Η σχέση του Απολογητή Αριστείδη με την αρχαία ελληνική γραμματεία
Creators: name: Λουκοπούλου, Ευαγγελία Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Χριστιανός
Αρχαία Ελληνική Γραμματεία
Απολογητής
Christian
Ancient Greek Literature
Apologist

description: Η Απολογία του Αριστείδη του Αθηναίου υπέρ των διωκόμενων Χριστιανών υπηκόων της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας αποτελεί την πρώτη ad hoc απολογία των μέσων του β’ αιώνα μ.Χ. υπέρ του αρχέγονου Χριστιανισμού. Υπακούει όμως στην απολογητική ετοιμότητα, την οποία εκφράζει ο απόστολος Πέτρος στην πρώτη επιστολή του (Α΄ Πετρ. 3,15 ): «Έτοιμοι δε αεί προς απολογίαν παντί τω αιτούντι υμάς λόγον περί της εν υμίν ελπίδος». Η λογοτεχνική μορφή του κείμενου της Απολογίας του Αριστείδη, η οποία είχε τη γνωστή ιστορική περιπέτεια, διακρίνεται για τον προτρεπτικό και συγχρόνως πειστικό απολογητικό της χαρακτήρα. Ο Αριστείδης κρίνει ορθό να αρχίσει την Απολογία του με το περί Θεού πρόβλημα και με βάση τη μονοθεΐα, κρίνοντας συγχρόνως τη συμπεριφορά της ανθρωπότητας, της οποίας διακρίνει την περί Θεού ιδέα σε τρία γένη: α) Των πολυθεϊστών Χαλδαίων, Ελλήνων και Αιγυπτίων, β) των Ιουδαίων και γ) των Χριστιανών. Ο Αριστείδης απέφυγε, ως γνωστόν, να επικρίνει εμφανώς την ελληνική φιλοσοφία ως όλον, ελέγχοντας όμως ικανές ηθικές παρεκτροπές και απαξίες του ειδωλολατρικού ελληνικού πανθέου. Αυτή η σχετικά ήπια στάση του Αριστείδη, την οποία εγκολπώθηκαν και άλλοι Απολογητές, με κορυφαίο τον φιλόσοφο και μάρτυρα της Εκκλησίας απολογητή Ιουστίνο, ο οποίος ομιλεί και για προ Χριστού χριστιανούς, αποτέλεσε τη βάση της επιστημονικής θεολογίας από τον 4ον αιώνα και μετ’ αυτόν, τόσο για τις δύο μεγάλες Θεολογικές Σχολές Αλεξανδρείας και Αντιοχείας, όσο και για τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας και εκκλησιαστικούς συγγραφείς.
description: The Apology of Aristides the Athenian on behalf of the persecuted Christian subjects of the Roman Empire represents the earliest ad hoc apology for early Christianity, dating to the mid-2nd century AD. It aligns with the spirit of apologetic readiness expressed by the Apostle Peter in his First Epistle (1 Peter 3:15): "Always be ready to make your defense to anyone who demands from you an accounting for the hope that is in you." The literary form of Aristides’ Apology, which has undergone a notable historical journey, is characterized by its exhortative yet convincing apologetic tone. Aristides begins his argument by addressing the question of God, using monotheism as his foundation while simultaneously critiquing humanity's behavior. He identifies three groups based on their conception of God: a)The polytheists, including the Chaldeans, Greeks, and Egyptians, b)TheJews, c) The Christians. Notably, Aristides refrains from overtly condemning Greek philosophy as a whole. Instead, he critiques specific moral deviations and flaws inherent in the idolatrous Greek pantheon. This relatively mild approach, adopted by Aristides and other apologists—most notably Justin Martyr, the philosopher and Church martyr who also speaks of pre-Christian Christians—laid the groundwork for the development of scientific theology. From the 4th century onward, this approach influenced the major theological schools of Alexandria and Antioch, as well as the great Church Fathers and ecclesiastical writers.
description: Συνεργαζόμενo Τμήμα: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)