Του κύκλου τα γυρίσματα...”: θεατρικές διασκευές του Ερωτόκριτου στον 20ό αιώνα. Από τον Θεόδωρο Ν. Συναδινό (1929-1930) στον Βασίλη Ρώτα (1966
Creators: name: Φασιάνη, Ειρήνη-Μαρία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Ερωτόκριτος
διασκευές
Θέατρο
Erotokritos
adaptations
Theatrical versions

description: Ο Ερωτόκριτος του Βιτσέντζου Κορνάρου είναι μια έμμετρη ερωτική μυθιστορία που χρονολογείται γύρω στο 1600. Το κείμενο απευθυνόταν και στους εγγράμματους αναγνώστες, που είχαν την ευχέρεια να το διαβάσουν για την προσωπική τους ευχαρίστηση, αλλά και στο αναλφάβητο κοινό, που το προσλάμβανε αρχικά ακροαματικά και, έπειτα, ήταν σε θέση –μιας και το έργο έχει αυτή τη δυναμική– να το αποστηθίσει και να το απαγγείλει. Εκείνο που ίσως δε φαντάστηκε ο Κορνάρος είναι ότι ο Ερωτόκριτός του θα ενέπνεε την καλλιτεχνική δημιουργία ακόμη και σήμερα, μέσα από πολυποίκιλες διασκευές του έργου. Στην εργασία αυτή, αφού παρουσιάζονται τα βασικά γραμματολογικά ζητήματα που αφορούν τον ποιητή και το έργο, δίνεται έμφαση στις διασκευές του, με σύντομη παρουσίαση και της ποικιλίας τους και των θεωρητικών ζητημάτων που σχετίζονται με αυτές, ενώ ιδιαίτερη εστίαση γίνεται σε δύο περιπτώσεις θεατρικών διασκευών: στη διασκευή του Θεόδωρου Ν. Συναδινού, που σώζεται σε δύο εκδόσεις (1929 και 1930), παραστάθηκε από την Ελευθέρα Σκηνή και το κείμενό της αποτέλεσε τη βάση κάθε είδους διασκευαστικής απόπειρας για πολλές δεκαετίες, και στη διασκευή του Βασίλη Ρώτα (1966), που, αν και δεν είχε τη χρονική διάρκεια επιρροής και την τύχη της προηγούμενης, είναι η πρώτη που ξεφεύγει από την παράδοσή της και προσεγγίζει το έργο απευθυνόμενη στο λαϊκό κυρίως αισθητήριο. Οι διασκευές του Συναδινού και του Ρώτα συνεξετάστηκαν εδώ ακριβώς γι’ αυτήν την ανομοιότητά τους, που εντοπίζεται τόσο στον τρόπο χειρισμού του κορναρικού κειμένου (μέσα από παρεμβάσεις των διασκευαστών σε κεντρικά γεγονότα) όσο και στη γλώσσα εκφοράς τους (ο Συναδινός διατηρεί σχεδόν ατόφια τη γλώσσα του πρωτοτύπου, ο Ρώτας αναπλάθει δημιουργικά, χρησιμοποιώντας ακόμη και αμάρτυρες λέξεις). Για τη διευκόλυνση των αναγνωστών, στο τέλος της εργασίας εκδίδεται και παρατίθεται επιμετρικά τόσο το κείμενο του Συναδινού (1930 – οι αλλαγές που επέφερε στην έκδοση του 1929 δίνονται στο κριτικό υπόμνημα) όσο και του Ρώτα
description: Erotokritos by Vitsentzos Kornaros is a verse romance dating back to 1600. The text was addressed to literate readers, who were able to read it for their personal pleasure, but also to illiterate audiences who experienced it initially through audio, and were then in a position - since the work has this dynamic - to memorize and recite it. What Kornaros might not have imagined is that his Erotokritos would inspire artistic creation even today, through various adaptations of the work. In this documentation, after first presenting the basic literary issues concerning the poet and the work, emphasis is then given to its adaptations with a brief presentation of their diversity and the theoretical issues related to them. Special focus is given to two theatrical versions: Theodore N. Synadinos’s adaptation, which survives in two editions (1929 and 1930) and was performed by the theatrical production company Elefthera Skini (The Free Stage) – its text being the basis of multiple attempts at its readaptation for many decades – and Vassilis Rottas’s (1966) version, which although lacking the timeless influence and the favorability of Synadinos’s rendition, is the first iteration to escape its conventions and has been reproduced with a more mainstream approach in order to become accessible to a broader popular audience. The translations by Synadinos and Rotas have been examined here precisely because of their disparity, which is found both in the way in which the texts are handled (through interventions made by the interpreters in central events) and in their language of speech; Synadinos’s version maintaining, almost faithfully, the language of the original, whereas Rotas creatively reproduces many elements, even using unattested words. To facilitate reader understanding, at the end of the documentation, both Synadinos’s text (1930; and the changes made to the 1929 edition, which are given in the critical apparatus) in addition to Rotas’s version are referenced and presented in equal measure