Μονογονεϊκές οικογένειες: ποιμαντικοψυχολογική θεώρηση
Creators: name: Νιξαρλίδου, Ευγενία Ευσταθίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Μονογονεϊκή οικογένεια
Οικογένεια
Single Parent family
Family

description: Μία από τις πιο σημαντικές μεταβολές στον τρόπο οργάνωσης της οικογενε-ιακής ζωής τις τελευταίες δεκαετίες αποτελεί η αύξηση του αριθμού των μο-νογονεϊκών οικογενειών, η πλειονότητα των οποίων αποτελείται από μόνο-γονιό γυναίκα. Στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται για την οικογενειακή ζωή στην Ελλάδα οι μονογονεϊκές οικογένειες καταλαμβάνουν όλο και μεγαλύτερο μέ-ρος. Η μονογονεϊκότητα μπορεί να προκύψει μετά από διαζύγιο, θάνατο και εκτός γάμου μητρότητα (το φαινόμενο της άγαμης μητέρας). Οι συνέπειες του δια-ζυγίου και του θανάτου ενός γονέα επηρεάζει αρνητικά και τον ψυχισμό του ενός από τους δύο γονείς που μένει πίσω όπως επίσης και τον ψυχισμό των παιδιών. Ένας γονιός που μεγαλώνει μόνος του το παιδί του είναι επιφορτισμένος με πολλαπλές ευθύνες και διττούς ρόλους, έχει ν΄ αντιμετωπίσει το γεγονός του κοινωνικού αποκλεισμού από πολλούς ανθρώπους που θεωρούν την μονο-γονεϊκή οικογένεια δυσλειτουργική. Στερείται και ο ίδιος συναισθηματικής υποστήριξης, βιώνει έντονα φόβο, άγ-χος, ανασφάλεια και απόγνωση. Οι συνέπειες ενός διαζυγίου και του θανάτου ενός γονέα επηρεάζουν επίσης αρνητικά και τον ψυχισμό των παιδιών. Παρατηρείται αύξηση της παιδικής κατάθλιψης, της αντικοινωνικής συμπεριφοράς των παιδιών, εμφανίζονται συναισθηματικά προβλήματα, εμμονές, φοβίες, ανασφάλειες, θυμός, απο-γοητεύσεις, κακή απόδοση στο σχολείο. Ο κοινωνικός ρατσισμός και η περι-θωριοποίηση εντείνουν τα προβλήματα. Κάθε τύπος μονογονεϊκότητας έχει τις δικές του διαφορετικές αιτίες εισόδου στην συγκεκριμένη κατάσταση. το διαζύγιο και ο θάνατος προκύπτουν μέσα στο πλαίσιο του γάμου, του κοινωνικά αποδεκτού τύπου γονεϊκού σχήματος, ενώ η τρίτη περίπτωση, η εκτός γάμου μητρότητα, πραγματώνεται σ΄ ένα μονογονεϊκό τύπο οικογένειας. Η εκτός γάμου μητρότητα μπορεί να είναι μία συνειδητή επιλογή για μια γυναίκα που αρνείται την συζυγική σχέση ή και την άρνηση του γάμου, δεν αρνείται όμως την γονεϊκή της ιδιότητα και σχέση γι’ αυτό και δεν θεωρεί την εγκυμοσύνη της ανεπιθύμητη. Εκτός γάμου μητρότητα μπορεί να προκύψει και εξ ανάγκης όταν υπεισέρ-χονται είτε λόγοι ιατρικοί είτε θρησκευτικοί κατά τους οποίους η άμβλωση απαγορεύεται ως πράξη αποτρόπαια και χαρακτηρίζεται ως όνειδος, φόνος, αμαρτία. Η άγαμη μητέρα που δεν προχωρά σε έκτρωση έχει ν’ αντιμετωπίσει εκτός από την συζυγική εγκατάλειψη και όλες τις συνέπειες ψυχολογικές, κοινωνι-κές, οικονομικές. Πρέπει να μεγαλώσει το παιδί της χωρίς την φυσική παρο-υσία του πατέρα. Φοβίες, ανασφάλειες, κοινωνική κατακραυγή, κοινωνικός αποκλεισμός, έλλειψη κατανόησης και αλληλεγγύης από το περιβάλλον, α-πειλή της φτώχειας. Τις ίδιες απειλές στον ψυχισμό δέχεται και το παιδί της. Έτσι το παιδί στερεί-ται το πατρικό πρότυπο, δημιουργούνται φοβίες, μοναξιά, επιθετικότητα, προβληματική συμπεριφορά, παραβατικότητα. Και οι δύο ρόλοι του πατέρα και της μητέρας είναι εξίσου σημαντικοί για την σωστή ανάπτυξη του παιδιού. Οι ρόλοι τους είναι συμπληρωματικοί μέσα στην οικογένεια. Ο πατέρας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικογένεια και ασκεί διαπαιδαγώγηση στο παιδί. Το ζήτημα της παρουσίας / απουσίας του πατέρα δεν είναι απλό. Η παρουσία του πατέρα επεκτείνεται πέρα από τα όρια της φυσικής του παρουσίας και της οικονομικής ενίσχυσης και περι-λαμβάνει την λειτουργικότητα και τις συναισθηματικές σχέσεις με τα παιδιά. Το γεγονός πως οι μονογονεϊκές οικογένειες είναι ευάλωτες σε όρους κοινω-νικής φροντίδας και εκτιθέμενες σ΄ ένα δύσκολο διμέτωπο αγώνα οικογενει-ακών ευθυνών και οικονομικής επιβίωσης, καθιστά απαραίτητη την εφαρμο-γή ενεργητικών πολιτικών κοινωνικής προστασίας. Η Πολιτεία μέσω συγκεκριμένων κοινωνικών φορέων προσπαθεί να στηρίξει τις μονογονεϊκές οικογένειες είτε με την μορφή επιδομάτων και χρηματικών διευκολύνσεων είτε με εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό παρέχει ψυ-χολογική υποστήριξη στα μέλη τους. Μεγάλο μέρος ευθύνης και υποστήριξης αυτών των οικογενειών και των μελών τους έχει και η Εκκλησία. Η Ορθόδοξη Ποιμαντική θα πρέπει να προσεγγίσει τον σύγχρονο άνθρωπο υιοθετώντας ποιμαντικές μεθόδους μέσα από την σύγχρονη πραγματικότητα. Η μέριμνα της Εκκλησίας θα πρέπει να επικεντρωθεί στην πρόληψη. Η Ποι-μαντική πρόληψη επιτυγχάνεται μέσω της χριστιανικής αγωγής και ανατρο-φής. Για ν’ αποφευχθεί το φαινόμενο των μονογονεϊκών οικογενειών θα πρέπει να δοθεί βαρύτητα στο Μυστήριο του γάμου και στην εν Χριστώ δια-παιδαγώγηση όλων των ανθρώπων. Η ενίσχυση του Μυστηρίου του γάμου και του θεσμού της οικογένειας πρέπει ν’ αποτελεί στόχο της ορθόδοξης ποιμαντικής. Καθώς επίσης, στην ποιμαντική δράση της Εκκλησίας θα πρέπει να εμπερι-έχεται η αγωγή των παιδιών και των εφήβων που θα γαλουχηθούν με τον σεβασμό, την αγάπη για την οικογένεια και τον γάμο. Το ποιμαντικό έργο της Εκκλησίας προσαρμόζεται στις απαιτήσεις των και-ρών και με μεγάλα και αποφασιστικά άλματα δημιουργεί συνεχώς ιδρύματα, τα οποία είτε υποστηρίζουν το έργο της κοινωνικής πρόνοιας της πολιτείας, είτε καλύπτουν την απουσία της όπου και όσο χρειάζεται.
