Διερεύνηση των προφίλ ατομικοποίησης σε εφήβους με και χωρίς χρόνιο νόσημα, καθώς και παραγόντων που συνδέονται με αυτά
Creators: name: Ιωαννίδου, Μαρία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: προφίλ ατομικοποίησης
εφηβεία
χρόνια νόσος
individuation profile
adolescence
chronic illness

description: Η διαδικασία ατομικοποίησης της εφηβείας εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων οι συνθήκες ζωής των εφήβων και οι πρακτικές ανατροφής που ακολουθούν οι γονείς τους. Η υπάρχουσα διεθνής βιβλιογραφία έχει δείξει ότι η ύπαρξη μιας χρόνιας νόσου κατά την εφηβεία μπορεί να επηρεάσει την ικανότητα των εφήβων να επιτύχουν τον αποχωρισμό από τους γονείς, να εδραιώσουν την αίσθηση της ατομικότητάς τους και ανταποκριθούν στις απαιτήσεις της σχολικής ζωής. Στη διαδικασία αυτή καθοριστικό ρόλο παίζουν οι γονείς, μέσα από τη στάση τους και τις γονεϊκές πρακτικές που ακολουθούν. Η παρούσα έρευνα στοχεύει αφενός να διερευνήσει τα προφίλ ατομικοποίησης εφήβων που πάσχουν από χρόνιες νόσους, συγκρίνοντάς τα με τα αντίστοιχα εφήβων που δεν αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υγείας, και αφετέρου να εξετάσει αν τα προφίλ αυτά συνδέονται τόσο με τη λειτουργικότητα των εφήβων όσο και με παράγοντες που αφορούν στους γονείς τους. Την ομάδα μελέτης αποτέλεσαν 46 έφηβοι ασθενείς (11-18 ετών), αγόρια, 23 με αιμορροφιλία και 23 με άσθμα, καθώς και 29 έφηβοι (11-18 ετών) χωρίς χρόνιο νόσημα. Επίσης, στην έρευνα συμμετείχαν οι μητέρες των εφήβων, καθώς και ένας εκπαιδευτικός τους από το σχολείο. Για την αξιολόγηση των προφίλ ατομικοποίησης των εφήβων χρησιμοποιήθηκε το Ερωτηματολόγιο Αποχωρισμού – Ατομικοποίησης της Εφηβείας (Separation – Individuation Test of Adolescence – SITA), ενώ για τους υπόλοιπους παράγοντες χρησιμοποιήθηκαν ερωτηματολόγια που διερευνούν τα προβλήματα εσωτερίκευσης και εξωτερίκευσης των εφήβων, την αυτοαντίληψη και αυτοεκτίμησή τους, τις πρακτικές ανατροφής των γονέων και το γονεϊκό στρες, ενώ συγκεντρώθηκαν δεδομένα και αναφορικά με την ακαδημαϊκή τους επίδοση. Η ανάλυση κατά συστάδες ανέδειξε τρία προφίλ ατομικοποίησης με κοινά μοτίβα μεταξύ των δύο ομάδων (ασφαλές, αποφευκτικό και λειτουργικής εξάρτησης), και από ένα σε κάθε ομάδα με μοναδικά χαρακτηριστικά (αποστασιοποιημένο και αμφιθυμικό). Το αμφιθυμικό προφίλ συνδέθηκε και στις δύο ομάδες με υψηλή απόρριψη των γονέων και υπερπροστατευτικότητα της μητέρας, ενώ στην ομάδα με χρόνιο νόσημα συνδέθηκε με χαμηλή αυτοαντίληψη της διαγωγής και στην ομάδα χωρίς χρόνιο νόσημα με υψηλό συνολικό γονεϊκό άγχος. Αντίθετα, το ασφαλές προφίλ συνδέθηκε με χαμηλή απόρριψη των γονέων και υπερπροστατευτικότητα της μητέρας και στις δύο ομάδες και υψηλό γονεϊκό στρες που αφορά στη σχέση γονέα – εφήβου μόνο στην ομάδα χωρίς χρόνιες νόσους. Στην ομάδα των εφήβων με χρόνιο νόσημα τα προφίλ που αντανακλούν μία υγιή ατομικοποίηση εμφανίζουν μικρότερη συχνότητα, ενώ για κάποια προφίλ διαπιστώθηκαν ηλικιακές διαφορές. Ανεξαρτήτως των προφίλ ατομικοποίησης η ομάδα με χρόνιο νόσημα παρουσίασε αυξημένη υπερκινητικότητα στο σχολείο και χαμηλότερη ακαδημαϊκή επίδοση. Τα αποτελέσματα αυτά συζητούνται και ερμηνεύονται με αναφορές σε σύγχρονα ερευνητικά δεδομένα
description: Individuation process of adolescence depends on several factors, including life circumstances and parental rearing practices. Existing international literature has shown that a chronic illness during adolescence might affect adolescents’ capability of succeeding separation from their parents, establishing individuality and responding to school life requirements. In this process it seems that parents play a determinant role, through their attitude and rearing practices. This research aims on the one hand at exploring individuation profiles of adolescents who suffer a chronic illness, in comparison to those of adolescents who do not face chronic health problems, and on the other hand at examining whether these profiles are connected to both adolescents’ functionality and factors concerning their parents. Study group consisted of 46 adolescents’ patients (11 – 18 years old), boys, 23 of whom were diagnosed with hemophilia and 23 with asthma, as well as 29 adolescents (11 – 18 years old) without chronic illness. Adolescents’ mothers and one teacher from their school also participated in the research. Separation – Individuation Test of Adolescents (SITA) was used for the assessment of adolescents’ individuation profiles, whereas questionnaires exploring internalizing and externalizing problems, self-perception and self-esteem, parental rearing practices and parenting stress were used for the rest factors, while data regarding academic performance were also gathered. Cluster analysis designated three individuation profiles which shared common patterns between the two groups (secure, avoidant and functional dependence) and one in each group with unique characteristics (detached and ambivalent). Avoidant profile was connected in both groups to high parental rejection and maternal overprotection, whereas in chronic illness group was connected to low conduct self-perception and in the other group with high total parenting stress. On the other hand, secure profile was connected to low parental rejection and maternal overprotection in both groups and high parenting stress regarding parent – adolescent relationship only in the group of adolescents without chronic illness. In the group of adolescents with chronic illness profiles that reflect a healthy individuation had a lower frequency, whereas for certain profiles age differences were observed. Regardless individuation profiles, the group of adolescents with chronic illness showed higher hyperactivity in school setting and lower academic performance. These results are discussed and explicated with references to contemporary research data