Ο σχολικός χώρος συν-διαμορφωτής της ομαδο-συνεργατικής διδασκαλίας και μάθησης στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
Creators: name: Καφά, Σοφία Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Ομάδες
Συνεργατική μάθηση
Χωρική αντίληψη
Groups
Collaborative learning
Spatial perception

description: Κάθε φορά που αναφερόμαστε στην έννοια του χώρου δεν επιχειρούμε, μόνο, να θέσουμε όρια στον φυσικό χώρο, ο οποίος μπορεί να μετρηθεί µε τις σταθερές μονάδες μεγέθους, όπως το μήκος και το πλάτος, αλλά προσεγγίζουμε ένα πεδίο, μέσα στο οποίο εντάσσεται ένα άτομο, επικοινωνεί και δημιουργεί, αποκαλύπτοντας τις αξίες του, τις εμπειρίες του και γενικότερα τον τρόπο ζωής του. Στην περίπτωση, μάλιστα, που ο χώρος σχετίζεται με το παιδί και ειδικότερα τον μαθητή και τη μαθήτρια, οι επιδράσεις αυτές είναι εντονότερες και μονιμότερες, όχι μόνο λόγω της αυξημένης ευαισθησίας του στα εξωτερικά ερεθίσματα, αλλά και λόγω του ότι το παιδί αναπτύσσεται νοητικά και κοινωνικά μέσα από τις κοινωνικές του εμπειρίες, τις οποίες καθορίζουν και μορφοποιούν, σε μεγάλο βαθμό, στοιχεία του φυσικού και κυρίως του δομημένου περιβάλλοντός του. Πλέον, αρχίζει να αναδεικνύεται η σημασία του χώρου και να αντιμετωπίζεται ως ισότιμος με τους υπόλοιπους παράγοντες της εκπαιδευτικής διαδικασίας, αφού οι σύγχρονες παιδαγωγικές προσεγγίσεις δίνουν έμφαση στην ανθρωποκεντρική διάσταση του χώρου και στην παιδαγωγική του ποιότητα. Η διδακτική προσέγγιση, που ευνοείται από τη λειτουργία του χώρου, ως υλικού πεδίου αγωγής, είναι η συνεργατική μάθηση. Πρόκειται για μια μορφή οργάνωσης της διδασκαλίας που υποστηρίζει τη λειτουργία των ομάδων και συμβάλλει στην επίτευξη κοινών στόχων. Τα παιδιά, μαθαίνοντας να υλοποιούν τις σχολικές τους εργασίες, μέσα από ομαδικές και συνεργατικές πρακτικές, γίνονται πρωταγωνιστές στην εκπαιδευτική διαδικασία, ενσωματώνουν τον χώρο στις διαδικασίες μάθησης και τον μετατρέπουν σε ένα πεδίο αγωγής, το οποίο, διαρκώς, εξελίσσεται και προσαρμόζεται στις απαιτήσεις του μαθησιακού περιβάλλοντος, προκειμένου να ωφελήσει τον κάθε μαθητή και μαθήτρια. Συνεπώς, ως παιδαγωγοί, αντιλαμβανόμαστε, πλέον ως μονόδρομο, την ανάγκη για μια σωστή οργάνωση του σχολικού χώρου και ιδίως, της σχολικής μας αίθουσας, η οποία θα πρέπει να πραγματοποιείται με βάση την εφαρμογή ενός συνδυασμού από παιδαγωγικά, ψυχοκοινωνικά και αρχιτεκτονικά κριτήρια. Παραθέτοντας ως παραδείγματα, που αναδεικνύουν τη συμβολή του χώρου στην παιδαγωγική διαδικασία, μεθόδους και πρακτικές σχολείων της Νέας Αγωγής, όπως της Μοντεσσόρι και του Φρενέ, καθώς και σχολείων που χτίστηκαν με στόχο, όχι απλά τη διδασκαλία στείρας γνώσης, αλλά την καλλιέργεια επικοινωνίας, συνεργασίας, δημιουργικότητας και κριτικής σκέψης, μεταξύ όλων των εμπλεκομένων στη μαθησιακή διαδικασία, επιχειρώ να αναδείξω ότι ο χώρος και η συνεργατική μάθηση είναι δύο έννοιες οι οποίες συμπληρώνουν η μία την άλλη και βρίσκονται σε συνεχή αλληλεξάρτηση, αφού για να μπορέσουν τα παιδιά να εργαστούν σε ομάδες καθίσταται αναγκαία η αναδιοργάνωση του σχολικού χώρου και φυσικά η ύπαρξη αλληλεπίδρασης μεταξύ τους. Λειτουργούν, δηλαδή, ως μέρη ενός συστήματος, όπου κάθε αλλαγή σε κάποιο μέρος επιφέρει αντίστοιχες αλλαγές και στο άλλο. Με αυτό τον τρόπο υποστηρίζεται τόσο η δράση των παιδιών, όσο και η εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς και η δημιουργία τόπων οι οποίοι θα βοηθήσουν στη σύνδεση των προς μάθηση εννοιών με το χώρο. Και φυσικά, ως δασκάλα στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, παραθέτω προσωπικές μου απόψεις και εμπειρίες, αλλά και πρακτικές στα πλαίσια της ομαδικής-συνεργατικής διδασκαλίας και μάθησης, εστιάζοντας στο ρόλο του σχολικού χώρου, ο οποίος συμβάλλει αποτελεσματικά στη δημιουργία όλων εκείνων των προϋποθέσεων που προωθούν την αυτονομία και τη μάθηση των παιδιών.
