1-XLOR-3-PIPERIDIN-2-PROPILAKRILAT BILAN 1-XLOR-3-MORFOLIN-2-PROPILAKRILAT VA 1-XLOR-3-PIPERIDIN-2-PROPILAKRILAT BILAN STIROL ASOSIDA OLINGAN BINAR SOPOLIMERLARNING UB-NUR TA'SIRIDA FOTOSEZGIRLIGI XUSUSIYATLARINI O'RGANISH
Creators: name: Pulatova N.U
name: Maksumova O.S
Publisher: name: Zenodo
Year: 2025

description: Akrilat va metakrilatlarning polimerlariga talab oshib bormoqda. Poliakrilat hosilalari organik shisha olishda eng muhim xomashyolardan biri hisoblanadi.[1]. Bundan tashqari poliakrilatlar sanoatning turli tarmoqlarida toʼldiruvchilar va shakl beruvchi mahsulotlar olish uchun ham eng yaxshi xomashyo boʼlib xizmat qiladi. Аyniqsa akril va metakril kislota hosilalaridan olingan gomo- va sopolimerlaridan issiqlikka chidamli shishalar ishlab chiqarilmoqda. [2]. Bundan tashqari akril va metakril kislota yuqori efirlari sopolimerlari ayniqsa, polimetakrilatlar dizel yoqilgʼilar uchun koʼp funktsionalli qoʼndirma sifatida ham foydalanib kelinmoqda[3].


1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat (XPPA) bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat (XMPA) va 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirolni radikal sopolimerlanish jarayonlari dimetilformamid eritmasida 60 oC haroratda initsiator DAK ishtirokida azot atmosferasida olib borilgan. Reaksiya vaqti 4-6 soatni tashkil qiladi [4,5]. Barcha polimerlar dimetilformamid eritmasidan dietilefirga cho‘ktirish orqali tozalab olinadi. Hosil bo‘lgan sopolimerlar xona haroratida vakuum quritish shkafida doimiy massaga kelguncha quritiladi. Sopolimerlar unumi 85-90% tashkil qilgan. Sopolimerlar oq rangli poroshok holidagi moddalar, organik erituvchilarda, jumladan atseton, dimetilformamid, dimetilsulfoksidda yaxshi eriydi, lekin suvda erimaydi. Sintez qilingan sopolimerlar makromolekulasi yon zanjiridagi turli tabiatli reaksion funksional guruhlar C=O, C-Cl UB-nurlar ta’sirida choklanish imkonini yaratadi. Shu sababli, sintez qilingan sopolimerni fotokimyoviy tadqiqotlarini olib borish uchun, xona haroratida atseton eritmasidan ularning shaffof rangli plyonkalari olingan . Plyonka hosil qilish xossasini o‘rganish natijalari 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirol asosida olingan sopolimer makromolekulasi tarkibida stirol zvenosini ko‘payishi bilan plyonkaning egiluvchanligi yomonlashganligini ko‘rsatgan. 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat asosidagi sopolimerlarda bunday holat kuzatilmagan. Shubhasiz, bu sopolimerning ikkala komponentida ham plyonka hosil qilish xususiyatining mavjudligi bilan bog‘liq. 


 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat (1) va 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirol (2) asosida olingan binar sopolimerlarning UB-nur ta’sirida fotosezgirligi xususiyatlari o’rganildi (1-jadval).


Jadval ma’lumotlaridan tadqiq qilinayotgan sopolimerlar yuqori fotosezgirlik ko‘rsatgichlarini namoyon qilganligini ko‘rish mumkin. Bunda eng yaxshi fotosezgirlik ko‘rsatgichlarini 10% konsentratsiyali sopolimerlar ko‘rsatgan.


 


1-jadval


1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat (1) va 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirol (2) asosida olingan binar sopolimerlar UB-nur ta’sirida fotosezgirligi





	
		
			
			
Sopolimerlar nomi
			
			
			
Konsentratsiya, mass.%
			
			
			
Plenka qalinligi, mkm
			
			
			
Fotosezgirlik, sm2/Dj
			
		
		
			
			
XPPA: XMPA
			
			
			
4
			
			
			
0,10
			
			
			
56,9
			
		
		
			 
			
			
6
			
			
			
0,10
			
			
			
57,2
			
		
		
			 
			
			
8
			
			
			
0,10
			
			
			
58,1
			
		
		
			 
			
			
10
			
			
			
0,10
			
			
			
59,3
			
		
		
			 
			
			
12
			
			
			
0,20
			
			
			
55,5
			
		
		
			
			
XPPA:Stirol
			
			
			
4
			
			
			
0,1
			
			
			
52,3
			
		
		
			 
			
			
6
			
			
			
0,1
			
			
			
53,5
			
		
		
			 
			
			
8
			
			
			
0,1
			
			
			
54,7
			
		
		
			 
			
			
10
			
			
			
0,1
			
			
			
55,4
			
		
		
			 
			
			
12
			
			
			
0,2
			
			
			
52,1
			
		
	




Adabiyotlar


1. Дятлов В.А., Рустамов И.Р., Гребенева Т.А., Малеев В.И. Полиакрилимиды, материалы для оптики и теплостойкие пены и герметики на их снове // Все материалы. Энциклопедический справочник. №6. 2013. C.18.
2. Рустамов И.Р., Гребенева Т.А., Коледенков А.А.,Дятлов В.А. Кинетика и механизм щелочного гидролиза полиакрилонитрила //Успехив химии 
и химической технологии. 2011. т. 25. № 3. С. 28-34.


3. Каморин Д.М., Ширшин К.В., Орехов Д.В., Сивохин А.П., Садиков А.Ю., Казанцев А.О., Панина Е.А. Радикальная сополимеризация акриловой кислоты и метоксиполиэтиленгликольметакрилата в водном растворе. // Пластические массы. -2017. -№1-2. –С. 6-8.


4. Пулатова.Н.У., Максумова.О.С. Synthesis of polymers and hydrogels based on piperidene derivatives .// EUROASIA 8th INTERNATIONAL CONGRESS ON APPLIED SCIENCES С.426-427. Тошкент -2021


5. Пулатова.Н.У., Максумова.О.С. Исследовавание некоторых показателей соединений, синтезированных на основе акриловой и метакриловой кислот. // Multidiscipline Proceedings of DIGITAL FASHION CONFERENCE Seoul Korea, Rrebuplic of 2021. Р.26-30.