Δυνατότητες χρήσης και αξιοποίησης των μεγάλων δεδομένων (Big Data), των Ανοικτών Δεδομένων (Open Data) και των ηλεκτρονικών βάσεων υπό το πρίσμα της Φαρμακοεπιδημιολογίας: το παράδειγμα αξιολόγησης θεραπειών για το Μικροκυτταρικό Καρκίνο του πνεύμονα στην Ελλάδα
Creators: name: Σχίζα, Σπυριδούλα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Μεγάλα Δεδομένα
Φαρμακοεπιδημιολογία
Ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων
Μικροκυτταρικός Καρκίνος του Πνεύμονα
Big Data
Pharmacoepidemiology
Electronic data bases
Small Cell Lung Cancer

description: Εισαγωγή: Ένα ευρύ φάσμα πηγών όπως μητρώα ασθενειών, διοικητικά δεδομένα για την υγεία, βάσεις δεδομένων φαρμακοεπαγρύπνισης, ηλεκτρονικά αρχεία υγείας, ηλεκτρονικοί φάκελοι υγείας, δεδομένα συνταγών φαρμακείων, αιτούμενα ποσά ιατρικών πράξεων, δεδομένα από εφαρμογές κινητών τηλεφώνων, γενετικές βάσεις δεδομένων κλπ συνιστούν έναν τεράστιο πλούτο «μεγάλων δεδομένων» περιέχοντας επιδημιολογικά δεδομένα, κλινικά δεδομένα, μοτίβα συμπεριφορών υγείας, έκθεση σε φάρμακα και κλινικές εκβάσεις που είναι πιθανόν χρήσιμες στην φαρμακοεπιδημιολογία και στη βελτίωση της υγείας γενικότερα. Την ίδια στιγμή όμως, τα δεδομένα αυτά είναι συχνά πολλά, ημιτελή, ετερογενή, από πηγές αμφίβολης αξιοπιστίας και αλλάζουν με μεγάλη ταχύτητα ώστε να μην είναι εύκολο να αποθηκευτούν, να υποστούν επεξεργασία και να μετουσιωθούν σε κάτι που να δίνει αξία. Ηθικά και νομικά διλήμματα ως προς την ιδιωτικότητα και την πρόσβαση έρχονται σε σύγκρουση με την άμεση ανάγκη να σχεδιάσουμε, να μελετήσουμε και να αποκτήσουμε πρόσβαση σε νέες καινοτόμες θεραπείες που θα δώσουν λύση σε ανίατες, απειλητικές για τη ζωή ασθένειες. Πρακτικά, στο νέο οικοσύστημα της υγείας όπως διαμορφώνεται από τις εξελίξεις στην τεχνολογία και τα μεγάλα δεδομένα, χρειάζεται μια νέα παγκόσμια γλώσσα, νέες δεξιότητες και κυρίως, νέος τρόπο σκέψης. Σκοπός: Η συγκεκριμένη εργασία έχει ως στόχο να αναδείξει τις δυνατότητες και τους προβληματισμούς γύρω από την πληθώρα «μεγάλων δεδομένων» στο χώρο της υγείας, από που προέρχονται και πως αυτά συνδέονται με τη φαρμακοεπιδημιολογία και την επιστημονική πρόοδο και έρευνα, τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε εθνικό επίπεδο . Επιπλέον υπό το πρίσμα της ανάλυσης αυτής, θα διερευνήσει τη σύνδεση ανάμεσα στις δυνατότητες που δίνουν τα μεγάλα δεδομένα σε ολόκληρο τον κόσμο και μέσα από τα εργαλεία της προσωποποιημένης ιατρικής, να σχεδιάσει ή να αξιολογήσει πιθανές θεραπείες σε απειλητικές για τη ζωή ασθένειες όπου η επιστήμη δεν έχει δώσει αρκετές λύσεις, όπως στο μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα. Μεθοδος: Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη: Στο πρώτο μέρος, αφού δοθούν οι ανάλογοι ορισμοί, θα γίνει ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τον τρόπο που είναι διαθέσιμα και μπορούν να αξιοποιηθούν τα μεγάλα δεδομένα (Big Data), τα Ανοικτά Δεδομένα (Open Data), οι ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων και τα διάφορα λογισμικά για την επίτευξη διοικητικών σκοπών ή για τη διατήρηση ιατρικών αρχείων υγείας υπό το πρίσμα των εφαρμογών της φαρμακοεπιδημιολογίας. Θα παρατεθούν παραδείγματα από διάφορα υγειονομικά συστήματα, φορείς και χώρες και θα αναφερθούν οι προϋποθέσεις της εύρυθμης λειτουργίας τους αλλά και οι προκλήσεις. Στη συνέχεια, θα γίνει μια αναφορά στις ηλεκτρονικές βάσεις δεδομένων που είναι διαθέσιμες στην Ελλάδα και θα μπορούσαν να παίξουν σημαντικό ρόλο στη συλλογή και επεξεργασία δεδομένων για τον Ελληνικό πληθυσμό, επηρεάζοντας κλινικές, συνταγογραφικές, διαγνωστικές, διοικητικές και οικονομικές αποφάσεις, χωρίς να έχουν μεμονωμένα το χαρακτήρα των «μεγάλων δεδομένων». Τέλος, θα γίνει μια προσπάθεια προσέγγισης στο πως η αξιοποίηση των πληροφοριών που προκύπτουν από τα δεδομένα αυτά σε εθνικό ή παγκόσμιο επίπεδο, θα μπορούσαν διαμορφώσουν την ερευνητική, την κλινική και τη φαρμακοοικονομική προσέγγιση νέων θεραπειών σε ένα πεδίο όπου η έρευνα δεν έχει δώσει επαρκείς θεραπευτικές λύσεις, όπως στην περίπτωση του μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα. Η βιβλιογραφική αναζήτηση πραγματοποιήθηκε στις βάσεις δεδομένων IEEE Xplore, PubMed και Google Scholar με τη χρήση των κατάλληλων λέξεων-κλειδιών και με χρονικό πλαίσιο αναζήτησης από το 2009 μέχρι το 2019. Επιλέχθηκαν συνολικά 93 δημοσιευμένα επιστημονικά άρθρα στα Αγγλικά ή Ελληνικά. Συμπεράσματα: Ένα στοιχείο της επανάστασης που φέρνουν τα μεγάλα δεδομένα, είναι η διαφορά στη φιλοσοφική προσέγγιση του τρόπου επίλυσης προβλημάτων: από την αφαιρετική προσέγγιση, περνάμε στην επαγωγική. Τα μεγάλα δεδομένα θα αλλάξουν τον τρόπο που σχεδιάζουμε και αξιολογούμε τις θεραπείες αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θέτουμε επιστημονικά ερωτήματα. Η έξυπνη υγεία περιλαμβάνει ένα μεγάλο όγκο δεδομένων προπάντων όλων όμως, η έξυπνη υγεία είναι τρόπος σκέψης και προσέγγισης. Στο πλαίσιο αυτό απαιτείται να τεθούν οι βάσεις για κοινούς ορισμούς. Πρέπει να ενισχυθούν οι διεθνείς συνεργασιών για την ηλεκτρονική υγεία έτσι ώστε να προσεγγιστούν η διαλειτουργικότητα και η καθιέρωση διεθνών προτύπων. Η βελτιστοποίηση της τεχνολογίας "συννέφου" θα επιλύσει σημαντικά ζητήματα που αφορούν στην αποθήκευση των δεδομένων, χρειάζεται όμως να αντιμετωπιστούν ολιστικά τα θέματα ασφάλειας και εμπιστευτικότητας των δεδομένων. Προφανώς και το νομικό πλαίσιο είναι κάτι που θα πρέπει να εξελιχθεί παράλληλα. Επίσης, αναγκαία είναι η επένδυση στις νέες δεξιότητες που απαιτούνται για τη διαχείριση των μεγάλων δεδομένων μέσω της εκπαίδευσης αλλά και δεξιότητες που αφορούν στην αναβάθμιση των υπαρχόντων τεχνολογικών συστημάτων. Τέλος, η απαίτηση για βαθύτερη γνώση του ασθενούς όπως επιτάσσει η προσωποποιημένη ιατρική μπορεί να πραγματωθεί και με την παραγωγή ιατρικών πληροφοριών και δεδομένων από τον ίδιο τον ασθενή, στην καθημερινότητά του
