Εφημερίς των Κυριών (1887-1917): Αναπαραστάσεις και επαναπροσδιορισμοί γυναικείων ταυτοτήτων στον ιδιωτικό και δημόσιο χώρο. Απόψεις διδασκαλισσών για τη γυναικεία εργασία
Creators: name: Γιαννάτη, Ευδοκία Π.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Γυναικεία εκπαίδευση
Ταυτότητες φύλου
Καλλιρρόη Παρρέν
Γυναικεία εργασία
Women's education
Gender identities
Kallirroe Parren
Women's labour

description: Η παρούσα διδακτορική διατριβή μελετά το μακροβιότερο Ελληνικό γυναικείο έντυπο, την Εφημερίδα των Κυριών (1887-1917), που εκδίδει η Καλλιρρόη Παρρέν. Η περίοδος έκδοσης της Εφημερίδας των Κυριών, είναι και η περίοδος συγκρότησης της φεμινιστικής συνείδησης των γυναικών στην Ελλάδα. Με διττό στόχο την ανάδειξη των ταυτοτήτων των διδασκαλισσών στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου, και τις απόψεις τους για την εργασία των γυναικών, η μελέτη αυτή επιχειρεί να αποτυπώσει τις απόψεις των αρθρογράφων οι οποίες στην πλειονότητά τους προέρχονται από το χώρο της εκπαίδευσης, για την εκπαίδευση και την εργασία. Επίσης αναζητά τον τρόπο που οι δασκάλες αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους και τις άλλες γυναίκες. Η έρευνα αναζητά τους παράγοντες που καθορίζουν τη διαμόρφωση των γυναικείων ταυτοτήτων καθώς και τα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν οι αρθρογράφοι για τη διεκδίκηση των αιτημάτων τους και την είσοδό τους στους χώρους εργασίας. Τέλος, η έρευνα μελετά την παρουσία της Καλλιρρόης Παρρέν μέσα από το διττό ρόλο της στο έντυπο, αυτόν της αρθρογράφου και αυτόν της εκδότριας. Όπως αναδείχθηκε από τη μελέτη των άρθρων, το δικαίωμα των γυναικών στην εργασία που συνεπάγεται και την έξοδό τους στο δημόσιο χώρο, προβάλλεται από τις αρθρογράφους μέσα από μια σειρά επιχειρημάτων και αποτελεί κυρίαρχο άξονα των γυναικείων διεκδικήσεων. Τα επιχειρήματά τους στηρίζονται στους άξονες της οικιακότητας και του εθνικού λόγου. Προτείνοντας ένα νέο μοντέλο συζυγικών σχέσεων, η εργαζόμενη γυναίκα, με στοιχεία της Νέας Γυναίκας, όπως η δημιουργικότητα, η πνευματική καλλιέργεια και η δράση, είναι σύμφωνα με τις αρθρογράφους, πιο ισορροπημένη και ολοκληρωμένη ως άτομο, και επομένως είναι καλύτερη σύζυγος και μητέρα. Επιπλέον η εργασία προβάλλεται ως σωτήρια για το έθνος, με τον εθνικό λόγο να αποτελεί 'όχημα' διεκδικήσεων του γυναικείου λόγου. Η επαγγελματική ταυτότητα της δασκάλας, με έντονα τα μητρικά στοιχεία, έρχεται συχνά σε σύγκρουση με την προσωπική ζωή και τις επιλογές της. Οι αρθρογράφοι αναδεικνύουν ζητήματα που αφορούν στην κατάρτιση, στη μισθοδοσία, στις συνθήκες διαβίωσης των διδασκαλισσών. Διαπιστώνουν την ανεπάρκεια και τις στρεβλώσεις του εκπαιδευτικού συστήματος και αμφισβητούν την κυρίαρχη αναπαράσταση της διδασκαλικής ταυτότητας, που είχε συνδεθεί με στοιχεία του σχολαστικισμού, της αυστηρότητας και της έλλειψης θηλυκότητας. Επιχειρούν να ενσωματώσουν στη νέα εικόνα της δασκάλας, στοιχεία της Νέας Γυναίκας, όπως η αυτονομία, η πνευματική καλλιέργεια, η κομψότητα. Όσον αφορά στον τρόπο που οι αρθρογράφοι- δασκάλες αντιλαμβάνονται τις άλλες γυναίκες, φαίνεται ότι υπάρχει έντονος προβληματισμός σχετικά με την έξοδο των γυναικών στο δημόσιο χώρο. Ανάλογα με την ταξική προέλευση των γυναικών και τη διάδραση των αστών αρθρογράφων με αυτές, ο γυναικείος λόγος είναι άλλοτε προστατευτικός και διεκδικητικός, όπως στην περίπτωση των εργατριών των εργοστασίων, άλλοτε καθοδηγητικός, ηθικοποιητικός και ακόμα και εχθρικός, όπως στην περίπτωση των υπηρετριών. Ο γυναικείος λόγος της περιόδου συνδέεται άρρηκτα με τον εθνικό λόγο, ιδιαίτερα σε περιόδους εθνικών κρίσεων, όπως φαίνεται μέσα από τη μελέτη των άρθρων που αφορούν στις γιατρούς και στις νοσοκόμες, αλλά και στη φιλανθρωπική και συλλογική δράση των γυναικών. Στοιχεία όπως η γυναικεία αλληλεγγύη, η ανάγκη εκπαίδευσης και κατάρτισης των γυναικών, η πρόσβασή τους στην Τριτοβάθμια εκπαίδευση, η ενασχόληση με τις Τέχνες και τη συγγραφή, αναδεικνύονται στα άρθρα. Η παρουσία της Καλλιρρόης Παρρέν, είναι καταλυτική σε όλη τη διάρκεια έκδοσης του εντύπου και χαράζει τα πρώτα 'συνετά' βήματα της γυναικείας χειραφέτησης.
