Θρησκευτικές και Κοινωνικές πτυχές της περίθαλψης ατόμων με άνοια και νόσο Alzheimer
Creators: name: Βλάχου, Αικατερίνη Μικαέλα Αριστείδη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Θρησκεία
Περίθαλψη
Νόσος Alzheimer
Religion
Caregiving
Alzheimer Disease

description: Η νόσος Alzheimer αποτελεί μια σύγχρονη πρόκληση με πολυεπίπεδες συνέπειες τόσο για το άτομο όσο και για τη κοινωνία γενικότερα. Οι στατιστικές προβολές δείχνουν ότι παγκοσμίως πρόκειται να σημειωθεί σημαντική αύξηση των ατόμων με άνοια και συνεπώς των περιθαλπόντων τους, δηλαδή των ατόμων που έχουν αναλάβει τη (καθημερινή) φροντίδα των ατόμων με άνοια. Στη παρούσα ανάλυση η έμφαση δίνεται στους/στις ανεπίσημους/ες (informal) περιθάλποντες/ουσες (caregivers) των ατόμων με άνοια και νόσο Alzheimer. Εξετάζεται ακόμη η επίδραση του κοινωνικού περιβάλλοντος και του θρησκευτικού μηχανισμού στην αντιμετώπιση του πολυσχιδούς φορτίου της περίθαλψης. Μάλιστα, η διαπίστωση ότι η πλειοψηφία των περιθαλπόντων αποτελείται από μέλη της οικογένειας και κυρίως από τους/τις συζύγους και ενήλικες-παιδιά, καθιστά αναγκαία την μελέτη των συνεπειών της άνοιας και της νόσου Alzheimer στους ίδιους. Εξαιτίας της σχεσιακής διάστασης της άνοιας, γίνεται κατανοητό ότι η πορεία και η συμπτωματολογία της επηρεάζουν και τα δυο μέλη (περιθάλποντας/ουσα-άτομο με άνοια) σε ψυχοσωματικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Ανάμεσα στις προκλήσεις, με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι τόσο τα άτομα με άνοια όσο και οι περιθάλποντες/-ουσες τους, είναι ο κοινωνικός αποκλεισμός και ο στιγματισμός, λόγω των υφιστάμενων στερεοτυπικών αντιλήψεων γύρω από το γήρας, την ασθένεια και τη περίθαλψη. Έχοντας ως στόχο την αποστιγματοποίηση, την αποφυγή του κοινωνικού απομονωτισμού, αλλά και την έγκαιρη διάγνωση, αυξάνεται ολοένα και εντατικοποιείται η προληπτική εστίαση με διοργάνωση ενημερωτικών δράσεων και εκπαιδευτικών σεμιναρίων. Κεντρική θέση στις συγκεκριμένες ενέργειες έχει και ο σχεδιασμός του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Άνοια. Επίσης, εξετάζεται στη παρούσα εργασία ο ρόλος της θρησκείας τόσο σε θεσμικό όσο και σε ατομικό επίπεδο όσον αφορά στην αντιμετώπιση της άνοιας και της περίθαλψης. Σε ατομικό επίπεδο, η θρησκεία συγκαταλέγεται στις στρατηγικές αντιμετώπισης δύσκολων καταστάσεων -ανάμεσά τους η άνοια και το πολυεπίπεδο φορτίο της περίθαλψης-, ενώ η επίδραση της είναι εμφανής τόσο θετικά όσο και αρνητικά στα επίπεδα άγχους και κατάθλιψης, καθώς και στις διεργασίες αναπλαισίωσης και (επανα-) νοηματοδότησης των αντίξοων γεγονότων. Σε θεσμικό και κοινοτικό επίπεδο, η Εκκλησία αποτελεί έναν σημαντικό φορέα κοινωνικής υποστήριξης, ενώ παρατηρείται ότι σε απομακρυσμένες περιοχές η απουσία δομών και εξιδεικευμένων υπηρεσιών για την άνοια και την περίθαλψη, οδηγεί τους ιερείς και τα μέλη της εκκλησιαστικής κοινότητας στην ανάληψη καθηκόντων και στοχευμένων δράσεων, όπως η ενεργή συμμετοχή και υποστήριξη στο έργο της περίθαλψης. Σε ό,τι αφορά τη παρούσα ανάλυση, η συντριπτική πλειοψηφία των βιβλιογραφικών πηγών που χρησιμοποιήθηκε, προέρχεται από την Αμερική και πιο συγκεκριμένα επικεντρώνεται στον ρόλο που έχει επιτελέσει η θρησκεία στον Αφροαμερικανικό πληθυσμό. Το γεγονός αυτό καθιστά σαφές ότι δεν θα πρέπει να δημιουργείται ταύτιση με την ελληνική κοινωνία, στην οποία η έρευνα βρίσκεται ακόμη εν τω γενέσθαι. Τέλος, η μελέτη της θρησκείας και η επίδρασή της ως στρατηγική αντιμετώπισης του φορτίου της περίθαλψης, συμβαδίζει με τις αλλαγές στη σύγχρονη κοινωνία, όπως η εκ νέου προσέγγιση του Ιερού, καρπός της οποίας είναι η εμφάνιση νέων εννοιολογικών κατασκευών, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την επικράτηση της έννοιας ‘πνευματικότητα’ (spirituality).
description: Alzheimer’s disease is a modern challenge that has multifaceted consequences both for the individual and the society in general. Statistics show that there is going to be a significant increase in the number of people with dementia and their caregivers; that is, those who take care of their relatives (with dementia) in a daily basis. In the present thesis, emphasis is given on the informal caregivers of people with dementia and Alzheimer’s. Furthermore, there is a reference to the effect of the social environment and the religion (as a coping strategy) on the multi-dimensional caregiver burden. Moreover, the fact that the majority of caregivers consists of family members- especially spouses and grown children makes the study of how dementia and Alzheimer’s affect the aforementioned a necessary condition. The relational aspect of dementia makes clear that its progress and symptomatology have an impact on both the individual and its caregiver at a physical, mental, social and economic level. Among the challenges that people with dementia/Alzheimer and their caregivers face are the stigmatization and the marginalization due to the stereotypical attitudes towards senility, disease and caregiving. In order to combat stigma and social isolation and to raise awareness about dementia / Alzheimer’s there has been a global increase in actions and educational seminars, including the implementation of the National Action Plan for Dementia-Alzheimer’s. Also, in this study focus is given on the role of religion- both as an institution and as an individual practice on handling with caregiving challenges and dementia / Alzheimer’s. Religion is one of the coping strategies that people use to deal with stressful situations like caregiver’s burden and its effects are both positive and negative on caregiver’s stress, depression and meaning system. Specifically, Church provides social support especially in rural or remoted areas, where there is a lack of Alzheimer’s services. According to some studies, in these areas the clergy and the Church’s members take on specific roles and duties in order to help and rest the caregivers. Concerning the present thesis, the vast majority of the references, which was used, is referred to America and to the unique role that religion plays in the African-American population. As a matter of fact, the reader should not assume that the results are the same for the Greek society, where further research needs to be done. Finally, it should be mentioned that the study of religion and its effects as a coping strategy are in line with the changes that occur in the modern society, including the new theoretical constructions and approaches to the Sacred. The conceptual construction of “spirituality” is a typical example of these changes.