Εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας του ποταμού Χαβρία το έτος 2011
Creators: name: Σιμελιάδου, Ευαγγελία Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Οδηγία 2000/60/EK
ποταμός Χαβρίας
βενθικά μακροασπόνδυλα
οικολογική ποιότητα
ανάλυση πιέσεων
Directive 2000/60/EC
Chavrias river
benthic macroinverterbrates
ecological quality
impress analysis

description: Στόχος της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ είναι προστασία των υδάτων (επιφανειακών και υπόγειων) και η επίτευξη της καλής κατάστασης τους έως το 2015. Εισάγει την έννοια της οικολογικής ποιότητας, η οποία επιτυγχάνεται μέσω των ποιοτικών στοιχείων (υδρομορφολογικά, φυσικά-χημικά, βιολογικά). Ο καθορισμός των 9 σταθμών δειγματοληψίας, έγινε βάσει των 19 τύπων των υδατικών σωμάτων που προέκυψαν από την εφαρμογή του συστήματος Β, τους τύπους μεσογειακών ποταμών RM-1 και RM-2 καθώς και τις πιέσεις που δέχεται ο ποταμός Χαβρίας. Οι δειγματοληψίες των βενθικών μακροασπονδύλων και της ιχθυοπανίδας πραγματοποιήθηκαν κατά την περίοδο του Ιουνίου (υψηλή ροή) και του Νοεμβρίου (χαμηλή ροή) του έτους 2011. Η οικολογική ποιότητα του ποταμού προσδιορίστηκε βάσει του Ελληνικού Συστήματος Αξιολόγησης (Ε.Συ.Α) και του πολυμετρικού δείκτη Star_ICMi. Επιπλέον, εκτιμήθηκαν οι υδρομορφολογικές αλλοιώσεις και αναλύθηκαν οι φυσικές-χημικές παράμετροι του νερού. Τέλος, έγινε εφαρμογή του μοντέλου D.P.S.I.R. Η μέση οικολογική ποιότητα των σταθμών κατά την περίοδο της υψηλής και της χαμηλής ροής σύμφωνα με το Ε.Συ.Α εκτιμήθηκε ως μέτρια. Οι τιμές των φυσικών-χημικών παραμέτρων που εξετάστηκαν κυμάνθηκαν εντός των ορίων για τη διαβίωση των ιχθύων και το πόσιμο νερό εκτός από το άζωτο των αμμωνιακών αλάτων κατά την περίοδο χαμηλής ροής σε 3 σταθμούς. Ο μέσος όρος τροποποίησης των ενδιαιτημάτων (HMS) στο σύνολο των σταθμών και στις δύο περιόδους χαρακτήρισε τον ποταμό Χαβρία ως εμφανώς τροποποιημένο σύστημα (HMS=9,2). Καταγράφηκε η παρουσία δύο ειδών ψαριών του Barbus strumicae και Squalius οrpheus. Σύμφωνα με την ανάλυση κανονικών αντιστοιχιών (CCA) oι σημαντικότερες μεταβλητές που επηρεάζουν την κατανομή των βενθικών μακροασπονδύλων ήταν η ιλύς- άργιλος και η αγωγιμότητα. Η ιεραρχική μέθοδος ομαδοποίησης (Cluster) διαχώρισε εκείνους τους σταθμούς (Ομάδα Α) που βρίσκονται στα κατάντη της λεκάνης απορροής από τους υπόλοιπους (Ομάδα Β). Σύμφωνα με το Corine Land Cover 2000 τη μεγαλύτερη έκταση στη λεκάνη απορροής του ποταμού Χαβρία καταλαμβάνουν τα δάση και οι ημιφυσικές περιοχές (65,89%) και ακολουθούν οι αγροτικές εκτάσεις (33,66%). Λαμβάνοντας υπόψη την ανάλυση πιέσεων – επιπτώσεων (IMPRESS), που εφαρμόστηκε στην λεκάνη απορροής του ποταμού Χαβρία, οι μεγαλύτερες εισροές ρύπων προέρχονται από τις διάχυτες πηγές ρύπανσης (κυρίως αγροτικές εκτάσεις). Οι συνολικές εισροές BOD, N και P, από διάχυτες και σημειακές πηγές ρύπανσης κρίθηκαν σημαντικές καθώς ξεπέρασαν τα επιτρεπόμενα όρια εισροών για τη διαβίωση των ιχθύων (Οδηγία 2006/44/ΕΚ), την άρδευση και την ύδρευση. Οι πιέσεις από μορφολογικές αλλοιώσεις, ως προς την έκταση που καταλαμβάνουν οι αγροτικές εκτάσεις και οι τεχνητές επιφάνειες, δεν κρίθηκαν σημαντικές. Η επικινδυνότητα μη επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων που θέτει η Οδηγία 2000/60/ΕΚ ως προς τις πιέσεις ρύπανσης εκτιμήθηκε ως μέτρια και ως προς τις μορφολογικές αλλοιώσεις ως υψηλή. Για τη διαχείριση του κινδύνου από τις πιέσεις ρύπανσης προτείνεται μακροχρόνιο πρόγραμμα μέτρων και από μορφολογικές αλλοιώσεις άμεση εφαρμογή προγράμματος μέτρων.
description: The purpose of the Water Framework Directive (W.F.D) 2000/60/EC is the protection of waters (surface and groundwater) and the achievement of good status by 2015. The W.F.D introduces the concept of ecological quality, which is achieved through quality elements (hydromorphological, physico-chemical, biological). Nine sampling sites were selected in Chavrias river basin, according to the 19 types found (applying the System B for typology according to the W.F.D), to the two rivers Mediterranean types (RM-1 and RM-2) and the existing pressures. Sampling of benthic macroinvertebrate and fish fauna was executed during the period of June (high flow) and November (low flow) in 2011. The ecological quality of the river was based on the Hellenic Evaluation System (E.Sy.A) and the European Multimetric Star_ICMi index. In addition, the hydromorphological modifications and physico-chemical parameters of the water were taken into consideration. Furthermore, the D.P.S.I.R model was applied. The average ecological quality of the sampling sites studied during the high and low flow period, according to HES, was assessed as moderate. The values of the investigated physico-chemical parameters were within the standards of fish life and drinking water except of the nitrogen of ammonium during the low flow period at 3 sites which were above. The average of habitat modification score (HMS) at all sampling sites, in both periods, characterized the Chavrias river as an apparently modified system (HMS = 9,2). Additionally, the presence of two fish species Barbus strumicae and Squalius orpheus was recorded. According to Canonical Correspondence Analysis (CCA), the most important variables affecting the distribution of benthic macroinvertebrates were mud-clay and conductivity. The hierarchical clustering analysis (Cluster) separated the sampling sites located downstream (Group A) from the others (Group B). According to Corine Land Cover 2000 forests and semi-natural areas (65.89%) occupy most area of the Chavrias river basin and then follow the agricultural area (33.66%). Through analysis of pressures and impacts (IMPRESS), it was found that the major inputs of pollutants were coming from diffuse sources (mainly agricultural areas) in the Chavrias river basin. The total input of BOD, N and P, from diffuse and point sources of pollution exceeded the standards of fish life, irrigation and drinking water. The pressures of morphological alterations, taking into account the total area covered by agriculture and artificial surfaces, were not significant. The risk of failing to achieve the environmental objective for the entire river basin due to pollution pressures assessed as moderate, whereas the risk of failure due to morphological alteration pressures is high. To manage the risk of pollution pressures long-term plan of actions were proposed. Regarding morphological alterations immediate implementation of a program of measures was suggested.