Η δικονομική μεταχείριση των εξαρτημένων δραστών μέσα από τα άρθρα 31-35 του Ν. 4139/2013
Creators: name: Δημάκου, Κωνσταντίνα Άννα Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: subject: Νόμος
subject: Δικονομική μεταχείριση
subject: Εξάρτηση
subject: Law
subject: FOS: Law
subject: Ρrocedural treatment
subject: Addiction

description: Η χρήση ναρκωτικών ουσιών αποτελεί ένα παγκόσμιο φαινόμενο με εθνικές διαστάσεις, το οποίο πλήττει ολοένα και περισσότερο τις σύγχρονες κοινωνίες. Οι συνέπειες του εν λόγω φαινομένου είναι διττές και αφορούν τόσο το ίδιο το άτομο, όσο και την κοινωνία στο σύνολό της. Από την μία πλευρά, η χρήση ναρκωτικών ουσιών επιφέρει βλαπτικές και δυσμενείς για την υγεία του χρήστη συνέπειες, οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν μέχρι και στον θάνατο. Από την άλλη, η χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών έχει ευρύτατες αρνητικές συνέπειες και για το κοινωνικό σύνολο, όπως είναι οι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία, η μείωση της παραγωγικότητας μεγάλου μέρους του πληθυσμού, ο κοινωνικός αποκλεισμός των εξαρτημένων ατόμων, αλλά και η ανάπτυξη της εγκληματικότητας με την διάνθηση του οργανωμένου εγκλήματος από τους διακινητές, αλλά και την διάπραξη αδικημάτων από τους ίδιους τους χρήστες. Η εξάρτηση από τα ναρκωτικά αποτελεί κατά συνέπεια ένα φαινόμενο με διαχρονικό χαρακτήρα και αναμφισβήτητα με ένα αρνητικό πρόσημο, γι’ αυτό και η κοινωνία αναζητά διαρκώς τρόπους για την αντιμετώπισή του. Η ποινικοποίηση της χρήσης ναρκωτικών αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα μέσα πρόληψης που χρησιμοποιεί η κοινωνία για την εξάλειψη ή έστω μείωση του φαινομένου. Στην Ελλάδα, προσπάθειες νομικής φύσεως που επιχείρησαν να οριοθετήσουν το υπό κρίση ζήτημα έλαβαν χώρα ήδη από το έτος 1919 με τον ν. 1681/1919 «περί αλητείας και επαιτείας», ο οποίος ποινικοποίησε την χρήση χασίς ως μια ειδικότερη μορφή αλητείας. Ακολούθησαν αρκετοί τροποποιητικοί νόμοι, όπως ο ν. 2121/1993, με τον οποίο επήλθε σαφής αυστηροποίηση των απειλούμενων ποινικών κυρώσεων, μέχρι την ψήφιση του ν. 3459/2006 ή όπως είναι γνωστός Κώδικας Νόμων για τα Ναρκωτικά (ΚΝΝ), ο οποίος αποτελεί ουσιαστικά την κωδικοποίηση όλων των αποσπασματικών ρυθμίσεων που είχαν εισαχθεί με τους προαναφερθέντες νόμους από το 1987 και εντεύθεν, διαμορφώνοντας έτσι ένα ενιαίο σύνολο διατάξεων για την ποινική μεταχείριση των αδικημάτων των σχετιζόμενων με τα ναρκωτικά. Ο ν. 4139/2013 αποτελεί το πιο πρόσφατο θεσπισμένο νομοθέτημα στην χώρα μας αναφορικά με τα Ναρκωτικά, τιτλοφορούμενος ως «Νόμος περί εξαρτησιογόνων ουσιών» (ΦΕΚ Α’ 74/20.03.2013). Αφετηρία για την έναρξη της διαδικασίας παραγωγής του ως άνω νομοθετήματος αποτέλεσε η απόφαση-πλαίσιο 2004/757 ΔΕΥ του Συμβουλίου της Ευρώπης 5, με την οποία έπρεπε να εναρμονιστεί η μέχρι τότε ισχύουσα νομοθεσία που προβλεπόταν στον ΚΝΝ. Φιλοσοφία του παρόντος νόμου είναι η αντιμετώπιση του εξαρτημένου δράστη ως ασθενούς και όχι ως εγκληματία, κάτι που αντανακλάται στην ποινική του μεταχείριση. Υιοθετήθηκε, έτσι, ένα πατερναλιστικό μοντέλο το οποίο λειτουργεί αποτρεπτικά τόσο μέσω της πρόληψης (γενική και ειδική προληπτική λειτουργία του νόμου), όσο και της καταστολής (σύλληψη και καταδίκη των δραστών) προκειμένου να περιοριστεί η διακίνηση, αλλά και να προωθηθεί η απεξάρτηση των τοξικομανών με τον συνδυασμό των κατάλληλων θεραπευτικών μέτρων του νόμου. Στόχος της παρούσας μελέτης είναι η ερμηνευτική προσέγγιση των κυρωτικών και των θεραπευτικών διατάξεων της ειδικής ποινικής νομοθεσίας για τα ναρκωτικά και η κριτική επισκόπηση της εφαρμογής τους. Αναλυτικότερα, στο Κεφάλαιο I αναλύονται οι έννοιες «ναρκωτικά» και «εξάρτηση» καθώς και ο κρίσιμος χρόνος διάγνωσης της εξάρτησης κατά την ποινική διαδικασία. Στο Κεφάλαιο II εξετάζεται η διεθνής θεσμική αντιμετώπιση του ζητήματος της εξάρτησης από τα ναρκωτικά. Το Κεφάλαιο ΙΙΙ πραγματεύεται τις προβλεπόμενες ποινές (μείωση ποινής λόγω της ύπαρξης εξάρτησης) για τη χρήση και διακίνηση ναρκωτικών από εξαρτημένους δράστες κατά το άρθρο 30 παρ. 4 του Ν. 4139. Στη συνέχεια, στα Κεφάλαια IV έως VIII αναλύονται τα ευεργετικά εναλλακτικά μέτρα για τους εξαρτημένους από την συμμετοχή και την ολοκλήρωση θεραπευτικών προγραμμάτων, με την εξής ταξινόμηση: α) προβλέψεις κατά το στάδιο της προδικασίας, β) συνέπειες συμμετοχής σε θεραπευτικά προγράμματα εκτός καταστημάτων κράτησης, γ) συνέπειες της ολοκλήρωσης θεραπευτικού προγράμματος εκτός σωφρονιστικών καταστημάτων, δ) εισαγωγή σε θεραπευτικό ή ειδικό κατάστημα κράτησης και μεταγωγές και ε) υφ’ όρον απόλυση. Τέλος, στο Κεφάλαιο IX γίνεται μία απόπειρα εξαγωγής συμπερασμάτων σχετικά με την εφαρμογή του ν. 4139/2013 και διατύπωση διορθωτικών παρεμβάσεων- προτάσεων σε σχετικά ζητήματα εφαρμογής του.
