Η συμβολή των προσωπικών σχέσεων στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών του Δημοτικού Σχολείου:
Creators: name: Μπασματζίδου, Μαρία Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Προσωπικές σχέσεις
Συναισθηματική ανάπτυξη
Πρωτοβάθμια εκπαίδευση
Interpersonal relations
Emotional development
Primary education

description: Ο άνθρωπος ως ‘πρόσωπο’ έχει συνείδηση και ελεύθερη βούληση, έχει την ανάγκη αλλά και την επιθυμία να συνάπτει σχέσεις με άλλα πρόσωπα. Οι προσωπικές σχέσεις έχουν διαλογικό χαρακτήρα. Σημαντικές προϋποθέσεις για να υπάρχουν καλές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων που ζουν μέσα στη συμβιωτική κοινωνία, είναι η αυτεπίγνωση (γνώση των αδυναμιών και δυνατοτήτων του ατόμου) και η ενσυναίσθηση, η ικανότητα δηλαδή να μπορεί κάποιος να μπαίνει στη θέση του άλλου. Ακόμη σημαντική προϋπόθεση για την ανάπτυξη ποιοτικών σχέσεων, αποτελεί η αναγνώριση της διαφορετικότητας των άλλων ως ξεχωριστές και μοναδικές προσωπικότητες με διαφορετική κοσμοθεωρία, διαφορετικές ηθικές και κοινωνικοπολιτιστικές αρχές. Για την ύπαρξη καλών σχέσεων είναι απαραίτητη από μικρή ηλικία, η καλλιέργεια και η εξάσκηση σε δεξιότητες για μια ποιοτική επικοινωνία, στο σπίτι και στο σχολείο. Το σχολείο με τις σχολικές πρακτικές του, θέτει στο επίκεντρο το μαθητή, ενισχύει μέσα από τις αλληλεπιδράσεις στο χώρο του, την καλλιέργεια προσωπικών σχέσεων, συντελεί στην κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη των μαθητών. Οι σχέσεις μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών κατέχουν κεντρικό ρόλο στο πλέγμα των προσωπικών σχέσεων που αναπτύσσονται στο σχολείο. Η προσωπικότητα του εκπαιδευτικού, οι χειρισμοί του εντός και εκτός τάξης, οι μορφές και οι μέθοδοι που χρησιμοποιεί, συμβάλλουν καταλυτικά στη σύναψη προσωπικών σχέσεων. Σύμφωνα με τα νέα αναλυτικά προγράμματα και τα διαθεματικά προγράμματα σπουδών, οι στρατηγικές που χρησιμοποιούνται στην τάξη, οι μορφές και οι μέθοδοι διδασκαλίας, ενισχύουν την καλλιέργεια σχέσεων μεταξύ εκπαιδευτικών-μαθητών αλλά και μεταξύ συνομηλίκων. Η ομαδοσυνεργατική και η βιωματική μέθοδος, μέσα από τις διαδικασίες προσέγγισης της γνώσης, καλλιεργούν προσωπικές σχέσεις, βοηθούν τους μαθητές να αποκτήσουν τη γνώση των ικανοτήτων και αδυναμιών τους, τη δυνατότητα αναγνώρισης, έκφρασης και ελέγχου των συναισθημάτων και των παρορμήσεων τους, την απόκτηση δηλαδή δεξιοτήτων που απαρτίζουν την έννοια της ‘συναισθηματικής νοημοσύνης’ και συντελούν στην κοινωνική και συναισθηματική τους ανάπτυξη. Η καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης, μέσα από τις σχέσεις που αναπτύσσονται στο χώρο του σχολείου, μπορεί να βοηθήσει τους μαθητές που βρίσκονται στη φάση της ανάπτυξης τους, να αποκτήσουν τα απαραίτητα χαρακτηριστικά και δεξιότητες που θα τους κάνουν ‘συναισθηματικά ευφυείς’ ενήλικες. Στο σχολείο, μετά το οικογενειακό περιβάλλον, ικανοποιείται η βασική ανάγκη του ατόμου για αναγνώριση και αποδοχή, καλλιεργείται και εδραιώνεται ο τύπος των κοινωνικών σχέσεων που θα αναπτύξει αργότερα στη ζωή του, η ικανότητα αντιμετώπισης προβλημάτων και δυσκολιών, η αίσθηση ασφάλειας, η εμπιστοσύνη και αυτοπεποίθηση που αποκτά το άτομο για τον εαυτό του. Από μελέτες και έρευνες προκύπτει ότι όσο μεγαλύτερη είναι η κοινωνική στήριξη (αποδοχή, ενδιαφέρον, παροχή βοήθειας), που δέχεται το άτομο, τόσο θετικότερες είναι οι εκτιμήσεις για τον εαυτό του. Έτσι το σύγχρονο σχολείο, εκπαιδεύοντας συναισθηματικά τους μαθητές του, ενώνοντας μέσα στην τάξη νου και καρδιά, ενισχύοντας τους όχι μόνο γνωστικά αλλά και συναισθηματικά, θα είναι ικανό να τους προσφέρει κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες, απαραίτητες για μια ασφαλή και ισορροπημένη πορεία στη ζωή.
description: Human beings, as individuals, have conscience and free will, they have the need and the desire to form relationships with other human beings. Personal relations have a dialectic character. Important prerequisites for good relations among people living in a society are self-consciousness and empathy: the ability to “step into the other’s shoes”. A more important factor for the development of good relations, is the recognition of other people’s differences, and their unique and special personalities, with different views about the world, different values and social principles. For human beings to form good relations, it is important to be trained from young age and develop the skills for effective communication, both at home and school. School, through its practice and learner-centeredness, reinforces interactions and leads students towards social and emotional development. Relations between teachers – students have a major role to play in the interwoven relations in the school environment. Personality of the teacher, his/her handling of situations in and out of the classroom, teaching methods that he/she uses, contribute to forming relations. According to the new curricula and the cross-curriculum programs, strategies used in class and teaching methods, can enhance relations between teachers-students as well as among peers. Cooperative and experiential learning, through procedures leading to knowledge, cultivate personal relations, lead students to knowledge of their potential awareness of their weaknesses, and to the ability to recognize, express and control their feelings and impulses. Thus, students acquire skills that lead them towards emotional intelligence and further to social and emotional development. Cultivating emotional intelligence through relations that develop in the school environment, can help students in their developing phase, to acquire the necessary skills that will help them become ‘emotionally intelligent’ adults. At school, following the family environment, the basic need for recognition and acceptance is cultivated and the type of personal relations that the individual will develop later on in his life, his/her ability to deal with problems and his/her self-confidence and self-esteem, are established. Studies have shown that the greater the social support (acceptance, interest, provision of help), the person gets, the more his/her self-esteem will be. Modern school, therefore, by training students emotionally, bringing together ‘heart’ and ‘brain’ into the classroom, reinforcing students not only cognitively but also emotionally, will be able to provide social and emotional skills for a safe and balanced life.