Μελέτη των ιστορικών βοτανικών συλλογών του Δ. Ζαγανιάρη και ανάπτυξη ηλεκτρονικού συστήματος διαχείρισης συλλογών του TAU Herbarium
Creators: name: Χορευτάκης, Μιχαήλ Αντωνίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Ζαγανιάρης
Ψηφιοποίηση
Ερμπάριο TAU
Zaganiaris
Digitization
TAU Herbarium

description: Στην παρούσα Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία μελετήθηκαν οι ιστορικές βοτανικές συλλογές του Δ. Ζαγανιάρη και αναπτύχθηκε ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης βοτανικών συλλογών του TAU Herbarium. Η εργασία αυτή αποτελεί συνέχεια προηγούμενης Μεταπτυχιακής Διπλωματικής Εργασίας μελέτης των συλλογών του Δ. Ζαγανιάρη στο TAU Herbarium. Στην εργασία αυτή εντοπίστηκαν 113 επιπλέον δείγματα των συλλογών του Ζαγανιάρη. Τα δεδομένα αυτών των δειγμάτων καταχωρίστηκαν σε υπολογιστικά φύλλα. Από αυτά, 50 δείγματα είχαν υποστεί φθορές και προσδέθηκαν σε χαρτόνια (mounting) ώστε να διατηρηθούν. Μετά τις νέες προσθήκες, στο πλαίσιο αυτής της ΜΔΕ, ο αριθμός των δειγμάτων του Δ. Ζαγανιάρη στο TAU Herbarium ανέρχεται στα 3.432 δείγματα. Από αυτά, 3.301 έχουν συλλεχθεί από την Ελλάδα και 131 από χώρες του εξωτερικού. Από τα δείγματα που έχουν συλλεχθεί από την Ελλάδα, 1.740 έχουν συλλεχθεί από περιοχές της Μακεδονίας, 234 από την Πελοπόννησο και 1.327 από περιοχές της υπόλοιπης Ελλάδας. Ολοκληρώθηκε η γεωαναφορά των δειγμάτων που έχουν συλλεχθεί από την Ελλάδα και αναγράφεται περιοχή συλλογής στις ετικέτες τους. Συγκεκριμένα, γεωαναφέρθηκαν 2.323 δείγματα, τα οποία έχουν συλλεχθεί από όλα τα φυτογεωγραφικά διαμερίσματα της χώρας. Ωστόσο, η κατανομή των περιοχών συλλογής και του πλήθους δειγμάτων είναι ανομοιόμορφη. Έτσι, στη Μακεδονία ο κύριος όγκος δειγμάτων και των περιοχών συλλογής προέρχεται από περιοχές μέσα και κοντά στην πόλη της Θεσσαλονίκης, όμως ικανός αριθμός δειγμάτων έχει συλλεχθεί και από πιο απομακρυσμένες περιοχές όπως ο Άθως και ο Γράμμος, στην Πελοπόννησο από περιοχές μεταξύ των περιφερειακών ενοτήτων Λακωνίας και Μεσσηνίας, όμως δείγματα έχουν συλλεχθεί και από την υπόλοιπη Πελοπόννησο και στην υπόλοιπη Ελλάδα από το φυτογεωγραφικό διαμέρισμα της Στερεάς Ελλάδας και συγκεκριμένα από περιοχές μέσα και κοντά στην πόλη των Αθηνών. Λίγα δείγματα έχουν συλλεχθεί από τα υπόλοιπα φυτογεωγραφικά διαμερίσματα. Έγινε προσπάθεια επικαιροποίησης της ονοματολογίας σε επίπεδο είδους και υποείδους σε 510 δείγματα, 276 δείγματα (253 taxa) της Μακεδονίας και 234 δείγματα (219 taxa) της Πελοποννήσου. Δεν ήταν δυνατή η επικαιροποίηση της ονοματολογίας σε 25 δείγματα (25 taxa). Προέκυψαν 447 ονοματολογικά επικαιροποιημένα taxa. Συνολικά, τα δείγματα της Μακεδονίας ανήκουν σε 122 οικογένειες και της Πελοποννήσου σε 10. Και στις δύο περιοχές