Les Travailleurs de la mer et l’acception des traductions greques.:
Creators: name: Παπαδοπούλου, Ελένη Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Οι Εργάτες της θάλασσας
Μεταφράσεις
19ος αιώνας
Les Travailleurs de la mer
Traduction
19eme siecle

description: Η παρούσα εργασία ασχολείται με την απήχηση του μυθιστορήματος του Βίκτωρος Ουγκώ, Οι Εργάτες της θάλασσας στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό του νεοσυσταθέντος ακόμα ελληνικού κράτους. Το μυθιστόρημα αυτό αποτελεί μέρος μιας τριλογίας μαζί με τα πασίγνωστα μυθιστορήματα Οι Άθλιοι και Η Παναγία των Παρισίων. Παρά το γεγονός όμως ότι το μυθιστόρημα στο οποίο αναφερόμαστε εδώ δεν χαίρει της ίδιας αναγνωρισιμότητας με τα άλλα δύο, οφείλουμε να τονίσουμε ότι Οι Εργάτες της θάλασσας μεταφράστηκαν τέσσερις φορές στα Ελληνικά την ίδια σχεδόν χρονική περίοδο με αυτή της έκδοσης του πρωτότυπου γαλλικού κειμένου, δηλαδή το 1866. Από τις τέσσερις αυτές μεταφραστικές προσπάθειες, η μεν πρώτη εκδίδεται υπό μορφήν επιφυλλίδων στην εφημερίδα Αρμονία της Κωνσταντινούπολης, ενώ η δεύτερη δημοσιεύεται σε αυτοτελή έκδοση. Η τρίτη μετάφραση εκδίδεται το 1868 και ακολουθεί η τελευταία το 1892. Ο αριθμός αυτών των μεταφράσεων δεν είναι καθόλου ασήμαντος, αν λάβουμε υπόψη συγκεκριμένους παράγοντες εκείνης της εποχής όπως για παράδειγμα το ότι η Ελλάδα είχε αποκτήσει την ελευθερία της, καθώς επίσης και πολίτευμα διακυβέρνησης, δεν είχε όμως κάτι εξίσου σημαντικό με τα προηγούμενα δύο, δηλαδή επίσημη ελληνική γλώσσα. Ξεκίνησε έτσι μια μεγάλη διαμάχη ανάμεσα στους υποστηρικτές της δημοτικής γλώσσας και σε αυτούς της καθαρεύουσας. Η διαμάχη αυτή παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την εργασία μας, καθώς αποτυπώθηκε και στις μεταφράσεις που μελετούμε. Πράγματι, οι δύο παράλληλες μεταφράσεις του 1866, παρουσιάζουν έναν εντελώς διαφορετικό τρόπο γραφής, διαφορετική γλώσσα, εντέλει μια διαφορετική μορφή. Καθώς προχωρούμε όμως χρονολογικά, παρατηρούμε ότι οι μεταφράσεις του 1868 και του 1892 δεν έχουν ουσιαστικές διαφορές, και η γλώσσα που χρησιμοποιείται φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί. Σε ότι αφορά το γλωσσικό ζήτημα όπως αυτό αποτυπώνεται στις μεταφράσεις της πρώτης περιόδου, παρατηρούμε ότι παρόλο που βρισκόμαστε στο ίδιο έτος, η μια από τις δύο μεταφράσεις χρησιμοποιεί μια γλώσσα επίσημη και προσεγμένη, τόσο συντακτικά, όσο και γραμματικά, προσπαθώντας να μείνει όσο το δυνατό πιστότερη στο πρωτότυπο κείμενο, ενώ στην άλλη μπορούμε να αντιληφθούμε πως εκτός από τις διαφορετικές μεταφραστικές τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν, η γλώσσα είναι πολύ πιο απλή και κατανοητή. Οι επόμενες δύο μεταφράσεις, αυτές του 1868 και του 1892, έχουν πολλά περισσότερα κοινά χαρακτηριστικά από τις προηγούμενες κάτι το οποίο είναι μάλλον αναμενόμενο καθώς η ελληνική γλώσσα ήταν πλέον επισήμως η δημοτική. Καταλήγουμε λοιπόν σε δυο διαφορετικού τύπου συμπεράσματα. Αφενός, αναγνωρίζουμε πως η επιστήμη της μετάφρασης, σε όποιο στάδιο προόδου κι αν βρίσκεται, έχει βαρύνουσα σημασία στην πολιτισμική και πνευματική εξέλιξη μιας κοινωνίας. Συντελεί στη γνωριμία του άλλου, του διαφορετικού, είτε πρόκειται για διαφορετική γλώσσα, για διαφορετική κουλτούρα ή διαφορετική λογοτεχνία. Ανοίγει δρόμους αμφίδρομης επικοινωνίας και δημιουργεί προϋποθέσεις γονιμότητας και λογοτεχνικής δημιουργικότητας. Αφετέρου, πως δεν είναι ούτε τυχαίο, ούτε συμπτωματικό το γεγονός ότι μια νέο-απελευθερωμένη κοινωνία, όπως η ελληνική, χρησιμοποιώντας ως εργαλείο τη μετάφραση, επιλέγει να ακολουθήσει τα πρότυπα της γαλλικής λογοτεχνίας, μέσω της γραπτής παραγωγής του Βίκτορος Ουγκώ. Η Ελλάδα, από τα μέσα ακόμη του 19ου αιώνα, έδειξε έμπρακτα την αναγνώριση και την προτίμησή της, μαθαίνοντας μέσω της μετάφρασης τη ζωή και το έργο του Γάλλου συγγραφέα που τόσο ένθερμα υποστήριξε την απελευθέρωσή της.
