Οικολογική κατάσταση και ανάλυση πιέσεων στον ποταμό Σοφαδίτη
Creators: name: Νικολοπούλου, Παρασκευή Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Οδηγία 2000/60
Λεκάνη απορροής
Οικολογική ποιότητα
Directive 2000/60
Drainage basin
Ecological quality

description: Ο απώτερος σκοπός της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ είναι η εφαρμογή ενός προγράμματος ολοκληρωμένης διαχείρισης των λεκανών απορροής και η επίτευξη καλής κατάστασης όλων των υδατικών συστημάτων (εσωτερικών επιφανειακών, μεταβατικών, παράκτιων και υπόγειων υδάτων) το αργότερο έως το έτος 2015. Η παρούσα εργασία έχει ως στόχο τη διερεύνηση της οικολογικής κατάστασης της λεκάνης απορροής του ποταμού Σοφαδίτη μέσω βιολογικών, φυσικοχημικών και υδρομορφολογικών στοιχείων. Η περιοχή ανήκει στην ευρύτερη λεκάνη του ποταμού Πηνειού. Ο ποταμός Σοφαδίτης ξεκινάει από το φράγμα της λίμνης Σμοκόβου και ενώνεται με τους παραποτάμους Ρογόζινο, Φαρσαλιώτη, Καλέτζη και Ενιππέα και τελικά χύνεται στο ποταμό Πηνειό. Σύμφωνα με το Corine Land Cover το 70% της κάλυψης γης αποτελείται από αγροτικές εκτάσεις, το 27% από δασικές εκτάσεις, ενώ ο πληθυσμός της φτάνει τους 106.886 κατοίκους.Το σύστημα Β΄ χρησιμοποιήθηκε για την τυπολογία. Προέκυψαν 8 διαφορετικοί τύποι υδατικών σωμάτων βασιζόμενοι σε τέσσερις περιγραφείς: υψόμετρο, κλίση, μέγεθος λεκάνης απορροής και γεωλογία. Ο προσδιορισμός των υδατικών σωμάτων οδήγησε στην επιλογή 12 σταθμών δειγματοληψίας, οι οποίοι ελέγχθηκαν κατά την περίοδο υψηλής και χαμηλής ροής. Η δειγματοληψία των βενθικών μακροασπονδύλων έγινε με τη μέθοδο 3 λεπτά λακτίσματος και σάρωσης. Η ποιότητα του νερού προσδιορίστηκε με το Ελληνικό Σύστημα Αξιολόγησης και τον πολυμετρικό δείκτη STAR. Η ποιότητα κρίθηκε καλή μόνο στο σταθμό S9 και μέτρια στο S8, ενώ στους υπόλοιπους σταθμούς βρέθηκε ελλιπής και σε δύο περιπτώσεις κακή. Οι φυσικο- χημικές παράμετροι, συμπεριλαμβανομένων των θρεπτικών προσδιορίστηκαν στο εργαστήριο του βιολογικού καθαρισμού Καρδίτσας και οι τιμές των μετρήσεων των παραμέτρων συγκρίθηκαν με τα επιτρεπτά όρια για το πόσιμο νερό και τη διαβίωση των ιχθύων. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι τιμές ξεπεράστηκαν για τα ΝΟ2 και τα ΝΗ4 σε όλους σχεδόν τους σταθμούς. Οι υδρομορφολογικές παράμετροι που προσδιορίστηκαν ήταν οι δείκτες τροποποίησης των ενδιατημάτων (HMS), ποιότητας παρόχθιων ενδιαιτημάτων (QBR) και ενδιαιτημάτων μέσα στο κανάλι του ποταμού (IHF). Ο δείκτης τροποποίησης HMS έδειξε ότι υπάρχει ισχυρή τροποποίηση στους σταθμούς που βρίσκονται στη Θεσσαλική πεδιάδα. Ακολούθησε η στατιστική επεξεργασία των βιολογικών, των υδρομορφολογικών και των φυσικοχημικών παραμέτρων εφαρμόζοντας τις εξής μεθόδους:Ανάλυση Cluster, Ανάλυση Simper, Ομαδοποίηση Fuzzy και μέθοδος Canoco (συγκεκριμένα ανάλυση πλεονασμού (RDA)).Οι αναλύσεις Cluster και Fuzzy ομαδοποίησαν τους σταθμούς με καλύτερη ποιότητα από τους υπόλοιπους, ενώ η ανάλυση Canoco ταξιθέτησε τους σταθμούς με καλύτερη ποιότητα σε σχέση με τις κροκάλες και την παροχή.Για τον προσδιορισμό των πιέσεων εφαρμόστηκε το μοντέλο DPSIR και η Impress ανάλυση ώστε να ελεγχθεί η δυνατότητα επίτευξης των περιβαλλοντικών στόχων της Οδηγίας 2000/60. Η εκτίμηση των πηγών ρύπανσης ανέδειξε ως σημειακές πηγές τα αστικά λύματα και τη σταβλισμένη κτηνοτροφία και ως διάχυτες όλες τις δραστηριότητες της περιοχής έρευνας και κυρίως τις αγροτικές. Οι συνολικές τιμές εισροών των ρύπων BOD, Ολικού αζώτου (Ν) και Ολικού φωσφόρου (Ρ) ξεπέρασαν τα επιτρεπτά όρια διαβίωσης των ιχθύων και του αρδευτικού νερού και οι πιέσεις κρίθηκαν σημαντικές. Η κατηγοριοποίηση της λεκάνης απορροής του ποταμού Σοφαδίτη ανάλογα με τη βεβαιότητα των επιπτώσεων υπέδειξε σίγουρες επιπτώσεις σύμφωνα με τις μορφολογικές πιέσεις και πιθανές σύμφωνα με τις πιέσεις ρύπανσης. Τα παραπάνω αποτελέσματα δείξανε πως η επικινδυνότητα είναι μέτρια ως προς τις πιέσεις ρύπανσης και υψηλής ως προς τις μορφολογικές αλλοιώσεις λόγω παρουσίας σημαντικών πιέσεων, οπότε επιβάλλεται μακροχρόνιο πρόγραμμα μέτρων για τις πιέσεις ρύπανσης και άμεσο πρόγραμμα μέτρων όσον αφορά τις μορφολογικές αλλοιώσεις.
