Ο Ιωάννης Σκαλτσούνης ως απολογητής του Χριστιανισμού
Creators: name: Παναγιώτου, Ιωάννης Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Απολογητής
Χριστιανισμός
Apologist
Christianity

description: Για να αξιολογηθεί η ζωή και το απολογητικό έργο του Ιωάννη Σκαλτσούνη απαιτείται να ληφθεί υπόψη η εποχή κατά την οποία έζησε, διότι χωρίς αυτήν δεν είναι δυνατόν να κατανοηθεί τόσο το μέγεθος του αγώνα που κατέβαλε όσο και η ίδια του η προσωπικότητα. Ο Σκαλτσούνης έζησε τον 19ο αιώνα και η κυρίως απολογητική συγγραφική δραστηριότητά του τοποθετείται στο β΄ μισό του αιώνα. Την εποχή αυτή στην Ευρώπη η επιστήμη ρέπει έκδηλα προς τον υλισμό και αντικρουόμενα ρεύματα συνθέτουν το επιστημονικό πνεύμα, το οποίο διέπεται κυρίως από τον υλισμό του Moleschott και του Büchner, από τη θεωρία περί της εξελίξεως του ανθρώπου του Δαρβίνου και του Λαμάρκ και τον μονισμό του Haeckel. Ως μοναδική αξία παρουσιάζεται το πείραμα και η παρατήρηση. Αυτές οι «προοδευτικές» ιδέες είχαν αρχίσει να εισέρχονται και στην ελληνική κοινωνία, στην οποία τις καθιστούσε γνωστές το περιοδικό Προμηθεύς. Στόχευε στη διαφώτιση του σχετικά πρόσφατα απελευθερωμένου λαού από τον τουρκικό ζυγό που έπρεπε να καταρτιστεί επιστημονικά για να μπορέσει να αξιοποιήσει την ελευθερία του και αυτό θα γινόταν με την υιοθέτηση των νέων ιδεών που κυκλοφορούσαν στη Δύση. Στο όνομα της επιστήμης άρχισε να κυριαρχεί η άρνηση κάθε πνευματικής αξίας και, ενώ στη Δύση εκδηλωνόταν αντιδράσεις στον υλισμό, στην Ελλάδα εμφανιζόταν ένα μούδιασμα του πνευματικού κόσμου, αδιαφορία και έλλειψη οποιασδήποτε αντίδρασης. Οι ιδέες αυτές βρήκαν ισχυρό αντίπαλο στο πρόσωπο του Σκαλτσούνη, ο οποίος, αν και είχε κάποια επιρροή από την εφηβεία του ακόμη από τις υλιστικές θεωρίες, μετά τη μεταστροφή του πίστευε ότι αυτές οι καινοφανείς θεωρίες υπέσκαβαν το χριστιανικό φρόνημα του λαού και προετοίμαζαν την ηθική του κατάπτωση. Προκειμένου να τις πολεμήσει έγραψε διάφορα έργα. Το 1882 δημοσίευσε στο Μιλάνο την απολογητική πραγματεία κατά του υλισμού L’ uomo et il materialismo. Στη συνέχεια διασκεύασε την πραγματεία του και εξέδωσε το περίφημο σύγγραμμα Θρησκεία και επιστήμη, το οποίο διέγραψε νέα εποχή στην απολογητική του χριστιανισμού. Επιπλέον, από τις στήλες του περιοδικού Ανάπλασις υπεραμύνθηκε των αληθειών του χριστιανισμού και προσπάθησε να διαφυλάξει τον λαό από τις υλιστικές δοξασίες. Δημοσίευσε στο περιοδικό αυτό κατά τα έτη 1889 και 1890 μία σειρά μελετών με τον τίτλο «Ψυχολογικαί μελέται», για να ανασκευάσει το σύγγραμμα του Σίμωνος Αποστολίδη «Αι ψυχώσεις», το οποίο κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο άνθρωπος είναι ύλη. Λόγω του αγώνα του εναντίον του υλισμού και του πνεύματος της εποχής έγινε στόχος των υλιστών και δέχθηκε δημοσιογραφικές επιθέσεις, μέσω του περιοδικού Προμηθεύς επί ολόκληρο σχεδόν το 1890-1891. Ο Σκαλτσούνης, παρακολουθώντας τη σχετική επιστημονική κίνηση στην Ευρώπη, εξέδωσε το 1893 το έργο Περί γενέσεως του ανθρώπου αρμονίαι χριστιανισμού και επιστήμης, προς απόκρουση της μονιστικής θεωρίας του Haeckel. Τον 19ο αιώνα η Ελλάδα, ως ανεξάρτητο και ελεύθερο κράτος εξελίσσεται εδαφικά και πληθυσμιακά. Παράλληλα, συντελούνται σημαντικοί κοινωνικοί μετασχηματισμοί με το αγροτικό ζήτημα στη Θεσσαλία, το εργατικό κίνημα, τη μετανάστευση που εντείνεται και την αναγνώριση δικαιωμάτων στις γυναίκες. Η ελληνική κοινωνία χαρακτηρίζεται από την αργή, αλλά συνεχή μεταβολή με κύριο άξονα των αλλαγών τη βαθμιαία αστικοποίηση του πληθυσμού. Η ελληνική οικονομία παρουσιάζει αργή ανάπτυξη και οπωσδήποτε χαμηλότερη από αυτή της Δ. Ευρώπης. Μέσα σε αυτές τις συνθήκες μεταφυτεύονται και καλλιεργούνται οι υλιστικές θεωρίες στην Ελλάδα. Την εποχή που ανέπτυξε την απολογητική του δραστηριότητα ο Ιωάννης Σκαλτσούνης η ελληνική πολιτεία ενεργεί με διάθεση άρνησης και αφανισμού κάθε πνευματικής αξίας και η κοινωνία βρίσκεται σε ηθική αποσύνθεση, ως αποτέλεσμα υιοθέτησης των νέων υλιστικών ιδεών. Η εκπαίδευση έχει διαστρεβλώσει τον προορισμό της, το μάθημα των θρησκευτικών στα σχολεία διδάσκεται από άλλες ειδικότητες καθηγητών, καθώς παύθηκαν οι θεολόγοι για λόγους οικονομίας. Αρχίζει να επικρατεί η απιστία, μία τάση αποκήρυξης του παρελθόντος και η αντίληψη ότι η υιοθέτηση των νέων ιδεών είναι σημάδι εκσυγχρονισμού
