Η εκλογή των επισκόπων κατά τους Καταστατικούς Χάρτες της Εκκλησίας της Ελλάδος
Creators: name: Θεοδωρίδης, Ιωάννης Χρίστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016

description: Το θέμα το οποίο πραγματεύεται η μεταπτυχιακή εργασία μας είναι αυτό της εκλογής επισκόπων και ειδικότερα των επισκόπων της Αυτοκεφάλου Εκκλησίας της Ελλάδος. Σημεία αναφοράς στην διερεύνησή μας είναι οι Καταστατικοί Χάρτες, τα νομοθετικά κείμενα που ψήφισε η ελληνική Πολιτεία και βάσει των διατάξεών τους ρυθμίζεται η διαδικασία της εκλογής επισκόπων. Το κείμενό μας υποδιαιρείται σε 3 κεφάλαια. Α΄ Η εκλογή των επισκόπων με βάση τους ιερούς κανόνες. Β΄ Η εκλογή των επισκόπων κατά τους Καταστατικούς Χάρτες της Εκκλησίας της Ελλάδος (1852-1977). Γ΄ Κρίσεις και σχόλια με βάση την κανονική παράδοση της Εκκλησίας. Στο Α΄ κεφάλαιο παρουσιάζουμε τα της εκλογής και χειροτονίας των επισκόπων με βάση τους ιερούς κανόνες (προϋποθέσεις, προσόντα, κανονικές συνέπειες). Στο Β΄ κεφάλαιο εξετάζουμε τι προβλέπουν οι Καταστατικοί Χάρτες για το θέμα της εκλογής επισκόπων και πώς εφαρμόστηκαν στην Εκκλησία της Ελλάδος. Στο Γ΄ κεφάλαιο δίνουμε μια εικόνα των συζητήσεων που προκάλεσαν στους επιστήμονες (θεολόγους, κανονολόγους και νομικούς) οι ρυθμίσεις των Καταστατικών Χαρτών ως προς ορισμένα σημεία που αφορούν το θέμα αυτό. Από την έρευνα που πραγματοποιήσαμε, καταλήξαμε στα εξής συμπεράσματα: Ο όρος επίσκοπος χρησιμοποιούνταν και στην προχριστιανική εποχή, ενώ στην χριστιανική φρασεολογία σημαίνει τον ανώτερο κληρικό που φέρει τον τρίτο ιερατικό βαθμό. Στην Καινή Διαθήκη ο όρος επίσκοπος απαντάται 5 φορές. Χρησιμοποιείται για να δηλώσει το ίδιο αξίωμα με τον όρο πρεσβύτερος. Αργότερα θα γίνει ο διαχωρισμός. Ο όρος επίσκοπος χρησιμοποιείται από πολλούς Πατέρες της Εκκλησίας. Οι επίσκοποι λαμβάνουν το αξίωμα της αρχιερωσύνης με την χειροτονία. Ως φορείς της αρχιερωσύνης αποκτούν την ικανότητα να τελούν τα μυστήρια, να διδάσκουν τους πιστούς, να νομοθετούν και να δικάζουν. Το έγκυρο της χειροτονίας απαιτεί να μην έχει προηγηθεί άλλη στον αυτό βαθμό χειροτονία, να μην έχει τελεσθεί αθρόως και απολελυμένως, να έχει τελεσθεί δημόσια, όχι σιμωνιακώς, ούτε με την ψήφο αρχόντων. Ο χειροτονούμενος επίσκοπος πρέπει, σύμφωνα με τους ιερούς κανόνες, να διακρίνεται για προσόντα φυσικά, ψυχικά, ελεύθερης κοινωνικής θέσεως και αγαθής υπολήψεως. Επιπλέον απαιτούνται αυξημένα προσόντα σε σχέση με την εκλογή στους δύο πρώτους βαθμούς ιερωσύνης. Διαχρονικά η εκλογή και χειροτονία των επισκόπων συντελούνταν με διάφορους τρόπους. Αρχικά ο επίσκοπος εκλεγόταν από όλο τον λαό. Μετά για την εκλογή απαιτούνταν η παρουσία του μητροπολίτη και της επαρχιακής συνόδου. Με ιερό κανόνα απαγορεύθηκε η συμμετοχή του λαού. Σε κάποιες περιπτώσεις ο επίσκοπος διοριζόταν από τον αυτοκράτορα και χειροτονούνταν από την σύνοδο. Η χρονική περίοδος (1852-1977) που εξετάζουμε στην έρευνά μας χωρίζεται σχηματικά σε τρεις