Ιερά Μονή Αναπαυσά Αγίου Νικολάου Μετεώρων
Creators: name: Κουφάκη, Χριστιάνα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Μετέωρα
Ιερά Μονή Αναπαυσά
Θρησκευτικός Τουρισμός
Meteora
Monastery of Anapaysa
Religious Tourism

description: Το καθολικό της Μονής Αναπαυσά είναι χτισμένο πάνω σε ένα χαμηλό βράχο, ανη¬φορίζοντας το δρόμο για τα Μετέωρα. Η επωνυμία της Μονής οφείλεται κατά πάσα πι¬θανότητα στο επώνυμο του κτήτορα Νικάνορα, ή σύμφωνα με άλλη εκδοχή ονομάστηκε έτσι γιατί είναι τόπος κατάλληλος για ανάπαυση. Ο οργανωμένος μονα-χικός βίος πρέπει να άρχισε το 14ο αι., αν λάβουμε υπόψη μας τα υπολείμματα των τοιχογραφιών, που σώζονται σε κακή κατά¬σταση, στο παρεκκλήσι του Αγίου Αντω-νίου και βεβαιώνουν ότι ο βράχος κατοικούνταν από πολύ νωρίς. Το καθολικό κτίζεται την πρώτη δεκαετία του 16ου αι. από τον Διο¬νύ¬σιο, Μη¬τροπολίτη Λαρίσης και τον Νικάνορα, Έξαρχο Σταγών. Ολόκληρη η Μονή αποτελεί ένα πολυώροφο ενιαίο κτίριο, καθώς η στε¬νή και περιορισμένη επιφάνεια του βράχου επέβαλε στους κτήτορές της να μην α¬πλώσουν σε έκταση τα οικοδομή¬ματα, αλλά να κτίσουν πατώματα και να εκμεταλ¬λευτούν το χώρο σε ύψος. Στο καθολικό διατηρείται ένα από τα πιο σημαντικά σύνολα της κρητικής σχολής του 16ου αι. Το εικονογραφικό πρόγραμμα αναπτύσσεται σε τρεις ζώνες και είναι το σύνηθες για την εποχή πρόγραμμα με ορισμένες ιδιαιτερότητες, που οφείλονται στις ιδιομορφίες του καθολικού και στις σχετικά περιορισμένες επιφάνειες, που δεν επέ¬τρεψαν στο Θεοφάνη να αναπτύξει σε μεγάλη έκταση τις συνθέσεις, αλλά να ιστο¬ρήσει τα θέματα σε μέγεθος φορητής εικόνας. Με τον τρόπο αυτό απεικόνισε ένα ση¬μαντικό αριθμό κύκλων με σκηνές που αναφέρονται σε θέματα Ευχαριστιακού χαρα¬κτήρα, στο Δωδεκάορτο, στα Πάθη, στα Θαύματα και στις Παραβολές του Χρι¬στού, σκη¬νές από τον βίο της Παναγίας, κοιμήσεις οσίων και ιε¬ραρχών και την Δευ¬τέρα Παρουσία. Το εικονογραφικό πρόγραμμα συμπληρώνεται με την απεικόνιση ιεραρ¬χών, στρατιωτικών αγίων, μαρτύρων και οσίων μοναχών. Το εικονογραφικό πρόγραμμα του καθολικού της Μονής Αναπαυσά περιέχει ένα ευ¬ρύ κύκλο θεμάτων και μεμονωμένων μορφών που υπερβαίνει τον αριθμό των εκα¬τό ¬τριανταπέντε. Από εικονογραφική άποψη παρατηρείται στενός καλλιτεχνικός σύνδεσμος ανά¬μεσα στις σκηνές του καθολικού της Μονής Αναπαυσά με τις μικρογραφημένες σκη¬νές της εικόνας του Επί σοι χαίρει του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου Αθηνών και της εικόνας της Δέη¬σης του Νικολάου Ρίτζου του Σεράγεβου, καθώς επί¬σης και με συνθέσεις που έχουν κα¬θιερωθεί στην εικονογραφική παράδοση της κρη¬τικής σχολής του 15ου αιώνα. Το εικονογραφικό πρόγραμμα του καθολικού της Μο¬νής Αναπαυσά θα αποτε¬λέ¬σει το πρότυπο για τα εικονογραφικά προγράμματα των καθολικών του 16ου αιώ¬να, όπως στα καθολικά των μονών Λαύρας, Κουτλουμουσί¬ου, Σταυρονικήτα, Διονυ¬σίου, Μονής Μεγάλου Μετεώρου, Δουσίκου, Ρουσάνου και Δοχειαρίου. Τα διακοσμητικά θέματα, τέλος, φανερώνουν ότι ο Θεο¬φάνης γνώριζε πλήρως τη λειτουργία τους και τον τρόπο απεικόνισής τους. Όσον αφορά τον θρησκευτικό τουρισμό, οι επισκέπτες - προσκυνητές των Μετε¬ώρων συμβάλλουν στην τοπική οικονομία, καθώς αυτή κερδίζει τόσο από τη διαμο¬νή, όσο και από την διατροφή, την διασκέδαση, την αγορά τοπικών και μοναστηρια¬κών προϊόντων και αναμνηστικών, ενισχύοντας έτσι τις τοπι¬κές επιχειρήσεις. Η διορ¬γάνωση διαφόρων εκδηλώσεων θρησκευτικού και πολιτιστικού περιεχομένου από την ιερά Μητρόπολη σε συνεργασία με τον Δήμο Καλαμπάκας, την Περι¬φέρεια Θεσ¬σαλίας, το Επιμελητήριο Τρικάλων, την Ένωση Ξενοδόχων Τρικάλων, προσελ¬κύουν το ενδιαφέρον και δημιουργούν επιπλέον κίνητρα επίσκεψης στην περιοχή.
