Η ανάπτυξη της διαπολιτισμικής επικοινωνίας και δεξιότητας στο ελληνικό σχολείο
Creators: name: Κλινάκη, Μαρία Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: διαπολιτισμική επικοινωνία
διαπολιτισμική δεξιότητα
διαπολιτισμικό Λύκειο
intercultural communication
intercultural competence
intercultural Lyceum

description: Η εκπαίδευση, πέρα από το περιεχόμενο του Προγράμματος Σπουδών ή τη μέθοδο διδασκαλίας που εφαρμόζουν οι εκπαιδευτικοί στη σχολική τάξη, αφορά αξίες, στάσεις, αντιλήψεις, συναισθήματα, διαπροσωπικές σχέσεις. Επίσης, πέρα από γνώση, συνεπάγεται και αγωγή, κοινωνικοποίηση, επικοινωνία και αλληλεπίδραση. Επομένως, για να μπορέσει να ανταποκριθεί στον ρόλο της, οφείλει να αναπτύσσει στους μαθητές και στις μαθήτριες κατάλληλες δεξιότητες επικοινωνίας. Στην επίτευξη επιτυχούς διαπολιτισμικής επικοινωνίας συμβάλλει μεταξύ άλλων και η διαπολιτισμική δεξιότητα, η οποία εμπεριέχει την αλληλοκατανόηση και αλληλοαποδοχή ατόμων που προέρχονται από διαφορετικούς πολιτισμούς. Λαμβάνοντας υπόψη το παραπάνω πλαίσιο, η παρούσα έρευνα αποβλέπει στη βαθύτερη κατανόηση και ερμηνεία της ελληνικής σχολικής πραγματικότητας όσον αφορά την ανάπτυξη ή μη της διαπολιτισμικής επικοινωνίας και δεξιότητας στο σχολείο, εστιάζοντας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση (λύκειο). Συμμετέχοντες/συμμετέχουσες στην έρευνα ήταν εκπαιδευτικοί, μαθητές και μαθήτριες, καθώς και ο διευθυντής ενός Διαπολιτισμικού Λυκείου. Μέθοδοι συλλογής δεδομένων ήταν η ημιδομημένη συνέντευξη με τους/τις εκπαιδευτικούς και τον διευθυντή και η ομαδικά εστιασμένη συζήτηση (focus group discussion) με τους μαθητές και τις μαθήτριες. Η ανάλυση των δεδομένων της έρευνας έγινε με τη χρήση της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου. Η έρευνα κατέδειξε ότι οι εκπαιδευτικοί έρχονται αντιμέτωποι με πολλές δυσκολίες όσον αφορά την ανάδειξη του πολιτισμικού κεφαλαίου των μαθητών με μεταναστευτικό και προσφυγικό υπόβαθρο. Ακόμη, οι σχέσεις και η επικοινωνία μεταξύ γηγενών και αλλοδαπών καλλιεργούνται στον βαθμό που ορίζει το Πρόγραμμα Σπουδών, μέσα από εκπαιδευτικές δράσεις και με τη συμβολή του/της εκπαιδευτικού. Ωστόσο, πρόκυψε ότι τελικά οι πολιτισμικές διαφορές λειτουργούν ως ανάχωμα στη διαπολιτισμική επικοινωνία, την αλληλεπίδραση και τον πολιτισμικό εμπλουτισμό των μαθητών. Το ίδιο ισχύει και για την περίπτωση των εκπαιδευτικών, οι οποίοι, όπως και οι ίδιοι επισημαίνουν, δεν έχουν αναπτύξει στον απαιτούμενο βαθμό τη διαπολιτισμική επικοινωνία και δεξιότητα. Τέλος, η έρευνα κατέδειξε ότι η διαχείριση εγγενών αδυναμιών της εκπαίδευσης (Πρόγραμμα Σπουδών, γραφειοκρατική οργάνωση, εξετασιοκεντρικό σύστημα, ιδιαίτερα στο λύκειο, έλλειψη βασικής εκπαίδευσης και επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών στη διαπολιτισμική επικοινωνία και δεξιότητα), καθώς και πιο εστιασμένες ενέργειες από πλευράς του ήδη ενεργού σε διαπολιτισμικές εκπαιδευτικές δράσεις σχολείου, μπορούν να επιφέρουν σημαντικά οφέλη για τη μάθηση και την κοινωνικο-συναισθηματική ανάπτυξη όλων των μαθητών και μαθητριών, σε ένα πιο συμπεριληπτικό σχολικό περιβάλλον.
description: Εducation, beyond the content of the curriculum or the teaching methods that teachers apply in the classroom, involves values, attitudes, perceptions, emotions, and interpersonal relationships. Moreover, besides knowledge, it implies socialization, communication and interaction. Therefore, in order to fulfil its role, education needs to develop appropriate communication skills in students. Intercultural competence, which involves mutual understanding and acceptance of individuals from different cultures, contributes to effective intercultural communication. Taking into account the above framework, the present research aims at a deeper understanding and interpretation of the Greek school reality regarding the development or not of intercultural communication and competence in schools, focusing on upper secondary education (lyceum). Research participants included teachers, students and the principal of an Intercultural Lyceum. Data collection methods included semi-structured interviews with the teachers and the principal and a focus group discussion with students. Data analysis was conducted using qualitative content analysis. The research revealed that teachers face many difficulties in highlighting the cultural capital of immigrant and refugee students. Furthermore, relationships and communication between native and foreign students are cultivated to the extent defined by the curriculum, through educational activities and with the contribution of teachers. However, it emerged that cultural differences ultimately act as barriers to intercultural communication, interaction and cultural enrichment of students. The same applies to the case of teachers, who, as they themselves point out, have not developed intercultural communication and competence to the required extent. Finally, the research showed that addressing inherent weaknesses of education (overloaded curriculum, bureaucratic organization, exam- oriented system, especially in upper secondary school, lack of initial education and training of teachers regarding intercultural communication and competence), as well as more focused actions on the part of the particular school -already active in intercultural educational activities- can bring significant benefits for learning and the socio-emotional development of all students, in a more inclusive school environment.