Η δύναμη της ψυχής και του σώματος στην Ηθική του Spinoza
Creators: name: Δέλλιου, Ασπασία Πασχάλη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Ηθική Σπινόζα
Δύναμη ψυχής
Δύναμη σώματος
Spinoza’s Ethics
Power of mind
Power of body

description: Η θεωρία της δύναμης της ψυχής και του σώματος εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο της εκ νέου νοηματοδότησης παραδοσιακών φιλοσοφικών εννοιών, που εξετάζει ο Spinoza στην Ηθική του. Η δύναμη της ψυχής και του σώματος ενεργοποιείται στο πεδίο και της σκέψης και της δράσης. Στον πυρήνα της έννοιας της δύναμης βρίσκεται η έννοια του conatus ως η προσπάθεια κάθε τρόπου (και ειδικότερα του ανθρώπου) να παραμείνει χωρίς χρονικούς περιορισμούς στο είναι του. Επίσης, εξετάζονται οι συναισθηματικές επήρειες, που αναπτύσσονται ταυτόχρονα στην ψυχή και στο σώμα και διακρίνονται στις «ενέργειες» και στα «πάθη». Οι πρώτες παραπέμπουν στην αύξηση της δύναμης, ενώ οι δεύτερες στη μείωση της δύναμης ενέργειας και αντίστοιχα στο είναι του ανθρώπου. Πρόκειται για μία μεταβολή που αποδίδει την οντολογική διάσταση της δύναμης. Η αδυναμία μείωσης ή εξουδετέρωσης των συναισθηματικών επηρειών οδηγούν τον άνθρωπο σε κατάσταση δουλείας. Η γνώση τού επιτρέπει να επιβληθεί στα πάθη του και υποδεικνύει το δρόμο προς την ελευθερία, που έχει όχι ηθικό αλλά νοητικό περιεχόμενο. Πρόκειται για τη γνωστική ελευθερία που οδηγεί στη γνώση του Θεού. Αναμφισβήτητα, οι διαβαθμίσεις της δύναμης της ψυχής και του σώματος συνδέονται άρρηκτα και καθορίζονται από τα τρία είδη γνώσης που σχηματίζει η ψυχή. Είναι όμως αποκλειστικά το τρίτο είδος γνώσης που επιτρέπει την ταύτιση δύναμης και αρετής (γνώσης) και την ταυτόχρονη αύξηση της δύναμης σε σημείο ελευθερίας με την ολοένα αυξανόμενη γνώση των πρώτων αιτίων (Θεού) «υπό το πρίσμα της αιωνιότητας». Η εργασία με τον τίτλο: «Η δύναμη της ψυχής και του σώματος στην Ηθική του Spinoza» αναπτύσσεται σε τρία κεφάλαια. Στα πλαίσια του πρώτου κεφαλαίου επιχειρείται η διερεύνηση των σχέσεων που συνδέουν και διαφοροποιούν τους θεμελιακούς όρους. Σε όλη την έκτασή του υπάρχουν αναφορές στη δύναμη και γίνεται μια πρώτη απόπειρα διασαφήνισης του τρόπου με τον οποίο οι διάφορες εκφάνσεις της αποτελούν το συνεκτικό δεσμό των εξεταζόμενων εννοιών. Στο δεύτερο κεφάλαιο δίνεται έμφαση στην ανάλυση της φύσης των καθ΄έκαστον σωμάτων και κυρίως του ανθρώπινου σώματος. Μετά την ανάλυση της έννοιας των καθ΄έκαστον πνευμάτων, το ενδιαφέρον εξειδικεύεται στην ανθρώπινη ψυχή και στην άρρηκτη σχέση της με το σώμα. Επίσης, εξετάζεται η σχέση που συνδέει τα διάφορα είδη ιδεών ως προς τα είδη γνώσης, προκειμένου να αναζητηθούν στη συνέχεια οι αλλαγές που επιφέρει ο σχηματισμός τους στην ψυχή και στο σώμα σε όρους δύναμης. Το τελευταίο κεφάλαιο: «Σχέση μεταξύ ψυχής και σώματος» παρουσιάζει αρχικά τη θεωρία της παραλληλίας, την ανθρωπολογία του Spinoza και τους επηρεασμούς του ανθρώπινου σώματος. Στη συνέχεια εκτός από τις συναισθηματικές επήρειες, τα ζητήματα της δουλείας και της ελευθερίας εξετάζεται κυρίως η έννοια του conatus ως αρετής και της σχέσης του με τη δύναμη. Eπιπρόσθετα η ανάλυση της σχέσης μεταξύ της δύναμης και της γνώσης επιχειρεί να αναζητήσει την αντιστοίχιση των διαβαθμίσεων της πρώτης προς τα είδη της δεύτερης. Τέλος, πανταχού παρούσα με ρόλο καταλυτικό η αναγκαιότητα οριοθετεί, εξορθολογίζει και εν τέλει δικαιολογεί τη φύση της δύναμης καθώς και όλων των παραγόντων που σχετίζονται με αυτήν
description: The theory of the power of mind and body is part of a wider framework of re-conceptualization of traditional philosophical concepts, in Spinoza’s Ethics. The power of mind and body is activated in the field of both thought and action. At the core of the concept of power lies the concept of conatus as the effort of every mode (and particularly in the case of humans) to persevere without time constraints in its being. Also, "affects", which develop simultaneously in the mind and body and are distinguished in "actions" and "passions", are also examined. The former refer to the increase of power, while the latter to the reduction of the power of acting and at the same time, of the power of being. This is a change that interprets the ontological dimension of power. The inability to reduce or eliminate affects leads humans to a state of slavery. Knowledge allows them to dominate their passions and indicates the path to freedom, which has not moral but intellectual content. It is cognitive freedom that leads to the knowledge of God. Undoubtedly, the degrees of the power of mind and body are inextricably linked and determined by the three kinds of knowledge that the mind forms. However, it is exclusively the third kind of knowledge that allows power to become identical with virtue along with the simultaneous increase of power to a point of freedom through the ever increasing knowledge of primary causes (of God) "sub specie aeternitatis".| The essay titled "The Power of the Mind and the Body in Spinoza’s Ethics" is developed in three chapters. The first chapter attempts to investigate the relationships that link and differentiate the fundamental terms. Throughout the first chapter there are references to power` and a first attempt is made to clarify the way in which its various manifestations form the coherent link of the concepts under consideration. The second chapter emphasizes the analysis of the nature of the particular bodies and especially of the human body. Subsequently, after analyzing the meaning of particular minds, focus is shifted towards the human mind and its indissoluble relationship with the body. The chapter also investigates the relationship that links the various kinds of ideas with the kinds of knowledge in order to ascertain the changes brought about by their formation in the mind and the body in terms of power. The last chapter: "Relationship between Mind and Body" initially presents the theory of parallelism, the anthropology of Spinoza and the influences of the human body. Furthermore, affects, the issues of slavery and freedom are examined and mainly the concept of conatus as virtue and its relation to power. Additionally, the analysis of the relationship between power and knowledge attempts to establish the matching of the degrees of the former to the types of the latter. Finally, with a crucial role, ubiquitous necessity delimits, rationalizes and ultimately justifies the nature of power as well as all the factors associated with it