Κοσμάς Δοχειαρίτης: Βίος και Εργα
Creators: name: Καραγιάννης, Ιωάννης Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Άγιον Όρος
Ιερά Μονή Δοχειαρίου
Κοσμάς Δοχειαρίτης
Mount Athos
Holy Monastery of Docheiariou
Kosmas Docheiarites

description: Ο μοναχός Κοσμάς Δοχειαρίτης υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της ψαλτικής παραδόσεως της ιεράς Μονής Δοχειαρίου και συνολικά της ψαλτικής πρακτικής του Αγίου Όρους κατά τον 19ο αιώνα. Ο μοναχός Κοσμάς συγκέντρωσε στο πρόσωπό του το σύνολο της εξέλιξης της βυζαντινής μουσικής από τους βυζαντινούς χρόνους έως και την περίοδος στην οποία έζησε και ψαλτικά δραστηριοποιήθηκε. Επιπλέον, ο Κοσμάς Δοχειαρίτης διακρίθηκε περισσότερο για το φωνητικό του τάλαντο και αυτό αιτιολογείται από τις διασωθείσες πλην ανέκδοτες προσκλητήριες επιστολές τις οποίες είχε λάβει προκειμένου να λαμπρύνει με το φωνητικό του τάλαντο τις πανηγύρεις των λοιπών ιερών Μονών του Άθωνα.Ο Κοσμάς Δοχειαρίτης έγινε μέρος μία ευρύτερης διεξαγόμενης συζήτησης της ιεροψαλτικής κοινότητας των αρχών του 19ου αιώνα περί της συντμήσεως την ήδη υπαρχόντων και εκτεταμένων χρονικά συνθέσεων για τις ακολουθίες του νυχθημέρου. Ουσιαστικά, η δεύτερη και ίσως περισσότερο εκτεταμένη σύντημηση Ανοιξανταρίων από τον Κοσμά Δοχειαρίτη φανερώνει ένα φαινόμενο το οποίο εκκίνησε από τον Μπαλάσιο ιερέα το 1677 και επεκτάθηκε στο σύνολο των συνθέσεων της Μέσης Βυζαντινής Σημειογραφίας. Η καταγωγή του Κοσμά Δοχειαρίτη από τα Δωδεκάνησα και η ιεροψαλτική διακονία του στους ναούς των Επτανήσων δεν επηρέασαν στο ελάχιστο την προσήλωσή του στις αποφάσεις της αρμόδιας Επιτροπής (1814) του Οικουμενικού Πατριαρχείου για τον τρόπο προσέγγισης και διδασκαλίας της Ψαλτικής τέχνης. Ο Κοσμάς ήταν κοινωνός της Νέας Μεθόδου ήδη από τους πρώτους χρόνους της εφαρμογής της και διαπίστωσε στην πράξη τα οφέλη αυτής ως προς την απλούστευση στην ψαλμώδηση και εκμάθηση των υπαρχόντων μουσικών συνθέσεων. Ο Κοσμάς Δοχειαρίτης έγινε κοινωνός αυτής της προσπάθειας στα μέσα του 19ου αιώνα και ενίσχυσε την παγίωση της Νέας Μεθόδου στην ιστορική πραγματικότητα της μουσικής σημειογραφίας. Από την μορφολογική προσέγγιση των συνθέσεων του Κοσμά Δοχειαρίτη, οι οποίες στην πλειοψηφία τους ανήκουν στο Παπαδικό γένος, είναι φανερή η διάθεση του μελοποιού να παραμείνει προσηλωμένος σε απλές μελωδικές γραμμές και να παράλληλα να αναδείξει το ήθος του κάθε ήχου τον οποίο μεταχειρίζεται. Ο Κοσμάς Δοχειαρίτης δεν καταφεύγει στις συχνές μελωδικές εξάρσεις, ούτε οι μελωδικές του γραμμές είναι γεμάτες από χρονικές μεταβολές οι οποίες να δυσχεραίνουν την ανάγνωσή τους. Παράλληλα, η χρήση του οξέως τετραχόρδου δεν αποσκοπεί στην ανάδειξη ενός μονοφωνάρη, αλλά στην απόδοση της μελωδίας ακόμα και σε χορωδιακό επίπεδο. Επίσης, στους Κοινωνικούς ύμνους του οποίους έχει μελοποιήσει είναι χαρακτηριστική η απουσία των επιφωνημάτων “Λέγε” ή “Πάλιν” προκειμένου ο χορός να είναι σε θέση από κοινού να αποδώσει τις μελωδικές γραμμές ή ο ιεροψάλτης κατά μόνας να μην συναντήσει ιδιαίτερες δυσκολίες στην απόδοση των κειμένων.Εν κατακλείδι, η παρουσία του Κοσμά Δοχειαρίτη στην ιεροψαλτική και μελουργική πραγματικότητα αποτελεί έναν “κρίκο” στην “αλυσίδα” των Δοχειαριτών μελωδών και ψαλτών, οι οποίοι διακόνησαν το ιερό Αναλόγιο από τον 18ο έως τον 20ο αιώνα. Τέλος, η παρουσία του Κοσμά Δοχειαρίτη δύναται να κριθεί ως ιδιαίτερα αξιόλογη καθώς παρέδωσε στις επόμενες γενεές ιεροψαλτών μουσικές συνθέσεις οι οποίες, παρά την φαινομενική απλότητά τους ή την αποφυγή ύπαρξης περίτεχνων ψαλτικών θέσεων, εντούτοις δεν παύουν να ελκύουν το ενδιαφέρον των εκτελεστών, των διδασκάλων και των ερευνητών της Ψαλτικής Τέχνης!
