Οικονομική και κοινωνική σημασία των αγαθών, υπηρεσιών και λειτουργιών των φρυγανικών οικοσυστημάτων στο νησί της Ρόδου:
Creators: name: Θεοδωρίδης, Νικόλαος Α.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Φρύγανα
Αγαθά/υπηρεσίες/λειτουργίες οικοσυστημάτων
Προστασία περιβάλλοντος
Οικονομική αποτίμηση
Phrygana
Ecosystem services
Environmental protection
Economic valuation

description: Τα φρυγανικά, μαζί με εκείνα των αειφύλλων πλατυφύλλων και τα δάση κωνοφόρων, αποτελούν τα τρία κυριότερα μεσογειακά οικοσυστήματα. Η σπουδαιότητά τους είναι εξαιρετικά μεγάλη, όπως εξαιρετικά μεγάλα είναι και τα επίπεδα της ανθρώπινης δραστηριότητας και όχλησης στις περιοχές που εμφανίζονται. Στην Ελλάδα, επειδή τα φρυγανικά οικοσυστήματα αναπτύσσονται κυρίως σε παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, όπου υπάρχει έλλειψη γης, η πίεση αυτή έχει ως συνέπεια τη μεγάλη ζήτηση των εκτάσεων που καταλαμβάνουν για οικοδομική, βιομηχανική και άλλες χρήσεις, γεγονός που δημιουργεί τις ανάλογες πολιτικοοικονομικές συνθήκες, οι οποίες διαμορφώνουν το αρνητικό καθεστώς προστασίας τους. Έτσι, με την ψήφιση του κατάλληλου νομικού πλαισίου επιχειρήθηκε η σταδιακή «απελευθέρωσή» τους, η παραχώρηση ή εισαγωγή τους στην τράπεζα γης και η χρήση τους για άλλους μη δασοπονικούς σκοπούς αγνοώντας τη σπουδαιότητά τους και στερώντας τις τοπικές κοινωνίες και γενικότερα την ανθρωπότητα από τα αγαθά, τις υπηρεσίες και τις λειτουργίες τους. Το γεγονός όμως αυτό προβληματίζει τους ειδικούς επιστήμονες, τις μη κυβερνητικές φιλοπεριβαλλοντικές οργανώσεις και τους απλούς πολίτες. Βρέθηκε ότι και στη Ρόδο τα φρυγανικά οικοσυστήματα παρουσιάζουν μεγάλη βιοποικιλότητα σε όλα τα επίπεδα, παρέχουν πέραν από τα αγαθά, πλήθος άλλων μοναδικών και ζωτικών λειτουργιών και υπηρεσιών για την υποστήριξη της ζωής στον πλανήτη. Οι κάτοικοι του νησιού θεωρούν αρνητικές τις ανθρώπινες επιδράσεις στην ισορροπία της φύσης και εκφράζουν τις ανησυχίες τους. Με ασυνήθιστα μεγάλα ποσοστά επιθυμούν την προστασία και διατήρηση των φρυγανικών οικοσυστημάτων, δίνοντας εξαιρετική σημασία στη δυνητική, αλτρουιστική, κληροδοτική αξία, την αξία ύπαρξης και στο δικαίωμα που έχουν τα φυτά και τα ζώα να υπάρχουν, είτε αυτά είναι δημόσια είτε ανήκουν σε ιδιώτες. Οι ειδικοί επιστήμονες θεωρούν σχεδόν ανύπαρκτο το νομοθετικό πλαίσιο που θα τα προστάτευε επαρκώς. Οι κάτοικοι του νησιού είναι αντίθετοι σε παραχωρήσεις φρυγανικών εκτάσεων και αλλαγή χρήσης τους, ειδικά σε εγκαταστάσεις που προκαλούν σοβαρές ζημιές στο περιβάλλον, όπως είναι τα λατομεία. Δεν επιθυμούν ακόμη και εγκαταστάσεις κεραιών κινητής τηλεφωνίας ή εγκαταστάσεις παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας - Α.Π.Ε.). Στοιχεία που επηρεάζουν και διαφοροποιούν τις στάσεις, τα κίνητρα και τη συμπεριφορά τους είναι κυρίως οι ευαισθησίες και το ενδιαφέρον τους για το περιβάλλον, η γνώση των συγκεκριμένων οικοσυστημάτων και των αγαθών, υπηρεσιών και λειτουργιών που παρέχουν, όπως επίσης και οι ηθικές, αλτρουιστικές, κληροδοτικές αξίες, που τους χαρακτηρίζουν. Άλλα χαρακτηριστικά όπως η ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο, η οικογενειακή κατάσταση και το εισόδημα δεν φαίνεται να επηρεάζουν τη στάση τους απέναντι στα φρυγανικά οικοσυστήματα και την προστασία τους. Η αξία του φυσικού πόρου όπως αυτή εκτιμάται από το σύνολο των κατοίκων ανέρχεται σε 5.929.938 €. Γενικότερα, οι κάτοικοι της Ρόδου δεν αποδέχονται καμιά υποβάθμιση στο φυσικό περιβάλλον. Έτσι, απαιτούν, με μεγάλα ποσοστά, πολύ υψηλά χρηματικά ποσά για να ανεχτούν κάποια απόλυτα αναγκαία υποβάθμισή του. Τα ποσοστά αυτά είναι ανάλογα της καταστροφής που υφίσταται ο συγκεκριμένος φυσικός πόρος και το φυσικό περιβάλλον. Σε ήπιες και φιλικές επεμβάσεις (μελισσοκομία, κτηνοτροφία, συλλογή προϊόντων κ.λπ.) απαιτούν μικρότερα ποσά. Εκτιμάται ότι δεν πρέπει τα φρυγανικά οικοσυστήματα να απομονωθούν νομικά από τις δύο άλλες κατηγορίες (δάση και δασικές εκτάσεις), αλλά να περιληφθούν οπωσδήποτε στα δασικά οικοσυστήματα και να ισχύουν οι ίδιες δεσμεύσεις και το ίδιο καθεστώς προστασίας. Η σπουδαιότητα και αντίστοιχα η προστασία των οικοσυστημάτων πρέπει να προσδιορίζονται και από τη σπανιότητα των ειδών, τα αγαθά, τις υπηρεσίες και τις λειτουργίες που προσφέρουν. Αλλαγή χρήσης των δασικών οικοσυστημάτων θα πρέπει να επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές και σπάνιες περιπτώσεις και όταν από τις συγκριτικές μελέτες που θα συντάσσονται, αποδεικνύεται ότι το κοινωνικό, περιβαλλοντικό και οικονομικό όφελος, είναι μεγαλύτερο με την αλλαγή χρήσης. Η συνεχής ενημέρωση των πολιτών τοπικά σε κάθε ευκαιρία, κρίνεται απαραίτητη καθώς, όπως φάνηκε κατά τη διαδικασία συμπλήρωσης των ερωτηματολογίων, η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών παίζει καθοριστικό ρόλο στην προστασία του περιβάλλοντος και των συγκεκριμένων οικοσυστημάτων.
