Dziecko w sytuacji przemocy w rodzinie w ujęciu kryminologicznym
Creators: name: Wiktorska, Paulina
Publisher: name: Zenodo
Year: 2020
Subjects: violence against family
domestic violence
counteracting domestic violence
prohibition of punishment of children
Blue Card

description: The chapter entitled: <em>The criminological aspects of children exposed to violence against family</em> aims to analyse the criminological aspects of violence against family with a particular focus on the position of children. Selected provisions of national and international law ensuring the protection of children from violence were discussed, and in particular the provisions contained in the constitution of the Republic of Poland, criminal law, civil law and the act on counteracting violence against family. Parts of this text have the nature of a dogmatic legal analysis, however, it has been supplemented to include an analysis of case law, statistics and opinion polls. The author of the text touches upon controversial issues concerning, among others, the constitutional prohibition of corporal punishment and the prohibition of punishment of children introduced into the Family and Guardianship Code, as well as the procedure for removing a child from a family in the event of a direct threat to the child’s life or health from violence to the child by relatives. This procedure in particular raises concerns about constitutionality and excessive interference in parental rights at the administrative level without a prior judicial decision. The possibilities of a criminal law response to violence against family were discussed, as well as the instruments related to the launch of the „Blue Card” procedure, including in particular those that can be used within the work of Interdisciplinary Teams. The topic of children in a divorced-related conflict, which often generates violent or aggressive behaviour between family members, is also addressed. The text also describes the different procedural roles that children can play in court proceedings in cases involving the use of violence. This most frequently occurs children in the role of a victim or witness, but children can also be a perpetrator of violence, which justifies the application of the act on juvenile delinquency proceedings and in some situations even the Penal Code. The text ends with the conclusion that the mechanisms for the legal protection of children against violence in Polish law, both criminal and resulting from the act on counteracting domestic violence, seem to be satisfactory, including in terms of compliance with international standards. However, in many aspects the legal provisions are inconsistent and their application in practice is questionable.
description: {"references": ["Adamski F., Rodzina \u2013 wymiar spo\u0142eczno-kulturowy, Krak\u00f3w 2002.", "Andrejew I., Polskie prawo karne w zarysie, Warszawa 1971.", "Andrzejewski M., Ochrona praw dziecka w rodzinie dysfunkcjonalnej (dziecko, rodzina, pa\u0144stwo), Krak\u00f3w 2003.", "Banasiak J., Reagowanie wychowawcze w wielowymiarowej pedagogice dzia\u0142ania. Elementy teorii i metodyki, Warszawa 1997.", "Banaszak B., Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej. Komentarz, Warszawa 2012.", "B\u0142achut J., Gaberle A., Krajewski K., Kryminologia, Gda\u0144sk 2006.", "B\u0142achut M., Gromski W., Kaczor J., Technika prawodawcza, Warszawa 2008.", "B\u0142eszy\u0144ski