Η σύνθεση πληροφοριών από πηγές ως κειμενικό είδος: Αναπτυξιακές διαστάσεις
Creators: name: Χαλάτσης, Δημήτριος Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Σύνθεση λόγου
Κειμενικό είδος
Διακειμενικότητα
Πολυτροπικό κείμενο
Discource synthesis
Genre
Intertextuality
Multimodal text

description: Η σύνθεση λόγου (discourse synthesis) ή η σύνθεση πληροφοριών από πηγές ως μια διττή διαδικασία ανάγνωσης και γραφής (reading and writing), κατά την οποία οι συγγραφείς εμπλέκονται στην ανάγνωση πολλών κειμένων-πηγών για την παραγωγή στη συνέχεια του δικού τους κειμένου, συνιστά βασικό στοιχείο του σχολικού γραμματισμού που συμβάλλει στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης.Ο σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνήσει τη σύνθεση λόγου – ένα νέο κειμενικό είδος, τις στρατηγικές που εφαρμόζουν οι μαθητές/τριες της Στ΄ τάξης δημοτικού και της Β΄ τάξης γυμνασίου όταν συνθέτουν ένα γλωσσικό και ένα πολυτροπικό κείμενο (με τα οποία τα παιδιά δεν είναι εξοικειωμένα στο ελληνικό σχολικό περιβάλλον) από πηγές, καθώς και τις αναπτυξιακές διαστάσεις αυτών των στρατηγικών. Τα υποκείμενα της έρευνας ήταν 25 μαθητές/τριες της Στ΄ δημοτικού και 25 μαθητές/τριες της Β΄ γυμνασίου και προέρχονται από το μεσαίο κοινωνικο-μορφωτικό επίπεδο. Ζητήθηκε από τα παιδιά να παράγουν πρώτα ένα γλωσσικό κείμενο-σύνθεση ως ένα ενδιάμεσο βοηθητικό βήμα για να κατασκευάσουν, στη συνέχεια, ένα πολυτροπικό κείμενο με το οποίο να πληροφορούν και να πείθουν τους συνομήλικους μαθητές/τριες άλλων σχολείων σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος. Η παρούσα μελέτη στηρίζεται στις θεωρητικές θέσεις και στις ερευνητικές εκτιμήσεις των πεδίων της ψυχογλωσσολογικής, της κοινωνικο-πολιτισμικής και κοινωνικής σημειωτικής προσέγγισης, σχετικά με τη σύνθεση λόγου, καθώς και των συναφών κλάδων της γλωσσολογίας σε ότι αφορά την παραγωγή και τα είδη κειμένου. Από τις αναλύσεις των μαθητικών γλωσσικών κειμένων προκύπτει ότι οι μαθητές/τριες και των δύο ηλικιακών ομάδων χρησιμοποιούν ποικίλες στρατηγικές. Στη δόμηση των μαθητικών κειμένων της Στ΄ δημοτικού κυρίαρχες είναι οι στρατηγικές παράθεσης πληροφοριών (knowledge telling), ενώ, αντίθετα, στα μαθητικά κείμενα της Β΄ γυμνασίου κυρίαρχες είναι οι στρατηγικές μετασχηματισμού των πληροφοριών (knowledge transforming). Έντονη εμφανίζεται η τάση των μαθητών/τριών και των δύο ηλικιακών ομάδων μετασχηματισμού και απομάκρυνσης από τις πηγές για τη δημιουργία ενός νέου μετασχηματισμένου κειμένου. Οι διαμορφωμένες πολιτισμικά και γλωσσικά κειμενικές δομές των παιδιών τοποθετούν τις συνθέσεις τους (κείμενά τους) μέσα στα αποδεκτά πλαίσια του σχολικού παραδοσιακού γραμματισμού. Σε ότι αφορά στην κατασκευή-σύνθεση των πολυτροπικών κειμένων, ενός νέου επικοινωνιακού πλαισίου (αδιερεύνητου μέχρι τώρα πεδίου) στην ελληνική σχολική πραγματικότητα, τα ευρήματα δείχνουν την αδυναμία ανταπόκρισης των παιδιών στην πραγμάτωση αυτού του στόχου. Οι ισχυρά εγκατεστημένες – ήδη διαμορφωμένες πολιτισμικά και γλωσσικά κειμενικές δομές των μαθητών/τριών των δύο ηλικιακών ομάδων δεν επέτρεψαν την υπέρβαση των κοινώς αποδεκτών τρόπων παραγωγής λόγου. Υπό το φως αυτής της ερμηνείας των ευρημάτων της παρούσας έρευνας και με δεδομένο το μετασχηματισμό (αλλαγή) των μορφών επικοινωνίας που συντελείται τα τελευταία χρόνια, η ένταξη της διδασκαλίας σύνθεσης λόγου στο σχολικό πρόγραμμα ως ενδιάμεσου βήματος για την κατάκτηση του ακαδημαϊκού γραμματισμού προφανώς θεωρείται απαραίτητη. Καθίσταται, συνεπώς, επιτακτική η ανάγκη αναθεώρησης ή επαναπροσδιορισμού των θεωρητικών και παιδαγωγικών (διδακτικών) κατευθύνσεων της κυρίαρχης τάσης απόκτησης του γραμματισμού
description: Discourse synthesis or writing from multiple sources, as a dual process of reading and writing, constitutes an important component of school literacy, revealing aspects of students' developing critical thinking; this, as a specific kind of genre, is considered to shape students' transition to academic literacy. This study examines discourse synthesis by attending to the strategies used by Greek elementary and secondary school students when asked to produce a linguistic and multimodal persuasive text (on the environmental issues) from given sources. The subjects of the research were 25 students, attending the sixth class of primary school and 25 students attending the second grade of secondary school; subjects were from a predominantly the middle socio-economic background. The children were first asked to produce a linguistic text- synthesis, which was to be used a step scaffolding their transition to a multimodal text; through this was students were asked to persuade their schoolmates students (from different schools) with regard to the protection of the environment. Data analysis draws upon and integrates notions, terms and premises from pertinent work conducted within the fields of psycholinguistics, sociocultural research as well and within social semiotics. Analysis of the structure of the produced linguistic texts revealed that students used a variety of strategies for extracting different kinds of information from sources and for texualizing these into the form of a linguistically coherent text. Knowledge telling was found to be the dominant strategy used by elementary school children to shape their texts; knowledge transforming was found to prevail in secondary-school students’ texts. In general, however, students of both age groups were found to make various kinds of attempts at transforming the material taken from sources, creating a new text. As regards the construction of the multimodal texts (a new task for the Greek children at all school levels), the findings attested children’s inability to successfully respond to this task. The strategies used are delineated. Finally, taking into account the findings attested, proposals are made with regard to the pedagogical implications of this research.