Η ανθρωπολογία του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου. Σπουδή στο έργο του «Των θείων ύμνων οι έρωτες»
Creators: name: Ταϊπλιάδου, Αικατερίνη Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: subject: Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος
subject: Ανθρωπολογία
subject: Των θείων ύμνων οι έρωτες
subject: Saint Symeon the New Theologian
subject: Anthropology
subject: FOS: Sociology
subject: Hymns of divine eros

description: Ο άγιος Συμεών είναι ένας από τους μυστικούς πατέρες της ορθόδοξης εκκλησίας, που αγκαλιάζει την ανθρώπινη ύπαρξη στο σύνολο της, όχι διασπασμένη, και διδάσκει ότι «ο όλος άνθρωπος και όχι μόνο το πνευματικό του στοιχείο, είναι πλασμένος κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση του Θεού». Στο έργο του αγίου, «των θείων ύμνων οι έρωτες», αποτυπώνεται ξεκάθαρα η ορθόδοξη χριστιανική ανθρωπολογία του, μια ανθρωπολογία που μακράν απέχει από την επικρατούσα προβληματική χριστιανική ανθρωπολογία του ανέραστου και διασπασμένου ανθρώπου. Σκοπός της εργασίας είναι να παρουσιάσει, μέσα από τη ματιά του αγίου Συμεών, τον άνθρωπο και τον κόσμο στην ολιστική τους εικόνα, καθώς δεν υποτιμά, ούτε δαιμονοποιεί την υλική τους διάσταση και παρουσιάζει την αγιότητα όχι ως άρνηση του κόσμου αλλά ως πρόσληψη και μεταμόρφωση του και ως ερωτικό τρόπο υπάρξεως. Γίνεται δε ιδιαίτερος λόγος για το ανθρώπινο σώμα, που βάλλεται βάναυσα από τους χριστιανικούς ηθικιστικούς κύκλους, ως το αμαρτωλό, άρα και απορριπτέο, κομμάτι της ανθρώπινης υπάρξεως, το οποίο ο άγιος Συμεών αποκαθιστά στην εκκλησιαστική συνείδηση, ως σώμα του εναθρωπήσαντος Χριστού. Η πραγμάτευση του θέματος μας γίνεται σε τρία κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται λόγος εν συντομία για τον βίο, τα συγγράμματα και ιδιαίτερα για το έργο που μελετάται. Στο δεύτερο κεφάλαιο, το οποίο αποτελεί το κυρίως μέρος της εργασίας αναλύεται η ανθρωπολογία του αγίου. Παρουσιάζεται η ορθόδοξη διδασκαλία του για τη σχέση κτιστού και ακτίστου, για την έννοια της ‘κατ’ εἰκόνα’ και ‘καθ’ὁμοίωσιν’ δημιουργίας του ανθρώπου και την δυνατότητα της θεώσεως, μια δυνατότητα που έχει τεθεί στη διάθεση του ανθρώπου από τον ίδιο τον Θεό. Δίνεται η σωστή θεώρηση της έννοιας του πάθους και της επιθυμίας, καθώς και της απάθειας και της μετάνοιας. Τονίζεται η αξία των αισθήσεων και γίνεται λόγος για την ψυχοσωματική ενότητα του ανθρώπινου όντος, με ιδιαίτερη αναφορά στον ΙΕ΄ ύμνο του, όπου τονίζεται η ιερότητα του σώματος. Στα πλαίσια της ανάλυσης του σώματος παρατίθενται αναφορές Πατέρων στην ιερότητα των γεννητικών οργάνων. Φυσικά δεν παραλείπεται να γίνει λόγος για την ερωτικότητα του ανθρώπου, ως μέρος της φυσιολογίας του, αλλά και ως οδηγό προς την ένωση με το θείο. Τέλος παρουσιάζεται η ορθή στάση του αγίου απέναντι στον κόσμο και η ορθόδοξη διδασκαλία του περί θανάτου
description: Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στη θεολογία του σώματος. Ξεκινά με μια σύντομη ιστορική αναδρομή της δαιμονοποίησης της ύλης πριν από την εμφάνιση του Χριστιανισμού αλλά και από αυτόν. Στον αντίποδα της δαιμονοποίησης αυτής δεν θα μπορούσε να τεθεί άλλο από την σάρκωση του Υιού του Θεού, που ως γεγονός που έλαβε χώρα σε συγκεκριμένο τόπο και χρόνο, αποτελεί την υπέρτατη απενοχοποίηση της ανθρωπινότητας, Συμπληρωματικά αναφέρονται επιπλέον στοιχεία για την απενοχοποίηση της ύλης και του σώματος που συναντώνται στην ορθόδοξη διδασκαλία. Στον επίλογο του πονήματος τονίζεται η υπεράσπιση της ανθρωπινότητας του ανθρώπου, που φαίνεται να έχει βρεθεί υπόδικη αιώνες τώρα, έχοντας στο πλάι της έμπρακτα ελάχιστους υπερασπιστές, ένας εκ των οποίων είναι ο Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος. Κλείνοντας παρατίθενται οι τίτλοι των πενήντα οκτώ ύμνων του αγίου Συμεών σε παράρτημα, η μελέτη των οποίων βοηθά στην κατανόηση του περιεχομένου του ποιητικού του έργου