Αντικείμενα επιφανών προσώπων της Ιεράς Μεγίστης Μονής Βατοπαιδίου κατά τον 19ο αι. Προτάσεις προληπτικής συντήρησης και διαφύλαξής τους
Creators: name: Αλεξίου, Αθανάσιος Παύλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Μονή Βατοπαιδίου
Προληπτική συντήρηση
Φυσικοχημικές αναλύσεις
Vatopedi Monastery
Preventative conservation
Biochemical analyses

description: Η Ιερά Μεγίστη μονή Βατοπαιδίου αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα μοναστήρια, που διατηρούνται ως σήμερα. Καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση στην ιεραρχία των μονών του Αγίου Όρους και κατά γενική ομολογία αποτελεί την ομορφότερη μονή του Άθω και μία από τις ομορφότερες μονές στον Ελλαδικό χώρο. Κτίστηκε τον 10ο αιώνα και συνέβαλε στις δύσκολες εποχές της τουρκοκρατίας, συμμετέχοντας τόσο ενεργά στη διαδικασία διατήρησης της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης με τη δημιουργία παιδαγωγικών κέντρων της εποχής, όπως την Αθωνιάδα σχολή, όσο και στον εθνικό αγώνα συμβάλλοντας οικονομικά και αποτελώντας κέντρο εξόρμησης και καταφύγιο για τους αγωνιστές. Η μονή στην μακραίωνη ιστορία της έχει να επιδείξει εξέχουσες προσωπικότητες, ανθρώπους ορθοδόξου πίστεως και φρονήματος, καθώς και λογιοσύνης. Ρέκτες και θιασώτες της ελληνικής παιδείας ενισχύουν με κάθε δυνατό τρόπο την ίδρυση ελληνικών εκπαιδευτηρίων. Μέσα λοιπόν από το προσωπικό αρχείο των αξιωματούχων της μονής φαίνεται το ιδιαίτερο κύρος που ασκούσαν, όχι μόνο στον αθωνικό κόσμο, αλλά και στον εκκλησιαστικό και κοσμικό τους περίγυρο, αναμιγνυόμενοι ενεργά στις υποθέσεις του ελληνισμού κατά τον 19ο και 20ο αιώνα. Τα ορθόδοξα μοναστήρια έχουν διασώσει λατρευτικά αντικείμενα ανά τους αιώνες μεταφέροντας το παρελθόν της τέχνης στο παρόν και στο μέλλον. Στους χώρους των μοναστηριών διατηρούνται αντικείμενα και έργα τέχνης που χρονολογούνται από τον 5ο αι. έως και σήμερα όπως χειρόγραφα, εικόνες, ξυλόγλυπτα, έργα χρυσοκεντιτικής και μεταλλουργίας, γλυπτά κ.ά.. Γι’ αυτό τον λόγο είναι υποχρέωση αυτά τα αντικείμενα να διασωθούν στις μελλοντικές γενιές. Το κάθε μοναστήρι υποχρεούται να διασφαλίσει την μακροζωία των αντικειμένων με τη συντήρησή τους, αλλά κυρίως με την προληπτική συντήρηση αυτών, που έχει ως στόχο την πρόβλεψη και την σχεδίαση της εξάλειψης των φθοροποιών παραγόντων. Η συνεργασία θετικών επιστημών σε συνδυασμό με τα τεχνολογικά επιτεύγματα συνέβαλαν στον φυσικοχημικό προσδιορισμό των υλικών των έργων πολιτιστικής κληρονομιάς από τον 20ο αιώνα. Η διάγνωση είναι άρρητα συνδεδεμένη με την τεκμηρίωση και δίδει μια προέκταση και ένα βάθος στις πληροφορίες, που μπορούν να αντληθούν από ένα αντικείμενο. Έτσι, τα αποτέλεσμα από τις φυσικοχημικές τεχνικές διάγνωσης είναι το οπλοστάσιο του συντηρητή και ο χάρτης του για την πορεία του αντικειμένου μέσα στο χρόνο αλλά και την κατάστρωση ενός πλάνου για την συντήρηση του αντικειμένου. .
