Επίλυση γαμικών διαφορών, με βάση τον ανέκδοτο κώδικα του πνευματικού δικαστηρίου της Μητρόπολης Διδυμοτείχου (1898-1905)
Creators: name: Παρισίδου, Παγώνα Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Γαμικές διαφορές
Κώδικας Μητρόπολης Διδυμοτείχου
Πνευματικό δικαστήριο
Marital differences
Code of Metropolis of Didimotechon
Spiritual church court

description: Θέμα της παρούσας εργασίας είναι η επίλυση γαμικών διαφορών στον ανέκδοτο Κώδικα του Πνευματικού Δικαστηρίου Διδυμοτείχου, ο οποίος περιέχει τα Πρακτικά των συνεδριάσεων κατά τα έτη 1898-1905. Η εργασία χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος, που αποτελείται από πέντε κεφάλαια, το θέμα τοποθετείται στο ιστορικό και γεωγραφικό του πλαίσιο, με έμφαση στον 19ο αιώνα και το Τανζιμάτ. Μελετάται ο δικαιοδοτικός ρόλος της Εκκλησίας κατά την Οθωμανική περίοδο, η συσχέτισή του με τον θεσμό των Κοινοτήτων και οι αλλαγές που συντελέστηκαν με τις μεταρρυθμίσεις του Τανζιμάτ. Εξετάζεται η οργάνωση και η λειτουργία των Εκκλησιαστικών Δικαστηρίων (που είχαν αποκλειστική αρμοδιότητα στο Οικογενειακό Δίκαιο) και οι χρησιμοποιούμενες νομικές πηγές. Γίνεται ιστορική ανασκόπηση της Μητρόπολης Διδυμοτείχου και των διεργασιών που έλαβαν χώρα, ώστε να συσταθεί το 1891 το Πνευματικό Εκκλησιαστικό Δικαστήριο Διδυμοτείχου, και δίνονται βιογραφικά στοιχεία για τους Μητροπολίτες Διδυμοτείχου Κωνσταντίνο και Φιλάρετο Βαφείδη, που προήδρευαν του Πνευματικού Δικαστηρίου κατά τα έτη που καλύπτει ο Κώδικας. Το πρώτο μέρος της εργασίας κλείνει με παρουσίαση των νομικών διατάξεων και των εθιμικών κανόνων για τον γάμο και τη μνηστεία την εποχή αυτή. Το δεύτερο μέρος της εργασίας καλύπτει την ανάλυση του Κώδικα, στο σκέλος των υποθέσεων γάμου (υπάρχουν και υποθέσεις με διάλυση αρραβώνων). Στο πρώτο κεφάλαιο υπάρχει η γενική παρουσίαση του Κώδικα και στοιχεία για τη σύνθεση του Δικαστηρίου και τη διαδικασία που ακολουθείται, ενώ δίνονται και διευκρινίσεις σε ερωτήματα που ανακύπτουν. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζονται ομαδοποιημένοι οι λόγοι λύσης του γάμου στις υποθέσεις του συγκεκριμένου Κώδικα. Σε κάθε κατηγορία λόγων δίνονται ενδεικτικά παραδείγματα, για μια πιο σαφή κατανόησή τους. Στο τρίτο κεφάλαιο γίνεται μια επιγραμματική αναφορά στους λόγους διάλυσης αρραβώνων. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο του δεύτερου μέρους της εργασίας υπάρχουν παρατηρήσεις και σχόλια από τη μελέτη των υποθέσεων. Συγκρίνονται οι λόγοι διαζυγίου ανάμεσα στις υποθέσεις που εκδικάζονται επί προεδρίας των δύο Μητροπολιτών, εξετάζεται η χρήση και καταγραφή από το Δικαστήριο νομικών πηγών και συγκρίνονται οι λόγοι προσφυγής στο Πνευματικό Δικαστήριο ανάμεσα στα δύο φύλα. Εξετάζονται τα μέσα συνδιαλλαγής και οι ποινές που επιβάλλει το Δικαστήριο και, τέλος, γίνονται ορισμένες παρατηρήσεις για το κοινωνικό και οικονομικό υπόβαθρο των διαδίκων και των μαρτύρων και για τη θέση της γυναίκας, όπως συνάγεται από τη μελέτη των υποθέσεων. Η εργασία ολοκληρώνεται με την επισήμανση κάποιων λαθών που εντοπίζονται στον Κώδικα.
description: The topic of the present master’s thesis is the resolution of marital differences in the unpublished Spiritual Church Court Code of Didymoteicho. This Code includes the Minutes of the Court’s meetings that were held during the period of 1898-1905. The present paper is divided into two parts. The first one consists of five chapters. The topic is placed in its historical and geographical context with an emphasis on the 19th century and the Tanzimat. It is examined from the viewpoint of the Church’s role in the administration of justice during the period of Ottoman rule, its relationship with the institution of local communities and the changes implemented under the reforms of the Tanzimat. The paper studies the organization and function of the Ecclesiastical Courts (which had the exclusive jurisdiction regarding Family Law) and the legal sources employed. It includes a historical overview of the Metropolis of Didymoteiho and of the procedures that took place in facilitating the establishment of the Spiritual Church Court of Didymoteiho in 1891 and contains data concerning the Metropolitans of Didymoteiho Konstantinos and Philaretos Vafeidis, who presided over this Court during the years covered by the code. The first part of this paper concludes with the presentation of the legislation and the customary law regarding marriage and engagement during this period. The second part of the paper covers the analysis of the Code in cases of marriage (it also includes dissolution of engagements). In the first chapter, there is a general presentation of the Code and elements regarding the composition of the Court, as well as the procedures followed, while also clarifying any questions which arise. In the second chapter, the reasons for dissolution of marriages are grouped and presented as related to the specific Code. In each category of reasons, characteristic examples are cited in order to make the reasons more comprehensible to the reader. In the third chapter there is a brief reference to the reasons for the dissolution of the engagement. In the fourth and last chapter of the second part of the paper there are comments and observations that result from the discussion of particular cases. There is a comparison of the reasons for divorce in cases that were tried during the presidency of the two Metropolitans. In addition, the paper discusses the use and recording of legal sources by the Court and the reasons for appeal to the Spiritual Court by members of both genders, the means of reconciliation and the decisions arrived at by the Court. Finally, observations are made about the social and economic basis of the two sides in the case, the witnesses, the role and position of women as it can be deduced from the study of these cases. The paper concludes with errors that can be found in the Code.