Τυπολογία και τυποχαρακτηριστικές συνθήκες αναφοράς των ποταμών Ολυμπιάδας-Σκουριών και άνω ρου του Πηνειού
Creators: name: Σωματαρίδου, Βασιλική Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Τυπολογία
Συνθήκες αναφοράς
Οδηγία 2000/60/ΕΚ
Typology
Typespecific reference conditions
Wfd

description: Η Οδηγία Πλαίσιο 2000/60/ΕΚ αντικαθιστά και συμπληρώνει όλη την προϋπάρχουσα ευρωπαϊκή νομοθεσία για τα νερά, θεσπίζοντας μια καινούργια πολιτική στον χώρο των υδάτων με κύριο στόχο της, την επιτεύξη της καλής οικολογικής κατάστασης των επιφανειακών υδάτων μέχρι το 2015. Η Οδηγία εισάγει ένα νέο όρο κλειδί, αυτόν της «οικολογικής κατάστασης» στην εκτίμηση της περιβαλλοντικής ποιότητας, η οποία καθορίζεται πλέον από βιολογικά, υδρομορφολογικά και φυσικοχημικά στοιχεία. Ως «οικολογική κατάσταση» ορίζεται η απόκλιση από τις συνθήκες αναφοράς, όπου οι τελευταίες δεν ορίζονται ως οι πλήρως αδιατάρακτες, αλλά αυτές που περιλαμβάνουν και μικρές διαταραχές. Συνθήκες τέτοιες πρέπει να καθοριστούν για κάθε τύπο συστημάτων επιφανειακών υδάτων (τυποχαρακτηριστικές συνθήκες), οι οποίες θα αντιπροσωπεύουν τις τιμές των υδρομορφολογικών και φυσικοχημικών και βιολογικών στοιχείων για το συγκεκριμένο τύπο υδάτινων σωμάτων σε υψηλή οικολογική κατάσταση. Για τον καθορισμό των τύπων υδάτινων σωμάτων η οδηγία προτείνει το Σύστημα Α, με προκαθορισμένες παραμέτρους και κλάσεις και το Σύστημα Β με κάποιες υποχρεωτικές παράμετρους και αρκετές προαιρετικές, οι κλάσεις τον οποίο καθορίζονται από το Κράτος Μέλος.Στην παρούσα εργασία εργασία αρχικά χρησιμοποιήθηκαν τα δύο προτεινόμενα από την Οδηγία συστήματα τυπολογίας και η ταξινόμηση των Μεσογειακοί τύποι ποτάμων προκειμένου να διερευνηθεί ποιό από τα συστήματα ανταποκρίνεται καλύτερα στη διακύμανση των πληθυσμών των βενθικών μακροασπονδύλων των υπό μελέτη σταθμών αναφοράς. Για το Σύστημα Β, οι παράμετροι που χρησιμοποιήθηκαν είναι το υψόμετρο, το γεωγραφικό μήκος/πλάτος, το μέγεθος της υπολεκάνης, η γεωλογία και η κλίση. Ο έλεγχος της τυπολογίας έγινε με την εφαρμογή στατιστικών αναλύσεων (Μη ιεραρχική ομαδοποίηση Fuzzy, Διαχωριστική Ανάλυση (Discriminant analysis), Ανάλυση Ομοιοτήτων (ANOSIM), Ανάλυση ποσοστών ομοιότητας (SIMPER), Ανάλυση περιβαλλοντικής διαβάθμισης (Gradient analysis)). Η μη ιεραρχική ομαδοποίηση ομαδοποίηση χώρισε τα δείγματα σε τρεις ομάδες, μια για τα δείγματα της Χαλκιδικής και δυο για τα δείγματα του Πηνειού. Τα αποτελέσματα της Διαχωριστικής Ανάλυσης δεν θεωρήθηκαν και τόσο αξιόπιστα εξαιτίας της ύπαρξης μιας ομάδας με μόνο μια δειγματοληψία, παρόλα αυτά έδειξε ότι το Σύστημα Β ομαδοποιεί μεγαλύτερο ποσοστό δειγμάτων σε ομάδες παρόμοιες με τις βιολογικές ομάδες αναφοράς (Fuzzy). Η ANOSIM έδωσε μεγαλύτερη διακριτότητα στο Α. Η SIMPER έδωσε μεγαλύτερες ομοιότητες μέσα στους τύπους του Συστήματος Β, αλλά μικρότερες ανομοιότητες μεταξύ αυτών από το Α (μικρότερη διακριτότητα). Τέλος, η Ανάλυση περιβαλλοντικής διαβάθμισης έδειξε ότι σημαντικές παράμετροι για το διαχωρισμό των δειγμάτων είναι η γεωγραφική θέση και το μέγεθος της υπολεκάνης. Προτεινόμενες τυποχαρακτηριστικές συνθήκες αναφοράς για την ομάδα των σταθμών της Χαλκιδικής είναι: Βιολογική σύνθεση οικογενειών πάνω από το 50%: Chironomidae, Baetidae, Heptageniidae, Caenidae, Leptophlebiidae, Gammaridae, Ephemeridae, Γεωμορφολογία: πεδινή έως λοφώδης, μέτριες κλίσεις, μικρό μέγεθος λεκάνης απορροής, Υπόβαθρο: μη ανθρακικά όξινα πετρωμάτα, μεταλλοφορία.
description: The Water Framework Directive 2000/60/ΕΚ replaces and fills in of the existing european nomography about waters, instituting a new policy in the water section with main aim, the good ecological quality of surface waters until 2015. The Directive imports a new key term, the “ecological quality”, in the evaluation of the environmental quality, one that comprises of biological, hydromorfological and physicochemical elements. “Ecological Quality” is the differentiation from the reference conditions, meaning the undisturbed or almost undisturbed conditions. Reference conditions should be assigned for every water body type (typespecific reference conditions), that will represent the values of the biological, hydromorfological and physicochemical parameters for the specific water body type in high ecological state. For the definition of the types of water bodies, the directive proposes two approaches, the System A approach with compulsory parameters and ranges and the System B approach with some compulsory and some optional parameters, where the ranges of all parameters are defined by the State Members.The two typology systems proposed by the WFD were used in the present study along with the River Mediterranean classification, in order to determine which is the most responding to population differentiation of benthic macroinvertebrates in reference conditions. For System Β, altitude, Longitude/Latitude, subbasin area, geology and slope were used. The validation of typology was implemented through statistical analysis (Fuzzy, Discriminant analysis, ANOSIM, SIMPER, Gradient analysis). Fuzzy determined three clusters, one for Chalkidiki sites and for Pineios sites.Determinant analysis results were not so reliable due to the existence of a group with only one member, nevertheless System B were found to group a bigger percentage of the samples in clusters similar to the reference ones (Fuzzy).ANOSIM gave bigger discrimination to System A.SIMPER found bigger similarities inside the System B types, but lower dissimilarities between types than System A (lower discrimination). Finally, Gradient analysis showed that geographical position and subbasin area were the most important factors for the discrimination of the samples.Proposed typespecific reference conditions for the Chalkidiki sites are: biological composition for more than 50% of the families: Chironomidae, Baetidae, Heptageniidae, Caenidae, Leptophlebiidae, Gammaridae, Ephemeridae, geomorfology: lowland to low mountainous, medium slopes, small catchment size, geology: no calcareous acid rocks, mineral, ore bearing.