Η πνευματική αγωγή του ανθρώπου κατά τον Όσιο Νικόδημο τον Αγιορείτη
Creators: name: π.Τελόπουλος, Συμεών Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Πνευματική αγωγή της Ορθόδοξης Εκκλησίας
Ορθόδοξη φιλοκαλική ησυχαστική πνευματικότητα
Θεολογία των Πατέρων της Εκκλησίας
Spiritual education of Orthodox Church
Orthodox filokalist hesychast spirituality
Theology of the Church Fathers

description: Ο Όσιος Νικόδημος ο Αγιορείτης θεωρεί ότι η πνευματική αγωγή της Ορθόδοξης Εκκλησίας έχει διττό χαρακτήρα, κατά πρώτον την αναμόρφωση και αναγέννηση της αχρειωμένης, από την αμαρτία, στον άνθρωπο της θείας εικόνας, βοηθώντας στην ανάπλασή του ׄκαι κατά δεύτερον, δια του φωτισμού του Αγίου Πνεύματος, στην ανάπτυξη της νοητικής ικανότητάς του ώστε να μπορέσει να γίνει, όπως τονίζει αναφερόμενος στον Άγιο Γρηγόριο τον Θεολόγο, επόπτης της αισθητής κτίσεως και μύστης της νοουμένης. Ο απώτερος σκοπός είναι να μπορέσει πνευματικά να φτάσει στη τελειότητα, στην κατά χάρη θέωση, και κατά συνέπεια να ανέβει ο νους του από τα δημιουργήματα στον Δημιουργό. Διδάσκει λοιπόν την εν Χριστώ αγωγή καλώντας τους πιστούς σε έναν αγώνα πνευματικό σύμφωνο με την παράδοση της Εκκλησίας, έχοντας θεμέλιο την ορθόδοξη φιλοκαλική ησυχαστική πνευματικότητα στην οποία πιστεύει, σε αντίθεση με την ατελή κοσμική γνώση που μορφώνει τον νου με τα διάφορα φιλοσοφικά και ιδεολογικά ρεύματα και τις φαντασιώδης γνώσεις, ότι σε αυτήν παρέχεται η αληθινή μόρφωση καθώς αυτή οδηγεί στην ένωση με τον Θεό, «Εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ » (Εφ 4:17). Κατ’ αυτόν τον τρόπο η συμβολή του Αγίου Νικοδήμου στην αγωγή του ανθρώπου, κατέχει μία ξεχωριστή θέση διότι αναδεικνύει μαζί με του κολλυβάδες Πατέρες τον φιλοκαλικό και ησυχαστικό τρόπο αγωγής και παιδείας και την ορθόδοξη ασκητική ζωή η οποία ανυψώνει τον άνθρωπο από τις γήινες καταβολές και ανάγκες του και τον οδηγεί σε μία ανώτερη προσδοκία και προοπτική προς τη χάρη του Θεού. Στο έργο του ο Άγιος Νικόδημος πέτυχε την ανακεφαλαίωση της θεολογίας των Πατέρων της Εκκλησίας, ειδικά στην εποχή του κατά την οποία η Δυτική εκκλησία δρούσε στη Νάξο και ευρύτερα στις Κυκλάδες με πολλά ιεραποστολικά τάγματα, δείχνοντας, με την άδεια και μερικών Ορθοδόξων Επισκόπων, έντονο κοινωνικό και κατηχητικό ενδιαφέρον για τους ντόπιους Ορθόδοξους χριστιανούς. Ο απώτερος σκοπός τους βέβαια ήταν να τους εντάξουν στο ρωμαιοκαθολικό δόγμα, γι’ αυτό και η ανάδειξη της ορθόδοξης πνευματικής αγωγής αποτέλεσε για τον Άγιο την πεμπτουσία της ησυχαστικής πνευματικότητας και διδασκαλίας, καθώς έγινε ο γνησιότερος φορέας της Πατερικής γραμματείας και της εκκλησιαστικής παραδόσεως. Με αυτόν τον τρόπο έδωσε νέα δυναμική στην πνευματική αγωγή των ανθρώπων κάνοντας επίκαιρη την Πατερική πρόταση της παιδαγωγίας που είναι παράδοση της Εκκλησίας και η οποία είναι παιδεία της αλήθειας και της αγιότητας. Συμπερασματικά, η πρόταση της Ορθόδοξης πνευματικής αγωγής από τον Άγιο Νικόδημο αποτέλεσε τον θεμέλιο λίθο επάνω στο οποίο οικοδομήθηκε στην εποχή του η χριστιανική ζωή και ανανεώθηκε η παιδαγωγία του ελληνικού γένους, αναδεικνύοντάς τον ως μεγάλο διδάσκαλο της Εκκλησίας.
description: Saint Nicodemus the athonite considers that the spiritual education of the Orthodox Church has a twofold character, firstly the reformation and regeneration of the depraved, from sin, into the man of the divine image, helping in the regeneration of ׄand secondly, through the illumination of the Holy Spirit , in the development of his mental capacity so that he can become, as he emphasizes referring to Saint Gregory the Theologian, an overseer of the sensible creation and a mystic of the mind. The ultimate goal is to be able to spiritually reach perfection, to deification by grace, and consequently to raise his mind from the creations to the Creator. He therefore teaches the education in Christ by calling the faithful to a spiritual struggle consistent with the tradition of the Church, having as a foundation the orthodox filokalic hesychast spirituality in which he believes, in contrast to the imperfect secular knowledge that forms the mind with the various philosophical and ideological currents and imaginative knowledge, that in it is provided true education as it leads to union with God, "In the measure of the age of Christ's crew" (Eph 4:17). In this way, the contribution of Agios Nicodemus to the education of man occupies a special place because, together with the Kollyva Fathers, he highlights the friendly and quiet way of education and education and the orthodox ascetic life which elevates man from his earthly origins and needs and leads him to a higher expectation and perspective towards the grace of God. In his work, Saint Nicodemus succeeded in recapitulating the theology of the Church Fathers, especially in his time when the Western church was operating in Naxos and more widely in the Cyclades with many missionary orders, showing, with the permission of some Orthodox Bishops, a strong social and catechetical interest in the local Orthodox Christians. Of course, their ultimate goal was to integrate them into the Roman Catholic doctrine, which is why the promotion of Orthodox spiritual education was for the Saint the quintessence of Hesychast spirituality and teaching, as he became the most authentic bearer of the paternal writings and church tradition. In this way, he gave new dynamics to the spiritual education of the people, making the paternal suggestion of pedagogy relevant, which is a tradition of the Church and which is an education of truth and holiness. In conclusion, the proposal of Orthodox spiritual education by Saint Nicodemus was the foundation stone on which the Christian life was built in his time and the pedagogy of the Greek race, highlighting him as a great teacher of the Church.
description: Σε συνεργασία με: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)