description: The use of drugs is a global phenomenon with national dimensions, increasingly affecting modern societies. The consequences of this phenomenon are dual, impacting both the individual and society as a whole. On one hand, drug use has harmful and adverse effects on the user's health, potentially leading to death. On the other hand, drug use has widespread negative consequences for society, including public health risks, reduced productivity of a significant portion of the population, social exclusion of addicted individuals, and the rise of criminal activities through organized crime and offenses committed by users themselves. Drug addiction is thus a persistent and undeniably negative phenomenon, prompting society to constantly seek ways to address it. Criminalizing drug use has long been one of the preventive measures employed by society to eliminate or at least reduce this phenomenon. In Greece, legal efforts to address this issue began as early as 1919 with Law 1681/1919 "On Vagrancy and Begging," which criminalized cannabis use as a specific form of vagrancy. Several amending laws followed, such as Law 2121/1993, which significantly increased the severity of criminal penalties until the adoption of Law 3459/2006, known as the Code of Laws on Drugs (CND). This code essentially codified all fragmented regulations introduced by the aforementioned laws from 1987 onwards, creating a unified set of provisions for the criminal handling of drug-related offenses. The most recent legislation in Greece regarding drugs is Law 4139/2013, titled "Law on Addictive Substances" (Official Gazette A' 74/20.03.2013). The impetus for the production of this legislation was the European Council Framework Decision 2004/757/JHA, which required the harmonization of the existing legislation under the CND. The philosophy of the current law is to treat the dependent offender as a patient rather than a criminal, reflected in the legal treatment of such individuals. A paternalistic model was adopted, which operates both preventively (general and specific preventive functions of the law) and repressively (arrest and conviction of offenders) to restrict trafficking and promote the rehabilitation of addicts through appropriate therapeutic measures. The aim of this study is to interpretively approach the punitive and therapeutic provisions of the special criminal legislation on drugs and to critically review their application. More specifically, Chapter I analyzes the concepts of "drugs" and "addiction," as well as the critical time of diagnosing addiction during the criminal process. Chapter II examines the international institutional approach to the issue of drug addiction. Chapter III discusses the prescribed penalties (sentence reduction due to the existence of addiction) for drug use and trafficking by addicted offenders under Article 30, paragraph 4 of Law 4139. Subsequently, Chapters IV to VIII analyze the beneficial alternative measures for addicts' participation and completion of therapeutic programs, classified as follows: a) provisions during the pre-trial stage, b) consequences of participation in therapeutic programs outside detention facilities, c) consequences of completing a therapeutic program outside correctional facilities, d) admission to therapeutic or special detention facilities and transfers, and e) conditional release. Finally, Chapter IX attempts to draw conclusions regarding the application of Law 4139/2013 and proposes corrective interventions and suggestions on related implementation issues.  
description: Συνεργαζόμενα Τμήματα: Τμήμα Νομικής και Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Κύπρος)