Δίκαιο και Ιδεολογία. Ανθρώπινα Δικαιώματα, Κατάσταση Εξαίρεσης και Ποινικό Δίκαιο του Εχθρού:
Creators: name: Θεοδωρίδης, Παντελής Πέτρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: κατάσταση εξαίρεσης
ποινικό δίκαιο του εχθρού
ανθρώπινα δικαιώματα
state of exception
criminal law of the enemy
human rights

description: Στην εργασία αυτή, με επίκεντρο τη θεμελιώδη προβληματική της κατάστασης εξαίρεσης από τον Καρλ Σμιτ μέχρι τον Τζόρτζιο Αγκάμπεν, επιχειρείται η ανάδειξη των ορίων του δικαιικού λόγου στην προσπάθεια του να καλύψει τις ελλείψεις και τα χάσματα του κοινωνικού-συμβολικού και να χαράξει τα σύνορα μεταξύ Κανόνα και Εξαίρεσης. Ειδικότερα, το πρώτο μέρος είναι αφιερωμένο στην σύντομη επικράτηση της ιδεολογίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, κυρίως κατά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, που δημιούργησε την πρόσκαιρη αισιόδοξη εντύπωση ότι η νεωτερική υπόσχεση μιας πλανητικής θετικής κανονιστικής τάξης, όπως την οραματίστηκε ο Καντ, ήταν τελικά εφικτή. Επιχειρείται ακόμη, η κατάδειξη των κοινωνιολογικών και νομικών ορίων που οδήγησε τελικά την παραπάνω υπόσχεση στην σταδιακή κατάρρευση και την ολοένα και μεγαλύτερη επιστροφή του κόσμου μας στην κατάστασης εξαίρεσης . Το δεύτερο μέρος της παρούσας μελέτης καταλαμβάνει μια σύντομη αναδρομή στις κυριότερες μετατοπίσεις της προβληματικής της κατάστασης εξαίρεσης: από ένα φιλοσοφικό εργαλείο μάλλον, περιγραφής της έντασης μεταξύ δομής και βιωμένης εμπειρίας στον Edmund Burke, μετατοπίζεται στην πολιτειακή της διάσταση, μέσω της διερεύνησης της σχέσης μεταξύ συντακτικής και συντεταγμένης εξουσίας, στο έργο των Schmitt και Benjamin. Τέλος, μέσω της σύνδεσης της με την έννοια της βιοπολιτικής, στο έργο των Foucault και Agamben, η κατάσταση εξαίρεσης θα μπορούσαμε να πούμε ότι εξατομικεύεται και ταυτόχρονα καθίσταται καθολική. Η κομβική για την προβληματική της κατάστασης εξαίρεσης, έννοια του Εχθρού δεν αφορά πλέον τον δημόσιο εχθρό (hostis), όπως στο έργο του Schmitt, αλλά τον ιδιωτικό εχθρό (inimicus), τον αποχαρακτηρισμένο από κάθε άλλον προσδιορισμό άνθρωπο, που βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ δικαιικής προστασίας και αναλωσιμότητας. Μένει να αποδειχθεί η δυστοπική ρήση σύγχρονων θεωρητικών ότι εχθροί, ή – κατά μια πιο γλαφυρή ορολογία- “homines sacri”, είμαστε εν δυνάμει όλοι. Στην προσπάθεια διερεύνησης αυτής της θέσης είναι αφιερωμένο το τρίτο μέρος, όπου επιχειρείται η εξειδίκευση της προβληματικής της κατάστασης εξαίρεσης σε ένα ειδικότερο και νευραλγικό πεδίο. Πρόκειται για την τάση μετατόπισης του ποινικού δικαίου από το φιλελεύθερο δόγμα σε ένα υπό διαμόρφωση νέο δόγμα, θεμελιωμένο στην έννοια της ασφάλειας και η συναφής με αυτό προκλητική πρόταση για ένα παράλληλο, εξαιρετικό Ποινικό Δίκαιο του εχθρού.
description: In the following thesis, it is attempted to indicate the limitations of the juridical discourse as it strives to bridge the deficits and breaches of the social-symbolic and mark the boundary between Rule and Exception, focusing on the fundamental problematic of the State of Exception starting from Carl Schmitt up to Giorgio Agamben. In more details, the first part is dedicated to the brief prevalence of the human rights ideology, mostly during the second half of the 20th century, which created the temporary optimistic impression that the modernist promise of a global positive normative order, such as Kant envisioned it, was at last viable. Furthermore, it is attempted to illustrate the sociological and judicial limits that eventually led the aforementioned promise to a gradual collapse and an every time greater regression of our world to the state of exception. The second part of the present study comprises a brief retrospect of the principal shifts in the problematic of the state of exception: from a rather philosophical tool, describing the tension between structure and lived experience in Edmund Burke, it shifts to its constitutional aspect, through the exploration of the relation between constituent power and constituted power in the work of Schmitt and Benjamin. Finally, through its connection with the notion of biopolitics in the work of Foucault and Agamben, we could say that the state of exception is individualised and at the same time rendered universal. The notion of the Enemy, cornerstone for the problematic of the state of exception, does not concern any longer the public enemy (hostis), like in the work of Schmitt, but rather the private enemy (inimicus), the person decharacterised from any other feature, located on the edge between juridical protection and disposability. The dystopian saying of contemporary scholars that potentially we are all enemies or - using a more vivid terminology- “homines sacri” remains to be borne out. The third part attempts to investigate this position, where an effort is being made for the specialisation of the problematic of the state of exception into a more specific and crucial domain. It concerns the criminal law’s tendency to shift from a liberal dogma to a new dogma under formulation, one funded on the notion of security, and the pertinent provocative proposal for a parallel, exceptional Enemy Criminal Law.