Konfiskata rozszerzona – powrót do konfiskaty mienia czy nowy koncept konfiskaty w XXI wieku?
Creators: name: Buczkowski, Konrad
Publisher: name: Zenodo
Year: 2019

description: Konfiskata rozszerzona to z pewnością nie powrót do konfiskaty mienia. Czy zatem nowy koncept konfiskaty w XXI w.? Również nie. Pomimo takiego określenia jest to nadal przepadek, którego ostrze skierowane jest jednak przede wszystkim przeciwko sprawcom tych przestępstw, które w XXI w. są dla państw szczególnie dotkliwe i przynoszą największy uszczerbek w dochodach skarbowych, a więc przestępstw gospodarczych. I choć użycie określenia „konfiskata rozszerzona” jest bardzo nośne, to jednak niezbędne jest, by w dalszym ciągu był to „przepadek”, choć mocno przyjętymi przepisami prawa karnego „rozszerzony”.
description: {"references": ["Na przyk\u0142ad Kazimierz Wielki dokonywa\u0142 zaboru mienia w przypadku, gdy realizowa\u0142 kar\u0119 przepadku w nast\u0119pstwie skazania za pope\u0142nienie przest\u0119pstwa albo bez zwi\u0105zku z przest\u0119pstwem w\u0142a\u015bciciela maj\u0105tku, w przypadku, gdy dobra nale\u017c\u0105ce do poddanych okazywa\u0142y si\u0119 z jakich\u015b przyczyn potrzebne kr\u00f3lowi albo je\u017celi potraktowa\u0142 je \u2013 nies\u0142usznie \u2013 jako podlegaj\u0105c\u0105 rewindykacji w\u0142asno\u015b\u0107 monarsz\u0105. Niezale\u017cnie od zastosowanej podstawy konfiskaty d\u00f3br ich w\u0142a\u015bciciel by\u0142 ich pozbawiany wbrew woli i bez jakiegokolwiek za nie ekwiwalentu. Zob. K. G\u00f3\u017ad\u017a-Roszkowski, Tre\u015b\u0107 nazwy \"konfiskata\" w \u015bwietle niekt\u00f3rych wypowiedzi literatury na temat reorganizacji domeny monarszej przez Kazimierza Wielkiego, \"Studia z Dziej\u00f3w Pa\u0144stwa i Prawa Polskiego\" 2006, nr 9/1, s. 63\u201364.", "Ustawa z dnia 2 lipca 1920 r. o zwalczaniu lichwy wojennej, Dz. U. z 1920 r. Nr 67, poz. 449.", "Ustawa z dnia 23 czerwca 1939 r. o szczeg\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci karnej w przypadkach zbiegostwa do nieprzyjaciela lub poza granice pa\u0144stwa, Dz. U. z 1939 r. Nr 57, poz. 367.", "Szerzej zob. I. Rzepli\u0144ska, Konfiskata mienia. Studium z historii polityki kryminalnej, Instytut Nauk Prawnych PAN, Warszawa 1997, s. 33 i n.", "I. Andrejew, Polskie prawo karne w zarysie, PWN, Warszawa 1986, s. 271.", "I. Rzepli\u0144ska, Konfiskata mienia \u2013 powr\u00f3t kary, \"Pa\u0144stwo i Prawo\" 1996, nr 2, s. 77\u201380.", "I. Rzepli\u0144ska, Konfiskata\u2026, op. cit., s. 55.", "Ustawa z dnia 10 maja 1985 r. o zmianie niekt\u00f3rych przepis\u00f3w prawa karnego i prawa o wykroczeniach, Dz. U. z 1985 r. Nr 23, poz. 100.", "Ustawa z dnia 10 maja 1985 r. o szczeg\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci karnej, Dz. U. z 1985 r. Nr 23, poz. 101. Ustawa ta obowi\u0105zywa\u0142a do dnia 30 czerwca 1988 r. Jej wprowadzenie uzasadniano wcze\u015bniejsz\u0105 liberaln\u0105 polityk\u0105 karn\u0105 s\u0105d\u00f3w w p\u0142aszczy\u017anie wymiaru kary wobec sprawc\u00f3w najpowa\u017cniejszych przest\u0119pstw i generalnym obni\u017ceniem represji karnej. Zob. Z. Jankowski, J. Michalski, Ustawa z 10 V 1985 r. o szczeg\u00f3lnej odpowiedzialno\u015bci karnej \u2013 komentarz, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1985, s. 10\u201311.", "Efektem wprowadzonych zmian, a zw\u0142aszcza ustawy szczeg\u00f3lnej