description: This doctoral thesis studies the most long -lasting Greek female journal, "The Ladies' Journal" (1887-1917), published by Kallirroe Parren. The period of the edition of the journal is also the period of formation of feminist consciousness in Greece. Having a twofold aim to study and depict the identities of teachers in the late 19th and early 20th century, and their views on women labour, this study hopes to capture the way the women columnists, most of whom are associated with the field of education, perceive themselves and other women. This research also investigates the factors that determine the formation of women's identities and attempts to highlight the arguments that are used by the women to assert their claims concerning women's entrance in the workplace. Finally, the study explores the presence of Kallirroe Parren, through her dual role of editor and main columnist in the paper. As the study of the articles has shown, women's right to work and their presence in the public sphere of action, are promoted by the columnists through a series of arguments, and is a dominant issue of their claims. These arguments are mainly based on the axes of domesticity and national discourse. Proposing a new model of marital relations, the working woman is presented with elements of New Woman, such as creativity, spirit and action, and is according to the writers, more balanced as a person, and therefore a better wife and mother. Additionally, the women's right to work is related to the salvation of the nation. In this way, national discourse serves as a 'vehicle' for women's' claims and is highly related to feminist discourse. The teacher's professional identity, embodies maternal elements and is often in conflict with her personal life and choices. The columnists highlight issues related to the training, studies, payments and living conditions of the teachers. They realize the inadequacy and the distortions of the educational system and question the dominant representation of the teaching identity which is associated with elements of scholasticism, strictness and lack of femininity. The columnists attempt to incorporate into the new image of the teacher, elements of the New Woman, such as autonomy, cleverness, elegance. Regarding the way in which women writers of the Journal perceive other women and their presence in the public sphere of action, seems to be a very hard and ambiguous issue to deal with. Depending on class origins of women and the interaction of bourgeois writers with them, they are at times protective and demanding, as in the case of female factory workers, and at times they become instructive, and even hostile, as in the case of maids. Female discourse of the period is highly linked to national discourse, especially in times of national crises, as it is seen through the study of articles about doctors and nurses, but also in the charitable action of women. Issues such as women's solidarity, the need of women's education and training, the access to higher education, the engagement of women with Arts and writing are highlighted in the articles. Kallirroe Parren's presence is catalytic throughout the publication of the Journal, and marks the 'prudent' steps of women's emancipation.