Ο πόνος και οι θλίψεις κατά τον Μέγα Βασίλειο
Creators: name: Σουλίδης, Θεόδωρος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Πόνος
Θλίψεις
Μ. Βασίλειος
St. Basil the Great
Pain
Sorrow

description: Στην μελέτη μας αυτή με οδηγό τον Μέγα Βασίλειο διερευνήσαμε το πώς είναι δυνατόν οι θλίψεις και οι πειρασμοί αυτής της ζωής να μην καταφέρουν να μας «κρύψουν τον ήλιο», αλλά και ούτε να παραμείνουν μέσα μας ως κωδικοποιημένη μορφή α-λογίας, Ο πόνος όχι μόνο δεν οδηγεί καταδυναστευτικά στην καταβολή των δυνάμεων της ψυχής, ή ακόμη και στην απόγνωση, που ο σύγχρονος άνθρωπος θεωρεί ως τρόπον τινά «φυσικό» επακόλουθο του πόνου και της αγιάτρευτης οδύνης, αλλά απεναντίας μπορεί να καταστεί στοιχείο δημιουργικότητας και ανακαινίσεως του ανθρώπου, πρόξενος σωτηρίας.Ο άγιος Βασίλειος, μέγας στο πνεύμα, γίγαντας τηςθύραθεν και εκκλησιαστικής σοφίας, με τους λόγους του και με την αγία ζωή του πάντοτε συνάρπαζε τις ψυχές των πιστών. ¶φησε μια τεράστια πνευματική κληρονομιά σε εμάς τους μεταγενεστέρους του. Αυτή η τεράστια πνευματική κληρονομιά είναι τα συγγράμματά του, είναι ο πνευματικός του κόπος, είναι η φωνή του που ξεπηδά μέσα από τα έργα του και που κάνει ζωντανή την παρουσία του ανάμεσά μας. Τα συγγράμματά του, μεταδίδουν σ' αυτούς που τα μελετούν το άρωμα της γνώσης του Θεού, αναζωογονούν την ψυχή και δροσίζουν το διψασμένο πνεύμα.Σ' αυτά τα έργα τού Μ. Βασιλείου εντρυφήσαμεπροκειμένου να δούμε πώς ο άγιος βλέπει τον πόνο και τιςθλίψεις. Είδαμε, λοιπόν, από την αρχή τον πόνο και την θλίψηως πανανθρώπινο γεγονός. Είδαμε ότι και αυτοί οι άγιοι ακόμητης Π.Δ. βρίσκονταν σε αμηχανία μπροστά στο μεγάλο αυτόπρόβλημα που προκαλείται από τη θλίψη και τον πόνο.Εξετάσαμε, γιατί ο Θεός επιτρέπει τον πόνο και είδαμε ότι οπόνος, αρχικά, πρέπει να θεωρηθεί ως μια μορφή του κακού,που συνήθως παίρνει μεγάλες διαστάσεις. Ο Θεός δεν είναι αίτιος του κακού, ο δημιουργός ενός κόσμου με πόνο και θλίψεις, οδύνη και συμφορά. Εισήλθε στη ζωή μας με την αμαρτία και την παράβαση, που είναι η κατάλυση της ελευθερίας μας. Όπως ο Θεός δεν είναι αίτιος του πόνου, έτσι φυσικά, δεν είναι αίτιος και του φαινομένου εκείνου που προκαλεί τον πιο μεγάλο πόνο στον άνθρωπο, του θανάτου. Και αυτό, διότι και αυτός ο θάνατος δεν είναι η τελική έκβαση της ιστορίας. Μετά από την Ανάσταση του Χριστού δεν αποτελεί τίποτε άλλο παρά ένα επεισόδιο στη ζωή του χριστιανού. Η φθορά του θανάτου δεν έχει πλέον εξουσία πάνω στον άνθρωπο, επειδή νικήθηκε με την Ανάσταση του Χριστού.Στις παραμυθητικές επιστολές του Μ. Βασιλείου βλέπουμε μια μοναδική φιλάνθρωπη αντιμετώπιση του πόνου, αυτών που έχασαν προσφιλή τους πρόσωπα. Η αυτή αντιμετώπιση είναι διάχυτη σε όλα τα έργα του και για τον σωματικό πόνο, εμπειρία του οποίου από παιδί είχε. Στο ερώτημα πως συμβιβάζεται ο πόνος και η θλίψη με την αγαθότητα του Θεού, τονίζει πως ο χαρακτήρας των θλίψεων είναι παιδαγωγικός. Αποτελούν οι θλίψεις απόδειξη της αγάπης προς το Θεό, είναι αιτία πνευματικής προόδου, μας επαναφέρουν στο Θεό, είναι δώρο της αγάπης του Θεού, αποτελούν αφορμή ταπείνωσης, προτρέπουν στην αρετή, εξαφανίζουν τις αμαρτίες και είναι πλούτος και βοηθός για τους πιστούς.