Η Επίσκεψη του Πάπα Ιωάννου Παύλου Β΄ στην Αθήνα επί Αρχιεπισκοπίας Χριστοδούλου (Μάϊος 2001)”
Creators: name: Κεντικελένης, Σταύρος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄
Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Χριστόδουλος
Επίσκεψη Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Ελλάδα
The Pope saint John Paul II
The Archbishop of Athens and all Greece Christodoulos
The visit of the Pope saint John Paul II to Greece

description: Η πρώτη επίσκεψη του Προκαθημένου της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στην Ελλάδα (4-5 Μαΐου 2001) από τον Πάπα Ιωάννη Παύλο Β΄ προκάλεσε πολλές αντιδράσεις ήδη από την ανακοίνωση της επιθυμίας του Πάπα (1999) για προσκυνηματικό ταξίδι στα βήματα του Αποστόλου Παύλου στην Ελλάδα, στην Συρία και στην Μάλτα. Το σχεδιαζόμενο ταξίδι θα περιελάμβανε προσκύνημα στον Άρειο Πάγο, όπου ο Απόστολος των εθνών κήρυξε στους Αθηναίους τον λόγο του Ευαγγελίου. Η ποιμαντορία του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Χριστοδούλου είχε εγκαινιασθεί με την ενθρόνισή του στον Αρχιεπισκοπικό θρόνο (1998), ήτοι μόλις ένα έτος πριν από την κρούση του παπικού θρόνου για την προσκυνηματική επίσκεψη. Συγχρόνως, ο νεοθρονισθείς Αρχιεπίσκοπος επρόκειτο στο μεσοδιάστημα των συζητήσεων για την ποντιφική επίσκεψη να αντιμετωπίσει και μία ακόμη μεγάλη κρίση στις σχέσεις Εκκλησίας και Πολιτείας με αφορμή μάλιστα το ζήτημα της υποχρεωτικής ή μη αναγραφής του θρησκεύματος στις αστυνομικές ταυτότητες. Η κρίση αυτή είχε γίνει θέμα ακόμη και στα διεθνή ΜΜΕ, στα οποία προβαλλόταν μονομερώς η επιχειρούμενη εναρμόνιση του Ελληνικού Κράτους με τις ευρωπαϊκές αρχές της ανεξιθρησκίας και της προστασίας των προσωπικών δεδομένων από την μία, και η υποτιθέμενη παραδοσιαρχία και ο μεσαιωνικός συντηρητισμός της Ορθοδοξίας από την άλλη. Η αντίδραση της Ορθοδόξου Εκκλησίας στο νομοσχέδιο της Κυβερνήσεως για τη μη αναγραφή του θρησκεύματος στις ταυτότητες εκφράσθηκε με μεγαλειώδεις συγκεντρώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, στις οποίες πρωτοστατούσαν ο ίδιος ο Αρχιεπίσκοπος και όλοι σχεδόν οι προβεβλημένοι Μητροπολίτες της εποχής (Ιούνιος 2000). Υπό το πνεύμα αυτό, η επίσκεψη του Πάπα στην Ελλάδα ως αρχηγού κράτους κατόπιν προσκλήσεως του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας θεωρήθηκε από εκκλησιαστικούς κύκλους ως η συνέχεια της κρίσης των σχέσεων Εκκλησίας και Κράτους ή αλλιώς το δεύτερο σοβαρό επεισόδιο μεταξύ των δύο θεσμών. Κατ’ ουσίαν η επίσκεψη του Πάπα Ιωάννη Παύλου Β΄ στην Ελλάδα αποτελούσε de facto και άνευ προαπαιτουμένης συμφωνίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, μία υπέρβαση ανυπέρβλητων διαχρονικών ιστορικών, εκκλησιολογικών και πολιτιστικών διαφορών μεταξύ Ρωμαιοκαθολικισμού και Ορθοδοξίας, διαφορές οι οποίες επί αιώνες ήσαν απολύτως καταδικαστέες τόσο από την ορθόδοξη Ιεραρχία, όσο βεβαίως και από το ορθόδοξο πλήρωμα. Υπό το πνεύμα λοιπόν αυτό, η έντονη κριτική κατά της σχεδιαζόμενης επίσκεψης του Πάπα Ιωάννη-Παύλου Β΄ το έτος 2001 οφειλόταν αποκλειστικώς στις διαχρονικά τεταμένες σχέσεις των δύο Εκκλησιών από το Μεγάλο Σχίσμα του 1054 και μετά. Πράγματι, οι εντάσεις μεταξύ των δύο Εκκλησιών παρέμειναν αμείωτες στο πέρασμα των αιώνων, παρά τις όποιες μεμονωμένες διαλλακτικότερες στάσεις, αφού εξακολουθούσαν ανά τους αιώνες απαραμείωτα τα εμπόδια στην όποια επιχειρούμενη προσέγγιση. Συνεπώς, ήταν εύλογο εκ των πραγμάτων η πρώτη επίσκεψη του Πάπα να προσκρούσει στις επίμονες αντιδράσεις της Ιεραρχίας και του ορθοδόξου πληρώματος αφού έφερνε στη συλλογική μνήμη των Ορθοδόξων τις αθέμιτες πρακτικές της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας εις βάρος των Ορθοδόξων, παρά το γεγονός ότι ο διμερής επίσημος Διάλογος των δύο Εκκλησιών είχε ήδη από την δεκαετία του 1960 αποκατασταθεί με την «Άρση των Αναθεμάτων» (1965).