description: Η Ιερά Μεγίστη μονή Βατοπαιδίου αποτελεί ένα από τα αρχαιότερα μοναστήρια, που διατηρούνται ως σήμερα. Καταλαμβάνει τη δεύτερη θέση στην ιεραρχία των μονών του Αγίου Όρους και κατά γενική ομολογία αποτελεί την ομορφότερη μονή του Άθω και μία από τις ομορφότερες μονές στον Ελλαδικό χώρο. Κτίστηκε τον 10ο αιώνα και συνέβαλε στις δύσκολες εποχές της τουρκοκρατίας, συμμετέχοντας τόσο ενεργά στη διαδικασία διατήρησης της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης με τη δημιουργία παιδαγωγικών κέντρων της εποχής, όπως την Αθωνιάδα σχολή, όσο και στον εθνικό αγώνα συμβάλλοντας οικονομικά και αποτελώντας κέντρο εξόρμησης και καταφύγιο για τους αγωνιστές. Η μονή στην μακραίωνη ιστορία της έχει να επιδείξει εξέχουσες προσωπικότητες, ανθρώπους ορθοδόξου πίστεως και φρονήματος, καθώς και λογιοσύνης. Ρέκτες και θιασώτες της ελληνικής παιδείας ενισχύουν με κάθε δυνατό τρόπο την ίδρυση ελληνικών εκπαιδευτηρίων. Μέσα λοιπόν από το προσωπικό αρχείο των αξιωματούχων της μονής φαίνεται το ιδιαίτερο κύρος που ασκούσαν, όχι μόνο στον αθωνικό κόσμο, αλλά και στον εκκλησιαστικό και κοσμικό τους περίγυρο, αναμιγνυόμενοι ενεργά στις υποθέσεις του ελληνισμού κατά τον 19ο και 20ο αιώνα. Τα ορθόδοξα μοναστήρια έχουν διασώσει λατρευτικά αντικείμενα ανά τους αιώνες μεταφέροντας το παρελθόν της τέχνης στο παρόν και στο μέλλον. Στους χώρους των μοναστηριών διατηρούνται αντικείμενα και έργα τέχνης που χρονολογούνται από τον 5ο αι. έως και σήμερα όπως χειρόγραφα, εικόνες, ξυλόγλυπτα, έργα χρυσοκεντιτικής και μεταλλουργίας, γλυπτά κ.ά.. Γι’ αυτό τον λόγο είναι υποχρέωση αυτά τα αντικείμενα να διασωθούν στις μελλοντικές γενιές. Το κάθε μοναστήρι υποχρεούται να διασφαλίσει την μακροζωία των αντικειμένων με τη συντήρησή τους, αλλά κυρίως με την προληπτική συντήρηση αυτών, που έχει ως στόχο την πρόβλεψη και την σχεδίαση της εξάλειψης των φθοροποιών παραγόντων. Η συνεργασία θετικών επιστημών σε συνδυασμό με τα τεχνολογικά επιτεύγματα συνέβαλαν στον φυσικοχημικό προσδιορισμό των υλικών των έργων πολιτιστικής κληρονομιάς από τον 20ο αιώνα. Η διάγνωση είναι άρρητα συνδεδεμένη με την τεκμηρίωση και δίδει μια προέκταση και ένα βάθος στις πληροφορίες, που μπορούν να αντληθούν από ένα αντικείμενο. Έτσι, τα αποτέλεσμα από τις φυσικοχημικές τεχνικές διάγνωσης είναι το οπλοστάσιο του συντηρητή και ο χάρτης του για την πορεία του αντικειμένου μέσα στο χρόνο αλλά και την κατάστρωση ενός πλάνου για την συντήρηση του αντικειμένου.