Το Ἐμπόριον της Θεσσαλονίκης. Το δυτικο Τμήμα του Ιστορικού Κέντρου Θεσσαλονίκης: ανάδειξη &amp; ένταξη του ιστορικού χώρου
Creators: name: Τσαμίσης, Χρήστος Παντελή
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Ιστορικο Κέντρο Θεσσαλονίκης
Ἐμπόριον
Ανάδειξη &amp; ένταξη ιστορικού αστικού χώρου
Historic Center of Thessalonike
Emporium
Designation &amp; integration of historic urban space

description: Aντικείμενο της διπλωματικής εργασίας αποτελεί το Δυτικό Τμήμα του Ιστορικού Κέντρου Θεσσαλονίκης ως αναπόσπαστο στοιχείο ενός συμπαγούς ιστορικού αστικού συνόλου με μεικτή χρήση και πολυδιάστατη εξελικτική πορεία. Τίθεται έτσι αβίαστα το πρώτο ερώτημα: αποτελεί σήμερα το Δυτικό Τμήμα του Ιστορικού Κέντρου οργανικό στοιχείο του; Είναι δυνατόν η ανάδειξη της χρήσης και της λειτουργίας του κατά το απώτερο παρελθόν, να καταστεί στοιχείο συνεκτικότητας του υφιστάμενου αστικού ιστού; Μέσα από την παραπάνω συλλογιστική η εργασία διαρθρώνεται γύρω από τρεις κύριους άξονες, οι οποίοι αναπτύσσονται σε αντίστοιχα Μέρη: Στο Α΄ Μέρος σκιαγραφείται η υφιστάμενη κατάσταση του Δυτικού Τμήματος μέσα από πολεοδομικά κριτήρια και προσδιορίζεται η σχέση του με τον υπόλοιπο οικονομικό Πυρήνα της πόλης, δίνοντας έμφαση στο τί ορίζουμε σήμερα Ιστορικό Κέντρο Θεσσαλονίκης σε διοικητικό, διαχειριστικό και αντιληπτικό επίπεδο. Επίσης, αποτυπώνονται ορισμένες σκέψεις για τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η εξεταζόμενη περιοχή ως αστικό σύνολο και αναλύονται οι λόγοι που οδήγησαν καθόλον τον 20ο αι. στον οικονομικό και κοινωνικό παραμερισμό της από το σημερινό αντιληπτικό Κέντρο. Στο Β΄ Μέρος αναλύεται βάσει ανασκαφικών, ιστοριογραφικών και βιβλιογραφικών δεδομένων η αστική εξέλιξη της περιοχής, με γνώμονα τη θέση καθορισμένων Μνημείων που συνιστούν το ιστορικό της απόθεμα. Παράλληλα επιχειρούμε να παρουσιάσουμε το Δυτικό Τμήμα ως έναν αυτοτελή αστικό χώρο, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενός αρχαίου λιμενικού μεταπρατικού σταθμού (Ἐμπόριον). Ειδικότερα, σε αυτό το αστικό σύνολο αναγνωρίζουμε μία κύρια κάθετη αρχέγονη οδό με διττό χαρακτήρα, εμπορικό και λατρευτικό, την χάραξη της οποίας θα προσπαθήσουμε να προβάλουμε με ιστορικούς και τοπογραφικούς όρους. Στο Γ΄ Μέρος, ως απόρροια των παραπάνω συμπερασμάτων, παρουσιάζεται η πρόταση ανάδειξης του Δυτικού Τμήματος, από μία υποβαθμισμένη περιοχή-παρίας, που έχει καταντήσει σήμερα, σε ένα αναπόσπαστο συστατικό του ευρύτερου Ιστορικού Κέντρου. Κύριος άξονας της πρότασης μας είναι η ένταξη στον υπάρχοντα αστικό ιστό της παραπάνω εμπορικής και λατρευτικής οδού που διατρέχει ακόμα και σήμερα την περιοχή, καθώς η αρχαία χάραξή της αντιστοιχεί επακριβώς στις υφιστάμενες οδούς Λέοντος Σοφού και Σούτσου. Ως προς τούτο θα ληφθεί υπόψη η τεκμηριωμένη Θέση των παραπάνω Μνημείων, ανεξαρτήτως της κατάστασης διατήρησής τους, τα οποία μπορεί σήμερα να φαίνονται ασύνδετα μεταξύ τους, κατά τη γνώμη μας όμως, συνέθεταν ένα ενιαίο πολεοδομικό σχήμα. Παρόλο που τα χρονικά και χωρικά όρια του συγκεκριμένου σχήματος είναι ρευστά, θα προσπαθήσουμε να αναδείξουμε κάθε πτυχή του: τη Διαχρονική, μέσα από Μνημεία διάφορων περιόδων, τη Συγχρονική, μέσα από Μνημεία μίας καθορισμένης περιόδου, αλλά και την Αχρονική. Την τελευταία πτυχή θα την αναζητήσουμε στον λεγόμενο Ενδιάμεσο Χώρο (Space In-between), δανειζόμενοι τη συλλογιστική των θεωρείων του Αστικού Χώρου, και στο αστικό διάκενο μεταξύ των κελυφών και των αξόνων, δηλαδή στη Ροηκότητα και την Κοινωνική Συνοχή.
description: The present study deals with the western part of the historic urban centre of Thessalonike, as an integral element of a wider historic urban entity, which has experienced multifunctional and multidimensional development. The first point that we would like to set is whether nowadays the western part contains all these characteristics that one can easily perceive in the rest historic centre, or, on the contrary, it lacks socio-spatial cohesion among its neighborhoods, and connectivity among its monuments, as we propose. Accordingly, our basic aim is to explore how the city could enhance: i) the urban designation of western part’s cultural heritage, and ii) the integration of its historic elements into the contemporary urban environment as a whole. According to this theoretical scheme, the study is divided in three parts: In the Part I we outline the current condition of the western part of the centre, based on urban planning criteria; moreover, we define its relation to the rest of the economic zone of the city, by putting emphasis on what we perceive today as a historic centre in terms of administration, management and perception. Additionally, we contemplate the problems that the region suffers from as an urban entity, and we analyze the reasons of its socioeconomic marginalization all long the 20th century from what today is perceived as a centre. In Part II, taking into account particular monuments of the western part, we attempt to analyze the urban development of this area on the basis of historiography, archaeology and topography. At the same time we try to present the western part of the ancient city as a self existent urban space, with all those special features of an ancient commercial port (Emporion / Emporium). More particularly, we aim at tracing the main vertical street, whose character was twofold since Antiquity: commercial and religious. These qualities will be outlined in the light of history and topography. In Part III, and bearing in mind the aforementioned narration, we present the designation proposal of the western part of Thessalonike. Emphasis is put on the transformation of a rundown region, as it is today, into an integral part of the larger historic city. The main axis of our proposal is the integration of this commercial and religious street into the existent urban network, which still runs this part of the city, since it falls on the modern Leontos Sophou and Soutsou streets. As far as the latter is concerned, we take into account the evidenced position of those monuments. Despite their current state of preservation and the fact that they may seem isolated today, in our opinion, they had be constructed and used to compose a single scheme, both in urban and symbolic terms. Although the boundaries of this very scheme are not strict in terms of chronology and topography, we try to underline every single aspect: the diachronic, through monuments of several eras, the synchronic, through monuments of a specific era, and the a-chronic. The latter will be sought in the so-called Space In-between, among the building and the streets, in order that urban mobility and social cohesion be designated and restored through this isolated area of the Historic Centre.