Κίνδυνος ανάπτυξης δευτεροπαθούς μελανώματος σε ασθενείς με μελάνωμα
Creators: name: Σακελλαροπούλου, Στυλιανή Σταύρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Δερματολογία
Θεσσαλονίκη
Μελάνωμα
Dermatology
Thessaloniki
Melanoma

description: Οι ασθενείς με μελάνωμα διατρέχουν κίνδυνο να αναπτύξουν επόμενα μελανώματα κατά τη διάρκεια της ζωής τους. Η πιθανότητα εμφάνισης ενός δεύτερου μελανώματος ποικίλλει στη βιβλιογραφία από 1% μέχρι και πάνω από 20%. Η τακτική παρακολούθηση των ασθενών μετά τη διάγνωση μελανώματος θεωρείται απαραίτητη, ιδιαίτερα για ασθενείς υψηλού κινδύνου, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν υπάρχει διαθέσιμη βιβλιογραφική ανασκόπηση που να συγκεντρώνει ενδελεχώς επικαιροποιημένα στοιχεία σχετικά με την επίπτωση και τους σχετιζόμενους παράγοντες κινδύνου εμφάνισης δεύτερου πρωτοπαθούς μελανώματος. Πραγματοποιήθηκε μία εκτεταμένη ανασκόπηση της βιβλιογραφίας που έχει ως σκοπό να παρέχει επικαιροποιημένα δεδομένα που αφορούν τόσο στον εκτιμώμενο κίνδυνο ανάπτυξης ενός δεύτερου πρωτοπαθούς μελανώματος όσο και στην αναζήτηση των πιθανών παραγόντων κινδύνου, αποσκοπώντας στην αποτελεσματικότερη επιλογή ασθενών αυξημένου κινδύνου. Από την αναζήτηση της βιβλιογραφίας βρέθηκαν συνολικά 919 άρθρα και συμπεριλήφθηκαν 91 μελέτες που ανέφεραν την εκτίμηση κινδύνου μεταξύ 1970 και 2024. Ο κίνδυνος εμφάνισης δεύτερου μελανώματος είναι υψηλότερος τον πρώτο χρόνο μετά τη διάγνωση, μειώνεται το δεύτερο και παραμένει σταθερός μετέπειτα. Ο χρόνος εμφάνισης μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου μελανώματος κυμαίνεται από 10,9 έως 75 μήνες. Το ανδρικό φύλο, η μεγαλύτερη ηλικία, ο αριθμός των σπίλων, το ανοιχτόχρωμο δέρμα και η υπεριώδης ακτινοβολία αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου. Επιπλέον, το οικογενειακό ιστορικό μελανώματος και το γονίδιο CDKN2A είναι ισχυροί παράγοντες κινδύνου. Η πιο κοινή θέση τόσο για το πρώτο όσο και για το επόμενο μελάνωμα είναι ο κορμός ενώ ο πιο συχνός ιστολογικός τύπος είναι το επιφανειακά εξαπλούμενο μελάνωμα. Ασθενείς με LM/LMM ως αρχική βλάβη, είχαν σημαντικά υψηλότερο κίνδυνο για ανάπτυξη δεύτερου πρωτοπαθούς μελανώματος ενώ εκείνοι που είχαν πρωτοπαθές μελάνωμα σε άνω ή κάτω άκρο είχαν σημαντικά μειωμένο κίνδυνο. Τα επόμενα μελανώματα φαίνεται να είναι λεπτότερα σε σχέση με τα αρχικά. Η ανοσοθεραπεία για μεταστατικό μελάνωμα μπορεί και να έχει προστατευτική δράση σε αντίθεση με την ακτινοθεραπεία που υποβάλλονται ασθενείς με καρκίνο του μαστού όπου φαίνεται να αυξάνει τον κίνδυνο επόμενου μελανώματος. Η πλειονότητα των μελετών φαίνεται πως συγκλίνει στην αύξηση του κινδύνου εμφάνισης δεύτερου πρωτοπαθούς μελανώματος σε ασθενείς αυξημένης ηλικίας, στο ανδρικό φύλο, σε ασθενείς με αυξημένο αριθμό σπίλων και οικογενειακό ιστορικό μελανώματος. Περαιτέρω έρευνα απαιτείται για τον καθορισμό των βέλτιστων εξατομικευμένων χρονοδιαγραμμάτων επιτήρησης με νέα πρωτόκολλα ανάλογα με τον ατομικό κίνδυνο που θα μεγιστοποιεί τα οφέλη της πρώιμης διάγνωσης σε ασθενείς με μελάνωμα.
description: Patients with melanoma are at risk of developing subsequent melanomas throughout their lifetime. The probability of developing a second melanoma varies in the literature, ranging from 1% to over 20%. Regular follow-up of patients after a melanoma diagnosis is considered essential, particularly for high-risk individuals. However, to date, no comprehensive literature review has systematically compiled updated data on the incidence and associated risk factors for the development of a second primary melanoma. A comprehensive literature review was conducted to provide updated data regarding the estimated risk of developing a second primary melanoma and to identify potential risk factors. The aim is to enhance the identification of high-risk patients, facilitating more effective monitoring and management strategies. A total of 919 articles were retrieved from the literature search, of which 91 studies, published between 1970 and 2024, were included in the analysis of risk estimation. The risk of developing a second melanoma is highest within the first year after diagnosis, decreases in the second year, and then stabilizes over time. The interval between the first and second melanoma ranges from 10.9 to 75 months. Significant risk factors include male sex, older age, a high number of nevi, fair skin, and ultraviolet radiation exposure. Additionally, a family history of melanoma and mutations in the CDKN2A gene are strong risk factors. The most common anatomical site for both the first and subsequent melanoma is the trunk, while the most frequent histological type is superficial spreading melanoma. Patients with lentigo maligna (LM) or lentigo maligna melanoma (LMM) as their initial lesion were found to have a significantly higher risk of developing a second primary melanoma. Conversely, those whose primary melanoma was located on the upper or lower limbs had a significantly lower risk. Subsequent melanomas tend to be thinner compared to the initial lesions. Immunotherapy for metastatic melanoma may have a protective effect, whereas radiotherapy, particularly in breast cancer patients, appears to increase the risk of developing a subsequent melanoma. The majority of studies indicate an increased risk of developing a second primary melanoma in older patients, males, individuals with a high number of nevi, and those with a family history of melanoma. Further research is needed to establish optimal, personalized surveillance timelines through new protocols tailored to individual risk factors, maximizing the benefits of early detection in melanoma patients.