Σημειωτική ανάλυση σχολικών εγχειριδίων: Σχέσεις γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων στο εγχειρίδιο Νεοελληνικής Γλώσσας Α΄ Γυμνασίου
Creators: name: Μπαρδάκης, Θωμάς Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Σημειωτική
σχολικά εγχειρίδια
σχέσεις γλώσσας - εικόνας
Semiotics
school textbooks
text - image relationships

description: Στην παρούσα εργασία ερευνώνται οι σχέσεις γλωσσικών και εικονικών στα εισαγωγικά κείμενα προς διδασκαλία του σχολικού εγχειριδίου της Νεοελληνικής Γλώσσας Α’ Γυμνασίου. Ο σκοπός της έρευνας είναι η διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι σχέσεις γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων συνεισφέρουν στο διδακτικό τους εγχείρημα. Πρόκειται για το εγχειρίδιο διδασκαλίας του κατεξοχήν γλωσσικού μαθήματος με μεγάλο αριθμό εικονικών μηνυμάτων, στοιχείο που προκάλεσε το ενδιαφέρον για τον τρόπο που συνυπάρχουν με την γλώσσα. Έτσι, το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο είδος των εικονικών μηνυμάτων, τα οποία περιλαμβάνει το εγχειρίδιο, τι είναι αυτό το οποίο απεικονίζουν, ποιοι είναι οι λόγοι που υπάρχουν τα συγκεκριμένα εικονικά μηνύματα μέσα στο εγχειρίδιο και αν, τέλος, εκπληρώνονται οι διδακτικοί στόχοι του μαθήματος μέσα από αυτήν την συνύπαρξη γλώσσας και εικόνας. Κάθε κεφάλαιο της εργασίας επιτελεί ένα συγκεκριμένο ρόλο. Το πρώτο κεφάλαιο εισάγει τον αναγνώστη στο θέμα της έρευνας, πληροφορεί για τις προηγούμενες σχετικές έρευνες και θέτει την προβληματική της παρούσας εργασίας. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το θεωρητικό πλαίσιο με το οποίο θα προσεγγιστεί το θέμα της έρευνας, ενώ το τρίτο κεφάλαιο διευκρινίζει τα κριτήρια επιλογής του υλικού και τη μεθοδολογία ανάλυσης. Το τέταρτο κεφάλαιο αποτελείται από την ανάλυση των δεδομένων, το πέμπτο κεφάλαιο εκθέτει τα συμπεράσματα της ανάλυσης και το έκτο κεφάλαιο αποτελεί έναν επίλογο ολόκληρης της εργασίας. Τα συμπεράσματα δείχνουν, αρχικά, ότι τα εργαλεία ανάλυσης βοήθησαν στην κατανόηση των σχέσεων γλωσσικών και εικονικών μηνυμάτων του εγχειριδίου και αποδεικνύεται ότι η επιλογή των εικονικών μηνυμάτων από τους υπεύθυνους του εγχειριδίου δεν έγινε τυχαία, αλλά διέπεται από μια συγκεκριμένη ιδεολογία. Επιπλέον, το σχολικό εγχειρίδιο οργανώνεται με βάση τις Οδηγίες του Υπουργείου Παιδείας, του Αναλυτικού Προγράμματος Σπουδών και του Κοινού Ευρωπαϊκού Πλαισίου αναφοράς για τη γλώσσα. Ωστόσο, προτείνεται μια μερική ανανέωση του υλικού του συγκεκριμένου εγχειριδίου με σκοπό να συμβαδίζει με τις αλλαγές της εποχής μας. Τέλος, ο επίλογος της εργασίας περιέχει ερευνητικές προτάσεις για τους μελλοντικούς ερευνητές που θα θελήσουν να εξετάσουν το συγκεκριμένο ερευνητικό πεδίο
description: The paper investigates the relationships between verbal and visual semiotic systems in introductory texts which are to be taught in the Modern Greek Language school textbook in the first grade of lower secondary education (A’ Gymnasiou). The aim of this research is to investigate the way that the relationships between verbal and visual semiotic systems contribute to the teaching project. This is the main course book of teaching the Modern Greek Language, which also includes a high number of visual systems. Thus, the interest is prompted in the way they coexist with verbal systems. Also, the paper focuses on the kind of visual elements, which the textbook includes, on what they depict, what the reasons are for the existence of the particular visual elements in the textbook, and if the course objectives are eventually accomplished through this coexistence of verbal and visual semiotic systems. Each chapter of this paper has a specific role to play. The first chapter introduces the reader to the research field, reports on previous research and highlights the thesis of the present paper. The second chapter analyzes the theoretical framework, which is used to approach the paper thesis, while the third chapter explains the material selection criteria and the methodological framework. The fourth chapter consists of data analysis, the fifth chapter presents the conclusions of the analysis, and the sixth chapter is the epilogue of the whole paper. Initially, the findings indicate that the analysis tools helped to the comprehension of the relationships between the verbal and visual semiotic systems in the school textbook and show that the choice of the visual elements was not random. However, we try to highlight the specific ideology of designers’ choices. Furthermore, the school textbook is organized according to the instructions of the Greek Ministry of Education and Religious Affairs, the Curriculum and the Common European Framework of Reference for Languages. However, a partial update of the material in this textbook is suggested in order to keep up with the changes of our era. Finally, the closing of the paper includes research proposals for next researchers who would like to explore this field of research