψαμε το ιστορικό των παιδιών (ιατρικό, εκπαιδευτικό, κοινωνικό και οικογενειακό) και την εξειδικευμένη αξιολόγηση κοινωνικών δεξιοτήτων, ενώ η υλοποίηση του διήρκησε 8 εβδομάδες κατά τις οποίες πραγματοποιήθηκαν 22 εκπαιδευτικές παρεμβάσεις. Η επιβεβαίωση της ερευνητικής μας υπόθεσης έγινε μέσω της ποιοτικής ανάλυσης επεξεργασίας δεικτών αξιολόγησης οι οποίοι κατέγραφαν την πορεία των στόχων που τέθηκαν με την έναρξη του προγράμματος, την θεματική ανάλυση και τις εκτιμήσεις των εκπαιδευτικών που δούλευαν με τα παιδιά, όσον αφορά τους συγκεκριμένους δείκτες, ως κριτήριο επανελέγχου της πιστοποίησης των συμπερασμάτων της έρευνας μας. Τα ερευνητικά δεδομένα φαίνεται να ενισχύουν την ερευνητική μας υπόθεση καθώς είχαμε ανάπτυξη συγκεκριμένων κοινωνικών δεξιοτήτων, συμμετοχή στο ελεύθερο συλλογικό παιχνίδι των συνομηλίκων αλλά και τα πρώτα βήματα για την ανάπτυξη δεξιοτήτων αυτοπροσδιορισμού.
description: In the last decade one of the issues that dominate internationally in the field of special education, is the social relations which are being developed by the children with mental deficiency with their peers and the skills that emerge through the above relations which contribute both to the integration of children with mental deficiency in the culture of their peers as well as to the development of skills of self-determination. In the integration policy implemented by the Greek educational system, the issue of children's development of social relations with mental deficiency with their peers but also their self-determination, is still in early stages, while official programs aiming at developing social skills, are minimal. The aim of our research was to highlight the necessity of implementing educational programs aiming at the development of the social relations between children with and without mental deficiency from pre-school age as according to the theory of symbolic interaction, strongly results the need to change the perception of mental deficiency and from an individual feature to emerge as a result of the interaction between people with and without mental deficiency. This specific work is a pilot intervention program in the context of the pre-school education in order the children to develop social relations with mental deficiency with their peers. The research hypothesis delivered was that pre-school-age students with mental deficiency can benefit from an educational intervention program that aims at the development of social skills that are necessary for their participation in the free collegiate game of their peers and as a result to improve communication with their peers, to join their groups and to transform the possibility of self-determination. As a result of our research case, a qualitative action research was applied which was conducted at kindergarten entry section of the province. Our sample was two children with diagnosed mental incompetence and lasted from December 2010 to May 2011. The program started with the evaluation of children which lasted 6 weeks where we recorded the history of the children (medical, educational, social, family) and the specialized assessment of social skills, while its implementation lasted 8 weeks during which 22 educational interventions. The confirmation of our case research was done through the qualitative analysis process assessment indicators which recorded the progress of the goals set at the start of the program, the thematic analysis and the estimates of the teachers who worked with the children, with regard to the specific indicators, as criterion of reviewing certification of the conclusions of our research. The research data appear to amplify our research hypothesis as we developed specific social skills, participation in the free game of collegiate peers but also in the first steps towards the development of self-determination skills.