Θεωρία και η πρακτική της ειρηνευτικής δημοσιογραφίας: Η περίπτωση της Ελλάδας
Creators: name: Λευθεριώτη, Σοφία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ειρηνευτική δημοσιογραφία
Ελληνοτουρκικά
Εξωτερική πολιτική
Peace journalism
Greek-turkish relations
Foreign policy

description: Η εργασία αυτή επικεντρώνεται στη θεωρία και την πρακτική της ειρηνευτικής δημοσιογραφίας, διερευνώντας κατά πόσο αυτή εφαρμόζεται στα ελληνικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, ιδιαίτερα σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής που σχετίζονται με εθνικά θέματα, όπως οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Μακεδονικό. Αρχικά, αναλύεται ο ρόλος των μέσων στις διεθνείς σχέσεις, υποστηρίζοντας ότι, μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, τα ΜΜΕ έχουν μετατραπεί σε ενεργούς παράγοντες που επηρεάζουν τις εξελίξεις, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις ειρήνευσης και σύγκρουσης. Στη συνέχεια, εξετάζεται η θεωρία της ειρηνευτικής δημοσιογραφίας, η οποία εισήχθη από τον Johan Galtung. Η ειρηνευτική δημοσιογραφία δεν περιορίζεται απλώς στην απουσία βίας, αλλά εστιάζει στη δημιουργικότητα και στην προώθηση της ειρήνης μέσω της ενημέρωσης. Αντιδιαστέλλεται με την αντιπαραθετική δημοσιογραφία, η οποία επικεντρώνεται στη σύγκρουση και στην ενίσχυση των αντιπαραθέσεων. Στο πλαίσιο αυτό, η εργασία προσπαθεί να δείξει τις διαφορές μεταξύ των δύο προσεγγίσεων και να εξηγήσει πώς η ειρηνευτική δημοσιογραφία θα μπορούσε να συμβάλλει στη μείωση των εντάσεων. Ένα σημαντικό τμήμα της εργασίας αφιερώνεται στην ανάλυση του τρόπου με τον οποίο τα ελληνικά μέσα καλύπτουν σημαντικά ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην κρίση του 1987 στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, την κρίση των Ιμίων το 1996, καθώς και στο ζήτημα του Μακεδονικού. Μέσα από την ανάλυση δημοσιευμάτων, ρεπορτάζ και αρχειακού υλικού, αναδεικνύεται ότι τα ελληνικά μέσα τείνουν να υιοθετούν μια αντιπαραθετική προσέγγιση, συχνά ταυτιζόμενα με την εκάστοτε κυβερνητική πολιτική και χρησιμοποιώντας όρους που ενισχύουν την πόλωση και την αίσθηση εθνικής απειλής. Για παράδειγμα, η χρήση φράσεων όπως "τουρκικές προκλήσεις" κατά τη διάρκεια κρίσεων δείχνει τη διαρκή τάση των μέσων να προωθούν αντιπαραθετικό λόγο. Η εργασία δεν περιορίζεται στην απλή κριτική των μέσων, αλλά εξετάζει και τα εμπόδια στην εφαρμογή της ειρηνευτικής δημοσιογραφίας στην Ελλάδα. Τέτοια εμπόδια περιλαμβάνουν τις δομικές και θεσμικές αδυναμίες των μέσων, όπως το ιδιοκτησιακό καθεστώς που επηρεάζει τις δημοσιογραφικές αποφάσεις, καθώς και την έμφαση στην εμπορευματοποίηση της ειδησεογραφίας. Τα μέσα ενημέρωσης συχνά προτιμούν τη δραματοποίηση των ειδήσεων, καθώς αυτό αυξάνει την τηλεθέαση και το ενδιαφέρον του κοινού, γεγονός που καθιστά δύσκολη την εφαρμογή μιας πιο ειρηνευτικής προσέγγισης. Επιπλέον, αναλύονται οι εθνικιστικές τάσεις που επικρατούν στα ελληνικά μέσα και που συχνά ενισχύουν την αντιπαράθεση, υπονομεύοντας την ειρηνευτική προσέγγιση. Η εργασία προτείνει ότι τα μέσα μπορούν να διαδραματίσουν έναν θετικό ρόλο στη διαχείριση και επίλυση των συγκρούσεων, εάν ξεφύγουν από την παραδοσιακή προσέγγιση και υιοθετήσουν πρακτικές που ενθαρρύνουν τον διάλογο και τη συμφιλίωση. Συνολικά, η εργασία καταλήγει ότι η ειρηνευτική δημοσιογραφία, αν και δύσκολο να εφαρμοστεί πλήρως στο ελληνικό πλαίσιο, μπορεί να αποτελέσει ένα ισχυρό εργαλείο για την προώθηση της ειρήνης και τη μείωση των εντάσεων, εάν ξεπεραστούν τα υπάρχοντα εμπόδια και υιοθετηθούν νέες, πιο ισορροπημένες δημοσιογραφικές πρακτικές.
description: This thesis focuses on the theory and practice of peace journalism, exploring its presence in the Greek media, especially on issues of foreign policy related to national topics like Greek-Turkish relations and the Macedonian name dispute. Initially, it analyzes the role of the media in international relations, arguing that after the end of the Cold War, the media have become active agents influencing developments, particularly in cases of peacebuilding and conflict. Next, it examines the theory of peace journalism, introduced by Johan Galtung. Peace journalism does not merely aim for the absence of violence but focuses on creativity and promoting peace through information dissemination. It is contrasted with conflict-oriented journalism, which emphasizes confrontation and escalates disputes. In this context, the thesis attempts to show the differences between the two approaches and explain how peace journalism could help reduce tensions. A significant part of the thesis is dedicated to analyzing how the Greek media cover important foreign policy issues. It places particular emphasis on the 1987 Greek-Turkish crisis, the Imia crisis of 1996, and the Macedonian name issue. Through an analysis of articles, reports, and archival material, it becomes clear that Greek media tend to adopt a conflict-oriented approach, often aligning with government policy and using language that exacerbates polarization and the sense of national threat. For instance, terms like "Turkish provocations" during crises illustrate the media's consistent use of confrontational rhetoric. The thesis does not stop at criticizing the media but also explores the obstacles to implementing peace journalism in Greece. These obstacles include structural and institutional weaknesses, such as the ownership structure of the media, which influences journalistic decisions, and the focus on the commercialization of news. Media often prioritize sensationalized news to attract higher ratings and viewer interest, which makes it difficult to adopt a more peace-oriented approach. Moreover, the thesis analyzes the nationalist tendencies that dominate the Greek media, often reinforcing conflict and undermining peaceful approaches. It suggests that the media can play a positive role in managing and resolving conflicts if they move away from traditional practices and adopt strategies that promote dialogue and reconciliation. In conclusion, the thesis argues that while peace journalism is challenging to fully implement in the Greek context, it can be a powerful tool for promoting peace and reducing tensions if existing obstacles are overcome and new, more balanced journalistic practices are adopted.