Το ζήτημα της ενσωμάτωσης των μεταναστών και προσφυγών στην Ευρώπη του 21ου αιώνα
Creators: name: Φωτεινήτσογλου, Σωτήριος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ενσωμάτωση
Μετανάστες
Ευρώπη
Integration
Immigrants
Europe

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία πραγματεύεται το ζήτημα της ενσωμάτωσης των μεταναστών και προσφύγων στην Ευρώπη του 21ου αιώνα, με έμφαση στους υπό ενσωμάτωση πληθυσμούς και τους πολίτες των κοινωνιών υποδοχής. Η ενσωμάτωση αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό φαινόμενο που απασχολεί την κοινωνία και το Δίκαιο, με τη σύμπραξη των τελευταίων να καλλιεργεί τις συνθήκες για έναν ανοιχτό διάλογο πολιτών και θεσμών, σε μία ανεκτική κοινωνία. Απορρίπτεται έτσι, ο τεχνοκρατικός τρόπος αντιμετώπισης του ζητήματος και ευνοείται η μακρόπνοη εξέτασή του. Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες αντιμετωπίζονται -ως προς την ενσωμάτωσή τους στην κοινωνία υποδοχής και με έμφαση στη δεύτερη γενιά- ως ενιαίος πληθυσμός, υποστηρίζοντας τη θέση πως ο διαχωρισμός σε επιμέρους ομάδες με βάση ειδικότερα χαρακτηριστικά δεν έχει ουσιαστικό νόημα, δεδομένου του ότι οι εκάστοτε υπό ένταξη πληθυσμοί, έχουν κοινό σημείο τη δυσμενέστερη θέση τους ως προς την προστασία του σκληρού πυρήνα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ξεπερνώντας λοιπόν τα ερωτήματα πώς και γιατί, πολίτες τρίτων χωρών εισήλθαν και θα παραμείνουν στην επικράτεια των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ή ακόμη πώς θα επιλέξουν τα κράτη μέλη να διαχειριστούν την «κρίση», αναζητούνται απαντήσεις ως προς το τι θα συμβεί με τους υπό ενσωμάτωση πληθυσμούς, δίνοντας έμφαση στη «δεύτερη γενιά». Ακολουθεί η έκθεση στατιστικών στοιχείων και πραγματικών δεδομένων που αφορούν στους πληθυσμούς πολιτών τρίτων χωρών στην Ευρώπη. Εξετάζεται παράλληλα το κατά πόσο, η αντίληψη των Ευρωπαίων πολιτών σχετικά με τα υπό κρίση ζητήματα προσεγγίζει τα πραγματικά δεδομένα, αλλά και το κατά πόσο η ενημέρωση που αυτοί λαμβάνουν από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι επαρκής. Η διαπιστωθείσα παθητική στάση των Ευρωπαίων επί του υπό κρίση ζητήματος, ερμηνεύεται με τα εργαλεία της θεωρίας της «ναρκωτικής δυσλειτουργίας» των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης των R.K.Merton και Paul F. Lazarsfeld. Εξετάζεται ακόμη, το ζήτημα του κοινωνικού αποκλεισμού των υπό ενσωμάτωση πληθυσμών, η πιθανότητα δημιουργίας νέων κοινωνιών στην επικράτεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα διαχωρίζονται σαφώς από την υπόλοιπη ευρωπαϊκή κοινωνία, καθώς και οι αρνητικές συνέπειες που συνεπάγεται η εξέλιξη αυτή. Εν συνεχεία, επεξηγούνται ως έννοιες η επιλογή των υπό ενσωμάτωση πληθυσμών αλλά και η αποδοχή εκ μέρους των πολιτών της κοινωνίας υποδοχής. Παρουσιάζεται δε και επεξηγείται αναλυτικά, το φαινόμενο που ο γράφων περιγράφει ως το «Παράδοξο του Παρατηρητή», ήτοι η παρατήρηση πως ο πραγματικά μεγαλύτερος κίνδυνος αποτυχίας της ενσωμάτωσης είναι η επιλογή και των δύο μερών (των υπό ενσωμάτωση πληθυσμών αφενός, των πολιτών της κοινωνίας υποδοχής αφετέρου) να λειτουργούν πρωτίστως ως παρατηρητές της διαδικασίας ενσωμάτωσης και όχι ως συμμετέχοντες σε αυτήν. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω στοιχείων, το προτεινόμενο μοντέλο δράσης, αναπτύσσεται στη βάση της Βιωματικής Θεωρίας των Θεσμών και προσαρμόζεται σε αυτήν. Καταληκτικά, στον επίλογο, παρουσιάζονται τα συμπεράσματα και οι διαπιστώσεις, αλλά και οι καταληκτικές σκέψεις του γράφοντος, όπως προέκυψαν κατά την εκπόνηση της εργασίας
description: The present thesis tackles the issue of the integration of immigrants and refugees in the 21st century Europe, focusing on the populations under integration and the citizens of host societies. Integration is dealt with as a social phenomenon that concerns the society and the Law, the collaboration of which creates the conditions for an open dialogue between citizens and institutions, within a tolerant society. Thus, the technocratic way of dealing with the issue is rejected and its examination with the necessary sobriety and consequent long-term vision is favored. Refugees and immigrants are treated - in terms of their integration into the host society and with emphasis on the second generation - as a single population, supporting the position that treating them as different groups based on special characteristics has no essential meaning, given that all populations under integration have in common their unfavorable position in terms of their human rights’ protection. Therefore, overcoming the questions of how and why third country citizens entered and will remain in the territory of the European Union countries, or even of how the member states will choose to tackle the “crisis”, answers are sought as to what will happen to those -under integration- populations, focusing on the “second generation”. A presentation of statistics and real data concerning the populations of third-country citizens in Europe follows. At the same time, it is examined whether the perception of European citizens regarding the issues in question, approximates the real data, as well as whether the information they receive from the mass media is sufficient. The passive stance of the Europeans on the issue under consideration is interpreted using the tools of the theory of “narcotizing dysfunction” of the Mass Media by R.K.Merton and Paul F.Lazarsfeld. The issue of the social exclusion of the populations under integration is also being examined, as well as the possibility of the creation of new societies within the territory of the European Union, which will be clearly separated from the rest of European society, with the negative consequences that such a development entails. Moreover, the concepts of the choice of the under-integration populations as well as of the acceptance on behalf of the citizens of the host society are explained. A phenomenon that the author describes as “The Paradox of the Observer” is presented and explained thoroughly, as the observation that the actual greatest risk of integration failure is the choice of both parties (the populations under integration on the one hand and the citizens of the host society on the other) to function primarily as observers of the integration process and not as participants in it. In light of the above elements, a proposed action plan is developed and adapted on the basis of the Experiential Theory of Institutions. Finally, in the epilogue, the conclusions and findings are presented, as well as the final thoughts of the author, as they emerged during the drafting of the paper