J.J., Rodkiewicz-Ry\u017cek A., Ochrona praw dziecka w \u015bwietle standard\u00f3w polskich i mi\u0119dzynarodowych, \"Pedagogia Christiana\" 2012, t. 30, nr 2, s. 95\u2013109.", "Cabalski M., Przemoc stosowana przez kobiety, Krak\u00f3w 2017.", "Chojnacka W., Reakcje dzieci na rozw\u00f3d rodzic\u00f3w, \"Problemy Opieku\u0144czo-Wychowawcze\" 2003, nr 3.", "Council of Europe Convention on preventing and combating violence against women and domestic violence on 11 May 2011, \"Council of Europe Treaty Series\" 2011, nr 210, https://rm.coe.int/168008482e [dost\u0119p: 20.04.2020].", "Cudak H., Zaburzenia w zachowaniu dzieci z rodzin rozwiedzionych [w:] G. Poraj, J. Rostowski (red), Zagro\u017cenia \u017cycia rodzinnego, \u0141\u00f3d\u017a 2003.", "Czerederecka A. (red.), Rodzina w sytuacji oko\u0142orozwodowej, Krak\u00f3w 2018.", "Czy\u017c E., Prawa dziecka, Warszawa 2002, http://beta.hfhr.pl/wp-content/uploads/2015/10/ HFPC_prawa_dziecka.pdf [dost\u0119p: 5.02.2020].", "D\u0105browski M., Dopuszczalno\u015b\u0107 stosowania tortur jako metody walki z terroryzmem w \u015bwietle standard\u00f3w wynikaj\u0105cych z Konstytucji RP, prawa mi\u0119dzynarodowego i europejskiego, \"Przegl\u0105d Prawa Konstytucyjnego\" 2015, t. 24, nr 2, s. 67\u201386.", "Drozd R., Przest\u0119pstwo zn\u0119cania si\u0119 jako problem nauk penalnych, \"Przegl\u0105d Prawa i Administracji\" 2009, nr 81, s. 181\u2013185.", "Fr\u0105ckowiak J., Orzecznictwo i doktryna jako \u017ar\u00f3d\u0142o prawa prywatnego, \"Przegl\u0105d Prawa i Administracji\" 2018, t. 112, s. 47\u201365.", "Gardocki L., Prawo karne, Warszawa 20011, s. 32.", "Grygorczuk A., Dzier\u017canowski K., Kiluk T., Mechanizmy psychologiczne wyst\u0119puj\u0105ce w relacji ofiara\u2013sprawca przemocy, \"Psychiatria\" 2009, t. 6, nr 2, s. 61\u201365.", "Hart A.D., Rozw\u00f3d. Jak ratowa\u0107 dzieci, M. Ciszewska (t\u0142.), Pozna\u0144 2006.", "Herman J.L., Przemoc. Uraz psychiczny i powr\u00f3t do r\u00f3wnowagi, Gda\u0144sk 1998.", "Ignatowicz J., Nazar M., Prawo rodzinne. Zarys wyk\u0142adu, Warszawa 2016.", "Jab\u0142o\u0144ski K., Rozw\u00f3d? Jak go prze\u017cy\u0107, Warszawa 2008.", "Jaros P., Ochrona praw dziecka po przyst\u0105pieniu do UE [w:] M. Potapowicz, M. Krauzowicz, P. Przybylski (red.), Prawa dziecka po przyst\u0105pieniu do UE. Materia\u0142y z Konferencji Rzecznika Praw Obywatelskich, Warszawa 2004.", "Klaus W., Dziecko przed s\u0105dem. Wymiar sprawiedliwo\u015bci wobec przest\u0119pczo\u015bci m\u0142odszych nieletnich, Warszawa 2009.", "Klaus W., Kryminologia krytyczna [w:] E. Drzazga, M. Grzyb (red.), Nowe kierunki w kryminologii, Warszawa 2018, s. 89\u2013110.", "Konarska-Wrzosek W., Przest\u0119pstwa przeciwko rodzinie i opiece [w:] J. Warylewski (red.), Przest\u0119pstwa przeciwko dobrom indywidualnym, System Prawa Karnego, t. 10, Warszawa 2012, s. 885\u2013999.", "Kossowska A., Zmiana spo\u0142eczna a przest\u0119pczo\u015b\u0107 \u2013 wzajemne zwi\u0105zki, uwarunkowania, konsekwencje [w:] K. Buczkowski, B. Czarnecka-Dzialuk, W. Klaus, A. Kossowska, I. Rzepli\u0144ska, P. Wiktorska, D. Wo\u017aniakowska-Fajst, D. W\u00f3jcik, Spo\u0142eczno-polityczne konteksty wsp\u00f3\u0142czesnej przest\u0119pczo\u015bci, Warszawa 2013, s. 73\u2013101.", "Kramkowska E., Cz\u0142owiek stary jako ofiara przemocy w rodzinie, Gda\u0144sk 2016.", "Ku\u0107 M., Kryminologia, Warszawa 