Αγροτικός Τουρισμός και Κυκλική Οικονομία: Μελέτη Περίπτωσης του Δικτύου Αγροτουριστικών Επιχειρήσεων και Πολυλειτουργικών αγροκτημάτων «Αγροξενία»
Creators: name: Παππά, Παναγιώτα Αποστόλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Αγροτικός Τουρισμός
Αγροτική Κυκλική Οικονομία
Βιώσιμη Ανάπτυξη
Κυκλική Οικονομία
Τοπική Ανάπτυξη
Circular Economy
Agricultural Circular Economy
Rural Tourism
Sustainability
Sustainable Development

description: Ο αγροτικός τουρισμός έχει χαρακτηριστεί ως ένας από τους κύριους τομείς εφαρμογής των αρχών του βιώσιμου τουρισμού. Βασικός προβληματισμός της παρούσας ΜΔΕ αποτελεί η σύνδεσή του (στις βασικές αρχές αλλά και στις πρακτικές λειτουργίας του) με την κυκλική οικονομία. Η βασική μας υπόθεση είναι ότι αυτές οι δύο έννοιες του Αγροτικού Τουρισμού, και της Βιώσιμης Ανάπτυξης-Κυκλικής Οικονομίας συνδέονται εξ αρχής λόγω μιας άλλης αντιμετώπισης της έννοιας της αναψυχής και του τουρισμού που εδράζεται στις αρχές και τις αξίες της αγροτικής οικονομίας και αγροτικής ζωής. Η αγροτική οικονομία από πολύ παλιά ήταν «έξυπνη, είχε υιοθετήσει πρακτικές που επιμήκυναν τους κύκλους ζωής των προϊόντων-υλικών και συνέβαλε θετικά στον τρόπο με τον οποίο ικανοποιείται η ανάγκη για αναψυχή χωρίς αποτελεί αιτία για την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και την «εκμετάλλευση» τοπικών πολιτισμών και κοινωνιών. Στις μέρες μας η έννοια της κυκλικής οικονομίας αποτελεί σημαντικό πεδίο έρευνας στην ακαδημαϊκή κοινότητα αλλά και ως στρατηγική χάραξης πολιτικών σε διάφορες χώρες. Στην ΜΔΕ αναλύονται γενικά και ιστορικά στοιχεία αναφορικά με την έννοια του Αγροτικού Τουρισμού, καθώς και πως μπορεί να συμβάλλει ο αγροτικός τουρισμός στη Βιώσιμη Ανάπτυξη. Επιπλέον, αναλύεται το Νομοθετικό Πλαίσιο για την Κυκλική Οικονομία τόσο σε Εθνικό, όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, αλλά και τα εμπόδια που εμποδίζουν μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, όπως αυτές που αφορούν κατά βάση τον αγροτικό τουρισμό, να ενταχθούν στην Κυκλική Οικονομία. Ακόμα, περιγράφονται τα πεδία εφαρμογής της κυκλικής οικονομίας στον τουρισμό, η σημασία των οικολογικών σημάτων ποιότητας, καθώς και ο ρόλος του (αγρο) τουρίστα στην εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας. Τέλος, αναλύεται η έννοια της Αγροτικής Κυκλικής Οικονομίας. Για τους σκοπούς της παρούσας έρευνας πραγματοποιήθηκαν τόσο ποιοτικές όσο και ποσοτικές μετρήσεις και αναλύσεις. Ως μελέτη περίπτωσης για το ερευνητικό μέρος της εργασίας έχει επιλεγεί ο φορέας προώθησης του αγροτουρισμού στην Ελλάδα «Αγροξενία», όπου το δειγματοληπτικό πλαίσιο αποτελούν τα μέλη του δικτύου (σε εθνικό επίπεδο). Βασικό ερευνητικό εργαλείο αποτέλεσε ένα ειδικά διαμορφωμένο ερωτηματολόγιο, το οποίο συμπληρώθηκε διαμέσου προσωπικών συνεντεύξεων σε όλα τα μέλη. Επιπλέον, με βάση τις προσωπικές συνεντεύξεις πραγματοποιήθηκε μια swot analysis που αφορούσε Πλεονεκτήματα, Αδυναμίες, Ευκαιρίες και Απειλές από την εφαρμογή της κυκλικής οικονομίας στον αγροτικό τουρισμό. Ως βασικό εύρημα της έρευνας αποτελεί το γεγονός ότι οι επιχειρήσεις του αγροτικού τουρισμού παρόλο που δεν είναι εξοικειωμένες με την έννοια της κυκλικής οικονομίας ανέκαθεν εφάρμοζαν από μόνες τέτοιου είδους πρακτικές και ειδικότερα στον αγροδιατροφικό τομέα (κύκλο ζωής τροφίμων). Ωστόσο, δεν υπάρχει μια οργανωμένη προσπάθεια και πολιτική από τα πάνω προς τα κάτω (top-down) και ένα σχέδιο, ώστε να βοηθά και να παροτρύνει τις επιχειρήσεις μέσω συνεργιών να εφαρμόσουν τις αρχές της κυκλικής οικονομίας. Η εκπαίδευση και η πληροφόρηση των ιδιοκτητών αγροτουριστικών μονάδων είναι πρωταρχικής σημασίας με σκοπό να αποτελέσει η κυκλική οικονομία μια ολιστική στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης του αγροτικού τουρισμού. Η παρούσα ΜΔΕ προσπαθήσει να εντοπίσει τη σπουδαιότητα του θέματος σε θεωρητικό επίπεδο για τουρίστες και αγρότες αλλά και για μελλοντικούς ερευνητές που θέλουν να καλύψουν κενά βιβλιογραφίας. Τέλος, προσπαθήσει να παρέχει γνώση (εμπειρικά δεδομένα) για όσους και όσες διαχειρίζονται τον αγροτικό τουρισμό μέσα και από επενδυτικές πολιτικές.