description: This paper examines the impact of Victor Hugo’s novel, Les Travailleurs de la mer, to the Greek audience of the still newly established Greek state. The novel is part of a trilogy along with the famous novels Les Miserables and Notre Dame de Paris. Despite the fact that the novel we study here did not have the same recognition as the other two, we must emphasize that Les Travailleurs de la mer were translated into Greek four times about the same time as the version of the original French text, ie 1866. Amongst these four translative efforts, the first one was published in serial form in the newspaper Harmony of Istanbul, while the second one was published in book. The third translation was published in 1868 and follows the last one in 1892. The number of these translations is far from insignificant, considering some specific factors of that era such as the fact that Greece had gained its freedom, and constitution of government, but it did not have something equally important as the previous two, namely formal Greek language. Thus began a long feud between supporters of the demotic language and those of Katharevousa. This conflict is of particular interest for our work, as it is reflected in the translations we are studying. The two parallel translations of 1866, are showing a completely different script, different language, finally a different form. However, as we move forward in time, we note that the translations of 1868 and 1892 have no substantial differences and the language used seems to have stabilized. Regarding the language issue as reflected in the translations of the first period, we note that although we are in the same year, the first translation uses a more formal and elegant language, syntax, and grammar, trying to stay as faithful as possible to the original text, while in the other translation we can understand that apart from different translation techniques used, the language is very simple and understandable. The next two translations, those of 1868 and 1892, share more common features than the previous two, a coclusion which is rather expected as the Greek language was now officially the demotic. We conclude, therefore, two different types of findings. First, we can recognize that the science of translation, independently of its progress, has a great significance in cultural and spiritual social development. It contributes to understanding each other, the different and unknown elements, even if it is about a different language, a different culture or a different literature. It opens interactive and creates conditions of fertility and literary creativity. Second, it is neither accidental nor incidental the fact that a newly liberated society, such as the Greek one, used the translation tool, in order to choose and to follow the standards of French literature, reflected in Victor Hugo’s production. Greece, from the mid 19th century yet, showed practically its recognition and preference, learning through translation about the life and work of this French writer who had so strongly supported the release.