Καταγραφή των απορριπτόμενων οργανισμών από τη μικρής κλίμακας παράκτια αλιεία στο Θερμαϊκό κόλπο:
Creators: name: Πώρρα, Μαρία Τηλέμαχου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Απορριπτόμενα
Παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας
Θερμαϊκός κόλπος
Discard
Small scale ashery

description: Το θέμα του απορριπτόμενου αλιεύματος, δηλαδή του αλιεύματος που επιστρέφεται στη θάλασσα για οικονομικούς, νομικούς και κοινωνικούς λόγους, έχει απασχολήσει έντονα τους επιστήμονες τα τελευταία χρόνια. Μέχρι σήμερα οι σχετικές έρευνες βασίστηκαν σε δεδομένα που προέρχονταν από συρόμενα εργαλεία. Καθώς τα στοιχεία που υπάρχουν για το απορριπτόμενο αλίευμα από την παράκτια αλιεία είναι ελάχιστα, η παρούσα εργασία είχε ως σκοπό την καταγραφή των απορριπτόμενων οργανισμών από τη μικρή κλίμακας παράκτια αλιεία στο Θερμαϊκό Κόλπο. Συλλέχθηκαν δείγματα σε συνθήκες επαγγελματικής αλιείας σε όλη την έκταση του Θερμαϊκού Κόλπου από σκάφη πού εδρεύουν σε εφτά αλιευτικά καταφύγια. Τα δείγματα συλλέγονταν κάθε δυο μήνες από κάθε περιοχή. Δυο είδη διχτυών χρησιμοποιήθηκαν, απλάδια και μανωμένα, τα μήκη των οποίων κυμαίνονταν από 1 μέχρι 7 km και το άνοιγμα ματιού από 17 έως 50 mm. Αναγνωρίστηκαν 160 είδη από τα οποία 98 ανήκουν στους ασπόνδυλους οργανισμούς και 62 στους ιχθύες. Τα είδη αυτά ταξινομήθηκαν σε οχτώ ανώτερες ταξινομικές ομάδες με τα Pisces να κυριαρχούν σε αφθονία ειδών και τα Mollusca σε αφθονία ατόμων. Από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση βρέθηκε ότι 110 από τα παραπάνω είδη προσφέρουν κάποια παραγωγική υπηρεσία (96 είδη αποτελούν τροφή για τον άνθρωπο και 14 είδη χρησιμοποιούνται για διακοσμητικούς σκοπούς) και τα οποία θα μπορούσαν να προσφέρουν μια επιπρόσθετη οικονομική ενίσχυση στους αλιείς. Η συνολική απορριπτόμενη βιομάζα εκτιμήθηκε στα 174,79 kg από την οποία η βιομάζα των ασπόνδυλων οργανισμών ήταν 85,7 kg και των ιχθύων ήταν 88,89 kg. Η ανώτερη ταξινομική ομάδα με το μεγαλύτερο ποσοστό συμμετοχής στη συνολική βιομάζα του απορριπτόμενου αλιεύματος είναι η ομάδα των Vertebrata (51%). Τα είδη που παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αφθονία ατόμων ήταν τα γαστερόποδα Hexaplex trunculus και Bolinus brandaris και τα ψάρια Diplodus annularis, Sardinella aurita και Spicara maena. Οι δείκτες ποικιλότητας που εκτιμήθηκαν δεν φαίνεται να δίνουν ξεκάθαρα αποτελέσματα σχετικά με τη δημιουργία προτύπων βιοποικιλότητας στο Θερμαϊκό Κόλπο. Οι περισσότερες από τις ποσοτικές μεταβλητές των αλιευτικών παραμέτρων όπως το μήκος και το ύψος των διχτυών, το άνοιγμα ματιού, η επιφάνεια κάλυψης των διχτυών και η διάρκεια πόντισης δεν βρέθηκε να εμφανίζουν στατιστικά σημαντική συσχέτιση με τους δείκτες ποικιλότητας αλλά και με την αφθονία των ειδών για τα 121 ασπόνδυλα. Για τα ψάρια, οι περισσότερες από τις ποσοτικές μεταβλητές φαίνεται να επηρεάζουν τους δείκτες ποικιλότητας. Αντίστοιχα, η ποικιλότητα για τα ασπόνδυλα δεν φαίνεται να επηρεάζεται σημαντικά και από τα ποιοτικά αλιευτικά χαρακτηριστικά, όπως το υπόστρωμα του βυθού, ο τύπος των διχτυών και η περιοχή αλίευσης, ενώ για τα ψάρια επηρεάζεται κυρίως από τον τύπο διχτυού. Η εποχή επηρεάζει κάποιους δείκτες ποικιλότητας τόσο στα ασπόνδυλα, όσο και στα ψάρια. Η πολύ καλή συσχέτιση που παρατηρήθηκε μεταξύ των ταξινομικών ομάδων (ειδών, γενών, οικογενειών και τάξεων) που ελέγχθηκαν εκφράζει τη δυνατότητα χρήσης υποκαταστατών στον υπολογισμό της βιοποικιλότητας τουλάχιστον σε ότι αφορά την περιοχή που μελετήθηκε. Από τον έλεγχο των σχέσεων μήκους – βάρους για τα δέκα πιο άφθονα είδη προέκυψε ότι τα περισσότερα είδη εμφανίζουν αρνητική αλλομετρία που δείχνει ότι επενδύουν περισσότερο στην αύξηση του βάρους τους σε σχέση με το μήκος τους. Μόνο τέσσερα είδη φαίνεται να επενδύουν στην ταυτόχρονη αύξηση του μήκους και του βάρους τους. Κάποια από αυτά τα είδη θα μπορούσαν να αποτελέσουν πιθανούς δείκτες βιοπαρακολούθησης του θαλάσσιου οικοσυστήματος του Θερμαϊκού. Λόγω του πολυπαραγοντικού χαρακτήρα της παράκτιας αλιείας εμφανίζεται να υπάρχει μεγάλη ετερογένεια στη σύνθεση των δειγμάτων. Η ετερογένεια αυτή αφορά και τα ασπόνδυλα, αλλά και τα ψάρια. Η διαφορετικότητα ως προς το υπόστρωμα, το βάθος, την εποχή και την περιοχή αλίευσης είναι μερικοί από τους λόγους στους οποίους οφείλεται αυτή η ετερογένεια. Συνεπώς απαιτείται συνεχής και συγκροτημένη μελέτη των απορριπτόμενων οργανισμών, γεγονός που μπορεί να συμβάλλει στο σχεδιασμό ενός σωστού και καλά οργανωμένου προγράμματος διατήρησης της βιοποικιλότητας και μείωση των αρνητικών επιδράσεων σε αυτή. Απαραίτητη προϋπόθεση είναι η μελέτη αυτή να αφορά χώρια τους ασπόνδυλους οργανισμούς και τους ιχθύες.
