Bureauonderzoek: Uitbreiding Natuurbegraafplaats Heidepol. Gemeente Arnhem.
Creators: name: Koeman, S.M.
Publisher: name: KSP Archeologie
Year: 2020
Subjects: subject: Archaeology
valueUri: http://www.narcis.nl/classfication/D37000

description: KSP Archeologie heeft een archeologisch bureauonderzoek uitgevoerd voor de locatie aan de Harderwijkerweg 37 te Arnhem. Het onderzoek is uitgevoerd in het kader van de uitbreiding van de natuurbegraafplaats Heidepol.

Op basis van het bureauonderzoek is de kans groot dat archeologische resten in de vorm van karrensporen binnen het plangebied aanwezig zijn van de oude Hanzeroute van Harderwijk naar Arnhem. Deze kunnen zich binnen het plangebied uitstrekken over een zone van enkele honderden meters lang en tientallen meters breed. Door de aanleg van natuurgraven op de natuurbegraafplaats kunnen delen van de karrensporen verloren gaan, maar de handelsroute als geheel wordt weinig aangetast. Bij het archeologisch onderzoek op de locatie van de huidige natuurbegraafplaats Heidepol is bovendien geconcludeerd dat de karrensporen zelf als niet behoudenswaardig kunnen worden aangemerkt. Op basis hiervan adviseert KSP Archeologie geen vervolgonderzoek ten aanzien van de Hanzeroute van Harderwijk naar Arnhem in het kader van de uitbreiding van de natuurbegraafplaats Heidepol. Deze conclusie geldt overigens niet voor de karrensporen die nog aan het maaiveld zichtbaar zijn in de bosstrook aan de rand van het plangebied. Vanwege de zichtbaarheid in het veld vormt het een tastbare herinnering en daarmee behoudenswaardig archeologisch relict. In het ontwerp blijven de bosstroken en dus ook de karrensporen behouden. Hoewel de karrensporen een middelmatige archeologische waarde hebben, is de route wel van hoge cultuurhistorische waarde. Bij het ontwerp van de uitbreiding van de natuurbegraafplaats is rekening gehouden met deze cultuurhistorische waarde. Eén van de wandelpaden volgt de 19e eeuwse route van de Harderwijkerweg, waarmee deze route weer zichtbaar wordt gemaakt. Vanwege de nabijheid van een FLAK-stelling uit de Tweede Wereldoorlog kunnen ook in het plangebied resten uit deze periode aanwezig zijn.

Voor het plangebied geldt verder een lage tot middelhoge verwachting op het voorkomen van begravingen en nederzettingsresten. Een grafveld wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van kringgreppels bijvoorbeeld in een langgerekt lijnelement (parallel aan het erosiedal) of meer in een vlak. Wanneer binnen het plangebied kringgreppels aanwezig zijn, kunnen deze door de aanleg van natuurgraven worden aangetast. Omdat de natuurgraven met een omvang van ca. 2,7 m2 per stuk verspreid over het terrein met een maximale dekkingspercentage van 10% komen te liggen, zal de aantasting van een mogelijk archeologisch grafveld beperkt zijn. Voor een nederzettingsterrein kan een vergelijkbare redenatie worden gevolgd. Wanneer natuurgraven verspreid binnen een nederzetting worden aangelegd, zullen grondsporen verdwijnen maar zal het nog wel mogelijk zijn om tot een reconstructie van de nederzetting te komen. Op basis van de beperkte aantasting en lage tot middelhoge verwachting adviseert KSP Archeologie voor de uitbreiding van de natuurbegraafplaats Heidepol geen vervolgonderzoek.

De bevoegde overheid (gemeente Arnhem) bekijkt de bodemverstoring als gevolg van natuurbegraven niet in de vorm van een verstoringsgraad, maar toetst deze aan de gemeentelijke verstoringsgrenzen. De totale oppervlakte/verstoring door natuurbegraven zal boven de gemeentelijke verstoringsgrenzen van respectievelijk 2.000 m2 (lage verwachting) en 500 m2 (middelhoge verwachting) uitkomen. Op basis daarvan blijft de onderzoeksplicht gehandhaafd. In het plangebied zal daarom een verkennend booronderzoek moeten worden uitgevoerd met een eventuele verdichting van het boorgrid (karterend) als de bodemopbouw daartoe aanleiding geeft. Daarnaast dient in het verkennend booronderzoek metaaldetectie te worden meegenomen vanwege een verwachting op resten uit de Tweede Wereldoorlog.