Νομικά και ηθικά ζητήματα που ανακύπτουν από τη δημιουργία έργων λόγου και τέχνης με τεχνητή νοημοσύνη: τριγμοί στο ηθικό δικαίωμα του δημιουργού, προκλήσεις και προκαταλήψεις
Creators: name: Καρρά, Μαρίνα Λάζαρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Τεχνητή νοημοσύνη
δημιουργική τεχνητή νοημοσύνη
πνευματική ιδιοκτησία
δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας
δημιουργός
έργο
πνευματική δημιουργία
πνευματικό δικαίωμα
πρωτοτυπία
δημιουργικότητα
Νόμος 2121/1993
Artificial intelligence
creative artificial intelligence
intellectual property
copyright
author
work
authorship
ownership
originality
creativity
Law 2121/1993

description: Σε μια εποχή που η τεχνολογία συνορίζει την καθημερινή ζωή του ανθρώπου με πολυεπίπεδο τρόπο, η συνέργεια δικαίου και τεχνολογίας έχει αναδείξει ένα προκλητικό για τους νομικούς θέμα, αυτό της τεχνητής νοημοσύνης. Τα καινοφανή για τον νομοθέτη διλήμματα έγκεινται στο πώς αυτή η γοητευτική καινοτομία (που, ενώ έχει συστηθεί εδώ και τουλάχιστον εβδομήντα χρόνια, δεν έχει υιοθετήσει ακόμα νομοθετικό ορισμό) εντάσσεται και επιδρά στο δικαιικό μας σύστημα. Πιο συγκεκριμένα, στην παρούσα διπλωματική εργασία θα μας απασχολήσει η επιστημονική – δικαιοπολιτική σύνδεση της τεχνητής νοημοσύνης, ειδικότερα της δημιουργικής, με το δίκαιο προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας, του οποίου η παραδοσιακή εργαλειοθήκη δε δείχνει να ανταποκρίνεται επαρκώς απέναντι στις τεθειμένες προκλήσεις. Από τη μια, δεσπόζει η απόλυτη αποδοχή, αντλημένη από τις αμέτρητες δυνατότητες, που τα ευφυή συστήματα επαγγέλλονται και που ήδη παράγουν δημιουργίες λόγου και τέχνης. Κατά πόσον όμως μπορούν να τους αναγνωριστούν πνευματικά δικαιώματα χωρίς να παραβλεφθεί ο ανθρωποκεντρικός χαρακτήρας του δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας; Είναι δυνατή η διεύρυνση του υποκειμενικού της πεδίου, είναι μήπως αναγκαία η αναθεώρηση του αποκλεισμού μη ανθρώπων – δημιουργών, όταν από το έξυπνο υπολογιστικό σύστημα απουσιάζει εντελώς η ανθρώπινη παρέμβαση; Η δυσκολία εντοπισμού του δικαιούχου ηθικού δικαιώματος σε τέτοια έργα είναι τω όντι μεγάλη και οι εναλλακτικές υπό διευρεύνηση. Όμως, ένα ρυθμιστικό πλαίσιο κοινής χρήσης (public domain) των ως άνω δημιουργιών θα επέφερε ανάδραση στην ανάπτυξη και την καινοτομία. Από την άλλη, ο φόβος γι΄ αυτήν την παγκοσμιοποιημένη (ως ανάπτυξη και ως εφαρμογή) τεχνολογία θέτει επί τάπητος και ηθικούς προβληματισμούς. Μην ξεχνάμε ότι η διαφάνεια, ως ο ακρογωνιαίος λίθος της τεχνητής νοημοσύνης, απαιτεί αυτή να είναι αντικειμενική και αμερόληπτη στα μοτίβα που επιλέγει, ώστε να κάνουμε λόγο για επίτευξη της ευταξίας και ευημερίας της κοινωνίας ως επιδιωκόμενου σκοπού, μην αγνοώντας παράλληλα τον σκόπελο παραβίασης της ιδιωτικότητας και των προσωπικών δεδομένων. Μπορεί τελικά να διατηρηθεί μια χρυσή ισορροπία σε αυτό το εκκρεμές μεταξύ των ορίων που το δίκαιο έχει θέσει απέναντι στην τεχνολογία ή μήπως η δημιουργικότητα θα χρειαστεί να τεθεί υπό αναθεώρηση; Η εργασία ολοκληρώνεται με επισκόπηση των νομικών προεκτάσεων που η πατρότητα επί έργων της τεχνητής νοημοσύνης φέρει στην ψηφιακή πολιτιστική κληρονομιά.
description: At the same time while technology borders the daily life of man in a multi-layered way, the synergy of law and technology has highlighted a challenging topic for legal scholars, that of artificial intelligence. The new negative dilemmas for the legislator concerns the way that this charming innovation (which, while has been introduced for at least seventy years, hasn’t yet adopted a legislative definition) fits into and affects our legal system. More specifically, in this thesis we will deal with the scientific-legal political connection of artificial intelligence, in particular creative AI, with the intellectual property law, whose traditional toolbox does not seem to respond adequately to the challenges posed. On the one hand, there is absolute acceptance, drawn from the countless possibilities, that intelligent systems promise and which already produce creations of speech and art. But to what extent can copyright be recognized for them without overlooking the anthropocentric character of intellectual property law? Is it possible to expand its subjective field, is it necessary to revise the exclusion of non-human creators, when human intervention is not completely absent from the intelligent computing system? The difficulty of identifying the beneficiary of the moral right in such works is indeed great. However, a regulatory framework for sharing the above creations (public domain) would hinder the development and innovation. On the other hand, the fear of a globalized (as a development and as an application) technology raises moral concerns, too. We should not forget that transparency, as the cornerstone of artificial intelligence, requires it το be objective and impartial in the patterns it chooses, so that we can talk about achieving the order and prosperity of society as the intended goal, not ignoring, however, the scope of violating privacy and personal data. Can a golden balance be finally maintained in this pendulum between the limits that the law has set against technology, or will creativity need to be reassessed? The thesis concludes with an overview of the legal implications that authorship of artificial intelligence works brings to digital cultural heritage.