Κίνησις, αλλοίωσις και μεταβολή στο αριστοτελικό μοντέλο του φυσικού κόσμου
Creators: name: Λάππα, Ελένη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Φυσική φιλοσοφία
Δυνάμει
Eνεργεία
Υλη
Natural philosophy
Philosophy of nature

description: Το κεντρικό θέμα της παρούσας διατριβής στρέφεται γύρω από το πρόβλημα της κινήσεως και μεταβολής στην Αριστοτελική Φυσική Φιλοσοφία. Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η προσέγγιση της Αριστοτελικής θεωρίας της κινήσεως με απώτερο στόχο να φωτισθεί η στενή σχέση της έννοιας αυτής με τις κατηγορίες του δυνάμει και ενεργεία και να θεμελιωθεί η άποψη ότι το Αριστοτελικό μοντέλο του φυσικού κόσμου αποτελεί ένα δυναμικό και όχι στατικό μοντέλο. Κεντρική είναι η θέση του ζητήματος της ανάλυσης του Αριστοτελικού ορισμού της κινήσεως, ο οποίος δίνεται από τον Σταγειρίτη στο Βιβλίο ΙΙΙ των Φυσικών και η προσέγγιση της έννοιας της κινήσεως ως διαδικασίας για την πραγμάτωση του δυνάμει, μετάβασης από το δυνάμει στο ενεργεία. Ένα ερώτημα το οποίο σχετίζεται με το παραπάνω ζήτημα, είναι το αν η γένεσις είναι μια από τις κινήσεις, καθώς και το αν η κίνηση και η μεταβολή είναι έννοιες ταυτόσημες ή αν η έννοια της μεταβολής είναι ευρύτερη. Η απόπειρα να δοθεί απάντηση στο παραπάνω ζήτημα οδηγεί στην ανάγκη μιας σε βάθος εξέτασης των κατηγοριών του δυνάμει και ενεργεία και στη διερεύνηση ενός εξαιρετικά σημαντικού θέματος, της Αριστοτελικής ύλης. Η πρώτη ύλη αποτελεί, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, μαζί με τα ενάντια αρχή της μεταβολής. Το ενδιαφέρον, λοιπόν, εν συνεχεία επικεντρώνεται στο ρόλο της Αριστοτελικής θεωρίας της εναντιότητος σε σχέση με το πρόβλημα της κινήσεως. Συνοπτικά παρουσιάζεται το ζήτημα της κινήσεως των ουρανίων σωμάτων, των τεσσάρων στοιχείων, το πρόβλημα του πρώτου κινούντος και του τόπου. Τέλος, η προσπάθεια να αναδειχθεί ο δυναμικός χαρακτήρας του Αριστοτελικού μοντέλου της φύσης βρίσκει ερείσματα μέσα στη σύνδεση της έννοιας της κινήσεως με τις έννοιες του συνεχούς, του απείρου, του χρόνου και του κενού. Η έρευνά μας βασίζεται στα ίδια τα Αριστοτελικά έργα, καθώς και στη σύγχρονη βιβλιογραφία, με στόχο να εμβαθύνει στη συζήτηση των βασικών θεμάτων που αποτελούν κεντρικό θέμα της παρούσας διατριβής. Συμπερασματικά σημειώνεται πως ο Αριστοτέλης, θα συμπεριλάβει, βέβαια, στα είδη της κινήσεως και την κίνηση κατά τόπον, ωστόσο δεν θα οδηγηθεί σε μια ερμηνεία του κόσμου αντίστοιχη με αυτή του Δημόκριτου, αλλά θα προχωρήσει ακόμη περισσότερο εισάγοντας τη θεωρία του για τις ποιοτικές μεταβολές και τη διαρκή μετάβαση από τη δυνάμει στην ενεργεία κατάσταση που συμβαίνει στη φύση. Το σημείο αυτό της Αριστοτελικής θεώρησης είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον και οδηγεί σε μια δυναμική εικόνα του κόσμου ως αποτέλεσμα ποιοτικών μετασχηματισμών
description: The main issue of the present thesis is the notion of motion (κίνησις) and change (μεταβολή) in Aristotelian Natural Philosophy. We attempt to approach the Aristotelian theory of motion in order to point out the close relation between the notion of motion/change and the categories of potentiality (δυνάμει) and actuality (ενεργεία) and claim that the Aristotelian doctrine of the physical world is dynamic and not a static one. A central place in the discussion holds the analysis of the basic definition of motion, which is given by Aristotle in the Physics Book III and the attempt to analyse motion as the process of the realization of potential, the transition from potentiality (δυνάμει) to actuality (ενεργεία). A question which is related with the above issue is whether, and to what extent, generation (γένεσις) is included, or can be included, as a species of motion, as well as whether the terms motion and change are identical, or change includes, apart from the three kinds of motion also the case of change of substance, generation. Regarding this question, we examine the categories of potentiality and actuality as well as the important issue of the Aristotelian matter (ύλη). Prime matter (πρώτη ύλη) and certain contrarieties are used as principles. Therefore, we also focus on the examination of the role of Aristotle's theory of contrariety regarding the problem of motion. We also examine the problems of the motion of celestial bodies, the four elements, the question of the prime mover and place, to the extent that they are connected with the main issues. Finally, the connection between motion and the notions of continuity, infinite, time and void, leads to the dynamic explanation of Aristotle's physical world. Our research is based on Aristotle's texts, as well as on the contemporary bibliography, for a close examination of the main issues of our thesis. We come to the conclusion that, despite the fact that Aristotle includes motion in place as a kind of motion, however this does not lead him to an interpretation of the world like the one of Democritus. On the contrary he introduces his theory for qualitative change and the transition from potentiality to actuality that occurs in nature. This is extremely important approach and leads to a dynamic picture of the physical world as a result of qualitative transformations