Η κοινωνική επάρκεια παιδιών προσχολικής ηλικίας με ή δίχως νοητική ανεπάρκεια που βρίσκονται σε δυσμενή κοινωνικά θέση στην ομάδα των συνομηλίκων.
Creators: name: Καθάριου, Αρχοντία Γεώργιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: κοινωνική επάρκεια
κουλτούρα συνομηλίκων
κοινωνική ανεπάρκεια
social competence
peer culture
intellectual disability

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να διερευνήσει μέσα από την κουλτούρα των συνομηλίκων την δυσμενή κοινωνική θέση παιδιών προσχολικής ηλικίας με ή δίχως ανεπάρκειες σε σχέση με την κοινωνική τους επάρκεια στο ελεύθερο συλλογικό παιχνίδι. Σύμφωνα με τον Corsaro ως κουλτούρα των συνομηλίκων θεωρείται ένα σταθερό σύνολο από κανόνες, ρουτίνες, ιδέες, γεγονότα, αξίες, αντιλήψεις που προστατεύουν και μοιράζονται τα παιδιά μεταξύ τους. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας επιχειρούν καθημερινά στο νηπιαγωγείο να κερδίσουν τον έλεγχο της ζωής τους προκαλώντας και αμφισβητώντας την εξουσία του ενήλικα. Ταυτόχρονα σ’ αυτή την ηλικία, τα παιδιά δεν παραχωρούν εύκολα χώρο στα άλλα παιδιά και αντιστέκονται με διάφορες στρατηγικές στην ανεπιθύμητη είσοδο κάποιου άλλου στη δραστηριότητα τους. Αυτές οι κοινωνικές στρατηγικές, που συνθέτουν την κοινωνική επάρκεια, είναι ευαίσθητες και επηρεάζονται από αναπτυξιακούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Ένας λειτουργικός ορισμός της κοινωνικής επάρκειας στις σχέσεις με τους συνομηλίκους περιέχει σύμφωνα με τον Guralnick την ικανότητα των παιδιών να χρησιμοποιούν κατάλληλες και αποτελεσματικές κοινωνικές στρατηγικές για την επίτευξη των διαπροσωπικών τους στόχων σε πλαίσια που συμπεριλαμβάνουν συνομήλικους. Τρείς ενδοπροσωπικοί στόχοι περιγράφουν στην προσέγγιση του Guralnick τις διαστάσεις της κοινωνικής επάρκειας και τα επίπεδα της: 1. Μπαίνω στο παιχνίδι της ομάδας, 2. Επιλύω τη σύγκρουση και 3. Παραμένω στο παιχνίδι μετά τη σύγκρουση. Tα παιδιά με ήπια νοητική ανεπάρκεια (ν.α.) εκδηλώνουν ένα μεγάλο εύρος δυσκολιών στην κοινωνική επάρκεια στο παιχνίδι και ιδιαίτερα στην είσοδο και ένταξη στην ομάδα των συνομηλίκων. Δεν έχουν το ίδιο επίπεδο ικανοτήτων στις σχέσεις με τους συνομήλικους τυπικής ανάπτυξης (τ.α.) με αποτέλεσμα να μην μπορούν να κάνουν φιλίες και να επωφεληθούν από αυτές. Ακόμη και συγκριτικά με μικρότερης ηλικίας παιδιά τυπικής ανάπτυξης δεν κατακτούν το ίδιο επίπεδο κοινωνικής επάρκειας με τους συνομήλικους. Η κοινωνική επάρκεια συνδέεται με κοινωνικούς και γνωστικούς παράγοντες. Τα παιδιά με ήπια ν.α. είναι πιο ευάλωτα στις δυσκολίες που προκύπτουν σε αυτό το πεδίο. Σύμφωνα με την ερευνητική υπόθεση αναμένεται η κοινωνική θέση ενός παιδιού αναμένεται να σχετίζεται με την κοινωνική επάρκεια όπως προσεγγίζεται μέσα από το μοντέλο του Guralnick. Επίσης αναμένεται να ερμηνεύονται οι στρατηγικές των προνηπίων σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση σε σχέση με τα διαφορετικά χαρακτηριστικά τους μέσα από την κουλτούρα των συνομηλίκων. Η πιλοτική αυτή έρευνα ήταν ποιοτική έρευνα καταγραφής και επεξεργασίας επεισοδίων στις ελεύθερες δραστηριότητες, στα οποία συμμετείχαν τα παιδιά του δείγματος. Σύμφωνα με τον Guralnick ως «επεισόδιο» ορίζεται ένα κοινό συμβάν αντιπαράθεσης ή σύγκρουσης που επιζητά επίλυση και που εμπεριέχει λεκτική ή μη λεκτική έκφραση. Η έρευνα διεξήχθη σε δύο γενικά νηπιαγωγεία της Λάρισας το χρονικό διάστημα από τον Νοέμβριο 2016 έως τον Απρίλιο 2017. Δείγμα της έρευνας ήταν έξι παιδιά (case study) που βρίσκονταν σε δυσμενή κοινωνικά θέση στην ομάδα των παιδιών της τάξης τους (απορριπτόμενοι ή αφανείς). Δύο από αυτούς ήταν παιδιά στο πλαίσιο της τυπικής ανάπτυξης, τρία παιδιά στο όριο της νοητικής ανεπάρκειας και ένα παιδί με ν.α. Τα ευρήματα ενίσχυσαν την ερευνητική υπόθεση και το μοντέλο του Guralnick των τριών διαστάσεων της κοινωνικής επάρκειας. Η πρώτη διάσταση (είσοδος στο ελεύθερο παιχνίδι των συνομηλίκων) φάνηκε να μην επηρεάζει ιδιαίτερα τη συμμετοχή και αποδοχή του παιδιού από την ομάδα. Αντίθετα σημαντικό ρόλο είχε ο τρόπος διαχείρισης των συγκρούσεων τόσο στη μετάβαση του παιδιού από την εγωκεντρική φάση στη συλλογική λειτουργία, όσο και για την αναγνώρισή του από τα άλλα παιδιά. Επίσης φάνηκε ότι η ικανότητα συμβολής στο σενάριο του παιχνιδιού σε συνδυασμό με την ποιότητα της λεκτικής αλληλεπίδρασης επηρεάζουν σημαντικά την ισότιμη συμμετοχή του παιδιού στο συλλογικό παιχνίδι. Τα παιδιά του δείγματος εμφάνισαν σημαντικές αδυναμίες στις δυο αυτές διαστάσεις. Οι αδυναμίες τους διαφοροποιούνται ανάλογα με το επίπεδο της γνωστικής τους ικανότητας. Ιδιαίτερα, στην περίπτωση του παιδιού με ν.α., διαπιστώθηκε μια λειτουργία που να μην αναγνωρίζει τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της ομάδας των συνομηλίκων, σε βαθμό που αυτή να είναι ορατή και μη αποδεκτή από τα άλλα παιδιά. Η νηπιαγωγός φάνηκε να είναι μια σημαντική μεταβλητή της σχολικής κουλτούρας. Βρίσκεται σε σχέση αλληλεπίδρασης με την κοινωνική επάρκεια και την κουλτούρα των συνομηλίκων, ιδιαίτερα μέσα από τις συγκρούσεις τους, αλλά όπως διαπιστώθηκε δίχως να έχει επίγνωση αυτής της διάστασης του ρόλου της. Η στενή σύνδεση όλων των παραπάνω αναδεικνύει ένα σοβαρό παιδαγωγικό ζήτημα που αφορά στον τρόπο που διαμορφώνουμε την εικόνα μας για την κοινωνική επάρκεια και τις σχέσεις των μικρών παιδιών, η οποία συνήθως δεν προκύπτει από τα ίδια και αποκλίνει από την πραγματικότητα των σχέσεών τους
