Σωματική αυτοαντίληψη, εικόνα σώματος και διατροφικές στάσεις αθλητριών ρυθμικής γυμναστικής: ανάπτυξη και αξιολόγηση παρεμβατικού προγράμματος
Creators: name: Κοσμίδου, Ευδοξία Β.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Ρυθμική γυμναστική
Αθλήτριες
Εικόνα σώματος
Διατροφικές στάσεις
Rhythmic gymnastics
Female athletes
Body image
Eating attitudes

description: Ο τρόπος με τον οποίο ένα άτομο αντιλαμβάνεται το σώμα και την εικόνα του μπορεί να επηρεάσει πολλούς παράγοντες, ιδίως στην εφηβική και προεφηβική ηλικία, ιδιαίτερα στα κορίτσια. Καθορίζει την αξία του ατόμου καθώς η βαρύτητα που δίνει η σύγχρονη κοινωνία, όπως και ο αθλητισμός, στην εικόνα του σώματος, είναι σημαντική. Οι αθλήτριες της ρυθμικής γυμναστικής αν και έχουν λεπτό σωματότυπο και μειωμένο σωματικό βάρος, βιώνουν πίεση για την εικόνα του σώματός τους καθώς αυτό εκτίθεται. Υπάρχουν ενδείξεις ότι κινδυνεύουν για εμφάνιση διατροφικών διαταραχών, με τις σχετικές έρευνες ωστόσο να παρουσιάζουν διφορούμενα αποτελέσματα. Μέσα από τις διατροφικές στάσεις είναι εφικτό να ανιχνευθούν τα άτομα που κινδυνεύουν να εμφανίσουν διατροφικές διαταραχές. Η πρόληψη είναι σημαντική και προτείνεται να υλοποιούνται σχετικά παρεμβατικά προγράμματα συγκεκριμένα για το κάθε πεδίο δράσης (στη συγκεκριμένη περίπτωση στο άθλημα της ρυθμικής) σε προεφηβικές ή εφηβικές ηλικίες. Παρεμβατικά προγράμματα πρόληψης των διατροφικών διαταραχών και της αρνητικής εικόνας σώματος έχουν αναπτυχθεί και υλοποιηθεί κύρια μόνο σε κορίτσια τυπικού πληθυσμού. Τα σχετικά προγράμματα βασίζονται στη θεωρία της πειθούς, στην παροχή πληροφοριών, στις δεξιότητες ζωής και στη χρησιμοποίηση μαθητοκεντρικών μεθόδων διδασκαλίας. Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν να αναπτυχθεί ένα παρεμβατικό πρόγραμμα που θα απευθύνεται σε αθλήτριες ρυθμικής γυμναστικής και το οποίο θα βελτιώσει την αντιλαμβανόμενη εικόνα του σώματος και την αυτοαντίληψη του σώματός τους και θα μειώσει τις διατροφικές τους στάσεις. Το πρόγραμμα ήταν διάρκειας τριών μηνών και πραγματοποιήθηκε στο χώρο του γυμναστηρίου. Συμμετείχαν αθλήτριες ρυθμικής γυμναστικής σε αγωνιστικό επίπεδο μέχρι και επιπέδου πρωταθλητισμού, 29 αποτέλεσαν την ομάδα παρέμβασης και 20 την ομάδα ελέγχου, με μέσο όρο ηλικίας 12.35 χρόνια. Οι συμμετέχουσες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια αυτό-αναφοράς πριν και μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος. Συγκεκριμένα, πριν από την παρέμβαση αξιολογήθηκαν οι διατροφικές στάσεις, η γενική αυτοεκτίμησή τους, η αυτοεκτίμηση της εικόνας του σώματός τους, η αυτοεκτίμηση της εξωτερικής τους εμφάνισης, η αντιλαμβανόμενη πίεση προς το λεπτό σώμα από τις προπονήτριες, τους γονείς, τους φίλους και τους ειδικούς του αθλήματος. Επιπλέον πριν την παρέμβαση αξιολογήθηκαν οι προσανατολισμοί των προσωπικών στόχων επίτευξης και το αντιλαμβανόμενο κλίμα παρακίνησης, καθώς και προσωπικά και προπονητικά χαρακτηριστικά (ηλικία, σωματικό βάρος και ύψος, συχνότητα και πυκνότητα προπόνησης, προπονητική ηλικία). Μετά την παρέμβαση αξιολογήθηκαν παράμετροι που αξιολογήθηκαν και πριν την παρέμβαση (οι διατροφικές στάσεις, η γενική αυτοεκτίμησή τους, η αυτοεκτίμηση της εικόνας του σώματός τους, η αυτοεκτίμηση της εξωτερικής τους εμφάνισης, η αντιλαμβανόμενη πίεση προς το λεπτό σώμα από τις προπονήτριες, τους γονείς, τους φίλους και τους ειδικούς του αθλήματος). Επιπλέον αξιολογήθηκε το πρόγραμμα παρέμβασης, η αποτελεσματικότητά του και η πηγή του προγράμματος. Για τον έλεγχο των πιθανών διαφορών πραγματοποιήθηκαν επαναλαμβανόμενες αναλύσεις διακύμανσης (2Χ2) με δύο πειραματικές ομάδες και δύο μετρήσεις (πριν- μετά). Από τα αποτελέσματα προέκυψε ότι μετά την εφαρμογή του προγράμματος η ομάδα παρέμβασης βελτίωσε τις διατροφικές στάσεις, την ενασχόληση με δίαιτες και τη βουλιμία, την αντιλαμβανόμενη πίεση για λεπτό σώμα συνολικά από τους άλλους και ειδικότερα από τους γονείς και τους ειδικούς του αθλήματος, την αντιλαμβανόμενη εκτίμηση της εικόνα του σώματος, την εκτίμηση της εμφάνισης και την εκτίμηση του βάρους. Η ομάδα ελέγχου παρουσίασε στη επαναμέτρηση χαμηλότερη αντιλαμβανόμενη εκτίμηση της εικόνας σώματος, χαμηλότερη εκτίμηση της εμφάνισης και εκτίμηση του βάρους, χαμηλότερη αυτοεκτίμηση της εξωτερικής εμφάνισης και αυξημένη αντιλαμβανόμενη πίεση για λεπτό σώμα συνολικά από τους σημαντικούς άλλους, αυξημένες διατροφικές στάσεις και αυξημένη ενασχόληση με τις δίαιτες, ενώ στους άλλους παράγοντες δεν παρουσίασε μεταβολή. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα ενίσχυσης της θετικής εικόνας του σώματος, της σωματικής αυτοαντίληψης και των θετικών διατροφικών στάσεων παρουσίασε αποτελέσματα προς την επιθυμητή κατεύθυνση τα οποία είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά για την αθλητική παιδεία των αθλητριών.
