Η ένταξη των παιδιών τμήματος ένταξης του νηπιαγωγείου στην κουλτούρα των συνομηλίκων τους κατά το ελεύθερο παιχνίδι.
Creators: name: Κιτσολέρη, Ευαγγελία-Μαρία Αχιλλέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Παιδιά με ειδικές ανάγκες
Νοητική ανεπάρκεια
Κουλτούρα συνομηλίκων
Σχέσεις συνομηλίκων
Ένταξη
Children with special needs
Mental retardation
Peer culture
Peer relations
Integration

description: Η ένταξη των παιδιών με ειδικές ανάγκες στο γενικό σχολείο και στην κοινωνία αποτελεί καίριο ζήτημα στον χώρο της ειδικής αγωγής και βασικό λόγο για τη δημιουργία τμημάτων ένταξης στην τυπική εκπαίδευση. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται μία σημαντική πτυχή της ένταξης, εκείνης που αφορά την ενσωμάτωση και την αποδοχή παιδιών με ανεπάρκεια και αναπηρία στην ομάδα των τυπικά αναπτυσσόμενων συμμαθητών τους. Ήδη από τη νηπιακή ηλικία τα παιδιά κατά την κοινωνική τους ανάπτυξη και τη μεταξύ τους αλληλεπίδραση συνθέτουν την ομάδα συνομηλίκων, στα πλαίσια της οποίας διαμορφώνεται μία δική τους κουλτούρα. Η κουλτούρα που διέπει την ομάδα συνομηλίκων ορίζεται ως το σύνολο αξιών, συμπεριφορών, ενδιαφερόντων και πεποιθήσεων που θεσπίζονται από τα ίδια τα παιδιά στην προσπάθειά τους να διασφαλίσουν τη δική τους δράση και αυτονομία μακριά από τον έλεγχο των ενηλίκων. Μέσω αυτής της κουλτούρας αναδύονται και τα κριτήρια εκείνα που καθορίζουν την αποδοχή ή όχι ενός παιδιού από τους συμμαθητές του. Για την ηλικία του νηπιαγωγείου η συγκεκριμένη κουλτούρα διαμορφώνεται, επαναπροσδιορίζεται και εξελίσσεται κυρίως μέσα στα πλαίσια του ελεύθερου παιχνιδιού. Αν και ορισμένα ελλείμματα, κυρίως κοινωνικής και επικοινωνιακής φύσεως, που παρουσιάζουν οι μαθητές των τμημάτων ένταξης εμποδίζουν την ουσιαστική ένταξή τους στην ομάδα των συμμαθητών τους, η επικρατούσα αρνητική αντίληψη σχετικά με την αναπηρία είναι εκείνη που συνήθως δυσχεραίνει την όλη προσπάθεια. Επιπλέον, αν και η πρόσκτηση μίας ανάλογης κουλτούρας από τους ίδιους αποτελεί στοιχείο μείζονος σημασίας για την ένταξη στην ομάδα των συνομηλίκων και μετέπειτα στην κοινωνία κατά την ενήλικη ζωή τους, εντούτοις απουσιάζει ως επιδίωξη από το σχολικό πρόγραμμα. Η έλλειψη μέριμνας σε τέτοια ζητήματα από τους διδακτικούς στόχους και οι υψηλές απαιτήσεις γνωσιακού χαρακτήρα απέναντι στους μαθητές με ανεπάρκεια διαμορφώνουν μία σχολική πραγματικότητα για εκείνους μακριά από τον σκοπό της ειδικής εκπαίδευσης με δυσοίωνες για το μέλλον συνέπειες και με ενίσχυση της περιθωριοποίησης και του στιγματισμού των ατόμων αυτών βάση της αναπηρίας τους. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι να επισημάνει τη σπουδαιότητα των σχέσεων μεταξύ αναπήρων και μη αναπήρων παιδιών και να καταδείξει τη θέση των μαθητών τμήματος ένταξης, και ειδικότερα των παιδιών με νοητική ανεπάρκεια, στις σχέσεις αυτές όπως απαντάται στο ελληνικό γενικό νηπιαγωγείο μέσα από μία κοινωνιομετρική προσέγγιση στις απόψεις των ίδιων των παιδιών. Επιπρόσθετα, γίνεται προσπάθεια να αποσαφηνιστούν τα αποδεκτά και μη στοιχεία που συντελούν αναλόγως στην ένταξη της κουλτούρας των συνομηλίκων κατά το ελεύθερο παιχνίδι. Με την επεξεργασία των δεδομένων της έρευνας από τα 15 νηπιαγωγεία με τμήμα ένταξης, επιβεβαιώνεται η δυσμενής εικόνα των μαθητών με ανεπάρκεια στην ομάδα της τάξης, καθώς στην πλειονότητα εμφανίζονται είτε ως αφανείς είτε ως απορριπτόμενοι από τους συμμαθητές τους. Οι λόγοι που αποτρέπουν την ένταξή τους στην ομάδα συνομηλίκων επικεντρώνονται κυρίως σε συμπεριφορικά κριτήρια, ενώ σε αξιοπρόσεκτο ποσοστό είναι και η συνολική απόρριψη που βιώνουν από τα υπόλοιπα παιδιά. Από την άλλη, εντοπίζεται ένα μικρό ποσοστό μαθητών τμήματος ένταξης που γίνεται αποδεκτό από τους συνομηλίκους, κυρίως λόγω των φιλικών σχέσεων που αναπτύσσουν μεταξύ τους, των κοινών ενδιαφερόντων και των ικανοτήτων τους στο παιχνίδι. Τα παραπάνω αποτελέσματα αποτελούν πρόταση προς αξιοποίηση σε κάθε ενταξιακό πρόγραμμα παρέμβασης συμβάλλοντας στην ισότιμη εκπαίδευση για όλους.