description: The purpose of present study is to investigate the sociometric status of pre-school aged children and toddlers, with or without mental delays, linked to their social competence and via peer culture perspective, during the peer play in pre-school settings. According to Corsaro by peer culture, we mean a stable set of activities or routines, artifacts, values and concerns that children produce and share in interaction with peers. Children make persistent attempts with a variety of adjustments to gain control of their lives and to share that control with each other. In the pre-school years there is an overriding concern with social participation and with challenging and gaining control over adult authority. These peer competence processes are highly sensitive to and easily perturbed by adverse environmental and cognitive factors.According to Guralnick definition young children’s social competence with peers represents, at minimum, their ability to utilize appropriate and effective social strategies to achieve their interpersonal goals in contexts involving peers in free social play. Three overarching interpersonal goals have proven to be extremely useful and relevant to peer competence in terms of both assessment and intervention: (1) peer group entry, (2) conflict resolution, and (3) maintaining play. Group play, the primary index of the social task of maintaining play, is especially problematic for children with delays, suggesting the existence of a very fragile set of peer interaction skills. As a consequence, children with intellectual disabilities may well be unusually vulnerable to peer competence difficulties. Even when compared with younger typically developing children matched on mental age, pre-school age children with delays still do not achieve equivalent levels of peer interactions. As might be expected, these peer competence difficulties limit children’s ability to this field. According this research hypothesis based on Guralnick’s conceptional model, the unfavorable sociometric status of pre-school age children with or without delays is related with the social competence. Furthermore, following to this approach is expected to result that social strategies of preschoolers related to various characteristics, could be evident via peer culture. This study was a pilot qualitative research data of episodes in the free peer play, in which participated the children of the sample. As conceptualized by Guralnick, a directive episode used to be a commonly conflict occurrence, requiring some type of resolution. The research was carried out in two general kindergartens of Larissa during the school year 2016-17 and time space from November 2016 until April 2017. Sample of present research was six cases of children (case study) that was found in unfavorable sociometric status in the peer group of their class (rejected or neglected). Two of them were children of typical cognitive development, three children with limited cognitive development and one with intellectual disabilities. The findings confirmed the research case and the Guralnick approach of three dimensions of social competence. The peer entry seemed not to be related to peer group participation and acceptance. On the other hand the conflict resolution has a significant role to the children’s transition from the solitary play to social play and action. In addition, their difficulty to interact with peers through social play linked to cognitive and language deficit, reduces the participation to free group play. The children of our sampling displayed difficulties in the fields of play maintenance and conflict resolution. The range in the differences in social competence is directly associated to their cognitive deficit compared to normally development peers. Especially in the case of child with delays, it was apparent that his failure to understand the other’s needs, has been translated to an invisible image status among peers, following by rejection. The teacher and his/her culture are related with the style interaction especially through conflict among peers but without having the consciousness of this aspect. A great value question revealed in this study, is that our perception of social status occurring among peers is linked to school culture and other social factors instant of resulting from young pre-school children’s real life