Η περί κακού και δαιμόνων διδασκαλία του Ιουστίνου Μάρτυρος και Φιλοσόφου (Απολογίες Α’ και Β’)
Creators: name: Μπαρλάκα, Μαρία Ελένη Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Ιουστίνος
Απολογίες
Δαιμονολογία
Justin
Apologies
Demonology

description: Στην ανά χείρας εργασία ασχοληθήκαμε με την προβληματική που αναπτύχθηκε από αρχαιοτάτων χρόνων περί του προβλήματος του κακού. Ερευνήσαμε τις τρεις θεωρίες που συνάγονται από τη μελέτη της Π.Δ. περί της προέλευσης του κακού, ήτοι τη θεωρία των πεπτωκότων αγγέλων (Φύλακες, Watchers), την Αδαμική θεωρία, και τη θεωρία της κακής διανοίας. Είδαμε ότι η πρώτη στηρίζεται στο Γεν. 6, όπου αναφέρεται ότι αρχικά υπήρχε μία μερίδα αγγέλων στους οποίους είχε ανατεθεί από τον Θεό να φροντίζουν τους ανθρώπους. Αυτοί αποφάσισαν να απομακρυνθούν από τον Δημιουργό τους και να εισάγουν το κακό στην ανθρωπότητα, διδάσκοντάς την πράγματα τα οποία δεν ήταν πλασμένη να γνωρίζει. Η Αδαμική θεωρία στηρίζεται στο Γεν. 3, στο οποίο διαβάζουμε για τον κήπο της Εδέμ, την παραδείσια ζωή και την Πτώση του πρώτου ζεύγους, δηλαδή το Προπατορικό Αμάρτημα, και την παραπλάνηση από τον όφι που οδήγησε στην Πτώση. Τέλος, η θεωρία της κακής διανοίας υποστηρίζει πως το κακό εμφυτεύεται στον άνθρωπο από τον Δημιουργό κατά τη στιγμή της γέννησης ή της σύλληψής του. Στη συνέχεια, μελετήσαμε τη διαφορά αγγέλων – δαιμόνων, εντοπίσαμε την πηγή του κακού στο πρόσωπο του διαβόλου, τους τρόπους με τους οποίους αυτός και η στρατιά των δαιμόνων επεμβαίνουν διαχρονικά στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ο διάβολος είναι ο άρχων του αιώνος τούτου και έχει το κράτος του ψυχικού και πνευματικού θανάτου. Βουλητικά εκδηλώνεται το κακό στον διάβολο ως επιλογή του, και όχι φυσιολογικά ως ένα ψεγάδι του κτιστού εαυτού του. Ακολούθως, ασχοληθήκαμε με το ζήτημα της ελευθερίας της βούλησης στον άνθρωπο. Ως έλλογο κτίσμα τού δόθηκε το δώρο της ελεύθερης επιλογής ανάμεσα στο καλό και το κακό, το σωστό και το λάθος, τη ζωή και τον θάνατο. Ο άνθρωπος έλαβε την ελευθερία ως δυνατότητα επιλογής (και όχι ως αναγκαιότητα) ανάμεσα στη συλλογικότητα της μετοχής και στην εγωιστική ατομικότητα. Η ελευθερία του ανθρώπου δεν αποτελεί διανοητικό δίλλημα υπακοής ή απόρριψης του θελήματος του Θεού, αλλά ενεργός προσχώρηση στον τρόπο ύπαρξης του κτιστού ή του ακτίστου. Το κακό υπάρχει πάντα ως υπαρκτική επιλογή. Ο άνθρωπος επιλέγει τον τρόπο της πληρότητας της μετοχής στην άκτιστη πραγματικότητα ή του μηδενισμού. Αποτελεί γεγονός ελευθερίας η προσφορά και η αποδοχή ή απόρριψη του δώρου της τροφής, του χαρίσματος και της ευλογίας της Παραδείσιας ζωής. Ωστόσο, με αυτήν την επιλογή διακυβεύεται ο τρόπος ύπαρξης και σχέσης ή σχάσης με το άκτιστο. Στόχος παραμένει η κατά Θεόν τελείωση. Πάντα όμως παραμονεύει ο κίνδυνος της αστοχίας. Η αμαρτία ως κίνδυνος αποτελεί ένδειξη της ελευθερίας του ανθρώπου. Ο άνθρωπος δεν φέρει όλη την ευθύνη για τις αστοχίες του. Ευθύνεται ωστόσο για τη βουλητική παραχώρηση μέρους του στα χέρια του σατανά. Η αμαρτία έρχεται με τη συνέργεια ανθρώπου – διαβόλου. Για αυτόν τον λόγο υπάρχει η άσκηση και η επιμονή στον στόχο, που είναι η ομοίωση με τον Δημιουργό, η μετοχή στο άκτιστο. Ο άνθρωπος οφείλει για τη δική του ωφέλεια να παλέψει ενάντια στις δυνάμεις του κακού, και να συνταχθεί με τον Θεό. Τέλος, διερευνήσαμε διεξοδικά τις δύο Απολογίες του Μάρτυρος και Φιλοσόφου Ιουστίνου, ώστε να εντοπίσουμε την περί κακού διδασκαλία του. Για τον Ιουστίνο, αρχηγέτης του κακού είναι ο διάβολος, ο οποίος ακολουθείται από στρατιά φαύλων δαιμόνων. Μαζί κατατρύχουν το ανθρώπινο είδος από την εποχή των πρωτοπλάστων, διασπείροντας ψεύδη και άθεα κατηγορήματα. Οδήγησαν τους ανθρώπους να πιστέψουν σε ψεύτικους θεούς, σφετερίζοντας τις ιδιότητες του Υιού του Θεού και προσδίδοντάς τες σε ανύπαρκτες οντότητες. Επηρέασαν τη διοίκηση του ρωμαϊκού κράτους ώστε να εξαπολύει διωγμούς κατά των Χριστιανών. Είναι οι ίδιοι δαίμονες που ώθησαν τους Εβραίους να σταυρώσουν τον σαρκωμένο Λόγο του Θεού. Με την ανάστασή Του όμως και κατά την τελική Κρίση ηττήθηκαν και θα τιμωρηθούν και ο διάβολος με τους δαίμονες, αλλά και όσοι επιλέγουν να τον ακολουθήσουν. Πέραν του προφανούς σκοπού συγγραφής των Απολογιών του, ο Ιουστίνος εμφανίζει πολύ έντονο το εσχατολογικό στοιχείο, με ανεπτυγμένη τη σωτηριολογία. Όλη η θεολογία του περιστρέφεται γύρω από το γεγονός της τιμωρίας των αδίκων στην αιώνια κόλαση, και της σωτηρίας των δικαίων με τη μετοχή τους στην αιώνια ζωή. Κατά βάθος, οι Απολογίες του είναι προτρεπτικοί λόγοι για μετάνοια και αποκατάσταση των σχέσεων του ανθρώπου με τον έναν και μοναδικό Θεό
