Ποιοτικές και ποσοτικές γενετικές αναλύσεις τροφίμων
Creators: name: Μηνούδη, Στυλιανή Ευαγγέλλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Γενετικές αναλύσεις
Τρόφιμα
Real-time PCR
Genetic analyses
Food

description: Η επιλογή ενός προϊόντος από τον καταναλωτή βασίζεται κυρίως στον τρόπο ζωής του, τη θρησκεία του και τις ανησυχίες του για την υγεία. Για το λόγο αυτό επιβάλλεται από την ευρωπαϊκή νομοθεσία η ακριβής επισήμανση των τροφίμων (Κανονισμός ΕΕ 1169/2011). Αυτό είναι ιδιαίτερα δύσκολο στην περίπτωση των επεξεργασμένων προϊόντων διατροφής, όπου η διάκριση των διαφόρων συστατικών απαιτεί πιο σύνθετες διαδικασίες. Σε πολλές περιπτώσεις έχει μάλιστα παρατηρηθεί ότι οι ετικέτες των προϊόντων είναι ανακριβείς, με αποτέλεσμα την ακούσια ή εκούσια παραπλάνηση και εξαπάτηση του καταναλωτή. Χαρακτηριστικότερο και πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί το πανευρωπαϊκό διατροφικό σκάνδαλο του 2013, όπου, με βάση ανάλυση DNA, εντοπίστηκε και στην Ελληνική αγορά υποκατάσταση με κρέας αλόγου σε 36 προϊόντα κρέατος. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν να εκτιμηθεί η κατάσταση της ελληνικής αγοράς στο σήμερα, πραγματοποιώντας ποιοτικές και ποσοτικές γενετικές αναλύσεις σε 50 διαφορετικά επεξεργασμένα προϊόντα κρέατος (λουκάνικα, κιμάς, παριζάκια και σαλάμια). Χρησιμοποιήθηκε απλή PCR (ενισχύοντας το μιτοχονδριακό γονίδιο του κυτοχρώματος b) για έξι διαφορετικά είδη: χοίρος, μοσχάρι, κοτόπουλο, άλογο, πρόβατο και κατσίκα. Τα ίδια προϊόντα ελέγχθηκαν σε ποιοτικό αλλά και σε ποσοτικό επίπεδο με real-time PCR για τα είδη: χοίρος, μοσχάρι, κοτόπουλο και άλογο. Επίσης έγιναν διπλές αναλύσεις σε 23 ζεύγη δειγμάτων (διαφορετικά δείγματα από την ίδια συσκευασία) όπου παρατηρήθηκε επαναληψιμότητα των ποιοτικών και των ποσοτικών αποτελεσμάτων, υποδεικνύοντας την εγκυρότητα των μεθόδων. Η ανάλυση ποιοτικής μόνο σύστασης με βάση την απλή PCR έδειξε ότι η επισήμανση ήταν απόλυτα ακριβής μόνο στο 8% των δειγμάτων, αφού στα υπόλοιπα 46 δείγματα ανιχνεύθηκε DNA και από άλλα είδη. Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τα αποτελέσματα και της real-time PCR (και θεωρώντας ότι ανίχνευση κρέατος σε ποσοστό &lt;2% δεν αποτελεί νοθεία με οικονομικό κέρδος), το ποσοστό αυτό αυξάνεται στο 70%. Τα μη δηλωμένα είδη που ανιχνεύθηκαν σε υψηλές ποσότητες στα υπόλοιπα 15 δείγματα ήταν κυρίως κοτόπουλο (9 δείγματα) και μοσχάρι (5 δείγματα), προσεγγίζοντας έως και το 45% της ποσοτικής σύστασης. Η ανάλυση ακρίβειας στην ποσοτική σύσταση των δηλωμένων ειδών με τη real-time PCR έδειξε ότι σωστή επισήμανση παρατηρήθηκε σε 11 δείγματα. Οι μη σωστές δηλώσεις ποσοστού των ειδών αφορούσαν και τα τρία βασικά είδη. Παρατηρήθηκε όμως ότι υπάρχει τάση ύπαρξης κρέατος κοτόπουλου περισσότερο από το δηλωθέν (σε 4/5 περιπτώσεις) και κρέας μοσχαριού λιγότερο από το δηλωθέν (σε 12/14 περιπτώσεις). Επίσης έχει ενδιαφέρον ότι κάποιες εταιρείες φαίνεται να συμμορφώνονται καλύτερα από άλλες όσον αφορά την ακριβή ποσοτική δήλωση των ειδών στις ετικέτες των τροφίμων. Τέλος, DNA αλόγου εντοπίστηκε σε ένα μόνο δείγμα, σε ποσοστό μικρότερο από 2%. Αντίθετα η ανάλυση επιπλέον 8 προϊόντων, στα οποία ο ΕΦΕΤ είχε εντοπίσει DNA αλόγου κατά τους ελέγχους του 2013, υπέδειξε την απουσία του συγκεκριμένου είδους και την απόλυτη συμμόρφωση των εταιρειών. Με βάση την παρούσα εργασία φαίνεται ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι εταιρείες παρέχουν μη ακριβείς πληροφορίες στις ετικέτες των προϊόντων. Αυτό δε σημαίνει απαραίτητα και εσκεμμένη εξαπάτηση του καταναλωτή. Τουλάχιστον όσον αφορά την εύρεση μη δηλωμένων ειδών σε χαμηλές ποσότητες, είναι πιθανόν να οφείλεται στη διαδικασία παραγωγής καθώς επίσης και στην κοινή χρήση του εξοπλισμού κατά την παραγωγή διαφορετικών σύνθετων τροφίμων. Απαιτείται όμως σίγουρα περαιτέρω διερεύνηση της Ελληνικής αγοράς με ανάλυση περισσότερων προϊόντων. Προς αυτή την κατεύθυνση, το παρόν προτεινόμενο πρωτόκολλο εργασίας επιτρέπει την επιτυχή και επαναλήψιμη ανάλυση σύνθετων προϊόντων κρέατος.
