Κοινωνικός εκφοβισμός και οι φιλικές σχέσεις παιδιών και εφήβων: διαστάσεις φύλου και εθνο-πολιτισμικής προέλευσης
Creators: name: Καλατή, Βασιλική Ι.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Εκφοβισμός
Φιλία
Σχολείο
Υποστήριξη
Βullying
Friendship
School
Support

description: Η παρούσα διατριβή έχει στόχο να διερευνήσει το ρόλο της φιλίας και των ποιοτικών της διαστάσεων, θετικών και αρνητικών, στη θυματοποίηση στο σχολικό περιβάλλον κατά την περίοδο της παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Το θεωρητικό πλαίσιο της διατριβής είναι αυτό της φεμινιστικής προσέγγισης για τη διαμόρφωση της ταυτότητας φύλου στο σχολείο σε συνδυασμό με την εξελικτική προσέγγιση για τη μελέτη της φιλίας και του κοινωνικού εκφοβισμού στο σχολείο. Συγκεκριμένα, εξετάζονται οι αντιλήψεις των μαθητών και μαθητριών παιδιών για τη σχολική φιλία, τη θυματοποίηση και το ρόλο των φίλων τους στην υποστήριξη σε καταστάσεις κοινωνικού εκφοβισμού, δηλαδή κοινωνικο-λεκτικών συμπεριφορών, κοινωνικού αποκλεισμού από παρέες συνομηλίκων και απειλών. Ειδικότερα, η παρούσα έρευνα εστιάζει σε διαστάσεις της θυματοποίησης, οι οποίες ελάχιστα έχουν ερευνηθεί στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, όπως είναι οι επιμέρους συμπεριφορές που διαμορφώνουν αγόρια και κορίτσια με σκοπό την αναζήτηση υποστήριξης από και προς φίλους καθώς και την παροχή υποστήριξης, σε ένα πλαίσιο όπου κυριαρχούν κοινωνικά κατασκευασμένες συμπεριφορές αποδεκτές για το κάθε φύλο και για την εθνική μειονοτική ομάδα. Στην έρευνα συμμετείχαν 985 μαθητές και μαθήτριες σχολείων Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αστικών και αγροτικών περιοχών της Κεντρικής Μακεδονίας. Από τη στατιστική ανάλυση των δεδομένων προκύπτει ότι : α) η σχολική φιλία έχει εξέχουσα θέση στη ζωή των παιδιών και των εφήβων και επηρεάζει τις συμπεριφορές τους, β) η ηλικία και η διαφορετικότητα ως προς την εθνο-πολιτισμική προέλευση επηρεάζουν σημαντικά το βαθμό θυματοποίησης στο σχολείο, γ) το φύλο, η ηλικία και η εθνο-πολιτισμική προέλευση συντελούν στη διαμόρφωση συγκεκριμένων συμπεριφορών αναζήτησης και παροχής υποστήριξης από και προς φίλους σε συνθήκες θυματοποίησης, δ) συγκεκριμένες διαστάσεις της πιο οικείας σχολικής φιλίας, προβλέπουν την έκθεση του μαθητή και της μαθήτριας στις ποικίλες εκφάνσεις του κοινωνικού εκφοβισμού. Η μοναξιά, η έκφραση ενδιαφέροντος στο πλαίσιο της πιο στενής φιλικής σχέσης, η εμπλοκή των μαθητών και μαθητριών σε κοινές σχολικές δραστηριότητες καθώς και αρνητικές σκέψεις και στάσεις στο πλαίσιο της πιο οικείας φιλικής σχέσης σε συνδυασμό με το φύλο, την ηλικία και την εθνο-πολιτισμική προέλευση προβλέπουν το βαθμό θυματοποίησης και αποδεικνύουν πόσο σύνθετη καθίσταται η σχέση της φιλίας με τη θυματοποίηση και την εκδήλωση του κοινωνικού εκφοβισμού στο σχολείο.
description: The aim of the present doctoral thesis is to investigate the role of friendship quality and its positive and negative features in peer victimization, during childhood and adolescence. The theoretical background is that of feminist approach in the formation of gender identity in schools in combination with the evolutionary approach concerning friendship relationships and social bullying. More specifically, the thesis aims to investigate students’ views concerning school friendship, peer victimization and friends’ support of victimization, which may verbal-social forms, of social exclusion and of threats. Especially, the main aim of the present research is to investigate dimensions of peer victimization, which have not been investigated, such as students’ help-seeking behaviors and helping behaviors, in the school context, where socially constructed gender roles and socially constructed nature of ethnicity are quite prevalent. The sample consisted of 985 primary and secondary students from urban and rural areas of Central Macedonia, Greece. Data analysis showed that: a) school friendship is important to children. Having good friends affects children’s behavior, b) age and ethnicity has a positive effect on social victimization, c) gender, age and ethnicity affects children’s help-seeking behaviors and helping behaviors, when victimized at school, d) certain aspects of close friendship predict certain types of social victimization. Loneliness, showing concern, participating in common activities and stressful feelings and reactions towards the closest friend, predict, under the effect of gender, age and ethnicity, social victimization and prove the complexity of the relationship between friendship and social victimization in the school context.