Η ευρωπαϊκή εκκρεμοδικία κατά τον κανονισμό (ΕΕ) 1215/2012. Σε συγκριτική θεώρηση με τον ημεδαπό θεσμό κατά τα άρθρ. 221-222 ΚΠολΔ
Creators: name: Καστανίδης, Αθανάσιος Θεόφιλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Εκκρεμοδικία
Κανονισμός Βρυξελλών
Κώδικας πολιτικής δικονομίας
Lis pendens
Brussels regulation
Greek code of civil Procedure

description: Ο θεσμός της ευρωπαϊκής εκκρεμοδικίας (άρθρ. 29 ΚανΒρ) πραγματώνει τον υπερκείμενο σκοπό της αποτροπής ασυμβιβάστων αποφάσεων εντός του ενωσιακού χώρου. Ο όρος «αγωγή» που θεμελιώνει εκκρεμοδικία ερμηνεύεται με ευρύτητα (εν αντιθέσει προς τον όρο «εισαγωγικό δίκης έγγραφο» του άρθρ. 45 Ι β ΚανΒρ που προσεγγίζεται στενά). Έτσι, όταν ένα δικαστήριο επιλαμβάνεται αιτήσεως με διαγνωστικό χαρακτήρα, η τελευταία θεωρείται «αγωγή» για τους σκοπούς του άρθρ. 29. Τόσο αιτήσεις λήψεως ασφαλιστικών μέτρων όσο και αιτήσεις έκδοσης διαταγής πληρωμής, αποτελούν (υπό προϋποθέσεις) θεμελιωτικές εκκρεμοδικίας διαδικαστικές πράξεις. Δεν συμβαίνει, ωστόσο, το ίδιο και με αγωγές που εκκρεμούν ενώπιον διαιτητικού δικαστηρίου, παράλληλες διαδικασίες αναγνώρισης/ εκτέλεσης αποφάσεων κράτους μέλους ή τρίτου κράτους ή εκκρεμείς αντιρρήσεις κατά της εκτέλεσης σε περισσότερα κράτη μέλη. Η προβολή ενστάσεως δεν μετέχει στην οριοθέτηση του αντικειμένου της δίκης ούτε γεννά εκκρεμοδικία. Το ίδιο ισχύει και ως προς την ένσταση συμψηφισμού. Αντιθέτως, ο ΚΠολΔ (άρθρ. 222 ΙΙ ΚΠολΔ), προβλέπει ότι η ένσταση συμψηφισμού αναχαιτίζει επόμενη δίκη για την ανταπαίτηση. Όσον αφορά στην προϋπόθεση της «ταυτότητας διαδίκων», αυτή καταφάσκεται κατά το ΔΕΕ (Drouot), όταν υπάρχει μεταξύ των διαδίκων των παραλλήλων διαδικασιών «ταυτότητα συμφερόντων». Η τελευταία πρέπει να ανευρεθεί με τρόπο που διασφαλίζει την ασφάλεια δικαίου. Καθοριστική κρίνεται, επομένως, η αναγωγή στα υποκειμενικά όρια του δεδικασμένου (όπως αυτά χαράσσονται κατά το εθνικό δικονομικό δίκαιο τόσο του πρώτου όσο και του δεύτερου επιληφθέντος δικαστηρίου). Η ευρωπαϊκή σύλληψη της «ταυτότητας αντικειμένου» και «αιτίας» (: αντικείμενο της δίκης) προσεγγίζεται, επίσης, αυτονόμως. Σύμφωνα με τη νομολογία του ΔΕΕ (Gubisch, Tatry), δύο αγωγές έχουν την ίδια αιτία όταν θεμελιώνονται στην ίδια νομική και πραγματική βάση. Παρά τη διαφοροποίηση των αιτημάτων, η ταυτότητα του αντικειμένου θεωρείται ότι καταφάσκεται όταν οι εκκρεμείς αγωγές επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό. Η ευρεία αυτή προσέγγιση του αντικειμένου της δίκης, δεν μεταφυτεύεται άνευ ετέρου στο αυτόνομο ελληνικό δίκαιο, αφού ο σκοπός της πρόληψης αντιφατικών δεδικασμένων αντιμετωπίζεται στο εσωτερικό δίκαιο με ηπιότερα μέσα από την υποχρεωτική αναστολή της δεύτερης δίκης (π.χ. δωσιδικία της συνάφειας, άρθρ. 31 ΚΠολΔ). Η δυνατότητα μίας αρνητικής αναγνωριστικής αγωγής να «τορπιλίσει» μεταγενέστερη καταψηφιστική αγωγή, πυροδότησε την επιστημονική συζήτηση και εντάθηκαν οι φωνές κατά της άτεγκτης εφαρμογής της εκκρεμοδικίας (29 ΚανΒρ) (Gasser). Έτσι, χάριν της προάσπισης της ιδιωτικής αυτονομίας και των συμφερόντων των διαδίκων, ο Ευρωπαίος νομοθέτης αντέστρεψε τον κανόνα της προτεραιότητας υπέρ του δεύτερου δικαστηρίου, όταν το τελευταίο ορίζεται ως αρμόδιο σε αποκλειστική συμφωνία παρέκτασης (άρθρ. 31 ΙΙ ΚανΒρ). Ο νέος ΚανΒρ κάνει ένα περαιτέρω βήμα δικονομικής ενοποίησης, με τη ρύθμιση της διεθνούς εκκρεμοδικίας στο άρθρ. 33 ΚανΒρ. Το δεύτερο επιληφθέν δικαστήριο κράτους μέλους έχει τη διακριτική ευχέρεια, κατά την τελευταία διάταξη, να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία. Εντούτοις, παρά τον αγαθό σκοπό της πρόληψης ασυμβιβάστων αποφάσεων σε διεθνές επίπεδο, η ύπαρξη εθνικών ρυθμίσεων για τη διεθνή εκκρεμοδικία, όπως εκείνες του ελληνικού δικαίου (πρβλ. άρθρ. 222 ΚΠολΔ) που προβλέπουν υποχρεωτική αναστολή της δεύτερης διαδικασίας, φαίνονται πιο αποτελεσματικές.
