Ψηφιακός εμπλουτισμός των εγχειριδίων γλωσσικής διδασκαλίας του Γυμνασίου: κριτική ανάλυση μιας διδακτικής ενότητας
Creators: name: Βατάλα, Ελένη Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Ψηφιακός εμπλουτισμός
Γλωσσικά εγχειρίδια
Κριτική ανάλυση λόγου
Digital enrichment
Language textbooks
Critical discourse analysis

description: Τα σχολικά βιβλία, ως μέρος του εκπαιδευτικού λόγου, έχουν προσεγγιστεί από ποικίλες επιστημονικές προσεγγίσεις, μεταξύ των οποίων η Ανάλυση Λόγου και η Κοινωνική Σημειωτική. Ωστόσο, ελάχιστα έχουν ειπωθεί γύρω από τα ψηφιακά σχολικά εγχειρίδια, τα οποία εισήχθηκαν πρόσφατα στην ελληνική εκπαίδευση. Η παρούσα έρευνα έχει ως στόχο να αναλύσει κριτικά τόσο την έντυπη όσο και την ψηφιακή εκδοχή του σχολικού βιβλίου για το μάθημα της γλώσσας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, προκειμένου να τονίσει την ιδεολογία πίσω από τις επιλογές των σχεδιαστών σχετικά με τη διδασκαλία της γλώσσας και την εφαρμογή των ΤΠΕ. Η θεωρητική μας αφετηρία έγκειται στην έννοια ότι κάθε εκπαιδευτική αλλαγή είναι μια βαθιά πολιτική αλλαγή για τον τρόπο που κατανοείται η διδασκαλία. Τα σχολικά βιβλία, ως υποχρεωτικά, ενεργούν ως δεδομένη κοινωνικοπολιτισμική κατασκευή για τη διδασκαλία της γλώσσας. Με την εφαρμογή ποικίλων προσεγγίσεων από την υπάρχουσα βιβλιογραφία γύρω από την ανάλυση εκπαιδευτικού λόγου (Κριτική Ανάλυση Λόγου και Κοινωνική Σημειωτική), αναλύουμε τα σχολικά βιβλία ως αλυσίδες μακροκειμενικών ειδών και διδακτικών συμβάντων, έτσι ώστε να τονιστεί καταρχάς η δεδομένη ιδεολογία του εντύπου και, δεύτερον, να διερευνηθούν οι αλλαγές που προκύπτουν από τον ψηφιακό του εμπλουτισμό. Στην παρούσα ανάλυση εστιάσαμε σε μια συγκεκριμένη διδακτική ενότητα από το εγχειρίδιο της Νέας Ελληνικής Γλώσσας της Α΄ Γυμνασίου. Τα συνολικά ευρήματα δείχνουν ότι ο ψηφιακός εμπλουτισμός ενισχύει κυρίως την υπάρχουσα παιδαγωγική ιδεολογία της έντυπης εκδοχής. Από την άλλη, αναδιαμορφώνει την υπάρχουσα ταυτότητά της, παρέχοντας ενημερωμένες πληροφορίες από τη σύγχρονη πραγματικότητα και προσδίδοντάς της μια ψηφιακή λειτουργικότητα. Η ανάλυση ανέδειξε την κυριαρχία της διαλογικότητας, η οποία διαμορφώνει το παιδαγωγικό τοπίο των ψηφιακών βιβλίων. Οι επιλογές που έγιναν από τους σχεδιαστές τόσο της έντυπης όσο και της ψηφιακής εκδοχής υποστηρίζουν τη συνθετότητα μέσα από την οποία γίνεται κατανοητή η γλωσσική διδασκαλία, όπως αυτή διαμορφώνεται από τη σχέση των τοπικών και παγκόσμιων αλλαγών.
description: School textbooks, as part of the educative discourse, have been approached by multiple scientific approaches, among which Discourse Analysis and Social Semiotics. Yet, there is little research around digital school textbooks, especially those recently introduced in Greece’s schools. Our thesis aims to critically analyze both the print and digital versions of the textbook for language lessons in secondary education, in order to highlight the ideology behind designers’ choices regarding language teaching and ICT implementation. Our theoretical departure point lies within the notion that every educational change is a profoundly political change on how teaching is being perceived. School textbooks, as mandatory, act as a given sociocultural construction for language teaching. By implementing multiple approaches from existing literature around educative discourse analysis (Critical Discourse Analysis and Social Semiotics), we analyze textbooks as chains of macrogenres and social events, so as to firstly highlight the given ideology of the print and secondly investigate the changes made by its’ digital enrichment. We focus on a specific unit from the textbook of Modern Greek Language lessons used in the first year of lower secondary education (A’ Gymnasiou). The overall findings show that digital enrichment mainly enhances the existing pedagogical ideology of the print textbook. On the other hand, it reshapes its existing identity, by providing updated information around the world and giving it a digital functionality. The analysis shows a dominance of interdiscursivity, which shapes the pedagogical landscape of the digital textbooks. The choices made by the designers of both the print and digital versions support their complex understanding over the field of language learning, as formed by the relationship of local and global changes.