description: Phryganic, together with evergreen broadleaved shrublands and coniferous forests, are the three main Mediterranean-type ecosystems of the Mediterranean region. Their importance is exceptionally great as exceptionally great are also the levels of human activity and disturbance they receive in the areas where they grow. In Greece, for the reason that phryganic ecosystems grow mostly in coastal and insular areas where there is a land scarcity, this pressure has led to a great demand for their areas to be used for construction, industry and other human needs, a fact that creates political-economic conditions supportive of a negative attitude to their protection. Therefore, by introducing an appropriate legal framework, their gradual “release”, deposition or entering into the land bank and use for other, non-forestry, purposes was attempted, ignoring their importance and depriving the local societies and in general the humanity from their goods, services and their functions. However, this fact makes is questioned by specialists, non-governmental, environment-friendly, organizations and citizens. It was found that phryganic ecosystems in Rhodes have a high biodiversity at all levels, and, besides goods, they also provide numerous other unique and vital functions and services to support the life of the planet whereas the current legal frame is almost non-existent today and does not protect them sufficiently. The inhabitants of the island consider man’s interference in the balance of nature to be negative and they express their concerns. A surprisingly large number of them advocate the protection and maintenance of phryganic ecosystems, placing great importance on their potential, altruistic and hereditary, values, their existence value and the right of plants and animals to exist, whether they are public or private property. Specialists consider the current legal frame inadequate to protect them. The inhabitants of the island are opposed to granting phryganic areas and changing their use, especially to facilities that cause great damage to the environment, such as quarries. They are also opposed to mobile phone technology facilities, or power stations. Factors that affect and differentiate the attitudes of the inhabitants, their motivations and their behavior are mainly their own sensitivities and their personal interest for the environment, their knowledge of the specific ecosystems and the goods, services and functions these provide, as well as the moral, altruistic, hereditary values that characterize them. Other characteristics such as age, education, marital status and income do not seem to affect their attitude regarding the natural ecosystems or their protection. The value of natural resources, as assessed by the total of the inhabitants, amounts to 5.929.938€. The inhabitants of Rhodes, in general, do not accept to minimize the importance of natural environment and consequently, a great percentage of them demand a significant amount of money in order to tolerate its degradation. This amount is analogous to the disaster the particular natural resource or natural environment is undergoing. Smaller amounts of money are demanded in mild and friendlier interventions. It is estimated that the phryganic ecosystems should not be legally isolated from the two other forest land categories (forests and forest areas); on the contrary, they should be included in the forest ecosystems in order to be subjected to the same commitments and regulations for protection as applied in forest lands. The importance of ecosystems for protection should be determined according to the rarity of the species, the goods, the services and the functions they offer. The change of use of forest ecosystems should only be allowed in exceptional and rare cases, and only when, the social, environmental and financial benefits are proved greater from this change based on existing comparative surveys. The constant information of the citizens locally and in every opportunity is necessary, since, as it was shown in the process of completing the questionnaires, informing and sensitization of the citizens is of high importance in the protection of the environment and of the specific ecosystems.