Μοριακή γενετική ποικιλότητα επιλεγμένων πληθυσμών αγριελιάς και σύγκριση με το γενετικό προφίλ καλλιεργούμενων ποικιλιών
Creators: name: Τουρβάς, Νικόλαος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Γενετική ποικιλότητα
Γονιδιακή ροή
Άγριοι συγγενείς καλλιεργειών
Genetic diversity
Gene flow
Wild crop relatives

description: Διερευνήθηκαν οι γενετικές σχέσεις μεταξύ πληθυσμών αγριελιάς της ελληνικής επικράτειας και ελληνικών ποικιλιών. Συνολικά αναλύθηκαν 209 δείγματα αγριελιάς και 67 δείγματα ποικιλιών με δέκα δείκτες SSR. Οι πληθυσμοί αγριελιάς παρουσίασαν υψηλή γενετική ποικιλότητα, με το 39% του συνόλου των αλληλομόρφων να ανιχνεύονται μόνο σε αυτούς. Επίσης παρατηρήθηκε η ύπαρξη ομομειξίας εντός των πληθυσμών, πιθανότατα ως αποτέλεσμα της κατακερματισμένης χωρικής τους κατανομής. Καταγράφηκε χαμηλή γενετική διαφοροποίηση μεταξύ ποικιλιών και άγριων ατόμων, αλλά και μεταξύ των άγριων πληθυσμών. Ωστόσο, ήταν εφικτή η διάκριση τριών γονιδιακών αποθεμάτων άγριων πληθυσμών που αντιστοιχήθηκαν στις περιοχές: Βορειοανατολική Ελλάδα, Πελοπόννησος-Κρήτη, Ήπειρος. Οι περισσότερες ποικιλίες εντάχθηκαν σε μία γενετική ομάδα η οποία διαφοροποιήθηκε από τα άγρια άτομα, ενώ οι υπόλοιπες συγκρότησαν μία ετερογενή ομάδα με ποσοστά συμμετοχής στις τρεις γενετικές ομάδες των άγριων ατόμων. Όσον αφορά την εξέλιξη της ελαιοκομίας στη χώρα, εντοπίστηκε αμφίδρομη γονιδιακή ροή μεταξύ των πληθυσμών Πελοποννήσου-Κρήτης και της γενετικής ομάδας που περιλαμβάνει ορισμένες από τις σημαντικότερες ποικιλίες της χώρας όπως η «Κορωνέικη» και η «Μαστοϊδής», γεγονός που αποτελεί ένδειξη δευτερογενούς εξημέρωσης του είδους στον ελλαδικό χώρο. Επιπλέον ο γενότυπος υπεραιωνόβιου ελαιόδεντρου 5000 ετών από νήσο Νάξο έφερε πανομοιότυπο γενετικό προφίλ με την ποικιλία «Θρουμπολιά». Προτείνονται μέτρα για την προστασία των γενετικών πόρων του είδους και προτάσεις για την αξιοποίηση της πλούσιας γενετικής ποικιλότητας της αγριελιάς στη γονιδιακή δεξαμενή της βελτίωσης με σκοπό την ενσωμάτωση αγρονομικών χαρακτήρων ενδιαφέροντος.
description: The genetic relationships between Greek wild olive populations and Greek cultivars were investigated. A total of 209 wild olive samples and 67 cultivar samples were analyzed by employing ten SSR markers. Wild olive populations exhibited high levels of genetic diversity, and 39% of the total alleles detected were only present within them. Inbreeding was observed within populations, probably as a consequence of their fragmented spatial distribution. Genetic differentiation between cultivars and wild olives, as well as within wild olives was low. Nevertheless, three gene pools of wild olive were detected corresponding to the geographical areas of: Northeastern Greece, Peloponnese-Crete, Epirus. Most cultivars clustered in a separate group, while the rest of them formed a heterogenous group with membership coefficients akin to the three wild olive clusters. Regarding the history of olive cultivation in Greece, bidirectional gene flow was detected between populations of Peloponnese-Crete and the gene pool that composes of some of Greece’s most important cultivars such as "Koroneiki” and “Mastoidis”, which is inferred as an indication of minor domestication event in the area. Furthermore, the centennial olive tree of Naxos Island, with an estimated age of 5000 years old, was genetically identical with cultivar “Throubolia”. A strategy for the protection of Greek olive genetic resources is proposed, along with suggestions for the utilization of the genetically diverse wild resources with regards to introgression of traits of agronomical interest to cultivars.