Ένας παιδαγωγικός διάλογος Χριστιανισμού και Μαρξισμού μέσα από τα κείμενα των Nikolai Berdyaev και Vasily Sukhomlinsky
Creators: name: Κατσικαρώνης Σπυρίδων Σαράντου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Σουχομλίνσκι - Μπερντγιάεφ
Χριστιανισμός - Μαρξισμός
Παιδαγωγικός διάλογος
Sukhomlinsky - Berdyaev
Christianity - Marxism
Educational dialogue

description: Η διεξαγωγή ενός παιδαγωγικού διαλόγου ανάμεσα στον Χριστιανισμό και τον Μαρξισμό αποτελεί σίγουρα ένα δύσκολο και πολύπλοκο εγχείρημα. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται ο εν λόγω διάλογος μέσα από τα κείμενα των Nikolai Berdyaev και Vasily Sukhomlinsky. Βασική επιδίωξη της ανά χείρας μελέτης αποτελεί η διερεύνηση της δυνατότητας διαλόγου μεταξύ των δύο αυτών κόσμων. Για τον σκοπό αυτόν, αξιοποιήθηκε ένας συνδυασμός ιστορικής έρευνας, κριτικής ανάγνωσης και συγκριτικής θεώρησης επιλεγμένων βιβλιογραφικών τίτλων. Αρχικά, τίθεται μία κριτική παρουσίαση του Κομμουνισμού, βασισμένη στις ιδέες των Berdyaev και Sukhomlinsky, καθώς και των μελετητών που ασχολήθηκαν και με τους δύο. Μέσα από αυτήν την ανάλυση, τονίζονται κάποια ιστορικά δεδομένα, τα οποία διαμόρφωσαν τον ρωσικό φιλοσοφικό στοχασμό κατά τα τέλη του 19ου με αρχές του 20ου αιώνα, και είχαν ως επακόλουθο την εγκαθίδρυση του υπαρκτού σοσιαλισμού. Παράλληλα, παρουσιάζεται και η Σοβιετική Παιδαγωγική Θεωρία, η οποία έχει έναν ξεκάθαρο ιδεολογικό προσανατολισμό. Η Σοβιετική Παιδαγωγική ήταν ο βασικός φορέας υλοποίησης του Μαρξιστικού οράματος. Προκειμένου να τεθεί ο ως άνω διάλογος σε πιο στέρεες βάσεις, κρίθηκε αναγκαίο να παρουσιαστούν αναλυτικώς οι ιδέες των Berdyaev και Sukhomlinsky. Γι’ αυτόν τον λόγο, παρατίθεται αρχικά η φιλοσοφική σκέψη του Berdyaev και έπειτα οι παιδαγωγικές προοπτικές που εξάγονται, σύμφωνα με τη δική μας ερμηνευτική προσέγγιση, από την υπαρξιακή του φιλοσοφία. Για τον εν λόγω φιλόσοφο, τα πάντα αποκτούν νόημα μέσα από το πρίσμα του ορθόδοξου χριστιανικού τρόπου ζωής. Κυρίαρχη θέση στο έργο του Berdyaev κατέχει η έννοια της ελευθερίας. Ο Berdyaev στρέφεται ενάντια σε ό,τι μπορεί να στερήσει την ελευθερία του ανθρώπου. Και τούτο διότι η στέρηση της ελευθερίας, όπως ο ίδιος υποστηρίζει συνεπάγεται και την έλλειψη της δημιουργικότητας. Από την άλλη πλευρά, η εργασία μας εξετάζει τις παιδαγωγικές σκέψεις του Sukhomlinsky. Για τον Σοβιετικό παιδαγωγό, η υλοποίηση του μαρξιστικού σκοπού προϋποθέτει την επίτευξη της ολόπλευρης ανάπτυξης του παιδιού· δηλαδή, το παιδί έχοντας κομμουνιστικά ιδεώδη και κριτική σκέψη θα πρέπει να δρα με γνώμονα το συμφέρον της κοινωνίας. Για τον Sukhomlinsky, μια παιδαγωγική χωρίς τιμωρίες κρίνεται αναγκαία, ώστε το παιδί να είναι σε θέση να δημιουργεί ελεύθερα. Στην ανά χείρας εργασία, διαπιστώνουμε ότι υφίστανται ομοιότητες στις απόψεις των Berdyaev και Sukhomlinsky• αυτές έγκεινται στη σημασία που έχει για τον άνθρωπο και την πρόοδό του η διάσταση της κοινωνικής αλληλεγγύης, όπως, επίσης, της προσφοράς και της θυσίας προς τον άλλον. Ο ελεύθερα και κριτικά σκεπτόμενος άνθρωπος, ο οποίος διαπαιδαγωγήθηκε χωρίς τιμωρίες, είναι ένα ακόμα σημαντικό σημείο συνάντησης των ιδεών των δύο προαναφερθέντων στοχαστών. Εξίσου σημαντική ομοιότητα αποτελεί και η σημασία που αποδίδουν και οι δύο στο ότι το πρόσωπο θα πρέπει να ωριμάζει πνευματικά πάντοτε σε συνάρτηση μία συλλογικότητα που το περιβάλλει. Εκτός των παραπάνω, εντοπίζουμε και ορισμένες διαφορές στον φιλοσοφικό στοχασμό των Berdyaev και Sukhomlinsky. Εν προκειμένω, η σημαντικότερη έγκειται στον τρόπο θεώρησης του κέντρου αναφοράς, το οποίο νοηματοδοτεί την ύπαρξη του ανθρώπου
