Ατμοσφαιρική Κυκλοφορία και Παραγωγή Γυρεοκόκκων στην Υψομετρική Διαβάθμιση του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου:
Creators: name: Χαραλαμπόπουλος, Αθανάσιος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Αναπαραγωγική οικολογία
Αεροβιολογία
Βιοποικιλότητα
Reproductive ecology
Aerobiology
Biodiversity

description: Η μελέτη της κυκλοφορίας των γυρεοκόκκων στην ατμόσφαιρα έχει διττή χρησιμότητα σε εφαρμοσμένο επίπεδο, αφού μπορεί να παράσχει χρήσιμη πληροφορία τόσο για το περιβάλλον όσο και για τη δημόσια υγεία, δεδομένου ότι η γύρη σχετίζεται με την αναπαραγωγική οικολογία των φυτών και ευθύνεται για την πρόκληση αναπνευστικών αλλεργιών. Από τις σχετικές έρευνες, ελάχιστες παγκοσμίως είναι αυτές που έχουν γίνει σε φυσικά περιβάλλοντα. Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η αποτύπωση της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας γυρεοκκόκων στην ευρύτερη περιοχή του Εθνικού Πάρκου Ολύμπου και μάλιστα κατά την υψομετρική διαβάθμιση. Η δειγματοληψία έγινε με χρήση φορητού ογκομετρικού συλλέκτη Burkard, ο οποίος προσροφά σταθερά ατμοσφαιρικό αέρα (10 L min-1). Η δειγματοληψία πραγματοποιήθηκε κατά την περίοδο Μαρτίου-Οκτωβρίου 2009, σε εβδομαδιαία βάση, σε συνολικά 8 σταθμούς που κάλυπταν υψομετρικό εύρος 300-2100 m. Επιπλέον, μελετήθηκε η γυρεοπαραγωγή τεσσάρων ειδών που κυριαρχούν σε διαφορετικούς τύπους βλάστησης στον Όλυμπο, σε τουλάχιστον δύο σταθμούς, διαφορετικού υψομέτρου για καθένα. Συγκεκριμένα μελετήθηκαν τα: Pinus nigra (στα 600 m και 950 m), Pinus heldreichii (στα 1050 m, 1800 m και 2450 m), Quercus coccifera (στα 300 m και 600 m) και Quercus ilex (στα 300 και 600 m). Για κάθε είδος και σταθμό, συλλέχθηκαν ταξιανθίες από τέσσερα άτομα και καταμετρήθηκαν οι γυρεόκοκκοι που περιείχαν. Συνολικά καταγράφηκαν στην ατμόσφαιρα περισσότερα από 30 φυτικά taxa, το ατμοσφαιρικό φορτίο των οποίων βρέθηκε αντίστοιχο των ζωνών βλάστησης. Τα Pinaceae, Quercus spp., Urticaceae, Cupressaceae και Poaceae είχαν τη μεγαλύτερη συνολική ετήσια ατμοσφαιρική συγκέντρωση. Η κύρια περίοδος κυκλοφορίας γυρεοκόκκων παρατηρήθηκε από τα μέσα Μαρτίου μέχρι τις αρχές Οκτωβρίου και η κορύφωση στις αρχές Απριλίου με τέλη Ιουλίου. Τη μεγαλύτερη ετήσια διάρκεια κυκλοφορίας στην ατμόσφαιρα είχαν τα Asteroideae, Plantago spp., Poaceae και Pinaceae. Πρώτοι εμφανίστηκαν (χρονικά) οι γυρεόκοκκοι των Platanus spp. και Cupressaceae και τελευταίοι των Ambrosia spp., Artemisia spp. και Cannabaceae. Επιπλέον, παρατηρήθηκε μετατόπιση αργότερα και μείωση της διάρκειας κυκλοφορίας, καθώς και μείωση του αριθμού των συμμετεχόντων taxa, όσο αυξάνεται το υψόμετρο. Η παραγωγή γυρεοκόκκων σε επίπεδο άνθους βρέθηκε της τάξης 104, για τα τέσσερα επιλεγμένα είδη, ενώ δεν βρέθηκαν σημαντικές διαφορές άνθο- και γυρεο- παραγωγής μεταξύ υψομέτρων. Εξαίρεση αποτελούν το Pinus nigra και P. heldreichii, για τα οποία βρέθηκε σημαντικά μεγαλύτερη παραγωγή γυρεοκόκκων ανά μικροσποριόφυλλο και χαμηλότερη παραγωγή μικροσποριόφυλλων ανά αρσενικό ίουλο, αντίστοιχα, στα μεγάλα υψόμετρα. Μετρήσεις σε μεγαλύτερο χρονικό εύρος σε συνδυασμό με μετεωρολογικά δεδομένα και δεδομένα φαινολογίας άνθισης θα συμβάλλουν στην ακριβέστερη αποτύπωση αλλά και ερμηνεία της κατάστασης στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία γυρεοκόκκων στην περιοχή μελέτης.
description: Research on airborne pollen grains, and their dispersion patterns, has a two-dimensional importance, as it provides information on both environmental issues and respiratory allergies. Such information is related to the reproductive ecology of plants and contributes to the prophylaxis of sensitized individuals. Only a limited number of relative studies have been conducted in natural ecosystems. The aim of this study was to record airborne pollen grains in Mt Olympos National Park, along the altitudinal gradient. A personal volumetric Burkard air sampler was used over the period March to October 2009. The samples were taken in a weekly basis, at eight stations within the altitudinal range of 300-2100 m. Additionally, four anemophilous woody species were selected for the estimation of pollen production. These were studied in at least two stations, differing in elevation. The species (and sampling stations) are: Pinus nigra (600 m, 950 m), Pinus heldreichii (1050 m, 1800 m, 2450 m), Quercus coccifera (300 m, 600 m) and Quercus ilex (300 m, 600 m). Inflorescences were collected from four individuals of each species, at every station, and the pollen content was counted. More than 30 plant taxa were found in the atmosphere of the study area. The highest concentrations were observed in Pinaceae, Quercus spp., Urticaceae, Cupressaceae and Poaceae. The main pollen season extends from mid March to early October and the peak during April to July. Pollen concentrations were related with the representation in local vegetation. The longest pollen season was detected in Asteroideae, Pinaceae, Plantago spp. and Poaceae. First, pollen grains of Platanus spp., Cupressaceae, Pinaceae and Quercus spp. were found, whereas, pollen of Artemisia spp., Cannabaceae and Ambrosia spp. were observed towards the end of the season. The number of pollen grains produced per flower by the four species examined was approximately 104. No systematic differences were found in pollen and flower production among altitudes. Only in the cases of Pinus nigra and Pinus heldreichii, differences were detected among elevations: the former produced more pollen grains, whereas the latter lower number of microsporophylls, both at higher altitudes. Nevertheless, a significant relationship was found between pollen production per floral unit and floral unit size, although not always at the same direction. More frequent and repeated sampling periods, in combination with meteorological and flower phenology data, can potentially result in the interpretation of the pollen patterns observed in the study area.