Η έκταση του Ποινικού Δεδικασμένου στην περίπτωση της αληθούς κατ’ ιδέαν συρροής εγκλημάτων:
Creators: name: Μανιάτης, Ευάγγελος Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Ουχί δις επι τω αυτών
Δεδικασμένο
Αναγκαστική κατ'ιδέαν συρροή εγκλημάτων
Αμετάκλητη απόφαση
Ταυτότητα πράξεως
Non bis in idem
Res judicta
Identity of action
Compulsory constructive joinder of offenses
Final judgement

description: Αντικείμενο της ενταύθα δημοσιευόμενης μελέτης συνιστά η παρουσίαση του θεσμού του ποινικού δεδικασμένου και δη η έκταση του στην περίπτωση κατά την οποία τα κατ' ιδέαν συρρέοντα εγκλήματα δεν εκδικάζονται συγχρόνως αλλά διαδοχικώς. Το δεδικασμένο, αποτελώντας έκφανση της γενικής δικονομικής αρχής της άπαξ εκδικάσεως (non bis in idem), στοχεύει κυρίως στην επίτευξη ασφάλειας δικαίου και στην προστασία του πολίτη- κατηγορουμένου, στο βαθμό που απαγορεύει την εκ νέου κρίση μιας υπόθεσης η οποία έχει ήδη κριθεί από τη δικαιοσύνη. Η προαναφερόμενη απαγόρευση, η οποία αποτυπώνεται στο άρθρο 57§ 1, 3 Κ.Π.Δ., καλείται αρνητική λειτουργία του ουσιαστικού δεδικασμένου και έχει δικονομικό χαρακτήρα, συνιστά, δηλαδή, μια αρνητική δικονομική προϋπόθεση, που εμποδίζει την εκ νέου κίνηση ποινικής δίωξης ή την έκδοση απόφασης επί της ουσίας. Προκειμένου, ωστόσο, να βρει έδαφος εφαρμογής η εν λόγω απαγόρευση απαιτείται η σωρευτική συνδρομή των εξής τριών προϋποθέσεων: α) Αμετάκλητη δικαστική απόφαση (ή βούλευμα) που αποφαίνεται για τη βασιμότητα της κατηγορίας ή παύει οριστικά την ασκηθείσα ποινική δίωξη, β) ταυτότητα πράξεως, η οποία νοείται ως πραγματικό γεγονός και όχι ως εγκληματική- αξιόποινη πράξη και γ) ταυτότητα προσώπου, ήτοι ταυτότητα κατηγορουμένου. Η διαπίστωση, όμως, της δεύτερης εκ των ανωτέρω προϋποθέσεων εμφανίζεται ιδιαίτερα δυσχερής στην περίπτωση της αληθούς κατ' ιδέαν συρροής, όπου κατά τη διατύπωση του νόμου (94§ 2 Π.Κ.) τα συρρέοντα εγκλήματα πραγματώνονται με μια «πράξη». Το ακριβές, ωστόσο, είναι ότι στην αληθινή κατ΄ιδέαν συρροή με μια ενέργεια ή παράλειψη προκαλούνται περισσότερα φυσικά και κοινωνικά αποτελέσματα, τα οποία τυποποιούνται ως εγκλήματα, εν αντιθέσει με την αληθινή πραγματική συρροή, όπου τα ανωτέρω αποτελέσματα προκαλούνται όχι με μία αλλά με περισσότερες ενέργειες ή παραλείψεις. Αρκεί, λοιπόν, η ταύτιση στο επίπεδο της ενέργειας προκειμένου να καταφαθεί η εκ του νόμου απαιτούμενη ταυτότητα της πράξης, ή μήπως είναι αναγκαία και η ταύτιση στο επίπεδο του αποτελέσματος; Η απάντηση της θεωρίας στο ανωτέρω ερώτημα δεν υπήρξε ομόφωνη. Πιο συγκεκριμένα, η πλειονότητα των συγγραφέων υποστηρίζει ότι στην κατ' ιδέα συρροή εγκλημάτων κατά κανόνα δεν υφίσταται ταυτότητα πράξεως και ως εκ τούτου το δεδικασμένο δεν εκτείνεται και στα μη κριθέντα κατ' ιδέαν συρρέοντα εγκλήματα. Αντίθετα, η νομολογία από νωρίς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η πράξη ως ιστορικό γεγονός περιλαμβάνει όχι μόνον την ενέργεια ή παράλειψη του δράστη αλλά και το εξ αυτής επελθόν αξιόποινο αποτέλεσμα, με συνέπεια στην κατ' ιδέαν συρροή η πράξη να μην είναι μια αλλά πολλές. 