Ορυκτολογική και γεωχημική μελέτη της μεταλλοφορίας χρυσού στον λόφο Γκιόλα της Παλαιάς Καβάλας, Β. Ελλάδα
Creators: name: Μανδραβέλη, Νίκη Παρμενίωνα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Κοιτάσματα που συνδέονται με μαγματικές διεισδύσεις
Μάζα Ροδόπης
Μεταλλοφορίες Bi-Te-Pb Sb±Au, Fe-Cu-Au, Fe-As-Au, Pb–Zn–Ag ± Au
Intrusion-Related Gold Systems
Rhodope Massif
Bi-Te-Pb Sb±Au, Fe-Cu-Au, Fe-As-Au, Pb–Zn–Ag ± Au Mineralization

description: Η περιοχή της Παλαιάς Καβάλας βρίσκεται 5 km από την πόλη της Καβάλας και αποτελεί μια από τις σημαντικότερες μεταλλογενετικές επαρχίες της Β. Ελλάδας καθώς περιλαμβάνει πάνω από 150 εμφανίσεις μεταλλεύματος εκ των οποίων ορισμένα έτυχαν οικονομικής εκμετάλλευσης τόσο στην αρχαιότητα, για την απόληψη Au, Ag και Pb, αλλά και στη σύγχρονη εποχή για την εξαγωγή Fe και Mn. Γεωτεκτονικά η περιοχή έρευνας ανήκει στη Μάζα της Ροδόπης και συγκεκριμένα στο Νότιο Μεταμορφικό Σύμπλεγμα (SRCC) το οποίο αναδύθηκε σε 3 στάδια. Τα στάδια περιλαμβάνουν την έκταση και εκταφή του μεταμορφικού πυρήνα, εξαιτίας της δράσης του ρήγματος αποκόλλησης των Κερδυλλίων (μέσο Ηώκαινο- μέσο Ολιγόκαινο), την συνκινηματική τοποθέτηση του πλουτωνίτη της Καβάλας και της Βροντούς, που προκάλεσαν έκθλιψη των ενδιάμεσων πετρωμάτων (άνω Ολιγόκαινο-άνω Μειόκαινο) και την ανάπτυξη ρηξιγενών λεκανών πάνω από το ρήγμα αποκόλλησης λόγω εφελκυσμού (άνω Μειόκαινο). Ο σχηματισμός του μεταμορφωτικού πυρήνα συνδέεται με τον μαγματισμό του άνω Ηωκαίνου Μειοκαίνου στον οποίο οφείλεται και ο σχηματισμός των μεταλλοφοριών της Μάζας της Ροδόπης, ο οποίος εκτυλίχθηκε πάνω από τη ζώνη υποβύθισης του ωκεάνιου φλοιού της Νέο-Τηθύος κάτω από τον ηπειρωτικό της Ευρασίας, πριν 50-17 εκατομμύρια χρόνια. Η Παλαιά Καβάλα τοποθετείται στην κατώτερη τεκτονική ενότητα Παγγαίου της Μάζας της Ροδόπης, η οποία αποτελείται από μεταμορφωμένα πετρώματα του υποβάθρου (γνεύσιοι, σχιστόλιθοι, μάρμαρα, αμφιβολίτες) και οριοθετείται από το παλαιότερο ρήγμα αποκόλλησης, το ρήγμα Καβάλας-Κομοτηνής-Ξάνθης. Επίσης ο σχηματισμός των μεταλλοφοριών της Παλαιάς Καβάλας συνδέεται με τον πλουτωνίτη της Καβάλας ο οποίος είναι ένας Ι-τύπου γρανοδιορίτης της σειράς μαγνητίτη-ιλμενίτη με ασβεσταλκαλικό χαρακτήρα, ηλικίας 21-22 εκατομμύρια χρόνια. Αν και η κατάταξη των κοιτασμάτων της περιοχής μελέτης σε μια ευρύτερη κατηγορία ήταν αρκετά δύσκολη, ταξινομήθηκαν τελικά στα κοιτάσματα χρυσού που συνδέονται με μαγματικές διείσδυσης (IRGS) λόγω του γεωτεκτονικού περιβάλλοντος, τις υψηλές συνθήκες μεταμόρφωσης και κυρίως την ζωνώδη κατανομή που παρουσιάζουν γύρω από τον πλουτωνίτη. Οι 3 τύποι μεταλλοφορίας είναι η μεταλλοφορία Bi-Te-Pb-Sb±Au μέσα στον γρανοδιορίτη με μορφή φλεβών (sheeted veins), η φλεβική μεταλλοφορία Fe-Cu-Au και Fe-As-Au σε μικρή απόσταση από τον γρανοδιορίτη και η μεταλλοφορία αντικατάστασης ανθρακικών πετρωμάτων Fe-Mn-(Pb-Zn-Ag).σε μεγάλη απόσταση από τον πλουτωνίτη με μορφή mantos και pods. Στην παρούσα διπλωματική εργασία μελετήθηκαν δείγματα της φλεβικής μεταλλοφορίας Fe-As-Au και βρέθηκε ότι ορυκτολογικά περιέχουν σιδηροπυρίτη, αρσενοπυρίτη, χαλκοπυρίτη και μαγνητοπυρίτη ενώ γεωχημικά βρέθηκαν εμπλουτισμένα στα στοιχεία Fe, As, S και στα ιχνοστοιχεία Ag, Au, Bi, Cu, Hg, In, Pb και Sb. Επίσης μελετήθηκε και ένα δείγμα από τη μεταλλοφορία αντικατάσταση ανθρακικών πετρωμάτων το οποίο ορυκτολογικά περιλάμβανε κερουσίτη και ακανθίτη ενώ γεωχημικά βρέθηκε εμπλουτισμένο στα στοιχεία Pb, As, S και στα ιχνοστοιχεία P, Ag, Au, Mn, Zn, Cd, Hg, U, In, Sb και Sn.  
