Η Χερσόνησος της Κασσάνδρειας κατά τη Βυζαντινή περίοδο μέσα από αρχαιολογικά τεκμήρια και αναγνώσματα πηγών (Τοπογραφία, Δημογραφία, Οικονομία, Διοίκηση)
Creators: name: Kαϊάφα Σαροπούλου Ασημίνα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Κασσάνδρεια
Βυζαντινή περίοδος
Τοπογραφία
Kassandra
Byzantine period
Topography

description: Θέμα της εργασίας είναι η καταγραφή και η εξέταση της ανθρώπινης δράσης στη χερσόνησο της Κασσάνδρειας κατά τη βυζαντινή εποχή, με βάση αρχαιολογικά στοιχεία και αρχειακές πηγές. Η Χερσόνησος, με το διαφορετικό ανάγλυφο στο βόρειο και νότιο τμήμα της και την άμεση έξοδο προς τον Θερμαϊκό, αλλά και τον Τορωναίο κόλπο, φιλοξένησε ένα πυκνό δίκτυο οικισμών ήδη από την προϊστορική περίοδο, κάποιοι από τους οποίους εξελίχθηκαν σε σημαντικά αστικά κέντρα στους αρχαίους ιστορικούς χρόνους. Κατά τη βυζαντινή περίοδο αποτέλεσε τμήμα μιας βυζαντινής επαρχίας, όπου νέοι οικισμοί ανέτειλαν, πάντα προσαρμοσμένοι στις περιβαλλοντικές και τις ολοένα μεταβαλλόμενες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες, άλλοι μεταφέρονταν, συρρικνώνονταν ή εξαφανίζονταν. Η μελέτη της οικιστικής εξέλιξης στην περιοχή μέσα στο ιστορικό πλαίσιο των Μέσων χρόνων συνιστά ζήτημα πολυεπίπεδο και πολυαιτιακό, δεδομένου και του ιστοριογραφικού και αρχαιολογικού κενού από τον 7ο έως τον 9ο αιώνα. Την ταξινόμηση και καταγραφή του αρχαιολογικού υλικού έπεται η μελέτη του και η συσχέτισή του πάντα με τα ιστορικά συμφραζόμενα, με στόχο την προσέγγιση της ανθρωπογεωγραφίας, της δημογραφίας, της οικονομίας, της διοικητικής οργάνωσης της χερσονήσου. Στο πλαίσιο αυτό αξιοποιούνται οι ιστορικές πηγές και αθωνικά έγγραφα που περιγράφουν τις οικονομικές σχέσεις, πληροφορούν για θέματα διοικητικής οργάνωσης και καταγράφουν δράσεις στο χώρο και το χρόνο. Παράλληλα, εξετάζεται και ο ρόλος της Αθωνικής κοινότητας στην οικιστική φυσιογνωμία της περιοχής, καθώς αυτή καθόρισε σε μεγάλο βαθμό τον τρόπο ζωής των κατοίκων της, τη διαμόρφωση του οικιστικού πλέγματος και γενικά το οικονομικό προφίλ και εν πολλοίς και το διοικητικό της γίγνεσθαι από τον 4ο μεταχριστιανικό αιώνα περίπου έως την κατάληψή της από τους Τούρκους, περί το 1430.
description: This dissertation aims to record and examine the evolution of the human activity within the peninsula of Kassandr(ei)a, Chalcidice, during the byzantine era. The research was based on archaeological evidences and written sources. The peninsula of Kassandr(ei)a is a narrow horn of land that juts out in Aegean Sea, having two different land forms in its southern and northern part which determined the human activity through centuries. A dense network of settlements had been hosted on its terrain since prehistory, while in classical antiquity eight organized cities (“poleis”) had been flourished, placed along its shores. During the Byzantine era, a large number of villages had been established all over the peninsula and till the Ottoman conquest, in 1430, many of them were either expanded or shortened or even abandoned depending on human needs, environmental conditions and political and economic circumstances. The majority of the inhabitants of the peninsula preferred to live in these villages and used to earn their livings working as free or dependent cultivators within their households, managing wheat-producing lands, vineyards, orchards, domestic animals or livestock, all unequally distributed and proportionately taxed. The residential development in the region of Kassandr(ei)a during Middle Ages is a multitasking issue, part of which is the lack of historical and archaeological evidences from 7th till 9th century. Furthermore, the present treatise approaches the demography, the outline of the profile of the agricultural economy of the area south of the isthmus, plus the administration models that appeared till the Ottoman dominance. Within this framework among other written sources, “Actes del’ Athos” were used in order to clarify financial relations, issues concerning the evolution of the administrative organization in Kassandr(ei)a. Alongside, the role of the Athonian community and its relationship with the human activity that took place in the peninsula until the first half of the 15th century is examined, as that largely determined the lifestyle of its inhabitants, the residential grid and in general the economic profile and the evolution of the peninsula from the 4th AD until its conquest by the Ottomans, around 1430.