Από τη βαλκανική αλληλεγγύη στην επιδίωξη του εθνικού συμφέροντος: οι σχέσεις Αθηνών-Βελιγραδίου από το βουλγαρογιουγκοσλαβικό σύμφωνο έως την πτώση του M. Stojadinovic
Creators: name: Γκουρουμάνος, Ανδρέας Λάμπρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Βουλγαρογιουγκοσλαβικά
Ελληνογιουγκοσλαβικά
Μεσοπόλεμος
Stojadinovic
Pact
Metaxas

description: Η Γιουγκοσλαβία των τελών του Μεσοπολέμου αντιμετώπιζε διάφορα προβλήματα, εσωτερικής και εξωτερικής φύσεως. Η σαφής έλλειψη εθνικής ομοιογένειας και η συνόρευση με εχθρικούς ως επί το πλείστον γείτονες, ήtαν τα δύο κυριότερα. Για την αντιμετώπιση των προβλημάτων αυτών συμμετείχε ενεργά στους δυο τοπικούς συνασπισμούς, δηλαδή στη Μικρή Αντάντ και τη Βαλκανική Συνεννόηση, που είχαν τεθεί υπό την «διακριτική» προστασία των νικητών του τελευταίου πολέμου. Οι προσπάθειες αυτές ωστόσο δεν έμελλε να στεφθούν από επιτυχία, καθώς η πτώση του διεθνούς κύρους των Αγγλογάλλων συμπαρέσυρε μαζί της και όλο το σύστημα συλλογικής ασφάλειας στην Ευρώπη, αφήνοντας ουσιαστικά απροστάτευτη τη Γιουγκοσλαβία. Τα νέα δεδομένα ανάγκαζαν την κυβέρνηση του Βελιγραδίου να αναπροσαρμοστεί και να επανεξετάσει τους έως τότε συμμαχικούς δεσμούς της χώρας. Με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Milan Stojadinović, η Γιουγκοσλαβία άρχισε να στρέφεται με γοργούς ρυθμούς προς τις δυνάμεις εκείνες που επεδίωκαν αναθεώρηση του γεωπολιτικού status quo, δηλαδή τη Γερμανία, την Ιταλία και τη βαλκανική Βουλγαρία. Η στροφή αυτή, αρχικά σε επίπεδο δηλώσεων, δεν άργησε να περάσει σε πιο πρακτικό επίπεδο με την υπογραφή συμφώνων φιλίας με τη Σόφια και τη Ρώμη, προκαλώντας πλήθος αντιδράσεων από τις θιγόμενες χώρες και κυρίως από την Ελλάδα και τη Ρουμανία. Οι συμφωνίες αυτές όριζαν, πέρα από τα συνηθισμένα, και κοινή εδαφική επέκταση της Γιουγκοσλαβίας και των νέων της συμμάχων προς τις όμορες χώρες της πρώτης. Για την αντιμετώπιση της καταστάσεως αυτής, ο Ι. Μεταξάς, στράφηκε – και δικαιολογημένα – προς την Αγγλία και την άλλη πλευρά του Αιγαίου, αναζητώντας στήριξη και προστασία από την εν δυνάμει γιουγκοσλαβική επιθετικότητα και επεκτατικότητα. Ωστόσο, αν εξετάσει κανείς από καθαρά αντικειμενική σκοπιά τα δεδομένα της περιόδου αυτής, θα διαπιστώσει ότι όλες οι ενέργειες και του Stojadinović, αλλά και του Μεταξά, ήταν απολύτως δικαιολογημένες και επιβάλλονταν από τις τότε διεθνείς συγκυρίες, καθώς κύριο μέλημα και των δυο ήταν εξαρχής η προστασία της εδαφικής ακεραιότητας των χωρών τους. Η επιμέλεια αυτή έφερε τελικά αντιμέτωπους τους δύο συμμάχους καθώς τα καθαρά εθνικά τους συμφέροντα βάδιζαν σε παράλληλες, αλλά όχι και σε ταυτόσημες οδούς, κι αυτό θα φαινόταν πολύ σύντομα με δραματικές επιπτώσεις και για τις δύο χώρες.
description: Yugoslavia of the late 30’s has confronted various internal and external problems. The unambiguous lack of national homogeneity and the bordering mainly with hostile neighbours, were two crucial ones. In order to confront these problems it has participated effectively in two local coalitions, that is the Little Entente and the Balkan Pact, which were under the «distinctive» protection of the winners of the latest war. Those efforts, however, were not about to be crowned by success as the loss of the international repute of the England and France has dragged along the whole system of collective safety in Europe, leaving essentially Yugoslavia unprotected. The new facts obliged the government of Belgrade to readjust and reconsider the allied bonds of the country, until then. With the initiative of the Prime minister M. Stojadinović, Yugoslavia commenced to aim rapidly to those powers which seeked the revisal of the geopolitical status quo, that is Germany, Italy and balkan Bulgaria. This revolution, initially on declaration level, did not take long to pass in a more practical level through the signing of pacts with Sofia and Rome, causing a large number of reactions originated from the offended countries and mainly from Greece and Romania. Those agreements determined, beyond the usual common territorial expansion of Yugoslavia and its new allies towards its adjacent countries. To confront this situation I. Metaxas turned – legitimately – to England and to the other side of the Aegean, searching for support and protection from the yugoslavian agressiveness and expansiveness to come. Nevertheless, if somebody examines from an objective aspect the facts of this period, he will find out that all the efforts coming from Stojadinović and Metaxas, were absolutely legitimate and they were imposed by the international conjuctions, as the main concern from the very beggening was the protection of their countries' territorial integrity. This diligense made eventually the two allies to confront each other as their national interests were parallel but not identical, and this would appear very soon with dramatic implications between the two countries.