description: Palea Kavala is located 5 km from the city of Kavala and is one of the most significant metallogenic provinces in Northern Greece, with over 150 mineral occurrences. Some of these deposits have been economically exploited since ancient times for the extraction of Au, Ag and Pb, while in modern times they have been mined for Fe and Mn. Geotectonically, this area belongs to the Rhodope Massif and more specifically to the Southern Rhodope Core Complex (SRCC) which have been exhumed in three stages. These stages include the extension and exhumation of the metamorphic core caused by the activity of the Kerdyllion detachment fault (middle Eocene-middle Oligocene), the syn-tectonic emplacement of the Kavala and Vrondou plutons which caused extrusion of the intervening rocks (late Oligocene-late Miocene) and rift basin formation above the detachment fault, due to extension. The formation of the metamorphic core is related to late Eocene-Miocene magmatism which is responsible for the mineralization in the Rhodope Massif. This magmatic activity occurred above the subduction zone of the Neo-Tethyan oceanic crust beneath the Eurasian continental crust, 50-17 Ma. The Palea Kavala area is located within the lower tectonic unit of Pangaion in the Rhodope Massif which consist of metamorphic basement rocks (gneisses, schists, marbles, amphibolites) and is bounded by the oldest detachment fault, the Kavala-Komotini-Xanthi fault. Additionally, the formation of Palea Kavala’s mineralizations is associated with the Kavala pluton, which is an I-type granodioride of the magnetite-imenite series with calc-alkaline character and age of 21-22 Ma. Although the classification of the deposits in the study area into a general type was quite challenging, they were classified as intrusion related gold systems (IRGS) due to the geotectonic environment, the high metamorphic conditions and primarily the zonal distribution that have been observed around the pluton. The three types of mineralization are: Bi-Te-Pb-Sb±Au mineralization hosted within the granodiorite in sheeted veins, Fe-Cu-Au and Fe-As-Au vein mineralization at a short distance from the pluton and the carbonate replacement mineralization Fe-Mn-(Pb-Zn-Ag) distal to the pluton, in mantos and pods. In this thesis, samples of Fe-As-Au vein mineralization were studied and were found to contain mineralogically, pyrite, arsenopyrite, chalcopyrite and pyrrhotite while geochemically were enriched in Fe, As, S and trace elements Ag, Au, Bi, Cu, Hg, In, Pb and Sb. Also, a sample from the carbonate replacement mineralization was studied which mineralogically included cerussite and acanthite and geochemically it was enriched in Pd, As, S and trace elements P, Ag, Au, Mn, Zn, Cd, Hg, U, In, Sb and Sn.