2013.", "Kulesza W., Przest\u0119pstwa przeciwko czci i nietykalno\u015bci cielesnej [w:] J. Warylewski (red.), Przest\u0119pstwa przeciwko dobrom indywidualnym, System Prawa Karnego, t. 10, Warszawa 2012, s. 1001\u20131093.", "Lapi\u0144ski A., Ograniczenia w\u0142adzy rodzicielskiej w polskim prawie rodzinnym, Warszawa 1975.", "Lewicka-Zelent A., Przemoc rodzinna, Warszawa 2017.", "Ma\u0107kowicz J., Osoby starsze jako ofiary przemocy domowej. Uj\u0119cie wiktymologiczne, Krak\u00f3w 2015.", "Marek A., Prawo karne, Warszawa 2009.", "Melibruda J., Przeciwdzia\u0142anie przemocy domowej, Warszawa 2009.", "Morawska E.H., Ochrona praw dziecka w \u015bwietle art. 72 Konstytucji RP. Uwaga na tle orzecznictwa Trybuna\u0142u Konstytucyjnego, \"Kwartalnik Prawa Publicznego\" 2007, t. VII, nr 4, s. 125\u2013144.", "Morawska M., Zakaz stosowania kar cielesnych a pozaustawowy kontratyp karcenia wychowawczego, \"Prokuratura i Prawo\" 2012, nr 10, s. 27\u201344, https://docplayer.pl/65106- 05-Zakaz-stosowania-kar-cielesnych-a-pozaustawowy-kontratyp-karcenia-wychowaw czego.html [dost\u0119p: 20.09.2020].", "Piekarska A., Agresywne zachowanie \u2013 analiza psychologiczna, \"Psychologia Wychowawcza\" 1983, nr 3, s. 301\u2013316.", "Piekarska A., Przemoc, kary cielesne i krzywdzenie dzieci, \"Dziecko Krzywdzone\" 2003, t. 2, nr 2, s. 2\u20137, https://dzieckokrzywdzone.fdds.pl/index.php/DK/article/view/109 [dost\u0119p: 24.12.2019].", "Piotrowska M., \"Studia Pedagogiczne. Problemy Spo\u0142eczne, Edukacyjne i Artystyczne\" 2012, nr 21, s. 73\u2013 87.", "Podlewska J., Uwaga dziecko! Realizacja procedury \"Niebieskie Karty\" w sytuacji przemocy w rodzinie wobec dziecka. Poradnik dla cz\u0142onk\u00f3w zespo\u0142\u00f3w interdyscyplinarnych i grup roboczych, Warszawa 2016, http://edukacja.fdds.pl/90256df5-30cf-489b-a7f1-1cb50532d4a1/ Extras/fdds-broszura-uwaga-dziecko-1608.pdf [dost\u0119p: 6.12.2019].", "Pospiszyl I., Przemoc w rodzinie, Warszawa 1994.", "Rode D., Psychologiczne uwarunkowania przemocy w rodzinie, Katowice 2010.", "Sitarz O., Ochrona praw dziecka w polskim prawie karnym na tle postanowie\u0144 Konwencji o prawach dziecka, Katowice 2004.", "Sk\u0105pska G., Prawo i spo\u0142ecze\u0144stwo, Katowice 1999.", "Skrzyd\u0142o W., Konstytucja Rzeczypospolitej polskiej. Komentarz, Krak\u00f3w 2002.", "S\u0142yk J., Odbieranie dzieci rodzicom na podstawie art. 12a ustawy z 29.07.2005 o przeciwdzia\u0142aniu przemocy w rodzinie, \"Prawo w Dzia\u0142aniu\" 2015, nr 24, s. 263, https://iws. gov.pl/wp-content/uploads/2018/09/Jerzy-S%C5%82yk-Odbieranie-dzieci-rodzicomna- podstawie-art.-12a-ustawy-z-29.07.2005-o-przeciwdzia%C5%82aniu-przemocy-wrodzinie- 263.pdf [dost\u0119p 16.12.2019].", "Smyczy\u0144ski T. (red.), Prawo rodzinne i opieku\u0144cze, System Prawa Prywatnego, t. 11, Warszawa 2009.", "Smyczy\u0144ski T., Ochrona rodziny w konstytucji RP, \"Pa\u0144stwo i Prawo\" 1994, nr 2, s. 4\u201311.", "Smyczy\u0144ski T., Prawo rodzinne i opieku\u0144cze, Warszawa 2018.", "Spurek S., Przeciwdzia\u0142anie przemocy w rodzinie. Komentarz, Warszawa 2008.", "Tobiasz-Adamczyk B. (red.), Przemoc wobec os\u00f3b starszych, Krak\u00f3w 2009.", "Tobiasz-Adamczyk B., Brzyska M., Grodzicki T., Zaniedbanie i samozaniedbanie os\u00f3b starszych. Medyczne i spo\u0142eczne uwarunkowania, Krak\u00f3w 2019.", "Turos L., Wychowawcze i kulturotw\u00f3rcze funkcje rodziny, Warszawa 