Ποινική ευθύνη στην άσκηση της χειρουργικής – Βιοηθικές και κοινωνικές όψεις του ιατρικού σφάλματος
Creators: name: Δημοπούλου, Μαρίνα Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: ιατρική ποινική ευθύνη
βιοηθική
ιατρικό σφάλμα
medical criminal liability
bioethics
medical error

description: Η εργασία αυτή διερευνά την ποινική ευθύνη κατά την άσκηση της χειρουργικής. Παρόλο που είναι εύκολο να καταλάβει κανείς ότι το πεδίο του χειρουργείου εγκυμονεί εγγενώς τους περισσότερους κινδύνους για τη ζωή και την υγεία του ασθενούς, δεν είναι εξίσου εύκολη η διακρίβωση για το πότε μπορεί να τίθεται σε κίνηση ο ποινικός μηχανισμός εναντίον του γιατρού που ενεπλάκη στο ατυχές περιστατικό. Στη χώρα μας, αλλά και διεθνώς, πλήθος θεωριών έχουν προταθεί προκειμένου να δοθεί μια ικανοποιητική απάντηση στο ζήτημα της φύσης της ιατρικής πράξης, των ιδιαίτερων πτυχών της και της απόδοσης ποινικής ευθύνης στο γιατρό που από λειτουργός της υγείας γίνεται δράστης αξιόποινης πράξης. Πληθώρα μελετών συναντά κανείς πάνω σε ειδικότερα θέματα, όπως είναι η ενημερωμένη συναίνεση του ασθενούς, καθώς και πλούσια νομολογία που έχει ήδη διαμορφώσει κάποιες τάσεις ως προς την αντιμετώπιση στην πράξη του ζητήματος που εξετάζουμε. Οι πραγματικές και δογματικές δυσχέρειες, ωστόσο, που ανακύπτουν μόνο ευάριθμες δεν είναι. Τούτο προκύπτει τόσο από την πολυπλοκότητα της ιατρικής πράξης, που επιτείνεται μάλιστα από τη ραγδαία ανάπτυξη των τεχνολογικών μέσων που τίθενται στη διάθεση των γιατρών, όσο και από τη μη εξοικείωση των ερμηνευτών και εφαρμοστών του Δικαίου με τους ιατρικούς όρους. Αν στις παραπάνω δυσκολίες προσθέσουμε και τα προβλήματα που συστημικά και θεσμικά εμφιλοχωρούν στον οργανωμένο χώρο ενός νοσοκομείου, ιδίως σε μια συγκυρία παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, εύκολα αντιλαμβανόμαστε πως χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε το Ποινικό Δίκαιο να μη λειτουργήσει με τον «αυτόματο πιλότο», αλλά να εκπληρώσει το σκοπό του. Αυτός δεν είναι μόνο η προστασία των εννόμων αγαθών, αλλά και η εγγύηση της ελευθερίας των πολιτών -εν προκειμένω των γιατρών. Σε αυτό το φόντο θα καταβληθεί προσπάθεια να προσεγγιστούν τα ζητήματα που αφορούν στην ποινική ευθύνη κατά την άσκηση της χειρουργικής με τρόπο που να ανταποκρίνεται στην υποκειμενική ευθύνη που έχει καθιερώσει το ποινικό μας σύστημα, ώστε να μην αποδίδεται τίποτα περισσότερο στους εμπλεκόμενους σε μια χειρουργική διαδικασία από αυτό για το οποίο έχουν πράγματι την ευθύνη. Στο πρώτο μέρος της ανάπτυξης που θα ακολουθήσει θα προταχθεί μια αδρή ιστορική αναδρομή της αντιμετώπισης της ιατρικής ευθύνης -μέσω και της ιατρικής εξέλιξης- σε διάφορες εποχές και τόπους, ενώ θα παρουσιαστεί και η θεμελίωση κανόνων ιατρικής ηθικής και δεοντολογίας, η σχέση τους με το Ποινικό Δίκαιο και η συμπλοκή του τελευταίου με τη βιοηθική. Στο δεύτερο μέρος θα περιγραφούν τα πεδία που ανακύπτουν ιατρικά λάθη κατά τη χειρουργική, με παράλληλη αναφορά στους παράγοντες που θέτουν σε κίνηση τη δημιουργία τους, κατά τρόπο άμεσο ή έμμεσο. Τούτη η αναφορά κρίνεται αναγκαία να γίνει πριν περάσουμε στο τρίτο μέρος, δηλαδή της ποινικής εκτίμησης των ιατροχειρουργικών επεμβάσεων, ούτως ώστε να έχει καταδειχθεί με ενάργεια πότε υπάρχει πράγματι υποκειμενική ευθύνη του γιατρού και πότε είμαστε αναγκασμένοι να αποδώσουμε μια κακή εξέλιξη στην επίδραση του τυχαίου, των αναμενόμενων ιατρικών επιπλοκών ή της κακής λειτουργίας του συστήματος που οργανώνει τη δράση του. Στο τέταρτο μέρος θα δοθεί το κοινωνικό-οικονομικό στίγμα των ιατρικών σφαλμάτων, αλλά και ο αντίκτυπός τους στο επίπεδο της ασφάλειας των ασθενών, ενώ θα προταθούν τρόποι μιας σχετικής υπέρβασης ή αναχαίτισης των συναφών προβλημάτων.
description: The hereby thesis researches the criminal liability during the practice of surgery. The verification for when one might set in motion the criminal mechanism against the doctor who was involved in an unfortunate incident is not that easy. In our country, as well as internationally, numerous theories have been proposed in order to provide a satisfactory answer to the question of the nature of the medical act, of its specific aspects and of imposing criminal liability on doctors. One also meets plenty of studies on more specific issues, such as the informed patient consent, and the rich case law which has already formulated some trends regarding the practicalities of the issue before us. However, the actual and doctrinal difficulties arising cannot certainly be depicted in a small number. This is clear firstly from the complexity of medical practice, which is even exacerbated by the rapid development of the technological means, and also from the unfamiliarity of the performers and the applicators of Law with the medical terminology. If you add to the above problems those that systemically and institutionally penetrate in the organized space of a hospital, especially in a worldwide economic crisis, easily one perceives that special attention is needed, so that the criminal law not to work with the "automatic pilot", but to fulfill its purpose. This is not only the protection of legal goods, but also the guarantee of freedom of the citizens. In this background an effort will be made to approach the issues relating to criminal liability in the performance of surgery, in a way that responds to the subjective liability which our penal system has established, so as not to attribute anything more to those involved in a surgical procedure than what they are actually responsible for. In the first part of the research paper, a rough historical overview regarding the treatment of medical liability -through the advance in medicine- in various times and places in connection with the establishment of ethical rules and their correlation with the Greek Criminal Law, as well as its combination with bioethics, will precede, which will be followed in the second part by a description of the fields where medical mistakes during surgery emerge, with a parallel reference to the factors set in motion to create them, directly or indirectly. This reference is necessary to be made before we move on to the third part; that is about the criminal assessment of medico-surgical interventions, in order to have been demonstrated with clarity, when there is indeed subjective responsibility of the doctor and when we are forced to ascribe a bad development to the effect of the random, of the expected medical complications, or of the malfunctioning of the system that organizes the doctors’ activity. In the fourth part, the socio-economic position of medical errors will be given, as well as their impact on the level of security for the health services, while ways of a relative transcendence or interception will be proposed of the related problems.