Αποτύπωση και αξιολόγηση παρέμβασης με στόχο την αλλαγή των στερεοτυπικών κατά φύλο αναγνωστικών προτιμήσεων εφήβων μαθητών και μαθητριών
Creators: name: Αζούδης, Θεόδωρος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Αναγνωστικές προτιμήσεις
στερεότυπα φύλου
Παρέμβαση
Reading preferences
Gender stereotypes
Intervention

description: Σημείο εκκίνησης της παρούσας έρευνας είναι να διερευνήσει το κατά πόσο και -το πιο σημαντικό- σε τι διαφέρουν οι αναγνωστικές προτιμήσεις των εφήβων μαθητών και μαθητριών ενός τμήματος της α’ γυμνασίου και στη συνέχεια πώς η ταυτότητα του φύλου αναπλαισιώνεται σε συγκεκριμένες αναγνωστικές προτιμήσεις. Το ερευνητικό μου ενδιαφέρον τροφοδοτήθηκε από την εμπειρία μου ως υπεύθυνος της σχολικής βιβλιοθήκης του Λυκείου Κ. Ποροίων- στο οποίο και πραγματοποιήθηκε η έρευνα- και από την κλινική ψυχαναλυτική μου εκπαίδευση. Τοποθετώντας βέβαια τα ερωτήματά μου στο πλαίσιο της κριτικής ψυχολογίας, έθεσα ως στόχο όχι μόνο τη διερεύνηση, αλλά και την παρέμβαση για την αλλαγή. Αποδείχτηκε σε ένα πρώτο ερευνητικό στάδιο ότι οι αναγνωστικές επιλογές των υποκειμένων καθορίζονταν από μια σειρά έμφυλα στερεότυπα οργανωμένα με αμυντικό τρόπο γύρω από την ταυτότητα φύλου. Στη συνέχεια ακολούθησε το παρεμβατικό μέρος της έρευνας, κατά το οποίο προσπάθησα να αμβλύνω και να τροποποιήσω αυτές τις στερεοτυπικές επιλογές των παιδιών. Πρώτη παράμετρος της παρέμβασης ήταν να τους βοηθήσω να συνδέσουν τις αναγνωστικές προτιμήσεις τους με το κοινωνικό πλαίσιο εντός του οποίου διαμορφώνονται, ώστε να αναγνωρίσουν την κοινωνική και έμφυλη φύση τους και να κλονιστεί ο μύθος της δήθεν φυσικής επιλογής. Δεύτερη παράμετρος της παρεμβατικής εργασίας ήταν να τους βοηθήσω να συνειδητοποιήσουν τους αμυντικούς μηχανισμούς που επιστρατεύουν, τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο, για να αντισταθούν στην αλλαγή. Αυτό έφερε ως αποτέλεσμα μια λιγότερο αμυντική οργάνωση της ταυτότητας του φύλου και μια αξιοσημείωτη μετακίνηση προς αναγνωστικές προτιμήσεις λιγότερο στερεοτυπικές και έμφυλες. Η καταγραφή της παρέμβασης στο παρόν κείμενο οργανώνεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος μετά τις εισαγωγικές επισημάνσεις ακολουθεί η βιβλιογραφική επισκόπηση. Σ’ αυτήν παρουσιάζονται οι διαφορές φύλου στις αναγνωστικές προτιμήσεις, οι ερμηνείες των διαφυλικών αυτών διαφορών και εξετάζονται οι επιδράσεις των πλαισίων (σχολείο, οικογένεια, ΜΜΕ). Στη συνέχεια επισκοπούνται οι παρεμβάσεις για την καλλιέργεια λιγότερο στερεοτυπικών αναγνωστικών προτιμήσεων και ακολουθεί το εννοιολογικό πλαίσιο της δικής μου παρέμβασης. Μετά τη βιβλιογραφική επισκόπηση ακολουθεί η μεθοδολογία. Εντάσσονται σ’ αυτή το θεωρητικό υπόβαθρο και τα ερευνητικά ερωτήματα καθώς και η επιλογή της ερευνητικής μεθόδου, που έχει ως βάση τις ομάδες εστίασης, την ψυχαναλυτική προσέγγιση της δυναμικής των ομάδων και τις λέσχες ανάγνωσης. Τέλος παρουσιάζονται ζητήματα σχετικά με το δικό μου ερευνητικό και παρεμβατικό ρόλο. Στο δεύτερο μέρος καταγράφονται τα ερευνητικά αποτελέσματα και εξάγονται τα συμπεράσματα της εργασίας. Η καταγραφή των αποτελεσμάτων της παρέμβασης μου οργανώνεται στους εξής άξονες: η ταυτότητα φύλου και η επίδραση της στις αναγνωστικές συνήθειες, η δυναμική της ομάδας, η παρέμβαση μου και το πλαίσιο. Στη συνέχεια προχωρώ στην εξαγωγή των συμπερασμάτων, τα οποία οργανώνονται γύρω από τα ερωτήματα: τι συμβαίνει, πως συμβαίνει, γιατί συμβαίνει και πως αλλάζει. Τέλος, στο σχολιασμό αναφέρομαι στην πρωτοτυπία της παρούσας έρευνας, αλλά και στα όρια της παρέμβασης μου.
description: The starting point of this survey is to investigate whether and – most importantly – where the reading preferences of male and female adolescent students in a class of the 1st Year of Gymnasium are different and then to examine how gender identity is reframed in certain reading preferences. My research interest was driven by my experience as head of the school library of the Lyceum of K. Poroia – where the survey was conducted – and also by my clinical training in psychoanalysis. Certainly, putting my questions in the context of critical psychology, my objective was not only to investigate, but also to intervene for change. In an initial research phase, it was established that the reading preferences of the subjects were determined by a series of gender stereotypes organized in a defensive way around gender identity. This was followed by the interventional part of the survey, during which I have tried to restrict and change these stereotypical choices of the children. The first parameter of the intervention was to help them associate their reading preferences with the social framework wherein these preferences are formed, in order to help them identify their social and gender nature and break down the myth of the supposedly natural choice. The second parameter of the interventional work was to help them become aware of the defence mechanisms they call into play, both at the individual and collective level, in order to resist change. This has resulted in a less defensive organization of gender identity and in a remarkable shift towards less stereotypical and gender reading preferences. Recording of the intervention in this paper is organized in two parts. The first part includes the introductory remarks followed by literature review. This presents the gender differences in reading preferences, the interpretations of these gender differences and the effects of the different frameworks (school, family, mass media) are examined. Then, the interventions for the development of less stereotypical reading preferences are reviewed, followed by the conceptual framework of my own intervention. Literature review is followed by methodology. This includes the theoretical background, the research questions, and the selection of research method, which is based on the focus groups, the psychoanalytic approach of group dynamics and reading clubs. Finally, a number of issues concerning my own research and interventional role are presented. The second part records the research results, and the conclusions of the paper are drawn. Recording of the results of my intervention is organized in the following axes: gender identity and its effect on reading habits, group dynamics, my own intervention and context. Then, I draw a number of conclusions, which are organized around the following questions: what happens, how it happens, why it happens, and how this changes. Finally, in the comments, I refer to the originality of this survey and to the limits of my intervention.