Σιαλολιθίαση - Επιδημιολογία, κλινική εικόνα και αντιμετώπιση
Creators: name: Κουντούρης, Εμμανουήλ Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Σιαλογόνοι αδένες
Σιαλαδενίτιδα
Σιαλενδοσκόπηση
Λιθοτριψία
Salivary glands
Sialadenitis
Sialendoscopy
Lithotripsy

description: Ως σιαλολιθίαση ορίζεται ο σχηματισμός λίθων στο παρέγχυμα και το εκφορητικό σύστημα των σιαλογόνων αδένων. Η ετήσια επίπτωσή της υπολογίζεται περίπου σε 1 ανά 10000 άτομα. Είναι η πιο συχνή αιτία διόγκωσης των μείζονων σιαλογόνων αδένων. Πτωματικές μελέτες υποδεικνύουν την παρουσία σιαλολιθίασης στο 1,2% του πληθυσμού. Αντιπροσωπεύει πάνω από 50% των παθολογιών των μείζονων σιαλογόνων αδένων και εμφανίζεται συνήθως σε άτομα μέσης ηλικίας. Η παρουσία της στον παιδιατρικό πληθυσμό είναι σπάνια. Αφορά κυρίως τον υπογνάθιο σε ποσοστό 80% αλλά και την παρωτίδα έως 20%. Οι υπογλώσσιοι και οι ελάσσονες σιαλογόνοι αδένες προσβάλλονται σπάνια. Ο κυρίαρχος επιπολασμός των λίθων στον υπογνάθιο είναι ευρέως γνωστός και εξηγείται από ανατομικούς αλλά και χημικούς παράγοντες. Η σιαλολιθίαση οδηγεί σε μηχανική απόφραξη του πόρου και η τυπική κλινική εικόνα αυτού του φαινομένου περιλαμβάνει την υποτροπιάζουσα επώδυνη ή μη, διόγκωση του αδένα συνήθως κατά τη διάρκεια των γευμάτων. Οι επαναλαμβανόμενες φλεγμονές και η στάση του σιέλου οδηγούν πολλές φορές σε επιμολύνσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις τα συντηρητικά μέτρα αντιμετώπισης είναι αποτελεσματικά, ειδικά σε μικρούς λίθους και θα πρέπει πάντα να προηγούνται των επεμβατικών επιλογών. Το μέγεθος και η θέση εντόπισης του λίθου αλλά και η ενδοσκοπική προσβασιμότητα σε αυτόν είναι τα βασικότερα στοιχεία επιλογής της θεραπευτικής προσέγγισης και των πιθανοτήτων επιτυχίας αυτής. Η ανάγκη χειρουργικής αφαίρεσης του πάσχοντος αδένα έχει περιοριστεί πολύ τα τελευταία χρόνια, σε ποσοστά μικρότερα του 5% των ασθενών. Η εξέλιξη τεχνικών όπως η σιαλενδοσκόπηση, η ενδοαυλική και εξωσωματική λιθοτριψία αλλά και οι βελτιωμένες τεχνικές ενδοστοματικής και εξωτερικής προσπέλασης, βοήθησαν σημαντικά σε αυτό. Η διαγνωστικές και θεραπευτικές δυνατότητες της σιαλενδοσκόπησης την έφεραν σε περίοπτη θέση στα πρωτόκολλα αντιμετώπισης των σιαλολιθιάσεων. Οι τεχνικές λιθοτριψίας έχουν ως σκοπό τον κατακερματισμό μεγάλων λίθων για να μπορούν να αφαιρεθούν με ελάχιστα επεμβατικά μέσα. Ο συνδυασμός ενδοσκοπικής και εξωτερικής ή ενδοστοματικής προσπέλαση επιτρέπει τον ακριβή έλεγχο της παθολογίας του πόρου και την ανάκτηση λίθων οποιουδήποτε μεγέθους.
description: Sialolithiasis is defined as the formation of stones in the parenchyma and the excretory system of the salivary glands. Its annual incidence is estimated at approximately 1 per 10,000 people. It is the most common cause of swelling of the major salivary glands. Autopsy studies indicate the presence of sialolithiasis in 1.2% of the population. It accounts for over 50% of major salivary gland pathologies and usually occurs in middle-aged people. Its presence in the pediatric population is rare. It mainly concerns the submandibular gland in 80% but also the parotid gland up to 20%. The sublingual and minor salivary glands are rarely affected. The predominant prevalence of stones in the submandibular gland is well known and is explained by anatomical as well as chemical factors. Sialolithiasis leads to mechanical obstruction of the salivary duct and the typical clinical presentation of this phenomenon includes recurrent painful or painless swelling of the gland usually during meals. Repeated inflammations and stasis of saliva often lead to infections. In many cases, conservative treatment measures are effective, especially for small stones, and should always precede invasive options. The size and location of the stone as well as its endoscopic accessibility are the main elements for choosing the therapeutic approach and its success rates. The need for surgical removal of the diseased gland has been greatly reduced in recent years, to less than 5% of patients. The evolution of techniques such as sialendoscopy, intraductal and extra-corporeal lithotripsy, as well as improved intraoral and external approach techniques, have significantly contributed to this. The diagnostic and therapeutic possibilities of sialendoscopy brought it to a prominent position in the protocols for the treatment of sialolithiasis. Lithotripsy techniques aim to fragment large stones so that they can be removed with minimally invasive means. The combination of endoscopic and external or intraoral approaches allows precise control of ductal pathology and recovery of stones of any size.