Η έννοια του ψεύδους στον Σοφιστή του Πλάτωνα
Creators: name: Ράπτης, Νικόλαος Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Πλάτων
Σοφιστής
Ψεύδος
Plato
Sophist
Falsity

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση της έννοιας του ψεύδους στον πλατωνικό Σοφιστή. Ξεκινώντας από την έβδομη απόπειρα ορισμού του σοφιστή, είδαμε ότι ανέκυψε το πρόβλημα της ύπαρξης ομοιωμάτων, εφόσον ο σοφιστής δημιουργεί είδωλα μέσω των οποίων παραπλανά τους θεατές και ακροατές του. Το οντολογικό πρόβλημα της ύπαρξης ομοιωμάτων (ειδώλων) οδήγησε στο ελεατικό πρόβλημα περί του μη όντος, εφόσον ο σοφιστής ταύτισε το ψεύδος και τα ομοιώματα με το μη ον, το οποίο σύμφωνα με τον Παρμενίδη δεν μπορεί να υπάρχει. Αφού παρακολουθήσαμε αναλυτικά την εκτενή φιλοσοφική συζήτηση που αφορά όλες τις θεωρίες περί του όντος, στη «γιγαντομαχία» μεταξύ ακραίων υλιστών και ακραίων ιδεαλιστών τονίσαμε την έννοια της δυνάμεως ως δυνατότητας επικοινωνίας και αλληλεπίδρασης. Επίσης, είδαμε ότι το «παντελώς ον» πρέπει να περιέχει τόσο τα νοητά όσο και τα αισθητά όντα. Έπειτα τέθηκε το πρόβλημα της επικοινωνίας των όντων, ως εννοιών, μεταξύ τους και λύθηκε μέσω της διαλεκτικής τέχνης. Εκεί φάνηκε ότι το μη ον είναι το αναλυτικό στοιχείο που επιτρέπει την διάσπαση ενοτήτων σε μέρη εντοπίζοντας διαφορές, ενώ το ον είναι το συνθετικό στοιχείο που ενοποιεί συλλαμβάνοντας ομοιότητες. Αυτά τα δύο στοιχεία, συνυφασμένα, συγκροτούν την ίδια τη σκέψη και τον (δια)-λόγο, εφόσον συμμετέχουν στα «μέγιστα γένη» και καθιστούν δυνατή την «κοινωνία των ειδών» μεταξύ τους. Έτσι καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι το μη ον είναι κάτι, δηλαδή υπάρχει. Πιο συγκεκριμένα το μη ον είναι κάτι διαφορετικό από το ον και όχι κάτι ανύπαρκτο. Με αυτό τον τρόπο διασφαλίστηκε όχι μόνο η ύπαρξη του ψέματος και των ομοιωμάτων (ειδώλων), αλλά και η δυνατότητα του ίδιου του φιλοσοφικού δια-λόγου. Ο ψευδής λόγος, λοιπόν, στον οποίο επιδίδεται με μεγάλη επιτυχία ο σοφιστής, είναι η σύγχυση του όντος και του μη όντος, μέσω της οποίας συγχέεται αυτό που είναι εύλογο και αληθινό με αυτό που απλά φαίνεται εύλογο και αληθινό. Με βάση την αναλογία νόησης και αίσθησης, και ανατρέχοντας σε παράλληλα χωρία συναφών διαλόγων, εξετάσαμε έπειτα τον τρόπο με τον οποίο δημιουργείται η απατηλή, ή ψευδής, κρίση και εντύπωση. Τέλος, καταλήξαμε στην αρχική προβληματική του ομοιώματος και της κρίσιμης σχέσης του με το υπόδειγμα. Οι διαπλοκές αυτής της σχέσης, και η διάκριση μεταξύ πιστών ομοιωμάτων (εικόνων) και απατηλών όψεων (φαντασμάτων), μας οδήγησαν σε μια ενδελεχή φιλοσοφική διερεύνηση της καλλιτεχνικής δημιουργίας και της μιμήσεως. Σε αυτή τη διερεύνηση είδαμε ότι το ψέμα προκύπτει μέσω της γοητείας και της πλάνης, που είναι συνυφασμένες με το αισθητικό φαινόμενο, και η λογικότητα παράγεται μέσω μιας αντίστασης σε αυτές. Καταλήξαμε, όμως, στο ότι ο μύθος, ως καλλιτεχνική έκφραση, και ο λόγος, ως λογική ικανότητα, συνδέονται μεταξύ τους (όπως και το ον με το μη ον), εφόσον το ένα μπορεί να θεωρηθεί μόνο ως σχετική άρνηση και διαφορά από το άλλο. Επίσης, είδαμε στο τέλος πώς προκύπτει και το πρόβλημα της γνώσης, το οποίο συνδέει την προβληματική του ειδώλου και του ψεύδους με την ηθική, αλλά αναδεικνύει και τις ανεπίλυτες αμφισημίες του διαλόγου συνολικά
description: The aim of the present thesis was the inquiry into the concept of falsity in Plato’s Sophist. Starting from the seventh attempt of defining the sophist, we saw how the problem of images (simulacra) emerged, because the sophist produces idols, with which he deceives his audience. The ontological problem of the existence of simulacra (idols, images) led to the eleatic problem of not being, since the sophist identified falsity and images with not being, which according to Parmenides cannot exist. After the close examination of the philosophical debate concerning all the theories of being, at the “battle of Giants” between extreme materialists and extreme idealists we focused on the concept of power as an ability of communication and interaction. In addition, we saw that the “pantelos on” must include both intelligible and sensible beings. Then we addressed the problem of the communication among beings, as concepts, and solved it through the science of dialectic. There, not being appeared to be the analytical element that allows the division of unities into parts by locating differences, whereas being is the synthetic element that unifies by conceiving similarities. These two elements, interwoven, constitute thought and dialogue themselves, inasmuch as they participate in the “greatest kinds” and make possible the “communion among forms”. Thus we concluded that not being is something, namely it exists. In particular, not being is something different than being and not something that does not exist. In this way we secured not only the existence of falsity and images (simulacra), but also the possibility of philosophical logos itself. So, false speech, in which the sophist excels, is the confusion of being and not being, through which what is reasonable and true gets confused with what simply seems reasonable and true. According to an analogy of cognition and sense perception, and looking to parallel passages of relevant dialogues, we examined the way with which false judgment and perception is created. Finally, we ended up to the initial problem of image (simulacrum) and its crucial relation with its model. The complexities of this relationship, and the distinction between accurate copies (likenesses) and deceptive aspects (appearances), led us to a thorough philosophical investigation of artistic creation and mimesis. In this investigation we say that falsity/lying occurs through seduction and illusion, which are interwoven with the aesthetic phenomenon, and rationality comes from a resistance to them. Nevertheless, we concluded that myth, as artistic expression, and reason (logos), as rational capability, are linked together (as being with not being), because each of them can be considered only as a relative negation and difference from the other. We saw also at the end how the problem of knowledge emerges, a problem that connects the question of image and falsity with ethics, but also brings out the unsolvable ambiguities of the dialogue in whole