Αξιολόγηση της απόδοσης των συστημάτων υγείας: Ανασκόπηση πλαισίων ανάλυσης
Creators: name: Παλάντζα, Αθανασία Ραφαέλλα Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Απόδοση
Σύστημα Υγείας
Πλαίσια αξιολόγησης της απόδοσης
Performance
Health system
Performance frameworks

description: Εισαγωγή: Η εφαρμογή νεοφιλελεύθερων πολιτικών ευρύτερα στο δημόσιο τομέα, από τα τέλη του 20ου αιώνα και έπειτα, συνοδεύτηκε από την εισαγωγή και χρήση της νεοκλασικής έννοιας της «απόδοσης» και στα συστήματα υγείας. Τα τελευταία χρόνια, πολλοί διεθνείς οργανισμοί χρησιμοποιούν πλαίσια ανάλυσης για τη μέτρηση και συγκριτική αξιολόγηση της απόδοσης των συστημάτων υγείας, ως βασικά εργαλεία χάραξης πολιτικών σε διεθνές και εθνικό επίπεδο. Σκοπός της μελέτης είναι η συγκριτική και κριτική ανάλυση αυτών των πλαισίων. Μεθοδολογία: Πραγματοποιήθηκε συστηματική βιβλιογραφική ανασκόπηση με αναζήτηση μελετών ομότιμης κρίσης στη βάση δεδομένων του PubMed και με αναζήτηση γκρίζας βιβλιογραφίας στις βάσεις δεδομένων των μεγάλων οργανισμών, με τη χρήση λέξεων-κλειδιών και συγκεκριμένων κριτηρίων συμπερίληψης. Συνολικά, προέκυψαν 26 μελέτες που παρουσίαζαν συνάφεια με το θέμα, οι οποίες και περιελάμβαναν 15 μοναδιαία πλαίσια ανάλυσης της απόδοσης από το 2000 έως και το 2023. Αποτελέσματα: Δεν υπάρχει συμφωνία σχετικά με τον ορισμό της απόδοσης των συστημάτων υγείας. Η πλειοψηφία των ορισμών ταυτίζει την έννοια της απόδοσης με την αποδοτικότητα, τη σχέση δηλαδή κόστους-αποτελέσματος. Ασυμφωνία, επίσης, υπάρχει στις μεθόδους αξιολόγησης και τις διαστάσεις μέτρησης της απόδοσης των συστημάτων υγείας. Οι πιο συχνά χρησιμοποιούμενες διαστάσεις είναι αυτές της αποτελεσματικότητας, ανταποκρισιμότητας, ισοτιμίας, προσβασιμότητας, αποδοτικότητας και ασφάλειας. Ο συνδυασμός, η εννοιολόγηση και η χρήση όμως αυτών των διαστάσεων διαφέρει σημαντικά ανάλογα με το εργαλείο / πλαίσιο αξιολόγησης της απόδοσης. Μεγάλη, τέλος, ασυμφωνία παρατηρείται και στους δείκτες μέτρησης της κάθε διάστασης της απόδοσης, τόσο ως προς το πλήθος τους, όσο και ως προς το περιεχόμενο τους. Ενδεικτικά, το πρώτο πλαίσιο αξιολόγησης της απόδοσης των συστημάτων υγείας από τον Παγκόσμιο Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) το 2000 χρησιμοποιούσε 10 δείκτες (χωρισμένους σε 3 διαστάσεις), ενώ το πλέον πρόσφατο πλαίσιο αξιολόγησης της απόδοσης των συστημάτων υγείας από το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Συστημάτων Υγείας του ΠΟΥ το 2023 χρησιμοποιεί 100 δείκτες (χωρισμένους σε 4 διαστάσεις). Συμπέρασμα: Η ασυμφωνία ως προς τον ορισμό της έννοιας της απόδοσης, των διαστάσεων και των δεικτών μέτρησης της, καθώς και η διαχρονική αύξηση του όγκου των χρησιμοποιούμενων πληροφοριών για τη ποσοτικοποίησή της, καθιστά την αξιολόγησή της απόδοσης των συστημάτων υγείας μια ασαφή, πολιτικά φορτισμένη άσκηση, ιδιαίτερα σύνθετη και περίπλοκη ως προς την εφαρμογή της. Οι εν λόγω ασάφειες, ασυμφωνίες και η περιπλοκότητα της διαδικασίας αξιολόγησης των συστημάτων υγείας επιτρέπει στους διεθνείς οργανισμούς την επιλεκτική προβολή κάποιων συστημάτων υγείας ως πρότυπα «καλής απόδοσης» και δια του ορθολογικού μιμητισμού την άσκηση πίεσης στα υπόλοιπα συστήματα υγείας για την υλοποίηση νεοφιλελεύθερων κατά κανόνα μεταρρυθμίσεων και τη σύγκλισή τους εν τέλει βάσει των κατευθύνσεων που ορίζουν οι μεγάλοι διεθνείς οργανισμοί.
description: Introduction: The application of neoliberal policies more widely in the public sector, from the end of the 20th century onwards, was accompanied by the introduction and use of the neoclassical concept of "performance" in health systems as well. In recent years, many international organizations have been using frameworks to measure and benchmark the performance of health systems as key policy-making tools at international and national levels. The purpose of the study is the comparative and critical analysis of these frameworks. Methodology: A systematic literature review was performed by searching the PubMed database for peer-reviewed studies and by searching gray literature in the databases of major organizations, using keywords and specific inclusion criteria. In total, 26 relevant studies were found, which included 15 unitary frameworks of performance assessment from 2000 to 2023. Results: There is no agreement on the definition of health systems’ performance. Most definitions identify the concept of performance with efficiency, i.e. the cost-effectiveness relationship. Inconsistency, also, exists in the evaluation methods and dimensions of performance measurement of health systems. The most used dimensions are those of effectiveness, responsiveness, equity, accessibility, efficiency and safety. However, the combination, conceptualization and use of these dimensions varies significantly depending on the performance evaluation tool/framework. Finally, a large discrepancy is also observed in the measurement indicators of each dimension of performance, both in terms of their number and in terms of their content. For example, the first health systems performance evaluation framework from the World Health Organization (WHO) in 2000 used 10 indicators (divided into 3 dimensions), while the most recent health systems performance evaluation framework from the WHO European Health Systems Observatory in 2023 it uses 100 indicators (divided into 4 dimensions). Conclusion: The inconsistency in the definition of the concept of performance, its dimensions and indicators, as well as the increase over time in the amount of information used to quantify it, makes the evaluation of the performance of health systems a vague, politically charged exercise, particularly complex and complicated in terms of its application. The ambiguities, inconsistencies and the complexity of the health systems evaluation process allow international organizations to selectively promote some health systems as models of "good performance" and, through rational imitation, to exert pressure on the rest of the health systems to implement neoliberal reforms as a rule and their eventual convergence based on the directions set by major international organizations.