description: The integration of children with special needs into mainstream school and society has become an important issue to special education teachers and the reason why resource rooms have been created in formal education. In the present dissertation, a vital aspect of integration is examined which refers to the inclusion and acceptance of children with special educational needs by the group of their normally developed peers. As early as pre-schooling age and as part of his/her social development and interaction with other children, a child forms a group with his/her peers, within which s/he moulds his/her culture. The peer culture consists of values, attitudes, interests and beliefs that are set by the children themselves in an attempt to safeguard their independence against adult supervision. Through this culture, one can see the criteria that define the acceptance or not of a child by his/her peers. As far as pre-schooling age is concerned, the peer culture is formed, re-defined and evolves mainly during free play. Although certain social and communication shortcomings detected in students who participate in resource rooms prevent their inclusion in their peer group, the dominant negative beliefs concerning retardation poses obstacles to the success of the whole effort. What is more, although the adoption of a similar culture is very important to these children for their integration into their peer groups and later on into society in general, this fact is overlooked in school curricula. The lack of support and the high cognitive demands imposed on retarded students, create a school reality for the later which is far away from the purposes of special education, with ominous consequences for the future. Furthermore, the marginalization of disabled people becomes more and more acute. The present dissertation mentions not only the importance of the relationship between disabled and normal children, but at the same time it underlines the situation in the Greek kindergarten for mentally retarded children, as it is depicted through a sociometric approach of the children’s responses. What is more, all the factors (acceptable/non-acceptable) that define the peer culture are clarified. Using data from the 15 kindergartens with a resource room, the gloomy picture of the students with special needs becomes more evident as in most cases the latter appear either as absent or as rejected by their peers. The reasons that hinders their integration have to do with behavioral criteria, whereas an important percentage experiences total rejection from the rest of the class. On the other hand, a small percentage becomes accepted by their peers, mainly because of the friendly relationships developed among them, the common interests and their play skills. The above mentioned results can be used as suggestions to any kind of integrating/intervention programm contributing to the equal opportunities for education for all.