description: In order to assess the life and the "apologetic" work of Ioannis Skaltsounis we should take into account the era in which he lived since this will help us gain a deeper insight of not only his struggles but also his personality itself,. Skaltsounis lived in the 19th century and his "apologetic" writing activity can mainly be traced in the second half of the same century.. During this,period in Europe sciences show a clear tendency towards materialism and the scientific intellect comprises different contradictory "streams' ; therefore we can observe influences by Moleschott's and Buchner's materialism , by Darwin's and Lamarc's theoriy of evolution as well as Haeckel's monism. Experimentation and observation are promoted as the one and only considerable value. These progressive ideas had already started penetrating the greek society, to which they became known through the magazine Prometheus. This magazine had as its target to enlighten the relatively recently liberated from the Ottoman oppression greek nation. The Greeks had to be scientifically educated so as to become able to make good use of their recently-obtained freedom ; this would become possible by adopting the new ideas already circulating in the West. In the name of science, there became dominant the rejection of any spiritual values , and while in Europe there appeared reactions against materialism, in Greece the intellect seemed to be "numb' and indifferent thus lacking any kind of reaction towards this. All these ideas met with a powerful rival in the face of Skaltsounis, who even though as an adolescent had been influenced by materialistic theories, after his turnaround he strongly supported that these novice theories undermined the Christian esprit of the nation and that sooner or later they would lead to its moral decadence. In his attempt to fight against these theories Skaltsounis wrote various works. In 1882 , while in Milan, he published his apologetic dissertation against materialism , entitled "L'uomo et il materialismo". Afterwards, he adapted it and published his exceptional writing "Religion and Science", which signalled the beginning of a new era in the apologetic Christian works. What's more , as a columnist for the magazine "Anaplasis" (Renaissance) he overdefended the truths of Christianity and attempted to protect the nation from any materialistic doctrines. During the years 1889 -1890 he published in this magazine a series of studies entitled "Psychological Studies" having as a main goal through this to disprove Simonas Apostolidis' work ,"Psychoses", which concluded that man is only matter. Due to his 'battle' against materialism and the ideas of his period, Skaltsounis soon became the target of materialists and was under attack by journalists through the magazine "Prometheus" for almost a whole year (1890-1891). In 1893, after his close observation of the European scientific trends, Skaltsounis published his work "About the Creation of Man: harmonisation between Christianity and Science".in an attempt to question Haeckel's monistic theory. During the 19th century the free and independent Greek state is expanding in population and land. At the same time, there are happening significant social trransformations concerning the agricultural issue in Thessaly , the labour movement , the recognition of women's rights ,as well as , the ever-growing immigration current. The Greek society xeperiences a slow but steady transformation the main characteristic of which is gradual urbanisatiion. The greek economy appears to be rising but certainly at a much slower rate than that of West Europe. The circumstances are ideal for any materialistic theories to be transferred and cultivated in Greece.The period in which Ioannis Skaltsounis developed his apologetic activity is one when the Greek government acts in order to wipe out any spiritual values and the society is morally degradating as a result of the adoption of these new materialistic ideas. Education has lost its destination; the RE subject at schools is taught by teachers of other specialities, since the number of RE teachers has decreased for the sake of economy. There is prevalent the lack of faith , the tendency to renounce the past and ,last but not least, the concept that the adoption of any new ideas is a sign of modernisation
description: Σε συνεργασία με το τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)