Meta-analyse van de eerste opbrengsten van de Kwaliteitsagenda Primair Onderwijs
Creators: name: Van Vijfeijken, Marijke
name: Driessen, Geert
name: Smeets, Ed
name: Van Schilt-Mol, Tamara
name: Kat, Marian
name: Vrieze, Gerrit
name: Claassen, Adrie
name: De Graauw, Claudia
name: Blom, Stijn
Publisher: name: IVA
Year: 2010
Subjects: Meta-analyse
kwaliteitsagenda
primair onderwijs

description: In opdracht van de PO-Raad hebben IVA en ITS een meta-analyse uitgevoerd waarinde resultaten van verschillende onderzoeken op het gebied van het verbeteren vanhet taal-/lees- en het rekenonderwijs in samenhang zijn onderzocht. Hierbij staat devraag centraal welke effecten van de activiteiten die gericht zijn op het verbeterenvan het taal-/lees- en rekenonderwijs merkbaar zijn in de processen in de scholen enin processen binnen de educatieve infrastructuur.Op basis van literatuurstudie zijn zes indicatoren benoemd die van belang zijn bij deverbetering van het taal-/lees- en rekenonderwijs. Relevante onderzoeksrapportendie verschenen zijn in het kader van de Kwaliteitsagenda, zijn geanalyseerd op dezeindicatoren. Hierbij moet worden opgemerkt dat het merendeel van deze rapportagesnulmetingen van ingezet beleid betreft1 en dat de rapportages in veel gevallen ingaanop een beperkt aantal cases2. Hoewel het, met andere woorden, nog niet mogelijk isuitspraken te doen over de mate waarin activiteiten gericht op het verbeteren van hettaal-/lees- en rekenonderwijs daadwerkelijk leiden tot verbetering van de prestatiesvan leerlingen op het gebied van taal, lezen en/of rekenen, is het wel mogelijk eenplausibel verband te leggen tussen deze aspecten. In deze samenvatting wordt perindicator kort ingegaan op de belangrijkste bevindingen.Onderwijsprocessen• Er wordt meer leertijd ingeroosterd voor taal en rekenen, hiervoor worden meetbaredoelen opgesteld; er zijn echter grote verschillen tussen scholen.• Scholen bieden over het algemeen gedifferentieerd en voldoende uitdagend rekenonderwijsen leer- en denkstrategieën aan reguliere en zwakkere leerlingenaan; voor de betere leerlingen is het onderwijs vaak te weinig uitdagend.• Slechts de helft van de scholen stelt minimaal te behalen leerdoelen vast dievoor alle leerlingen gelden. Leerkrachten hebben vaak kritiek op de beschikbarelesmethode.Organisatiekenmerken• Schoolteams in de verbetertrajecten zien doorgaans de noodzaak van verandering.• Scholen zetten externe ondersteuning in ten behoeve van professionaliseringvan leerkrachten, evenals taal-/rekencoördinatoren.• Externe adviseurs van de PO-Raad adviseren scholen ten aanzien van deschoolverbeterplannen.

Schoolleiders stimuleren het team, maar taken en verantwoordelijkheden binnende trajecten zijn nog onvoldoende helder en zelden schriftelijk vastgelegd.• Leerkrachten zouden meer betrokken moeten worden bij de verbetertrajecten;• Samenwerking binnen teams is verbeterd en de dialoog over vormgeving, inhouden kwaliteit van onderwijs en leerkrachthandelen is toegenomen.Competenties van de leraar• Het verbeteren van vaardigheden m.b.t. klassenmanagement en organisatie,evenals het verbeteren van competenties ten aanzien van instructie- en interactievaardighedenworden genoemd als de doelen van verbetertrajecten.• Het analyseren en interpreteren van leerlingresultaten wordt vaak uitgevoerddoor interne of externe begeleiders; leraren zijn hierin nog weinig vaardig.Opschaling en duurzaamheid• Als gevolg van de Kwaliteitsagenda worden meer studiedagen en netwerkbijeenkomstengeorganiseerd ten behoeve van kennisuitwisseling. Leraren wordenhierbij echter onvoldoende betrokken.• Er wordt geen melding gemaakt van de wijze waarop scholen de in gang gezetteactiviteiten na de subsidieperiode in stand te houden.Educatieve infrastructuur• Netwerkbijeenkomsten vormen een meerwaarde en worden beschouwd als van(groot) belang zijn voor schoolontwikkeling. Wel moet meer aandacht besteedworden aan verankeren en borgen van kennis.• De netwerken zijn sterk gerelateerd aan trajecten, waardoor het risico bestaatdat netwerkbijeenkomsten komen te vervallen bij afronding van een traject.• De Kwaliteitsagenda heeft ertoe geleid heeft dat scholen meer vragen stellen endat ondersteunende instellingen beter in staat zijn aan te sluiten op deze vragen,al geldt dit in mindere mate voor de Pabo’s. Aandachtspunt is dat er nogonvoldoende experts op het gebied van rekenen beschikbaar zijn.• De huidige infrastructuur stimuleert leerkrachten nog onvoldoende om zelf tewerken aan het verbeteren van het onderwijs, voornamelijk doordat leerkrachten(nog) onvoldoende mede-eigenaar zijn (gemaakt) van de ingezette trajecten.

Opbrengstgericht werken• Het belang van opbrengstgericht werken wordt binnen alle trajecten onderschreven.Ook scholen die niet deelnemen aan een subsidietraject hebben deintentie om meer opbrengstgericht te gaan werken;• Binnen alle trajecten vindt dataverzameling plaats. Het is echter moeilijk om dezezodanig te interpreteren dat daarmee een bijdrage wordt geleverd aan hetverbeterproces.• In geen van de trajecten is momenteel al sprake van inbedding van opbrengstgerichtwerken in de organisatie en het management van scholen