Μορφές βίας στο σύγχρονο ελληνικό σχολείο: μια μελέτη περίπτωσης
Creators: name: Μητσιάλη, Αλεξάνδρα Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Φυσική βία
Δομική βία
Πολιτισμική βία
Physical Violence
Structural Violence
Cultural Violence

description: Η έρευνα αυτή πραγματοποιήθηκε σε ένα Λύκειο της Θεσσαλονίκης, ένα σχολείο του οποίου ο μαθητικός πληθυσμός προέρχεται στην πλειοψηφία του από οικογένειες αλλοδαπών, ενώ ο υπόλοιπος αποτελείται από γηγενείς που ανήκουν σε ασθενή οικονομικοκοινωνικά στρώματα. Η έρευνα αυτή υλοποιήθηκε κατά τη διάρκεια των τελευταίων τριών χρόνων της οικονομικής κρίσης στη χώρα μας. Σκοπός της ήταν να εξετάσει αν και κατά πόσο ασκείται στους μαθητές και τις μαθήτριες πολύμορφη βία, ορατή ή αθέατη, βία δομική, πολιτισμική και φυσική. Με άλλα λόγια αν και κατά πόσο οι κοινωνικές ανισότητες εγγράφονται στο σχολικό περιβάλλον και τη σχολική ζωή (στον σχολικό χώρο, στον σχολικό χρόνο, στους τρόπους και τα μέσα διδασκαλίας, στο πειθαρχικό σύστημα, στις σχέσεις δασκάλων και παιδιών ή παιδιών μεταξύ τους, στις κυρίαρχες αντιλήψεις και τα αξιολογικά κριτήρια που επικρατούν στο σχολείο, στα όνειρα που πλάθουν τα παιδιά μέσα στο σχολικό και κοινωνικό χώρο για το μέλλον τους) και, αποσκοπώντας να αναπαράγουν μέσα από το σχολείο την κοινωνική διαίρεση, δημιουργούν συνθήκες απαγορευτικές για να κατακτήσουν τα παιδιά των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων και των μειονοτήτων ουσιαστική μόρφωση και καλλιέργεια, καθώς κι ένα επίπεδο συνειδητότητας που θα τους επέτρεπε να αλλάξουν τις συνθήκες της ζωής τους. Τα θεωρητικά ερείσματα της έρευνας εντοπίζονται στην Κριτική Παιδαγωγική και στην Κριτική Παιδαγωγική της Ειρήνης, όπως αυτές κατ’ ουσίαν συναντιούνται στις βασικές επιστημονικές τους παραδοχές. Η έρευνα αυτή βρίσκει τα θεωρητικά ερείσματα της σε βασικές έννοιες όπως, «η διάσταση ανάμεσα στις ανθρώπινες δυνατότητες και στην πραγμάτωσή τους» που επιβάλλει ένα εκμεταλλευτικό οικονομικοκοινωνικό σύστημα, η «τραπεζική» και «προβληματίζουσα» εκπαίδευση, ο «εργαλειακός και ο κριτικός γραμματισμός», το «έθος», το «πολιτισμικό κεφάλαιο» και η «συμβολική βία», το «ηγεμονικό αναλυτικό πρόγραμμα», το «κρυφό αναλυτικό πρόγραμμα», «ο πειθαρχημένος σχολικός χώρος και χρόνος» έτσι όπως αναλύεται ιστορικά από τον Foucault, «το σχολείο ως μηχανισμός παραγωγής φόβου και άγχους», «ο αλλοτριωμένος» σε αντιπαράθεση με «τον κριτικό-αναμορφωτή παιδαγωγό», «η ειρήνευση της ανθρώπινης ύπαρξης» όπως την αναλύει ο Μαρκούζε. Για τις αναλύσεις χρησιμοποιήθηκαν σαράντα εννιά δομημένα δοκίμια, που συγκροτήθηκαν μέσα από τις απαντήσεις των μαθητών και μαθητριών σε ερωτήσεις ανοικτού τύπου, σχετικές με τα παραπάνω θέματα. Για την ανάλυσή τους εφαρμόστηκε η κριτική ερμηνευτική και η κριτική ανάλυση λόγου. Οι απαντήσεις των μαθητών και των μαθητριών είναι ιδιαίτερα ειλικρινείς και εμβριθείς και γι’ αυτό κριτικές και αποκαλυπτικές για το γεγονός ότι το σχολείο είναι εν τέλει ένας καταπιεστικός θεσμός του εγκλεισμού και της αποπροσωποποίησης, που θεμελιώνεται σε μια πυραμίδα εξουσιαστικών, αλλοτριωμένων και αλλοτριωτικών σχέσεων κατά τη διάρκεια της διδασκαλίας και έξω από αυτήν, σε άνισες ευκαιρίες για μόρφωση που παράγουν ρατσιστικές αντιλήψεις και διαχωρισμούς, και βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία με τα κυρίαρχα δεδομένα της ελληνικής κοινωνίας σε κρίση και παρακμή, για την ένταξη στην οποία και προετοιμάζει.
description: This particular research took place in α High School of Thessaloniki town, during the last three years of the crisis. The majority of the pupils in this school are immigrants and the rest come from the working class, which is effected the most of the economic crisis. The purpose of this work was mainly to search for the existence and the extent of violence of any kind, visible or invisible, such as structural or cultural or physical violence at school. In other words this research focuses on the possibility and the extent in which the social discriminations, that appear in school function and everyday school life, produce suppression of any kind and prepare children to take the place that is considered to be the most suitable for them according to their social class and the dominating ideology. The research draws on theoretical assumptions of critical pedagogy and critical pedagogy of Peace, in particular on the concepts of «the dimension between human capabilities and their realization» that imposes an exploitative socio-economic order, the «banking» and «problem-posing» education, the «instrumental and critical literacy», the «ethos», the «cultural capital» and «symbolic violence», the «hegemonic curriculum», the «hidden curriculum», «the panopticon and the disciplined school space and time», as historically analyzed by Foucault, «the school as a mechanism which products fear and anxiety», «the alienated» as opposed to «critical educator-reformer», «the pacification of human existence».The analysis were based on essays of forty nine students of the school above, who were asked to write a text regarding their school building and environment, their school time, the pedagogical resources and practices, the disciplinary school system and its authority, their relationships with their teachers and classmates, the dominant school perceptions and evaluative criteria, their dreams within the school and social environment for their future. The essays have been analysed with critical hermeneutics and in some cases with critical discourse analysis. In conclusion, through these texts it’s obvious that crisis increases social and school discriminations, imprisoning non-privileged children in a difficult and disappointing present as well as in a gloomy future that seems to be dead-end.