Χρώμα και Διαφάνεια. Ιστορίες του Γυαλιού
Creators: name: Τζανακούλη, Βασιλική Απόστολου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Γυάλινα αγγεία και κοσμήματα
Θεσσαλονίκη
Σύμβολα πολυτέλειας και κοινωνικής θέσης
Glass vessels and jewelry
Thessaloniki
Symbols of luxury and social status

description: Σκοπός της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας είναι η παρουσίαση μίας πρότασης νοηματικού μουσειολογικού προγραμματισμού και σχεδιασμού μίας περιοδικής έκθεσης για τα γυάλινα αντικείμενα, που προέρχονται κυρίως από τα νεκροταφεία της Θεσσαλονίκης και πέντε οικισμών του Θερμαϊκού κόλπου: της Σίνδου, της Θέρμης, της Τούμπας, της Αίνειας και της Λητής – Δερβενίου. Παρουσιάζουμε τη διαχρονική κοινωνική συγκρότηση, την οικονομική πραγματικότητα, τις κοινωνικές πρακτικές και τις ιδεολογικές αντιλήψεις των ανθρώπων στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, πριν και μετά την ίδρυσή της, μέσα από τα γυάλινα αντικείμενα (συσχετιζόμενα με άλλα αρχαιολογικά και ιστορικά δεδομένα). Πρόθεσή μας είναι αρχικά να συστηθεί το γυαλί στους επισκέπτες της έκθεσης, να γνωρίσουν τους τρόπους παραγωγής και επεξεργασίας του, το πόσο πολύτιμο υλικό ήταν στην αρχαιότητα, τα αντικείμενα (αγγεία και κοσμήματα κυρίως) που κατασκευάστηκαν από αυτό ανά εποχές, στην προσπάθειά μας να φωτίσουμε πτυχές της ζωής των ανθρώπων, ανθρώπινες συμπεριφορές και δράσεις και να ανασυνθέσουμε ως ένα βαθμό το παρελθόν στους οικισμούς του Θερμαϊκού κόλπου και στην ίδια τη Θεσσαλονίκη, που αποτελούν τους τόπους προέλευσης των αντικειμένων που παρουσιάζουμε, όλα συνυφασμένα με το ιστορικό, πολιτικό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλαίσιο αναφοράς τους. Σε ένα ταξίδι χιλίων περίπου χρόνων, από την αρχαϊκή και κλασική εποχή, με προορισμό 5 πολίσματα: τη Σίνδο, τη Θέρμη, την Τούμπα, την Αίνεια και τη Λητή – Δερβένι, που αναπτύχθηκαν, πριν την ίδρυση της Θεσσαλονίκης, αλλά και τη νέα πόλη από την ίδρυσή της ως την ύστερη αρχαιότητα, τα γυάλινα αντικείμενα μας παρουσιάζουν την χρηστική τους αξία για την κάλυψη των αναγκών της καθημερινής ζωής των ανθρώπων, ως σκεύη απαραίτητα για τις εν ζωή ασχολίες τους, ως στοιχεία για την ατομική τους κόσμηση και τρυφή, αλλά και για τις ταφικές πρακτικές τους και την κτέριση των νεκρών. Σε συνδυασμό με άλλα ιστορικά και αρχαιολογικά δεδομένα, μας εξιστορούν τα ταξίδια τους, από τους μακρινούς τόπους παραγωγής τους, από τα διάφορα υαλουργικά κέντρα, αντικατοπτρίζοντας τις οικονομικές - εμπορικές σχέσεις και τις αμοιβαίες πολιτιστικές ανταλλαγές των ανθρώπων, των οικισμών και των πόλεων μεταξύ τους, με τις γύρω περιοχές, καθώς και με τον υπόλοιπο αρχαιοελληνικό κόσμο ή το νέο κόσμο της ελληνιστικής και αργότερα της ρωμαϊκής οικουμένης. Ο συμβολικός τους ρόλος αντανακλά τις συμπεριφορές που διαμορφώθηκαν από τους ανθρώπους ανά εποχές, τις ιδεολογικές τους αντιλήψεις για τη μεταθανάτια ζωή, τις θρησκευτικές τους δοξασίες, ενώ παράλληλα συνδηλώνουν την ισχυρή οικονομική και κοινωνική θέση, το πολιτικό ή ιερατικό αξίωμα, τον πλούτο και την χλιδή συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων ή ατόμων, σκιαγραφώντας την ταυτότητά τους, αλλά και τη δομή, την ιεραρχία και τις ανισότητες της κοινωνίας στην οποία ανήκαν. Στόχος τέλος, είναι ο σύγχρονος άνθρωπος να προβληματιστεί και να αναστοχαστεί στον σύγχρονο κόσμο μας, τη δική του σχέση με τα αντικείμενα, τη λειτουργία των αντικειμένων και κυρίως αυτών που φέρουν κοινωνικούς συμβολισμούς, συμβάλλοντας έτσι στο διαχωρισμό των κοινωνικών τάξεων και στη διαιώνιση των κοινωνικών διακρίσεων και ανισοτήτων, στη μετανεωτερική μας κοινωνία του καταναλωτισμού και της εικόνας.
description: The aim of the present thesis is to present a proposal of conceptual museological planning and design of a periodic exhibition of glass objects, which come mainly from the cemeteries of Thessaloniki and five settlements of Thermaikos gulf: Sindos, Thermi, Aenea, Toumba and Liti - Derveni. We present the timeless social structure, the economic reality, the social practices and the ideological perceptions of people in the area of Thessaloniki, before and after its foundation, through the glass objects (related to other archeological and historical data). Our intention is first to introduce glass to the visitors of the exhibition, to learn the ways of its production and the forming of glass products, to understand how precious material glass was in antiquity, also the objects (vessels and jewelry mainly) that were made from it, from time to time, in our effort to present and explain aspects of human life, human behaviors and activities, in order to reconstruct, to some extent, the past in the settlements of Thermaikos gulf and in Thessaloniki and in order to connect the objects with the historical, political, economic, social and cultural context. In a journey of about a thousand years, from the archaic and classical era, to 5 cities: Sindos, Thermi, Toumpa, Aenea and Liti - Derveni, which were developed before the founding of Thessaloniki, to the new city (from its establishment to late antiquity), the glass objects present their utility value for the peculiar people's needs in their daily life, as vessels, necessary for their daily activities, jewelry for their personal adornment and luxury, and for their burial practices and customs. In combination with other historical and archeological data, they tell us about their travels from their distant places of production and the various glassworking centers, reflecting the economic-commercial relations and the cultural exchanges of people, settlements and cities, between them and surrounding areas, the rest of the ancient Greek world or the new world of the Hellenistic era and later the Roman imperium. Their symbolic role reflects the attitudes formed by people in different eras, their ideological perceptions of life after death, their religious beliefs, while at the same time imply the upper economic and social status, political or priestly, the wealth and luxury of specific population groups or individuals, indicating their identity and also the structure, hierarchy and inequalities of the society to which they belonged. Finally, another aim of this study is to motivate modern people wonder and further consider of their relationship with objects, the function of objects and especially those that have social symbolism, thus contributing to the separation of social classes and the perpetuation of social discrimination and inequalities, in our postmodern society, characterized by consumerism and image making.
description: Σε συνεργασία με: Παιδαγωγικό Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)