Η απόδοση τιμής στον Άγιο Αχίλλιο στον ελλαδικό χώρο κατά τους Βυζαντινούς χρόνους με βάση τις αρχαιολογικές ενδείξεις
Creators: name: Σπυράκη, Ελένη Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Άγιος Αχίλλιος
Απόδοση τιμής
Αρχαιολογικές ενδείξεις
Saint Achillios
Rendering Honour
Αrchaeological indications

description: Σκοπός της συγγραφής της παρούσας εργασίας είναι η ανάδειξη της τιμής στον πολιούχο της Λάρισας Άγιο Αχίλλιο σύμφωνα με την αρχαιολογική μαρτυρία. Η μελέτη του βίου του συγκεκριμένου εκκλησιαστικού προσώπου και αγίου της ορθόδοξης Εκκλησίας και η έρευνα σχετικά με τη διάδοση της τιμής στο πρόσωπό του δεν θα μπορούσε να μην συνδιαστεί με τη μελέτη της ιστορίας της Λάρισας κατά την πρώιμη και μέση βυζαντινή περίοδο. Ο Άγιος Αχίλλιος υπήρξε για αιώνες ο προστάτης, ο φρουρός και ο εμπνευστής της πόλης στους δύσκολους καιρούς της μακραίωνης και αδιάλειπτης κατοίκησής της. Ακόμη και σήμερα ο ιστορικός λόφος του Φρουρίου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς στην τοπική ιστορία. Η Λάρισα με τη μακραίωνη ιστορία της ως πρωτεύουσα του θεσσαλικού χώρου αποτέλεσε ισχυρό γεωγραφικό, διοικητικό, οικονομικό και θρησκευτικό κέντρο. Στην παρούσα εργασία αρχικά ασχοληθήκαμε με το Βίο του Αγίου Αχιλλίου και τη δράση του κατά τον 4ο αι. κυρίως στην περιοχή της Θεσσαλίας. Πληροφορίες για το Βίο του Αγίου και τη δράση του ως επισκόπου, καθώς και για το γεγονός της απόκρυψης του Ιερού του λειψάνου αλλά και της μετέπειτα αποκάλυψής του, αντλήσαμε από τα κείμενα του αρχικού Βίου του και της διασκευής του, τους δύο κανόνες του Ιωσήφ του Υμνογράφου αλλά και από τους Βίους των Αγίων που κατά καιρούς επισκέπτονταν τον τάφο του Αγίου Αχιλλίου. Ακόμη ασχοληθήκαμε με τη Βασιλική του Φρουρίου στην παλιά Ακρόπολη της Λάρισας, την οποία ο Έφορος Αρχαιοτήτων Λάζαρος Δεριζιώτης την ταύτισε με τον παλαιοχριστιανικό, του 6ου αι., ναό του Αγίου Αχιλλίου. Τα Ιερά λείψανα του Αγίου όπως πληροφορούμαστε από το κείμενο της διασκευής του Βίου του Αγίου του 13ου αι., παρέμειναν στη Λάρισα μέχρι και τον 10ο αι., εποχή της κατάληψης της πόλης από τους Βούλγαρους. Ο τσάρος Σαμουήλ μετέφερε ένα μέρος των λειψάνων στη λίμνη Πρέσπα. Για το λόγο αυτό στη συνέχεια ασχοληθήκαμε με το χώρο της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλίου στις Πρέσπες. Τέλος, επισημάναμε ότι το γεγονός της μεταφοράς των λειψάνων και η δημιουργία ομώνυμης Βασιλικής στις Πρέσπες, αποτέλεσε την αρχή της εξάπλωση της τιμής του Αγίου Αχιλλίου όχι μόνο στον ελλαδικό χώρο και κυρίως στην περιοχή των Γρεβενών, αλλά και σε όλη την ευρύτερη περιοχή της Αχιεπισκοπής Αχρίδας, όπως αποδεικνύεται και μέσα από την απεικόνιση του Αγίου Αχιλλίου σε μνημεία της μεσοβυζαντινής και μεταβυζαντινής εποχής αυτών των περιοχών
description: The aim of writing this paper is the honoring of the patron saint of Larissa, Saint Achillios, in accordance with archeological evidence. The study of the life of this particular ecclesiastical figure and saint of the Orthodox Church, and the quest to bestow upon his honor accordingly, would not be possible without studying of the history of Larissa during the early and middle Byzantine period. Saint Achillios served for centuries as the protector, the guardian and the city's source of inspiration in times of strife during its long and uninterrupted habitation. Even nowadays, the historic hill of the Fortress remains one of the most important landmarks in local history. In its course as the centuries-long capital of Thessaly, the city of Larisa has been a powerful geographical, administrative, economic and religious center. In this research we initially dealt with the life of Saint Achillios and his activity during the 4th century A.D, mainly in the region of Thessaly. Information about the Saint’s Life and his activity as a Bishop, and also about the hiding of his reliquary and its subsequent discovery, we drew from the main sources regarding his life, specifically the texts of the First and the Second Versions of his Life, the two Kanones of Joseph the Hymnographer, as well as writings of other saints’ Lives who occasionally visited his grave. We also dealt with the Basilica of the Fortress on the old Acropolis of Larissa, which the Curator of Antiquities Lazaros Deriziotis identified as the Early Christian church of Agios Achillios of the 6th century A.D. The Holy relics of the Saint, as the 13th century Second Version of the Father’s Life informs us, remained in Larissa until the 10th century A.D, when the Bulgarians annexed the city. Tsar Samuel carried parts of the Saint Achillios’s relics to the Lake Prespa. It is for this reason that then we dealt with the Basilica of Saint Achillios in Prespa. Finally, we pointed out that the fact of the transfering of the relics and the creation of the homonymous Basilica in Prespes resulted in an expansion of the honor of Saint Achillios not only in Greece and especially in the area of Grevena, but also throughout the wider region of the Archbishopric of Ohrid as is evident through the various depictions of Saint Achillios in monuments of the mid-Byzantine and post-Byzantine eras of these regions