description: In this study we involved in the speculation which developed since the ancient times on the question of evil. We looked upon the three main theories that emerged from the study of the Old Testament on the origin of evil, that is the theory of fallen angels (“Watchers”), the Adamic theory, and the theory of evil imagination. We understood that the first one is based on Gen. 6, where it is mentioned that initially there was a group of angels to whom it was assigned by God to watch over men, while they decided to step away from their Creator, and to introduce evil to mankind, teaching them things they were not meant to know. The Adamic theory is based on Gen. 3, where we can find out about Eden’ s garden, paradisal life, and the Original Fall, that is the Original Sin, and the deceit by the snake which ultimately led to that Fall. Finally, the theory of evil imagination suggests that evil is implanted in men by their Creator at the moment of their birth or conception. Then, we perused the difference between angels and demons, we located the source of evil on the face of the devil, the ways he and his troops of demons intervene in the history of humanity over time. Devil is the lord of this time and he owns the state of the soul and spiritual death. Evil in devil is willingly manifested as his own choice, and not naturally as a flaw of his created self. Afterwards, we got involved with the matter of man’s free will. As a rationale creature, he was given the gift of free selection between good and evil, right and wrong, life and death. Man was given freedom as a potentiality of choice (not as a necessity) between the collectivity of part taking and the selfish individuality. The freedom of man is not an intellectual dilemma of subordination to or rejection of God’s will, but an active accession in the ways of the created or the non – created. Evil always exists as an existential choice. Man chooses the way of repleteness of part taking in the non – created reality or the way of annihilation. It is a fact of freedom the acceptance or rejection of the present of nourishment, of the gift and blessing of paradisal life. However, by this choice the way of existence and the connection with or the fissure from the non – created is at stake. The goal is the completeness by God. The danger of misfire always lurks though. Sin as a risk constitutes an indication of man’s freedom. Man is not to be held solely responsible for his misfires. He is however responsible for the willing concession of a part of him to the hands of Satan. Sin comes with the abettory of man and devil. That is the reason of practice and perseverance to the goal, which is the likeness with the Creator, the part taking in the non – created. Man owes to fight against the powers of evil for his own avail, and to join God. Finally, we analysed thoroughly Justin Martyr’s two Apologies, in order to find out his doctrine on evil. For Justin, chief of evil is the devil, who is followed by the troops of evil demons. Joined they menace mankind ever since the Original couple, disseminating lies and ungodly offenses. They led men believe in false gods, usurping Son of God’s qualities, and adjusting them to non – existing beings. They induced the roman regime to unleash prosecutions against the Christians. They were the same demons who urged the Jews to crucify the incarnated Logos of God. Through His resurrection though they were defeated and by the final Judgement they will be punished, both devil and his demons, alongside with those who choose to follow them. Beyond the obvious reason for the composition of his Apologies, Justin displays the eschatological element quite fiercefuly, with a developed soteriology. His whole doctrine evolves around the fact of punishment of the unrighteous in the eternal hell, and the salvation of the righteous through their part taking in the divine reality. Essentially, Justin’s Apologies are a hortatory speech for repentance and restoration of the connection with the one and only God