Το Νέο Δημαρχιακό Μέγαρο Θεσσαλονίκης: διοικητικό κτίριο, αρχιτεκτονική και εξουσία.
Creators: name: Μαυροκωστίδου, Μαρία Γρηγορίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Διοικητικό κτίριο
Δημαρχιακό Μέγαρο
Αρχιτεκτονικός Διαγωνισμός
Administrative building
Town Hall
Architectural competition

description: Το θέμα που εξετάζεται στην παρούσα εργασία είναι το κτίριο του Νέου Δημαρχιακού Μεγάρου Θεσσαλονίκης (ΝΔΜΘ) ως παράδειγμα και αντικείμενο ανάλυσης για την αναζήτηση των σχέσεων που αναπτύσσονται μεταξύ αρχιτεκτονικής, δομών-φορέων εξουσίας και κοινωνίας. Στόχος είναι η ψηλάφηση και αναγνώριση των χαρακτηριστικών ενός σύγχρονου δείγματος διοικητικού κτιρίου αποκαλύπτοντας τις τάσεις και ιδέες που διαμορφώνουν και παράγουν τον ελληνικό αστικό χώρο. Παράλληλα, λοιπόν, με την ανάλυση των στιλιστικών δεδομένων του κτιρίου επιχειρείται η αποκάλυψη και η αποκωδικοποίηση του λεξιλογίου που συνδέει τη φόρμα με έννοιες αντανάκλασης των σχέσεων εξουσίας. Για να αποδοθούν τα πολλαπλά αυτά επίπεδα σχέσεων, κρίνεται απαραίτητη η περιγραφή και αναλυτική καταγραφή των φάσεων όλων των διαδικασιών που απαιτούνται για την ανέγερση ενός διοικητικού κτιρίου, από την οργάνωση των επιτροπών του αρχιτεκτονικού διαγωνισμού, έως την κρίση του, την παράδοση και τη λειτουργία του. Μετά από μία συνοπτική αναδρομή στην ιστορία του δημόσιου και διοικητικού κτιρίου στη Θεσσαλονίκη, στο Μέρος Α΄ της παρούσης, περιγράφονται οι εγκαταστάσεις του Δήμου Θεσσαλονίκης από την ίδρυση του (1869) έως σήμερα καθώς και η διαδικασία του διαγωνισμού για το ΝΔΜΘ. Στη συνέχεια, αναλύεται το κτίριο της αρχιτεκτονικής ομάδας Μπίρη, η οποία κέρδισε το Α΄ Βραβείο στο διαγωνισμό, μέσα από τη δομή, τις χρήσεις του, τη μορφολογία και τα υλικά του. Η παραπάνω διαδικασία δε θα μπορούσε, φυσικά, να γίνει αγνοώντας τη θεώρηση του Τάσου Μπίρη για την αρχιτεκτονική, ως ανοιχτής, συλλογικής, κοινωνικά ελεγχόμενης και δημοσίως κρινόμενης δράσης, η οποία εκφράστηκε τόσο μέσα από τον ίδιον άμεσα, όσο και έμμεσα από τα έργα του και η οποία γίνεται προσπάθεια να παρουσιαστεί. Σε αυτή την προσπάθεια, σημαντική είναι η ερμηνεία των διαφορετικών φάσεων και διακυμάνσεων του έργου του γραφείου Μπίρη και η συγκριτική ανάλυσή τους με το ΝΔΜΘ. Το Μέρος Β΄, το οποίο τιτλοφορείται “Αντικατοπτρισμοί: Δημόσιος χώρος, ΝΔΜΘ, εξουσία”, παραθέτει μία ιστορικό-κοινωνική διαδρομή της εξέλιξης της έννοιας του “δημόσιου χώρου”, αρχομένης από τον Μεσαίωνα καταλήγοντας στην εποχή του 21ου αιώνα και του μεταμοντέρνου αρχιτεκτονήματος. Στη συνέχεια, αναλύεται το σύστημα σχέσεων και μηχανισμών εξουσίας όπως αυτό αποτυπώνεται ευρύτερα στις αρχιτεκτονικές δομές του σύγχρονου ελληνικού αστικού τοπίου και πιο συγκεκριμένα στο ΝΔΜΘ, μέσα από την ίδια τη διαδικασία της επιλογής, ανέγερσης και λειτουργίας του κτιρίου αλλά και μέσα από την αλληλεπίδραση με το συνολικότερο κοινωνικό και πολιτικό χώρο. Τέλος, βάσει των αναλύσεων των παραπάνω ενοτήτων, διατυπώνονται παρατηρήσεις και συμπεράσματα σχετικά με τις επιδιώξεις της ομάδας Μπίρη για το ΝΔΜΘ, αλλά και τις αποτυπώσεις αυτών των επιδιώξεών σε σχέση με τις υπάρχουσες δομές εξουσίας, όπως αυτές εντοπίζονται κατά την διαδικασία υλοποίησης του έργου, όσο και με τη βίωση του ΝΔΜΘ από τους ίδιους του πολίτες.
description: The subject of the thesis concerns the unfolding of relations between architecture, authorities, state and social apparatuses, based on the study case of the New Town Hall building in Thessaloniki. The purpose of the research is the identification and delineation of the main features intergraded within a contemporary administrative building’s form and structure, revealing trends, styles and ideas which produce the Greek social space. In parallel with the building’s stylistic elements and characteristics analysis, a decoding of the architectural vocabulary and space syntax is attempted, aligning forms with meanings and semantics of power relations. In order to highlight and understand the complexity of the multiple layered relationships, all relevant to the building’s construction and elaboration procedure phases are described and detailed. Thus, a reflective insight from the bureaucratic organizational processes of the architectural competition’s committee’s establishment and judgment to the project’s delivery and function is given. The introductory part is a brief retrospection in the city’s architectural history regarding its public and administrative buildings’. The first part of the thesis is focusing on the New Town Hall, analyzed and examined through different sections. It includes the municipality’s buildings facilities from its establishment until today, the architectural competition’s process, the first prize proposal of the architect T. Mpiris and associates, the extensive and detailed description of the building regarding its structure, form and materials. The architectural analysis is reflected and integrated in the architect’s rationale and ideas, which are addressed via references and juxtapositions of his established early and late works in relation to the New Town Hall. The second part of the thesis, entitled “Reflections: Public space, New Town Hall, power”, quotes a socio-historic evolution of the “public space” notion from the medieval times until the 21st century and the postmodern architectural reality. Subsequently, a critical analysis of power apparatuses and sets of relations is given, as imprinted in the architectural structures of the Modern Greek urban environment and specifically in the New Town Hall. Summarizing, based on the analysis of the abovementioned sections, observations and conclusions are drafted concerning the intentions of the T. Mpiris architectural group on the project as well as the reflection of these intentions in relation to the former existing power structures, as identified during the projects’ implementation process and the actual daily experience of the New Town Hall by the citizens.