2006.", "Tyszka Z., Socjologia rodziny w Polsce, \"Ruch Prawniczy Ekonomiczny i Socjologiczny\" 1990, nr 3\u20134, s. 233\u2013248, http://repozytorium.amu.edu.pl:8080/bitstream/ 10593/16223/1/017%20ZBIGNIEW%20TYSZKA.pdf [dost\u0119p: 26.10.2020].", "W\u0105sek A., Zaw\u0142ocki R. (red.), Komentarz KK, Warszawa 2010.", "Wiktorska P., Zmiany w kontrolowaniu przemocy wobec najbli\u017cszych [w:] K. Buczkowski, W. Klaus, P. Wiktorska, D. Wo\u017aniakowska-Fajst (red.), Zmiana i kontrola. Spo\u0142ecze\u0144stwo wobec przest\u0119pczo\u015bci, Warszawa 2017, s. 219\u2013230.", "Wirkus \u0141., Koz\u0142owski P., Przemoc w rodzinie: uj\u0119cie interdyscyplinarne, Krak\u00f3w 2017.", "Wojciechowski \u0141., Kryminologiczne aspekty wybranych form przest\u0119pczo\u015bci gospodarczej, \"Zeszyty Naukowe Wy\u017cszej Szko\u0142y Ekonomii i Innowacji w Lublinie\", 2017, t. 7, nr 1, s. 97\u2013110.", "Wrona G., Ustawa po przeciwdzia\u0142aniu przemocy w rodzinie. Komentarz, Warszawa 2020.", "Wr\u00f3bel W., Zoll A., Polskie Prawo karne. Cz\u0119\u015b\u0107 Og\u00f3lna, Krak\u00f3w 2010.", "Zaporowska M., Zaporowska Z., Sp\u00f3r wok\u00f3\u0142 konstytucyjnego zakazu stosowania wobec ma\u0142oletnich kar cielesnych, \"Przegl\u0105d S\u0105dowy\" 2009, nr 7\u20138, s. 113\u2013119.", "Zieli\u0144ska A., Przemoc wobec dziecka jako przyk\u0142ad zaburzenia relacji mi\u0119dzyludzkich w rodzinie [w:] A. Przec\u0142awska (red.), Relacje mi\u0119dzy lud\u017ami jako przedmiot bada\u0144 pedagogicznych, Warszawa 1993.", "Rozporz\u0105dzenie Prezydenta Rzeczypospolitej \u2013 Kodeks karny z dnia 11 lipca 1932 r., Dz.U. R.P. 1932 Nr 60 poz. 571.", "Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. \u2013 Kodeks rodzinny i opieku\u0144czy, Dz.U. 2015 Nr 238 poz. 2082 t.j. ze zm.", "Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. \u2013 Kodeks post\u0119powania cywilnego, Dz.U. 1964 Nr 43 poz. 296 ze zm.", "Ustawa z dnia 19 kwietnia 1969 r. \u2013 Kodeks karny, Dz.U. 1969 Nr 13 poz. 94.", "Ustawa o post\u0119powaniu w sprawach nieletnich z dnia 26 pa\u017adziernika 1982 r., Dz.U. 1982 Nr 35 poz. 228.", "Ustawa z 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie p\u0142odu ludzkiego i warunkach dopuszczalno\u015bci przerywania ci\u0105\u017cy, Dz.U. 1993 Nr 17 poz. 178.", "Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. \u2013 Kodeks karny, Dz.U. 2016 poz. 1137 t.j. ze zm.", "Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. \u2013 Kodeks post\u0119powania karnego, Dz.U. 1997 Nr 89 poz. 555 ze zm.", "Ustawa z dnia 6 stycznia 2000 r. o Rzeczniku Praw Dziecka, Dz.U. 2000 Nr 6 poz.69 ze zm.", "Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdzia\u0142aniu przemocy w rodzinie, Dz.U. 2015 poz. 1390 ze zm.", "Ustawa z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdzia\u0142aniu przemocy w rodzinie i niekt\u00f3rych innych ustaw, Dz.U. 2010 Nr 125 poz. 842.", "Rozporz\u0105dzenie MSWiA z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie procedury post\u0119powania przy wykonywaniu czynno\u015bci odebrania dziecka z rodziny w razie bezpo\u015bredniego zagro\u017cenia \u017cycia lub zdrowia dziecka w zwi\u0105zku z przemoc\u0105 w rodzinie, Dz.U. 2011 Nr 81 poz. 448.", "Rozporz\u0105dzenie Rady Ministr\u00f3w z dnia 13 wrze\u015bnia 2011 r. w sprawie procedury \"Niebieskie Karty\" oraz wzor\u00f3w formularzy \"Niebieska Karta\", Dz.U. 2009 poz. 