Σ' ότι αφορά την αντιμετώπιση του πόνου και των θλίψεων, ο άγιος είναι κατηγορηματικός. Είναι αδύνατον να σταθεί ο άνθρωπος, χωρίς να πιστεύει στο Θεό, να έχει ακουμπήσει πάνω Του με εμπιστοσύνη και να ελπίζει στο άμετρο έλεός Του. Καλεί όλους , την ώρα της δοκιμασίας να στρέφουν το βλέμμα στον Θεό. Η σκέπη του Θεού και η Πρόνοιά Του περικυκλώνει όλους τους ανθρώπους. Η προσευχή οπλίζει τον πιστό στις δυσκολίες. Είναι η καταφυγή του και η δύναμή του. Είναι, επίσης,, αδύνατον να ανταπεξέλθει χωρίς υπομονή. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι ο Θεός παραχωρεί στο καθένα από τα παιδιά Του εκείνο που Αυτός κρίνει ως το συμφέρον του ή και επιτρέπει το καθετί, το οποίο τελικά αποβαίνει καλό για τον άνθρωπο. Όλα τα λυπηρά της ζωής δεν είναι τίποτε άλλο παρά το σχέδιο της σωτηρίας για τον κάθε άνθρωπο. Ένα είναι το βέβαιο, ότι το μόνο κακό είναι η αμαρτία. Και την αιτία της μπορεί ο άνθρωπος να την αναζητήσει μέσα στην ελεύθερη προαίρεσή του.Κατ' αυτόν τον τρόπο αντιμετωπίζοντας ο άνθρωπος τον πόνο και τις θλίψεις φθάνει στην κατάκτηση του αγιασμού. Ο πόνος καρποφορεί «εν υπομονή» τη σωτηρία. Αποκτά έτσι τη δυνατότητα εισόδου στη Βασιλεία του Θεού, όπου υπάρχει μόνο η Θεία αγαλλίαση και επικρατεί η τέλεια χαρά που γεύονται τα τέκνα του Θεού. Αυτή η προσδοκία και η ελπίδα στην έσχατη ημέρα μάς κάνει να συνειδητοποιήσουμε την ομορφιά , το βάθος, και το σκοπό του πόνου. Του πόνου που περνάει μέσα από τον πόνο του Χριστού, την κοινωνία με τα παθήματά Του, αλλά και τα παθήματα των πονεμένων αδελφών μας και μέσα από την ανάσταση στοχεύει στην αιωνιότητα.Αν λοιπόν, πονάμε, υποφέρουμε, βασανιζόμαστε, ένας δρόμος υπάρχει, ο δρόμος της γνώσεως του πόνου, της ευλογίας και της αποδοχής, για να οδοιπορήσουμε στη Θεία Βασιλεία και να γευτούμε «τα μη βλεπόμενα». Αυτά που «οφθαλμός ουκ είδε και ους ουκ ήκουσε και επί καρδίαν ανθρώπου ουκ ανέβη» και τα οποία «ητοίμασεν ο Θεός τοις αγαπώσιν αυτόν».Καταληκτικά παραθέτουμε τον παρακάτω λόγο του Μ. Βασιλείου, τον οποίο αντλεί από την Αγία Γραφή, όπως και κάθε θέση του άλλωστε. «Στις μεγάλες συμφορές, έχουμε ως μάθημα τον ανυπέρβλητο εκείνο λόγο του μεγάλου Ιώβ: Ο Κύριος έδωσε (όσα είχαμε ), ο Κύριος και τα αφαίρεσε. Όπως φάνηκε αρεστό στον Κύριο, έτσι και έγινε. Ας είναι δοξασμένο το όνομα του Κυρίου στους αιώνες των αιώνων». Έτσι είναι. Όποιος αγαπά το Θεό, με χαρά δέχεται τα προστάγματά Του. Δεν Τον κρίνει, δεν Τον καταδικάζει, δεν αμφιβάλλει γι' Αυτόν. Δέχεται με ηδονή οτιδήποτε στείλει ο Θεός, είτε αυτό είναι ευχάριστο είτε δυσάρεστο, αναγνωρίζοντας ότι ο Κύριος περισσότερο από μας θέλει να σωθούμε και ότι όλα όσα προέρχονται απ' Αυτόν προσβλέπουν στη σωτηρία μας. Καθώς λέγει ο Μ. Βασίλειος «μη περιεργάζου του Δεσπότου την κρίσιν. Αγάπα μόνον τα παρά της αυτού σοφίας οικονομούμενα».