description: One of the most important changes in the organization of family life during the recent decades is the growing number of single parent families, the majority of which consists of a single female parent. In this new reality of family life which is being formed in Greece single-parent families represent an ever growing percentage. The single parent families may occur after a divorce, death and motherhood outside of marriage (the phenomenon of the single mother). The consequences of a divorce and of the death of one parent negatively affects and temperament of the parent left behind as well as the temperament of children. Single parents bringing up their children on their own are responsible for multiple tasks and have dual roles. They have to face the eventuality of social exclusion by many people who consider the single parent family dysfunctional. They lack emotional support and they experience intense fear, anxiety, insecurity and despair. The consequences of a divorce and of the death of a parent also affect negatively the temperament of children. One can notice an increase of child depression, antisocial behaviour of children, while emotional problems, obsessions, fears, insecurities, anger, delusions, poor performance at school come up. The social racism and the marginalisation make problems more intense. Each type of single parenthood has its own different causes that resulted in the particular situation. Divorce and death occur within the context of marriage, the socially acceptable parenting type, while the third case, motherhood outside of marriage, finds its realisation in a single parent family type. The motherhood outside of marriage may be a conscious choice for a woman who refuses a marital relationship or even marriage itself, but does not refuse the quality of being a parent and the relationship that comes from it and hence does not consider her pregnancy unwanted. Motherhood outside of marriage may also arise by necessity when there are involved either medical or religious reasons according to which abortion is prohibited as an abominable action characterized as a disgrace, a murder or a sin. The single mother who does not proceed to abortion has to face not only the abandonment by her companion but also its consequences psychological, social and economic. She has to bring up her child without the physical presence of the father. Fears, insecurities, social outcry, social exclusion, lack of understanding and solidarity from the environment, the threat of poverty. The same threats exist for her child as well and they harm its temperament. The child lacks the parental model, and as a consequence fears, loneliness, aggression, problem behaviour, delinquency are created. Both the roles of the father and the mother are equally important for the proper development of the child. Their roles are complementary in the family. The father plays an important role in the family and exercises his influence to educate the child. The question of the presence / absence of the father is not simple. The presence of the father extends beyond the boundaries of his physical presence and of his financial contribution and includes the functionality and the emotional relationships with children. The fact that single parent families are vulnerable in terms of social care and are exposed to a difficult fight on two fronts, that of family responsibilities and that of economic survival makes the application of active social protection policies a strong necessity. The state through specific social entities is trying to support single parent families either in the form of bonuses and financial facilities or in the form of qualified personnel offering psychological support to their members. A significant part of the responsibility for supporting these families and their members goes to the Church. The Orthodox Pastoral Service should approach the modern man and woman, adopting pastoral methods through contemporary reality. The concern of the Church should focus on prevention. The Pastoral prevention is achieved through christian education and up-bringing. In order to prevent the phenomenon of single-parent families great importance should be given to the sacrament of marriage and to the christian education for all people. The strengthening of the Sacrament of marriage and of the family institution must be an objective of the orthodox pastoral service. The education of children and adolescents who will be nurtured with respect and love for family and marriage should be included in the objectives of great importance to the pastoral activity of the Church. The pastoral work of the Church is adapted to the requirements of our times and with large and decisive steps it is constantly creating institutions, which either support the work of social welfare of the state or cover the absence of it where and when necessary.