Ψυχοπαθολογία και Τέχνη : Όψεις της δημιουργικότητας ψυχικά νοσούντων στην Ελλάδα-
Creators: name: Ρόσιου, Ελένη Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Τέχνη
Ψυχιατρική
Ψυχασθενείς
Art
Psychiatry
Mentally ill

description: Το εισαγωγικό μέρος της διπλωματικής μεταπτυχιακής εργασίας αναφέρεται στην επιστημολογική τομή που επιτέλεσε ο Jean Dubuffet καθώς, απομακρύνοντας τα έργα των ασθενών από τα ψυχιατρικά ιδρύματα και περιλαμβάνοντάς τα στο κίνημα της Art Brut, διέρρηξε τον δεσμό με την ψυχιατρική σύλληψη της «τέχνης των ψυχασθενών». Αναλύονται επίσης οι όροι που αφορούν στην τέχνη αυτή, το πώς η ψυχοπάθεια μπορεί να επηρεάσει την καλλιτεχνική δημιουργία αλλά και το πώς αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα ένας ψυχωτικός. Η Εισαγωγή κλείνει με το κατά πόσο το πεδίο της τέχνης αυτό αφορά ψυχιάτρους, καλλιτέχνες και ιστορικούς. Ακολουθεί μία ιστορική αναδρομή για την αντιμετώπιση της ψυχασθένειας στο παρελθόν, για τη δημιουργία των ασύλων που αποτελούν άλλωστε τον χώρο δημιουργίας της τέχνης που μελετήθηκε καθώς και για την ανάπτυξη της ψυχιατρικής. Στη συνέχεια γίνεται μια σύντομη αναφορά σε δημιουργούς του παρελθόντος και σε νεότερους μελετητές, όπως ο Sigmund Freud και ο Ernst Kris, οι οποίοι προσέγγισαν τα έργα αυτών των δημιουργών βάσει της ψυχαναλυτικής μεθόδου καταλήγοντας σε συμπεράσματα περί ψυχοπαθολογίας. Στο επόμενο κεφάλαιο εξετάζεται το πόσο διαφορετικά επενεργεί η ασθένεια στο έργο καλλιτεχνών που νόσησαν, παρουσιάζοντας περιπτώσεις από τον 18ο αιώνα έως τις μέρες μας. Το κύριο μέρος της εργασίας ξεκινά με το κεφάλαιο στο οποίο αναφέρονται, κατά χρονολογική σειρά σε Ευρώπη και Αμερική, οι μελετητές που επέδειξαν ενδιαφέρον για τις δημιουργίες των ασθενών, αρχικά για διαγνωστικούς μόνο λόγους και αργότερα εξετάζοντάς τες και αισθητικά. Σημαντικό υποκεφάλαιο αποτελεί η αναφορά στη μελέτη ενός ιστορικού της τέχνης αρχικά και μετέπειτα ψυχιάτρου, του Hans Prinzhorn, ο οποίος δημιούργησε μία τεράστια συλλογή της τέχνης αυτής συγκεντρώνοντας έργα ασθενών γερμανόφωνων χωρών, τα οποία δημοσίευσε έχοντας αισθητική, κατά κύριο λόγο, θεώρηση. Ακολουθεί η παρουσίαση του έργου των σημαντικότερων ψυχωτικών καλλιτεχνών της Συλλογής Prinzhorn αλλά και της Έκθεσης «Εκφυλισμένη Τέχνη» του ναζιστικού καθεστώτος, όπως και του έργου σημαντικών ψυχωτικών καλλιτεχνών της Συλλογής του Dubuffet και του ψυχιάτρου Leo Navratil. Στο κεφάλαιο που ακολουθεί εξετάζονται οι συνθήκες που επέτρεψαν την αποδοχή των έργων των ψυχωτικών και στο αμέσως επόμενο το πώς επέδρασαν τα έργα αυτά στη μοντέρνα και στη σύγχρονη τέχνη. Το δεύτερο μέρος της εργασίας που αφορά στην Ελλάδα ξεκινά και πάλι με μια σύντομη αναδρομή σχετικά με την ανάπτυξη των ασύλων που ήταν πάντοτε στενά συνδεδεμένη με τις ιστορικές συνθήκες και τις πολιτικές εξελίξεις στη χώρα μας. Ακολουθεί η αναφορά στη Διεθνή Έκθεση Ψυχοπαθολογικής Τέχνης του 1950 στο Παρίσι με την οποία αρχίζει ουσιαστικά η ιστορία της σχέσης αυτού του πεδίου της τέχνης με την Ελλάδα ενώ στα κεφάλαια που ακολουθούν γίνεται αναφορά τόσο σε Έλληνες καλλιτέχνες που εμφάνισαν ψύχωση και εγκλείστηκαν στο παρελθόν σε άσυλο, όσο και σε ασθενείς-καλλιτέχνες οι οποίοι είτε διαμένουν μόνιμα σε ψυχιατρικά ιδρύματα της χώρας είτε είναι ενταγμένοι σε πρόγραμμα μερικής νοσηλείας και έργα τους έχουν παρουσιαστεί σε εκθέσεις τόσο της Ελλάδας όσο και του εξωτερικού από το 1950 έως και σήμερα.
description: The introductory part of the master thesis refers to the epistemological incision that Jean Dubuffet achieved by removing the patients’ artworks from the mental institutions and subsuming them in the Art Brut movement, thus disrupting the bond with the psychiatric conception of the “art of the mentally ill”. The thesis continues with an analysis of the terms concerning this category of art, of how mental illness may affect artistic creativity and how a psychotic individual perceives reality. The introduction concludes with the question whether this particular art field concerns psychiatrists, artists or historians. The thesis continues with a historical retrospect about the handling and treatment of mental illness in the past, the creation of asylums that actually are the settings for the artistic creation studied here and the progress of psychiatric science. In the next chapter, the variation of the influence of the mental illness upon the artwork of the artists is examined, presenting cases from the 18th century until the present day. The main part of the thesis starts with references, in chronological order, of the scholars that showed interest upon the genesis of the illnesses, initially only for diagnostic purposes and subsequently for aesthetic reasons, too. Next, the most important psychotic artists of the Prinzhorn collection and the “Degenerate Art” exhibition of the Nazi Regime are presented, along with the work of important psychotic artists of the Dubuffet and psychiatrist Leo Navratil collections. In the following two chapters, the conditions that allowed the acceptance of the psychotics’ artwork and the influence of the latter in the modern and contemporary art are discussed. The second part of the thesis, concerning Greece, starts with a short retrospect about the development of the asylums which was always closely related to the historical and political conditions in our country, followed by a report about the International Exhibition of the Psychopathological Art which took place in Paris in 1950 and comprises the dawn of this category of art in Greece. In the following chapters, Greek artists that were in the past diagnosed with psychosis and confined in an asylum are mentioned along with patients-artists who are either permanent residents of psychiatric institutions in our country or are integrated to programs of partial hospitalization and their artworks have been presented in exhibitions in Greece and other countries from 1950 until the present day.