Η αρχιτεκτονική του Μοναστηρίου (Βιτώλια): εθνοτική συνύπαρξη και αστικοί μετασχηματισμοί (1863-1912)
Creators: name: Κωστόπουλος, Σοφοκλής Χρ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Εκλεκτικισμός
Δυτική Μακεδονία
Εξευρωπαϊσμός
Αστικότητα
Eclecticism
Western Macedonia
Europeanization
Urbanity

description: Η εξέταση της πόλης του Μοναστηρίου, της έτερης σημαντικότερης πόλης της Μακεδονίας μαζί με τη Θεσσαλονίκη κατά την νεώτερη ιστορική περίοδο του ελληνισμού, επιχειρείται μέσω της αρχιτεκτονικής και πολεοδομικής ανάλυσης, από ένα σύνολο 245 εντοπισμένων κτιρίων. Ωστόσο, προηγείται η εξέταση των ιστορικών, οικονομικών και πολιτισμικών συνθηκών, η οποία οριοθετεί το κοινωνικό πλαίσιο της εποχής. Κατά την περίοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας η πόλη του Μοναστηρίου εξελίχθηκε σε μείζον διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο των δυτικών συνόρων, με αποτέλεσμα την πληθυσμιακή αύξηση και την οικονομική ενδυνάμωση. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός εθνοθρησκευτικού μωσαϊκού, με βασικό κορμό τις κοινότητες. Το τέλος του 19ου και οι αρχές του 20ου αιώνα αποτελούν την περίοδο της ακμής της πόλης από οικονομικής και πολιτισμικής άποψης. Ως συνέχεια της οικονομικής ευημερίας, κυρίως μέσω του εμπορίου, εμφανίζεται η μέριμνα για την εκπαίδευση. Παράλληλα, παρατηρείται η άνθιση της μουσικής, της ποίησης, της φωτογραφίας, της αρχιτεκτονικής αλλά και η κοινωνική οργάνωση σε πολιτιστικούς και φιλανθρωπικούς συλλόγους και φορείς. Η πυρκαγιά που ξεσπάει στην περιοχή της αγοράς το 1863, αποτελεί σημείο αναφοράς για την πολεοδομική εξέλιξη του Μοναστηρίου, καθώς και για τη μέριμνα των αρχών για τον χώρο της πόλης. Επιπλέον, η παρουσία μίας ποικιλίας αισθητικών επιλογών σε σχέση με τις νεωτερικές αντιλήψεις που επικρατούν στον ευρωπαϊκό 19ο αιώνα, τον αιώνα του ιστορισμού και των αναβιώσεων των στυλ, επιτρέπει μία πειραματική επιστημονική κατάταξη της αρχιτεκτονικής παραγωγής. Ο συσχετισμός των χρήσεων με τη ρυθμολογική διερεύνηση των κτιρίων δίνει μία πρώτη ερμηνεία της επιλογής του κτιριακού τύπου και των μορφολογικών στοιχείων. Ωστόσο, πληρέστερη κατανόηση των αρχιτεκτονικών επιλογών επέρχεται μέσω της κοινωνικής διερεύνησης των ιδιοκτητών και των φορέων. Από αυτή την έρευνα προκύπτει η υπεροχή της ελληνικής κοινότητας, είτε αυτή εκφράστηκε με την ανοικοδόμηση κοινοτικών κτιρίων είτε με τις ιδιωτικές κατοικίες. Αναδεικνύεται επιπλέον, η ανάδυση μίας αστικής τάξης, ως φορέας των εκσυγχρονιστικών τάσεων και της νεωτερικής αρχιτεκτονικής, η οποία δημιούργησε τη μεγάλη παράδοση του Μοναστηρίου.
description: Examination of the city of Monastir, one of the most important cities of Macedonia, together with Thessaloniki in the recent historical period of Hellenism, attempted through architecture and urban analysis, a total of 245 identified buildings. However, preceding the examination of the historical, economic and cultural conditions, which defines the social context of the time. During the dominion of the Ottoman Empire, the town of Monastiri developed into a major administrative and military center of the western frontier, which led to growth in the population as well as in economic strength. This resulted in the creation of an ethno-religious mosaic, with main element the communities. The end of the 19th and beginning of the 20th centuries mark the pinnacle of the town’s economic and cultural status. As a continuation of this economic prosperity, mainly through trade, we see the advent of concern for education. Furthermore, we can see the development of music, poetry, photography, architecture and social organization in cultural and charitable associations and institutions. The fire which broke out in the market area in 1863 presents a point of reference for the urban development of Monastiri, along with the concern of the authorities for the city area. Furthermore, the presence of a variety of aesthetic choices in relation to modernist notions prevailing in 19th century Europe, the century of historicism and revivals of styles, allowed an experimental scientific classification of architectural production. The relation between the uses with rhythmologic study of buildings gives one initial interpretation of the choice of building type and morphological elements. However, a better understanding of architectural choices comes through social investigation by the owners and carriers. This study reveals the superiority of the Greek community, whether expressed through the construction of municipal buildings or private homes. It highlights the emergence of an upper middle class as a vehicle of modernizing trends and trends of modern architecture, which created the great tradition of Monastiri.