Η έννοια του Υδατικού Αποτυπώματος ως εργαλείου αξιολόγησης της διαχείρισης των υδατικών πόρων. Εφαρμογή στις γεωργικές καλλιέργειες της λεκάνης απορροής της Μυγδονίας.:
Creators: name: Τζελατίδης, Ιωάννης Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Μυγδονία
Υδατικό
Αποτύπωμα
Mygdonia
Water

description: Στις μέρες μας οι επιστήμονες έχουν στη διάθεσή τους ένα πλήθος δεικτών για την ανάλυση και μελέτη των υδατικών πόρων. Ένας νέος και πολλά υποσχόμενος δείκτης είναι και το Υδατικό Αποτύπωμα ο οποίος εισήχθη στην επιστημονική κοινότητα από τον A. Y. Hoekstra το 2002. Το Υδατικό Αποτύπωμα (ΥΑ) ενός προϊόντος ορίζεται ως ο συνολικός όγκος νερού που χρησιμοποιείται για την παραγωγή του προϊόντος αυτού. Είναι ο πρώτος δείκτης ο οποίος διαχωρίζει το είδος της υδατικής κατανάλωσης αναλόγως με τη χρήση και προέλευσή του. Διακρίνεται στο πράσινο ΥΑ το οποίο είναι το νερό που προέρχεται από τις κατακρημνίσεις, στο μπλε ΥΑ το οποίο προέρχεται από την άρδευση και στο γκρι ΥΑ το οποίο αποτελεί την ποσότητα νερού που απαιτείται για την μείωση της ποιοτικής υποβάθμισης των υδάτων. Η ανάλυση του υδατικού αποτυπώματος σε επίπεδο λεκάνης απορροής παρέχει πολύτιμες πληροφορίες για να διευκολύνει μια αποδοτική κατανομή των υδατικών πόρων στις διαφορετικές οικονομικές και περιβαλλοντικές απαιτήσεις καθώς παρέχει νέα στοιχεία που επιτρέπουν να διαμορφωθεί μια πιο αισιόδοξη προοπτική στις συνεχείς κρίσεις έλλειψης νερού. Στην παρούσα διπλωματική γίνεται εφαρμογή της μεθόδου στην λεκάνη της Μυγδονίας η οποία ανήκει στο Υδατικό Διαμέρισμα 10. Η υπό μελέτη περιοχή αποτελεί μια από τις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις ποσοτικής και ποιοτικής υποβάθμισης των υδατικών πόρων. Η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα και ιδιαίτερα της γεωργίας με τη χρήση υδροβόρων καλλιεργειών, την υπέρογκη ποσότητα λιπασμάτων και τα μη αποδοτικά συστήματα άρδευσης έχουν οδηγήσει σε σχεδόν ολική εξαφάνιση της λίμνης Κορώνειας και σημαντική ποσοτική υποβάθμιση της λίμνης Βόλβης. Σε πρώτο στάδιο έγινε κατασκευή χαρτών με τη χρήση των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών με κύριο σκοπό την απεικόνιση βασικών χαρακτηριστικών της περιοχής μελέτης όπως το υδρογραφικό δίκτυο και οι υδροκρίτες, το οδικό δίκτυο, οι περιεχόμενοι δήμοι και οι ισοϋψείς καμπύλες του εδάφους. Με βάση τα στοιχεία των καλλιεργήσιμων εκτάσεων και της παραγωγής υπολογίστηκε το ΥΑ τους και στη συνέχεια οι επιμέρους υδατικές ανάγκες ως προς τις συνιστώσες του ΥΑ. Αναλύοντας τις απαιτήσεις και προτάσεις της νέας Κ.Α.Π. έγινε η διερεύνηση δύο πιθανών σεναρίων προς την κατεύθυνση της πράσινης ανάπτυξης. Κύριος στόχος είναι η μείωση των συνολικών υδατικών αναγκών με ταυτόχρονη αντιστάθμιση των οικονομικών απωλειών των τοπικών πληθυσμών. Ολοκληρώνοντας πραγματοποιήθηκε μια οικονομική ανάλυση για τις δύο βασικές υδροβόρες καλλιέργειες της περιοχής ώστε να υπάρξει μια ένδειξη του κέρδους των αγροτών και συνεπώς της οικονομικής απώλειας από την αντικατάστασή τους. Η εργασία αναδεικνύει την άμεση ανάγκη αλλαγής του μοντέλου ανάπτυξης της περιοχής. Η δραστική μείωση της καλλιεργήσιμης γης σε συνδυασμό με την αναδιάρθρωση των καλλιεργειών μπορεί να οδηγήσει σε δραστική μείωση των υδατικών αναγκών ανακουφίζοντας το υδατικό ισοζύγιο της λεκάνης απορροής και βελτιώνοντας σημαντικά την ποιοτική υποβάθμιση των υδάτων. Επίσης η στροφή σε βιολογικές καλλιέργειες θα οδηγήσει στην ποιοτική αναβάθμιση της περιοχής τόσο οικονομικά όσο και περιβαλλοντικά.
description: Nowadays scientists have a number of indicators at their disposal for the analysis and study of water resources. A new and promising indicator is the Water Footprint who introduced into the scientific community by A. Y. Hoekstra 2002. The Water Footprint (WF) of a product is defined as the total volume of water used for the production of this product. The advantage of this indicator is that distinguishes the type of water consumption depending on the use and origin. It is divided into the green WF which is the water that comes from the precipitation the blue WF which derives from the irrigation and the grey WF which is the amount of water required to reduce the deterioration of the water due to pollution. The analysis of the water footprint at a river basin level provides valuable information to facilitate the efficient allocation of water resources in different economic and environmental requirements as it provides new data in order to tackle with water scarcity and water pollution problems. In the present thesis the application of WF methodology is being used on the Mygdonia basin which belongs to Water Department 10. This basin is one of the most significant cases unsustainable management of water resources. The uncontrolled development of the primary sector, especially agriculture using water consuming crops, the exorbitant amount of fertilizer and inefficient irrigation systems have led to almost vanishing of the lake Koroneia and significant quantitative degradation of the lake Bolvi. GIS maps were produced with the main purpose to illustrate digitized key features of the study area as the hydrographical network and watersheds, roads, the content municipalities and land uses. Based on the data of farmland area and crop production the calculation of the total WF together with its specific components (blue, green, grey) has been performed together with individual water needs for every crop. Next by taking into account the requirements and recommendations of the new CAP an investigation is done of two possible scenarios towards green growth. The main objective is to reduce the overall water needs while compensating financial losses of local population. In the end an economic analysis was conducted for the two main water-intensive crops in the region to provide an assessment of the profitability of farmers and therefore the financial loss for replacing them. These thesis conclusions highlight the intensive and immediate need to change the development model in the region. A remarkable reduction of arable land together with the restructuring of crops can lead to a drastic reduction of water needs improving thus the water balance of the basin and greatly ameliorating the quality degradation. Also, the shift to organic farming will lead to improving both the economic and the environmental quality of the region.