Η έννοια του πολίτη στον Αριστοτέλη και στον Τ.Χ Μάρσαλ
Creators: name: Χατζάργυρος, Στέφανος Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Πολίτης
Πόλη-κράτος
Δικαιώματα
Citizen
City-state
Rights

description: Η παρούσα εργασία παρουσιάζει τον πολίτη στον Αριστοτέλη μέσα από τα «Πολιτικά» καθώς και την ιδιότητα του πολίτη όπως την συνέλαβε ο Βρετανός κοινωνιολόγος Τ.Χ Μάρσαλ. Ο πολίτης, ως φυσικό πρόσωπο αποτελεί μέλος της πολιτικής κοινότητας. Συμμετέχει σε αυτή, έχει δικαιώματα όπως και υποχρεώσεις (ευθύνες) με τα οποίες είναι επιφορτισμένος στην κοινότητα στην οποία ανήκει. Στην Αθηναϊκή Δημοκρατία η απόκτηση της ιδιότητας του πολίτη γινόταν με πολιτογράφηση ή απέρρεε κληρονομικά, ενώ κατηγορίες πολιτών όπως οι γυναίκες, τα παιδιά και οι ξένοι παρά τη νομική προστασία που απολάμβαναν αποκλείονταν από την έννοια του πολίτη. Ο πολίτης ως άρχων (εξουσιάζων) μετέχει στη διοίκηση του κράτους, η συμμετοχή αυτή είναι μαζική όχι όμως υποχρεωτική, ενώ ως αρχόμενος (εξουσιαζόμενος) έχει δικαίωμα υπεράσπισης και δύναται να καταφύγει στη δικαιοσύνη, όταν θεωρεί ότι αδικείται, απειλείται ο ίδιος ή το πολίτευμα του κράτους. Στο Αθηναϊκό πολίτευμα ο πολίτης είναι έντονα κοινωνικοποιημένος και μετέχει στις λειτουργίες της κοινότητας ενεργά. Στον Αριστοτέλη η έννοια του πολίτη σχετίζεται τοσο με την «πόλη» όσο και με το πολίτευμα σε τέτοιο βαθμό έτσι ώστε είναι αδύνατον να οριστεί η έννοια της πόλης, έαν πρώτα δε διευκρινιστεί η έννοια του πολίτη. Πολίτες δεν είναι όλοι όσοι μετέχουν στην πολιτική κοινότητα και ο Αριστοτέλης θέτει τα κριτήρια απόκτησης της ιδιότητας του πολίτη. Ο πολίτης αποτελεί τίτλο τιμής και οι προϋποθέσεις απόκτησης καθορίζονται από το εκάστοτε πολίτευμα. Μπορεί ο πολίτης να είναι αρχόμενος, ο αρχόμενος όμως μπορεί να μην είναι πολίτης όπως οι δούλοι και οι ξένοι είναι αρχόμενοι δεν ανήκουν όμως στην κατηγορία των πολιτών. Από την άλλη, η ιδιότητα του πολίτη όπως παρουσιάζεται στον Τ.Χ Μάρσαλ, αποτελεί προϋπόθεση ενός πολιτισμένου βίου. Η ιδιότητα του πολίτη ως πλήρους μέλους στην κοινότητα προϋποθέτει απευθείας συμμετοχή σε αυτή και ο πολίτης οφείλει να παλέψει για να αποκτήσει τα δικαιώματά του. Η ιδιότητα του πολίτη συνδέεται άμεσα με τα ατομικά, πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα και ο Τ.Χ Μάρσαλ τονίζει τη σημασία που έχει η κατάκτηση των ατομικών και πολιτικών για τη μετέπειτα απόλαυση των κοινωνικών. Είναι μια κοινωνική θέση που απονέμεται σε όλους, όσοι είναι πλήρη μέλη της κοινότητας και όσοι την κατέχουν είναι ίσοι ως προς τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις. Η ιδιότητα του πολίτη μείωσε την κοινωνική ανισότητα και δημιούργησε κατάλληλες συνθήκες για την αξιοπρεπή διαβίωση των κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων. Συνέβαλε στη δημιουργία κοινωνικής συνοχής και στη δημιουργία ενός κράτους πρόνοιας.
description: This paper presents the citizen in Aristotle through “Politics” and citizenship as conceived by the British sociologist T.H. Marshall. The Citizen, as individual, constitutes a member of the political community. The citizen takes part in this community, has certain rights and obligations (responsibilities), which he is charged with in the community where he belongs to. In Athenian Democracy, acquisition of citizenship was done through naturalization or resulted from an inherited right, while certain categories of citizens, including women, children and “aliens”, despite the legal protection they enjoyed, were excluded from the concept of “citizen”. A citizen, as “archon” (ruler), takes part in state administration, such participation being massive though not compulsory, while, as “archomenos” (ruled), has the right to a defence and may have recourse to justice, whenever he thinks that he is treated unfairly, that he or the State's system of government is under threat. In the Athenian democracy, the citizen is strongly socialized and plays an active part in the functions of the community. In Aristotle, the concept of citizen is related both to the “city” (polis) and to the “system of government” to such a degree that it is impossible to define the concepts of city and system of government without clarifying first the concept of citizen. All those who take part in the political community are not citizens and Aristotle sets the criteria for acquisition of citizenship. A citizen constitutes a title of honour and the requirements for citizenship are determined by each system of government. A citizen may be ruled, a ruled person is not necessarily a citizen, however, such as slaves and aliens who are ruled but do not belong to the category of citizens. On the other hand, citizenship, as presented by T.H. Marshall, constitutes the requirement for civilized life. The status of a citizen, as a full member of the community, requires direct participation in this community and a citizen must fight to acquire his rights. Citizenship is directly related to civil, political and social rights, and T.H. Marshall stresses the importance of acquisition of civil and political rights for subsequent enjoyment of social rights. Citizenship is a social status conferred to everyone, to all those who are full members of the community and those who enjoy such status have equal rights and obligations. Citizenship has resulted in a reduction in social inequality and has established appropriate conditions for the decent living of the lower social classes. It has contributed to the creation of social cohesion and the establishment of a Welfare State.