L'impact de Madame Bovary, roman de Gustave Flaubert au roman grec de la generation des annees 30
Creators: name: Παπανικολάου, Ελένη Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Εποχή μεσοπολέμου δεκαετία του 30
Επίδραση
Απιστία-προδοσία
θρησκεία
Πτώση οικογενειακού δεσμού
Αυτοκτονία
Generation of 30
Influence
Religion
Unfaithfull
Full of family values
Suicide

description: Η παρούσα μελέτη που πραγματοποιήθηκε με τίτλο L’impact de Madame Bovary à la génération grecque des années ’30, είχε ως σκοπό και στόχο να εξετάσουμε το φαινόμενο της πρόσληψης του έργου του Gustave Flaubert σε τέσσερις έλληνες συγγραφείς - εκπροσώπους της περιόδου του μεσοπολέμου στην Ελλάδα, στον Άγγελο Τερζάκη, Γιώργο Θεοτοκά, Στρατή Μυριβήλη και Μιχάλη Καραγάτση.Το θεωρητικό έργο των Hans-Robert Jauss και Wolfgang Iser υπήρξε σημαντική βοήθεια στη προσπάθειά μας να προσεγγίσουμε το έργο του γάλλου συγγραφέα σε συνάρτηση με μερικά από τα έργα των τεσσάρων ελλήνων συγγραφέων. Η θεωρία της πρόσληψης γεννήθηκε και αναπτύχθηκε στη Γερμανία, έχοντας ως κύρια επιδίωξη να καλύψει το κενό που υπήρχε ανάμεσα στην ιστορία και στην αισθητική εμπειρία.Για πολλά χρόνια, η παραδοσιακή ιστορία της λογοτεχνίας αποτελούσε την ιστορία των συγγραφέων και των έργων τους. Ο ρόλος του αποδέκτη, του αναγνώστη, του ακροατή ή του θεατή μπήκε σε εφαρμογή με τη θεωρία της πρόσληψης, με την οποία η λογοτεχνία γίνεται εμπειρία εφόσον προηγηθεί η εμπειρία εκείνων που μελετούν τα έργα. Στο πρόλογο της γαλλικής έκδοσης της θεωρίας της πρόσληψης, ο Jean Starobinski τοποθετεί την έννοια του ορίζοντα προσμονής ως πρωτεύοντα ρόλο στη θεωρία του Jauss. Ο ορίζοντας προσμονής μεταφράζεται ως το σύστημα των αναφορών που μπορούν αντικειμενικά να διατυπωθούν και που για κάθε έργο προκύπτει από τρεις παράγοντες: τη προηγούμενη εμπειρία που έχει το κοινό απέναντι στο έργο, της μορφής και της θεματικής προηγούμενων έργων και τέλος, της αντίθεσης μεταξύ ποιητικής και πρακτικής, δηλαδή, του κόσμου της φαντασίας και του κόσμου της πραγματικότητας. Είναι γεγονός πως ο ορίζοντας προσμονής αποτέλεσε βάση για τις επιστήμες που στηρίζονται στην διαλογική σχέση ανάμεσα στο συγγραφέα, το έργο και τον αναγνώστη. Σύμφωνα με τον Iser, δεν υπάρχει λογοτεχνικό έργο δίχως την επιβεβλημένη παρουσία του αναγνώστη. Η γέννηση ενός έργου γίνεται με τη προϋπόθεση αυτό να διαβαστεί από ένα πρόσωπο. Το έργο αποκτά σημασία εφόσον προηγηθεί η ανάγνωση από τον αναγνώστη και του δημιουργεί μία στάση συμπάθειας ή όχι απέναντι στο λογοτεχνικό προϊόν. Σκοπός είναι το αισθητικό αποτέλεσμα, η ομορφιά που απορρέει από τη χαρά του εκάστοτε αναγνώστη που διαβάζει το έργο. Η αισθητική πράξη δεν προϋπάρχει.Δημιουργείται κάθε φορά από τον αναγνώστη. Σύμφωνα με τον Jauss, η ιστορία της λογοτεχνίας δημιουργείται από τις αναγνώσεις, μελέτες και εμπειρίες των προηγούμενων και μεταγενέστερων αναγνωστών, κριτικών, σύμφωνα με το δικό του ορίζοντα προσμονής. Η επιτυχία των έργων που θα συγκροτήσουν την ιστορία της λογοτεχνίας, είναι σε άμεση συνάρτηση με το κοινό, θα συμπληρώσει ο Iser. Από τη πλευρά του ο Jauss, θα τονίσει πως οι σχέσεις κοινωνίας με τη λογοτεχνία έχουν πλέον αλλάξει. Η λογοτεχνία δεν αρκείται μόνο στην αναπαράσταση της κοινωνίας. Οι ενδείξεις που δίνονται από το ίδιο το έργο, προσαρμόζονται, τροποποιούνται ανάλογα με το παραλήπτη. Είναι όμως γεγονός, επισημαίνει ο Iser, πως οι μαρτυρίες που έχουν ειπωθεί από προγενέστερους αναγνώστες σε διαφορετικές χρονικές