Η έννοια του "ψυχισμού" και της "ψυχικής νόσου" στα ιπποκρατικά, αριστοτελικά και γαληνικά κείμενα
Creators: name: Παπαβραμίδου, Νίκη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2006
Subjects: Ψυχισμός
Ψυχή
Psychism
Soul

description: Σκοπός της μελέτης αυτής είναι η διερεύνηση των εννοιών της ψυχής και του ψυχισμού καθώς και της σχέσης σώματος και ψυχής, ώστε να καταστεί δυνατό να παρακολουθηθεί ο τρόπος με τον οποίο αρχίζει να αναδύεται η έννοια της ψυχικής νόσου, μέσα από τις έννοιες της νόσου του σώματος και της νόσου της ψυχής. Για το λόγο αυτόν μελετήθηκαν τα κείμενα της Ιπποκρατικής Συλλογής, τα πρώτα ολοκληρωμένα ιατρικά κείμενα, του Αριστοτέλη, ως του μεγαλύτερου φιλοσόφου που έδειξε ενδιαφέρον, μεταξύ άλλων, και σε ζητήματα που άπτονται της ιατρικής και του Γαληνού, του ιατρού που έθεσε τα θεμέλια της επιστημονικής σκέψης στην εξέλιξη της ιατρικής. Χρειάστηκε, ωστόσο, να επεκταθεί η έρευνα τόσο στην αρχαϊκή ομηρική εποχή, όσο και στους προσωκρατικούς φιλοσόφους οι οποίοι έθεσαν τα θεμέλια της επιστημονικής αναζήτησης, αλλά και στους φιλοσόφους και δραματουργούς μέχρι και την εποχή του Γαληνού. Για το σκοπό της μελέτης διερευνήθηκαν τα απαντα της Ιπποκρατικής Συλλογής, τα απαντα του Αριστοτέλη και τα απαντα του Γαληνού καθώς και τα κείμενα των Προσωκρατικών φιλοσόφων, την Ιλιάδα και την Οδύσσεια του Ομήρου και τα κείμενα των φιλοσόφων εκείνων, η άποψη των οποίων περί της ψυχής αποτελεί κομβικό σημείο για τη μετέπειτα εξέλιξη του ζητήματος. Η μέθοδος που χρησιμοποιήθηκε βασίστηκε στις πολλαπλές αναγνώσεις των κειμένων που επέτρεψαν τον εντοπισμό των χωρίων εκείνων που απαντούσαν στα ερωτήματα περί του ορισμού της ψυχής, των λειτουργιών και των παθών της, περί της σχέσης σώματος και ψυχής και, φυσικά, περί της ύπαρξης νόσου της ψυχής και του συσχετισμού της με τις νόσους του σώματος. Η ανάλυση των χωρίων σε συνδυασμό με τη συζήτηση γύρω από τη σχετική ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία οδήγησαν στην εξαγωγή των συμπερασμάτων. ∆ιαπιστώθηκε πως από την κλασσική αρχαιότητα μέχρι και το Γαληνό αρχίζει μια μακρά διαδικασία διερεύνησης της νόσου της ψυχής. Αρχικά, στα ιπποκρατικά κείμενα οι νόσοι της ψυχής ταυτίζονται με τις νόσους του σώματος και δε διαχωρίζονται από αυτές με κάποιο τρόπο. Ο Αριστοτέλης, εισάγoντας την κατηγοριοποίηση σε γένη, είδη, κτλ., δίνει το έναυσμα της εξέλιξης μιας νοσολογίας που θα ολοκληρωθεί, τελικά, από το Γαληνό και το καθαρά νοσολογικό corpus του. Η εξέλιξη αυτή είναι σημαντική καθώς μετά το Γαληνό η ιατρική οργανώνεται με βάση τη νοσολογία και διαχωρίζονται οι ρόλοι της φιλοσοφίας, ως αρμόδιας για τη νόσο της ψυχής, ως εκδήλωση πάθους και της ιατρικής, ως αρμόδιας για την ψυχική νόσο ως νόσου του σώ΅ατος. Ο Γαληνός είναι, άλλωστε, εκείνος που θα εισάγει για πρώτη φορά και τον όρο «ψυχική νόσος» ξεκινώντας τη συζήτηση περί διαχωρισμού σώματος και ψυχής, συζήτηση που έχει προεκτάσεις στο διαχωρισμό σωματικών και ψυχικών νόσων. Η έννοια της ψυχικής νόσου θα εξελιχτεί στη συνέχεια από τους Λατίνους συγγραφείς και θα αποτελέσει το αντικείμενο της επιστημονικής ψυχιατρικής, ως επιμέρους κλάδου της ιατρικής, η οποία ξεχωρίζει από τις αρχές του 19ου αιώνα για να αναγνωριστεί επισήμως προς το τέλος του
description: The aim of the present thesis is to explore the evolution of the notions of the "soul" and the "psychism" and to find the relationship between body and soul, so as to trace the way in which the notion of mental illness emerges through the notions of the diseases of the body and the diseases of the soul. For this purpose, we studied the texts a) of the Hippocratic Corpus, which are the first complete medical texts, b) the texts of Aristotle, who was the greatest philosopher showing interest, among others, to matters related to medicine c) and the texts of Galen, who was the doctor that reestablished the foundations of the scientific thought in the course of medicine. The research though, had to be expanded to the Archaic, Homeric period, to the presocratic philosophers, who laid the scientific basis and the dramaturges until the time of Galen. In order to achieve the aim of our research, we had to study the entire Hippocratic Corpus, the Aristotelian texts and those of Galen, along with the texts and fragments of the presocratic philosophers, the Homeric Iliad and Odyssey and the texts of those philosophers whose ideas on the soul are considered to be of great importance. The method we used was based on multiple readings of the texts which allowed us to trace those passages that were giving answers to the questions concerning the definition of the soul, its functions and passions, the relationship between body and soul and of course, the existence of diseased conditions of the soul and of its correlation to the diseases of the body. The analysis of the passages, in combination with the discussion on the relative Greek and international literature lead to our conclusions. We deduced that since the classical antiquity and until the Galenic medicine, there is a long process of searching the issue of the disease of the soul. Initially, in the Hippocratic texts, the diseases of the soul are equivalent to the diseases of the body and are not differentiated by them in any way. Aristotle, bringing in the categorization in kinds, species, etc., is the person who started the evolution of a nosology that will be finally completed by Galen with his purely nosological corpus. This evolution is important because after Galen, medicine is organized according to this nosology. The role of philosophy, which is responsible for the diseases of the soul as a manifestatio of passion, and the role of medicine, which is responsible of the diseases of the soul as diseases of the body, is separated. Besides, Galen is the person who will introduce for the first time the term "mental disease" initiating thus the discussion on the differentiation of body and soul. This discussion is also extended to the separation between bodily and mental diseases. The notion of mental disease will evolve in the future through the Latin writers and will become the subject of scientific psychiatry, of a separate specialty of medicine that will appear in the beginning of the 19th century and will be officially recognized by the end the same century