description: Whenever we refer to the concept of space, we are not only attempting to set boundaries to physical space, which can be measured in fixed units of size, such as length and width, but we are approaching a field in which an individual is integrated, communicates and creates, revealing his values, his experiences and, in general, his way of life. Indeed, in the case where space is related to the child, and in particular to the pupil, these effects are more intense and permanent, not only because of the child's increased sensitivity to external stimuli, but also because the child develops cognitively and socially through his or her social experiences, which are determined and shaped, to a large extent, by elements of the natural and, above all, the built environment. Nowadays, the importance of space is beginning to emerge and to be treated as equal to other factors in the educational process, since modern pedagogical approaches emphasise the anthropocentric dimension of space and its pedagogical quality. The teaching approach, favoured by the function of space as a material field of education, is collaborative learning. It is a form of organizing teaching that supports the functioning of groups and contributes to the achievement of common goals. Children, learning to carry out their schoolwork through group and cooperative practices, become protagonists in the educational process, integrating the space into the learning processes and transforming it into a field of education, which is constantly evolving and adapting to the requirements of the learning environment in order to benefit each student. Consequently, as educators, we understand, nowadays, as a one-way street, the need for a proper organization of the school space and, in particular, of our classroom, which should be carried out by applying a combination of pedagogical, psychosocial and architectural criteria. Citing as examples, which highlight the contribution of space to the pedagogical process, the methods and practices of New Education schools, such as Montessori and Fresno, as well as schools built with the aim, not just of teaching sterile knowledge, but of fostering communication, cooperation, creativity and critical thinking, between all those involved in the learning process, I try to show that space and cooperative learning are two concepts that complement each other and are constantly interdependent, since in order for children to work in groups it is necessary to reorganise the school space and, of course, to have interaction between them. In other words, they function as parts of a system, where every change in one part brings about corresponding changes in the other. In this way, both the children's action and the educational process are supported, as well as the creation of places which will help to connect the concepts to be learned with the space. And of course, as a teacher in primary education, I present my personal views and experiences, as well as practices in the context of group-cooperative teaching and learning, focusing on the role of the school space, which effectively contributes to the creation of all those conditions that promote children's autonomy and learning.