Το Υπόμνημα του Γεωργίου Παχυμέρη στον πλατωνικό Παρμενίδη ως συνέχεια του Υπομνήματος του Πρόκλου: Μετάφραση και ερμηνευτικά σχόλια
Creators: name: Σαβοϊδάκης, Γεώργιος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Φιλοσοφικό υπόμνημα
Πλάτωνος Παρμενίδης
Βυζαντινή φιλοσοφία
Philosophical commentary
Plato’s Parmenides
Byzantine philosophy

description: Με την εργασία αυτή, αναλαμβάνουμε την μετάφραση και την ερμηνεία της συνέχειας του κολοβού Υπομνήματος του Πρόκλου στον πλατωνικό Παρμενίδη από τον Βυζαντινό φιλόσοφο Γεώργιο Παχυμέρη (1242-1310/1315). Συγκεκριμένα, ο Βυζαντινός λόγιος της πρώιμης Παλαιολόγειας εποχής, έχοντας ήδη αντιγράψει το Υπόμνημα του Πρόκλου στο χειρόγραφο Parisinus graecus 1810, περνά στην συνέχεια σε μία δική του συνοπτική εξήγηση του υπολοίπου τμήματος του διαλόγου, στο οποίο ο πλατωνικός Παρμενίδης ασκεί τους συνομιλητές του πάνω στην διαλεκτική μέσω του μοντέλου των υποθέσεων περί του ενός (αν το εν είναι, αν το εν δεν είναι), με σκοπό την επιστημονική έρευνα και γνώση αυτού του αντικειμένου. Όσον αφορά την εξηγητική παράδοση του εν λόγω διαλόγου, οι Νεοπλατωνικοί (κυρίως ο Πρόκλος και ο Δαμάσκιος, των οποίων τα υπομνήματα σώζονται) επικεντρώνονται σε μία θεολογική-μεταφυσική ερμηνεία των παρμενίδειων υποθέσεων. Από την άλλη, το Υπόμνημα του Παχυμέρη, το μοναδικό σωζόμενο (μέχρι στιγμής) Βυζαντινό υπόμνημα πάνω σε πλατωνικό έργο, θα βασιστεί ουσιαστικά σε μια λογική εξήγηση των επιμέρους συλλογισμών, μέσα βέβαια από το πρίσμα της αριστοτελικής φιλοσοφίας. Επιπλέον, ο Παχυμέρης δανείζεται από το σύστημα του Πρόκλου μόνο την δομή και την διαίρεση του συνόλου των παρμενίδειων υποθέσεων σε 24 συλλογιστικά σχήματα, τα οποία ο ίδιος άλλοτε εξηγεί με εξαιρετική εμβρίθεια, επιστημονική ακρίβεια και πιστή στο πλατωνικό κείμενο ανάλυση, άλλοτε παρερμηνεύει αποκλίνοντας από το πλατωνικό κείμενο και τις συλλογιστικές πορείες των επιμέρους χωρίων, καταλήγοντας έτσι σε ερμηνευτικά κενά και σφάλματα. Επομένως, με την εργασία αυτή επιδιώκουμε να φωτίσουμε τις ερμηνευτικές πτυχές αυτού του φιλοσοφικού πονήματος με τα εξής μεθοδολογικά εργαλεία: να εξετάσουμε, από την μία, τις φιλοσοφικές αφετηρίες και το φιλοσοφικό υπόβαθρο του Βυζαντινού λογίου (κατά βάση αριστοτελικό), να επιχειρήσουμε, από την άλλη, μία συνοπτική επισκόπηση των αντίστοιχων δύο Νεοπλατωνικών Υπομνημάτων και μία συγκριτική μελέτη του παχυμέρειου Υπομνήματος με αυτά, με σκοπό, εν τέλει, να μπορέσουμε να χαράξουμε καλύτερα το περίγραμμα της αυτόνομης φιλοσοφικής πραγματείας του Βυζαντινού στοχαστή, η οποία μόνον κατ’ επίφαση μπορεί να χαρακτηριστεί ως «συνέχεια» του Υπομνήματος του Πρόκλου.
description: In this dissertation we assume the translation and the interpretation of the sequel to the Proclus’ uncompleted Commentary on Plato’s Parmenides, written by the Byzantine philosopher George Pachymeres (1242-1310/1315). In particular, the Byzantine erudite of the early Palaeologan era, having already copied the Proclus’ Commentary on his manuscript Parisinus graecus 1810, takes up writing his own synoptic commentary on the rest of the platonic dialogue, in which Parmenides calls upon his interlocutors to exercise in the dialectic through the model of the hypotheses concerning the one (if the one is, if the one is not), in order that a full exhaustive epistemological inquiry and knowledge of this object be attained. In respect to the exegetic tradition of the foresaid dialogue, the Neoplatonists (mainly Proclus and Damascius, whose commentaries have been preserved) focus on a theological-metaphysical interpretation of the Parmenidean hypotheses. On the other hand, the Pachymeres’ Commentary, the only Byzantine Commentary on a platonic work ever to have been discovered so far, is simply based on a logical exegesis of the specific syllogisms, of course through the aspect of the Aristotelian philosophy. Furthermore, Pachymeres borrows only the Proclus’ structure and division of the whole Parmenidean hypotheses to 24 syllogistic forms, which he explains sometimes by a unique insightful research, a scientific accuracy and an analysis devoted to the platonic text, even though he occasionally misinterprets the syllogisms’ sense and course by deviating from the platonic text and ending up, thereby, to some interpretative errors and gaps. Therefore, in this dissertation we seek to shed light over the interpretative aspects of this philosophical work by using the following methodological tools: on the one hand to investigate the Byzantine scholar’s philosophical bases and background (basically Aristotelian), on the other hand to provide a brief overview of the two Neoplatonic Commentaries respectively, and therefore to make the necessary comparisons between them and the Pachymerean Commentary, in order that, finally, we be more able to draw the outline of the Byzantine thinker’s independent philosophical treatise, which could only superficially be characterized as a «sequel» to the Proclus’ Commentary.