Ο Ευγένιος Βούλγαρης και η διδασκαλία των μαθηματικών κατά την οθωμανική περίοδο
Creators: name: Νάκος, Κωνσταντίνος Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: subject: Μαθηματικά
subject: Ευγένιος Βούλγαρης
subject: Οθωμανική περίοδος
subject: Mathematics
subject: FOS: Mathematics
subject: Eugenios Voulgaris
subject: Οttoman period

description: Η αναγέννηση της παιδείας, που άρχισε να συντελείται τον 17ο αιώνα, συνεχίστηκε και κατά τον 18ο αιώνα, με γοργότερους ρυθμούς. Η οικονομική άνθηση του Ελληνισμού, το πνευματικό κίνημα του Διαφωτισμού και η συγκέντρωση υλικού πλούτου από μια νέα κοινωνική τάξη εμπόρων, είναι οι παράγοντες που δημιούργησαν το μεγάλο άνοιγμα προς το Δυτικό κόσμο και διαμόρφωσαν την ανάγκη για την ανύψωση του μορφωτικού επιπέδου των Ελλήνων, βασικός συντελεστής του οποίου δεν μπορούσε να είναι παρά η εκπαίδευση. Στη διάρκεια της τουρκοκρατίας, λειτούργησαν δυο βαθμίδων σχολεία. α) Τα λεγόμενα Κοινά, και, β) Τα Ελληνικά σχολεία, γνωστά με τις ονομασίες Ακαδημίες, Λύκεια, Μουσεία, Ελληνομουσεία, Σχολές, Παιδαγωγεία, Φροντιστήρια, Ομακόϊα, Γυμνάσια κ.λπ. Στα Ελληνικά σχολεία, στα οποία δίδαξαν μερικοί από τους αξιότερους και λαμπρότερους εκπροσώπους των γραμμάτων, στην Οθωμανική περίοδο, όπως Θεόφιλος Κορυδαλλέας, Ευγένιος Γιαννούλης, Μεθόδιος Ανθρακίτης, Ευγένιος Βούλγαρης, Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Κωνσταντίνος Κούμας , αλλά , και οι μεγάλοι Αιτωλοί διδάχοι του Ελληνισμού, Ευγένιος Γιαννούλης, ο μαθητής του Αναστάσιος Γόρδιος και ο Χρύσανθος ο Αιτωλός, ο μεγαλύτερος αδελφός του Κοσμά του Αιτωλού. Μεγάλη μορφή, με πολυεπίπεδη προσφορά στην παιδεία, την εκπαίδευση, την επιστήμη, την Εκκλησία αλλά και στην Εθνική αναγέννηση, είναι αυτή του Ευγένιου Βούλγαρη. Αυτός ο αξιοσέβαστος Ιεράρχης, ήταν από τους πρώτους που συνέβαλε πιο αποτελεσματικά στην ηθική επανάσταση μεταξύ των Ελλήνων. Το Μαθηματικό έργο του Βούλγαρη θεωρείται πολύ σημαντικό και καινοτόμο. Ο Βούλγαρης κινείται μέσα στο ανανεωτικό πνεύμα και,παρά τις αντιδράσεις των συντηρητικών κύκλων της εποχής του, καταφέρνει να πετύχει το στόχο του, διότι εκείνο που τον απασχολεί είναι τα Μαθηματικά. Η στάση του απέναντι στον καθολικισμό και στον προτεσταντισμό,όπως αυτή φαίνεται μέσα από το Μαθηματικό του έργο είναι τέτοια, ώστε, να μας επιτρέπει να πούμε ότι εκείνο που τον απασχολεί είναι η μαθηματική παιδεία και γενικότερα οι θετικές επιστήμες και όχι οι αποδοχές ή οι απορρίψεις των ιδεολογικών πλαισίων. Παράλληλα,όμως,με τα φιλολογικά μαθήματα και τη Θεολογία, ο Βούλγαρης παραδίδοντας, Μαθηματικά, Λογική και Φυσική, αποτύπωνε στην διδασκαλία του τη νεώτερη προβληματοθεσία , και την αποδοχή της αξίας όλων των κλάδων των Μαθηματικών, όπως Συμβολική Αριθμητική, Ευκλείδεια Γεωμετρία, Τριγωνομετρία, Λογάριθμοι, Στοιχειώδης Άλγεβρα, Κωνικές τομές, Απειροστικός Λογισμός κλπ. Ο Βούλγαρης εργάστηκε ως δάσκαλος, ως συγγραφέας, ως μεταφραστής και προσπάθησε να μεταφέρει τις ιδέες της σύγχρονής του επιστήμης στο Ελληνικό Γένος έχοντας συναίσθηση της πνεματικής του καταστάσεως. Οι μελετητές της προσωπικότητος και του έργου του Ευγενίου Βούλγαρη αποτυπώνουν την αποτίμησή τους συμφωνώντας ότι: Στην διδακτική του παρουσία ο Βούλγαρης θεωρήθηκε ως ένας αναγνωρισμένος θεολόγος, με διδακτικό πρόγραμμα που περιλάμβανε ένα νέο συνδυασμό Θεολογίας και Φιλοσοφίας, με τις θετικές επιστήμες. Το μεταφραστικό και συγγραφικό έργο του,καθώς και η γενικότερη δράση του καταδεικνύουν το έντονο ενδιαφέρον του για την πνευματική πρόοδο, όπως αυτή συντελείται με τη διάδοση των επιστημονικών ιδεών στον ελλαδικό χώρο. Μελετά έργα εκπροσώπων του ευρωπαϊκού διαφωτισμού με πίστη στη δύναμη