description: The institution of “lis pendens” (art. 29 BR), constitutes the means that fulfills the overlying goal of preventing irreconcilable judgments within the European area. Regarding the term “action” that generates the lis pendens effect, it is alleged that the notion has to be approached broadly (not like the one in art. 45 I b BR which has a narrower sense). Therefore, when a court undertakes a demand of a party, this is supposed, in principle, to constitute an “action” for the purposes of art. 29 BR. Thus, (like the greek procedural system) not only demands of provisional measures but also those aiming the issue of an order of payment can activate the lis pendens rule. However, this is not the case for actions risen before arbitral tribunals, parallel proceedings of exequatur or parallel oppositions to the execution in different member states. The raise of an objection, affects neither the object of the proceedings nor the lis pendens, even if the defendant raises an offsetting objection. On the contrary, the greek civil procedure (art. 222 II GrCCP) provides that the raise of an offsetting, generates the lis pendens if the counterclaim arises in a following litigation. The condition of the “same parties” is fulfilled, according to the ECJ (Drouot), when an “identity of interests” between the parties of the two trials is affirmed. This “identity of interests” has to be found in a way that respects the certainty of law principle. As a result, the recourse to the subjective limits of the res judicata (as designated not only according to the law of the court first seised but also according to the law of the second one), is considered to be vital. The European conception of the “same object” and the “same cause of action” (:subject of the dispute) is interpreted in an autonomous way as well. According to the ECJ jurisprudence (Gubisch, Tatry), two actions have the same cause, when they depend on the same legal basis and on the same historical event. Regardless the demands of the parties, the object is considered to be identical when the goal of the two actions is the same. This broad approach of the object of litigation, cannot be incarnated in the Greek system, having in mind that the ratio of the lis pendens institution can be achieved, within the greek area, by more moderate means than the obligatory suspension of the second proceedings (f.e. the jurisdiction of connexity, art. 31 GrCCP). The fact that even a negative declaratory action is able to block the proceedings of a following action for payment according to the rule of art. 29 BR (Gasser), generated an acrimonious debate against the application of the lis pendens. Thus, in order to defend the private autonomy and the interests of the parties, the European legislator reverses the priority principle in favour of the court second seised having in mind that the latter is designated by the choice-of-court agreement (art. 31 II BR). A step forward to an international procedural harmonization is made by the new BR recast, as art. 33 BR deals with the international lis pendens. The second seised court of a member state, has the discretionary power to suspend its proceedings. Even though the prevention of irreconcilable judgments in an international level is undoubtedly of great importance, the overlying goal does not seem to be fulfilled since there are member states (Greece) that recognize the international lis pendens regime and the obligatory suspension of proceedings (s. f.e. art. 222 II GrCCP) could have been more effective.