Το ελληνικό αγροτικό τοπίο. Αρχές αναγνώρισης, εκτίμησης και διαχείρισης
Creators: name: Σφουγγάρη, Ηρώ Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Ελληνικό αγροτικό τοπίο και ύπαιθρος
Αειφορική διαχείριση
Επικοινωνία με τους αγρότες
Greek rural landscape and countryside
Integrated management
Communication with farmers

description: Το αγροτικό τοπίο αντανακλά τη σχέση των αγροτών με το φυσικό περιβάλλον αλλά και την αντίληψή τους στη διάρκεια του χρόνου και αποτελεί ένα παλίμψηστο γεωργικών εργασιών και μόχθου, το οποίο κάθε κοινωνική ομάδα αντιλαμβάνεται διαφορετικά. Ο σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας είναι να μελετήσει το ελληνικό αγροτικό τοπίο και τη σχέση των διαφορετικών εταίρων με αυτό, να διερευνήσει τους παράγοντες εκείνους που είναι απαραίτητοι για τον ολοκληρωμένο σχεδιασμό και τη διαχείρισή του, λαμβάνοντας υπόψη τις ισχύουσες πολιτικές, αλλά και την τοπική κοινωνία, ιδιαίτερα τους αγρότες. Για το σκοπό της εργασίας έγινε βιβλιογραφική έρευνα σχετικά με το αγροτικό τοπίο, την αναγνώριση, την εκτίμηση και τη διαχείρισή του, αλλά και σε σχέση με τις συμμετοχικές διαδικασίες και την επικοινωνία με τους αγρότες. Στη συνέχεια, επιλέχθηκαν και αναλύθηκαν τρεις μεθοδολογίες οδηγοί: Η Αξιολόγηση Χαρακτήρα Τοπίου (Landscape Character Assessment), Αρχές σχετικά με τα αγροτικά τοπία σαν πολιτιστική κληρονομιά (Principles Concerning Rural Landscapes as Heritage, ICOMOS-IFLA) και η Μεθοδολογία διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος (InCreate, Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο), καθώς ο συνδυασμός αυτών των τριών θεωρήθηκε ο πιο κατάλληλος για τη διαχείριση του αγροτικού τοπίου. Mε βάση αυτές, πραγματοποιήθηκε συγκριτική μελέτη κάποιων εφαρμοσμένων παραδειγμάτων από μελέτες περιπτώσεων. Τόσο στις μεθοδολογίες οδηγούς όσο και στα παραδείγματα, παρατηρήθηκε μια κοινή προσέγγιση στην αντιμετώπιση του τοπίου, με κάποιες αποκλίσεις. Το μοτίβο αυτό συνοψίζεται στα εξής: έρευνα γραφείου και έρευνα πεδίου για την εκτίμηση του τοπίου, αξιολόγηση των κινδύνων και των δυνατοτήτων του, σχεδιασμός δράσεων, παρακολούθηση της πορείας, ενημέρωση και επικοινωνία με το κοινό και τα ενδιαφερόμενα μέρη. Συμπερασματικά, η ολοκληρωμένη διαχείριση του αγροτικού τοπίου εμπεριέχει την αναγνώριση της αξίας του και την εκτίμηση του χαρακτήρα του και οι τρεις αυτές έννοιες συνδέονται. Κύριος στόχος κάθε διαχειριστικού σχεδιασμού θα πρέπει να είναι η ενίσχυση των οικολογικών του αξιών, την οποία συνήθως ακολουθεί η αισθητική ικανοποίηση και τελικά η κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Κάτι τέτοιο δεν είναι δυνατό να επιτευχθεί αν δεν ενημερωθεί τοπική κοινωνία για θέματα τοπίου, αν δεν αποκτήσει «παιδεία» πάνω σε αυτό αλλά και αν δεν ερωτηθεί για τις ανάγκες της. Ειδικά οι αγρότες, ως κύριοι διαχειριστές αυτού του τοπίου, πρέπει να εκπαιδευτούν ως προς τον ρόλο τους ως «θεματοφύλακες» μιας μεταπαραγωγικής, πολυλειτουργικής υπαίθρου/τοπίου, να αποκτήσουν «παιδεία» και συνείδηση πέραν αυτής της απλής παραγωγής τροφής και εκμετάλλευσης του αγροτικού τοπίου.
description: The rural landscape reflects the relationship of man with the natural environment but also their perception of it over time and it is a palimpsest of agricultural work and labour, which every stakeholder perceives differently. The main purpose of this paper is to study the Greek rural landscape and the relationship of social groups with it and to investigate those factors that are necessary for the integrated planning of rural landscape management, taking into account current policies and the local community, especially farmers. For this purpose, bibliographic research was conducted on the rural landscape, its identification, assessment and management, but also in relation to the participatory processes and the communication with the farmers. Three guiding methodologies were then selected and reported: Landscape Character Assessment, Principles Concerning Rural Landscapes as Heritage (ICOMOS-IFLA) and Environmental Management Methodology (InCreate, Mediterranean Institute for Nature and Antropos), as the combination of these three was considered the most suitable for the rural landscape management. Based on these guiding methodologies, a comparative analysis of some case studies was made. Through this analysis, a common pattern was a common pattern was observed in the management of the landscape, with some deviations. This pattern can be summarized as follows: bibliographic and field research to assess the character of the landscape, evaluation of the risks and potential, plan actions, monitoring, inform and communicate with the public and stakeholders. In conclusion, the integrated management of the rural landscape includes the recognition and appreciation of its value and its character assessment and all these three concepts are connected. The main goal of any management planning should be the strengthening of its ecological values, which is usually followed by aesthetic satisfaction and ultimately social and economic development. The key to achieve this is by informing the local community about landscape issues, by educating them and by asking about its needs. Farmers in particular, as the main stewards of this landscape, need to be trained in their role as “guardians” of a post-productive, multifunctional countryside and landscape, to acquire “education” and landscape conscience beyond the role of simple food production and exploitation of the rural landscape.