Απαγόρευση χειροτερεύσεως θέσης κατηγορουμένου: Η προς το βαρύτερο μεταβολή του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης από το δικαστήριο του ενδίκου μέσου, ως ειδικότερη εκδήλωση της έμμεσης-νομικής χειροτέ:
Creators: name: Μούτσου, Ζωή Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: χειροτέρευση
έμμεση
νομική
deterioration
indirect
legal

description: Στην παρούσα μελέτη ασχοληθήκαμε με την πιο συχνά απαντώμενη στην πράξη μορφή έμμεσης-νομικής χειροτέρευσης της θέσης του κατηγορουμένου, που εκδηλώνεται με την από το δικαστήριο του ενδίκου μέσου μεταβολή προς το βαρύτερο του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης. Για τον εντοπισμό του πότε και με ποιές μορφές αυτή μπορεί να εμφανιστεί, επιχειρήθηκε παράλληλα μια προσέγγιση που αφορά γενικά στην αρχή της μη χειροτερεύσεως της θέσης του κατηγορουμένου, με σκοπό να αποσαφηνιστεί ο λόγος ένταξης της μεταβολής του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης προς το βαρύτερο στην εν λόγω αρχή, έτσι ώστε να καταστεί αφενός ευχερής η πληρέστερη κατανόηση της σύνδεσης της θεμελειώδους αυτής αρχής με την επί μέρους μορφή της νομικής χειροτέρευσης που εδώ εξετάσαμε και αφετέρου εφικτή η απόκτηση μιας σφαιρικής άποψης επί του υπό έρευνα θέματος. Έτσι λοιπόν, ξεκινήσαμε την ερευνητική μας διαδρομή από την αναζήτηση της προέλευσης του όρου non reformatio in pejus, και της θεωρητικής θεμελίωσης της αρχής, αναλύσαμε τις βασικές διακρίσεις του χαρακτήρα της απαγόρευσης σε απόλυτο και σχετικό, εντοπίσαμε το πεδίο εφαρμογής της αρχής αλλά και τις εξαιρέσεις στην εφαρμογή της, καθώς και τις συνέπειες που η παραβίαση της αρχής επιφέρει. Ακολούθως, παρουσιάσαμε τη διάκριση της χειροτέρευσης σε άμεση και έμμεση, καταγράψαμε τις κατά καιρούς θέσεις της θεωρίας και της νομολογίας σχετικά με την ένταξη της προς το βαρύτερο μεταβολής του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης στην έννοια της χειροτέρευσης, μέχρι να καταλήξουμε στον απόλυτο χαρακτήρα της απαγόρευσης της χειροτέρευσης της θέσης του κατηγορουμένου, βάσει της ρητά κατοχυρωμένης αρχής στο άρθρο 470 του ισχύοντος σήμερα Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Στη συνέχεια, εξηγήσαμε με βάση ποιό κριτήριο είναι εφικτή η αξιολόγηση ενός νομικού χαρακτηρισμού ως βαρύτερου από κάποιον άλλον αντίστοιχο, ενώ έγινε και η αναγκαία αναφορά στην έννοια της (ανεπίτρεπτης) μεταβολής της κατηγορίας και της συσχέτισής της με την χειροτέρευση της θέσης του κατηγορουμένου. Κατόπιν κατηγοριοποιήσαμε και παρουσιάσαμε αναλυτικά τις επιμέρους εκδηλώσεις της από το δικαστήριο του ενδίκου μέσου μεταβολής προς το βαρύτερο του νομικού χαρακτηρισμού της πράξης, ως ειδικότερης μορφής της έμμεσης-νομικής χειροτέρευσης. Έπειτα, σταθήκαμε με μια κριτική ματιά σε πάγιες θέσεις της νομολογίας μας, υπό το πρίσμα της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, και της αρχής της δίκαιης δίκης, με την ειδικότερη έκφανση αυτής που προκύπτει από το άρθρο 6 παράγραφος 3 στοιχεία α΄ και β΄ Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ένα άλλο θέμα που θίξαμε ήταν η σχέση της αρχής της μη χειροτέρευσης της θέσης του κατηγορουμένου με την καθ’ ύλην αναρμοδιότητα και τέλος, κλείσαμε την έρευνά μας, καταγράφοντας πώς λειτουργεί η εν λόγω αρχή στα πλαίσια του ενδίκου μέσου της αναιρέσεως και του δικαστηρίου της παραπομπής.
description: In this study, we dealt with the most commonly encountered in practice form of indirect - legal deterioration of the position of the accused, which is manifested by the court of appeal with the alteration to the heavier of the legal characterization of the act.To identify when and in which forms this may occur, we attempted an approach that generally refers to the principle of the non- deterioration of the position of the accused, in order to clarify the reason for the inclusion of the alteration of the legal characterization of the act to the heavier in that principle, so that it becomes easy to understand the connection of this fundamental principle with this individual form of the legal deterioration examined here, and also feasible to obtain a global view on the matter under investigation. So, we started by searching the origin of the term ‘non reformatiο in pejus’, and the theoretical basis of the principle, we analyzed the basic distinctions of the nature of the prohibition in absolute and relative, we identified the scope of the principle and the exceptions to its application, as well as the implications that the violation of the principle entails.Subsequently, we introduced the distinction of the deterioration in direct and indirect, we recorded the occasional positions of the theory and jurisprudence concerning the accession of the alteration to the heavier of the legal characterization of the act to the concept of deterioration, until we resulted to the absolute nature of the prohibition of the deterioration of the position of the accused, based on the principle expressly enshrined in Article 470 of the current Code of Criminal Procedure. Then, we explained by what criterion the evaluation of a legal characterization as heavier than another is feasible. We have also made the necessary reference to the concept of the impermissible alteration of the accusation and its correlation with the deterioration of the position of the accused. Then we categorized and presented in detail the various manifestations of the alteration to the heavier of the legal characterization, which may occur before the court of appeal, and we stood with a critical look at established positions of our jurisprudence in the light of the jurisprudence of the European Court of Human Rights, and the principle of fair trial on its specific aspect which derives from article 6, paragraph 3 (a and b) of the European Convention on Human Rights. Another topic we have raised was the relationship between the principle of non- deterioration of the position of the accused with the material incompetence of the court and finally we closed our investigation, recording how this principle applies within the frame of the legal remedy of cassation at the procedure before the Supreme Court.