description: The subject of discarded catch - the part of catch in fisheries which is returned to the sea for reasons economic, legal and social - has occupied intensely the scientists for the last years. Until now, the studies were based on data from the gear of trawl. Since the relevant information on small-scale fishery is very limited, the present study aims at investigating the discarded organisms of small-scale fishery in the Thermaikos Gulf. Samplings were carried out with coastal fisheries from the Thermaikos Gulf under conditions of commercial fishery and they were collected from seven different ports. The samples were collected every two months from each area. Fisheries used two types of nets, gillenets and trammel nets, the length of which was 1-7 km and mesh size was 17-50 mm. Overall, 160 species were identified, 98 species of which are invertebrates and 62 fishes. These species were categorized in eight higher taxonomic groups. The group of Vertebrata (Fishes) is the most abundant of species and the group of Mollusca is the most abundant of individuals. From bibliography it was found that 110 from total of species can offer production services (96 species from them can be food for people and 14 species can be used as materials for decoration) and they can offer an additional economic aid to fisheries. Total discarded biomass was estimated at 174,79 kg, the biomass of invertebrates was estimated at 85,7 kg and the biomass of fishes was estimated at 88,89 kg. The group with the highest relative biomass is the Vertebrata (51%). The gastropods Hexaplex trunculus and Bolinus brandaris and the fishes Diplodus annularis, Sardinella aurita and Spicara maena are the most abundant of individuals. The biodiversity indexes do not give clear results for making biodiversity models in Thermaikos Gulf. For invertebrates, we did not find any statistically significant correlation between the biodiversity indexes and most of the quantitative variables such as length and height of net, mesh size, surface of fishing area and the duration where nets sank. For fishes, the biodiversity indexes could be affected by most of the quantitative variables. Although, the biodiversity of invertebrates could not be affected especially by the qualitative variables such as substratum, type of nets and 123 fishing area, the biodiversity of fishes could be affected only by the type of net. TThe season could affect some indexes of invertebrates as well as fishes. The significant correlation between different taxa (species, genes, families and orders) shows the possibility of using the substitutes to measure biodiversity in this study area as well. From the study of length-weight relationships for the ten most abundant species, most of the species were found to have negative allometric relationships, implying that they invest more in their weight growth rather than their length. Only four species appear to invest in the simultaneous increase of length and their weight. Some of these organisms could be likely indicators of biomonitoring for the Thermaikos Gulf. Because of the multi-factor character of small-scale fishery, there seems to be a high heterogeneity in the synthesis of the samples. This heterogeneity concerns the invertebrates as well as fishes. The variation in substratum, depth, season and fishing area is certainly one of the reasons in which the heterogeneity due to. Consequently, it is vital that there is a continuous and long-term investigation of discards for planning an appropriate and very well-organised program for the management of biodiversity and reducing the negative effects on marine ecosystems. An essential prerequisite for this investigation is that invertebrates and fishes are studied separately.