περιόδους : α) 1852-1923 β) 1923-1974 γ) 1974-έως σήμερα. Στην πρώτη περίοδο κυριαρχεί ο πρώτος Καταστατικός Χάρτης Νόμος Σ΄/1852 που επέβαλλε καθεστώς άκρατης Πολιτειοκρατίας με επιλογή επισκόπων με την βούληση του Μονάρχη. Στην δεύτερη περίοδο εκδόθηκε η Επαναστατική Απόφαση του 1923 και τέθηκαν τα θεμέλια για την κανονική πορεία στον τρόπο διοικήσεως της Εκκλησίας με εκλογή επισκόπων από το σώμα της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας. Οι Καταστατικοί Χάρτες που ακολούθησαν βασίσθηκαν στο νομοθέτημα του 1923 με ρυθμίσεις που επέφεραν αλλαγές στην διαδικασία και τις προϋποθέσεις εκλογής, που άλλοτε κρίνονται θετικά και άλλοτε αρνητικά, όταν επανέφεραν την Πολιτειοκρατία. Πλήρη ανατροπή του Καταστατικού Χάρτη του 1923 επέφερε το καθεστώς των Συνταγματαρχών το 1967. Το 1974 έχουμε την αποκατάσταση της κανονικής τάξεως στο χώρο της Ιεραρχίας και το 1977 την ψήφιση του ισχύοντος Καταστατικού Χάρτη (Ν. 590/1977), του αρτιότερου και πλέον στηριγμένου στις κανονικές επιταγές Χάρτη, βάσει του οποίου διοικείται μέχρι σήμερα η Εκκλησία της Ελλάδος. Θέματα τα οποία σχετίζονται με την εκλογή των επισκόπων στην Εκκλησία της Ελλάδος, όπως αυτά ρυθμίζονται από τους Καταστατικούς Χάρτες και απασχόλησαν τους θεολόγους, τους κανονολόγους και τους νομικούς με αναφορά στην κανονική παράδοση της Εκκλησίας, είναι : α) το μεταθετό ή αμετάθετο των επισκόπων β) η συμμετοχή των λαϊκών στην εκλογή των επισκόπων γ) ο τρόπος συντάξεως του καταλόγου των εκλογίμων προς αρχιερατεία. Οι Καταστατικοί Χάρτες επιτρέπουν την χρήση του μεταθετού, παρά την απαγόρευση των ιερών κανόνων. Η διδασκαλία της Καινής Διαθήκης, οι ιεροί κανόνες και τα θεσπίσματα των Πατέρων της Εκκλησίας θεωρούν το μεταθετό αντίθετο προς την κανονική παράδοση της Εκκλησίας. Η εκκλησιαστική πράξη υιοθέτησε το μεταθετό υπό προϋποθέσεις και μόνο όταν πρόκειται για το συμφέρον της Εκκλησίας. Για την συμμετοχή των λαϊκών στην εκλογή των επισκόπων στην Εκκλησιαστική Ιστορία απαντούμε πολλές περιπτώσεις όπου ο λαός συμμετείχε στην εκλογή των επισκόπων. Οι ιεροί κανόνες επιτάσσουν εκτός από τον μητροπολίτη και την επαρχιακή σύνοδο να ακούγεται και η φωνή του λαού, αλλά χωρίς ψήφο. Η σύνταξη του καταλόγου εκλογίμων προς αρχιερατεία είναι έργο της Ιεράς Συνόδου της Ιεραρχίας και οι υποψήφιοι επίσκοποι πρέπει να έχουν αυξημένα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα.
description: In our thesis we examine the election of the bishops of the Church of Greece according to the Charter Laws during the years 1852-1977. We comment issues regarding the Charter Laws and the bishops elections based on the Canonical Tradition of the Church.
description: In our thesis we examine the election of the bishops of the Church of Greece according to the Charter Laws during the years 1852-1977. We comment issues regarding the Charter Laws and the bishops elections based on the Canonical Tradition of the Church.