Ελληνορθόδοξος φονταμενταλισμός (Ιστορία, κοινωνιολογία, θεολογία)
Creators: name: Εξηντάρης, Θεόδωρος Θεόφιλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Ελληνορθόδοξος φονταμενταλισμός
Οικουμενισμός
Αντιοικουμενισμός
Greek-Orthodox fundamentalism
Ecumenical movement
Anti-ecumenical movement

description: Η παρούσα εργασία εμβαθύνει στο παγκόσμιο φαινόμενο του φονταμενταλισμού εστιάζοντας στον ελληνικό (θεολογικό) χώρο και στην Εκκλησία της Ελλάδας για λόγους όγκου υλικού. Πραγματοποιείται μια ιστορική αναδρομή στις αρχές του προηγούμενου αιώνα οπότε και εμφανίστηκε η λέξη fundamentalism, η οποία σχετίζεται με την αντίδραση συντηρητικών προτεσταντών σε σύγχρονες, τότε, ερμηνείες της Βίβλου. Περιγράφονται τα βασικά του χαρακτηριστικά, κοινά σε χριστιανικές και σε μη χριστιανικές φονταμενταλιστικές ομάδες, αναλύονται οι ψυχολογικές διεργασίες που οδηγούν στο σχηματισμό φονταμενταλιστικών προσωπικοτήτων. Η Θεμελιοκρατία, όπως είναι η ελληνική λέξη, παρατηρείται στην Ελλάδα αρχικά στις νεοσυσταθείσες παραεκλησιαστικές οργανώσεις. Γίνεται παρουσίαση των θέσεών τους, της δύναμής τους και της σχέσης τους με την εξουσία, εκκλησιαστική και κρατική, δημοκρατική και δικτατορική. Ερευνάται η σχέση Εκκλησίας και κράτους την περίοδο της «επταετίας των συνταγματαρχών» καθώς και η σχέση της Εκκλησίας με νεότερες μορφές φασισμού (Χρυσή Αυγή). Με αφετηρία την θεολογική γενιά του ’30, καταγράφονται οι εκπρόσωποι της σημαντικής θεολογικής γενιάς του ’60 καθώς και οι τάσεις κάποιων από αυτούς προς εθνικιστικές ιδεολογίες. Καταγράφονται ακόμα οι εκπρόσωποι του ρεύματος των «Νεορθόδοξων» και οι θέσεις τους. Στο τελευταίο μέρος της εργασίας παρουσιάζεται το φαινόμενο του «αντιοικουμενισμού», το οποίο εξετάζεται ως αποκορύφωση της πιο συντηρητικής τάσης στην σύγχρονη Ορθόδοξη Εκκλησία και η ξεχωριστή μορφή του ακαδημαϊκού «αντιικουμενισμού». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έγκειται στην θεολογική μελέτη των θέσεων των αντιοικουμενιστών αλλά και η προβληματική σχετικά με την προσπάθεια διαίρεσης, ουσιαστικά, του σώματος της Εκκλησίας. Σημαντική είναι η διαφοροποίηση μεταξύ φονταμενταλιστών - φανατικών (και υπερσυντηρητικών) καθώς οι πράξεις τους σαφώς δεν ταυτίζονται, αλλά οι θέσεις των τελευταίων μπορούν να οδηγήσουν είτε σε πράξεις φονταμενταλισμού είτε στη θεωρητική τους στήριξη.
description: The present thesis explores fundamentalism in Greece, in a theological frame and within the Greek-Orthodox Church. The word itself has Christian origination going back to the beginning of the previous century to the reaction of conservative Protestants to new Bible interpretations. It is argued that the basic characteristics of fundamentalism are common in both Christian and non-Christian groups as well as the psychological process of the creation of the fundamentalist personality. Fundamentalism appears in Greece in religious organizations, the majority of which are not founded or controlled by the Church. The relation between them and the state, especially during the Greek dictatorship and also the relation between them and the Church is examined. Contemporary links between the clergy and the Nazi Greek Party show the depth of the phenomenon inside the Church. Nationalist views are sought and found in renowned Greek theologians. In the final part, the “anti-ecumenical” movement and its theological approach is analyzed thoroughly. A significant distinction is made between fundamentalists and fanatics.