Ποινική αντιμετώπιση ανηλίκων: μια προσέγγιση με βάση τα θεμέλια του Ποινικού Δικαίου και τη δικαιολογητική βάση της τιμωρίας
Creators: name: Δαφνής, Γεώργιος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: ανήλικος
τιμωρία
ενοχή
juvenile
punishment
culpability

description: Αντικείμενο της παρούσης μεταπτυχιακής εργασίας αποτελεί μια κριτική προσέγγιση της ποινικής αντιμετώπισης ανηλίκων, με βάση τα θεμέλια του ποινικού δικαίου, αδίκου και ενοχής, αλλά και με βάση τη δικαιολογητική βάση της τιμωρίας. Αφορμή αποτέλεσαν οι τάσεις της ποινικής επιστήμης προς ένα δικαιοκρατικό μοντέλο το οποίο θα παρέχει εγγυήσεις στον ανήλικο δράστη μιας εγκληματικής πράξης, αλλά και οι αποτυπώσεις σε επίπεδο εθνικού και υπερεθνικού δικαίου. Ο εθνικός νομοθέτης, ιδίως μετά το Ν. 3860/2010, ακολουθώντας και τις διεθνείς κατευθύνσεις για προστασία των ανηλίκων δραστών, εκφράζει σαφώς τη βούληση να αντιμετωπίζονται οι ανήλικοι ευνοϊκότερα σε σχέση με τους αντίστοιχους ενήλικες δράστες. Αυτή η βούληση φαίνεται να εμπεριέχει τόσο μία σκοπιμότητα διαπαιδαγώγησης και επανένταξης των ανηλίκων, όσο και μία κρίση στο επίπεδο του καταλογισμού του ανήλικου δράστη, στον οποίο η ανηλικότητα παίζει ένα σημαντικό ρόλο. Για να είναι εφικτή μια προσέγγιση της βούλησης αυτής του νομοθέτη, τόσο στα πλαίσια μιας περιγραφικής θεώρησης που βασίζεται σε διαφορετικά μεγέθη που προσδιορίζουν την «αντίδραση» της κοινωνίας στο έγκλημα, όσο και μιας κανονιστικής λογικής που εξυπηρετεί ορισμένους σκοπούς του νομοθέτη, είναι απαραίτητο να αναζητήσει κανείς τη δικαιολογητική βάση της τιμωρίας, ως βασικού συστατικού του ποινικού δικαίου, και να την προσδιορίσει βάσει των διαφορετικών συστατικών της στοιχείων αλλά και στόχων. Η φιλελεύθερη-εγγυητική λειτουργία του Ποινικού δικαίου μας αναγκάζει να στραφούμε προς τις θεμέλιες λίθους του, προς στέρεα ερείσματα που θα αποτελέσουν τη δικαιολογητική βάση της ποινής και του πλαισίου της. Έτσι, όταν ο ποινικός μηχανισμός, ως έσχατο μέσο, κληθεί να αντιμετωπίσει μια εγκληματική πράξη με την οποία εκδηλώνεται ένα αντικοινωνικό φρόνημα ενός ανηλίκου δράστη, οφείλουμε να περιγράψουμε εκείνα τα συστατικά στοιχεία του Ποινικού Δικαίου που διαφοροποιούνται όταν η πράξη τελείται από ανήλικο δράστη σε σχέση με την αντίστοιχη αν τελούταν από ενήλικο δράστη, καθώς και τους λόγους για τους οποίους παρατηρείται αυτή η διαφοροποίηση (κυρίως) στο επίπεδο της ενοχής. Συνεπώς, σκοπός της παρούσης εργασίας αποτελεί μια συμβολή στην (περιορισμένη) βιβλιογραφία που αφορά σε μια περιγραφική προσέγγιση της διαφορετικής αντιμετώπισης των ανηλίκων, μέσα στα πλαίσια του θετικού δικαίου, πλαίσια που επερωτώνται πιο έντονα από την τιμωρία ενός ανηλίκου δράστη. Έτσι, η διαφοροποίηση κυρίως στο επίπεδο της ενοχής του ανηλίκου δράστη αποτυπώνεται και στην ποινή και το πλαίσιο της. Ταυτόχρονα, όμως η ίδια η φύση της τιμωρίας του ανηλίκου, μέσα στο πλαίσιο ανάπτυξης ενός διαλόγου για την προστασία των δικαιωμάτων του παιδιού, αναδεικνύει πιο έντονα την αντιφατικότητα της δικαιολόγησης αλλά και της σκοπιμότητας της ποινής συνολικά. Ως εκ τούτου, η προσπάθεια να περιγραφεί για ποιους λόγους το μέγεθος της ενοχής που αποτυπώνεται με μια εγκληματική πράξη ανηλίκου είναι διαφορετικό από αυτό που εκδηλώνεται με την αντίστοιχη πράξη ενηλίκου, πρέπει να είναι παράλληλη με μία ανάλυση των θεμελίων κανονιστικών θεωριών και των σκοπών που εξυπηρετούνται από την ποινή.
description: The purpose of this thesis is a critical approach to the penal treatment of the juvenile offending, based on the foundations of the criminal law, unfair and guilt, but also on the justification of the punishment. The motivation was the trends of criminal jurisprudence to a justice-based model that would provide guarantees for the juvenile offender, but also its records at national and supranational law. The national legislator, especially after the Law 3860/2010, following the international guidelines for protection of juvenile offenders, clearly expresses the will to deal with minors more favorable than the corresponding adult offenders. This will seems to involve both a normative of educating and rehabilitating the minors, as well as a judgment regarding to liability of the minor offender, where the status of underage plays an important role.In order to approach this will of the legislator, both in the context of a descriptive view based on different measures that specify the "reaction" of the society to the crime, as well as in the context of a normative logic that serves certain purposes of the legislator, it is necessary that someone would seek the basis of punishment justification as a key component of the criminal law, and determine it according to both its different components of data as well as to its objectives. The liberal-guarantee function of the criminal law leads us to focus on to its cornerstone, ie solid foundations that will form the justification basis of the sentence and its context. Thus, the criminal mechanism, as ultima ratio, would deal with a criminal act which manifests antisocial beliefs of a minor offender, we should describe those elements of the Jurisprudence that differ when the act is committed by a juvenile offender in relation to a corresponding act committed by an adult offender as well as the reasons why there is differentiation (mainly) regarding to the level of guilt. The purpose of this thesis, thus, is a contribution to the (limited) bibliography regarding to a descriptive approach to the different treatment of juvenile offenders, within the framework of positive law, which is highly interrogated by the punishment of a juvenile offender. Thus, the difference mainly in the level of culpability of the minor offender is reflected in the sentence and its context. At the same time the nature of the punishment of a minor itself, within the context of a dialogue on protecting children's rights, strongly highlights the contradictory of justification and feasibility of the sentence. Therefore, the attempt of describing why the guilt reflected by a minor´s offend is different from the corresponding adult´s offend should be parallel with an analysis of normative theories as well as of the foundations and the purposes served by the penalty.