Κανονιστικά πρότυπα στον αφηγηματικό κόσμο της ηθογραφίας. Κείμενα των: Βλαχογιάννη, Εφταλιώτη, Χατζόπουλου, Θεοτόκη, Κονδυλάκη.:
Creators: name: Θεολόγου, Βασιλική Χριστόδουλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: έμφυλη ταυτότητα
ηθική βία
ανθρώπινη τρωτότητα
gender
ethical violence
humane susceptibility

description: Η προσέγγιση των λογοτεχνικών κειμένων μέσα από την ανάγνωση των σύγχρονων φεμινιστικών θεωριών θέτει μια σειρά από ζητήματα, με στόχο την αποκάλυψη ενός εύθραυστου κόσμου και μιας κατακερματισμένης ανθρώπινης ύπαρξης. Οι παγιωμένες συμπεριφορές και τα αυστηρά κανονιστικά πρότυπα που καλείται να εκπληρώσει κάθε άτομο δημιουργούν μια διαρκή σχέση εξάρτησης από το κοινωνικό περιβάλλον, με αποτέλεσμα να αμφισβητείται η αυτονομία του και να επανακαθορίζεται ο ρόλος του μέσα σ’ αυτό. Ξεκινώντας λοιπόν απ’ αυτήν την αντίληψη για τον άνθρωπο, στην παρούσα εργασία θα εξετάσουμε ένα πλήθος εννοιών που σχετίζονται με το φύλο, την ηθική βία, την τρωτότητα του ατόμου, την ανάληψη ευθυνών και λογοδοσίας, σε ηθογραφικά κείμενα της περιόδου 1894-1920. Πρόκειται για τα έργα: «Για την τιμή» και «Ο γάμος της Λεμονιάς» του Γιάννη Βλαχογιάννη, «Η μαζώχτρα» του Αργύρη Εφταλιώτη, «Στο σκοτάδι» του Κωσταντίνου Χατζόπουλου, Ο Κατάδικος του Κωνσταντίνου Θεοτόκη και η «Πρώτη αγάπη» του Ιωάννη Κονδυλάκη. Σύμφωνα λοιπόν με τα παραπάνω, στον πρώτο από τους τρεις θεματικούς άξονες στους οποίους χωρίζεται η παρούσα εργασία, θα εξετάσουμε τον τρόπο με τον οποίο οι συγγραφείς αντιλαμβάνονται και αποδίδουν την περίπλοκη έννοια του φύλου, την παγιωμένη έννοια της έμφυλης διαφοράς και των έμφυλων στερεοτύπων, ενώ παράλληλα θα εστιάσουμε το ενδιαφέρον μας στη λειτουργία του φύλου και στις συνθήκες υπό τις οποίες ένα άτομο προσλαμβάνει την έμφυλη ταυτότητα. Στη συνέχεια, θα διερευνήσουμε δύο όψεις της έννοιας της βίας και θα δούμε πώς σχετίζονται με τον τρόπο ανάδυσης του υποκειμένου. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, θα διαπιστώσουμε αν και σε ποιο βαθμό οι συγγραφείς ασκούν κοινωνική κριτική και αν οι ήρωες του αφηγηματικού τους κόσμου εμφανίζονται να δρουν και να συμπεριφέρονται ως αυτόβουλα ή ετεροκαθοριζόμενα άτομα. Τέλος, στον τρίτο θεματικό άξονα θα συνεχίσουμε την ανίχνευση της ίδιας της ταυτότητας του εαυτού και της υπόστασης της ανθρώπινης ύπαρξης, με στόχο να οδηγηθούμε στον τρόπο με τον οποίο οι συγγραφείς διαχειρίζονται το θέμα του θανάτου και πιο συγκεκριμένα τον θάνατο των ατόμων εκείνων που με τις πράξεις τους συμβάδισαν με τα κοινωνικά κελεύσματα ή παρέκκλιναν από αυτά.
description: The approach of literary texts through the reading of modern feminist theories instigates a series of matters that reveal a fragile world and a fragmented human being. The consolidated behaviors as well as the strict regulative models that a person is called to respond to, create a permanent relation of dependence by the social environment and that lead to a conclusion of a disputed self-autonomy and a redefinition of his/her role within it. Taking into account this notion of being human, this dissertation will look into a series of concepts related to gender, ethical violence, humane susceptibility, the resumption of responsibilities and accountability, in texts of description of customs of the (historic) period of 1894-1920. The texts examined are: “For the honor” and “Lemonia’s wedding” of John Vlahoyiannis, “I mazochtra” of Argyris Eftaliotis, “In the darkness” of Kostandinos Hatzopoulos, The Convict of Konstantinos Theotokis and finally “The first love” of John Kondilakis. As stated above, in the first of the three thematic axles in which this dissertation is divided, we will investigate the way in which the authors understand and present the complicate notion of gender, the consolidate notion of gender difference and gender stereotypes. At the same time, we will focus our interest on the function of gender and on the conditions under which a person assumes gender identity. Afterwards, we will investigate two sides of the notion of violence and we will see how they are connected with the way in which a subject is emerged. In this frame, we will see if and to what extent the authors exercize social criticism and if the heroes of their narrative world appear to act and behave as autonomous persons or persons defined by others. Finally, in the third thematic axle we will continue the searching of self-identity and of what constitutes being human, aiming to reveal how the authors handle the matter of death and more specifically, the death of those persons whose actions kept up with the social commandments or were deviated by them.