Ζητήματα νόμιμης άμυνας και ανθρωπίνων δικαιωμάτων σχετικά με την ένοπλη σύρραξη στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ (Σεπτέμβριος-Νοέμβριος 2020)
Creators: name: Παπαδοπούλου, Δέσποινα Ευθυμίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο
Νόμιμη άμυνα και ανθρώπινα δικαιώματα
Ναγκόρνο-Καραμπάχ
Public International Law
Self-defense and human rights
Nagorno-Karabakh

description: Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η ανάλυση δύο θεμελιωδών ζητημάτων του διεθνούς δικαίου με αφορμή την ένοπλη σύρραξη στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ στις 27 Σεπτεμβρίου 2020 με βασικές αντιμαχόμενες δυνάμεις το Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία: της επίκλησης του δικαιώματος νόμιμης άμυνας και του αντίκτυπου της σύγκρουσης στα ανθρώπινα δικαιώματα. Αρχικά, παρουσιάσαμε το ιστορικό υπόβαθρο της μακροχρόνιας εδαφικής σύγκρουσης μεταξύ των δύο κρατών για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ και τις γύρω περιοχές μέχρι την υπό ανάλυση σύγκρουση, η οποία έληξε με την υπογραφή συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός στις 9 Νοεμβρίου 2020. Ακολούθως, ορίσαμε το θεωρητικό πλαίσιο της άσκησης του δικαιώματος νόμιμης άμυνας και αξιολογήσαμε τα επιχειρήματα των εμπλεκόμενων μερών περί δικαιολογημένης προσφυγής στη χρήση βίας υπό τις προϋποθέσεις της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Συγκεκριμένα, εξετάσαμε αν ένα κράτος μπορεί να επικαλεστεί το δικαίωμα νόμιμης άμυνας, προκειμένου να δικαιολογήσει τη χρήση βίας για την ανάκτηση εδάφους του, το οποίο έχει καταληφθεί παράνομα από άλλο κράτος, ανεξάρτητα από την παρέλευση πολλών ετών από την αρχική επίθεση. Επιπλέον, διερευνήσαμε τις εκτενείς παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης που οδήγησαν στην απώλεια και στον εκτοπισμό χιλιάδων ανθρώπων. Στο πλαίσιο αυτό, μελετήσαμε τις διακρατικές προσφυγές του Αζερμπαϊτζάν κατά της Αρμενίας και της τελευταίας κατά του πρώτου ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και του Διεθνούς Δικαστηρίου Δικαιοσύνης (ΔΔΔ). Επιπρόσθετα, αναφερθήκαμε στην ενσωμάτωση συνυποσχετικής ρήτρας δικαιοδοτικής επίλυσης διαφοράς σε μια συνθήκη ανθρωπίνων δικαιωμάτων για την παραπομπή μιας υπόθεσης ενώπιον του ΔΔΔ. Τέλος, διατυπώθηκαν συμπερασματικές παρατηρήσεις για την εξακολούθηση της διαμάχης παρά τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και για την κομβική σημασία των θεμάτων που τίθενται ενώπιον των δύο δικαστηρίων, τα οποία επηρεάζουν άμεσα το δίκαιο χρήσης βίας και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
description: The aim of the present thesis was to analyze two fundamental issues of international law with regards to the armed conflict in Nagorno-Karabakh on September 27, 2020 between Azerbaijan and Armenia as the main conflicting parties: the invocation of the right of self-defense and the impact of the conflict on human rights. Initially, we presented the historical background of the long-term territorial conflict between the two states over Nagorno-Karabakh and the surrounding areas until the conflict under analysis, which was terminated with the signing of a cease-fire agreement on November 9, 2020. We, accordingly, defined the theoretical framework of the exercise of the right of self-defense and evaluated the arguments of the parties involved regarding the justified recourse to the use of force under the conditions of necessity and proportionality. In particular, we examined whether a state can invoke the right of self-defense, in order to justify the use of force to recover its territory, which has been illegally occupied by another state, regardless of how many years have passed since the initial attack. In addition, we reviewed the extensive human rights violations during the conflict that led to the loss and displacement of thousands of people. In this context, we studied the transnational applications lodged by Azerbaijan and Armenia against the other before the European Court of Human Rights and the International Court of Justice (ICJ). Furthermore, we referred to the inclusion of a compromissory clause in a human rights treaty for the referral of a case before the ICJ. Finally, concluding remarks were made on the continuation of the dispute, despite the ceasefire agreement and on the pivotal importance of the subjects raised before both courts, which directly affect the law of the use of force and human rights.