Νευρολογία και Λογοτεχνία: χαρτογραφώντας το σώμα και τον εγκέφαλο σε κείμενα του Νεοελληνικού Αισθητισμού
Creators: name: Μαυροειδή, Ελένη Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Αισθητισμός
Ανθρωπιστικές Σπουδές στις Επιστήμες Υγείας
Νευρολογία
Aestheticism
Health Humanities
Neurology

description: Με τη σύγχρονη νευρολογική επιστήμη να θέτει τις βάσεις της τον 19ο αιώνα, οι επιστήμονες προσπάθησαν μέσα από τις διάφορες θεωρίες περί εγκεφάλου να ερμηνεύσουν την ανθρώπινη συμπεριφορά. Οι επιστημονικές ανακαλύψεις του 19ου αιώνα εμπίπτουν σε μία περίοδο αχανούς λογοτεχνικής παραγωγής. Οι εξελίξεις φαίνεται πως δεν πέρασαν απαρατήρητες από τους λογοτέχνες, οι οποίοι συνειδητοποίησαν τις ραγδαίες αλλαγές που επέρχονταν στις κοινωνικές δομές. Το πώς συνομίλησαν με το ενδεχόμενο αυτών των αλλαγών και με την εισέλευση των επιστημών, μάλιστα της ιατρικής, γίνεται σήμερα αντικείμενο μελέτης στη διεπιστημονική περιοχή των Ανθρωπιστικών Σπουδών στις Επιστήμες Υγείας (Health Humanities). Κάποιες από τις προσσεγγίσεις επί του θέματος κυμαίνονται από τη λογοτεχνική κριτική (literary criticism), που εμπλέκεται με την ιστορία της επιστήμης, έως τη γνωστική λογοτεχνική κριτική (cognitive literary criticism) και τον λεγόμενο γνωστικό λογοτεχνικό ιστορισμό (cognitive literary historicism). Ενώ υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα σε κάθε προσέγγιση, η παραγωγή τέτοιων έργων υποδηλώνει τον γενικότερο πλούτο και την πνευματική δυναμική της περιόδου. Στο πλαίσιο αυτό, στην Ευρώπη και την Αμερική, η καταγραφή ορισμένων νευρολογικών καταστάσεων βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε λογοτεχνικές περιγραφές. Η μυθοπλασία φαίνεται πως συμπληρώνει την ιατρική βιβλιογραφία, προσφέροντας μια εξανθρωπισμένη εικόνα του παθολογικού απολογισμού, συμβάλλοντας στην εμπειρία της νόσου και βοηθώντας στην εξάλειψη του κοινωνικού στίγματος που σχετίζεται με ορισμένες νευρολογικές διαταραχές, όπως η επιληψία, η αγοραφοβία κ.ά. Από την άλλη πλευρά, οι παρατηρήσεις που έγιναν από τους λογοτέχνες της περιόδου, οδήγησαν σε υποθέσεις, που έχουν ενσωματωθεί στο επιστημονικό περιβάλλον της νευρολογίας. Μέσα στο πλαίσιο των Ανθρωπιστικών Σπουδών στις Επιστήμες Υγείας εντάσσεται η στόχευση της παρούσας εργασίας, που είναι η μελέτη της διεπιστημονικής συμπόρευσης της λογοτεχνίας και της νευροεπιστήμης σε αισθητιστικά κείμενα του 19ου αιώνα. Το παράδειγμα της συμπόρευσης των δύο κλάδων, παράλληλα με τη διεθνή, αποτυπώνεται και στη νεοελληνική λογοτεχνική παραγωγή, η οποία παρέχει βιώσιμα μοντέλα έρευνας. Προς επίτευξη του παραπάνω σκοπού αξιοποιήθηκαν πηγές από τον χώρο της νευροεπιστήμης και της λογοτεχνίας αντίστοιχα
description: With modern neuroscience laying its foundations in the 19th century, scientists have tried to interpret human behavior through various theories about brain. The scientific discoveries of the 19th century fall into a period of vast literary production. The developments do not seem to have gone unnoticed by the authors, who realized the rapid changes that were taking place in social structures. The way they talked about the possibility of these changes and the invasion of science, especially medicine, is currently being studied in the interdisciplinary area of Health Humanities. Approaches to the subject range from literary criticism, which is involved in the history of science, to cognitive literary criticism and so-called cognitive literary historicism. While there are pros and cons to each approach, the production of such works suggests the general richness and intellectual dynamics of the period. In this context, in Europe and America, the recording of certain neurological conditions relies largely on literary descriptions. Fiction seems to complement medical literature, offering a humanized picture of the pathological report, contributing to the understanding of disease and helping to eliminate the social stigma associated with certain neurological disorders, such as epilepsy, agoraphobia, etc. Furthermore, the observations made by the authors of this period, led to assumptions, which have been integrated into the scientific area of neurology. Within the framework of Health Humanities functions the aim of the present work, which is the study of the interdisciplinary coexistence of literature and neuroscience in fin-de-siècle texts. The example of the coexistence of the two branches is reflected in the Modern Greek literary production, which provides sustainable research models, in parallel with the international experience. To achieve the above-mentioned goal, sources from the field of neuroscience and literature were used respectively