description: Introduction: A wide range of sources such as patients’ registries, health administrative data, health data, pharmacovigilance databases, electronic medical records, electronic health records, drug prescriptions, requested amounts of medical transactions, data from mobile phone applications, genetic databases, etc. consist a huge "big data" pool containing epidemiological, data from clinical trials, clinical data, patterns of health behaviors, exposure to drugs and clinical outcomes likely to be useful in pharmacoepidemiology and in health care improvement in general. At the same time, however, these data are numerous, incomplete, heterogeneous, not always from reliable sources and are changing at a great speed so that they are not easy to be stored, processed and transform into something that adds value. On top of that, moral and legal dilemmas about privacy and access conflict with the immediate need to design, study and access new innovative treatments that will provide solutions to incurable, life-threatening illnesses. Practically, in the new ecosystem of health as shaped by developments in technology and big data, there is the urgent necessity of a new global language, new skills and, above all, a new mindset. Objective: The aim of this work is to highlight the possibilities and concerns about the abundancy of "big data" in the health sector, the source they derive from and how they interrelate to pharmacoepidemiology and scientific research and progress both in global and national level. Furthermore, it will demonstrate the potential of big data and through the tools of personalized medicine, to design or assess possible therapies in life-threatening diseases where science has not given many solutions such as in small cell lung cancer. Method: The thesis is divided into two parts: In the first part, once relative definitions are given, there will be a literature review upon the way which Big Data, Open Data, Electronic Databases and various software are available and can be leveraged for the achievement of administrative purposes or for keeping health records in the light of applications of pharmacoepidemiology. Examples of different health systems, institutions and countries will be presented and the conditions for their proper functioning will be mentioned as well as the challenges faced. Next, there will be a reference to the electronic databases available in Greece and the important role they could play in collecting and processing data for Greek population by influencing clinical, prescribing, diagnostic, administrative and financial decisions although not being really "big data". Finally, an attempt will be made to explore how the information deriving from these data in global or national level could provide the basis for the search and evaluation of new therapies in a field where research has not provided adequate therapeutic solutions, as in the case of small cell lung cancer.The bibliographic search was conducted in IEEE Xplore, PubMed, and Google Scholar databases using the appropriate keywords and a search timeframe from 2009 to 2019. A total of 93 published articles in English or Greek were selected. Conclusions: A type of the revolution that big data bring is the difference in the philosophical approach of the way to solve problems: from the deductive approach to the inductive. Big data will change the way we design and evaluate treatments and even how we pose scientific hypothesis. Smart health includes a large amount of data but above all, smart health is a mindset. In this context, it is necessary to lay the foundations for common definitions. International e-health partnerships need to be strengthened as well so as to achieve interoperability and agreement on international standards. The cloud computing technology will solve many issues related to data storage, however, safety and confidentiality issues have to be resolved first. Obviously the legal framework has to evolve as well. In addition, there should be investment in new capabilities for handling big data and technical upgrades in the existing systems. Last, the need for deep understanding of the patient as personalized approach implies, might fulfil through data that the patient himself uploads during everyday life through a smart application or sensor or social media interaction