Κοινωνικές ανισότητες και ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα: τα αίτια και οι συνέπειες του ψηφιακού χάσματος στην ακαδημαϊκή επίδοση κατά την περίοδο της πανδημίας
Creators: name: Χατζηευφραιμίδου, Ιωάννα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: κοινωνικές ανισότητες
ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα
ψηφιακό χάσμα
social inequalities
higher education institutions
digital divide

description: Η παρούσα έρευνα εξετάζει το ψηφιακό χάσμα στο πλαίσιο της ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα, όπως αυτό σημειώθηκε το διάστημα της πανδημίας της Covid-19, μέσα από τη διερεύνηση της κατάστασης των φοιτητών/τριών ως προς την πρόσβαση σε τεχνολογικό εξοπλισμό, τις ψηφιακές δεξιότητες, τη μαθησιακή ετοιμότητα, την εμπιστοσύνη στην αποτελεσματικότητα της διαδικτυακής μάθησης, καθώς επίσης και την παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών εκ μέρους των εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στα οποία φοίτησαν. Παράλληλα, στη μελέτη παρουσιάζονται οι αντιλήψεις των σπουδαστών/στριών αναφορικά με ζητήματα εκπαιδευτικών ανισοτήτων κατά την ψηφιακή μετάβαση και αποτυπώνεται ο τρόπος με τον οποίο τα κοινωνικο-δημογραφικά χαρακτηριστικά του φοιτητικού κόσμου διαμορφώνουν τη διαδικτυακή εμπειρία μάθησης και φέρουν ως εκ τούτου επιπτώσεις στην ακαδημαϊκή επίδοση. Η ερευνητική προσέγγιση είναι ποσοτική, πρωτογενής, περιγραφική και συσχέτισης μεταξύ και εντός των παραγόντων. Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 677 εν ενεργεία φοιτητές/τριες οι οποίοι/ες βρίσκονταν σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο και φοίτησαν με τη μέθοδο της εξ αποστάσεως εκπαίδευσης στα διάφορα τμήματα των πανεπιστημίων της χώρας μας κατά το ακαδημαϊκό έτος 2020 - 2021. Η πλειονότητα των υποκειμένων είναι γυναίκες, βρίσκεται μεταξύ του 2ου και 5ου έτους σπουδών, ακολουθεί κυρίως Ανθρωπιστικές Επιστήμες, παρουσιάζει σχετικά καλή οικονομική κατάσταση και διαμένει στα μεγάλα πολεοδομικά συγκροτήματα. Ως προεξάρχον μέσο παρακολούθησης των διαδικτυακών μαθημάτων αναδείχθηκε ο φορητός Η/Υ (laptop ή/και notebook). Για τη συλλογή των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε ένα σύνθετο ερωτηματολόγιο κλίμακας Likert αλλά και κλειστού τύπου, αποδεκτής αξιοπιστίας (α&gt;0,6). Η ανάλυση των δεδομένων έγινε σε στάθμη σημαντικότητας 5%, χρησιμοποιώντας τους παραμετρικούς ελέγχους Independent Samples T-Test, ANOVA και Pearson. Εξαιρετικά ικανοποιητική βρέθηκε η πρόσβαση σε τεχνολογικούς πόρους και μάλιστα ιδιωτικούς, ωστόσο οι φοιτητές δήλωσαν πως η κατοχή ψηφιακού εξοπλισμού οδηγεί σε ανισότητες και η απουσία του θα επηρέαζε αρνητικά τη συμμετοχή και την επίδοση. Οι φοιτητές/τριες παρουσίασαν υψηλό επίπεδο ψηφιακών δεξιοτήτων παρά την έλλειψη σχετικών πιστοποιήσεων, επέδειξαν μεγάλο βαθμό αυτό-αποτελεσματικότητας κατά την πλοήγηση στις ψηφιακές πλατφόρμες και κατά την ηλεκτρονική επικοινωνία, υψηλά κίνητρα να μάθουν, αλλά μέτριο έλεγχο της διαδικτυακής μαθησιακής συμπεριφοράς. Διαπιστώθηκαν επίσης, σημαντικά επίπεδα άγχους ως προς την ετοιμότητα για εμπλοκή στη διαδικτυακή μάθηση, ενώ εμφανής ήταν η δυσπιστία του δείγματος αναφορικά με την αποτελεσματικότητα του εξ αποστάσεως τρόπου εκπαίδευσης. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα με τη σειρά τους δεν φάνηκε να ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στις φοιτητικές ανάγκες. Περισσότερο ευάλωτες στην διαδικτυακή εμπειρία εντοπίστηκαν οι γυναίκες, αλλά και οι νέοι/ες φοιτητές/τριες, τα άτομα από τα χαμηλά οικονομικά στρώματα, οι κάτοικοι αγροτικών και ημι-αστικών περιοχών, καθώς επίσης και οι φοιτητές/τριες Ανθρωπιστικής κατεύθυνσης. Τέλος, αναδείχθηκε ότι οι παραπάνω μεταβλητές συνδέονται με τις ευκαιρίες για υψηλά ακαδημαϊκά αποτελέσματα και την επίτευξη αυτών
description: This research examines the digital divide in the context of higher education in Greece, as it occurred during the Covid-19 pandemic, by investigating the situation of students in terms of access to technological equipment, digital skills, learning readiness, confidence in the effectiveness of online learning, as well as the provision of supportive services by the educational institutions they attended. At the same time, the study presents the perceptions of students regarding issues of educational inequalities during the digital transition and captures the way in which the socio-demographic characteristics of the student world shape the online learning experience and therefore have effects on academic performance. The research approach is quantitative, primary, descriptive and correlational between and within factors. The research sample consisted of 677 active students who were at the undergraduate and postgraduate level and studied with the distance education method in the various departments of the universities of our country during the academic year 2020 - 2021. The majority of the subjects they are women, are between the 2nd and 5th year of studies, mainly follow Humanities, have a relatively good financial situation and live in the large urban complexes. The portable PC (laptop and/or notebook) emerged as the predominant means of following the online courses. To collect the data, a complex Likert scale questionnaire was used, as well as a closed type, with acceptable reliability (α&gt;0.6). Data were analyzed at a 5% significance level using the Independent Samples T-Test, ANOVA and Pearson parametric tests. Access to technological resources, even private ones, was extremely satisfactory, however students stated that the possession of digital equipment leads to inequalities and its absence would negatively affect participation and performance. The students presented a high level of digital skills despite the lack of relevant certifications, demonstrated a high degree of self-efficacy in navigating digital platforms and in online communication, high motivation to learn, but moderate control of online learning behavior. Significant levels of anxiety regarding readiness to engage in online learning were also found, while the distrust of the sample regarding the effectiveness of distance education was evident. Educational institutions, in turn, did not seem to respond satisfactorily to student needs. More vulnerable to the online experience were women, but also young students, people from low economic strata, residents of rural and semi-urban areas, as well as Humanities students. Finally, it was shown that the above variables are related to the opportunities for high academic results and their achievement