description: The choice of a product by consumers is based primarily on his lifestyle and his concerns about nutrition, religion and health. For this reason, accurate food labeling is embedded within European legislation (EU Regulation 1169/2011). This is essential especially in the case of processed food products, where the distinction of the various components requires more complex procedures. It has been observed that products’ labels are many times inaccurate, resulting in unintentional or deliberate deception of the consumer. The most recent and typical example is the pan european food scandal of 2013 where, based on DNA analysis, substitution with horse meat was also detected in 36 meat products in the Greek market. The aim of this study was to assess the state of the Greek market today, performing qualitative and quantitative genetic analyses in 50 different processed meat products (sausages, minced meat and two different salami products). Conventional PCR was used (based on amplification of the mitochondrial gene cytochrome b) for detection of six different species: pig, beef, chicken, horse, sheep and goat. The same products were also tested at qualitative as well as quantitative level with real-time PCR for the species: pig, beef, chicken and horse. Analyses were performed in duplicate for 23 pairs of samples (different samples from the same package) and repeatability was observed both in qualitative and quantitative results, validating the methods used. Qualitative species composition analyses based solely on conventional PCR, revealed that labeling was completely accurate in only 8% of samples, and DNA from other non declared species was detected in 46 samples. However, taking into account the results of real-time PCR (and assuming that meat detection at &lt;2% level cannot be considered fraud with financial gains), this result amounts to 70%. The undeclared species, were detected in high quantities in the remaining 15 samples, were mainly chicken (9 samples) and beef (5 samples) in quantities up to 45%. Quantitative detection by real time PCR showed that correct labeling, concerning the percentage of the declared species, was observed in 11 samples. The incorrect declaration of species percentages concerned all three basic species. It was observed however that there is a tendency of existence of more chicken than the declared (4/5 cases) and less beef meat than declared (12/14 cases). It should be noted that some companies appear to comply better than others in terms of the exact quantitative declaration of species on food labels. Finally, horse DNA was detected only in one sample, at a percentage less than 2%. The analysis of 8 additional products, in which Hellenic Food Authority had identified horse DNA during the 2013 audits, indicated the absence of this species and the absolute compliance of the companies. This study has revealed many cases where companies seem to provide misleading information on the labels of their products. Nevertheless, this does not necessarily mean deliberate deception of the consumer. This could probably be due to the production process as well as the common use of equipment in the production of several complex food. It is evident, however, that more analyses are needed. The current developed protocol allows the successful and reproducible analysis of such composite meat products.