Πρόταση αποκατάστασης και επανάχρησης κτιριακού συγκροτήματος οθωμανικού λουτρού στην Κάτω Πόλη Μονεμβασίας.
Creators: name: Αναγνώστου, Λουΐζα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Αποκατάσταση
Χαμάμ
Μονεμβασιά
Restoration
Hamam
Monemvasia

description: Tο αντικείμενο της διπλωματικής εργασίας εξετάζει τρεις διαφορετικές περιπτώσεις κτισμάτων που συνυπάρχουν στο ίδιο κτιριακό συγκρότημα: ένα Οθωμανικό Λουτρό, έναν ναΐσκο και μία οικία τριών στάθμεων στην Κάτω Πόλη Μονεμβασίας, στο νομό Λακωνίας, περιφέρειας Πελοποννήσου. Το Οθωμανικό Λουτρό πρόκειται για το μοναδικό σωζόμενο κτίσμα τέτοιας χρήσης εσωτερικά των τειχών της πόλης. Η πρώτη οικοδομική φάση χρονολογείται την περίοδο της πρώτης Τουρκοκρατίας. Δυτικά του κτιρίου εντοπίζεται κοινή μεσοτοιχία με δίκλιτο θολοσκέπαστο χώρο. Σύμφωνα με την υπεύθυνη αρχαιολογική υπηρεσία, πρόκειται για τον Ναό του Σωτήρος, που χτίστηκε τους βυζαντινούς χρόνους και μετασκευάστηκε σε δίκλιτο κατά την δεύτερη Ενετοκρατία. Λόγω του γειτνιάζοντος ναΐσκου, το συγκρότημα ονομάζεται το Χαμάμι του Σωτήρος. Στη Βόρεια πλευρά το χαμάμ συνορεύει με την οικία που ασχολείται η εργασία. Έχει ανεξάρτητη πρόσβαση από βορειότερη δημόσια οδό και ανοίγματα που οδηγούν στον χώρο του χαμάμ. Δεν είναι γνωστό πότε σταμάτησε να λειτουργεί το Χαμάμ, ενώ το ίδιο ισχύει και για τον παράπλευρο Ναό. Όλο το κτιριακό συγκρότημα έχει δεχθεί μεταγενέστερες επεμβάσεις, χωρίς όμως να αλλοιώνεται ο χαρακτήρας του ως σύνολο. Το τμήμα του Λουτρού είναι εγκαταλελειμμένο και εν μέρει σε ερειπιώδη κατάσταση, ενώ ο Ναός έχει πρόχειρες σωστικές επισκευές και χρησιμοποιείται ως αποθήκη από την Αρχαιολογική Υπηρεσία. Η οικία είναι ανακατασκευασμένη σε προγενέστερα ίχνη και είναι κενή χρήσης. Ως προς την κατασκευή, όλα τα κτίσματα αποτελούνται από φέρουσες ενιαίες τοιχοποιίες, με αργολιθοδομή από ασβεστόλιθους και θραυστά κεραμικά. Οι χώροι του λουτρού και του ναού διαχωρίζονται με τόξα από πωρόλιθους και κάθε δωμάτιο φέρει θόλο (καμαροσκέπαστο ή ημισφαιρικό θόλο και θολίσκους). Οι τοιχοποιίες είναι επιχρισμένες με συμπαγές υδραυλικό κονίαμα πολύ λεπτών αδρανών. Εντοπίζονται μαρμάρινα σπόλια είτε ως διακοσμητικά στοιχεία (υφαψίδια, υπέρθυρα) είτε ενσωματωμένα στις τοιχοποιίες. Τα περιθυρώματα των ανοιγμάτων διαμορφώνονται από λαξευτούς πωρόλιθους. Η οικία επικαλύπτεται με τετράριχτη κεραμοσκεπή και το πάτωμα της τρίτης στάθμης είναι ξύλινο. Σκοπός της εργασίας είναι η διαχρονική και συγχρονική ανάλυση, η τεκμηρίωση, και τέλος, η πρόταση αποκατάστασης και επανάχρησης του συγκροτήματος ως ένα σύγχρονο χαμάμ, με χώρους υποδοχής στη μικρή γειτνιάζουσα, συνιδιόκτητη οικία. Ο Ναός αποκαθίσταται και γίνεται επισκέψιμος. Οι προτεινόμενες χρήσεις είναι απόρροια της αξιολόγησης της υφιστάμενης κατάστασης του κτιριακού συγκροτήματος και του βαθμού αναγκαιότητας επεμβάσεων αποκατάστασης. Η συμβατότητα των νέων επεμβάσεων μελετάται στο σύνολο του οικισμού. Τα εργαλεία διερεύνησης που χρησιμοποιήθηκαν αποτελούν, πέρα από την βιβλιογραφική έρευνα, η φωτογραφική και επιτόπια βιωματική καταγραφή, η επίσκεψη σε ολοκληρωμένα παραδείγματα αποκατεστημένων και σύγχρονων λουτρών, η αναζήτηση αρχειακού υλικού, η εξέταση του νομοθετικού πλαισίου του οικισμού, η γεωμετρική και φωτογραμμετρική αποτύπωση με συμβατικά και ψηφιακά μέσα απεικόνισης.
description: Subject of the study are three different cases of buildings that coexist in the same complex: an Ottoman bath, a temple and a stone house in Lower Town of Monemvasia in Lakonia, Peloponnese. The Ottoman Bath is the only building of such use inside the city walls. The first construction phase dates back to the first period of Ottoman rule. West of the building is located a common wall with a two-aisled domed space. According to the corresponding archaeological department, this is the Sotiros Church, built in Byzantine times and converted into a two-aisled during the second Venetian rule. Due to the closely located small temple, the complex is called Sotiros hammamι. In the north side the hammam is adjacent to the house that this thesis deals with. It has independent access from the northern public road and openings leading to the hammam area. It is not known when it stopped working as a Hamam, while the same goes for the adjacent church. The entire complex has had many interventions, without altering its character as a whole. The bath is abandoned and partially in ruins, while the church has rough repairs and is used as storage by the Archaeological Service. The house was reconstructed on previous ruins and is vacant. Regarding the construction, all the buildings consist of uniform bearing walls, of rubble masonry (limestone and crushed ceramics). The spaces of the hamam and the church are separated by limestone arches and each room is domed (semicylindrical or hemispherical dome or calotte). The masonry is coated with thick hydraulic plaster of very fine aggregates. Marble spolia are detected as decorative elements (lintels) or embedded in masonry. The doorframes are formed from limestones. The residence is coated by hipped roof and third level floor is wooden. The objective of the thesis is the historic and synchronic analysis, documentation, and finally the restoration and reuse proposal of the complex as a modern hamam, with reception area in the small adjoining, co-owned house. The church is restored and open to visitors. The proposed uses result from the evaluation of the current status of the complex and the degree of need for restoration interventions. The compatibility of new interventions is studied in its entirety considering the whole town area. Investigative tools that were used are, apart from bibliographic research, photographic and on-site experiential documentation, visiting concrete examples of restored and modern baths, searching archival material, examination of the legal framework of the town, geometric and photogrammetric mapping with conventional and digital imaging media.