Głuchy – językowe podstawy stereotypu
Creators: name: Moroń, Ewelina
name: Zarzeczny, Grzegorz
Publisher: name: Zenodo
Year: 2014
Subjects: deaf
deaf studies
Polish language
linguistic stereotype

description: Artykuł omawia jeden z aspektów asymetrii znaczeń konstruujących dyskursywny obraz osoby głuchej – znaczenia przymiotnika „głuchy” w języku polskim. Odwołując się do ustaleń analizy dyskursu i lingwistyki kulturowej, omawiamy rozwój semantyki tego wyrazu oraz istotnych form od niego wywodzonych. Ostatecznym celem jest dotarcie do tych elementów, które decydują (lub mogły decydować) o stereotypowym postrzeganiu osób głuchych. Interesują nas przy tym nie tyle poszczególne znaczenia, ile motywacje decydujące o kolejnych neosemantyzacjach. Przeprowadzona analiza ukazuje, że negatywny odbiór głuchych współgra z główną tendencją utrwaloną w polszczyźnie – w 33 wyodrębnionych znaczeniach wyrazu niemal wszystkie motywacje uwypuklają ujemną waloryzację danego zjawiska. Świadomość tej asymetrii musi towarzyszyć wszystkim działaniom mającym na celu, wydawałoby się proste, odejście od krzywdzącego stereotypu osoby głuchej.
description: {"references": ["Ba\u0144kowski A., 2000, Etymologiczny s\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, t. 1, Warszawa.", "Ba\u0144ko M. (red.), 2000, Inny s\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, t. 1, Warszawa.", "D\u0142ugosz-Kurczabowa K., 2003, Nowy s\u0142ownik etymologiczny j\u0119zyka polskiego, Warszawa.", "Zg\u00f3\u0142kowa H. (red.), 1997, Praktyczny s\u0142ownik wsp\u00f3\u0142czesnej polszczyzny, t. 12, Pozna\u0144.", "Bory\u015b W., 2005, S\u0142ownik etymologiczny j\u0119zyka polskiego, Krak\u00f3w.", "Br\u00fcckner A., 1927, S\u0142ownik etymologiczny j\u0119zyka polskiego, Krak\u00f3w.", "S\u0142awski F., 1952, S\u0142ownik etymologiczny j\u0119zyka polskiego, t. 1, Krak\u00f3w.", "Skorupka S., 1985, S\u0142ownik frazeologiczny j\u0119zyka polskiego, t. 1, Warszawa.", "Doroszewski W. (red.), 1965, S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, t. 2, Warszawa.", "Linde S.B., 1855, S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, t. 2, Lw\u00f3w.", "Szymczak M. (red.), 1995, S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, t. 1, Warszawa.", "Kar\u0142owicz J., Kry\u0144ski A., Nied\u017awiedzki W., 1904, S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, t. 1, Warszawa.", "Zdanowicz A. et al., 1861, S\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, t. 1, Wilno.", "Stomma L., 2000, S\u0142ownik polskich wyzwisk, inwektyw i okre\u015ble\u0144 pejoratywnych, Warszawa.", "Mayenowa M.R. (red.), 1973, S\u0142ownik polszczyzny XVI w., t. 7, Wroc\u0142aw.", "Dunaj B. (red.), 1995, S\u0142ownik wsp\u00f3\u0142czesnego j\u0119zyka polskiego, Warszawa.", "Dubisz S. (red.), 2003, Uniwersalny s\u0142owniki j\u0119zyka polskiego, t. 1, Warszawa.", "\u017bmigrodzki P. (red.), 2007, Wielki s\u0142ownik j\u0119zyka polskiego, Krak\u00f3w", "Anusiewicz J., 1994, Lingwistyka kulturowa. Zarys problematyki, Wroc\u0142aw.", "Bartmi\u0144ski J., 1990, Punkt widzenia, perspektywa, j\u0119zykowy obraz \u015bwiata, (w:) J. Bartmi\u0144ski (red.), J\u0119zykowy obraz \u015bwiata, Lublin, 103-120.", "Bartmi\u0144ski J., 1992, Styl potoczny, J\u0119zyk a Kultura, 5, 37-54.", "Bartmi\u0144ski J., 1998, Podstawy lingwistycznych bada\u0144 nad stereotypem \u2013 na przyk\u0142adzie matki, J\u0119zyk a Kultura, 12, 63-83.", "Bartmi\u0144ski J., 2006, J\u0119zykowe podstawy obrazu \u015bwiata, Lublin.", "Bartmi\u0144ski J., 2007, Stereotypy mieszkaj\u0105 w j\u0119zyku, Lublin.", "Czachur W., 2011, Dyskursywny obraz \u015bwiata. Kilka refleksji, Tekst i dyskurs \u2013 Text und diskurs, 4, 79-97.", "van Dijk T.A., 2003, Dyskurs polityczny i ideologia, Etnolingwistyka. Problemy j\u0119zyka i kultury, 15, 7-28.", "Farris M., 1994, Sign language research and Polish Sign Language, Lingua Posnaniensis, 36, 13-36.", "Grzegorczykowa, 1990, Poj\u0119cie j\u0119zykowego obrazu \u015bwiata, (w:) J. Bartmi\u0144ski (red.), J\u0119zykowy obraz \u015bwiata, Lublin, 41-49.", "Moro\u0144 E., 2011, Konceptualizacja j\u0119zyka migowego w edukacji nies\u0142ysz\u0105cych \u2013 spojrzenie krytyczne, (w:) E. Twardowska, M. Kowalska (red.), Edukacja nies\u0142ysz\u0105cych, \u0141\u00f3d\u017a, 157-169.", "Piekot T., 2014, Trzy sposoby rozumienia s\u0142owa dyskurs, (w:) I. Uchwanowa-Szmygowa et al. (red.), Dyskurs w perspektywie akademickiej, Olsztyn, 16.", "Rudnicka E., 2011, Czy g\u0142uchy jest g\u0142upi? \u2013 studium powi\u0105za\u0144 wyraz\u00f3w, kt\u00f3re uleg\u0142y rozpodobnieniu semantycznemu, LingVaria 6(2), 65-77.", "Stachowski M., 2012, Polskie g\u0142uchy i g\u0142upi a \u0142aci\u0144skie absurdus 'absurdalny' \u2013 g\u0142os w dyskusji, LingVaria, 7(1), 127-132.", "Tokarski R., 2001, S\u0142ownictwo jako interpretacja \u015bwiata, (w:) J. Bartmi\u0144ski (red.), Wsp\u00f3\u0142czesny j\u0119zyk polski, Lublin, 343-370."]}