Ψυχοκοινωνικές παρεμβάσεις και αυτοβοήθεια στον τομέα των εξαρτήσεων: το παράδειγμα του προγράμματος προαγωγής αυτοβοήθειας στο Α.Π.Θ.
Creators: name: Λαϊνάς, Σωτήρης Θ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Εξάρτηση από Ναρκωτικά, Αλκοόλ
Ομάδες αυτοβοήθειας / αλληλοβοήθειας
Ανώνυμοι Ναρκομανείς, Ανώνυμοι Αλκοολικοί
Εξαρτήσεις και ομάδες αυτοβοήθειας / αλληλοβοήθεια
Ανθρωπιστικές προσεγγίσεις των εξαρτήσεων
Θεραπεία Εξάρτησης από ψυχοτρόπες ουσίες
Έρευνα δράσης και θεμελιωμένη θεωρία
Drug and alcohol addiction
Self – help / mutual aid groups
Narcotics Anonymous, Alcoholics Anonymous
Addictions and self – help / mutual aid groups
Humanistic approaches of addiction
Substance Abuse treatment
Action research and grounded theory

description: Βασικός στόχος της παρούσας έρευνας είναι η συγκρότηση μιας εναλλακτικής προσέγγισης δόμησης των ψυχοκοινωνικών παρεμβάσεων που στοχεύουν στην αντιμετώπιση του προβλήματος της εξάρτησης, με άξονα τη λογική και τις πρακτικές αυτοβοήθειας και αλληλοβοήθειας. Επιμέρους ερωτήματα που επιχειρείται να απαντηθούν από τη συγκεκριμένη έρευνα αφορούν στη φιλοσοφία, τα χαρακτηριστικά και στις διαδικασίες δόμησης των παρεμβάσεων αυτών, καθώς και στο ρόλο των λειτουργών υγείας και των άμεσα ενδιαφερομένων στο πλαίσιο αυτών των παρεμβάσεων. Η μεθοδολογία της έρευνας βασίστηκε σε αρχές της συμμετοχικής έρευνας δράσης οι οποίες καθόρισαν το πλαίσιο της έρευνας και συνδυάστηκαν με τις αρχές της θεμελιωμένης θεωρίας, προκειμένου να είναι δυνατή η παραγωγή μιας ολοκληρωμένης πρότασης / προσέγγισης για την πλαισίωση πρωτοβουλιών αυτοβοήθειας στην αντιμετώπιση της εξάρτησης. Για να επιτευχθεί ο στόχος αυτός σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε μια μακρόχρονη έρευνα (διάρκειας εννέα ετών) δύο φάσεων με βάση αρχές της έρευνας δράσης, η οποία αφορούσε: α) στη διερεύνηση του σχεδιασμού και της υλοποίησης του Προγράμματος Προαγωγής Αυτοβοήθειας, μιας ψυχοκοινωνικής παρέμβασης που στόχευε στην αντιμετώπιση του προβλήματος της εξάρτησης μέσα από την αξιοποίηση της φιλοσοφίας και των πρακτικών αυτοβοήθειας και αλληλοβοήθειας και β) στην αξιολόγηση της παρέμβασης μέσα από τριάντα συνεντεύξεις σε βάθος με τους άμεσα εμπλεκόμενους στην παρέμβαση, ανθρώπους με πρόβλημα εξάρτησης. Τα αποτελέσματα της πρώτης φάσης της έρευνας αφορούν στη σημασία της συγκρότησης της ψυχοκοινωνικής παρέμβασης με συγκεκριμένες αξίες, στους όρους συνάντησης και συνεργασίας με τις ομάδες αυτοβοήθειας / αλληλοβοήθειας και στο ρόλο των λειτουργών υγείας και των άμεσα ενδιαφερομένων στην παρέμβαση. Στη δεύτερη φάση της έρευνας τα αποτελέσματα αφορούν στο βίωμα της εξάρτησης, το ρόλο των ομάδων 12 βημάτων στην προσπάθεια απεξάρτησης, τις διαστάσεις του πλαισίου και της διαδικασίας ψυχοκοινωνικής υποστήριξης, στο ρόλο των λειτουργών υγείας στην παρέμβαση και στη νοηματοδότηση που δίνουν οι συμμετέχοντες / ούσες στην προσπάθεια τους. Η αναδυόμενη από την έρευνα προσέγγιση, προκύπτει από τα αποτελέσματα των δύο φάσεων της έρευνας. Με βάση αυτά τα αποτελέσματα η αναδυόμενη προσέγγιση αφορά στην αποδόμηση καταστημένων αντιλήψεων, ως απαραίτητης βάσης για τη δημιουργία ανθρωποκεντρικών παρεμβάσεων στην αντιμετώπιση της εξάρτησης. Τέλος τα ευρήματα της έρευνας και η αναδειχθείσα προσέγγιση επιχειρείται να ενταχθούν στην ευρύτερη επιστημονική συζήτηση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της εξάρτησης και να προταθούν και νέα πεδία διερεύνησης τα οποία ανέκυψαν από την επεξεργασία των δεδομένων της παρούσας έρευνας.
description: This research tries to give an alternative account of psychosocial interventions that are based on self-help and mutual aid practices in the field of addiction treatment. More specifically, it tries to answer questions regarding philosophy, characteristics and design of these interventions. It also looks at the role of health professionals and of people directly involved in them. The research methodology was based on principles of participatory action research, which determined the context of the research. These principles were combined with the principles of grounded theory in order to produce a substantive theoretical background to the initiatives of self-help in the treatment of addiction. For this purpose, a long-term (nine-year) research was designed and applied in two stages, both based on the principles of action research. More specifically, this research was concerned with a) the design and application of a Self Help Promotion Programme (this programme was a psychosocial intervention aimed at the treatment of addiction through self and mutual aid values, theories and practices), and b) the evaluation of this intervention through thirty in-depth interviews with the people involved who had addiction problems themselves. The results of the first part of the research concern the importance of the formation of a psychosocial intervention with specific values, the conditions under which the health professionals meet and work with self help and mutual aid groups and the role of the health professionals and the people involved in the intervention. The results of the second part concern the personal experience of individuals in addiction, the role that the 12step groups have played in their rehabilitation, the dimensions of the psychosocial support context and processes and the role of the health professionals in the interventions. What is further explored within these categories is the way the participants understand and give meaning to their personal efforts.The emerging approach derives from the results of the two stages of the research. According to these results, the emerging approach is concerned with the deconstruction of pre-fabricated beliefs in the field of addictions. This is considered as the main ground for the development of person-centred interventions for the treatment of addiction. Ultimately, all research findings as well as this emerging approach are introduced into the wider scientific debate about the treatment of addiction problems while new fields for investigation, which emerged through the evaluation of the research findings, are recommended.