Θρησκεία, πολιτική και τελετουργία στην Αίγυπτο των Πτολεμαϊκών χρόνων: Η πομπή του Πτολεμαίου β’ του Φιλάδελφου
Creators: name: Γιαννακίδης, Γρηγόριος Κυριάκος Ευστρατίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Φιλάδελφος
Αίγυπτος
Πομπή
Philadelphos
Egypt
Procession

description: Το πλέον καινοφανές φαινόμενο από την έναρξη των ελληνιστικών χρόνων είναι η θεοποίηση των ηγεμόνων. Η καινοτομία της παραπάνω τακτικής χαρακτηρίζεται από την πραγματοποίηση, εκτός των άλλων, και από πλήθος τελετουργιών που κινούνται ανάμεσα στην παράδοση και σε νεωτερισμούς. Αυτές χαρακτηρίζονται, συνήθως, από τον πομπώδη χαρακτήρα και την επιβλητική σκηνοθεσία τους. Δε νοείται, άλλωστε, γιορτή ή τελετή χωρίς σκηνοθεσία. Η σκηνοθεσία τους είναι απολύτως απαραίτητη, όχι μόνο για να τηρηθεί η σωστή ακολουθία των λατρευτικών πράξεων, αλλά και για να επιτευχθεί το επιδιωκόμενο αισθητικό αποτέλεσμα. Το ενδιαφέρον για την αισθητική πλευρά της θρησκευτικής γιορτής σχετίζεται πρώτιστα με το γεγονός ότι η γιορτή αποτελεί το θεσμοθετημένο πλαίσιο ομαδικής επικοινωνίας με το θείο. Οι διοργανωτές τους αποσκοπούν μ’ αυτό τον τρόπο να ενισχύσουν την αίσθηση των ανθρώπων για την υπέρμετρη δύναμη των εκπροσώπων του θεϊκού κόσμου, αλλά παράλληλα και της πολιτικής εξουσίας. Οι συγκεκριμένες τελετές – γιορτές εξυπηρετούν, άλλωστε συνήθως, την πολιτική των πόλεων και των ηγεμόνων των ελληνιστικών βασιλείων, με απώτερο σκοπό την προβολή του πλούτου, της ευημερία καθώς και της μοναρχικής ιδεολογία τους. Παράλληλα αποσκοπούν στη διασκέδαση των υπηκόων τους. Μ’ αυτό τον τρόπο εθίζουν τους πολίτες στο νέο παθητικό τους ρόλο, δημιουργώντας συγχρόνως σ’ αυτούς τη ψευδαίσθηση της συμμετοχής. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής τακτικής, στην οποία θα εστιάσουμε το αντικείμενο της εργασίας μας, είναι η λεγόμενη πομπή που πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια της βασιλείας του Πτολεμαίου Β΄ του επιλεγόμενου Φιλαδέλφου (283-245 π.Χ.). Η συγκεκριμένη τελετουργική πρακτική αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της συνύπαρξης πολιτικής και θρησκείας που διακρίνει κατά τη διάρκεια των Ελληνιστικών χρόνων το συνολικό τρόπο διακυβέρνησης των εκπροσώπων της δυναστεία των Πτολεμαίων
description: The most innovative phenomenon since the beginning of the Hellenistic era is the deification of the rulers. The innovation of this tactic is characterized by the implementation of various ceremonies that combine tradition with innovations. These ceremonies are typically characterized by their pompous nature and imposing staging. Indeed, a festival or ceremony is inconceivable without staging. Staging is absolutely necessary not only to maintain the proper sequence of worship acts but also to achieve the desired aesthetic result. The interest in the aesthetic aspect of religious festivities is primarily related to the fact that these celebrations serve as an institutionalized framework for collective communication with the divine. The organizers aim to enhance people's sense of the overwhelming power of the representatives of the divine world, as well as of political authority. These specific rites and festivals usually serve the politics of the cities and the rulers of the Hellenistic kingdoms, with the ultimate goal of showcasing their wealth, prosperity, and monarchical ideology. Simultaneously, they aim to entertain their subjects, thus habituating citizens to their new passive role while creating the illusion of participation. One of the most characteristic examples of this tactic, which will be the focus of our work, is the so-called procession that took place during the reign of Ptolemy II, also known as Philadelphus (283-245 BC). This particular ceremonial practice exemplifies the coexistence of politics and religion that distinguishes the overall governance of the Ptolemaic dynasty during the Hellenistic period.