description: Rural tourism has been identified as one of the main areas of application of the principles of sustainable tourism. The main concern of this dissertation regards its connection (for its basic principles and for its operating practices) to the circular economy. Our main assumption is that these two concepts of Rural Tourism and Sustainable Development-Circular Economy are linked from the beginning according to another approach about the concept of leisure and tourism based on the principles of the rural economy. Rural Economy has been considered as a “smart” process since many years and had adopted practices that extended the product-material’s circle of life but also the way in which it satisfies the need for recreation without contributing to the environmental degradation and the "exploitation" of local cultures and communities. Nowadays the concept of circular economy is an important field of research that contributes not only to the academic community but also to policy making strategies implemented in different countries. The dissertation analyzes general and historical data regarding the concept of Rural Tourism, and furthermore examines how rural tourism can contribute to Sustainable Development. In addition, the Legislative Framework for the Circular Economy at both National and European level is analyzed, as well as the obstacles that prevent small and medium-sized enterprises, mainly those related to rural tourism, from integrating into the Circular Economy. Moreover, the fields of application of the circular economy in tourism are described, as well as the importance of the ecological labels and the role of the (agro) tourist in the application of the circular economy. Finally, the concept of Rural Circular Economy is analyzed. For research purposes, both qualitative and quantitative measurements and analysis were performed. The agritourism promotion body "Agroxenia" has been selected as a case study for the part of research, where the sampling frame consists of the members of the network (at national level). The main research tool was a specially designed questionnaire, which was completed according to personal interviews. In addition, based on the personal interviews, a swot analysis was conducted regarding the Advantages, Weaknesses, Opportunities and Threats from the application of the circular economy in rural tourism. A key finding of the research is the fact that rural tourism companies, although unfamiliar with the concept of circular economy, have always practiced such practices on their own, especially in the agri-food sector (food cycle). However, there is no organized effort and policy top-down and a plan to help and encourage businesses through synergies to apply the principles of the circular economy. The education and information of the owners of agritourism units is of primary importance in order to be circular economy a holistic strategy of sustainable development of rural tourism. This dissertation tries to identify the importance of the topic at a theoretical level for tourists and farmers but also for future researchers who want to fill bibliographic gaps. Finally, it is aiming to provide knowledge (empirical data) for those who manage rural tourism through investment policies.