Κοινωνικό-Χωρική Ανθεκτικότητα, Μετανάστευσή και Τοπική Ανάπτυξη σε Ορεινές Περιοχές: Η Περίπτωση του Παλαιού Αγίου Αθανασίου
Creators: name: Παπαδόπουλος, Χρήστος Σπυρίδωνα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Κοινωνική κληρονομιά
Ανθεκτικότητα
Ορεινές περιοχές
Social heritage
Resilience
Mountainous areas

description: Είναι γεγονός ότι oι ορεινές περιοχές, διαδραματίζουν σημαίνοντα ρόλο όχι μόνο έναντι πλούσιου γεωφυσικού ανάγλυφου, αλλά και λόγω και μιας σειράς λοιπών παραμέτρων, όπως η πολύτιμη φυσική, πολιτισμική και κοινωνική κληρονομιά τους. Στόχος της εν λόγω εργασίας είναι να αποκωδικοποιήσει τις συνθήκες οικονομικού «μαρασμού» των ορεινών περιοχών, είτε σε ευρωπαϊκό, είτε σε εθνικό επίπεδο (κοινωνικά, πολιτισμικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά), καθώς και το διαρκώς εντεινόμενο φαινόμενο της μετανάστευσης, που διακρίνει τις ορεινές περιοχές της χώρας μας και όχι μόνο, οδηγώντας σε εγκατάλειψη τις ορεινές περιοχές, βασιζόμενοι σε επιστημονικές μελέτες Εν συνεχεία, να εμβαθύνει σε ζητήματα κοινωνικό-χωρικής ανθεκτικότητας, στο πλαίσιο ενός αειφόρου μοντέλου ανάπτυξης, καθώς και τη μελέτη εις βάθος του φαινομένου της επιχειρηματικής μονοκαλλιέργειας(τουρισμός), με ταυτόχρονη διερεύνηση των κοινωνικό-οικονομικών επιπτώσεων, τόσο για τις αυτόχθονες (μόνιμοι κάτοικοι) καθώς και τις ετερόχθονες (εποχικούς κάτοικους), ορεινές πληθυσμιακές ομάδες. Τέλος, κινούμενοι στον αστερισμό της διερεύνησης, της μορφολογίας της υπαίθρου μέσω ενός μη τυχαίου, ευκαιριακού και αντιφατικού συμπιλήματος ετερογενών και ετερόκλιτων νοητικών εναυσμάτων(μελέτη χωρικών χαρακτηριστικών της υπαίθρου) καθώς και εντόνως κοινωνιολογικών ψηγμάτων (διερεύνηση σχέσης αλληλεπίδρασης μεταξύ ανθρώπου και περιβαλλοντικού γίγνεσθαι), με σκοπό τη διαλεύκανση και εν συνεχεία συνειδητοποίηση της σημαντικότητας της πολυβάθμιας προσφοράς των ορεινών περιοχών, στον ανθρώπινο πολιτισμό. Η εν λόγω διπλωματική εργασία, εν συνεχεία επικεντρώνεται στην περίπτωση μελέτης που αποτελεί ο παραδοσιακός οικισμός του Παλαιού Αγίου Αθανασίου, μέρος της ευρύτερης ορεινής ζώνης του όρους Βόρας (Καϊμακτσαλάν) του Ν. Πέλλας, καθώς και των αντίστοιχων γεωμορφολογικών ιδιαιτεροτήτων του που το καθιστά τόπο ιδιαίτερου φυσικού κάλους με πληθώρα φυσικών και ανθρωπογενών χαρακτηριστικών, καθώς και την ανάδειξη εκείνων των ενδογενών-εξωγενών παραγόντων( δυνατότητες περιοχές, πολιτικές αποφάσεις) που δύναται να αποτελέσουν τη μελλοντική κοινωνικό-οικονομική αιχμή του δόρατος, εντάσσοντάς το σε ένα πλαίσιο, αφενός χωρικής νοηματοδότησης (ως τοπόσημο), και κατ΄επέκταση, ποικίλης αξιακής ανθεκτικότητας, αφετέρου δε να καταστεί το έναυσμα ενός ευρύτερου πολιτικό-υπαρξιακού προβληματισμού με στόχο την αναθεώρηση αλλά και ενδυνάμωση του σημαντικού ρόλου που διακατέχουν οι ορεινές περιοχές διαχρονικά, τόσο σε επίπεδο ποιότητας ζωής όσο και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και κατ΄επέκταση της ίδιας της ανθρώπινης ύπαρξης. Η προβληματική που δημιουργεί η συγκεκριμένη διπλωματική εργασία, δεν αφορά μονοσήμαντα στο να διεγείρει ερωτήματα περί βιώσιμης ανάπτυξης και διατήρησης ενός τοπικού κοινωνικό-χωροταξικού «χρώματος» μόνο, αλλά, τουναντίον να οξύνει εκείνες τις διανοητικές ανησυχίες και συνιστώσες που θα λειτουργήσουν ως εφαλτήριο νέων και μακρόπνοων χωρικών πολιτικών, που θα σέβονται και θα ενσωματώνουν στις εκάστοτε αποφάσεις τους τις ορεινές περιοχές, όχι ως «φτωχού» συγγενή αλλά ως μείζονα εταίρου.
description: It is a fact that mountainous areas play an important role not only in terms of rich geophysical relief, but also due to a series of other parameters, such as their valuable natural, cultural and social heritage. The aim of this paper is to decode the conditions of economic "withering" of the mountainous regions, either at the European or national level (social, cultural and environmental characteristics), as well as the constantly intensifying phenomenon of immigration, which distinguishes the mountainous regions of of our country and beyond, leading to the abandonment of mountainous areas, based on scientific studies Subsequently, to delve into issues of social-spatial resilience, in the context of a sustainable development model, as well as the in-depth study of the phenomenon of business monoculture (tourism), with a simultaneous investigation of the socio-economic effects, both for the indigenous (permanent residents ) as well as the heterogeneous (seasonal residents), mountainous population groups. Finally, moving to the constellation of investigating the morphology of the countryside through a non-random, opportunistic and contradictory collection of heterogeneous and disparate mental triggers (study of spatial characteristics of the countryside) as well as strongly sociological points (interrogative aspects of the relationship-interaction between human being and environmental process) with the aim of elucidation and subsequent awareness of the importance of the multi-level contribution of mountainous regions to human civilization. This postgraduate research in question then focuses on the case study of the traditional settlement of Old Saint Athanasios, part of the wider mountainous area of Mount Voras (Kaimaktsalan) of Pella Prefecture, as well as its corresponding geomorphological peculiarities that make it a place of special of natural beauty with an abundance of pjysical and man-made characteristics, as well as the highlighting of those endogenous-exogenous factors (potential areas, political decisions) that may constitute to the future socio-economic tip of the spear, integrating it into a framework, on one hand, of spatial meaning (as landmark), and by extension, of varying value resilience, qnd on the other hand, to become the trigger for a broader political-existential reflection with the aim of revising but also strengthening the important role that mountainous areas have over time, both in terms of quality of life and in the preservation of biodiversity and by extension i through human existence. The inquiring that created by this specific thesis is not unequivocally concerned with raising questions about sustainable development and the preservation of a local socio-spatial "color" only, but instead with sharpening those intellectual concerns and components that will act as a springboard for new and far-reaching spatial strategic politics, who will respect and integrate the mountainous regions in their respective decisions, not as a "poor" relative but as a major partner.