description: The catholicon of Anapavsa Monastery is built on a low rock, going up the road to Meteora. The name of the Monastery is most likely due to the surname of the founder Nicanoras, or according to another version it was named so because it is a place suitable for resting. The organized monastic life must have started in the 14th century, if we take into account the remains of the frescoes, which are preserved in a bad state, in the chapel of Agios Antonios and confirm that the rock was inhabited from very early on. The catholicon was built in the first decade of the 16th century. by Dionysius, Metropolitan of Larissa and Nicanor, Exarch of Stagion. The entire Monastery is a multi-storey single building, as the narrow and limited surface of the rock forced its builders not to extend the buildings, but to build floors and exploit the space in height. One of the most important sets of the Cretan school of the 16th century is preserved in the katholikon. The pictorial program is developed in three zones and is the usual program for the time with certain peculiarities, which are due to the peculiarities of the katholikon and the relatively limited surfaces, which did not allow Theophanis to develop the compositions to a large extent, but to put the themes in portable image size. In this way he depicted a significant number of circles with scenes referring to themes of a Eucharistic nature, the Twelve, the Passions, the Miracles and the Parables of Christ, scenes from the life of the Virgin Mary, sleeps of the saints and hierarchs and the Second Coming. The pictorial program is completed with the depiction of hierarchs, military saints, martyrs and faithful monks. The pictorial program of the Anapavsa Monastery's katholikon contains a wide range of subjects and individual forms that exceeds the number of one hundred and thirty-five. From an iconographical point of view, there is a close artistic connection between the scenes of the Anapavsa Monastery's katholikon with the miniature scenes of the icon of Joy in the Byzantine and Christian Museum of Athens and the icon of Deisi by Nikolaos Ritzos of Sarajevo, as well as on also with compositions that have been established in the pictorial tradition of the Cretan school of the 15th century. The pictorial program of the Anapavsa Monastery's catholicon will be the model for the pictorial programs of the catholicons of the 16th century, such as in the catholicons of the monasteries of Lavra, Koutloumoussi, Stavronikita, Dionysiou, Megalo Meteorou Monastery , Dousikos, Rousanos and Dochiariou. The decorative themes, finally, reveal that Theophanes was fully aware of their function and the manner of their depiction. As far as religious tourism is concerned, the visitors - pilgrims of Meteora contribute to the local economy, as it benefits both from accommodation and food, entertainment, the purchase of local and monastic products and souvenirs, strengthening so the local businesses. The organization of various events of religious and cultural content by the holy Metropolis in collaboration with the Municipality of Kalambaka, the Region of Thessaly, the Chamber of Trikala, the Union of Hoteliers of Trikala, attract interest and create additional incentives to visit the area.