στιγμές, καθορίζουν την επίδραση των έργων στην λογοτεχνία. Όμως, σύμφωνα με τον Jauss, όταν ο ορίζοντας προσμονής ξεπεράσει αυτόν του παραλήπτη, τότε η ανάγνωση απελευθερώνει τον αναγνώστη και ο ίδιος λαμβάνει μέρος σε καταστάσεις και εμπειρίες πρωτόγνωρες και έτσι επηρεάζεται ο ρόλος του ση κοινωνία. Οπότε η λογοτεχνία συμβάλλει στη διαμόρφωση κοινωνικών συμπεριφορών. Αυτή η εργασία η οποία είναι βασισμένη στη θεωρία της πρόσληψης, προσπάθησε να παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο ο Gustave Flaubert, γάλλος συγγραφέας του 19ου αιώνα, επηρέασε τους έλληνες συγγραφείς της γενιάς του ’30.Για να πλησιάσουμε το κλίμα τη εποχής και των συνθηκών παραγωγής της Madame Bovary, ανατρέξαμε σε πληροφορίες για τη ζωή και το έργο του Gustave Flaubert, καθώς και σε στοιχεία του ρεαλισμού, του ρεύματος της εποχής του γάλλου πεζογράφου.Στη συνέχεια, για να διευκολυνθεί η ανάλυσή μας, χωρίσαμε τη συγκριτική μας μελέτη σε επιμέρους ενότητες. Πρώτον, αναφερθήκαμε στη τεχνική του Gustave Flaubert, καθώς επίσης και σε στοιχεία της ζωής του που μαζί με τα αναγνώσματα του εκείνης της εποχής και η ύπαρξη μιας ερωτικής σχέσης, υπήρξαν καταλυτικά για τη γέννηση και τη δημιουργία του έργου Madame Bovary. Στη συνέχεια, αναφερθήκαμε με λίγα λόγια, ένα είδος εισαγωγής, στη περίοδο του μεσοπολέμου και στη γενιά του ’30, σχετικά με τους εκπροσώπους της και τα χρονικά όρια, καθώς και τις κατηγοριοποιήσεις των συγγραφέων.Έπειτα, περάσαμε στου έλληνες πεζογράφους όπου η κατηγοριοποίηση έγινε με βάση τους συγγραφείς. Παίρνοντας και αναλύοντας, κάθε φόρα έργα ενός συγγραφέα, καταγράψαμε τους κοινούς τόπους ανάμεσα στο έργο του γάλλου συγγραφέα με αυτά των ελλήνων. Οι θεματικές ομοιότητες είναι αρκετές, σημαντικές, και ουσιαστικές. Εξετάσαμε το θέμα της μοιχείας, που παρουσιάζεται και στο γάλλο και στους έλληνες συγγραφείς, καθώς και το γεγονός πως αυτή η πράξη στο τέλος, τιμωρείται και επέρχεται η εξιλέωση. Από τη πλευρά του Flaubert, η Emma Bovary αυτοκτονεί, αποφεύγοντας να έρθει αντιμέτωπη με τις συνέπειες. Από τη πλευρά του Καραγάτση, η Μαρίνα Ρεΐζη, επίσης αυτοκτονεί, άθελά της, σκοντάφτοντας, έχοντας αποφασίσει να αναλάβει τις ευθύνες της πράξης της. Και στα δύο έργα, η μοιχεία δεν γίνεται ευρέως γνωστή αμέσως, ούτε στο σύζυγο. Η άγνοια του άμεσα ενδιαφερομένου, εντείνει τη τραγικότητα της πράξης καθώς η έλλειψη επικοινωνίας έρχεται στο προσκήνιο. Επιπλέον, εξετάσαμε το θέμα του θανάτου, του τραγικού τέλους που έρχεται στα πρόσωπα των έργων. Τα άτομα που φεύγουν είναι μέσα στη νιότη τους. Τα μόνα πρόσωπα που φεύγουν από φυσικά αίτια είναι το ζεύγος Χρηστοφή, του Θεοτοκά. Η Emma Bovary του Gustave Flaubert, δίνει τέρμα στη ζωή της, γεγονός που επαναλαμβάνει η Μαρίνα Ρεΐζη του Μ. Καραγάτση. Η Εύα Κραλή του Τερζάκη δολοφονείται από τον αγαπημένο της για παρεξηγημένους λόγους.Επίσης, εξετάσαμε το θέμα της προίκας που αποτελεί κύριο θέμα στους έλληνες πεζογράφους του μεσοπολέμου, καθώς επίσης αποτελεί και βασικό λόγος από τη πλευρά της οικογένειας της νύφης για το πάντρεμα της κόρης και από τη πλευρά του άντρα, για την οικονομική του εξασφάλιση. Η γυναίκα με καλή προίκα αποτελεί μια καλή ευκαιρία για ένα καλό γάμο. Ο Flaubert και οι έλληνες συγγραφείς συμφωνούν στη διαμεσολάβηση χρημάτων για τη σύναψη γάμου, η οποία γίνεται στη περίπτωση της Madame Bovary, όπου τη δεύτερη φορά, με τον πατέρα της Emma και το Charles, μέσα σε πλαίσια πολιτισμένα και αξιοπρεπή, ενώ τη πρώτη φορά, μεταξύ της μητέρας του Charles και της Madame Dubois, ως ανταλλαγή συμφερόντων, γεγονός που έρχεται σε συμφωνία με τους Δεσμώτες, του Τερζάκη, όπου η παντρειά εμφανίζεται σαν ένα είδος αγοροπωλησίας της κοπέλας στον σύζυγο.