z 1985 r., by\u0142 znacz\u0105cy wzrost orzekania kary konfiskaty mienia. W latach 1986\u20131987 kara ta wymierzana by\u0142a w 11\u201312% skaza\u0144, by w r. 1989, a wi\u0119c po zako\u0144czeniu obowi\u0105zywania ustawy szczeg\u00f3lnej, stanowi\u0107 jedynie 0,1% wszystkich prawomocnych skaza\u0144. Zob. I. Rzepli\u0144ska, Konfiskata\u2026, op. cit., s. 58.", "Ustawa z dnia 23 lutego 1990 r. o zmianie kodeksu karnego i niekt\u00f3rych innych ustaw, Dz. U. z 1990 r. Nr 14, poz. 84.", "Uzasadnienie rz\u0105dowego projektu ustawy \u2013 Kodeks karny z dnia 18 sierpnia 1995 r., Druk sejmowy nr 1274, s. 32.", "Zob. I. Rzepli\u0144ska, Konfiskata mienia \u2013 powr\u00f3t kary, \"Pa\u0144stwo i Prawo\" 1996, nr 2, s. 77\u201380. Nale\u017cy oczywi\u015bcie pami\u0119ta\u0107 o art. 44 k.k. przewiduj\u0105cym przepadek przedmiot\u00f3w pochodz\u0105cych z przest\u0119pstwa lub ich r\u00f3wnowarto\u015bci, jednak ze wzgl\u0119du na uj\u0119cie poruszanej w niniejszym artykule problematyki rozwa\u017cania na temat przepadku przedmiot\u00f3w zostan\u0105 w nim ograniczone do niezb\u0119dnego minimum.", "Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. \u2013 Kodeks karny, Dz. U. z 1997 r. Nr 88, poz. 553.", "Nale\u017cy zaznaczy\u0107 bowiem, \u017ce pocz\u0105tkowo przepadek korzy\u015bci maj\u0105tkowej nie znalaz\u0142 si\u0119 w katalogu \u015brodk\u00f3w karnych. Pierwotnie \u015brodkiem karnym by\u0142 wy\u0142\u0105cznie przepadek przedmiot\u00f3w, co uleg\u0142o zmianie dopiero w 2003 r.", "Szerzej o w\u0105tpliwo\u015bciach interpretacyjnych zob. B. Mik, Nowela antykorupcyjna z dnia 13 czerwca 2003 r. Rys historyczny i podstawowe problemy interpretacyjne, Zakamycze, Krak\u00f3w 2003, s. 30 i n.", "Sta\u0142o si\u0119 to na mocy Ustawy z dnia 9 wrze\u015bnia 2000 r. o zmianie ustawy \u2013 Kodeks karny, ustawy \u2013 Kodeks post\u0119powania karnego, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz ustawy \u2013 Prawo bankowe, Dz. U. z 2000 r. Nr 93, poz. 1027.", "Zob. Uchwa\u0142a S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 17 marca 2005 r. (sygn. akt. I KZP 4/05), \"Orzecznictwo S\u0105du Najwy\u017cszego Izba Karna i Izba Wojskowa\" 2005, nr 3, s. 27.", "Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zmianie ustawy \u2013 Kodeks karny oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, Dz. U. z 2003 r. Nr 111, poz. 1061.", "Zob. K. Buczkowski, Wykonanie \u015brodka karnego przepadku korzy\u015bci maj\u0105tkowych w polskim systemie prawnym, \"Prawo w Dzia\u0142aniu\" 2010, nr 8. Zob. te\u017c idem, Przepadek korzy\u015bci maj\u0105tkowej po nowelizacji kodeksu karnego z 13 czerwca 2003 r. Wyniki bada\u0144 aktowych, \"Biuletyn Polskiego Towarzystwa Kryminologicznego im. prof. Stanis\u0142awa Batawii\" 2007, nr 17.", "Decyzja ramowa Rady UE nr 2005/212/WSiSW z dnia 24 lutego 2005 r. w sprawie konfiskaty korzy\u015bci, narz\u0119dzi i mienia pochodz\u0105cego z przest\u0119pstwa, Dz. Urz. UE L 68, 15.03.2005.", "Szerzej zob. K. Polit-Langierowicz, Rozszerzony przepadek korzy\u015bci pochodz\u0105cych z przest\u0119pstwa \u2013 uwagi do projektu nowelizacji Kodeksu karnego, \"Prokuratura i Prawo\" 2008, nr 7. Krajowa Rada S\u0105downictwa w swojej opinii do tego projektu stwierdzi\u0142a, \u017ce wprowadzenie ustawowego domniemania nielegalnego pochodzenia maj\u0105tku