Μεταμόρφωση και χρήση του Αραβουργήματος κατά την εποχή του Αββασιδικού Χαλιφάτου
Creators: name: Καρακίτσος, Ευστράτιος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Ισλάμ
ισλαμικές τέχνες
Αββασίδες
Φατιμίδες
αραβούργημα
καλλιγραφία
Islam
Islamic arts
Abbasids
Fatimids
arabesque
muqarnas

description: Σκοπός της παρούσας διατριβής είναι η μελέτη των ισλαμικών μορφών διακόσμησης, οι οποίες μεταμορφώνονται και θεσμοποιούνται κατά τη περίοδο του σουννιτικού αββασιδικού χαλιφάτου στη Βαγδάτη και στην ευρύτερη περιοχή. Με μια ‘συστημική’ μέθοδο και την έννοια της ‘συνάφειας’, δοκιμάζουμε μια ιστορική και πολιτισμική ανάγνωση του κοινωνικού, θρησκευτικού, πολιτικού πλαισίου της υπό εξέταση εποχής και εξετάζουμε τις ποικίλες-‘σεχταριστικές’ θεολογικές βάσεις ή τα πολιτικά, θρησκευτικά και επιστημονικά συμφραζόμενα που συνέβαλαν στη διαμόρφωση και χρήση της υλικής σουννιτικής κληρονομιάς. Η μεθοδολογίας μας εκκινεί από τους επιστημονικούς κλάδους της θρησκειολογίας και της ιστορίας της τέχνης. Προκειμένου να αναγνωριστεί η σχέση των τεχνών με το Ισλάμ και κυρίως τον σουννιτισμό, δίνεται έμφαση στην αναζωπυρωμένη, πολιτικά και θεολογικά, περίοδο της σουννιτικής αναβίωσης του αββασιδικού χαλιφάτου (11ος – μέσα 13ου) στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης του με εξωτερικούς εχθρούς (τοπικές δυναστείες, σταυροφόροι) και κυρίως με το σιιτικό-φατιμιδικό χαλιφάτο της Αιγύπτου, ισμαηλητικής εκδοχής. Η πολιτική χρήση συγκεκριμένων καλλιτεχνικών μορφών ως συμβόλων δύναμης, υποδήλωσης συστήματος πίστης και γενικότερα αυτοπροσδιορισμού εκ μέρους των σουννιτών, αναγνωρίζονται στην αββασιδικής καινοτομία, γεωμετρικοποιημένη αναλογική και ρέουσα καλλιγραφία, στα φυτικά και γεωμετρικά αλληλοπλεκόμενα μοτίβα (girih mode), και κυρίως στα ‘επιστημονικά θαύματα’ (ʿajāʾib) της εποχής, τα θολωτά muqarnas, που παρατηρούνται σε σημαίνοντα κτίρια, τα οποία κατασκευάζονται ως waqf, κατ’ εντολή των πιστών γαζήδων και βεζίρηδων της πρωτεύουσας του χαλιφάτου στη Βαγδάτη. Η προσπάθεια ερμηνείας και περιγραφής της ίδιας της μορφής των muqarnas, μας οδήγησε στην νοηματική σύνδεση και εξήγησή τους με βάση τη θεωρία της περιστασιακότητας του τότε αναπτυσσόμενου και μετέπειτα παγιωμένου σουννιτικού θεολογικού-κοσμολογικού δόγματος, το οποίο συστηματοποίησαν κυρίως οι θεολόγοι και νομοδιδάσκαλοι al-Ashʿarī και al-Bāqillānī
description: The purpose of this thesis is to study the Islamic forms of decoration, which were transformed and institutionalized during the period of the Sunni Abbasid Caliphate in Baghdad and in the wider area. With a 'systemic' method and the notion of 'context', we are embarking on a historical and cultural reading of the social, religious and political background of the era under consideration and are examining the various 'sectarian' theological foundations or the political and religious ones along with the scientific frame which, as a whole, helped the formation and usage of the materialistic Sunni heritage. Our methodology initiates at the disciplines of Theology and the History of Art. In order to acknowledge the relationship between arts and Islam, and in particular Sunnism, emphasis is placed on the politically and theologically rekindled period of the Sunni revival of the Abbasid Caliphate (11th mid 13th centuries) in the context of its confrontation with external opponents (local dynasties, crusaders) and mainly with the Shiite-Fatimid Caliphate of Egypt of Ismaili version. The political use of specific art forms such as symbols of power, connotation of a belief system and in general as self-determination by the Sunnis, is recognized in Abbasid’s innovation, geometrically proportioned and flowing calligraphy, in plant and geometrical intertwined motifs (girih mode), and the mostly in the ‘scientific miracles’ (ʿajāʾib) of vaulted muqarnas, seen in prominent buildings and made to serve as waqf, at the behest of the faithful ghazis and viziers of the Caliphate capital in Baghdad. The attempt to interpret and describe the very form of the muqarnas led us to a meaningful connection and an explanation of them based on the theory of the occasionalism of the then emerging and subsequently entrenched Sunni theological-cosmological doctrine, which was mostly systematized by the theologians and ‘ulamas al-Ashʿarī and al-Bāqillānī