κυριότερες οικογένειες είναι οι Asteraceae, Poaceae και Fabaceae. Για τον ταξινομικό προσδιορισμό επιλέχθηκαν 106 δείγματα του Ζαγανιάρη. Από αυτά, τα 25 είχαν ονοματολογικές δυσκολίες που δε μπόρεσαν να επιλυθούν, τα 54 πιθανόν να αποτελούν νέες αναφορές για την Ελληνική χλωρίδα και για τα 27 πιθανόν να διευρύνεται η, μέχρι τώρα, γνωστή εξάπλωσή τους. Επετεύχθη ο ταξινομικός προσδιορισμός σε 32 taxa, σε έξι επιβεβαιώθηκε και σε 26 διορθώθηκε, ενώ 74 δεν ήταν δυνατόν να προδιοριστούν κυρίως λόγω της κακής κατάστασης του δείγματος. Προσδιορίστηκαν ταξινομικά τρία taxa (Cirsium oleraceum (L.) Scop., Crepis tectorum L., Calluna vulgaris (L.) Hull.) που αποτελούν νέες αναφορές για την Ελληνική Χλωρίδα και εννιά taxa (Achillea nobilis L., Alchemilla amphiargyrea Buser, Amaranthus viridis L., Biarum rhopalospadix K. Koch. ή Biarum tenuifolium (L.) Schott., Calamagrostis epigejos L., Centaurea melitensis L., Limonium bellidifolium (Gouan) Dumort., Petasites hybridus (L.) G. Gaertn. &amp; al., Raparia bulbosa (Spruner) F.K. Mey.) των οποίων η, μέχρι τώρα γνωστή, εξάπλωση διευρύνεται. Αναπτύχθηκε ηλεκτρονικό σύστημα διαχείρισης βοτανικών συλλογών μέσω του λογισμικού Specify 6 το οποίο προσαρμόστηκε στις ανάγκες και ιδιαιτερότητες του TAU. Καθορίστηκαν τα δεδομένα που πρέπει να εισαχθούν στο λογισμικό ώστε το κατατιθέμενο δείγμα να έχει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες. Κατασκευάστηκε πρότυπο αρχείο Excel με αυτά τα δεδομένα ώστε να γίνεται μαζική εισαγωγή των πληροφοριών των δειγμάτων εξοικονομώντας χρόνο και μειώνοντας τα πιθανά λάθη που μπορεί να γίνουν κατά τη διαδικασία εισαγωγής. Το επίπεδο της γεωγραφίας του λογισμικού προσαρμόστηκε ώστε να περιλαμβάνει τα 13 φυτογεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας και το επίπεδο της αποθήκευσης προσαρμόστηκε ώστε να περιλαμβάνει τους χώρους του TAU Herbarium. Στη φόρμα καταχώρισης των δειγμάτων προστέθηκαν δύο πεδία ώστε να παρέχονται πληροφορίες για τη συλλογή στην οποία ανήκει το δείγμα και τη βάση που χρησιμοποιήθηκε για την επικαιροποίηση της ονοματολογίας του. Σε κάθε δείγμα προστέθηκαν δύο κωδικοί ώστε να γίνει διαχωρισμός και διάκριση των duplicata. Τέλος, μέσω του Specify 6 κατασκευάστηκε πρότυπο ετικετών των δειγμάτων οι οποίες περιλαμβάνουν τις πληροφορίες που χρειάζεται να αναγράφονται επάνω στο δείγμα και μπορούν να εκτυπώνονται μαζικά. Η ψηφιοποίηση της συλλογής του Δ. Ζαγανιάρη ανέδειξε περεταίρω την πολυτιμότητά της. Ταυτόχρονα αναπτύχθηκε ένα ολοκληρωμένο εργαλείο για την ψηφιοποίηση όλων των συλλογών του TAU Herbarium. Συμπερασματικά, η πληροφορική της Βιοποικιλότητας συνέβαλε αποφασιστικά στην ανάδειξη ενός σημαντικού χλωριδικού αρχείου που μέχρι τώρα βρισκόταν στην αφάνεια.
