Ευκαιρίες και προκλήσεις στη συμβουλευτική για τη διαχείριση της καπνιστικής συνήθειας στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας: μια ποιοτική μελέτη
Creators: name: Μιχάλη, Ιωάννα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
Διακοπή καπνίσματος
Ποιοτική έρευνα
Primary care
Smoking cessation
Qualitative research

description: Εισαγωγή: Οι ιατροί της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη συμβουλευτική για τη διαχείριση της καπνιστικής συνήθειας. Ωστόσο, στην Ελλάδα υπάρχουν ελάχιστα δεδομένα με την ενασχόληση με τη συμβουλευτική για τη διακοπή καπνίσματος, στην ΠΦΥ. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι να καταγραφούν οι γνώσεις, οι αντιλήψεις και οι πρακτικές των ιατρών της ΠΦΥ σχετικά με τη συμβουλευτική για τη διακοπή καπνίσματος, καθώς και οι πιθανές ευκαιρίες που αντιλαμβάνονται, αλλά και προκλήσεις/ εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίζουν. Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για μια ποιοτική μελέτη όπου κλήθηκαν να συμμετάσχουν Γενικοί/Οικογενειακοί Ιατροί από όλη την Ελλάδα. Οι συμμετέχοντες συμμετείχαν σε ατομικές, ημι-δομημένες συνεντεύξεις μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας Zoom, μετα από συμπλήρωση του έντυπου ενημέρωσης συγκατάθεσης της μελέτης. Για την ανάλυση των δεδομένων, χρησιμοποιήθηκε η μεθοδολογία της θεματικής ανάλυσης περιεχομένου. Αποτελέσματα: Στη μελέτη συνολικά συμμετείχαν 14 Γενικοί/Οικογενειακοί Ιατροί μέσης ηλικίας 47 έτη (±5,3, ελάχιστο 36-μέγιστο 56), 79% γυναίκες, με μέσο όρο 11 έτη (± 5,4, ελάχιστο 2-μέγιστο 23,5) επαγγελματικής εμπειρίας που προερχόταν από διαφορετικούς νομούς της Ελλάδας (Ν. Ιωαννίνων, Καρδίτσας, Αττικής, Αιτωλοακαρνανίας, Δράμας και Ξάνθης). Οι συμμετέχοντες στο σύνολό τους δήλωσαν πως αναγνωρίζουν τη θετική επίδραση της συμβουλευτικής σχετικά με τη διαχείριση της καπνιστικής συνήθειας, καθώς και ότι πως αποτελεί μέρος της δουλειά τους. Αξιοποιούσαν κάθε δυνατή ευκαιρία για συμβουλευτική τόσο κατά την αρχική επίσκεψη, όσο και σε τακτικές επισκέψεις για συνταγογράφηση ή προληπτικού ελέγχου, αλλά και κατά τις επισκέψεις στα επείγοντα περιστατικά). Τα εμπόδια που διαπιστώθηκαν ότι αντιμετωπίζουν οι ιατροί της ΠΦΥ συνοψίζονται στις εξής θεματικές ενότητες: 1. Έλλειψη χρόνου, 2. Έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης, 3. Μη υποστηρικτικό περιβάλλον/οργάνωση (3α. Η απουσία υποστηρικτικών δημοσιών οργανωμένων δόμων, 3β. Μη υποστηρικτικό περιβάλλον/οργάνωση), 4.Ελλιπής ενημέρωση για τις διαθέσιμες παρεχόμενες εξειδικευμένες υπηρεσίες διακοπής καπνίσματος στην περιοχή, 5. Κοινωνική αποδοχή καπνιστικής συνήθειας-παγιωμένες αντιλήψεις. Οι τακτικές που χρησιμοποιούσαν οι συμμετέχοντες εστίαζαν τους κινδύνους από το κάπνισμα, στα οφέλη από τη διακοπή, άλλοτε γινόταν έκκληση στο συναίσθημα των ασθενών, δινόταν έμφαση στη οικονομική επιβάρυνση, ενώ ελάχιστοι χρησιμοποιούσαν εξειδικευμένες μεθόδους συμβουλευτικής, όπως την κινητοποιό συνέντευξη). Οι συμμετέχοντες δήλωσαν ότι παραπέμπουν σε ιατρείο διακοπής ή σε ιατρό άλλη ειδικότητας (χρόνιους καπνιστές που έχουν εκφράσει την επιθυμία για διακοπή και δεν μπορούν να τους βοηθήσουν περισσότερο, όσους βρίσκονται σε επιβαρυμένη κατάσταση υγείας, αυτούς στους οποίους συνυπάρχουν και άλλοι εθισμοί). Τέλος, στο σύνολο τους οι συμμετέχοντες εξέφρασαν την επιθυμία για μελλοντική εκπαίδευση, ενώ προτάθηκαν διαφορετικές μέθοδοι όπως τα διαδικτυακά σεμινάρια (webinars), τα μικρά