Η εικόνα στο σχολικό εγχειρίδιο της Γλώσσας της Γ’ τάξης δημοτικού στο πλαίσιο της αξιοποίησης του Οπτικού Γραμματισμού και της Πολυτροπικότητας
Creators: name: Ξενοπούλου, Μεταξία Δέσποινα Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Εικόνα
Οπτικός γραμματισμός
Πολυτροπικότητα
Illustration
Visual literacy
Multimodality

description: Η πραγματικότητα που μας περιβάλλει είναι πολυτροπική. Ο σύγχρονος άνθρωπος έρχεται καθημερινά σε επαφή με οπτικά ερεθίσματα συνδυασμένα με ήχο, λέξεις, κίνηση, τα οποία καλείται να επεξεργαστεί και να ερμηνεύσει. Ήδη από μικρή ηλικία, τα παιδιά αναπτύσσουν στενή σχέση με τέτοιες οπτικές αναπαραστάσεις, κάτι που αναδεικνύει την ανάγκη για καλλιέργεια του «οπτικού γραμματισμού». Ο όρος αυτός αναφέρεται στην ικανότητα κατανόησης, ερμηνείας και δημιουργίας οπτικών πληροφοριών και θα πρέπει να διδάσκεται, καθώς δεν γίνεται αυτόματα από το ανθρώπινο μυαλό. Το σχολείο είναι αυτό που αναλαμβάνει να εκπαιδεύσει κατάλληλα τους μαθητές, ώστε να επιτευχθεί ο υψηλός στόχος της κριτικής σκέψης απέναντι σε πολυτροπικά κείμενα. Άλλωστε, οι εικόνες είναι ενταγμένες στη σύγχρονη διδασκαλία μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια και τα εποπτικά μέσα που χρησιμοποιούνται τα τελευταία χρόνια. Η επίδραση μιας οπτικής αναπαράστασης στην καθημερινή ζωή του παιδιού αλλά και μέσα στα σχολικά πλαίσια είναι μεγάλη. Η εικόνα έχει τη δική της γραμματική και τους δικούς της κανόνες• πολλές επιστήμες έχουν ασχοληθεί με την ερμηνεία της, με τη Σημειωτική και πιο συγκεκριμένα την Κοινωνική Σημειωτική να παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι Gunter Kress και Theo van Leeuwen, υποστηρικτές της Κοινωνικής Σημειωτικής, επιχείρησαν να ερμηνεύσουν τη σημασία των συμβόλων της εικόνας και να τα κωδικοποιήσουν, δημιουργώντας τη «γραμματική του Οπτικού Σχεδιασμού». Στην παρούσα εργασία διερευνάται ο τρόπος με τον οποίο αυτή η γραμματική εφαρμόζεται στα ισχύοντα σχολικά εγχειρίδια του μαθήματος της Γλώσσας της Γ’ τάξης του δημοτικού. Επιχειρείται η ανάλυση του εικονογραφικού υλικού που επιλέχτηκε να συνοδεύει τα κείμενα και η σχέση που αναπτύσσουν με το περιεχόμενό των κειμένων αυτών. Η ανάλυση των δομικών στοιχείων της εικόνας γίνεται ξεχωριστά για κάθε μία οπτική αναπαράσταση. Τα αποτελέσματα και η συζήτηση που ακολουθούν, αφορούν τη συνολική παρουσία της εικόνας στο συγκεκριμένο σχολικό εγχειρίδιο και τον τρόπο με τον οποίο αυτή λειτουργεί στη διδακτική πράξη.
description: The world around us is multimodal. People in modern societies interact on a daily basis with visual information combined with sounds, words, movements which need evaluation and interpretation. Children develop close interactions with visual representations from a very young age and so the need to cultivate “visual literacy” is of a great importance. This term refers to the ability of understanding, interpreting and creating visual information; an ability which people do not possess by nature and thus should be taught. Schools ought to be in charge of teaching students how to decode and manage critically multimodal contexts. Besides, images comprise a big part of contemporary education through the modern course books and the educational tools that have been used for the last decade or more. The impact of the images on children nowadays –not only in the school place, but also in everyday life- is considered significant. A visual representation follows its own grammar and rules. Many efforts have been made by several academic disciplines in order to interpret images. A very interesting approach has been offered by the field of Semiotics and more particularly by Social Semiotics. Gunter Kress and Theo van Leeuwen attempted to interpret and codify the symbols of the image associating them with denoted messages, by creating the “Grammar of Visual Design”. This current dissertation investigates the way this Grammar is applied to the existing 3d grade’s Greek Language and Literature course books. An analysis of the illustration and the interaction that it has with the texts of the book is attempted in the survey. Each one of the images included in the book is analyzed and decoded separately. The results and the following discussion refer to the overall presence of the images in the book and the way the illustration affects the teaching procedure