description: The monk Kosmas Dochiaritis was one of the most important representatives of the chanting tradition of the holy Monastery of Dochiari and in general of the chanting practice of Mount Athos during the 19th century. The monk Kosmas brought together in his person the entire evolution of Byzantine music from the Byzantine times up to the period in which he lived and was active as a chanter. In addition, Kosmas Dochiaritis was distinguished more for his vocal talent and this is justified by the surviving but anecdotal letters of invitation that he had received in order to brighten up the festivals of the other holy Monasteries of Athos with his vocal talent. Kosmas Doheiaritis became part of a broader discussion of the liturgical community of the beginning of the 19th century about the shortening of the already existing and extended compositions for the nocturnal services. Essentially, the second and perhaps more extensive abridgment of Anixantarians by Kosmas Dochiaritis reveals a phenomenon which was initiated by the Balasian priest in 1677 and extended to all the compositions of Middle Byzantine Notation. The origin of Kosmas Dochiaritis from the Dodecanese and his psalm ministry in the churches of the Ionian Islands did not in the least affect his adherence to the decisions of the competent Committee (1814) of the Ecumenical Patriarchate on the approach and teaching of the Psaltic art. Kosmas was a communicant of the New Method already from the first days of its application and he found in practice its benefits in terms of simplifying chanting and learning existing musical compositions. Kosmas Dochiaritis became a member of this effort in the middle of the 19th century and strengthened the consolidation of the New Method in the historical reality of musical notation. From the morphological approach to the compositions of Kosmas Dochiaritis, most of which belong to the Papad genus, it is clear that the composer is committed to simple melodic lines and at the same time to highlight the ethos of each sound he uses. Kosmas Dochiaritis does not resort to frequent melodic outbursts, nor are his melodic lines full of temporal changes that make them difficult to read. At the same time, the use of the acute tetrachord is not intended to highlight a monophonic, but to render the melody even on a choral level. Also, in the Social hymns he has set to music, the absence of the exclamations "Say" or "Palin" is characteristic, so that the dance is able to perform the melodic lines together or the cantor alone does not encounter particular difficulties in rendering the texts . Ιn conclusion, the presence of Kosmas Dochiaritis in the liturgical and melodic reality is a "link" in the "chain" of the Dochiaritis melodists and chanters, who ministered to the sacred Analogy from the 18th to the 20th century. Finally, the presence of Kosmas Dochiaritis can be considered particularly noteworthy as he handed over to the next generations of chanters musical compositions which, despite their apparent simplicity or the avoidance of elaborate chant positions, nevertheless never cease to attract the interest of performers, teachers and of the researchers of the Singing Art!