Ανάπτυξη και εφαρμογή συστήματος αξιολόγησης για διδάσκοντες Φυσικών Επιστημών βασισμένο στην Παιδαγωγική Γνώση Περιεχομένου
Creators: name: Σοφιανίδης, Άγγελος Γ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Αξιολόγηση Εκπαιδευτικών
Πρακτικές διδασκαλίας στις Φυσικές Επιστήμες
Αντιλήψεις των Μαθητών
Παιδαγωγική Γνώση Περιεχομένου
Teachers’ Evaluation
Teachers’ Practices in Science Education
Students’ Perceptions
Pedagogical Content Knowledge

description: Η παρούσα διδακτορική διατριβή έχει ως στόχο τον σχεδιασμό ενός συστήματος αξιολόγησης εκπαιδευτικών που διδάσκουν Φυσικές Επιστήμες (ΦΕ) στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση. Στο σύστημα αξιολόγησης, για την περιγραφή της γνώσης και των πρακτικών του εκπαιδευτικού, επιλέχθηκε ως θεωρητική βάση η Παιδαγωγική Γνώση Περιεχομένου. Με βάση την ΠΓΠ διαμορφώθηκαν τα κριτήρια αξιολόγησης του συστήματος. Από τη μελέτη της βιβλιογραφίας αναδείχτηκε η ανάγκη για τη διαμόρφωση ενός κοινά αποδεκτού πλαισίου το οποίο αφορά κυρίως τα κριτήρια με τα οποία αξιολογούνται οι εκπαιδευτικοί. Η ΠΓΠ είναι η πιο σύγχρονη και αποδεκτή έννοια μεταξύ ερευνητών και εκπαιδευτικών για την περιγραφή της γνώσης του εκπαιδευτικού η οποία θεωρείται ότι αντανακλάται στην πρακτική του. Από την ανασκόπηση της βιβλιογραφίας βρέθηκε ότι πολλοί ερευνητές υποστηρίζουν τη σημαντικότητα και την χρησιμότητα των αντιλήψεων των μαθητών για τις πρακτικές των εκπαιδευτικών τους καθώς μπορούν να προσφέρουν μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα για τις πρακτικές αυτές. Παρόλα αυτά, οι μαθητές φαίνεται χρησιμοποιούνται σπάνια ως πηγή δεδομένων και πάντως όχι με ένα συστηματικό τρόπο στα πλαίσια των συστημάτων αξιολόγησης. Με βάση τα παραπάνω σχεδιάστηκε και παρουσιάζεται ένα σύστημα αξιολόγησης εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης οι οποίοι διδάσκουν ΦΕ. Το σύστημα αξιολόγησης συλλέγει δεδομένα από παρατηρήσεις διδασκαλίας των εκπαιδευτικών με τη χρήση ρουμπρίκας αξιολόγησης και από τους μαθητές μέσω ερωτηματολογίου. Τα κριτήρια αξιολόγησης που βασίστηκαν στην ΠΓΠ χωρίζονται σε τέσσερις κατηγορίες: Γνώση του Αντικειμένου, Διδακτικές Αναπαραστάσεις και Στρατηγικές Διδασκαλίας, Διδακτικοί Αντικειμενικοί Σκοποί και Πλαίσιο και Αντίληψη της Γνωστικής Κατάστασης των μαθητών. Η παρούσα διατριβή περιλαμβάνει δύο ερευνητικά σκέλη που αφορούν α) τον έλεγχο της αξιοπιστίας των εργαλείων και β) την εφαρμογή του συστήματος με στόχο την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις δυνατές και αδύναμες πτυχές της διδασκαλίας των εκπαιδευτικών στην Ελλάδα. Ο έλεγχος της αξιοπιστίας έδειξε ότι οι αξιολογητές οδηγήθηκαν σε παρόμοια αποτελέσματα με την χρήση του φύλλου παρατήρησης και της ρουμπρίκας χρησιμοποιώντας μια κοινή στρατηγική βαθμολόγησης κατά τη συμπλήρωση της ρουμπρίκας. Ακόμα, κατά τον έλεγχο της αξιοπιστίας βρέθηκε ότι τα ερωτηματολόγια με τα οποία συλλέχθηκαν τα δεδομένα από τους μαθητές έχουν μεγάλο βαθμό αξιοπιστίας ακόμα και σε μικρά δείγματα κάτι που ευνοεί την χρήση τους στο πλαίσιο της διενέργειας ατομικής αξιολόγησης εκπαιδευτικού. Η πλήρης εφαρμογή του συστήματος αξιολόγησης πραγματοποιήθηκε σε σχολεία δήμου της Βορείου Ελλάδοςκαι με αντιπροσωπευτικό δείγμα. Στην έρευνα συμμετείχαν 32 εκπαιδευτικοί που διδάσκουν ΦΕ και τα ερωτηματολόγια απάντησαν 1154 μαθητές. Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων αναδείχθηκαν δυνατές και αδύναμες πτυχές της διδασκαλίας τους. Οι πλέον θετικές πτυχές των εκπαιδευτικών σχετίζονται με τα κριτήρια που εντάσσονται στην κατηγορία της Γνώσης του Αντικειμένου, παρότι πολλά θετικά στοιχεία εντοπίζονται και στις άλλες κατηγορίες. Οι πιο αδύναμες πτυχές εντοπίζονται σε κριτήρια που εντάσσονται κυρίως στις Διδακτικές Αναπαραστάσεις και Στρατηγικές Διδασκαλίας και στην Αντίληψη της Γνωστικής Κατάστασης των μαθητών και σε μικρότερο βαθμό στην κατηγορία των Διδακτικών Αντικειμενικών Σκοπών και του Πλαισίου Διδασκαλίας. Οι εκπαιδευτικοί εμφανίζουν ομοιότητα τόσο στις δυνατές όσο και στις αδύναμες πτυχές της διδασκαλίας τους. Επομένως, η αξιοποίηση της ΠΓΠ φαίνεται ότι καλύπτει ένα μεγάλο εύρος των πτυχών της διδασκαλίας και η αξιοποίηση των αντιλήψεων των μαθητών προσέφερε μια ολιστική εικόνα για τις πρακτικές τους.
