Τα Ιερά και οι Λατρείες της αρχαίας Πέλλας κατά την κλασική και ελληνιστική περίοδο
Creators: name: Μανιατάκη, Ευφημία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Πέλλα
Ιερά
Λατρεία
Pella
Cult
Sanctuary

description: Ως στόχος τής εργασίας τέθηκε η συγκέντρωση των στοιχείων εκείνων, που μαρτυρούν ή υπαινίσσονται τη λατρεία κάποιου θεού ή ήρωα στην αρχαία Πέλλα. Με τα έως σήμερα ανασκαφικά δεδομένα, είναι γνωστή η ύπαρξη τριών Ιερών στην πόλη τής Πέλλας, ενώ σημαντικός είναι ο αριθμός των παραστάσεων θεών που αναγνωρίζονται στο πλήθος των κατά περιόδους ευρημάτων. Τα ερωτήματα που τέθηκαν προς προβληματισμό, αφορούν την αρχιτεκτονική μορφή των Ιερών, και το κατά πόσο αυτά ομοιάζουν με Ιερά άλλων περιοχών, όπου με βεβαιότητα λατρεύονται οι ίδιοι θεοί. Σε ό,τι αφορά τα κινητά ευρήματα της πόλης, αυτά συγκεντρώθηκαν κατόπιν ειδολογικού διαχωρισμού σε έναν κατάλογο, ο οποίος παρατίθεται ως δεύτερο τεύχος, συνοδευτικό τού κυρίως κειμένου· πρόκειται για επιγραφές, ειδώλια, ανάγλυφα, αγαλμάτια, βωμούς, καθώς και επιλεγμένα σκεύη που συνδέονται με την τελετουργία. Επιπλέον, στο υπό εξέταση υλικό προσμετρώνται οι γραμματειακές πηγές, όπως και τα νομίσματα, αποκλειστικά των αυτόνομων κοπών τής Πέλλας. Πιο συγκεκριμένα, στο πρώτο κεφάλαιο συγκεντρώνονται οι μαρτυρίες λατρειών, που προέρχονται από τις πηγές τής αρχαίας γραμματείας, τα κείμενα των επιγραφών, ενώ τέλος θα εκτεθούν τα στοιχεία που προκύπτουν από την εικονογραφία των νομισμάτων, από τα οποία οι βασιλικές κοπές εξαιρούνται. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται τα ταυτισμένα Ιερά τής πόλης, ως προς την αρχιτεκτονική διαμόρφωσή τους, τις επιμέρους ιδιαιτερότητες που εμφανίζουν, ενώ θα αναφερθούν τα ευρήματα που συναινούν στην ύπαρξη λατρείας, των κυρίως λατρευόμενων θεοτήτων, ή άλλων δευτερευόντως. Στη συνέχεια, στο επόμενο κεφάλαιο, επιχειρείται σύγκριση με Ιερά άλλων περιοχών, όπου πιστοποιείται η λατρεία των θεών που τιμώνται στα Ιερά τής Πέλλας, ώστε να γίνουν διακριτές οιμοιότητες ή διαφοροποιήσεις. Κρίθηκε απαραίτητος ο γεωγραφικός περιορισμός· στα όρια τής Θεσσαλίας, για την περίπτωση του Θεσμοφορίου, ενώ για το Ιερό τής Μητέρας των Θεών, σύγκριση επιχειρείται για το Μητρώο τής Βεργίνας. Σημειώνεται πως για την περίπτωση του Ιερού τού Δάρρωνος δε θα επιχειρηθεί συγκριτική μελέτη, καθώς πρόκειται για το μοναδικό ταυτισμένο ιερό τού θεραπευτή δαίμονα. Στο τέταρτο μέρος συγκεντρώνονται τα κινητά ευρήματα της πόλης, τα οποία προέρχονται από χώρους, δημόσιους ή ιδιωτικούς, εκτός των Ιερών. Η εξέταση πραγματοποιείται με κριτήριο παρουσίασής τους, τη θέση προέλευσης. Επιπλέον, τα αρχαιολογικά συμφραζόμενα, όποτε είναι διαθέσιμα, συνιστούν καθοριστικής σημασίας ερμηνευτικό εργαλείο για την προσέγγιση που οφείλεται να τηρηθεί. Με σειρά αναφοράς, θα παρατεθούν ενδείξεις λατρείας από το συγκρότημα της Αγοράς, όπου επιμέρους διακρίνονται διοικητικοί χώροι τής βόρειας στοάς, το κτίριο τού Αρχείου, η ελεύθερη πλατεία. Ακολουθούν οι αρχαίοι δημόσιοι δρόμοι, τα εργαστήρια κοροπλαστικής, καθώς τα προϊόντα επρόκειτο να διατεθούν προς πώληση, ώστε να εξυπηρετήσουν στην εκδήλωση θρησκευτικής πίστεως. Εν συνεχεία, το ενδιαφέρον εστιάζεται στις αρχαίες οικίες, από όπου προέρχεται σημαντικό πλήθος ενδείξεων για την ενδεχόμενη λειτουργία οικιακών ιερών. Έπονται οι περιοχές των νεκροταφείων, όπου θα είναι δυνατόν να ελεγχθεί η ταυτότητα των θεών που αναλαμβάνουν να εκπληρώσουν στα μάτια των πιστών, την ελπίδα για μεταθανάτια ευημερία. Στο τελευταίο κεφάλαιο οργανώνονται συμπεράσματα αναφορικά με την παρουσία τού κάθε θεού στην πόλη, τον τρόπο με τον οποίο γινόταν αντιληπτός στους πιστούς, όπου αυτό καθίσταται δυνατόν, ή την κατεύθυνση που παίρνει η λατρεία των θεών που αποδεικνύεται πως επισήμως λατρεύονται στην Πέλλα.
description: My MA thesis is focused on the gathering of the testimonies that prove or imply the worship of a god or hero in ancient Pella during the classic and hellenistic times. To date, there are three known sanctuaries in the ancient capital of the Macedonian kingdom; the Thesmophorion, the sanctuary of the Mother of the Gods and of Aphrodite and the sanctuary dedicated to Darron, a demon with therapeutic qualities. The sanctuaries are examined as to their architectural form as well as to the findings uncovered during the excavation. Additionally, to the objective of my research served the assembly of the findings that have come to light from the Agora, the Palace, the workshops, the ancient houses, and the ancient cemeteries. The findings are summoned to the ancient texts, the incriptions, the figurines, the statues and statuettes, stone reliefs, the coins of Pella and selected wares relevant to the exercise of rituals. All of them represent the form of a god or their symbol which can be taken as an implication of their cult. The findings are collected in a catalogue, which has been conducted alphabetically and by god. Finally, conclusions are made regarding the presence of the gods and the way in which the latter seem to have been worshipped in ancient Pella.