description: Τhe conduct of a pedagogical dialogue between Christianity and Marxism is undoubtedly a labored and complicated project. This dissertation aims to examine this dialogue through the texts of Nikolai Berdyaev and Vasily Sukhomlinsky. The main goal of this study is to explore the realms of possibility for dialogue between these two ideological worlds. For this purpose, the study is composed by a combination of historical research, critical reading and comparative analysis of selected bibliographical references. Initially, the dissertation features a critical presentation of Communism, based on the concepts of Berdyaev and Sukhomlinsky, as well as those of the scholars who engaged with their ideas. From a broader perspective, this analysis includes historical data which shaped the Russian philosophical thinking in the late 19th and early 20th centuries, resulting in the establishment of existent Socialism. At the same time, the Soviet pedagogical theory which acquires an explicit ideological orientation was one of the main implementers of the Marxist vision. Therefore, the realization of this dialogue on a solid basis deemed as sine qua non the inclusion and detailed presentation of the ideas of Berdyaev and Sukhomlinsky. Το this end the dissertation includes Berdyaev's philosophical inquiry and his pedagogical overtures - that are extracted according to our interpretive approach - from his existential philosophy. For this philosopher, everything gains meaning through the prism of the Orthodox Christian way of life, while freedom represents a nodal term on his work, inasmuch as Berdyaev turns against anything that can deprive a man of his freedom. The main reason for this deprivation is - as he argues – an implied lack of creativity. Respectively, this work delves into Sukhomlinsky's pedagogical inquiries. For the Soviet educator, the realization of the Marxist vision presupposes the accomplishment of a well-rounded development for the child; in essence the child having communist ideals and critical thinking and acting for the interest of society. For Sukhomlinsky, a pedagogy without punishment is considered imperative for the child in order to be able to foster its freedom of creativity. The combination of the two, displays palpably that similarities in the views of Berdyaev and Sukhomlinsky do exist; these lie in the pivotal role of social solidarity for the man and his progress, as well as the offering and sacrifice from one to another. Additional meeting points between the two pedagogical ideologues are the concept of the free and critical man, who was educated without punishment. Respectively, Berdyaev and Sukhomlinsky highlight another one similarity; the person should mature spiritual always according to the collectivity that encircles him. Despite the congruence between the two, there are also differences in the philosophical inquiries of Berdyaev and Sukhomlinsky. Among these, the most important that should be underlined is their divergence in the validation of the linchpin that conceptualizes the human existence