Ο Αγιος Μάρκος ο Ευγενικός και το λειτουργικό του έργο
Creators: name: Τσελεγκίδης, Κυριάκος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Μάρκος
Ευγενικός
λειτουργικό έργο
Mark
Evgenikos
liturgical work

description: Δύο κυρίως είναι τα ρεύματα που χαρακτηρίζουν την εποχή εντός της οποίας έδρασε ο άγιος Μάρκος o Ευγενικός: το ησυχαστικό ρεύμα, όπως εκφράστηκε με τη διδασκαλία του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά και το ανθενωτικό, του οποίου κύριο πεδίο έκφρασης υπήρξε η σύνοδος της Φερράρας - Φλωρεντίας. Ο άγιος Μάρκος δρα σε μία περίοδο κατά την οποία μέλημα από λειτουργικής πλευράς αποτελεί η κωδικοποίηση και η ακριβής καταγραφή της τάξης της λατρείας. Έχει παγιωθεί η λειτουργική πράξη, ενώ έχει γενικευθεί και το μοναχικό τυπικό. Παράλληλα το ησυχαστικό ρεύμα, που εμφανίζεται κατ’ αυτήν την περίοδο με κύριο εκφραστή του τον Γρηγόριο Παλαμά, επηρεάζει σημαντικά τους πατέρες της εποχής, όπως τον Φιλόθεο Κόκκινο, το Νικόλαο Καβάσιλα και τον Συμεών Θεσσαλονίκης, οι οποίοι με το λειτουργικό τους έργο συνέβαλαν ουσιαστικά στην ανάδειξη και προβολή της λειτουργικής παράδοσης της Εκκλησίας. Ένα από τα βασικότερα λειτουργικά συγγράμματα του αγίου Μάρκου του Ευγενικού είναι το έργο «Εξήγησις της εκκλησιαστικής ακολουθίας». Σ’ αυτό ο Μάρκος αποτυπώνει την υφιστάμενη στην εποχή του τάξη και θεολογία των ακολουθιών του νυχθημέρου με σύντομο και συστηματικό τρόπο. Ο άγιος επίσης παρουσιάζεται ως υπερασπιστής των ορθοδόξων θέσεων και συγκεκριμένα του ζητήματος της χρήσης ενζύμου άρτου κατά την τέλεση της θείας Ευχαριστίας, χαρακτηρίζοντας τη χρήση των αζύμων ως βλάσφημη και απόβλητη λειτουργική συνήθεια των Λατίνων. Με το έργο του: «Ότι ου μόνον από της φωνής των δεσποτικών ρημάτων αγιάζονται τα θεία δώρα, άλλ’ εκ της μετά ταύτα ευχής και ευλογίας του ιερέως δυνάμει του Αγίου Πνεύματος», βασιζόμενος στην παράδοση της Εκκλησίας εκφράζει την ορθόδοξη θέση για τον καθαγιασμό των τιμίων δώρων. Ο άρτος και ο οίνος μεταβάλλονται σε σώμα και αίμα Χριστού με όλη την καθαγιαστική ευχή της αναφοράς, και εξαιρέτως με την ευχή της επίκλησης, με την τριττή σφράγιση των τιμίων δώρων και με τη δύναμη της Αγίας Τριάδας και όχι με την απλή απαγγελία των ιδρυτικών του μυστηρίου λόγων, όπως υποστηρίζουν οι Ρωμαιοκαθολικοί. Τέλος, ο Μάρκος ο Ευγενικός υπήρξε συγγραφέας ευχών, υμνογραφημάτων και λοιπών αποσμασματικού χαρακτήρα λειτουργικών κειμένων στα περισσότερα από τα οποία αποτυπώνεται αφενός η ησυχαστική του επίδραση και αφετέρου η σθεναρή του στάση στην υπεράσπιση των ορθοδόξων θέσεων έναντι των λατινικών κακοδοξιών.
description: There are substantially two movements which characterize the time in which St. Mark Evgenikos acted: the hesychastic movement, as it was expressed through St. Gregory Palamas’ teaching, and the anti-union movement whose main expression was the Council of Ferrara - Florence. Also, St. Mark acts in a period during which the codification and the accurate recording of the order of worship is a concern of a liturgical point of view. The liturgical practice has been established, while the monastic ritual has generalized. At the same time, the hesychastic movement, which develops in this period with Gregory Palamas as its main exponent, significantly influences the fathers of this period, as Philotheus Kokkinus, Nikolaus Kavasilas and Symeon of Thessaloniki, who contributed significantly to the appointment and promotion of the Church’s liturgical tradition through their liturgical work. The work “Explanation of church service” is one of the most important liturgical treatises of St. Mark Evgenikos. In this, Mark presents in short and systematic way the order and theology of the church services throughout the day and night in his time. Also he is presented as a defender of the orthodox positions, and particularly the issue of using leavened bread in the Eucharistic celebration, describing the use of unleavened bread as blasphemous and abject liturgical habit of the Latins. Mark Evgenikos expresses the orthodox position about the sanctification of the Holy Gifts, based on the tradition of the Orthodox Church, through his work: "That the divine gifts are sanctified not only by the pronunciation of masterful verbs, but also by the prayer and blessing of the priest with the power of the Holy Spirit". The bread and wine are transformed into the Body and Blood of Christ with all the consecration prayer of petition, and especially with the prayer of invocation, the trittys sealing of Holy Gifts and the power of the Holy Trinity, and not with the simple recitation of the Mystery’s founding reasons, as the Roman Catholics believe. Mark Evgenikos wrote prayers, hymnographical texts and other fragmentary liturgical texts in most of which the hesychastic influence and also the strong stance in defense of the orthodox positions against Latin erroneous beliefs are reflected.