zgromadzonego przez cz\u0142onka zorganizowanej grupy albo zwi\u0105zku maj\u0105cego na celu pope\u0142nianie przest\u0119pstw jest rozwi\u0105zaniem zbyt daleko id\u0105cym, pozostaj\u0105cym w sprzeczno\u015bci z podstawowymi zasadami prawa karnego, a poza tym wykracza poza ramy unormowania przewidzianego przez decyzj\u0119 ramow\u0105 Rady UE nr 2005/212/WSiSW.", "Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy \u2013 Kodeks karny oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, Dz. U. z 2015 r. poz. 396. Ustaw\u0105 t\u0105 przepadek wy\u0142\u0105czono z grupy \u015brodk\u00f3w karnych wymienionych w art. 39 k.k., tworz\u0105c dla niego (i \u015brodk\u00f3w kompensacyjnych) odr\u0119bny rozdzia\u0142 Va, a tym samym kreuj\u0105c go na odr\u0119bny \u015brodek na gruncie Kodeksu karnego. Szerzej zob. W. Cie\u015blak, A. Marek, T. Oczkowski, J. Raglewski, Przepadek i \u015brodki kompensacyjne [w:] M. Melezini (red.), Kary i inne \u015brodki reakcji prawnokarnej, \"System Prawa Karnego\", t. 6, C.H. Beck, Warszawa 2016; P. Gensikowski, Przepadek [w:] P. Daniluk (red.), \u015arodki karne, przepadek i \u015brodki kompensacyjne w znowelizowanym Kodeksie karnym, C.H. Beck, Warszawa 2017.", "Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE z dnia 3 kwietnia 2014 r. w sprawie zabezpieczenia i konfiskaty narz\u0119dzi s\u0142u\u017c\u0105cych do pope\u0142niania przest\u0119pstw i korzy\u015bci pochodz\u0105cych z przest\u0119pstwa w Unii Europejskiej, Dz. Urz. UE L 127, 29.04.2014, s. 39.", "Por. M. B\u0142aszczak, Najnowsze zmiany przepis\u00f3w dotycz\u0105cych przepadku korzy\u015bci maj\u0105tkowej (art. 45 K.K.) [w:] B. Namys\u0142owska-Gabrysiak, K. Syroka-Marczewska, A. Walczak-\u017bochowska (red.), Prawo wobec problem\u00f3w spo\u0142ecznych. Ksi\u0119ga jubileuszowa profesor Eleonory Zieli\u0144skiej, C.H. Beck, Warszawa 2016.", "Wcze\u015bniej art. 45 \u00a7 3 k.k. zawiera\u0142 wym\u00f3g, aby okoliczno\u015bci sprawy wskazywa\u0142y na du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce to sprawca przeni\u00f3s\u0142 na osob\u0119 fizyczn\u0105, prawn\u0105 lub jednostk\u0119 organizacyjn\u0105 niemaj\u0105c\u0105 osobowo\u015bci prawnej faktycznie lub pod jakimkolwiek tytu\u0142em prawnym mienie stanowi\u0105ce korzy\u015b\u0107 maj\u0105tkow\u0105 uzyskan\u0105 z pope\u0142nienia przest\u0119pstwa.", "Odmiennie Jaros\u0142aw Majewski, kt\u00f3ry uzna\u0142, \u017ce ustawodawca pogorszy\u0142 sytuacj\u0119 osoby trzeciej, kt\u00f3rej to domniemanie dotyczy, gdy\u017c w zmienionym brzmieniu wymaga si\u0119 od niej wykazania, \u017ce w konkretnej sytuacji obiektywnie nie by\u0142o mo\u017cliwo\u015bci przewidzenia, \u017ce dane mienie pochodzi\u0142o z czynu zabronionego. Zob. J. Majewski, Kodeks karny. Komentarz do zmian 2015, Wolters Kluwer, Warszawa 2015, s. 136.", "Przepis ten stanowi syntez\u0119 art. 99 k.k. oraz uchylonego art. 100 k.k.", "Ustawa z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy \u2013 Kodeks karny oraz niekt\u00f3rych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r. poz. 768.", "Ustawa ta wprowadzi\u0142a ponadto szereg zmian w Kodeksie post\u0119powania karnego, id\u0105c w kierunku znacznego rozszerzenia przes\u0142anek prowadzenia kontroli i utrwalania rozm\u00f3w (art. 237 \u00a7 3a k.p.k.), a tak\u017ce wprowadzi\u0142a do post\u0119powania