description: The way a person perceives his body and his body image may affect many factors, especially in preadolescence and adolescence age, and mostly at females. It defines his personal value as the importance that modern society, and sports also, relies on body image, is significant. Rhythmic gymnastics athletes, even though they have thin bodies and low body weight, experience pressure on their body image, as their image is exposed. There are signs that they are “in danger” for eating disorders, but the results of the relevant studies are equivocal. Eating attitudes can reveal persons that are in danger for eating disorders. Prevention is important and it is suggested the implementation of relevant interventional programs, specifically to each action domain (in the present study is rhythmic gymnastics) toward preadolescent and adolescent years. Interventional programs preventing eating disorders and negative body images have been developed and implement particularly only to girls of typical population. Such programs are based on Persuasion Theory, on providing knowledge, on life skills, and on the use of student-centered teaching methods. Purpose of the present study was to develop and implement an intervention program addressed to rhythmic gymnastics athletes, which would improve their perceived body image their body self-concept and would diminish their eating attitudes. The program lasted 3 months and took place in the gymnasium. In the research participated Rhythmic gymnastics athletes who competed at championship level, twenty-nine were assigned in the intervention group and twenty in the control group, with mean age 12.35 years. All participants completed self-reported questionnaires before and after the intervention. More specific, before the intervention they completed questionnaires assessing eating attitudes, body esteem, global self-esteem, self-esteem of their body image, perceived pressure toward thin body by coaches, parents, friends and specialists of rhythmic gymnastics, goal orientations, perceived motivational climate on goal orientations, and demographic characteristics (age, body weight, body height) and training characteristics as training frequency, hours per training session, competitive age. After the intervention common variables to pre-intervention measure were evaluated (eating attitudes, global self-esteem, body esteem, self-esteem of their body image, perceived pressure toward thin body by coaches, parents, friends and specialists of rhythmic gymnastics), and additional variables as program’s evaluation, effectiveness of the program and evaluation of program’s source. To examine possible differences between pre and post measures, repeated measures of variances (2X2) were used, with two intervention groups and two measures (before and after the intervention). The results revealed that intervention group improved their eating attitudes, their scores on dieting scale, boulimia, perceived pressure toward thin body from significant others and from parents and rhythmic gymnastics specialists, Body Esteem-appearance and Body Esteem-weight. On the other hand, the control group reported decreased body esteem, Body Esteem appearance, Body Esteem-weight, decreased self esteem of their body image, and increased perceived pressure toward thin body from significant others, eating attitudes, dieting scale. It seems that the particular intervention program revealed positive results toward enhancing positive body image, body esteem and healthy eating attitudes. These findings are very encouraging toward sport education of rhythmic gymnasts.