description: In this Postgraduate Diploma Thesis, the historical botanical collections of D. Zaganiaris were studied and an electronic management system for the TAU Herbarium’s botanical collections was developed. This thesis continues the work of a previous one where the D. Zaganiaris’ collections were studied in TAU Herbarium. During this thesis, 113 additional specimens of the D. Zaganiaris’ collections were found. The data of these specimens were registered into spreadsheets. Fifty of those specimens were damaged and were mounted onto cardboards in order to be preserved. After the new additions, in the context of this thesis the number of Zaganiaris’ specimens in TAU Herbarium amounts to 3,432. Of these, 3,301 were collected from Greece and 131 from abroad. From the specimens collected in Greece, 1,740 were collected from Macedonia regions, 234 from Peloponnese and 1,327 from regions from the rest of Greece. The georeference of the specimens collected from Greece for which the collection area was indicated has been completed. Specifically, 2,323 specimens which were collected from every floristic region of the country were georeferenced. However, the distribution of the collection areas and the specimen number is disparate. With regards to the specimens of Macedonia, most of the collection areas and specimen number derive from areas near and in the city of Thessaloniki, although a sufficient number of specimens has been collected from more distant areas like Athos and Grammos, in Peloponnese, from areas between the Regional Units of Lakonia and Messinia, although specimens were also collected from the rest of the Peloponnese and in the rest of Greece, from the floristic region of Sterea Ellas, specifically from areas near and in the city of Athens. A few specimens were collected from the rest floristic regions. An attempt to update the nomenclature to the specific and subspecific level for 510 specimens, 276 (253 taxa) from Macedonia and 234 (219 taxa) from Peloponnese was performed. The nomenclature update for 25 specimens (25 taxa) was not possible resulting in 447 nomenclaturely updated taxa. In total, the Macedonian specimens belong to 122 families and the Peloponnese specimens to 10. In both regions, the dominant families are the Asteraceae, Poaceae and Fabaceae. For the taxonomic identification, 106 Zaganiaris’ specimens were selected. Of the 106 specimens, 25 had nomenclature difficulties that could not be resolved, 54 were possible new records for the Greek flora and 27 were found in an area that widens the to-date known distribution. Taxonomic identification was achieved for 32 taxa; in six the taxonomic identification was confirmed and in 26 it was updated, however 74 were not identified due to the specimen’s bad condition. Three taxa were taxonomically identified (Cirsium oleraceum (L.) Scop., Crepis tectorum L., Calluna vulgaris (L.) Hull.) as new records for the Greek Flora and nine taxa (Achillea nobilis L., Alchemilla amphiargyrea Buser, Amaranthus viridis L., Biarum rhopalospadix K. Koch. or Biarum tenuifolium (L.) Schott., Calamagrostis epigejos L., Centaurea melitensis L., Limonium bellidifolium (Gouan) Dumort., Petasites hybridus (L.) G. Gaertn. &amp; al., Raparia bulbosa (Spruner) F.K. Mey.) whose distribution range is wider than the to-date known. An electronic management system for the botanical collection was developed and adapted to the needs and specific features of TAU Herbarium. The data to be entered were determined so that the submitted specimen has all the necessary information. A model Excel file including those data was created so that the specimens’ information to be imported en masse saving time and reducing the possible errors that could occur during the import procedure. The geography level of the software was adapted to include the 13 floristic regions of Greece and the storage level was adapted to include the TAU Herbarium premises. Two fields were added to the specimen’s registration form that provide information regarding the collection into which the specimen belongs and the nomenclature database that was used for the nomenclature update. In each specimen two types of codes are added to separate and distinguish duplicata. Finally, a model label format was made using Specify 6 which includes the information that need to be listed on the specimen and can be printed en masse. The digitization of the D. Zaganiaris’ collection emphasized its value. At the same time, a completed tool was developed for the digitization of all of TAU’s collections. In conclusion, Biodiversity Informatics decisively contributed to the furtherance of an important floristic record that was, until now, unseen.