'Ετσι, το δεδικασμένο καλύπτει μόνον την κριθείσα πράξη και όχι και τις λοιπές κατ' ιδέαν συρρέουσες. Λύση στο ακανθώδες αυτό πρόβλημα έρχεται να δώσει η διδασκαλία περί αναγκαστικής κατ' ιδέαν συρροής. Αναγκαστική χαρακτηρίζεται η κατ' ιδέαν συρροή όταν μια μυϊκή κίνηση συνεπάγεται την πραγμάτωση όχι πολλών, αλλά ενός φυσικού αποτελέσματος στο οποίο αντιστοιχούν περισσότερα τυποποιημένα κοινωνικά αποτελέσματα, δηλαδή εγκλήματα. Στην ανωτέρω περίπτωση καθίσταται προφανής η ταυτότητα της πράξης, και άρα η ύπαρξη δεδικασμένου, λόγω της παρατηρούμενης ταύτισης τόσο στο επίπεδο της ενέργειας όσο και σε εκείνο του (φυσικού) αποτελέσματος. Μόνον, λοιπόν, στην περίπτωση της αναγκαστικής κατ' ιδέαν συρροής, όπου η πράξη είναι πράγματι μία, το δεδικασμένο καλύπτει και τα μη κριθέντα κατ' ιδέαν συρρέοντα εγκλήματα.
description: This study concerns criminal RJ and especially its extent in a constructive joinder of offences which are not tried concurrently but successively. RJ, an expression of the procedural principle of non bis in idem, aims mainly to achieve legal certainty and protect the accused in as much as it prohibits the retrial of a case already decided. This prohibition, reflected in Article 57§1, 3 (Criminal Procedure Code), is called negative function of the authority of RJ and has a procedural character. That is, it constitutes a negative procedural prerequisite precluding the re-initiation of criminal prosecution or the issue of a judgement upon the merits. For this prohibition to apply, it requires the satisfaction of three prerequisites: a) a final court judgement (or a nolle prosequi / committal order) ruling that the charge is well founded or putting a definite stop to the criminal prosecution; b) identity of action, considered a fact, not a criminal / punishable act; and c) identity of person, i.e. identity of the accused. However, it is particularly difficult to establish the second prerequisite above in a constructive joinder, where the law (94§2, Penal Code) states that the concurrent offences are committed with one ‘action’. In precise terms, in a constructive joinder, an act or omission brings about more than one physical and social effect which are typified as offences, in contrast with a true real joinder of offences where they are brought about by more than one act or omission. Does the sameness at the act level suffice to demonstrate the identity of action required by law or is the sameness at the effect level also necessary? The theorists have not been unanimous in their answers to this question. More specifically, most writers claim that, as a rule, there is no identity of action in a constructive joinder; therefore, RJ does not extend to any untried constructive joinder. Case law early on concluded that an action as a historical fact includes not only the offender’s act or omission but any punishable effect resulting from it. Consequently, a constructive joinder does not involve one action but many. Therefore, RJ covers only the tried action and not the others in a constructive joinder. A solution to this thorny problem is provided by the doctrine of compulsory constructive joinder of offences. A constructive joinder is termed compulsory when a muscular movement does not produce many physical effects but one to which many typified social effects, i.e. offences, correspond. In the case above, due to the sameness at the level of both act and physical effect, the identity of action, and therefore the existence of RJ, is manifest. So, only in a compulsory constructive joinder, which involves one action, does RJ also cover any untried constructive joinder.