Ενεργός παρακολούθηση στον χαμηλού και ευνοϊκού – ενδιάμεσου κινδύνου καρκίνο του προστάτη: δεδομένα παραμονής στην θεραπεία και επίδρασης στην ποιότητα ζωής από μια μελέτη παρατήρησης
Creators: name: Παπατζέλος, Αθανάσιος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ενεργός παρακολούθηση
Καρκίνος του προστάτη
Μετάβαση σε ενεργό θεραπεία
Active surveillance
Prostate cancer
Switching to active treatment

description: Υπόβαθρο: Η ενεργός παρακολούθηση (Active Surveillance-AS) αποτελεί την προτεινόμενη μορφή αντιμετώπισης στον χαμηλού και σε επιλεγμένα περιστατικά ενδιάμεσου κινδύνου εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη. Η AS που περιλαμβάνει τακτική επανεκτίμηση με μέτρηση της τιμής του ειδικού προστατικού αντιγόνου (prostate specific antigen-PSA), πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία του προστάτη (multiparametric magnetic resonance imaging-mpMRI) και επαναληπτικές βιοψίες αποσκοπεί είτε στην αναβολή της ριζικής θεραπείας σε απώτερο χρόνο είτε στην αποφυγή της. Οι ασθενείς που επιλέγουν να ακολουθήσουν την AS θα αποφύγουν τις επιπλοκές των επεμβατικών μορφών θεραπείας, διατρέχουν ωστόσο τον κίνδυνο της ψυχολογικής επιβάρυνσης που προσφέρει η γνώση ύπαρξης μιας κακοήθειας που δεν θεραπεύεται ενεργά. Στην τρέχουσα βιβλιογραφία τα δεδομένα που αφορούν στην παραμονή σε πρωτόκολλα AS και στην ποιότητα ζωής των ασθενών που εντάσσονται σε αυτά είναι ακόμη περιορισμένα και ετερογενή. Σκοπός: Σκοπός της συγκεκριμένης μελέτης είναι η εκτίμηση του ποσοστού αποχώρησης των ασθενών από την AS προς ενεργό θεραπεία, των λόγων της αποχώρησης, καθώς και η αξιολόγηση της ποιότητας ζωής των ασθενών κατά τη διάρκεια της AS. Υλικά και μέθοδοι: Πρόκειται για μελέτη παρατήρησης των ασθενών που εντάχθηκαν σε πρωτόκολλο AS στην Α’ Ουρολογική Κλινική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μεταξύ Οκτωβρίου 2016 και Ιουλίου 2022. Τα δεδομένα αποχώρησης συλλέχθηκαν είτε μέσα από συνεντεύξεις είτε μέσω των συστημάτων νοσοκομειακής καταγραφής. Η συνολική ποιότητα ζωής, η σεξουαλική υγεία και τα επίπεδα άγχους των ασθενών που παρέμειναν σε AS αξιολογήθηκαν με τα ερωτηματολόγια 12-Item Short Form Survey (SF-12), International Index of Erectile Function - 6 (IIEF-6), State - Trait Anxiety Inventory (STAI-6), Memorial Anxiety Scale for Prostate Cancer (MAX-PC). Για τον υπολογισμό της πιθανότητας παραμονής σε AS χρησιμοποιήθηκε η ανάλυση επιβίωσης Kaplan-Meier. Επίσης, χρησιμοποιήθηκε το μοντέλο αναλογικού κινδύνου Cox για την αναζήτηση πιθανής συσχέτισης διακοπής της AS με τις μεταβλητές: ηλικία, τιμή PSA στη διάγνωση και δείκτης συννοσηροτήτων Charlson. Αποτελέσματα: Μετά από διάμεσο χρόνο παραμονής σε AS 24 μήνες (IQR 21-45 μήνες) , 19/36 ασθενείς (52,78%) οδηγήθηκαν σε ενεργό θεραπεία. Η πιθανότητα εξόδου από την AS προς κάποια ενεργό θεραπεία το 1ο, 2ο ,3ο και 4ο έτος ήταν 19%, 52,4%, 68,3% και 85,9% αντίστοιχα. Τα ποσοστά διακοπής λόγω αναβάθμισης (upgrade) του καρκίνου σε επανασταδιοποίηση λόγω ιστοπαθολογικής ή κλινικής εξέλιξης της νόσου ήταν 31,58% ενώ τα ποσοστά διακοπής λόγω αύξησης μόνο του PSA ήταν 15,79%. Στην ανάλυση Cox μόνο η τιμή PSA φάνηκε να συσχετίζεται στατιστικά σημαντικά με την μετάβαση σε ενεργό θεραπεία, ενώ τα αποτελέσματα όλων των δομημένων ερωτηματολογίων επέδειξαν ικανοποιητικό επίπεδο ποιότητας ζωής. Συμπεράσματα: Η παρούσα μελέτη αναδεικνύει υψηλά ποσοστά αποχώρησης από την AS εντός της πρώτης διετίας, κάπως μεγαλύτερα από αυτά που αναφέρονται στη διεθνή βιβλιογραφία, με ικανοποιητικό, ωστόσο, επίπεδο ποιότητας ζωής των ασθενών που παραμένουν σε αυτή. Απαιτείται εκτενέστερη αναζήτηση των χαρακτηριστικών εκείνων που σχετίζονται με μετάβαση από AS σε ενεργό θεραπεία σε συνδυασμό με τη χρήση πιο ισχυρών εργαλείων διάγνωσης και παρακολούθησης προκειμένου να επιτευχθεί η αναγνώριση των πλέον κατάλληλων ασθενών για εισαγωγή σε πρωτόκολλα AS και η ιδανικότερη καθοδήγηση τους κατά την παραμονή σε αυτή.