description: The present doctoral dissertation aims at designing an evaluation system for science teachers in secondary education. Pedagogical Content Knowledge (PCK) was selected as the theoretical basis for describing teachers’ knowledge and practices. The evaluation were then formulated based on PCK. The literature indicates the need for formulating a commonly accepted framework which mainly addresses the criteria by which teachers are evaluated. PCK is considered as the most contemporary and widely accepted concept among researchers in terms of describing teacher’s knowledge as well as the ways in which this knowledge is reflected in teacher’s practice. Furthermore, what has emerged from the literature review is that many researchers argue about taking into account students’ perceptions concerning their teachers’ practices as it can be useful and important. The rationale for including students’ perceptions within evaluation systems is that they can provide a more holistic view of the teachers’ practices. Still, students’ perceptions are rarely used within evaluation systems – and if they are – they are not used in a systematic way. Considering the above, an evaluation system was designed for Science teachers in secondary education. Regarding teachers, the evaluation system collects data from observations of their practice using an evaluation rubric. Regarding students’ perceptions the evaluation system collects data using a questionnaire. The evaluation criteria that were based on PCK are divided in four categories: Subject Matter Knowledge; Instructional Representations and Strategies; Instructional Objectives and Context; Knowledge of Students’ Understanding. The present doctoral dissertation includes two parts: (a) testing the reliability of the tools (b) implementing the evaluation system in order to draw conclusions concerning strengths and weaknesses of science teachers’ practices in Greece. The reliability test indicated that the evaluators were led to similar results by using the observation sheet and the rubric, utilising a common scoring strategy when completing the rubric. In addition, high degree of reliability emerged with regards to the questionnaires for students’ perceptions, even in small samples, which appears to favour their use in the context of individual teacher evaluation. The full implementation of the evaluation system was carried out in schools located at Northern Greece’s municipalities. Τhe sample was representative. 32 secondary school science teachers participated in the study and 1154 students completed the questionnaires. The analysis of the results indicated the strengths and weaknesses of their teaching practice. Τhe most positive aspects are related to criteria included in the category ‘Subject Matter Knowledge’, though positive aspects can also be identified in the other categories. The weakest aspects are related to criteria included in the categories ‘Instructional Representations and Strategies’ and ‘Knowledge of Students’ understandings’ as well as within the category ‘Instructional Objectives and Context’ in a lower degree. Similarities were identified regarding the strengths and weaknesses of teachers’ practice. In essence, using PCK as a conceptual basis for developing criteria covered a wide range of aspects related to teachers’ practice, while valorising students’ perceptions provided a holistic view of teachers’ practices.