Ἔρως και εξουσία στις Ιστορίες του Ηροδότου:
Creators: name: Παπαθανασίου, Ναομή Μιλτιάδη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Ἔρως σωματικός/τυραννικός
Λέξεις ψυχικού πάθους
Τραγική κατάληξη μοναρχών
Love sexual/political
Gratification of senses
Tragic end of autocrats

description: Η συγκεκριμένη εργασία πραγματεύεται την πάγια τακτική του Ηροδότου να χρησιμοποιεί στις Ιστορίες του λέξεις ψυχικού πάθους κατά κόρον σε αφηγήσεις για δεσποτικά περιβάλλοντα, ελληνικά ή βαρβαρικά. Στο πρώτο της τμήμα επικεντρώνεται ειδικά στον έρωτα μοναρχών, που εκδηλώνεται όχι μόνο προς γυναίκες, αλλά και προς την ίδια την τυραννική εξουσία. Σωματικός και τυραννικός έρωτας δομούν μια αξεδιάλυτη ενότητα, αφού ο Ηρόδοτος χρησιμοποιεί ερωτικό λεξιλόγιο πάντοτε σε άμεση συνάρτηση με την τυραννίδα, κατασκευάζοντας ένα κοινό μοτίβο. Αρχικά, εξετάζονται οι περιπτώσεις ανδρών εξουσίας που ερωτεύονται γυναίκες εκτός ορίων, τις οποίες καταφέρνουν να αποκτήσουν χάρη στην πολιτική δύναμή τους, παραβιάζοντας ισχυρούς νόμους και έθιμα. Το σχήμα αυτό παρατηρείται στη νουβέλα του Γύγη και του Κανδαύλη, στην ιστορία του Μυκερίνου, του Καμβύση, του Αρίστωνα και τέλος, του Ξέρξη. Ακολούθως, αναλύονται οι περιπτώσεις που ο έρωτας έχει ως αντικείμενο την ίδια την τυραννίδα, που αφορούν τον Δηιόκη, τον Περίανδρο και τον Παυσανία. Από αυτές γίνεται φανερό ότι το πάθος για εξουσία μπορεί κάλλιστα να έχει την ίδια ένταση με το ερωτικό, αλλά και τις ίδιες καταστροφικές συνέπειες. Δεν είναι τυχαίο ότι οι χαρακτήρες για τους οποίους ο Αλικαρνασσεύς χρησιμοποιεί λέξεις υποδηλωτικές υπερβολικού συναισθήματος διακρίνονται από ένα άσχημο τέλος: οι λεξιλογικές αυτές επιλογές λειτουργούν ξεκάθαρα ως δείγματα άγνοιας των ανθρώπων και ταυτόχρονα ως αλάνθαστοι δείκτες μιας τραγικής κατάληξης. Ο δεσποτισμός και η άμετρη εξουσία τους δίνει την ψευδαίσθηση ότι είναι υπεράνω του νόμου, με αποτέλεσμα να γίνονται έρμαια των παθών τους και να μην μπορούν να κατακτήσουν τον όμορφο θάνατο, που ο Ηρόδοτος ευαγγελίζεται δια στόματος του σοφού Αθηναίου Σόλωνα. Η ύβρη της συγκεντρωτικής εξουσίας προβάλλει ως επιτακτική ανάγκη την άμεση ικανοποίηση των αισθήσεων. Επιφέρει συνεπώς στους χαρακτήρες άγνοια του μέτρου και της θνητότητάς τους, αποτελώντας εντέλει τροχοπέδη στο να κατακτήσουν την πραγματική ευδαιμονία.
description: One of the most persistent motifs in Herodotus’ Histories is the use of the word eros to refer to either sexual love or, metaphorically, the lust for power. This motif occurs strictly in the context of autocracy. It is intended for tyrants, kings and despots, who can’t help but fall in love with women out of bounds or with tyranny itself. The stories of Candaules, Mycerinus, Cambyses, Ariston and Xerxes form a certain typology: a decadent autocrat, whose perverse relationship with women leads to death and destruction. Deioces, Periander and Pausanias, on the other hand, are lured not by women, but by power. In both cases, however, excessive passion usually comes with catastrophic consequences. The autocrats are so blinded by power that they don’t hesitate to break laws and disrespect customs in order to gratify their senses and please their ego. They are ignorant of the truth and they overlook what is important; and this is how they seal their fate. Besides the motif of eros, Herodotus introduces another similar pattern as a marker of their ignorance: the repetition of words that indicate intense joy or immoderate pleasure. Characters extremely pleased or overjoyed rarely have the death that, according to the wise Athenian Solon (a spokesman of Herodotus’ own views), is the best. On the contrary, at the height of their prosperity, success causes them to lose sense of mortality; a great fall is then in store for them. They can only be temporarily satisfied, but never truly blissful.