Η φθίση ως νόσος πάθους. Πορτρέτα γυναικών από την ηθογραφία στο μεσοπόλεμο
Creators: name: Κόσσυβα, Μαρία-Αθανασία Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Η νόσος στη λογοτεχνία
Πορτρέτα γυναικών
Φυματίωση
Illness in literature
Female portraits
Tuberculosis

description: Στόχος της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας είναι η διερεύνηση των φαντασιωτικών νοηματοδοτήσεων και των στερεοτυπικών αναπαραστάσεων της φυματίωσης στο μυθιστόρημα του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου Κερένια Κούκλα και στα δύο εκτενέστερα πεζά του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, Το τάμα της Ανθούλας και Κάπου περνούσε μια φωνή. Η διερεύνηση της μεταφορικής σύλληψης και των στερεοτύπων της φυματίωσης αφορά τις φυματικές ηρωίδες των έργων και εκκινεί από τις θεωρήσεις της Σούζαν Σόντακ για τη μεταφορική σύλληψη της νόσου. Σύμφωνα με τη Σόντακ, η φυματίωση στη διάρκεια του 19ου και στις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα θεωρήθηκε νόσος πάθους και ταυτίστηκε με το νοσηρό, εμμανές και απελπισμένο ερωτικό συναίσθημα. Ταυτοχρόνως η νόσος συνδέθηκε με ένα συγκεκριμένο τύπο ασθενούς, ο οποίος ήταν παθητικός και ηττοπαθής, και θεωρήθηκε πως οδηγούσε σε έναν ήρεμο και συχνά ηθελημένο θάνατο. Στην εργασία αυτή διερευνάται εάν οι διαπιστώσεις της Σόντακ για τη νόσο ισχύουν στα εξεταζόμενα έργα και ακόμη εάν οι μεταφορές και τα στερεότυπα της ασθένειας εμπλουτίζονται περισσότερο βάσει της ελληνικής πραγματικότητας. Η λογοτεχνική απόδοση της φυματίωσης θεωρήθηκε ως τμήμα ενός ευρύτερου πεδίου διερεύνησης που αφορά τη σχέση ιατρικής και λογοτεχνίας. Για το λόγο αυτό, στην παρούσα εργασία εξετάζεται και η συμπόρευση των δύο παραδόσεων, η οποία στηρίζεται στο νέο κλάδο της ιατρικής επιστήμης, medical humanities, στη διπλή ταυτότητα ορισμένων επιστημών, οι οποίοι είναι συγχρόνως γιατροί και λογοτέχνες, στην αυτοβιογραφική αφήγηση της νόσου από τον ασθενή (narrative medicine) και, τέλος, στη λογοτεχνική απόδοση θεμάτων παθολογίας και νόσου
description: The main aim of the present thesis is to explore the figurative use of illness and the stereotypical representations of tuberculosis in Konstantinos Hristomanos’ work Η κερένια κούκλα as well as in two longer stories, Το τάμα της Ανθούλας and Κάπου περνούσε μια φωνή, both written by Napoleon Lapathiotis. The analysis of these figurative concepts and stereotypes mainly focuses on female characters suffering from the disease. The starting point is Susan Sontag’s theory, which describes tuberculosis as a disease caused by passion and identified with a morbid, obsessive and desperate erotic feeling. The disease was also related to a certain type of patient who was passive and defeatist and whose death was peaceful and even desirable. This thesis examines whether Sontag’s theory applies to the aforementioned literary works and, moreover, if figurative representations and stereotypes are further enhanced in the context of Greek society. The literary representation of tuberculosis is regarded as a part of a broader field of study which examines the relationship between medicine and literature. For this reason, the introductory chapter explores the correlation between these two fields, which has led to a new field of study called medical humanities. The introduction also looks into the dual identity of doctors who are also writers as well as the term “narrative medicine”, and, finally, the literary description of pathology and disease