Ο ρόλος των συναισθημάτων και της φαντασίας στο πλαίσιο του κριτικού στοχασμού στη μάθηση και ανάπτυξη ενηλίκων: κριτική ανάλυση του John Dirkx
Creators: name: Δολιώτη, Ασπασία Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Μετασχηματιστική μάθηση
Κριτικός στοχασμός
Συναισθηματική μάθηση
Transformative learning
Critical reflection
Emotional learning

description: The last century was marked by large changes in social structures and in the way of life, changes that influenced the education too, that’s the reason why the role of education should be extended. It is required therefore different from the traditional and established education. In this situation the role of reflection is a matter of great importance, in social level, such as in personal level. The significance which was connected with the process of redefinition of human experience called meaning making procedure . "Transformative Learning" is a term that stems from Transformative Learning Theory, which describes a learning process of "becoming critically aware of one's own tacit assumptions and expectations and those of others and assessing their relevance for making an interpretation". Merriam and Caffarella codify Transformative Learning into three phases, including critical reflection, reflective discourse, action. Mezirow suggests that engaging in this process can result in frames of reference that are more permeable to additional amendments, reflective, inclusive, discriminating, and overall more emotionally capable of change. Transformative Learning often involves deep, powerful emotions or beliefs and is evidenced in action. Post-Jungian scholars theorize humans to be constituted by a conscious waking self in dynamic interaction with a powerful unconscious. The unconscious is made up of clusters of psychic energy or "selves" that, at different times and situations, populate and shape the waking self (Watkins, 2000) and make up the total personality. Dirkx introduces us to a new dimension of transformative learning when he tells us, "Our journey of self-knowledge also requires that we care for and nurture the presence of soul dimension in teaching and learning". Transformative theory moves us away from the technical rational view of learning and towards an understanding of patterns and forms of communication, as well as towards a learning that encompasses the learner's experience, as well as how they come to frame their experience. Dirkx helps us to see through the lens of mythos, as opposed to the singular lens of logos, which allows us to look at our experiences through powerful images, which bring us closer to learning through soul. This may allow underlying myths, as well as archetypes and symbols, to emerge from our unconscious, and provide clues and guides that may result in us experiencing transformative learning through connection with soul. People embody all these selves, their relationships with each other and the relationships they each have with others in the outer world. Within any given situation, we unconsciously identify with, and unknowingly act for, one or more of these selves. The learner's interaction with the text often leads to expression of one or more of these inner "selves." When consciously realized, these expressions can lead to a more clear recognition and differentiation of the various "selves" that populate the learner's being.
description: Η τελευταία εκατονταετία σημαδεύτηκε από μεγάλες αλλαγές τόσο στις κοινωνικές δομές όσο και στον τρόπο ζωής μας, αλλαγές που επηρέασαν και την εκπαίδευση της οποίας ο ρόλος διευρύνεται. Για πολλούς στοχαστές στο χώρο της εκπαίδευσης ενηλίκων απαιτείται λοιπόν μια διαφορετική από την παραδοσιακή και καθιερωμένη εκπαίδευση η οποία θα επανακαθορίσει τους στόχους της, και κυρίως θα κινητοποιήσει όσους παραιτήθηκαν από το στοχασμό και αποδέχονται χωρίς προβληματισμό την οποιαδήποτε κατάσταση ως δεδομένη και αδιαμφισβήτητη, τόσο σε κοινωνικό όσο και σε προσωπικό επίπεδο. Η έννοια στοχασμός (ως αποτέλεσμα της διανοητικής διαδικασίας του κριτικού στοχασμού) η οποία συνδέθηκε με τον επαναπροσδιορισμό της ανθρώπινης εμπειρίας μέσω της νοηματοδότησης με στόχο την κινητοποίηση του ατόμου και τη χειραφέτηση του από καταστάσεις καταπιεστικές, είναι αυτή του ‘μετασχηματισμού’. Ο συγκεκριμένος όρος έχει προκαλέσει αρκετά ερμηνευτικά προβλήματα ‐κυρίως σε όσους ασχολούνται με την εκπαίδευση ενηλίκων‐και όχι αδικαιολόγητα. Για κάποιους μελετητές ο όρος ‘μετασχηματισμός’ (transformation) είναι στενά συνδεδεμένος τόσο με την ανάπτυξη του ανθρώπινου ψυχικού κόσμου ή του ατομικού ψυχισμού (individual psyche) όσο και με κοινωνικο‐οργανωτικές αλλαγές (socioorganizational changes) οι οποίες ενδεχομένως να φαίνονται ριζοσπαστικές. Συνήθως, υπάρχουν ενδείξεις μετασχηματισμού, σε γεγονότα (events) τα οποία πολλοί στοχαστές στο χώρο της μάθησης και εκπαίδευσης ενηλίκων συνδέουν με την αναστοχαστική μάθηση (reflective learning), έτσι όπως αυτή δύναται να λάβει χώρα σε ένα περιβάλλον στο οποίο συνήθως, δεν υφίσταται κάποιος αυστηρός κοινωνικός ή πολιτικός έλεγχος. Η προσέγγιση του Mezirow για τη μετασχηματιστική μάθηση αποτέλεσε πεδίο εποικοδομητικής ως επί το πλείστον κριτικής. Μέσα στο παραπάνω γενικό πλαίσιο το οποίο αποτελεί και το πλαίσιο μέσα στο οποίο οριοθετείται η εργασία, ο John Dirkx (1997, 1998 &amp; 2001) υποστηρίζει πως μεγάλη σημασία που δίνεται στον ορθολογισμό αφήνοντας ανεξερεύνητες άλλες πτυχές όπως είναι για παράδειγμα τα συναισθήματα και η «ψυχή» (psyche). Είναι προσεγγίσεις οι οποίες, σύμφωνα πάντοτε με τον Dirkx, βασίζονται στην επικράτηση του «εγώ» και οδηγούν το ανθρώπινο πνεύμα στη γνώση μέσα από το λαβύρινθο της κοινωνίας, της γλώσσας και της κουλτούρας. Για το λόγο αυτό και θεωρήθηκε πως προσφέρουν μερική μόνο κατανόηση της διαδικασίας της αλλαγής, της ανακάλυψης του εαυτού και της κοινωνικής κριτικής που αξιώνει η μετασχηματιστική μάθηση. Πρόκειται για μια διαδικασία μάθησης μέσα από την ψυχή, εκεί όπου εκφράσεις του φανταστικού ή του ποιητικού κόσμου αποκτούν φωνή και βρίσκουν διέξοδο. Ωστόσο ο ρόλος των συναισθημάτων θα πρέπει να συνδέονται τα συναισθήματα και η φαντασία του ατόμου με τις ανάγκες της κοινωνίας και του κόσμου. Τα νοήματα που αποδίδονται στα συναισθήματα αντανακλούν το κοινωνικό και ψυχολογικό πλαίσιο στο οποίο αυτά εμφανίζονται. Μια τέτοια διαδικασία νοηματοδότησης, δε μπορεί να είναι ορθολογιστική και εξωτερική αλλά εμπεριέχει και στοιχεία του συγκινησιακού και ασυνείδητου κόσμου. Από ψυχολογική σκοπιά επομένως η νοηματοδότηση αφορά στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι βλέπουν τον. εαυτό τους ως άτομα, τις ανάγκες, τις προσδοκίες, τις αναστολές, τις ανησυχίες και τις προτιμάσεις ή τις επιλογές τους.