Ο εκπαιδευτικός ως πρόσωπο που εμπνέει: Μια παιδαγωγική ανάγνωση στην επιστολή του Μ. Φωτίου «Τί ἐστιν ἔργον ἄρχοντος»
Creators: name: Τσαμπάζης, Ιωάννης Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Ύστερη Νεωτερικότητα
Πρώτος Βυζαντινός Ουμανισμός
Σχολική Παιδαγωγική
Εra of Late Modernity
Era of First Byzantine humanism
School Pedagogy

description: Στην εποχή της Ύστερης Νεωτερικότητας η έκρηξη της τεχνολογίας και η πολυπολιτισμικότητα, καθιστούν τη διαδικασία της αγωγής ακόμα περισσότερο πολύπλοκη και πολυδιάστατη. Για να είναι η Παιδαγωγική σε θέση να εκπληρώσει την αποστολή της σε ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον, πρέπει να αντιλαμβάνεται τη ρευστότητα των καταστάσεων, να αποκωδικοποιεί και να ερμηνεύει τις επιταγές της εποχής. Από την πλευρά του, ο εκπαιδευτικός οφείλει τόσο να συλλαμβάνει, όσο και να αξιοποιεί τις προκλήσεις των καιρών, οχυρωμένος με την πίστη του στις αρχές της ανοχής στο διαφορετικό, της ελεύθερης διακίνησης ιδεών και του δημοκρατικού διαλόγου, τις οποίες πρέπει να εντάξει ως πρωτεύουσες στην αξιακή του κλίμακα. Η ανάδειξη του ρόλου των συναισθημάτων είναι κομβικής σημασίας στο χώρο της Εκπαίδευσης, ιδιαίτερα σε συνθήκες πολυπολιτισμικού περιβάλλοντος, καθόσον τα συναισθήματα είναι θεμελιώδη στην κατασκευή ταυτότητας. Έτσι, μίσος, φόβος, ντροπή και έλλειψη σεβασμού προς τον άλλο μπορούν να οδηγήσουν σε βία, ενώ η αγάπη και ο σεβασμός στο διαφορετικό μπορούν να οδηγήσουν στην καταλλαγή. Ο Μέγας Φώτιος αντλεί τόσο από τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς, όσο και από τη βιβλική γραμματεία και την προγενέστερή του Πατερική παράδοση, ώστε να συστήσει το πρότυπο ενός χριστιανού ηγεμόνα στην εποχή του Πρώτου Βυζαντινού Ουμανισμού. Ωστόσο, οι περισσότερες νουθεσίες του έχουν εφαρμογή, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, ακόμα και σήμερα στην εποχή της Ύστερης Νεωτερικότητας. Η προς Βόρη – Μιχαήλ επιστολή έχει δογματικό, ποιμαντικό και ηθικοπαιδαγωγικό περιεχόμενο. Δόγμα και ήθος συνδέονται, γι’ αυτό η παιδαγωγική ανάγνωση της επιστολής προς ένα νεοφώτιστο χριστιανό ηγεμόνα (και εν δυνάμει όντως ηγέτη), προϋποθέτει τη θεολογική της κατανόηση. Υπό αυτήν την προϋπόθεση, η επιστολή μπορεί να λειτουργήσει ως «γέφυρα» μεταξύ σχολικής ηγεσίας και παιδαγωγικής έμπνευσης. Ο Φώτιος προβάλλει τον ασκητικό χαρακτήρα της εξουσίας, αφού την προσεγγίζει ως διακονία. Προβάλλει το μοντέλο της υπηρετικής ηγεσίας, σύμφωνα με το οποίο ο ηγέτης ασκεί την ηγεσία υπηρετώντας, διακονώντας και φροντίζοντας για τις ανάγκες των υφισταμένων του. Το προφίλ του εκπαιδευτικού που εμπνέει είναι το ηγετικό προφίλ. Το εκπαιδευτικό ηγετικό προφίλ εκκινεί από την κατάρτιση, εδράζεται στην αγάπη για την παιδαγωγία, προϋποθέτει ήθος και ουσιαστική σχέση με το μαθητή, προσφέρεται για μίμηση και ολοκληρώνεται με την αυθεντική στάσης ζωής τού ηγέτη- εκπαιδευτικού. Η παραπάνω διαπίστωση συναντά και σχεδόν συμπίπτει με τις παρακαταθήκες τού Μεγάλου Φωτίου, που σκιαγραφούν δια της επιστολής που εξετάσαμε το προφίλ τού ηγεμόνα που εμπνέει: Εκκινεί και αυτό από την κατάρτιση, εδράζεται στην αγάπη για τους υπηκόους, προϋποθέτει επίσης ήθος, προσφέρεται για μίμηση και ολοκληρώνεται με την αυθεντική στάση ζωής του ηγεμόνα
description: In the era of Late Modernity the burst of technology and multiculturalism, make the process of education even more complex and multidimensional. Pedagogy, in order to be able to fulfill its mission in a multicultural environment, it must perceive the fluidity of situations, decode and interpret the imperatives of the era. For his part, the teacher must both capture and exploit the challenges of the times, fortified with his faith in the principles of tolerance to different, free movement of ideas and democratic dialogue, which must be emerged as capitals in its value scale. The emergence of the role of emotions is pivotal in the field of education, especially in the context of multicultural environment, since emotions are fundamental in the construction of identity. Thus, hatred, fear, shame and disrespect to the other can lead to violence, while love, respecting the different can lead to serenity. Photius the Great draws his ideas both from the ancient Greek writers, as well as from the Biblical literature and his previous secretariat of the Fathers of the Church, in order to suggest the model of a Christian ruler in the era of the first Byzantine humanism. However, most of his teachings are applicable, regardless of religion, even today in the era of late modernity. The Letter to Boris – Michael has dogmatic, pastoral and moralizing content. Doctrine and ethos are linked, so the pedagogical reading of the letter to a convert Christian ruler (and potentially indeed a leader) presupposes its theological understanding. Under this premise, the letter can act as a "bridge" between school leadership and pedagogical inspiration. Photius the Great, believes to the ascetic character of governance, approaching it as a ministry. It demonstrates the model of servant leadership, in which the leader exercises leadership by serving, ministering, and caring for the needs of his or her subordinates. The profile of the teacher who inspires is the leading profile. The educational leading profile is initiated by training, is based in the love of pedagogy, presupposes ethos and meaningful relationship with the student, is offered for imitation and is completed with the authentic attitude of the life of the leader-teacher. The above finding meets and almost coincides with the legacy of Photius the Great, which sketch through the letter we examined the profile of the ruler who inspires: it also starts from training, based in love for the subjects, it presupposes ethos, it is offered for imitation and is completed with the original life of the ruler