Στη συνέχεια, εξετάσαμε το θέμα της θρησκείας, το οποίο διαφορετικά διαπραγματεύεται στον Gustave Flaubert και διαφορετικά στον Μ. Καραγάτση. Στη περίπτωση του Flaubert, ο ίδιος παρουσιάζει την Emma να είναι έγκλειστη για πολλά χρόνια σε μοναστήρι από το οποίο βγαίνει με διαστρεβλωμένη αντίληψη της για το γάμο και περιμένοντας να ζήσει το ρομαντικό έρωτα των μυθιστορηματικών έργων. Στη συνέχεια, παρουσιάζει τον καθολικό ιερέα ως παρωδία, ως ένα μέσο εμπόδισης της ερωτικής εξομολόγησης του Léon απέναντι στην Emma. Την επόμενη φορά που η Emma ζητάει τη βοήθεια του ιερέα, αυτός παρουσιάζεται απασχολημένος και αδιάφορος στην ανάγκη εξομολόγησή της. Και τη τελευταία φορά, η Emma εμφανίζεται αφοσιωμένη στο Θεό, από φόβο και ανάγκη για να σωθεί. Είναι προφανές πως το γεγονός ότι ο Flaubert είναι άθεος, έχει μεταφερθεί και στο έργο του, ως η καταφυγή στην θρησκεία να μην αποτελεί χέρι βοηθείας σε κατάσταση ανάγκης του ανθρώπου. Στη περίπτωση των ελλήνων συγγραφέων, η Σαπφώ Βρανά του Μυριβήλη, και στο Γιάννη Μαρούκη του Τερζάκη, η θρησκεία είναι ένα κοινωνικό γεγονός. Στη περίπτωση του Καραγάτση, ο ίδιος παρουσιάζει τη θρησκεία αλλά περισσότερο την εκκλησία, ως ένα καταφύγιο γαλήνης και ηρεμίας στο κουρασμένο της μυαλό. Επίσης, παρουσιάζει το καθολικό ιερέα (μιας και η Μαρίνα είναι γαλλίδα) ως ένα από μηχανής θεό την ώρα που χρειάζεται βοήθεια, που έχει αποφασίσει να ρίξει το αγέννητο παιδί. Η Άννα Ρεΐζι, η πεθερά της μιλάει με το νεκρό άντρα της από τον οποίο παίρνει και συμβουλές.Στον έλληνα συγγραφέα η θρησκεία αποτελεί αποκούμπι και σημαντική βοήθεια όχι μόνο στην ανάγκη αλλά και στη καθημερινότητα. Επιπλέον, εξετάσαμε τη λειτουργία των προσώπων, η ομοιότητα πλευρών της προσωπικότητας των προσώπων του γαλλικού έργου με εκείνων των ελλήνων συγγραφέων, τη ρεαλιστική περιγραφή καθώς και αφηγηματολογικά ευρήματα. Η επίδραση του ρεαλισμού που φέρει ο Flaubert, είναι εμφανής στους έλληνες συγγραφείς που την έχουν υιοθετήσει.Τέλος, το στυλ και το ύφος της γραφής τους του γάλλου και των ελλήνων συγγραφέων, αποτελούν επίσης ενδείξεις της θεωρίας της πρόσληψης. Η απουσία του συγγραφέα είναι χαρακτηριστική στα περισσότερα έργα καθώς και η ειρωνική διάθεση του συγγραφέα μέσω του οποίου γίνεται κατά καιρούς αντιληπτός. Αλλά, ο λυρισμός κάποιων ελλήνων συγγραφέων έρχεται σε αντιδιαστολή με την αντικειμενικότητα του ύφους του Flaubert.Είναι γεγονός πως Ο Gustave Flaubert μαζί με άλλους γάλλους κλασσικούς της εποχής του αλλά και προγενεστέρους συγγραφείς, μυθιστοριογράφους και ποιητές να άφησαν το σημάδι τους στην ελληνική πεζογραφία, με τη σειρά τους οι έλληνες πεζογράφοι έφτιαξαν τη δική τους σχολή και η δική τους γενιά, η γενιά του ’30, της περιόδου του μεσοπολέμου, να αποτελεί ορόσημο για μεταγενέστερους συγγραφείς και μελετητές.
description: Emma's Bovary life who got married against her will and got dipressed and unhappy, lived a boring life which she tried to make it better by being unfaithfull to her marriage her mysterious life got known and it led her to suicide. The influence of Flaubert's roman is obvious to romans of Karagatsis, and some characteristics are found on Mirivilis Theotokis and Terzakis. This influence is detected by the methode of Iser and Jauss