Το έργο του Φώτη Κόντογλου στην Αττική
Creators: name: Κοκκίνου, Βασιλική Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Φώτης Κόντογλου
Αγιογραφικό έργο και εκκλησίες
Υφιστάμενη κατάσταση – παθολογία (τοιχογραφιών και φορητών εικόνων), Μορφές διάβρωσης, Συντήρηση, Αισθητική Αποκατάσταση
Fotis Kontoglou
Hagiographic work and churches
Preservation state and pathology symptoms (both murals and portable icons), Corrosion types, Conservation, Aesthetic Restoration

description: Το αντικείμενο μελέτης της διπλωματικής εργασίας αφορά στο αγιογραφικό έργο του Φώτη Κόντογλου. Η εργασία διακρίνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο, προσεγγίζεται η ζωή του Φώτη Κόντογλου, η σχέση του με την Βυζαντινή τέχνη και την αγιογραφία, οι αρχές, τα γνωρίσματα, τα χαρακτηριστικά του αγιογραφικού του έργου καθώς και το εικονογραφικό του πρόγραμμα. Επίσης, μελετώνται τα υλικά, τα μέσα, οι μέθοδοι και οι τεχνικές που χρησιμοποιεί στις τοιχογραφίες και τις φορητές εικόνες. Το έργο και τα μέσα του Φώτη Κόντογλου στον εκκλησιαστικό χώρο, προσεγγίζονται μέσα από μια θεωρητική σκοπιά. Στο δεύτερο μέρος, εξετάζεται το έργο του Αγιογράφου σε δέκα ναούς της Αττικής (Ναός Εισοδίων της Θεοτόκου/ Καπνικαρέας, Ναός Αγίου Γεωργίου, Ναός Αγίου Χαραλάμπους, Ναός Αγίου Ανδρέα, Ναός Ζωοδόχου Πηγής, Παρεκκλήσια Αγίας Παρασκευής, Αγίου Γεωργίου και Αγίας Αικατερίνης, Ναός Αγίου Νικολάου και Μοναστήρι Αγίου Εφραίμ). Μελετάται το σύνολο του αγιογραφικού του έργου στον κάθε Ναό (εικονογραφικές επιλογές, διάταξη, επιρροές, πρωτοτυπία, χρώμα, σχέδιο) και ο τρόπος εργασίας του στον κάθε Ναό. Διαπιστώνεται η προτίμηση του για την τεχνική της νωπογραφίας καθώς και για την χρήση κεριού στις τοιχογραφίες, ενώ ζωγραφίζει με την τεχνική της αυγοτέμπερας τις εικόνες των Ναών. Ταυτόχρονα, μελετώνται οι όροι και οι συνθήκες εκκίνησης ή και παύσης των εργασιών από τον Αγιογράφο στον εκάστοτε εκκλησιαστικό χώρο, ο χρόνος της εργασίας του, η πορεία της δουλειάς του και η σχέση του με τους βοηθούς του-αγιογράφους, τους επιτρόπους των Ναών, τους πολίτες και τους δωρητές. Τέλος, στο τρίτο μέρος της παρούσας διπλωματικής, μελετάται η υφιστάμενη κατάσταση – παθολογία των τοιχογραφιών και των φορητών εικόνων του Φώτη Κόντογλου στους Ναούς της Αττικής. Μετά από την επιτόπια επισκόπηση στους ναούς, διαπιστώθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν οι μορφές διάβρωσης που συναντήθηκαν, ενώ έγινε προσπάθεια καταγραφής των παραμέτρων που οδήγησαν στη διάβρωση. Παράλληλα, γίνονται προτάσεις για την συντήρηση και την αισθητική τους αποκατάσταση, βάσει των αρχών που διέπουν τη συντήρηση έργων τέχνης. Η εξέταση της παρούσας κατάστασης και οι προτάσεις, γίνονται με σκοπό την διάσωση του Κοντόγλειου έργου, την προστασία και την διατήρηση του στον χρόνο.
description: The objective of this diploma work concerns the hagiographic work of Fotis Kontoglou. The essay is divided into three parts. In the first part, the life of Fotis Kontoglou is being addressed, his relation with the Byzantine art and hagiography, the principles, features and characteristics of his hagiographic work as well as his iconographic program. In addition, the materials, the means, the methods and techniques he employed in the murals and portable works of art are also being studied. The work and means of Fotis Kontoglou in the ecclesiastical space are approached through a theoretical point of view. In the second part, the work of the Hagiographer is being studied through ten case studies of Attica (Church of the Entry of the Virgin Mary/ Kapnikarea, Church of Saint Georgios, Church of Saint Charalambos, Church of Saint Andreas, Church of Zoodochos Pigi, Chapels of Saint Paraskevi, Saint Georgios and Saint Aikaterini, Church of Saint Nikolaos and the Monastery of Saint Ephraim). His hagiographic work is being studied in each case (iconographic choices, layout, influences, originality, color, design), as well as the working style of the Hagiographer. His preference for the technique of fresco is being ascertained together with the use of wax for murals, and of egg tempera in the portable artwork of the Temples. At the same time, the terms and circumstances of his initiatives or even pauses of his work in each church, the timetable and course of his work and his relation with his assistants-hagiographers, commissioners of the Temples, citizens, and donors are also being investigated. Finally, in the third part of this essay, the preservation state and pathology symptoms of his masterpieces (both murals and portable icons) in the Temples of Attica is being studied. After the on-site inspection in each case, the corrosion types were investigated and categorized, as well as the parameters that led to each damage type. Additionally, proposals for their conservation and aesthetic restoration were implemented, in accordance with the principles followed during the conservation of works of art. The examination of the current situation and the proposals are being made in order for the Kontoglio project to be preserved and maintained through time.