Το υπόμνημα του Ιωάννη Ναθαναήλ στη Θεία Λειτουργία και η σχέση του με την προγενέστερη βυζαντινή παράδοση
Creators: name: Δραχαλίβας, π. Ιωάννης Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Υπόμνημα
Θεία Λειτουργία
Βυζαντινή παράδοση
Memor
Divine Liturgy
Byzantine tradition

description: Με την παρούσα Διπλωματική εργασία η οποία εκπονήθηκε στα πλαίσια του Διϊδρυματικού Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών: « Ελλάδα: Εκκλησιαστική Ιστορία και Πολιτισμός» επιχειρήται να παρουσιαστεί το υπόμνημα του ιερέως Ιωάννου Ναθαναήλ στη Θεία Λειτουργία. Το έργο αυτό εκδόθηκε το 1574 στη Βενετία από τον εκ Κρήτης ορμώμενο λόγιο ιερέα Ιωάννη Ναθαναήλ και αποτελεί ουσιαστικά το πρώτο ερμηνευτικό υπόμνημα της Θείας Λειτουργίας το οποίο εκδίδεται μετά την Άλωση της Κωνσταντινουπόλεως. Η αμάθεια στην οποία έχει περιέλθει το υπόδουλο Γένος, η προσπάθεια λειτουργικής αγωγής των πιστών και η αναχαίτιση της προσυλητιστικής προπαγάνδας της Λατινικής Εκκλησίας στις Βενετοκρατούμενες περιοχές όπως η Κρήτη, αποτελούν τα αίτια συγγραφής αυτου του υπομνήματος. Ο ιερέας Ιωάννης Ναθαναήλ έχοντας μελετήσει τα σπουδαία ερμηνευτικά έργα μεγάλων Πατέρων της βυζαντινής περιόδου, Γερμανου Κωνσταντινουπόλεως, Νικολάου Καβάσιλα, Θεοδώρου Ανδίδων, Συμεών Θεσσαλονίκης κ.α. επιχειρεί να παρουσιάσει μια ερμηνεία του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας βασισμένη στην ορθόδοξη λειτουργική και πατερική παράδοση. Κύριο χαρακτηριστικό του έργου του είναι η παράθεση ολόκληρων τμημάτων από τα ερμηνευτικά έργα των προγέστερων Πατέρων τα οποία και παραφράζει σε απλοϊκή γλώσσα, κατανοητή στο σκλαβωμένο λαό. Μετά από την εκτενή παρουσίαση του ερμηνευτικού υπομνήματος του ιερέως Ιωάννη Ναθαναήλ στο πρώτο κεφάλαιο, ακολουθεί στο δεύτερο κεφάλαιο μια συνοπτική παρουσίαση των ερμηνευτικών έργων του Αγίου Μαξίμου του Ομολογητού και του Αγίου Συμεών Θεσσαλονίκης με σκοπό να επισημανθούν τυχόν ομοιότητες και διαφορές με το έργο του Ναθαναήλ. Παρόμοια προσπάθεια γίνεται και στο τρίτο κεφάλαιο στο οποίο μελετώνται τα λιγότερο γνωστά λειτουργικά έργα των Αγίων Μάρκου Εφέσου και Γενναδίου Σχολαρίου.
description: With this Diplomatic thesis, which was prepared in the framework of the Inter- Institutional Master's Program of Studies: "Greece: Church History and Culture", an attempt is made to present the note of the priest John Nathanael in the Divine Liturgy. This work was published in 1574 in Venice by the learned priest Ioannis Nathanael, who came from Crete, and is essentially the first interpretative note of the Divine Liturgy published after the Fall of Constantinople. The ignorance into which the subservient Genos has fallen, the effort to liturgically educate the faithful and the interception of the proselytizing propaganda of the Latin Church in the Venetian-occupied areas such as Crete, are the reasons for writing this memorandum. The priest Ioannis Nathanael having studied the great interpretive works of great Fathers of the Byzantine period, Germanos of Constantinople, Nikolaos Kavasilas, Theodoros Andidos, Simeon of Thessaloniki etc. attempts to present an interpretation of the mystery of the Holy Eucharist based on the orthodox liturgical and patristic tradition. The main characteristic of his work is the quotation of whole sections from the interpretative works of the earlier Fathers, which he paraphrases in simple language, understandable to the enslaved people. After the extensive presentation of the interpretative memorandum of the priest John Nathanael in the first chapter, the second chapter follows a brief presentation of the interpretations of the works of Saint Maximus the Confessor and Saint Simeon of Thessaloniki in order to point out any similarities and differences with the work of Nathanael. A similar effort is made in the third chapter, in which the lesser-known liturgical works of Saints Mark of Ephesus and Gennadius Scholarios are studied
description: Σε συνεργασία με: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)