Εκθεσιακός φωτισμός: Μία μουσειολογική προσέγγιση
Creators: name: Ιωαννίδης, Αθανάσιος Σταύρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: εκθεσιακός
φωτισμός
μουσειολογικός
exhibition
lighting
museologic

description: Η συγκεκριμένη εργασία επικεντρώνεται στην κριτική ανάλυση της σχέσης του concept του μουσειακού και εκθεσιακού σχεδιασμού και του concept του σχεδιασμού φωτισμού όπως αυτή αποτυπώνεται σε μουσεία και εκθεσιακούς χώρους που βρίσκονται στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Το καίριο ζήτημα είναι η διαμόρφωση της στρατηγικής φωτισμού της έκθεσης που πάντα καθορίζεται από τον μουσειολογικό και αρχιτεκτονικό σχεδιασμό. Αφού ορίσουν την ιεραρχία των νοημάτων της έκθεσης, καθοδηγούν τον σχεδιασμό φωτισμού για να ικανοποιήσουν τις επικοινωνιακές τους ανάγκες. Η σωστή στρατηγική θα οδηγήσει και στην ενδεικνυόμενη υποδομή φυσικού και τεχνητού φωτισμού η οποία μπορεί να υποστηρίξει τις απαιτήσεις του σχεδιασμού των εκάστοτε εκθέσεων. Η σχέση τώρα της μουσειολογικής-αρχιτεκτονικής μελέτης που καθοδηγούν τη φωτιστική, εντοπίζεται στην χρονική προτεραιότητα της πρώτης. Στην περίπτωση που δεν προηγηθεί η στοιχειοθέτηση και σύσταση του μουσειολογικού σκεπτικού ή δεν έχει ωριμάσει σε τέτοιο βαθμό ώστε να συμπεριληφθεί στον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό, παρατηρούμε σημαντικά, συνήθως μη ανατρέψιμα, λάθη στο τελικό εκθεσιακό αποτέλεσμα. Η εργασία αποτελείται από τρία μέρη: Την βιβλιογραφική προσέγγιση στην παρουσίαση βιβλίων και άρθρων που αναλύουν τον μουσειακό και εκθεσιακό φωτισμό, την κριτική ανάλυση και τα συμπεράσματα από τη βιβλιογραφική παρουσίαση του μουσειακού και εκθεσιακού φωτισμού, και ένα πρόγραμμα έρευνας που προέκυψε από την κριτική ανάλυση της βιβλιογραφίας και αναλύει τις εκθέσεις των μουσείων του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, του Brandhorst Museum, του Εκκλησιαστικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου της Αθήνας και το Μουσείο Οίνου Γεροβασιλείου. Η βιβλιογραφική προσέγγιση κατέληξε σε δύο κατηγορίες εκθέσεων ανάλογα με τη μουσειολογικό σκεπτικό και τι αυτό συνεπάγεται όσον αφορά το φωτισμό: Στην πρώτη εντάσσονται οι εκθέσεις που έχουν ως μουσειολογική κεντρική ιδέα την ανάδειξη της αισθητικής αξίας των έργων και των αντικειμένων τέχνης. Χρησιμοποιούν διάχυτο φωτισμό μιας και η συνολική πρόθεση τους είναι η δημιουργία συνθηκών φυσικού περιβάλλοντος. Στη δεύτερη εντάσσονται οι εκθέσεις που ιεραρχούν την αισθητική αξία των έργων και των αντικειμένων τέχνης ως μία δευτερεύουσα έννοια στο μουσειολογικό τους σκεπτικό και κάνουν χρήση μίας μεγάλης γκάμας καταστάσεων φωτισμού. Σε αυτό το σημείο πρέπει να αναφέρουμε ότι η εργασία επικεντρώθηκε σε ένα γενικότερο πλαίσιο και ότι υπάρχουν εξαιρέσεις. Πόσο μάλλον στα μουσεία και στις εκθέσεις που έχουν ανάγκη τη διαφοροποίηση, μιας και αποτελούν χώρους επικοινωνίας νοημάτων, μηνυμάτων και συμβολισμών.Τα μουσεία και οι εκθέσεις τους αποτελούν χώρους που εκπέμπουν νοήματα, μηνύματα και συμβολισμούς. Ο ρόλος του φωτισμού είναι σε κάθε περίπτωση να αναδεικνύει με ανάλογο και αποτελεσματικό τρόπο το εννοιολογικό περιεχόμενο της έκθεσης ή όπως το θέτει και ο Ettore Sottsass: ‘Το φως δεν φωτίζει, αφηγείται μία ιστορία. Το φως δίνει νόημα, αναδεικνύει την μεταφορικότητα, και θέτει το σκηνικό της κωμωδίας της ζωής.’
description: The specific work is focused on the critical analysis of the relation between the museum and exhibition concept and its lighting concept as it is presented in museums and exhibition spaces in Greece and abroad. The formation of the lighting strategy is defined by the exhibition concept and design. Its responsibility is to specify the hierarchy of the notions and intentions that satisfy the exhibition’s communicative purposes and guide the lighting design. The right strategy will provide us with the necessary information in order to design the most advantageous lighting system that can effectively support any exhibition requirements. The constitution of the exhibition concept is the main priority before the lighting concept. In case it has not been preceded, the final exhibition product presents temporary or even permanent design malfunctions and revisions have to be considered. The work is constituted by three parts: The bibliographic approach in the presentation of books and articles that analyze museum and exhibition lighting, the critical analysis and the conclusions from the bibliographic presentation of museum and exhibition lighting, a research program that resulted from the critical analysis of the bibliography and analyzes the exhibition lighting of the following museums: New Museum of Acropolis, Brandhorst Museum, Ecclesiastical Museum of Thessalonica, Byzantine and Christian Museum of Athens and the Gerobasilliou Museum of Wine. The bibliographic study has led us to two exhibition categories that depend on the museologic rationale which sets the grounds for the exhibition lighting design: In the first one, we have concluded the exhibitions that have as their museologic concept, the accentuation of the aesthetic value of the art works and objects. These exhibitions use diffused lighting since their intention is to create natural environment conditions. In the second one, we have included the exhibitions that rate the aesthetic value of the art works and objects as a secondary significance in their museologic rationale and use a variety of lighting concepts. Museums and exhibitions are spaces that release notions, messages and symbolisms. Exceptions to the above categorisation should exist; museums and exhibitions know that very well, and have many reasons to differentiate since they constitute spaces of meanings, messages and symbolisms. Ιn any case, the role of lighting is to effectively highlight the exhibitions’ conceptual content or as Ettore Sottsass puts it: ‘Light does not illuminate, it tells a story. Light gives meanings, draws metaphors and sets the stage for the comedy of life.’
description: Σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)