groups–workshops και τα εκπαιδευτικά προγράμματα. Συμπεράσματα: Η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη εκπαίδευσης των ιατρών της ΠΦΥ σε αποτελεσματικές μεθόδους συμβουλευτικής για τη διακοπή του καπνίσματος. Επιπλέον, υπογραμμίζεται η ανάγκη για βελτίωση του συστήματος υγείας και προτείνεται η ανάπτυξη δημόσιων υποστηρικτικών δομών όπως ιατρείων διακοπής καπνίσματος με εύκολη πρόσβαση, καθώς και με διεπιστημονική ομάδα εργασίας, προκειμένου να υποστηριχτούν αποτελεσματικά οι πολίτες που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα.
description: Introduction: Primary care physicians (PCPs) can play an important role in smoking cessation counseling. However, in Greece there is little data on the involvement of smoking cessation counseling in primary care. Aim: The purpose of this study is to document the knowledge, perceptions and practices of primary care physicians regarding smoking cessation counseling, as well as the potential opportunities they perceive and challenges/barriers they may face. Material and method: It is a qualitative study in which General Practitioners/Family Doctors from all over Greece were invited to participate. Participants participated in individual, semi-structured interviews via the Zoom online platform, after completing the study consent form. The thematic content analysis. Results: A total of 14 GPs with an average age of 47 years (±5.3, minimum 36-maximum 56), 79% women, with an average of 11 years (±5.4, minimum 2-maximum 23.5) of professional experience from different prefectures of Greece (Ioannina, Karditsa, Attica, Aitoloakarnania, Drama, and Xanthi) participated in the study. Participants as a whole said that they recognised the positive impact of counseling on smoking habit management and that it was part of their job. They took every possible opportunity for counseling both at the initial visit and at regular prescription or screening visits, as well as at emergency visits). The barriers found to be faced by PHC physicians are summarized under the following themes: 1.Lack of time, 2.Lack of appropriate training, 3.Unsupportive environment/organization (3a.Absence of supportive public organized structures, 3b.Non-supportive environment/organization), 4.Lack of information about available specialized smoking cessation services in the area, 5.Social acceptance of smoking habit - entrenched perceptions. The tactics used by participants focused on the risks of smoking, the benefits of quitting, sometimes appealing to patients' emotions, sometimes emphasissing the financial burden, and few used specialized counseling methods such as motivational interviewing). Participants stated that they refer to a quitline or to a physician of another specialty (chronic smokers who have expressed a desire to quit and cannot be helped further, those in poor health, those in whom other addictions coexist). Finally, all participants expressed a desire for future training, and different methods such as webinars, small group-workshops and educational programs were suggested. Conclusion: The study highlights the need to train primary care physicians in effective smoking cessation counseling methods. It also highlights the need to improve the health care system and suggests the development of public support structures such as easily accessible smoking cessation clinics with multidisciplinary working groups to effectively support people who wish to quit.