Η Προοδευτικότητα ανεξαρτήτως κλινικής ενεργότητας (Progression Independent of Relapse Activity / PIRA) ως δείκτης κλινικής αξιολόγησης στην Πολλαπλή Σκλήρυνση: ανασκόπηση της βιβλιογραφίας
Creators: name: Γιαννακάκης, Μιχαήλ Παναγιώτης Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Πολλαπλή Σκλήρυνση
Προοδευτικότητα ανεξαρτήτως κλινικής ενεργότητας
Νευροεκφύλιση
Multiple Sclerosis
Progression independent of relapse activity
Neurodegeneration

description: Κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών, ο όρος «Προοδευτικότητα ανεξαρτήτως κλινικής ενεργότητας» (Progression Independent of Relapse Activity / PIRA) έχει αναδειχθεί στην έρευνα αναφορικά με την Πολλαπλή Σκλήρυνση. Ο συγκεκριμένος όρος αποτελεί αντικείμενο ενός διαρκώς αυξανόμενου αριθμού μελετών στο πεδίο της Πολλαπλής Σκλήρυνσης και αντιπροσωπεύει έναν ποσοτικό προσδιορισμό του ποσοστού προόδου της νευρολογικής αναπηρίας, που οφείλεται σε μη φλεγμονώδεις νευροεκφυλιστικές διεργασίες. Η πρώτη βιβλιογραφική αναφορά στον όρο πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της ανάλυσης δεδομένων από το Tysabri® Observational Program (TOP) ασθενών, που βρίσκονταν υπό αγωγή με Natalizumab [Kappos et al., 2017]. Στην εν λόγω μελέτη επιχειρήθηκε να διερευνηθεί η συμβολή της χρήσης μίας μεταβαλλόμενης αντί μίας σταθερής τιμής αναφοράς στην κλίμακα EDSS (Expanded Disability Status Scale) στην ευαισθησία της ανίχνευσης νευρολογικής επιδείνωσης που είναι ανεξάρτητη της κλινικής ενεργότητας. Η τυπική πορεία της νόσου περιλαμβάνει την έναρξή της υπό τη μορφή της εμφάνισης επεισοδίων ποικίλων νέων νευρολογικών διαταραχών και ελλειμμάτων ή επιδείνωσης παλαιότερων, με ακόλουθη μερική ή πλήρη ύφεση. Τα επεισόδια εξελίσσονται εντός ωρών ή ημερών και εν συνεχεία διαρκούν διάστημα ημερών ή εβδομάδων, μέχρις ότου να λάβει χώρα η υποχώρηση των νευρολογικών ελλειμμάτων πλήρως ή μερικώς, καταλείποντας στην τελευταία περίπτωση νευρολογικές διαταραχές μικρότερης ή μεγαλύτερης βαρύτητας. Αυτή η μορφή της νόσου είναι γνωστή ως Υποτροπιάζουσα - Διαλείπουσα Πολλαπλή Σκλήρυνση (Relapsing - Remitting Multiple Sclerosis / RRMS), ενώ τα επεισόδιά της καλούνται στη βιβλιογραφία υποτροπές (relapses) και αποτελούν περίοδοι κλινικής ενεργότητας. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων ασθενών με RRMS, σημειώνεται μετάπτωση στην δευτεροπαθώς προϊούσα μορφή της νόσου (Secondary Progressive Multiple Sclerosis / SPMS), μετά από ένα διάσημα που δύναται να κυμαίνεται από 15 έως 20 έτη. Πλέον η επεισοδιακή εμφάνιση που παρατηρείται στην αρχή ακολουθείται από ποικίλου ρυθμού σταθερή πρόοδο, που ενδέχεται να τονίζεται από περαιτέρω επεισόδια - υποτροπές. Είθισται να χρησιμοποιείται ο όρος «επιδείνωση της αναπηρίας» (disability worsening), για να αναφερθούμε στην βαθμιδωτή και μέσω των επεισοδίων νευρολογικών ελλειμμάτων συσσωρευόμενη αύξηση της αναπηρίας. Αντιθέτως, για ασθενείς με προϊούσα νόσο χρησιμοποιείται ο όρος «πρόοδος (προοδευτικότητα) της αναπηρίας» (disability progression). Η σημασία του όρου PIRA αναδεικνύεται από μία σειρά μελετών, σύμφωνα με τις οποίες ένα αξιοσημείωτο ποσοστό της επιβεβαιωμένης επιδείνωσης της αναπηρίας (Confirmed Disability Worsening / CBD) λαμβάνει χώρα εκτός των περιόδων των υποτροπών της νόσου, αντιπροσωπεύοντας ακριβώς αυτή την προοδευτικότητα ανεξαρτήτως κλινικής ενεργότητας. Συνεπώς, φαίνεται πως η PIRA συνιστά μία αδιάλειπτη προοδευτικότητα της νόσου που έχει ως υπόβαθρο νευροεκφυλιστικές διεργασίες και σημειώνεται ανεξαρτήτως της φλεγμονής, η οποία τυπικά χαρακτηρίζει τις υποτροπές. Η χρήση του όρου και η ενσωμάτωσή του στην έρευνα και την κλινική πράξη αναφορικά με την Πολλαπλή Σκλήρυνση ενδέχεται να οδηγήσει σε αναθεώρηση της ισχύουσας κλινικής διάκρισης της υποτροπιάζουσας και της προϊούσας μορφής της νόσου, καθώς και της μέχρι πρότινος στέρεα εδραιωμένης άποψης ότι δεν σημειώνεται πρόοδος της νόσου μεταξύ των διακριτών υποτροπών. Επιπροσθέτως, μπορεί να αποτελέσει υψίστης σημασίας εργαλείο στην έγκαιρη και έγκυρη αναγνώριση της μετάπτωσης στην SPMS. Εν κατακλείδι, υπάρχει μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον για τη χρήση της Προοδευτικότητας ανεξαρτήτως κλινικής ενεργότητας ως δείκτη κλινικής αξιολόγησης στην Πολλαπλή Σκλήρυνση.