description: The ultimate aim of the Directive 2000/60/EC is a program of integrated management of water basins and the achievement of good condition in all water bodies (inland surface waters, transitional, coastal and groundwater) by 2015. This thesis work aims to explore the ecological status of Sofaditis river basin according to biological, physico-chemical and hydromorphological data. The area belongs to the basin of Pinios river. Sofaditis river begins from Smokovou lake dam and joins the tributares Rogozinos, Farsaliotis, Kaletzis and Enippeas and finally pours into the Pinios river. According to Corine Land Cover the 70% is covered by agricultural land, the 27% by forest land and the population reaches the 106.886 residents.Τhe system B was used for the typology. Seven different water types revealed based on four different descriptors:the altitude, the area of the drainage basin, the geology bedrock and the slope. The above led to 12 sampling sites, where the ecological quality was estimated at the period of high and low flow. The sampling of benthic macroinverterbrates was operated with the method of “3-minute kick &amp; sweep”. The water quality of each sampling site was estimated with the Hellenic Evaluation System and the use of the STAR polymetric index. The quality was good only at the station S9 and moderate at the S8, while in other stations was found poor and bad in two cases.Physico-chemical parameters have been analysed in the Sewage Treatment Plant (WWTP) of Karditsa and the parameter values were compared with the permitted boundaries for drinking water and living for fish. The results showed that the values of NO2 and NH4 exceeded the above limits in almost all stations.The hydromorphological parameters calculated with the HMS, QBR and IHF index. The HMS index was HIGH in the stations located in the Thessaly plain. The biological, hydromorphological or/and physicochemical parameters were used in the following statistical methods: Cluster Analysis, Simper Analysis, Fuzzy c-means clustering and Canoco method. According to Cluster and Fuzzy analysis the stations with better quality were clustered together, and Canoco analysis showed that the stations with a better quality were collerated with cobbles and discharge.To determine the pressures, DPSIR model and Impress Analysis were applied to test the ability of this river basin to meet all the environmental objectives of Directive 2000/60. The assessment of pollution sources revealed as point sources the urban wastewater and the stabled livestock, whereas as diffused sources, all activities in the study area, but mainly the agricultural. The overall inflow of pollutants BOD, total nitrogen (N) and total phosphorus (P) exceeded the permitted limits for the living of the fish, and the pressures were considerable. The classification of Sofaditis River Basin dependind on the certainty of the effects, indicated definite impact according to the morphological pressures and possible under the pressures of pollution. These results showed that the risk is moderate under the pressures of pollution and high due to morphological pressures. A long term program has to be imposed due to the pressures of pollution and an immediate plan due to the morphological changes.