Ηθικά μηνύματα για τα ζώα, σε λογοτεχνικές ιστορίες Ελλήνων συγγραφέων από το 2010 μέχρι το 2014, που απευθύνονται σε παιδιά δημοτικού σχολείου
Creators: name: Χαρίτου, Αναστασία Μιλτιάδη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Περιβαλλοντική ηθική
Δικαιώματα των ζώων
Ενσυναίσθηση
Environmental Ethics
Animal Rights
Empathy

description: Η οικολογική, κοινωνική και οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος κόσμος έχει οδηγήσει στην εξέλιξη της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και στη διαμόρφωση των στόχων της. Έχει επίσης καθορίσει ως σκοπό της την καλλιέργεια πολιτών που αποβλέπουν και αναλαμβάνουν δράση για την επίτευξη ενός αειφόρου μέλλοντος. Σημαντικό θεμέλιο για την επίτευξη αυτού του στόχου διαδραματίζει η περιβαλλοντική ηθική, καθώς είναι το πεδίο αυτό που ασχολείται με τις σχέσεις που διέπουν τον άνθρωπο με το περιβάλλον του. Οι στάσεις και οι συμπεριφορές που υιοθετούν οι κοινωνίες και ο καθένας ατομικά απέναντι στο περιβάλλον, η σχέση δηλαδή που αναπτύσσει ο καθένας με αυτό καθορίζονται από τις αξίες που τον υποκινούν. Ένας από τους παράγοντες που διέπει τον αξιακό κώδικα στον οποίο στηρίζονται οι στάσεις και οι συμπεριφορές μας είναι η ενσυναίσθηση που έχουμε καλλιεργήσει απέναντι στο περιβάλλον και τα στοιχεία που το συναποτελούν. Η καλλιέργεια δηλαδή της ενσυναίσθησης στους ανθρώπους αποτελεί γνώμονα για τις σχέσεις που αναπτύσσει με το περιβάλλον με την έννοια της φύσης και των αβιοτικών στοιχείων, τους συνανθρώπους του και τα υπόλοιπα έμβια μη ανθρώπινα όντα. Για να καλλιεργήσουμε λοιπόν το σεβασμό και τις θεμελιώδης αξίες για την προστασία της φύσης επιβάλλεται η καλλιέργεια της ενσυναίσθησης προς το περιβάλλον, τους βιοτικούς και τους αβιοτικούς του παράγοντες. Ένα αναπόσπαστο μέρος λοιπόν είναι για το σεβασμό προς το περιβάλλον γενικά αποτελεί ο σεβασμός και η προστασία των ζώων ειδικότερα. Η παιδική λογοτεχνία πέρα από το γεγονός ότι εμπίπτει στα πλαίσια της άτυπης εκπαίδευσης, είναι ένα εργαλείο μεταλαμπάδευσης αξιών και καλλιέργειας της ενσυναίσθησης στα πλαίσια των περιβαλλοντικών προγραμμάτων, της ευέλικτης ζώνης και της φιλαναγνωσίας του Αναλυτικού Προγράμματος. Η συγκεκριμένη εργασία λοιπόν διερευνά τα μηνύματα που συγκροτούν οι ιστορίες για τα ζώα που παρουσιάζονται στα λογοτεχνικά βιβλία, όπως αυτά συγκροτούνται με τον τρόπο παρουσίασης των δικαιωμάτων τους, την καλλιέργεια ενσυναίσθησης προς αυτά και την ανάδειξη αξιών που προάγουν την περιβαλλοντική και κοινωνική αειφορία. Η εργασία επικεντρώνεται στη μελέτη βιβλίων ελλήνων συγγραφέων, που ηλικιακά απευθύνονται σε μαθητές, της περιόδου 2010- 2014. Τα αποτελέσματα της ανάλυσης αποτυπώνουν σε ποια συχνότητα θίγονται τα δικαιώματα των ζώων στις ιστορίες με ήρωες αυτά. Επίσης, αναδεικνύουν τον τονισμό ομοιοτήτων ανάμεσα στα μη ανθρώπινα όντα και τους αναγνώστες ως τον τρόπο καλλιέργειας της ενσυναίσθησης στην παιδική λογοτεχνία. Ακόμη, από την ανάλυση προκύπτουν οι αξίες για την επίτευξη ενός αειφόρου περιβάλλοντος και μιας αειφόρου κοινωνίας που θίγονται και μεταλαμπαδεύονται στους αναγνώστες με αφορμή τις ιστορίες που πρωταγωνιστούν ζώα. Συνολικά, από τη μελέτη των βιβλίων του δείγματος προκύπτει ότι δεν υπάρχει αναφορά σε κάθε κατηγορία των αξόνων, όπως έχουν οριστεί, ενώ προκύπτουν παράλληλα οι κατηγορίες που εμφανίζονται στην παιδική λογοτεχνία με σημαντικά μεγαλύτερη συχνότητα
description: The world’s ecological, social and economic crisis has led to the development of environmental education and shaped its goals. The purpose of environmental education is the cultivation of citizens who aim and take action to achieve a sustainable future. The field of environmental ethics is an important foundation for this goal, as it deals with the relationships that govern human beings with their environment, the social and individual attitudes towards it and the set of values that motivate human actions. The value code which motivates our behavior depends on the empathy we cultivate towards the environment and its elements. Human empathy determines human relation with nature, including its abiotic components, fellow human and non-human beings. So the cultivation of the respect towards nature and the fundamental values for its protection premise the cultivation of empathy towards the environment and its factors. Therefore, an integral part of environment’s general protection is the respect and protection of animals in particular. Children’s literature is part of the informal education and is also a tool for conveying values and culture empathy in the context of environmental programs, school’s flexible hours and the course of filanagnosia provided by the curriculum. This study therefore explores the messages appeared in literary stories which concern animals, the way they are formed by the presentation of their rights, the cultivation of empathy towards them and the cultivation of values that promote environmental and social sustainability. The survey focuses on the study of Greek authors and literary books from the period 2010-2014, which are written for students aged between from 7 to 12. The study’s results reveal how often animal rights are affected in such stories, highlight the meaning of showing the similarities between non-human beings and readers in order to cultivate their empathy and shows the values which appear concerning the development of a sustainable environment and society. Overall, the study of the sample books reveals that there are not references to every category as they have been defined, whereas highlights the categories that appear with significantly greater frequency in children’s literature