description: Over the past few years, the term "Progression Independent of Relapse Activity" (PIRA) has emerged in research on Multiple Sclerosis. This term has been the subject of an increasing number of studies in the field of MS and represents a quantitative definition of the rate of progression of neurological disability attributed to non-inflammatory neurodegenerative processes. The first literature reference to the term was made in the context of the analysis of data from the Tysabri® Observational Program (TOP) of patients treated with Natalizumab [Kappos et al., 2017]. This study attempted to investigate the effect of using a roving rather than a fixed reference value in the Expanded Disability Status Scale (EDSS) on the sensitivity of detecting neurological deterioration that is independent of clinical activity. The typical course of the disease includes its onset in the form of episodes of a variety of new neurological disorders and deficits or exacerbation of older ones, followed by partial or complete remission. The episodes progress within hours or days and then last for a period of days or weeks until the neurological deficits are completely or partially resolved, leaving in the latter case neurological disorders of lesser or greater severity. This form of the disease is known as Relapsing-Remitting Multiple Sclerosis (RRMS), and its episodes are called relapses in the literature and are considered to represent periods of clinical activity. In most cases of patients with RRMS, there is a progression to Secondary Progressive Multiple Sclerosis (SPMS) after a period of approximately 15 to 20 years. Now the episodic onset observed at the beginning is followed by a variable rate of steady progression, which may be accentuated by further episodes - relapses. It is customary to use the term 'disability worsening' to refer to the gradual increase in disability accumulated through episodes of neurological deficits. In contrast, for patients with premature disease, the term 'disability progression' is used. The importance of the term PIRA is highlighted by several studies, according to which a remarkable proportion of confirmed disability worsening (CBD) occurs outside the periods of disease relapses, representing precisely this progression that is independent of clinical activity. Therefore, it appears that PIRA constitutes an uninterrupted progression of the disease with underlying neurodegenerative processes and occurs independently of the inflammation that typically characterises relapses. The use of the term and its incorporation into research and clinical practice in multiple sclerosis may lead to a revision of the current clinical distinction between relapsing and progressive forms of the disease, as well as the previously firmly established view that there is no progression of the disease between distinct relapses. In addition, it can be a paramount tool in the early and accurate recognition of metastasis to SPMS. In conclusion, there is great research interest in the use of Progression independent of clinical activity as a clinical assessment indicator in Multiple Sclerosis.