Τρισδιάστατες αναπαραστάσεις του οίκου στην περιοχή των Βαλκανίων κατά τη Νεολιθική Εποχή:
Creators: name: Κωτσόπουλος, Μιχάλης Αργύριου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Ομοιώματα οικιών
Νεολιθική
Βαλκάνια
House models
Neolithic
Balkans

description: Στόχος της συγκεκριμένης εργασίας είναι να αναδείξει την παρουσία συμβολικών αναπαραστάσεων του «οίκου» στην περιοχή των Βαλκανίων. Οι αναπαραστάσεις αυτές, γνωστές ως ομοιώματα οικιών (ή “house models” στην αγγλική βιβλιογραφία) αποτελούν συνήθως μία ειδική υπο – κατηγορία ευρημάτων στις δημοσιεύσεις ανασκαφών και στην αρχαιολογική βιβλιογραφία της Νεολιθικής εποχής γενικότερα. Στην εργασία θα συμπεριληφθούν επίσης ομοιώματα φούρνων, επίπλων και αγγείων καθώς αποτελούν τον εξοπλισμό του εσωτερικού της οικίας και - μαζί με την μελέτη των ομοιωμάτων της ίδιας της οικίας - συμπληρώνουν την εικόνα του νεολιθικού οίκου ως ενιαίο σύνολο. Στην εισαγωγή (κεφάλαιο 1) γίνεται μία σύντομη αναφορά στην έρευνα και σκιαγραφείται το θεωρητικό πλαίσιο προσέγγισης το οποίο, με τη σειρά του, συνετέλεσε στη δομή της εργασίας. Πιο συγκεκριμένα, επισημαίνεται η βαρύτητα του ερμηνευτικού πλαισίου και ο παράγοντας της ιστορικής συγκυρίας κατά τη διαδικασία της αρχαιολογικής ερμηνείας σε συνδυασμό με το βαθμό υποκειμενικότητας του ίδιου του ερευνητή και με ποιο τρόπο τελικά αυτά τα στοιχεία καθορίζουν την εξαγωγή συμπερασμάτων για το υπό μελέτη υλικό. Στη συνέχεια, επιχειρείται ο ορισμός του χωροχρονικού πλαισίου. Οι υπό εξέταση χώρες περιλαμβάνουν την περιοχή των Βαλκανίων (Ελλάδα, Βουλγαρία, Σερβία, Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας, Ρουμανία, Αλβανία) αλλά και κάποιες περιοχές της ευρύτερης νοτιοανατολικής Ευρώπης (Ουγγαρία, Ουκρανία, Σλοβακία). Το χρονολογικό πλαίσιο ορίζεται με βάση τέσσερις μεγάλες χρονολογικές περιόδους (Αρχαιότερη, Μέση, Νεότερη και Τελική Νεολιθική) καλύπτοντας συνολικό φάσμα από τα ±6700 έως τα ±3100 χρόνια π.Χ. Η διασάφηση των χρονολογικών ορίων ανά περιοχή έγινε με βάση τις διάφορες πολιτισμικές φάσεις οι οποίες απηχούν κυρίως γνωρίσματα της κεραμικής τυπολογίας. Ο χρονολογικός πίνακας της εργασίας κατασκευάστηκε στα πρότυπα μίας τέτοιας συμβατικής ταξινόμησης η οποία κρίθηκε αναγκαία λύση για ένα τόσο ευρύ γεωγραφικό πλαίσιο όπου στην πλειονότητα των περιπτώσεων απουσιάζει ακριβής χρονολόγηση των ευρημάτων. Στο ίδιο κεφάλαιο γίνεται μία γενική περιγραφή του νεολιθικού οικισμού με κύρια σημεία την αρχιτεκτονική, τη πιθανή λειτουργία και την εσωτερική διάταξη των οικημάτων καθώς και τη σημασία του ανθρώπινου παράγοντα στον κοινωνικό σχηματισμό που αποκαλούμε «οικισμό». Κατά τη περιγραφή αυτή γίνεται αναφορά σε συγκεκριμένα παραδείγματα θέσεων ανά περιοχή ενώ ταυτόχρονα επισημαίνεται η παρουσία ομοιωμάτων σε αυτούς και γίνεται μία νύξη για τον ενδεχόμενο ρόλο και τη συμβολική τους σημασία στα πλαίσια του οικισμού, ιδέες που αναπτύσσονται πληρέστερα στο κεφάλαιο 4. Το επόμενο κεφάλαιο (2) αναφέρεται σε μορφολογικά στοιχεία και πραγματεύεται την τυπολογική διάκριση του υλικού. Τα ομοιώματα οικιών διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες: ομοιώματα με στέγη, ομοιώματα χωρίς στέγη και ομοιώματα με ανθρωπόμορφο κορμό στην οροφή τους. Ακολουθούν τα ομοιώματα φούρνων, αγγείων, κουταλιών και επίπλων. Το κεφάλαιο 3 καλύπτει τη χωροχρονική κατανομή του υλικού ανά περιοχή σε εννιά υποκεφάλαια με αναφορά στους οικισμούς προέλευσης του υλικού. Το επόμενο κεφάλαιο (4) αφορά την ερμηνεία του υπό εξέταση υλικού ή, πιο σωστά, τα ερμηνευτικά προβλήματα που προκύπτουν από τη μελέτη του υλικού μαζί με την εξαγωγή κάποιων συμπερασμάτων, όπου κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Τέλος, παρατίθεται πλήρης βιβλιογραφία, εικόνες και σχέδια, ο χρονολογικός πίνακας, χάρτες και κατάλογος των ευρημάτων ο οποίος καταρτίστηκε σύμφωνα με τη σύνθεση του κεφαλαίου 3, δηλαδή με κριτήρια πρωτίστως γεωγραφικά και χρονολογικά.
description: The objective of this particular work is to highlight the presence of symbolic representations of “house” in the region of the Balkans. This representations, known as effigies of residences (or “house models” in the English bibliography) usually constitute a special subcategory of finds in the publications of excavations and in the archaeological bibliography of the Neolithic period in general. Also, in this work will be included effigies of ovens, furnitures and vessels which constitute the equipment of the interior of the residence and – together with the study of effigies of the residence - supplement the picture of the neolithic house as an enseble.