Διατροφικές συνήθειες του λαγόγυρου Spermophilus citellus (Linnaeus, 1766) στην Κεντρική Μακεδονία
Creators: name: Κλάγκου, Στεφανία Ευάγγελου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Λαγόγυρος
Διατροφή
Κεντρική Μακεδονία
European ground squirrel
Diet
Central Macedonia

description: Ο λαγόγυρος (Spermophilus citellus) είναι ένα απειλούμενο είδος εδαφόβιου σκίουρου που απαντάται στην κεντρική και νοτιοανατολική Ευρώπη και διαβιεί σε ανοιχτές περιοχές με χαμηλή βλάστηση. Η βόρεια Ελλάδα αποτελεί το νοτιότερο άκρο εξάπλωσης του είδους, με τους πληθυσμούς να μειώνονται σημαντικά με την πάροδο του χρόνου και τα ενδιαιτήματά τους να παρουσιάζουν συνεχή υποβάθμιση και κατακερματισμό. Η μελέτη της συμπεριφοράς για τους ελληνικούς πληθυσμούς είναι περιορισμένη και γι’ αυτό κρίνεται αναγκαία η καταγραφή των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους, έτσι ώστε να συμβάλλουν στη λήψη αποτελεσματικότερων μέτρων προστασίας. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η διερεύνηση των διατροφικών συνηθειών του λαγόγυρου σε μία περιοχή της κεντρικής Μακεδονίας. Από παρατηρήσεις στο Αγρόκτημα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μεταξύ 2022-2023 συλλέχθηκαν δεδομένα διαθεσιμότητας τροφής φυτικής προέλευσης με τη χρήση δειγματοληπτικών επιφανειών και δεδομένα διατροφικής συμπεριφοράς, που περιελάμβαναν την καταγραφή του είδους τροφής, των φυτικών taxa και της χρονικής διάρκειας των συμβάντων διατροφής. Η ανάλυση των δεδομένων περιελάμβανε πέρα από την εύρεση της σύστασης της διατροφής του λαγόγυρου και πιθανές μεταβολές στην κατανάλωση των ειδών τροφής και των διαφόρων taxa ανά εποχή. Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι οι κυρίαρχες οικογένειες στη διατροφή του λαγόγυρου είναι τα Poaceae, Cyperaceae και Lamiaceae, ενώ τα φυτικά γένη με τη μεγαλύτερη κατανάλωση είναι τα Cynodon dactylon, Carex sp. - Cyperus sp., Salvia sp., Solanum elaeagnifolium, και Plantago sp. Επίσης, βρέθηκε ότι τα βλαστικά μέρη που καταναλώνει σε μεγαλύτερο βαθμό είναι το ρίζωμα και τα φύλλα. Ακόμα, εντοπίστηκε ότι ο λαγόγυρος τρέφεται με διαφορετικά φυτικά taxa και βλαστικά μέρη καθώς μεταβάλλονται οι εποχές, επιλέγοντας κάποια φυτά και αποφεύγοντας άλλα, ανάλογα και τη διαθεσιμότητα των τροφικών πόρων. Ο λαγόγυρος φαίνεται να είναι λοιπόν ένας επιλεκτικός καταναλωτής, προτιμώντας συγκεκριμένα φυτά και φυτικά μέρη ανά γένος, ενώ όταν οι πόροι μειώνονται σημαντικά και επικρατεί ξηρασία, βρίσκει λύσεις τρεφόμενος με θρεπτικά φυτικά μέρη, όπως το ρίζωμα, ή καταναλώνοντας λιγότερο δημοφιλή φυτά, τοξικά για τα περισσότερα ζώα, όπως το S. elaeagnifolium. Οι προσαρμογές αυτές του λαγόγυρου στα ξηρότερα μεσογειακά οικοσυστήματα, αλλά και στα ανθρωπογενή ενδιατήματα, θα μπορούσαν να φανούν χρήσιμες για την καλύτερη κατανόηση της φυσιολογίας του ζώου, αλλά και για μελλοντικές μελέτες επανεισαγωγής του είδους σε κατάλληλα ενδιαιτήματα.
description: The European ground squirrel (Spermophilus citellus) is an endangered species of ground squirrel found in the central and southeastern Europe and lives in open areas with low vegetation. Northern Greece is the southernmost edge of the species' range, with populations declining significantly over time and their habitats showing continuous degradation and fragmentation. Behavioral study of Greek populations is limited and therefore it is necessary to record their specific characteristics to contribute to the implementation of more effective protection measures. The aim of this study is to investigate the feeding habits of the European ground squirrel in a region of central Macedonia. The feeding behavior of a group of animals was observed at the farm of the Aristotle University of Thessaloniki during the active period between 2022-2023. Data on the availability of plants in the study area was also assessed using sampling surfaces. Observational data included recording of food type, plant taxa and the duration of feeding events. The analysis of the data aimed to assess the composition of the ground squirrel’s diet and seasonal changes in the consumption of food types and taxa. The results of the dietary analysis showed that the dominant families are the Poaceae, Cyperaceae and Lamiaceae, while the plant genera with the highest consumption are Cynodon dactylon, Carex sp. - Cyperus sp., Salvia sp., Solanum elaeagnifolium, and Plantago sp. Additionally, the plant parts consumed to a greater extent are the rhizome and leaves. Furthermore, it was found that the ground squirrel feeds on different plant taxa and plant parts during different seasons, selecting certain plants and avoiding others, depending also on the availability of food resources. Therefore, the species seems to prefer certain plants and plant parts per genus, while when resources are significantly reduced, these animals find solutions by feeding on nutritious plant parts, such as rhizomes, or by consuming less popular plants, which are toxic to most animals, such as the S. elaeagnifolium. These adaptations to the drier Mediterranean ecosystems, as well as to anthropogenic habitats, can provide vital information about the species’ ecology and useful directions for prospective reintroductions of the ground squirrel into suitable habitats.