Αναγνώριση και υποστήριξη μαθητών/τριών με δυσκολίες ακαδημαϊκής και ψυχοκοινωνικής προσαρμογής στο σχολείο: Αντιλήψεις εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για το ρόλο, την επάρκεια και την ετοιμότητά τους
Creators: name: Ταμπρατζή, Νίκη Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Ετοιμότητα παρατήρησης/υποστήριξης
Εύρος ρόλου εκπαιδευτικών
Πεποιθήσεις αποτελεσματικότητας εκπαιδευτικών
Preparedness to observe/support
Teacher role breadth
Efficacy in supporting students’ socio-emotional difficulties

description: Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν να διερευνήσει ορισμένους παράγοντες που σχετίζονται με την κοινωνική ένταξη όλων των μαθητών/τριών στο σχολικό περιβάλλον και τη συμπερίληψή τους, εστιάζοντας στην αντιλαμβανόμενη ετοιμότητα και επάρκεια των εκπαιδευτικών να αναγνωρίζουν και να υποστηρίζουν τους/τις μαθητές/τριες σε ένα εύρος προσωπικών καταστάσεων και δυσκολιών που έχουν σχέση με την ακαδημαϊκή και ψυχοκοινωνική προσαρμογή τους. Σε συνάρτηση με τα παραπάνω, εξετάζονται οι πεποιθήσεις των εκπαιδευτικών για τη διδακτική/εκπαιδευτική αποτελεσματικότητά τους, οι πεποιθήσεις αποτελεσματικότητάς τους ως προς την ψυχοκοινωνική υποστήριξη των μαθητών/τριών τους καθώς και η αντίληψη που έχουν οι εκπαιδευτικοί για τον επαγγελματικό τους ρόλο. Στην έρευνα συμμετείχαν 200 εν ενεργεία εκπαιδευτικοί Γυμνασίων, Γενικών και Επαγγελματικών Λυκείων. Οι εκπαιδευτικοί κλήθηκαν να απαντήσουν σε μια σειρά ανοιχτών και κλειστών ερωτήσεων για την ετοιμότητά τους να παρατηρούν και να υποστηρίζουν ένα εύρος δυσκολιών, όπως είναι οι μαθησιακές δυσκολίες, το χαμηλό ενδιαφέρον και η μειωμένη συμμετοχή στη μαθησιακή διαδικασία, η μοναξιά, ο εκφοβισμός, τα προβλήματα ψυχικής υγείας, οι εθισμοί, οι οικογενειακές δυσκολίες κ.ο.κ. Κλήθηκαν, επίσης, να συμπληρώσουν ερωτηματολόγια σχετικά με τις πεποιθήσεις αποτελεσματικότητάς τους, διδακτικής και ψυχοκοινωνικής, και το αντιλαμβανόμενο εύρος του ρόλου τους. Τα παρόντα ερευνητικά δεδομένα έδειξαν ότι οι εκπαιδευτικοί νιώθουν υψηλότερη ετοιμότητα να παρατηρούν και να υποστηρίζουν τις εμφανείς δυσκολίες των μαθητών/τριών, που έχουν σχέση, κυρίως, με τον μαθησιακό τομέα και χαμηλότερη ετοιμότητα αναφορικά με μη εμφανείς δυσκολίες και προσωπικές καταστάσεις, σχετικές με τον κοινωνικο-συναισθηματικό τομέα. Αναλύσεις παλινδρόμησης έδειξαν ότι οι γενικές πεποιθήσεις διδακτικής αποτελεσματικότητας προβλέπουν την ετοιμότητα παρατήρησης και υποστήριξης των εμφανών δυσκολιών που συνδέονται κυρίως με το μαθησιακό τομέα, ενώ οι πεποιθήσεις αποτελεσματικότητας ως προς την υποστήριξη της κοινωνικο-συναισθηματικής προσαρμογής των μαθητών/τριών προβλέπουν την ετοιμότητα παρατήρησης και υποστήριξης των μη εμφανών δυσκολιών που αφορούν κυρίως τον ψυχοκοινωνικό τομέα. Επιπλέον, τόσο ο αντιλαμβανόμενος διευρυμένος ρόλος των εκπαιδευτικών όσο και η σημασία που αποδίδουν οι εκπαιδευτικοί στο ρόλο τους αποτέλεσαν προβλεπτικούς παράγοντες της ετοιμότητάς τους να παρατηρούν και να υποστηρίζουν τις ψυχοκοινωνικές ανάγκες των μαθητών/τριών. Τέλος, οι πεποιθήσεις αποτελεσματικότητας των εκπαιδευτικών ως προς την υποστήριξη της κοινωνικο-συναισθηματικής προσαρμογής των μαθητών/τριών και ως προς τη συνεργασία με ειδικούς προβλέπουν την αντίληψη των εκπαιδευτικών ότι έχουν έναν διευρυμένο ρόλο. Οι ποιοτικές αναλύσεις με το λογισμικό ATLAS.ti προσφέρουν σημαντικά συμπληρωτικά δεδομένα σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο οι εκπαιδευτικοί προσπαθούν να προάγουν την κοινωνική ένταξη των μαθητών/τριών, τα δυνατά τους σημεία και την υποστήριξη που πιστεύουν ότι χρειάζονται, ώστε να υποστηρίζουν αποτελεσματικά τους/τις μαθήτριές τους. Τα ευρήματα συζητούνται σε σχέση με υπάρχοντα ερευνητικά δεδομένα και διατυπώνονται προτάσεις εφαρμογής στο σχολικό πλαίσιο.
description: The study aimed to explore various factors related to students’ social inclusion in schools, focusing on teachers’ perceived preparedness and competence in recognizing and supporting students in a range of personal circumstances and challenges related to their academic and psychosocial adjustment. In line with this, the study examined teachers' self-efficacy beliefs in both teaching and psychosocial support roles, as well as their perceptions of their professional role. The sample included 200 in-service secondary school teachers from general and vocational high schools. Teachers were asked to respond to a series of open-ended and closed questions regarding their preparedness to observe and support a range of difficulties, including learning difficulties, low engagement and participation, loneliness, bullying, mental health issues, addictions, family problems, etc. They also completed questionnaires related to their beliefs about their teaching and psychosocial efficacy, and the perceived role breadth. The findings revealed that teachers felt more prepared to observe and support visible difficulties, particularly those related to academic issues, and less prepared to address less visible ones, such as those related to students' socio-emotional challenges. Regression analyses indicated that teaching efficacy beliefs predicted teachers' preparedness to observe and support visible difficulties, while beliefs about their efficacy in supporting students' socio-emotional adjustment predicted their preparedness to address less visible challenges. Furthermore, both the perceived teachers’ role breadth and the importance they placed on this role were predictive factors of their preparedness to observe and support students' psychosocial needs. Finally, teachers' efficacy beliefs regarding the support of students' socio-emotional adjustment and collaboration with specialists predict teachers' perception of having a greater role breadth. Qualitative analyses with ATLAS.ti provided additional insights into how teachers strive to promote the social inclusion of their students, their strengths, and provide the support they believe is needed to effectively assist their students. The findings are discussed in light of existing research, and recommendations for school-based implementation are provided.