description: Throughout this study, with St Basil the Great as our guide, we have inquired into how it can be rendered possible for us no to let the sadness and temptation which are inherent in our lives neither ‘hide the sun’ from us, nor stay within our psyche as a codified form of irrationality. Not only cannot pain overwhelmingly suppress man’s inner strength or necessarily lead to despair-which man regards, in a way, as a natural consequence of pain and incurable afflictions-, it could even act as a creative and renovative power within man, as a fountain of salvation.St Basil, great in spirit, a pillar of lay and ecclesiastical wisdom, has always inspired believers through his saintly, virtuous life and teachings. He bequeathed us, his descendants, an invaluable spiritual legacy. This unfathomable legacy is his writings, the fruit of his spiritual labors, from which his voice springs forth, rendering him ever-present among us. His writings convey the scent of God’s wisdom, reinvigorate our souls and quench our mental and spiritual thirst. In order to discover how St Basil views pain and sorrow, we have probed into his afore mentioned writings. We have seen pain and sorrow as an all-human fact. We also saw that even the Saints of the Old Testament were in awe, they felt puzzled before the great questions posed by the sheer existence of pain and afflictions. We have elaborated on why God allows there to be pain in the first place, and found that, initially, pain should be regarded as a form of extended form of evil. God is not the originator and the cause of evil, nor the creator of a world of afflictions and sadness, grief and disaster. He entered our lives following Original Sin and man’s Trespassing which is the curtailment of our freedom. In the same light, God is neither the cause of the ultimate expression of pain in man, meaning death. And that is precisely due to the fact that death is not the final outcome of the story of one’s life. After Christ’s Resurrection, death has been rendered nothing but another episode, a phase in a Christian’s life. The waning and destruction that death imposes has no power over man, as it has been beaten by Christ’s Resurrection. In St Basil’s consolative writings we can discern a unique humanitarian attitude to pain towards those who have lost persons dear to them. The same attitude is evident throughout his entire oevre towards physical pain also, whose experience is familiar to him from his childhood afflictions. Faced with the question of how pain can be reconciled with God’s infinite Kindness, St Basil answers that sorrows are sui generis educational in character. They are proof of God’s Love, a cause of spiritual ascendance, they reinstate man in his place beside God, they are a gift of God’s depthless Love, spur towards Grace, wipe out sins and are a source of wealth to man, assisting and guiding him. As far as dealing with pain and sorrow is concerned, St Basil is downright adamant. It is impossible for man to withstand hardship on his own without believing in God, without relying on Him and hoping for His depthless Mercy. God’s Shield and his Mercy engulf all people. Prayer is man’s weapon against hardship. It is almost impossible for man to maintain himself without patience. There can be no doubt that God provides his children with what He judges to be to their best interest, and allows anything which may prove to be beneficial to them. Any affliction which may befall man is nothing but part of the divine design for each man. One thing is for sure, that sin is the only evil and sorrowful deed. The cause of sin can only be found within man’s free will.When man faces pain and sorrow in this way, only then can he achieve the conquest of sanctity. Pain can be impregnated with salvation. Thus, man can be granted with entrance to the Kingdom of Heaven, where only divine elation as well as perfect happiness are to be found. This anticipation and hope on the ultimate day make us realize the beauty, depth and the essence of pain; that pain which passes through the Suffering of Christ, the participation in His suffering and the sufferings of our afflicted brethren, and which through Resurrection aims towards Eternity.If, therefore, we suffer, we go through torture, there is only one way to follow, the road of the knowledge of pain, of blessing and acceptance, so that we can tread towards Heavenly Kingdom and taste the unseen blessings of our faith. ‘Things which an eye didn't see, and an ear didn't hear, which didn't enter into the heart of man, These God has prepared for those who love him.’In conclusion, we cite the following speech by St Basil, which is derived from the Holy Scriptures, as all his views for that matter: ‘In our time of hardship, we have those words by the great Job: The Lord gave, and the Lord took away. It came thus, as God willed it. Let the Lord’s name be in glory for all time’. Whoever embraces God, he gracefully embraces His Will. He does not judge, he does not condemn, he does not doubt Him. He willfully accepts anything that God may send upon him, whether pleasant or unpleasant, and acknowledges that God wants our salvation more than we do, and anything that comes from Him is directed towards our Salvation. As St Basil the Great says, ‘do not doubt the Judgment of the Lord. You must love those which are received from His Wisdom’.