Οι βιολογικές απόψεις του Αριστοτέλη και ο Δαρβίνος.:
Creators: name: Μπαλλά, Δήμητρα Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Αριστοτέλης
Δαρβίνος
Βιολογία
Aristotle
Darwin
Biology

description: Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη των βιολογικών απόψεων του Αριστοτέλη και του Δαρβίνου, καθώς και η διερεύνηση της δυνατότητας σύγκλισης αυτών. Στο πρώτο μέρος επιχειρούμε να εξετάσουμε την Αριστοτελική βιολογική θεωρία, προκειμένου να καταδείξουμε το οντολογικό υπόβαθρο των έμβιων όντων (ζώων). Τα τελευταία ανήκουν στη σφαίρα του γίγνεσθαι και παράγονται — στην περίπτωση που το άρρεν και το θήλυ είναι ξεχωριστές οντότητες — από τον συνδυασμό της μορφής του αρσενικού και της ύλης του θηλυκού. Σε αντίθεση με τον μηχανιστή-πρόγονό του, Εμπεδοκλή, ο οποίος προκρίνει το αυτόματον ως βασικό συστατικό της ζωογονίας, ο Σταγειρίτης φέρνει στο προσκήνιο τη «συνεργασία» της απροσδιόριστης ύλης με την προσδιορισμένη μορφή∙ η τελευταία, ιδωμένη στο στάδιο της πλήρους πραγμάτωσης, ταυτίζεται με τον σκοπό (το τέλος) του εκάστοτε οργανισμού. Στο πλαίσιο του ίδιου κεφαλαίου ελέγχουμε, επίσης, την κλασική αντιμετώπιση του παραπάνω φιλοσόφου ως ενός αυστηρού ταξινομητή που εντάσσει τα όντα, με εργαλείο τη διαίρεση, στις κλειστές ταξινομικές κατηγορίες του γένους και του είδους, για να την απορρίψουμε και να αναδείξουμε τον ορισμό (λόγον) ως τον πρωτεύοντα στόχο της Αριστοτελικής διαίρεσης των ζώων. Στο δεύτερο μέρος γνωρίζουμε την Δαρβινική θεωρία του μετασχηματισμού των φυσικών ειδών, η οποία εγέρθηκε ως ο αντίθετος πόλος της παραδοσιακής πίστης στη θεϊκή δημιουργία ανεξάρτητων και αιώνιων ειδών. Στο εσωτερικό της πρώτης, η φύση προβάλλεται ως ένα ευρύ πεδίο ανταγωνισμού μεταξύ των ζωντανών οργανισμών, καθένας από τους οποίους παλεύει για την επιβίωσή του. Τον πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει η Φυσική Επιλογή (Natural Selection) που επιλέγει μεταξύ πολλών παραλλαγών, οι οποίες προκύπτουν από μια σειρά αιτίων, την καλύτερη για κάθε έμβιο ον. Σε αυτό το πλαίσιο εστιάζουμε στη χρήση της τελεολογικής γλώσσας, αξιοποιώντας παραδείγματα οργανισμών που αναπτύσσουν συγκεκριμένες δομές για να υπηρετήσουν ειδικούς σκοπούς. Σε ένα επόμενο επίπεδο ανακαλύπτουμε στην αρχή του κοινού προγόνου (common descent) τον κρυφό δεσμό που ενώνει όλα τα όντα — παρελθόντα, παρόντα και μέλλοντα — και εξηγεί τις φαινόμενες μορφικές ομοιότητες που αδυνατούν να αναχθούν στη φυσιολογία. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος ανιχνεύουμε κάποια σημεία επαφής των δύο βιολογικών συστημάτων, χωρίς να αποκρύπτουμε παράλληλα τα σημεία απομάκρυνσής τους. Πρώτον, ανακαλούμε τις δύο θεωρήσεις της φύσης και συζητούμε την κοινή σε αυτές άποψη «η φύση δεν κάνει τίποτα επί ματαίω». Δεύτερον, εξετάζουμε τη θέση της τελεολογίας στη σκέψη των δύο επιστημόνων, αποκαλύπτοντας συγχρόνως το στοιχείο απροσδιοριστίας που αναδύεται εντός της. Τέλος, επικεντρωνόμαστε στην έννοια του φυσικού είδους και παρουσιάζουμε τη φυσική συνέχεια ως εμπόδιο στον σαφή διαχωρισμό των τάξεων των οργανισμών, καθώς και στην παγιωμένη ταξινόμηση των τελευταίων. Μόνο δύο εικόνες της έμβιας φύσης γίνονται αποδεκτές από τον Αριστοτέλη και τον Δαρβίνο ως συμβατές με την θεωρητική εικόνα τους για αυτή∙ μια νοητή κλίμακα με αλληλεπικαλυπτόμενα επίπεδα, ιεραρχικά οργανωμένη βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων (Scala Naturae), και ένα σχεδιασμένο δέντρο με κλαδιά που αποτυπώνουν γενεαλογικές σχέσεις μεταξύ των φυσικών ειδών (Tree of Life), αντιστοίχως. Συμπεραίνουμε, κατόπιν των παραπάνω, ότι, παρά τη χρονική απόσταση και άλλες πιο ουσιαστικές διαφορές, ο αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος και ο Βρετανός φυσιοδίφης εμφανίζουν μια αξιοθαύμαστη συγγένεια ως προς τον τρόπο που θεώνται τη ζωή και προσεγγίζουν την επιστήμη της.