description: Background: Active surveillance (AS) has emerged as the preferred standard of care for low and certain cases of favorable-intermediate risk localized prostate cancer. AS, that includes regular monitoring with measurements of prostate specific antigen (PSA), multiparametric magnetic resonance imaging (mpMRI), and repeat prostate biopsies, aim either to avoid radical treatment or delay it in the long term. Although patients under AS may avoid the harm effects of active treatment, the knowledge of living with untreated prostate cancer may have a negative psychological impact on them. In the current literature data regarding time on AS protocols and quality of life of AS patients remain limited and heterogeneous. Purpose: This study aims to assess the transition rates of AS patients to a definitive treatment, the reasons for this transition and the evaluation of the quality of life of patients during AS. Materials and methods: An observational study of patients enrolled in an AS protocol at the 1st Department of Urology, Aristotle University of Thessaloniki, between October 2016 and July 2022 was conducted. Attrition data were collected either through interviews or through hospital record systems. Overall quality of life, sexual health and anxiety levels of patients who remained in AS were assessed using four questionnaires: 12-Item Short Form Survey (SF-12), International Index of Erectile Function - 6 (IIEF-6), State - Trait Anxiety Inventory (STAI-6), Memorial Anxiety Scale for Prostate Cancer (MAX-PC). Kaplan-Meier survival analysis was used to calculate the probability of remaining in AS. Cox proportional hazard models were used to investigate the potential correlates of AS discontinuation, including age, PSA at diagnosis and Charlson comorbidity index. Results: After a median followup of 24 months (IQR 21-45 months) in AS, 19/36 patients (52.78%) switched to active treatment. The probabilities of transition from AS to active treatment at the 1st, 2nd, 3rd and 4th year were 19%, 52.4%, 68.3% and 85.9% respectively. Discontinuation rates due to cancer upgrading (histopathological or clinical disease progression) were 31.58%, while discontinuation rates due to PSA elevation alone were 15.79%. In Cox analysis, only PSA levels were significantly associated with switching to active treatment, while results from all structured questionnaires indicated satisfactory quality of life levels. Conclusions: The present study reports high rates of AS discontinuation within the first two years of followup, higher than those reported in the international literature, albeit with a satisfactory level of quality of life among patients who remained on AS. Further analysis of factors associated with transition to active treatment in conjunction with the use of more robust diagnostic and follow-up tools is needed in order to identify the ideal AS candidates and improve AS patients counselling.