Η εικόνα των αναπήρων στα σχολικά εγχειρίδια της γλώσσας και των Θρησκευτικών του Δημοτικού Σχολείου
Creators: name: Σαφούρη, Βασιλική Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Αναπηρία
Σχολικά εγχειρίδια
Ειδική Αγωγή
Disability
School textbooks
Special education

description: Στη σύγχρονη εποχή, η ειδική μεταχείριση των ατόμων με αναπηρία θεωρείται ένα από τα σοβαρότερα κοινωνικά ζητήματα σε παγκόσμιο επίπεδο. Η επιστημονική διερεύνηση του θέματος αποτελεί προτεραιότητα των περισσοτέρων ανεπτυγμένων κοινωνιών, με στόχο την πρόληψη, την πρακτική αντιμετώπιση και τη θεραπεία των ειδικών αναγκών, αλλά και την εξάλειψη των προκαταλήψεων, των στερεοτύπων και του στιγματισμού που, στις περισσότερες περιπτώσεις, συνοδεύει τα άτομα με αναπηρία. Παρόλα αυτά , η κοινωνική αντιμετώπιση των ατόμων με ειδικές ανάγκες και η ενσωμάτωσή τους στις διάφορες μορφές καθημερινών δραστηριοτήτων εξακολουθεί να τίθεται υπό αμφισβήτηση και περιορισμούς. Στη συγκεκριμένη έρευνα σκοπός μας είναι η διερεύνηση των τρόπων αναπαράστασης των ατόμων με ειδικές ανάγκες μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας και των Θρησκευτικών του Δημοτικού σχολείου , τα είδη των κοινωνικών προτύπων που προβάλλονται και πώς αυτά επηρεάζουν τις αντιλήψεις και στάσεις των μαθητών καθώς και των εκπαιδευτικών. Στην έρευνά μας χρησιμοποιήθηκε ως μέθοδος η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου. Μέρος της μεθόδου είναι και τα ερευνητικά ερωτήματα. Διερευνούμε αν γίνεται προσπάθεια αναδόμησης της αναπηρίας και δημιουργίας θετικών στάσεων απέναντι σ’ αυτήν, αν δίνεται σαφής εικόνα της αναπηρίας, αν γίνονται αναφορές σε όλα τα είδη της αναπηρίας, αν όλες οι αναπηρίες προσεγγίζονται με τον ίδιο τρόπο και τελικά αν αντιμετωπίζεται η αναπηρία ως κοινωνικό ζήτημα. Τα ερωτήματα απαντήθηκαν μέσα από τη συγκρότηση ενός συστήματος κατηγοριών όπως βασικές βιολογικές ανάγκες, ελευθερία γνώμης, έκφρασης, ελεύθερη διακίνηση και πρόσβαση, ίση μεταχείριση, διάκριση και κοινωνικός ρατσισμός, δικαίωμα στη διαφορά, διακήρυξη δικαιωμάτων του παιδιού, συμμετοχή στα κοινά. Στα εγχειρίδια της γλώσσας τα άτομα με ειδικές ανάγκες θεωρούνται ισότιμα και τυγχάνουν ίσης αντιμετώπισης με το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο. Οποιαδήποτε ιδιαιτερότητα δεν αποτελεί εμπόδιο στη συμμετοχή τους στις παρέες και σε άλλες κοινωνικές δραστηριότητες. Προβάλλονται οι εναλλακτικοί τρόποι επικοινωνίας και μάθησης που είναι προσαρμοσμένοι στις ανάγκες τους. Η αναπηρία είναι κομμάτι των σύγχρονων κοινωνιών και της καθημερινότητας. Προβάλλεται με σαφήνεια η αναπηρία και οι δυσκολίες που προκύπτουν από αυτήν και ενθαρρύνεται η συμμετοχή των άλλων μαθητών στην κατανόηση αυτών των προβλημάτων και στην επίλυσή τους. Στα βιβλία των θρησκευτικών η αναπηρία είναι ένα ζήτημα περισσότερο ατομικό. Πολλές φορές η αναπηρία είναι αποτέλεσμα της αμαρτίας και η μετάνοια είναι ο τρόπος για να απαλλαγεί ο άνθρωπος από αυτήν. Δε δίνεται σαφής εικόνα των διαφόρων αναπηριών ούτε των δυσκολιών τους. Προβάλλεται όμως η ισοτιμία των ατόμων με αναπηρία και η συμμετοχή τους σε κοινωνικές δραστηριότητες. Σε πολλά σημεία αναδεικνύεται η υπομονή και η υπομονή τους. Γενικά τα σχολικά εγχειρίδια προωθούν τη δημιουργία θετικών στάσεων απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες, ώστε να εξασφαλίζεται η ισότιμη συμμετοχή τους σε όλες τις πλευρές της καθημερινής ζωής. Έτσι επηρεάζονται θετικά οι αντιλήψεις και οι συμπεριφορές των μαθητών απέναντι στα άτομα με ειδικές ανάγκες, όπως και των εκπαιδευτικών που είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εκπαιδευτικής πραγματικότητας.
description: In the modern era, the special treatment of people with disabilities is considered to be one of the major social matters globally. The scientific examination of this subject stands as a priority for the most developed communities aiming for the prevention, practical handle and cure of disabilities, as well as for the elimination of prejudice, stereotypes and designation , which in most cases, affects the people with disabilities. Nevertheless, the social treatment of persons with disabilities and their full participation in different kinds of everyday activities continues to be subject to controversies and limitations. Our goal in this particular research project was to investigate the ways that people with disabilities are portrayed within the Elementary school textbooks of Language and Religious Education, the types of social models that are promoted and how these affect the perceptions and opinions of both pupils and teachers. The method we used is a qualitative analysis of data and research questions as part of this method. We are investigating if there is an attempt to reform disability and help create a positive attitude towards it, if we are given a clear presentation of disability, if all types of disability are mentioned, if all disabilities are approached with the same manner and, finally, if disability is actually handled as a social matter. The questions were answered through the construction of a system of categories such as basic biological needs, freedom of speech and expression, independent transportation and access, equal treatment, discrimination and social racism, right to be different, Declaration of the Rights of the Child, participation in community affairs. In the books of Language, people with disabilities have equal rights and are equally treated as the rest of the social body. Whatever specialness does not impede their involvement in friendly groups and other community activities. The alternative ways of communication and learning customized for their needs are also presented. Disability is shown as a part of the modern society and everyday life. There is a plain image of disability and the difficulties derived from it and an encouragement for the other pupils to understand and help solve these problems. In the books of Religious Education, disability is mostly an individual matter. Very often it is the aftereffect of sin and one must seek for cure through penitence. There is neither an adequate presentation of the various types of disability, nor of the difficulties derived. On the other hand, issues about their equal rights and the participation of people with disabilities in social activities are brought forward. At many points there is a stress on their strength and patience. Generally speaking, school textbooks promote a formation of positive attitude towards people with disabilities so that their equal involvement in every aspect of everyday life is obtained. As a result, there is a positive influence on the perception and behaviors of both the rest of the pupils and the teachers who are an integral part of school life.