E00146: The Epic Histories, traditionally attributed to P'awstos, written in Armenian in the second half of the 5th c., recount the martyrdom of the chorepiskopos *Daniēl (Syrian bishop and chorepiskopos in Armenia, S00066), and his subsequent appearance to a disciple, ordering that his body be buried secretly to avoid its veneration.
Creators: name: Naleksidze
Publisher: name: University of Oxford
Year: 2014
Subjects: History

description: The Epic Histories, Book III, Chapter 14:<br><br>Epic Histories narrate the story of chorepiskopos Daniel, a Syrian by ethnicity, who was a pupil of Gregory the Illuminator and was the overseer of all the churches of Armenia. Specifically, he was in charge of the church of Taron which was a martyrium of Armenia's greatest martyrs (see $E00148). He was a hermit and a holy man during his lifetime and performed numerous healing and other miracles. The lords and princes of Armenia wished to consecrate him as the patriarch of Armenia and brought him in the presence of king Tiran. Daniel rebuked Tiran with a lengthy speech for abandoning Christianity and adopting idol-worship. The king listened stupefied and amazed, and when Daniel finished his rebuke, Tiran ordered his men to strangle the holy man to death. The nobility initially tried to resist, but the king was immovable and so Daniel was killed. <br><br>Եւ բարձին զմարմին նորա բազմութիւն մարդկան, որք տեղեակ էին նմա, եւ գիտէին զնա. եւ կամեցան մեծարել զնա ընդ ոսկերս սուրբ վկայիցն Քրիստոսի: Ապա ինքն յայտնեալ երեւեցաւ առն սրբոյ աշակերտին իւրում, որոյ անուն կոչէր Եպիփան, զի մի' ի պատիւ առցեն զոսկերս նորա իբրեւ զայլոցն. այլ տարցին ի տեղին` ուր ինքն հրամայեաց, եւ ծածկեսցեն ընդ հողով: Զի այսպէս յայտնեալ բարբառեցաւ նոցա. զի եթէ տէրունական մարմինն, ասէ, ի գերեզմանի ծածկեցաւ աւուրս երկուս մինչեւ ցօրն երրորդ` յորում յարեաւ առ հայր իւր, ո՞րչափ եւս առաւել պարտ է մերում հողեղէն մարմինս ընդ հողով ծածկել: Ապա բարձին զմարմին նորա սուրբ սիրելիք իւր աշակերտք, որոյ գլխաւորին անուն էր Շաղիտա, որ ի նմանէ իսկ աշխարհին Կորդուաց վարդապետ տուեալ էր. եւ երկրորդին անուն Եպիփան, որ գաւառին Աղձնեաց եւ մեծաց Ծոփաց ի նմանէ իսկ վարդապետեալ էր, եւ ընդ նոսա պաշտօնեայք բանակին: Եւ գնացին տարան եդին զմարմինն ի տեղւոջն` ուր յառաջագոյն էր կայեանք խցկանն իւրոյ յերկրին Տարօնոյ, որ էր մայր եկեղեցեացն Հայոց, մօտ յակն աղբերն` ուր առնէր Գրիգոր զմկրտութիւնսն աշխարհազօր բազմութեանն, ի տեղւոջն` որ անուանեալ կոչի Հացեաց դրախտ: Յայնմ տեղւոջ ծածկեցին զմարմին սրբոյն Դանիէլի ընդ հողով, ըստ յառաջագոյն տեսլեանն ըստ հրամանի նորա տուեալ:<br><br>'And many men who were familiar with him and knew him took up his body and wished to venerate it with the bones of the holy martyrs of Christ. But he appeared in person to a holy man named Epip'an who was his disciple so that they should not honour his bones like those of the others, but take them to the place he himself had ordered and bury them in the ground. For he appeared thus and spoke to them: "If", he said, "the body of the Lord was hidden two days in the tomb until the third day when He rose to His Father, how much more fitting to bury our earthly bodies in the ground". Then his body was taken up by his beloved holy disciples, among whom the chief was named Šałita, who had been appointed by him spiritual-teacher in the realm of Korduk', and the second Epip'an, who had also been appointed by him as spiritual-teacher for the district of Ałjnik and of Great Cop'k'; together with the ministers of the camp. And they went and took his body to the place where his cell had formerly been in the land of Tarōn, which is the mother church of Armenia, near the spring where Grigor (= Gregory the Illuminator) had baptized a multitude of the forces of the realm, at the place called Hac'eac' Draxt. And at that place they concealed the body of St Daniēl in the ground in accordance with the command he had given in the earlier vision.'<br><br>Text: Garsoïan 1984, 31-37; Translation: Garsoïan 1989, 86-91.