description: The aim of this thesis is the examination of Aristotle’s and Darwin’s biological views, as well as the investigation of their possible convergence. In the first part, we attempt to understand the Aristotelian biological theory, in order to get acquainted with the ontological status of the living organisms (zoa). The latter belong to the realm of mortal things and are presented to be born, in the case of animals with both sexes, from the male’s form and the female’s matter. Unlike his mechanistic predecessor, Empedocles, who values, in his theory for the generation of animals, only the necessity of matter that leads to random effects, Aristotle brings forward the cooperation of the indeterminable matter with the determinate form; the form in its fullness is identified with the final cause (telos) of the organism. Moreover, we check whether there is any truth in the philosopher’s reputation as a taxonomist, who places all animals within concrete categories — genos-eidos —, and we display, instead, the definitional goal of his diairesis. In the second part, we come in contact with the famous Darwinian theory on the transformation of species, which is opposed to its contemporary religious belief of fixism. In particular, we see Nature as a wide field of battle and competition between organisms, each of whom struggles for its own survival. The leading role in this war is played by Natural Selection, which chooses, among many organic variations resulting from different causes, the best for each living being. In addition, we investigate the naturalist’s concept of final result using his paradigms of organisms that develop structures capable of serving special purposes. We discover, at the end, the hidden bond of all — present, past and future — living things to the “common ancestor”, a principle that illuminates the homologies in living beings’ morphology, which remain unexplained by physiology. In the third and last part of our essay, we detect some similarities, without hiding the basic deviations, between the two biological systems. Firstly, we recall the biologists’ attitude toward nature and we discuss their common view that nature does nothing in vain. Secondly, we consider the position of teleology in the thought of both scientists, revealing also the element of indetermination in their biology. At last, we focus on the naturalists’ species concept and we illustrate the presence of physical continuity as an obstacle to a clear demarcation between the living beings’ classes, as well as to a stable classification of the organisms. Only two pictures of living nature are submitted by Aristotle and Darwin as consistent with their view of it; an imaginary scale with overlapping steps, which is hierarchically organized according to specific criteria (Scala Naturae), and a sketched tree with many branches as indicative of the species’ affinities (Tree of Life), correspondingly. We conclude that, despite their great time distance and other differences, the ancient Greek philosopher and the British naturalist are admirably akin to the way they approach life science.