Ο θεσμός των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος
Creators: name: Γαβαθόπουλος, Θρασύβουλος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Μάρτυρες
Δημοσίου
Συμφέροντος
Public
Interest
Witnesses

description: Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής αποτελεί η παρουσίαση με τρόπο λιτό αλλά συνεκτικό του θεσμού των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος, έτσι όπως αυτός αυτός έχει ενταχθεί στην ελληνική έννομη τάξη μέσα και από τις πρόσφατες αλλαγές του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας με τον Ν.4690/2019 και με προεξέχουσα μορφή αυτή των προβλέψεων των άρθρων 47 και 218 ΚΠΔ. Εν αρχή γίνεται αναφορά και μια ιστορική αναδρομή στις απαρχές του θεσμού από τα ψήγματα ύπαρξής του στην Αθήνα του 4ου και 5ου αιώνα π.Χ έως και την σημερινή του μορφή στις δυτικές κοινωνίες και ιδίως σε αυτή των ΗΠΑ, στις οποίες δημιουργήθηκε και αναπτύχθηκε ο όρος του “whistleblowing” για την αναγγελία πράξεων διαφθοράς στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα. Παρατίθενται τα βασικότερα νομοθετήματα τα οποία επέδρασαν καταλυτικά στην εξέλιξη του θεσμού σε διεθνές επίπεδο και από τα οποία προκύπτει η όλο εντεινόμενη επιδίωξη ελέγχου και τιμώρησης των αδικημάτων διαφθοράς μέσα από τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου προστασίας προσώπων που δεν μετέχουν αλλά γνωρίζουν και μπορούν να εισφέρουν κρίσιμες πληροφορίες για την ανάδειξη των έκνομων πράξεων. Στον ελλαδικό χώρο και στην μεταπολιτευτική έννομη τάξη, οι πρώτες ρυθμίσεις σχετικές με τον θεσμό εισήχθησαν κατά το έτος 2001 με τον Ν.2928/2001 αναφορικά με τα αδικήματα της εγκληματικής οργάνωσης, ενώ αργότερα ανάλογες ρυθμίσεις προβλέφθηκαν για πράξεις διαφθοράς στον δημόσιο τομέα μέσω των διατάξεων του Ν. 4254/2014. Σήμερα πια και υπό το κράτος ισχύος του νέου Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, ο θεσμός των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος και το προστατευτικό πλαίσιο αυτών έχει μια συστηματικότερη και πληρέστερη ρύθμιση, δίχως όμως βέβαια το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο να έχει τελειοποιηθεί πλήρως ώστε να μην παρουσιάζει συστημικές και συνεκτικές ατέλειες, οι οποίες και οδηγούν στην διστακτική ενεργοποίησή του απ’ τις διωκτικές και δικαστικές αρχές. Καταλήγοντας, η έννοια του δημοσίου συμφέροντος, ο σεβασμός των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου σε περιπτώσεις ενεργοποίησης του θεσμού των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος, η επαλληλία και διαπλοκή του θεσμού με αυτόν των μαρτύρων του “στέμματος”, καθώς και η δογματική αναζήτηση και ο αναστοχασμός μεταξύ της αυτοτέλειας του θεσμού των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος με την ύπαρξη και τη λειτουργία των ειδικών ανακριτικών πράξεων των άρθρων 254 και 255 ΚΠΔ, αποτελούν τους βασικότερους προβληματισμούς που διατρέχουν την παρούσα διατριβή.
description: The purpose of this master's thesis is to present in a concise yet comprehensive way the public interest witnesses institution, as it has been incorporated into the Greek legal system through the recent changes in the Code of Criminal Procedure under Law 4690/2019 and particularly with the prominent provisions of Articles 47 and 218 of the Code. Initially, there is a reference and historical overview of the origins of the institution, from its inception in 4th and 5th century BC Athens to its current form in Western societies, especially in the United States, where the term 'whistleblowing' was created and developed for reporting acts of corruption in both the public and private sectors. The most significant legislations are outlined that have decisively influenced the evolution of the institution on an international level, indicating the increasing pursuit of controlling and penalizing corrupt acts through the establishment of an integrated protection network for individuals who are not involved but yet possess crucial information for revealing unlawful actions. In the Greek context and within the post-dictatorship legal framework, the initial regulations concerning the institution were introduced in 2001 under Law 2928/2001 regarding crimes of criminal organization, while similar provisions were later made for acts of corruption in the public sector under the provisions of Law 4254/2014. Presently, under the jurisdiction of the new Code of Criminal Procedure, the institution of whistleblowing and its protective framework has a more systematic and comprehensive regulation. However, the legislative framework has not been fully perfected, resulting in systemic and cohesive imperfections that lead to hesitant activation by prosecutorial and judicial authorities. In conclusion, the meaning of public interest, the respect for the rights of the defendant in cases where the institution of whistleblowing is activated, the interplay and intertwining of this institution with that of the “crown witnesses”, as well as the doctrinal exploration and reflection between the autonomy of the whistleblowing institution with the existence and the function of the special investigative acts of Articles 254 and 255 of the Code of Criminal Procedure, constitute the main issues addressed in this thesis.