του ορθού λόγου και την παιδεία, ως μέσα για την ανάπτυξη των διανοητικών δυνάμεων του ανθρώπου. Τέλος, αξίζει να αναφερθούμε ιδιαίτερα, στα χειρόγραφα, καλαίσθητα, αλλά και ακριβή σχήματα της Γεωμετρίας, καθώς και τα σχήματα των γραφικών παραστάσεων, τις ταξινομήσεις των πινάκων, τους ορισμούς, τις επεξηγήσεις , τα σχόλια κλπ. Νομίζουμε λοιπόν, ότι και στο σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα η προσφορά του Βούλγαρη,στη μαθησιακή διαδικασία των θετικών επιστημών και κυρίως της μαθηματικής παιδείας, θα μπορούσε να είναι καθοριστική.
description: The renaissance of education, which began in the 17th century, continued even more rapidly in the 18th century. The economic boom of Hellenism, the intellectual movement of the Enlightenment and the accumulation of material wealth by a new social class of traders, were the factors that created the great openness to the Western world and shaped the need to raise the educational level of the Greeks, a basic factor of which education could be no more. During the Turkish occupation, two tertiaryschool operated. a) The so-called Common, and, b) Greek Schools, known as Academies, High Schools, Museums, Greek Museums, Schools Education, Omakoia, Gymnasiums etc. In the Greek schools, where they taught some of the most valued and brilliant representatives of letters, during the Turkish occupation, such as Theophilos Korydalleas, Eugenios Giannoulis, Methodius Anthracitis, Eugenios Voulgaris, Iosipos Moiodakas, Konstantinos Koumas , Anastasios Gordios, and Chrysanthos the Aitolos, Kosmas's Aitolos older brother. A great form, with a multilevel contribution to education, science, the Church and the National Renaissance, is that of Eugene Boulgaris. This respected Hierarch was one of the first to contribute more effectively to the ethical revolution among the Greeks. His attitude towards Catholicism and Protestantism, as shown through his Mathematical work, is such that it allows us to say that what concerns him is mathematical education and in general the sciences and not the earnings or the rejections of ideological frameworks. At the same time, however, with his courses in theology and filology, Eugenios Bulgaris delivering, in mathematics, logic and physics, reflected in his teaching the newest problematics, and the acceptance of the value of mathematics, as Symbolic Arithmetic, Euclidean Literature, Logarithms , Elemental Algebra, Conic Sections, Infinite Calculus etc. Eugenios Bulgaris worked as a teacher, as a writer, as a translator and tried to convey the ideas of modern science to Hellenic Genos with a sense of his spiritual state. Scholars of the personality and work of Bulgaris illustrate their assessment by agreeing that: In his teaching, Bulgaris was regarded as a recognized theologian, with a syllabus that included a new combination of Theology and Philosophy with the sciences. His translation and writing work, as well as his general action, demonstrate his keen interest in spiritual progress, as is the case with the dissemination of scientific ideas in Greece. He studies works by representatives of the European Enlightenment with faith in the power of right speech and education, as a means of developing the mental powers of man. Last but not least, it is worth mentioning the handwritten, elegant, but also precise shapes of Geometry, as well as the graphs, the classifications of the tables, the definitions, the explanations, the comments etc. We also think that in today's education , the system of Bulgaris contribution to the learning process of science and mathematics in particular could be decisive.