Η έλλειψη του λόγου: Εισαγωγή στο πρόβλημα της ερμηνείας των αρχών της πλατωνικής μεταφυσικής και κοσμολογίας
Creators: name: Δημόπουλος, Αντώνιος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Λόγος
Πλάτωνας
Μεταφυσική
Reason
Plato
Metaphysics

description: Υπό ποιους όρους, άραγε, θα ήταν σήμερα δυνατή μία νέα θεώρηση των σχέσεων μεταξύ της φύσης και του ανθρώπου, σε μία προσπάθεια, πιθανόν, να διαφοροποιήσουμε την πρόσληψή τους από τις κλασικές κατηγορίες της ιστορίας; Ενώπιον, μάλιστα, μίας επί μακρόν αντιδιαστολής τους, η οποία φαίνεται να ανατρέχει πίσω σε ένα σύστημα θεωρητικών προϋποθέσεων, προλήψεων και παραδοχών, των οποίων η λειτουργία και η σκοπιμότητα μέλλει πάντοτε να διερευνηθεί; Οι προσπάθειες που καταβάλλονται σήμερα να επανεγγραφεί ο λόγος της φιλοσοφικής θεωρίας στο εσωτερικό μίας ολότητας που να εμπεριέχει σε κοινή και ακέραιη άρθρωση τις αξίες της ζωής, της φύσης και του ανθρώπου, καθίστανται σταδιακά όλο και πιο αναπόφευκτες, μολονότι το όλο εγχείρημα και παρά την υπεσχημένη αναγκαιότητά του, προορίζεται εξ ορισμού να μείνει ανοιχτό και σε εκκρεμότητα. Όσο για την αναγκαιότητα μίας πιο διαφοροποιημένης πρόσληψης, θα δούμε ότι το παράδειγμα του Πλάτωνα και συγκεκριμένα ο κοσμολογικός λόγος του Τίμαιου, αποτελεί το πιο προνομιακό και συνάμα το πιο γόνιμο πεδίο για την αφετηρία των αναλύσεών μας. Ιδίως όταν καλούμαστε να ανταποκριθούμε στην αναγκαιότητα μίας γενικής επαναθεώρησης των θεωρητικών προϋποθέσεων και των παραδοχών που καθόρισαν όχι μόνο την ανάπτυξη της κλασικής μεταφυσικής σκέψης, αλλά και την ανάπτυξη ολόκληρου του δυτικού πολιτισμού, των κλασικών κατηγοριών της ιστορίας, της ιστορίας των ιδεών, της επιστήμης και της ιστορίας της φιλοσοφίας. Έτσι το εισαγωγικό τμήμα αυτής της μελέτης υποβάλλει μία θεωρητική και μεθοδολογική πρόταση, η οποία επρόκειτο να καθορίσει όλες τις περαιτέρω αναλύσεις. Αυτές τώρα χωρίζονται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος επιχειρούμε να χαράξουμε μία ερμηνευτική τομή στον τρόπο που θα έπρεπε εφεξής να πραγματευόμαστε το οντολογικό ερώτημα της πηγής και της προέλευσης του κόσμου, το ερώτημα του είναι και της καταγωγής. Έτσι, ο τρόπος που επρόκειτο να προσπελάσουμε ερμηνευτικά την κοσμολογική παράσταση του Τίμαιου όφειλε να διέλθει συστηματικά απ’ όλες τις πτυχές της υπερβατικής και οντολογικής προβληματικής, αναλύοντας υπομονετικά την εννοιολογική τους οργάνωση και επαναλαμβάνοντας αυτούσιες τις τελεολογικές, μηχανιστικές και τεχνικιστικές προσφύσεις, δίχως καμμία πρόθεση αναγωγισμού ή υπαναχώρησης μπροστά στις επάλληλες τεχνικές και μεταφυσικές προκλήσεις που εγείρει ο διάλογος. Το πρόβλημα της κριτικής ανάγνωσης, όπως ανακύπτει στο δεύτερο μέρος, απορρέει από την ίδια την σκοπιμότητα της ανάλυσης, ενώ επικεντρώνεται, κυρίως, στις αρχές και τις προϋποθέσεις του πλατωνικού προγράμματος• υποδεικνύοντας, παράλληλα, την αναγκαιότητα ανάδειξης νέων πεδίων προβληματισμού, που να μην υπόκεινται αποκλειστικά στα κλασικά πρότυπα του σχολιασμού και της πραγματολογικής ανάλυσης. Ωστόσο, αυτή η αναγκαιότητα αφήνεται εδώ απλώς να υπονοηθεί. Λαμβάνοντας, τέλος, υπ’ όψιν τους περιορισμούς, στους οποίους θα υπάκουγε κάθε παρόμοιο διάβημα, τους περιορισμούς της ανάλυσης, το μέγεθος και τις δυσκολίες των ίδιων των προβλημάτων, ενίοτε θεωρήσαμε σκόπιμο να μην περιστείλουμε το πρίσμα μας εντός του καθορισμένου πλαισίου του διαλόγου, αλλά να επεκτείνουμε την ανάγνωση προς το ευρύτερο δίκτυο των διακειμενικών και εννοιολογικών σχέσεων της πλατωνικής εποχής. Αυτή η εποχή, άλλωστε, διατηρεί πάντοτε την παραδειγματικότητά της.
description: Under what conditions would be possible today a reconsideration of the relation between nature and man, in an attempt, possibly, to be rid of its employment by the classical categories of history. Insofar, especially in a long contradistinction between them, which seems to go back to a system of theoretical preconditions, superstition and assumptions whose function and intentions are always to be examined. The attempts that are being made today for the re-writing of the reason of philosophical theory in the interior of an entirety which contains within a common and complete utterance the values of life, nature and of man, are becoming more and more unavoidable, despite the entire attempt and despite the promised necessity of it, is intended by definition to stay open and on hold. As far as the necessity of a different approach, we will see that the example of Plato and more specifically the cosmological speech in Timaeus, constitutes the most privileged and at the same time the most fertile field for the beginning of our analyses. Especially when we are called to meet the requirement of a general reconsideration of the theoretical prerequisites and the admissions that have determined not only the development of classical metaphysical thought, but also the development of the entire western civilization, the classic categories of history, the history of ideas, of science and the history of philosophy. In this way, the introductory part of this study submits a theoretical and a methodological suggestion, which will define all of the following analyses. These are now divided in two parts. In the first part we will attempt to carve an interpretational incision in the way we have deal with the ontological question of the source and the origin of the world. The way in which we will access interpreting the cosmological performance of Timaeus will systematically pass through all the principal aspects of the transcendent and ontological problems, patiently analyzing their conceptual organization and repeating as such the teleological, mechanistic and technical adhesions, without any intent of reductionism or withdrawal, ahead of the supersitional techniques and metaphysical challenges the dialogue offers. The problem of a critical reading, as arises in the second part, comes from the objective itself of the analysis, while it concentrates mainly on the principles and the preconditions of the platonic plan. At the same time, it shows the necessity of the emergence of new fields of speculation , which are not subject to the classic standards of commentary and of factual analysis. However, this necessity is just said here as an inference. In the end, taking into account all the restrictions which such an overture would have to obey, the restriction of analysis, the size and the difficulty of the problems themselves, occasionally it has been considered prudent to not curtail our prism in the defined framework of the dialogue, but to extend our reading towards the greater network of the intertextual and conceptual relationships of the platonic period. Besides, this period always keeps its exemplification