1245.", "Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/29 UE z dnia 25 pa\u017adziernika 2012 r. ustanawiaj\u0105ca normy minimalne w zakresie praw, wsparcia i ochrony ofiar przest\u0119pstw oraz zast\u0119puj\u0105ca decyzj\u0119 ramow\u0105 Rady 2001/220 WSiSW, Dz.U. UE L 315/57.", "Ustawa z dnia 30 kwietnia 2020 r. o zmianie ustawy kodeks post\u0119powania cywilnego oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, Dz.U. 2020 poz. 288.", "Wyrok SN z 20 stycznia 1981 r., IKR 329/80, LEX.", "Postanowienie SN z dnia 25 listopada 2009 r., V KK 150/09, LEX nr 553756.", "Wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 grudnia 2013 r., II SA/Go 883/13, http:// www.lexlege.pl/orzeczenie/101748/ii-sa-go-883-13-postanowienie-wojewodzki-sadadministracyjny- w-gorzowie-wlkp/ [dost\u0119p: 30.04.2020].", "Wyrok WSA we Wroc\u0142awiu z 14 pa\u017adziernika 2014 r., IV SAB/Wr 166/14, CBOSA.", "Orzeczenie SO we Wroc\u0142awiu z 10 listopada 2015, II Ca 884/15, http://orzeczenia.wroclaw. so.gov.pl/content/$N/155025000001003_II_Ca_000884_2015_Uz_2015-11-20_002 [dost\u0119p 7.04.2020].", "Orzeczenie SO we Wroc\u0142awiu z 27 pa\u017adziernika 2016 r., II Ca 1100/16, http://www. orzeczenia.ms.gov.pl/details/11$0020a$0020ustawy$0020o$0020przeciwdzia$0142aniu- $0020przemocy/155025000001003_II_Ca_001100_2016_Uz_2016-11-18_002 [dost\u0119p: 30.04.2020].", "Postanowienie SO w Kaliszu z 3 listopada 2016 r., II Ca 414/16, http://www.orzeczenia. ms.gov.pl/details/11$0020a$0020ustawy$0020o$0020przeciwdzia$0142aniu$0020przemocy/ 152505000001003_II_Ca_000414_2016_Uz_2016-11-03_001 [dost\u0119p: 30.04.2020].", "Postanowienie SR w G\u0142ubczycach z 28 sierpnia 2017 r., INs84/17, http://www.orzeczenia. ms.gov.pl/details/11$0020a$0020ustawy$0020o$0020przeciwdzia$0142aniu$0020przemocy/155015550000503_I_Ns_000084_2017_Uz_2017-08-28_001 [dost\u0119p: 30.04.2020].", "Dziecko w procedurze \"Niebieskie Karty\", http://www.swiatproblemow.pl/dziecko-w-procedurze- niebieskie-karty/ [dost\u0119p: 20.12.2019].", "Fundacja Pozytywnych Zmian, Temida przeciwko przemocy \u2013 rozprawy z art. 207 k.k. pod lup\u0105, https://publicystyka.ngo.pl/temida-przeciwko-przemocy-rozprawy-z-art-207-k-k-podlupa [dost\u0119p: 19.12.2019].", "G\u0142\u00f3wne zarzuty niekonstytucyjno\u015bci wzgl\u0119dem ustawy o przeciwdzia\u0142aniu przemocy w rodzinie, https://www.ordoiuris.pl/rodzina-i-malzenstwo/glowne-zarzuty-niekonstytucyjnosciwzgledem- ustawy-o-przeciwdzialaniu-przemocy [dost\u0119p: 17.11.2019].", "Kaczmarek M., Dziecko w post\u0119powaniu s\u0105dowym, s. 12 http://www.mk_dziecko_w_postepowaniu_ sadowym.pdf [dost\u0119p:18.04.2020].", "Paszkiewicz W., Gdy dziecko jest \u015bwiadkiem przemocy, http://www.swiatproblemow.pl/gdy- -dziecko-jest-swiadkiem-przemocy/ [dost\u0119p: 20.12.2019].", "Policja, Przemoc w rodzinie, http://statystyka.policja.pl/st/wybrane-statystyki/przemoc-w- -rodzinie/50863,Przemoc-w-rodzinie.html [dost\u0119p: 5.02.2020].", "Szaniawski P., Sonda\u017c: Czy Polacy akceptuj\u0105 bicie dzieci, https://www.rp.pl/Kraj/170539795- Sondaz-Czy-Polacy-akceptuja-bicie-dzieci.html [dost\u0119p: 3.09.2018].", "Topolewska M., Niebiesk\u0105 kart\u0119 mo\u017cna za\u0142o\u017cy\u0107 tylko osobie pe\u0142noletniej, \"Gazeta Prawna\" z 29.01.2014 r. , http://praca.gazetaprawna.pl/artykuly/773927,niebieska-karta-tylko-dlaosoby- pelnoletniej.html [dost\u0119p: 12.04.2020]."]}