description: Περίληψη The first visit of the Primate of the Roman Catholic Church, Pope John Paul II, to Greece (May 4-5, 2001) caused many reactions as soon as the Pope's desire (1999) for a pilgrimage in the footsteps of the Apostle Paul in Greece, in Syria and Malta was announced. The planned trip would include a pilgrimage to the Areopagus, where the Apostle of the nations preached the word of the Gospel to the Athenians. One year before the request for the pilgrimage visit (1998), the pastorate of the Archbishop of Athens and All Greece Christodoulos was inaugurated with his enthronement to the Archbishop's throne. At the same time, the newly enthroned Archbishop was going to face another major crisis in the relations between Church and State in the interval between the discussions on the pontifical visit, on the occasion of the question of whether or not religion should be listed on police ID cards. This crisis had even become an issue in the international media, in which the attempted harmonization of the Greek State with the European principles of secularism and the protection of personal data on the one hand, and the supposed traditionalism and medieval conservatism of Orthodoxy on the one hand, were highlighted unilaterally. The reaction of the Orthodox Church to the Government's bill for the non-indication of religion on identity cards was expressed with grand gatherings in Athens and Thessaloniki, which were led by the Archbishop himself and almost all the prominent Metropolitans of the time (June 2000). In this spirit, the Pope's visit to Greece as head of state, following the invitation of the President of the Hellenic Republic, was considered by ecclesiastical circles as the continuation of the crisis in Church-State relations, or otherwise the second serious episode between the two institutions. In essence, the visit of Pope John Paul II to Greece constituted de facto, and without the prerequisite agreement of the Church of Greece, an overcoming of insurmountable historical, ecclesiological and cultural differences between Roman Catholicism and Orthodoxy, differences which for centuries were absolutely condemned both by the Orthodox Hierarchy as well as the Orthodox flock. So, in this spirit, the intense criticism against the planned visit of Pope John-Paul II in the year 2001 can be exclusively attributed to the perennially strained relations between the two Churches from the Great Schism of 1054 onwards. Indeed, the tensions between the two Churches remained undiminished over the centuries, despite any individual more dilatory attitudes, since the obstacles to any attempted rapprochement continued throughout the centuries unabated. Therefore, it was reasonable that the Pope's first visit encountered the persistent reactions of the Hierarchy and the Orthodox flock since it brought to the collective memory of the Orthodox the unfair practices of the Roman Catholic Church against the Orthodox, despite the fact that the bilateral official Dialogue of the two Churches had already been restored since the 1960s with the "Lifting of the Anathemas" (1965).
description: Σε συνεργασία με: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)