Κοινωνικός αποκλεισμός – Κράτος πρόνοιας – Διαδικαστικά δικαιώματα:
Creators: name: Ζαπατέτα, Βασιλική Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Κοινωνικός αποκλεισμός
Κράτος πρόνοιας
Δικαιώματα
Social exclusion
Welfare State
Rights

description: Στα πλαίσια της παρούσας μεταπτυχιακής εργασίας επιχειρήθηκε η προσπάθεια ερμηνευτικής προσέγγισης του φαινομένου του «κοινωνικού αποκλεισμού» και μέσω συγκεκριμένων θεωρητικών ρευμάτων η κατάδειξη της άμεσης σύνδεσής του με τις σφαίρες της κοινωνίας, της πολιτικής, της οικονομίας, των δικαιωμάτων. Η παραδοσιακή αντίληψη περί κοινωνικής δικαιοσύνης αποδεικνύεται αναποτελεσματική για το χειρισμό του προβλήματος του κοινωνικού αποκλεισμού. Το παραδοσιακό κράτος πρόνοιας, «εκείνο της αναπλήρωσης του εισοδήματος», στηριζόμενο στην αρχή του διαχωρισμού κοινωνίας και οικονομίας, δεν επαρκεί. Τίθεται το «νέο κοινωνικό ζήτημα», ως ζήτημα αλληλεγγύης. «Ένταξη» σημαίνει ένα σύνολο κοινωνικών πρακτικών που στοχεύουν ενάντια στον αποκλεισμό. Στα πλαίσια μιας «πολιτικής των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη» το δικαίωμα στην «ένταξη», ως «διαδικαστικό δικαίωμα», παραπέμπει στην κοινωνική αλληλεγγύη και η ηθική αποτελεί βασικό του στοιχείο. Πρόκειται για τα δικαιώματα «τρίτης γενεάς» που αποτελούν ένα μέσο για την επίτευξη της συμμετοχής και της ένταξης και που δεν παίζουν μόνο προστατευτικό, αμυντικό ρόλο. Ο αποκλεισμός νοείται ως άρνηση ή μη πραγματοποίηση των κοινωνικών δικαιωμάτων των πολιτών. Ο πολίτης δεν μπορεί να ασκήσει με αυθεντικό τρόπο τα δικαιώματα και τα καθήκοντά του αν δεν ικανοποιείται ένας ορισμένος αριθμός πρωταρχικών αναγκών. Για τον Πιέρ Ροζανβαλόν, αναφορικά με την επίτευξη μιας συνεκτικής κοινωνίας, χρειάζεται να «εξατομικευτεί το κοινωνικό» και να μιλούμε για «ατομικές διαδρομές» στην πορεία του κάθε υποκειμένου προς την «ένταξη» ή τον «αποκλεισμό» και αυτό είναι δυνατό να γίνει εκλαμβάνοντας τον «αποκλεισμό» μονάχα ως «διαδικασία». Μόνο έτσι είναι δυνατόν η κοινωνική επιστήμη να αποκαλύπτει όλες τις πτυχές της πολυσχιδούς κοινωνικής πραγματικότητας μη αρκούμενη σε στατιστικές κατηγοριοποιήσεις της τελευταίας. Ο στόχος των κοινωνιολογικών θεωριών, γενικά, θα λέγαμε ότι είναι η διατύπωση των αρχών που χαρακτηρίζουν τη δομή της κοινωνίας, τον τρόπο συνοχής της ή τις συγκρούσεις της, κατευθύνουν την εξέλιξή της και καθορίζουν την αυτοεικόνα της. Η κλασική κοινωνιολογία έθετε την «εργασία» ως θεμελιακή αρχή οργάνωσης της κοινωνικής δομής. Σήμερα μπορούμε να επιμένουμε σε αυτή τη θέση; Μήπως τα φαινόμενα φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού με τις σύγχρονες μορφές τους συνηγορούν υπέρ του «τέλους της κοινωνίας της εργασίας». Μήπως νέες παράμετροι χρειάζεται να ληφθούν υπόψη για μια αντιπροσωπευτική κοινωνική ανάλυση, όπως το φύλο, η ηλικία, η εθνικότητα, οι ιδιαιτερότητες στις εργασιακές συνθήκες, η διάρκεια της ανεργίας, η υπαγωγή σε καθεστώτα κοινωνικής πρόνοιας κ.α.
description: The aim of this postgraduate work is to attempt to interpret the phenomenon of social exclusion through specific theoretical modalities and to demonstrate its direct connection to the spheres of society, politics, economy and human rights.The traditional interpretation of social justice proves ineffectual in handling the problem of social exclusion. The traditional welfare state, that of “supplementing income”, based on the principle of the separation of society and economy is insufficient. The “new social issue” arises, as an issue of solidarity. “Inclusion” implies a set of social practices aimed at curbing exclusion. Within the framework of a “policy of human and civil rights”, as an “interactive right”, it refers to social solidarity, with ethics as a core element. Exclusion is perceived as a denial or non realization of the social rights of citizens. Citizens cannot exercise their rights and obligations in an authentic way unless a certain set of primary needs are met. According to Rozanvalon, if our aim is a cohesive society, we need to “individualize social status”, focusing on “personal itineraries” with respect to each subject's path to “inclusion” or “exclusion”, which is possible only by perceiving “exclusion” as a process. Only thus can social science reveal all the facets of a multifarious social reality, by not solely relying on statistical categorizations. Social theories aim, in general, at formulating the principles governing social structure, it's mode of coherence or it's conflicts, drive it's evolution and define it's self-image. Classical sociology used to define “labor” as the foundation of social structure. Could we today persist on this definition? Are the issues of poverty and social exclusion, in their contemporary forms, advocating in favor of the “end of a society of labor”? Should we take new parameters into account in order to arrive at a representative social analysis, such as sex, age, nationality, peculiarities of working conditions, the duration of unemployment, the inclusion in social welfare regimes etc.?