Μακεδονικός τάφος Φράγματος Αλιάκμονα. Μελέτη και προτάσεις αποκατάστασης
Creators: name: Μπόλη, Κατερίνα Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Αποκατάσταση
Μακεδονικός τάφος
Αλιάκμονας
Restoration
Macedonian tomb
Aliakmon River

description: Το αντικείμενο της εργασίας αφορά στον μακεδονικό τάφο που εντοπίστηκε στη βόρεια όχθη του Αλιάκμονα, κοντά στον οικισμό της Αγίας Βαρβάρας του Νομού Ημαθίας, κατά τις εργασίες κατασκευής του φράγματος του ποταμού τη δεκαετία του 1950. Έκτοτε, το μνημείο βρέθηκε πλάι στη γέφυρα του ποταμού και ακριβώς ανατολικά του δρόμου που συνδέει τη Βέροια με τη Βεργίνα. Με είσοδο στα ΝΑ και κατασκευασμένος από τοπικό πωρόλιθο, ο τάφος εντάσσεται στον τύπο των μεγάλων διθάλαμων μακεδονικών τάφων, με δρόμο και απλοποιημένα αποδοσμένη, δωρική πρόσοψη. Την εκπόνηση της εργασίας υπαγόρευσαν η ανάγκη αναλυτικής προσέγγισης και μελέτης του αδημοσίευτου μνημείου, καθώς και τα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει, λόγω της γειτνίασης με το φράγμα, αλλά και των άστοχων επεμβάσεων που πραγματοποιήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1970, για την προστασία, τη στεγανοποίησή του και την εξασφάλιση πρόσβασης, επιφέροντας σημαντικά στατικά προβλήματα, επιδεινώνοντας το πρόβλημα της υγρασίας και αλλοιώνοντας τη φυσιογνωμία του. Πρωταρχικά ζητούμενα υπήρξαν η αποκατάσταση της αρχικής μορφής και της σχέσης του μνημείου με τον περιβάλλοντα χώρο, καθώς και η ανάδειξή του σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο. Ως βέλτιστη λύση επιλέχθηκε η δημιουργία ενός κελύφους προστασίας, το οποίο θα αποτελέσει και τη βάση για τη διαμόρφωση τεχνητού τύμβου που θα σημαίνει τη θέση του μνημείου, όπως ακριβώς και στην αρχαιότητα. Για τη δημιουργία του κελύφους προστασίας, προβλέπεται η αξιοποίηση μέρους των υφιστάμενων τοιχίων από οπλισμένο σκυρόδεμα που περιβάλλουν την πρόσοψη, η απόκρυψη άλλων, αλλά και η κατασκευή νέων, σε μία προσπάθεια εξωραϊσμού της εικόνας που έχουν διαμορφώσει οι παλαιότερες επεμβάσεις. Η στέγαση του χώρου γίνεται με σιδηροδοκούς διπλού Τ, φέρουσα ανοξείδωτη λαμαρίνα, οπλισμό και σκυρόδεμα, ενώ το νότιο τμήμα φέρει οροφή από οπλισμένο σκυρόδεμα, διαμορφωμένη σε χαμηλότερο επίπεδο. Την αρχική σχέση του μνημείου με τον περιβάλλοντα χώρο επιχειρεί να αποκαταστήσει ο τεχνητός χωμάτινος τύμβος που διαμορφώνεται πάνω από το κέλυφος όπου εγκιβωτίζεται το μνημείο, ενώ μία κλίμακα που ξεκινά από την περιφέρειά του οδηγεί στην πορεία του αρχαίου δρόμου πρόσβασης στον τάφο. Ο αναγκαίος, λόγω υγρασίας, αερισμός και εν μέρει φωτισμός του χώρου εξασφαλίζεται με κατακόρυφο αεραγωγό - φωταγωγό. Στον περιβάλλοντα χώρο, η περιοχή εισόδου διαμορφώνεται με πάγκο - καθιστικό και κρήνη, η υφιστάμενη περίφραξη αντικαθίσταται, ενώ το υπόλοιπο οικόπεδο αναδεικνύεται σε χώρο πρασίνου. Η όποια περαιτέρω επέμβαση δεν κρίθηκε σκόπιμη, εξαιτίας της άμεσης γειτνίασης με τη διώρυγα του Αλιάκμονα και τις εγκαταστάσεις της ΔΕΗ, αλλά και λόγω της εγγύτητας υφιστάμενων χώρων αναψυχής, οι οποίοι, στο πλαίσιο ενός άρτια οργανωμένου σχεδιασμού, μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες των επισκεπτών του μνημείου και της περιοχής.
description: Τhe subject of this study is the Macedonian tomb discovered on the north bank of the Aliakmon, near the village of Agia Varvara in the Prefecture of Imathia, when a dam was built across the river in the 1950s. Since then, the monument has stood next to the bridge over the river, just east of the Veria-Vergina road. Built of porous local stone, with its entrance on the southeast side, the monument is a typical large Macedonian double-chambered tomb, with a dromos and a simplified Doric façade. The project was dictated by the need for an analytical approach to and study of this unpublished monument, and the serious problems it faces by reason of its proximity to the dam and the misguided interventions effectuated in the early 1970s to protect, weatherproof and provide access to the monument, which resulted in significant static problems, worsening the problem of damp and altering to a considerable extent its physiognomy. The primary requirements of the proposed plan for improving the protection of the monument were the restoration of its original overall form and its relation with its setting, and to turn it into a visitable archaeological site. The chosen solution involves the creation of a protective shell, which will also support an artificial tumulus marking the position of the monument, just as in antiquity. The proposed shell will make use of part of the existing reinforced concrete wall surrounding the façade, while the rest will be concealed and new walls built, in an endeavour to improve the aspect of the monument following the earlier interventions. The area will be roofed with I-beams, stainless sheet steel, rebar and concrete, while the south part will have a lower roof of reinforced concrete. The monument’s initial relation with its environment will be restored by the artificial earthen mound that will be built above the shell encasing it, while a flight of stairs will lead from its outer edge to the ancient access corridor (dromos). Vertical ducts will assure the necessary (because of the damp) ventilation and, in part, the illumination of the monument. As regards the exterior of the site, the entrance area will be simply furnished with a bench and fountain, the existing fence will be replaced, and the rest of the grounds landscaped as a park area. No further intervention is deemed necessary, on the one hand because it is so near the Aliakmon canal and the Public Power Corporation installations, and on the other because of the proximity of existing refreshment and recreation areas which, with proper organisation and planning, can easily meet the needs of visitors to the monument and the surrounding region.