dw\u00f3ch nowych uczestnik\u00f3w: podmiot zobowi\u0105zany do zwrotu korzy\u015bci maj\u0105tkowej (art. 91a k.p.k.) oraz w\u0142a\u015bciciela przedsi\u0119biorstwa zagro\u017conego przepadkiem (art. 91b k.p.k.). Szerzej zob. A. Kowalczyk, Rozszerzony przepadek mienia pochodz\u0105cego z przest\u0119pstwa lub s\u0142u\u017c\u0105cego do jego pope\u0142nienia (tzw. konfiskata rozszerzona) \u2013 aspekty procesowe, \"Monitor Prawniczy\" 2018, nr 21, s. 1145.", "Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/42/UE\u2026, op. cit.", "Jak podniesiono w uzasadnieniu projektu: \"Niekt\u00f3re szczeg\u00f3lnie powa\u017cne przest\u0119pstwa gospodarcze mog\u0105 by\u0107 pope\u0142niane z wykorzystaniem istniej\u0105cych przedsi\u0119biorstw, zar\u00f3wno prowadz\u0105cych legaln\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 i dodatkowo wykorzystywanych do cel\u00f3w przest\u0119pczych, jak r\u00f3wnie\u017c utworzonych wy\u0142\u0105cznie w zamiarze pope\u0142nienia przest\u0119pstwa. Katalog czyn\u00f3w zabronionych, kt\u00f3re mog\u0105 by\u0107 pope\u0142nione przy wykorzystaniu podmiotu gospodarczego, obejmuje powa\u017cne wyst\u0119pki, takie jak oszustwa czy pranie brudnych pieni\u0119dzy. Fakt, \u017ce przedsi\u0119biorstwo nie stanowi w\u0142asno\u015bci sprawcy, skutecznie uniemo\u017cliwia lub w znacznym stopniu utrudnia zwalczanie takiej przest\u0119pczo\u015bci. Z uwagi na ograniczenie represji wy\u0142\u0105cznie do osoby sprawcy, prowadzone post\u0119powanie karne zazwyczaj pozostaje bez wp\u0142ywu na status i kondycj\u0119 finansow\u0105 zaanga\u017cowanego przedsi\u0119biorstwa. Zwa\u017cywszy na wp\u0142yw powa\u017cnej przest\u0119pczo\u015bci gospodarczej na bezpiecze\u0144stwo ekonomiczne pa\u0144stwa oraz prawid\u0142owo\u015b\u0107 i pewno\u015b\u0107 obrotu gospodarczego, projektodawca za\u0142o\u017cy\u0142, \u017ce usprawiedliwia on skorzystanie z nadzwyczajnej, lecz dobrze znanej polskiemu prawu instytucji przepadku mienia, niestanowi\u0105cego \u2013 przynajmniej formalnie \u2013 w\u0142asno\u015bci sprawcy\". Uzasadnienie rz\u0105dowego projektu ustawy o zmianie ustawy \u2013 Kodeks karny oraz niekt\u00f3rych innych ustaw z dnia 23 marca 2017 r., Druk Sejmowy nr 1186, s. 4.", "Szerzej zob. D. Szeleszczuk, Przepadek przedsi\u0119biorstwa (art. 44a k.k.), \"Prokuratura i Prawo\" 2017, nr 12, s. 37.", "Art. 46 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej stanowi, \u017ce \"przepadek rzeczy mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 tylko w przypadkach okre\u015blonych w ustawie i tylko na podstawie prawomocnego orzeczenia s\u0105du\".", "Uwa\u017cam jednak, \u017ce pos\u0142ugiwanie si\u0119 tego rodzaju okre\u015bleniem jest w dalszym ci\u0105gu nieprawid\u0142owe, gdy\u017c pomimo szerokich przes\u0142anek do zastosowania przepadku obejmuje on ograniczony zakres mienia oraz korzy\u015bci uzyskanej z przest\u0119pstwa, podczas gdy konfiskata obejmowa\u0142a ca\u0142o\u015b\u0107 maj\u0105tku sprawcy i jego bliskich niezale\u017cnie od rzeczywistych \u017ar\u00f3de\u0142 pochodzenia mienia.", "Na marginesie: okre\u015blenie to jest wewn\u0119trznie sprzeczne, gdy\u017c samo s\u0142owo \"konfiskata\" zawiera w sobie zab\u00f3r ca\u0142o\u015bci maj\u0105tku sprawcy i jego rodziny. W jaki zatem spos\u00f3b mo\u017cna to jeszcze \"rozszerzy\u0107\"?"]}