Η Πρόσληψη Της Τραγωδίας Στους Ἐπιτρέποντες του Μενάνδρου
Creators: name: Καβουκίδου, Σεβαστή Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Πρόσληψη Τραγωδίας
Νέα Κωμωδία
Ἐπιτρέποντες Μενάνδρου
Reception of Tragedy
New Comedy
Menander’s Epitrepontes

description: Η Νέα Κωμωδία, με τα ιδιαίτερα δομικά και θεματικά χαρακτηριστικά της, γεννήθηκε από την αλληλεπίδραση της τραγωδίας και της κωμωδίας. Ο Μένανδρος, ο σημαντικότερος εκπρόσωπός της, δημιούργησε έργα με αρμονία και πλαστικότητα, βασισμένα σε τραγικές φόρμουλες, μηχανισμούς και νέες οπτικές των τραγικών θεμάτων, όπως οι Επιτρέποντες. Θέμα της παρούσας εργασίας, λοιπόν, συνιστά η πρόσληψη της τραγωδίας στο προαναφερθέν έργο και η ανάλυση των σκηνών του βάσει των τραγικών τους διακειμένων, λαμβάνοντας υπόψη το κείμενο per se και την υπάρχουσα βιβλιογραφία. Σκοπός της διατριβής ήταν να αποδείξει ότι ο Μένανδρος εμποτίζει την κωμική του δραματουργία με τραγικά σχήματα πλοκής και μοτίβα, όχι με σκοπό να τα παρωδήσει, όπως έπραττε ο Αριστοφάνης, αλλά ως αναγνώριση της τεράστιας συνεισφοράς της τραγωδίας, κυρίως της Ευριπίδειας, στην εξέλιξη και διαμόρφωση της Νέας Κωμωδίας. Για τον σκοπό της μελέτης εξετάσαμε συγκριτικά τη σκηνή διαιτησίας των Επιτρεπόντων με εκείνην της Αλόπης, η οποία αποτελεί, κατά κοινή άποψη των μελετητών, το τραγικό της διακείμενο, καθώς και το τραγικό λεξιλόγιο και τις αναφορές της κωμικής σκηνής στο τραγικό είδος. Κατόπιν, αναλύσαμε τόσο τις εξωτερικές ομοιότητες των δύο σκηνών στο γενικό τους περίγραμμα, όσο και τις εσωτερικές διαφορές τους, εκθέτοντας τους λόγους για τους οποίους το τραγικό πρότυπο ανατρέπεται. Συζητήσαμε επίσης επαρκώς, αλλά όχι εξαντλητικά, το τραγικό μοτίβο της σύγκρουσης πατέρα-κόρης, το οποίο στις τραγωδίες οδηγεί στην οριστική ρήξη με τον πατρικό οίκο και, κατ’ επέκταση, στη διάλυσή του, συγκρίνοντάς το με τη διαφωνία του Σμικρίνη και της Παμφίλης. Ακόμη, εξετάσαμε τους μονολόγους του Ονήσιμου και του Χαρίσιου, οι οποίοι, παρά το τραγικό τους ύφος, παράγουν έντονο κωμικό αποτέλεσμα. Επιπλέον, αναλύσαμε την παράθεση των στίχων της Αύγης, τη δομή πλοκής της οποίας υιοθετεί ο Μένανδρος στους Επιτρέποντες, συγκρίνοντας τους βασικούς χαρακτήρες των δύο έργων. Εκ των ανωτέρω συγκριτικών αναλύσεων, η μελέτη μας μάς οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η επαναδιαπραγμάτευση τραγικών μοτίβων και προτύπων και η εν μέρει ή καθολική ανατροπή τους επιτρέπει, πέραν της αίσιας έκβασης της κωμωδίας, μεταδραματικές αναγνώσεις, καθώς η διαλεκτική σχέση την οποία αναπτύσσει ο κωμικός ποιητής με τα τραγικά του διακείμενα προωθεί και την ομοφωνία και τη διαφωνία, και την υποστήριξη και την άσκηση κριτικής. Δεν πρέπει, τέλος, να παραλειφθεί ότι με την επαναδιαπραγμάτευση αυτή ο Μένανδρος προσκαλεί το κοινό σε ένα μεταθεατρικό παιχνίδι γνώσεων και αναγνώρισης της προέλευσης κάθε επιμέρους τραγικού ή κωμικού στοιχείου, ανακαλώντας στη μνήμη των θεατών τις επανεκτελέσεις των έργων, στα οποία βασίζεται κάθε φορά ο κωμικός ποιητής. Συνοψίζοντας, καταλήξαμε στο συμπέρασμα ότι ο λόγος ανατροπής των τραγικών προτύπων εδράζεται στο ζητούμενο, το οποίο είναι απαρέγκλιτα η διαφύλαξη του οίκου.
description: New Comedy, with its distinctive structural and thematic features, originates in the interaction of tragedy and comedy. Menander, its most significant representative, created plays with harmony and plasticity, based on tragic formulas, mechanisms, and new perspectives on the tragic themes, such as Epitrepontes. The subject of the present dissertation, therefore, concerns the reception of tragedy in the aforementioned play and the analysis of its scenes based on their tragic counterparts, taking into account the text per se and the relevant bibliography. The aim of the thesis was to prove that Menander incorporates tragic elements and motifs into his comic dramaturgy, not with the intention of parodying them, as Aristophanes did, but as an acknowledgement of the enormous contribution of tragedy, principally Euripidean, to the development and formation of New Comedy. For the purpose of the study, we examined comparatively the arbitration scene of Epitrepontes with that of Alope, which constitutes, according to the common opinion of the scholars, its tragic counterpart, as well as the tragic vocabulary and the references of the comic scene to the tragic genre. Then we analyzed both the external similarities of the two scenes in their general outline, as well as their internal differences, presenting the reasons why the tragic model is reversed. We also discussed sufficiently, but not exhaustively, the tragic motif of the father-daughter conflict, which in tragedies leads to the final rapture with the paternal house and, by extension, to its dissolution, comparing it to the confrontation between Smikrines and Pamphile. Furthermore, we examined the monologues of Onesimus and Charisius, which, despite their tragic style, produce a strong comic effect. In addition, we analyzed the quotation of the verses of Auge, the plot structure of which Menander adopts in Epitrepontes, comparing the main characters of the two plays. From the above comparative analyses, our study led us to the conclusion that the renegotiation of tragic motifs and patterns and their partial or total reversal allows, beyond the happy outcome of the comedy, metadramatic readings, as the dialectical relationship that the comic poet develops with his tragic counterparts encourages both unanimity and disagreement, support, and criticism. It should not be omitted, at last, that with this renegotiation, Menander invites the audience to a metatheatrical game of knowledge and recognition of the origin of each individual tragic or comic element, recalling to the spectators' memory the reperformances of the plays, on which the comic poet is based each time. In summary, we came to the conclusion that the reason why the tragic patterns are reversed is based on what is requested, which is invariably the preservation of the house.