Οι πηλοκατασκευές του προϊστορικού οικισμού στο Αρχοντικό Γιαννιτσών: συμβολή στη μελέτη της τεχνολογίας της τροφής
Creators: name: Παπαδοπούλου, Ευανθία Η.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Πηλοκατασκευές
Τροφή
Εστίες-Φούρνοι
Φασματοσκοπία υπερύθρου
Εποχή Χαλκού
Clay structures
Food
Hearths - Ovens
Infrared spectroscopy
Bronze Age

description: Αντικείμενο της παρούσας διδακτορικής διατριβής είναι η προσέγγιση της προϊστορικής τεχνολογίας της τροφής μέσα από τη μελέτη πηλόκτιστων κατασκευών, όπως οι εστίες, οι φούρνοι, οι σιροί και οι πλατφόρμες. Με επίκεντρο τα ευρήματα του Αρχοντικού, ενός οικισμού της Πρώιμης εποχής του Χαλκού που βρίσκεται στη Δυτική Μακεδονία, επιχειρείται η ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας, που στόχο έχει να αναδείξει το χαρακτήρα των προϊστορικών τεχνικών αποθήκευσης και θερμικής επεξεργασίας της τροφής. Στο πλαίσιο της ανάλυσης των πηλοκατασκευών εξετάζονται παράμετροι όπως η ταφονομία, οι ιδιότητες των πηλών που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή τους, οι τεχνικές διαδικασίες παραγωγής, τα χαρακτηριστικά και το περιεχόμενο των επιχώσεων πλήρωσης, οι διάφορες κατηγορίες συνευρημάτων, καθώς επίσης και τα ίχνη καύσης, που εμφανίζονται στην επιφάνειά τους. Όσον αφορά ειδικότερα στις πυροτεχνολογικές ιδιότητες των θερμικών κατασκευών, αυτές αποτέλεσαν αντικείμενο συστηματικής διερεύνησης τόσο με τη βοήθεια αρχαιομετρικών αναλύσεων (φασματοσκοπία υπερύθρου με μετασχηματισμό Fourier) όσο και με την πραγματοποίηση μαγειρικών πειραμάτων σε αντίγραφα προϊστορικών κατασκευών. Σύμφωνα με όλα τα στοιχεία φαίνεται πως στον οικισμό του Αρχοντικού είχε αναπτυχθεί μια ποικιλία και ένα πλήθος πηλοκατασκευών για την εξυπηρέτηση των αναγκών της κουζίνας. Ο εξοπλισμός αυτός, άμεσα συνδεδεμένος με τις καθημερινές πρακτικές φύλαξης, συντήρησης, παρασκευής και ψησίματος της τροφής, αποκαλύπτει ένα εύρος δραστηριοτήτων σχετιζόμενων με την τροφή, που λάμβαναν χώρα στους κόλπους των προϊστορικών νοικοκυριών. Ο τρόπος διάταξης και οργάνωσης των πηλοκατασκευών στο χώρο των οικημάτων υποδηλώνει πως οι κάτοικοι του Αρχοντικού απέδιδαν μεγάλη σπουδαιότητα στις πρακτικές αυτές και πως τις χρησιμοποιούσαν, για να προβάλουν με συμβολικό τρόπο μηνύματα, τα οποία άλλοτε απέβλεπαν στην ενίσχυση των δεσμών κοινωνικής συνοχής και άλλοτε επεδίωκαν την υπογράμμιση διακρίσεων και κοινωνικών κατατμήσεων.
description: The object of this thesis is to approach prehistoric food technology through the study of clay structures, such as hearths, ovens, bins and platforms. Based on findings from the Early Bronze Age settlement of Archontiko, which is located in Western Macedonia, Greece, it is attempted to develop a methodological scheme aiming at the reconstruction of the prehistoric food storage techniques and the methods of thermal processing applied to foodstuffs. Therefore, for the clay structures’ analysis several factors were taken into consideration, such as the taphonomic processes, the properties of the clay materials used for their construction, the technical processes of production, the content of their filling deposits, the various contextual findings, and also the fire traces that appear on their surface. As for the pyrotechnological properties, they were systematically explored by means of archaeometric analysis (Fourier Transform Infrared spectroscopy) and cooking experiments that were conducted on replicas of prehistoric structures. All data show that, within the settlement of Archontiko, the kitchens were supplied with a great number of various clay structures. This equipment is directly related to everyday food practices, such as maintenance, preservation, preparation and cooking, and it reveals that a wide range of activities associated with food were taking place within the realm of the prehistoric households. The spatial patterns of clay structures’ arrangement and organization inside the Archontiko dwellings suggest that their residents were paying great importance to these practices and that they employed them in order to symbolically project meanings that were aiming either at reinforcing the social coherence or underlying distinctions and social segmentation.