Πηγές των τριών Αλώσεων της Θεσσαλονίκης. Συγκριτική Μελέτη
Creators: name: Μιχαήλ, Γεωργία Γαβριήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Θεσσαλονίκη
Άλωση
Ιωάννης Αναγνώστης
Thessaloniki
Sack
Ioannis Anagnostes

description: Οι τρείς Αλώσεις που συντάραξαν την πορεία της Θεσσαλονίκης και έφεραν τους κατοίκους της αντιμέτωπους με τις καταστροφικές τους συνέπειες, αποτελούν πηγή πληροφοριών τόσο για την ίδια την πόλη όσο και για τις χρονικές περιόδους κατά τις οποίες αυτές έλαβαν χώρα. Κάθε μία άλωση ξεχωριστά έρχεται ως αποτέλεσμα των ενεργειών – πολιτικής που ασκούσε στη διακυβέρνηση της αυτοκρατορίας η κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης. Αξιοσημείωτο είναι ότι ανάλογος με την κατάσταση, στην οποία βρισκόταν η αυτοκρατορία ανά άλωση, ήταν και ο χρόνος επανέλευσης της πόλης στους πρότερους ρυθμούς της. Με το Βυζάντιο σε περίοδο ακμής η Θεσσαλονίκη θα επουλώσει γρήγορα τις πληγές της από την άλωση των Σαρακηνών το 904 και θα ανασυνταχθεί για να αντιμετωπίσει τον βουλγαρικό κίνδυνο. Η δεύτερη Άλωση του 1185 θα βρει την αυτοκρατορία αντιμέτωπη με σωρεία προβλημάτων και τις εχθρικές δυνάμεις να επιτίθενται από παντού. Το Βυζάντιο αρχίζει να βρίσκεται σε πτώση, άλλωστε πλησιάζει η ώρα της άλωσης της Κωνσταντινούπολης από τους Σταυροφόρους το 1204 και η πόλη μαζί με μεγάλο μέρος της Μακεδονίας θα συστήσουν το φραγκικό βασίλειο της Θεσσαλονίκης. Η τρίτη άλωση την βρίσκει σε οικτρή κατάσταση, παρόλες τις τελευταίες αναλαμπές πνευματικής ανάτασης που παρουσιάζονται στα τέλη του 13ου και αρχές 14ου αι. (Θωμάς Μάγιστρος, Δημήτριος Τρικλίνιος, Νικηφόρος Χούμνος, οι αρχιεπίσκοποι Γρηγόριος Παλαμάς και Νείλος Καβάσιλας κ. α. ). Η φθορά του αλληλοσπαραγμού λόγω της έριδας των ησυχαστών και η επανάσταση των Ζηλωτών αποδυναμώνου και άλλο την πόλη, η οποία παραδίδεται εν τέλει με συνθήκη στους Τούρκους (1383-1387). Οι δυνάμεις των Τούρκων κατακτούν και εποικούν τη μακεδονική ύπαιθρο και η πόλη ολοένα απομονωμένη και εγκαταλελειμένη από το κέντρο της διοίκησης της Βασιλεύουσας οδεύει προς την άλωση του 1430. Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα της βυζαντινής Μακεδονίας που πλέον περνούσε ολοκληρωτικά στην κατοχή των Οθωμανών. Παρόλο που τα αίτια και των τριών αλώσεων κατά τους αυτόπτες μάρτυρες και συγγραφείς των χρονικών είχαν σχέση με την αμαρτωλή ζωή των κατοίκων και εν γένει των αμαρτιών τους, η αμέλεια και η αδιαφορία για την πόλη που υπήρξε το στολίδι της Μακεδονίας και του Βυζαντίου εκ μέρους της κεντρικής διοίκησης στην Κωνσταντινούπολη καθώς και η σωρία λαθών όσον αφορά τις εκάστοτε κυβερνήσεις της πόλης έπαιξαν οπωσδήποτε το ρόλο τους. Τέλος, οι διαφορές ως προς κάποιες λεπτομέρειες μεταξύ των σχετικών με την άλωση του 1430 έργων είναι μηδαμινές, αυτή όμως που συνταράσσει τον αναγνώστη είναι η πιθανότητα προδοσίας που εικάζουν κάποιοι συγγραφείς.
description: The three Sacks that shocked the city of Thessaloniki and had disastrous repercussions for its residents are a source of information both for the city itself and for the time periods when the sacks took place. Each separate sack was the result of the actions-policy exercised by the governance of the Empire, i.e. the government of Constantinople. It should be noted that the time required for the city to return to its pace of life corresponded to the state of the Empire during each sack. With Byzantium at its peak, Thessaloniki quickly recovered from the sack by Saracen pirates in 904 and regrouped to face the danger posed by Bulgaria. During the second Sack of 1185, the Empire was facing numerous problems and was being attacked by enemies from all sides. Byzantium was in decline and the time of the sack of Constantinople by the Crusaders in 1204 was drawing hear – the city, along with a large part of Macedonia, would establish the Frankish kingdom of Thessaloniki. During the third sack, the city was in a pitiful state, despite the final intellectual efforts that occurred in the late 13th – early 14th century (Thomas Magister, Demetrius Triclinius, Nicephorus Chumnus, the archbishops Gregory Palamas and Nilus Cabasilas, etc.). The damage of the Hesychast conflict and the revolution of the Zealots further enervated the city, which surrendered to the Ottomans under a treaty (1383-1387). The Ottoman forces conquered and colonised the rural areas of Macedonia and the city, increasingly isolated and abandoned by the centre of power in Constantinople, headed towards the sack of 1430. The conquest of Thessaloniki was, essentially, the swansong of Byzantine Macedonia, all of which came under Ottoman control. Although the causes of all three sacks were, according to eyewitnesses and authors of the time, related to the sinful lives of the residents, the neglect and lack of concern of the central administration in Constantinople for the city, in general, which was the jewel of Macedonia and Byzantium, as well as the numerous mistakes made by the various governments definitely played a role. Finally, differences regarding certain details between works concerning the sack of 1430 are negligible, but the most shocking is the possibility of betrayal, as assumed by certain authors.