Τέχνη και απεξάρτηση: Η συμβολή της τέχνης κατά τη θεραπευτική διαδικασία
Creators: name: Ιωαννίδου Μαρίνα Αναστασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: απεξάρτηση
τέχνη
ταυτότητα
detoxification/rehab
art
identity

description: Η εποχή μας χαρακτηρίζεται από ένα κλίμα γενικευμένου φόβου,ανασφάλειας και υποβάθμισης των συλλογικών και κοινωνικών δεσμών. Τα χαρακτηριστικά αυτά ισχυροποιούν την αίσθηση της μοναξιάς και ενδυναμώνουν την δημιουργία επιφανειακών διαπροσωπικών σχέσεων απομακρύνοντας τα άτομα από οποιαδήποτε επαφή με την πνευματική ζωή και προάγοντας την υιοθέτηση συγκεκριμένων προτύπων συμπεριφοράς και αξιακών συστημάτων. Στην ανθρωπιστική αυτή κρίση των τελευταίων ετών τα διάφορα ψυχοκοινωνικά προβλήματα εξελίσσονται με ταχύτατους ρυθμούς, πλήττοντας κυρίως ανθρώπους που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες,όπως είναι και ο πληθυσμός των εξαρτημένων ατόμων. Οι συνθήκες αυτές λοιπόν καθιστούν ολοένα και σημαντικότερη την προσαρμογή της θεραπευτικής διαδικασίας των εξαρτήσεων στις ολοένα και αυξανόμενες απαιτήσεις παρέχοντας σύγχρονα εργαλεία αντιμετώπισης. Η παρούσα ερευνητική εργασία επιδιώκει να προσδιορίσει μέσα από μια βιβλιογραφική επισκόπηση και από την διεξαγωγή της έρευνας, τη συμβολής της τέχνης στη διαδικασία της απεξάρτησης μέσα από την πολυπαραγοντική προσέγγιση του φαινομένου. Για να καταστεί αυτό εφικτό, σκόπιμο κρίθηκε στο πρώτο μέρος του θεωρητικού πλαισίου να παρουσιαστούν οι διαφορετικές θεωρίες που προσπαθούν να εξηγήσουν τους λόγους που κάποιος αναπτύσσει εξάρτηση.Οι προσεγγίσεις αυτές εστιάζουν στις νευροεπιστημονικές θεωρίες,στους βιολογικούς παράγοντες,στις ψυχολογικές θεωρίες,στις θεωρίες ορθολογικής επιλογής και στους κοινωνικούς και περιβαλλοντικούς παράγοντες. Στο δεύτερο μέρος αναλύεται η έννοια της θεραπευτικής διαδικασίας και η συμβολή της τέχνης σε αυτήν,βοηθώντας πολυεπίπεδα τον εξαρτημένο στον αγώνα του για απεξάρτηση και προωθώντας την πρόσβασή του στον κόσμο των συμβόλων,ανάλογη με την πρόσβαση στην κουλτούρα και την πνευματική ζωή. Ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει τη τέχνη - θεραπεία, είναι ο συλλογικός της χαρακτήρας τονίζοντας έτσι στην συνέχεια την αξία της ομάδας και της θεραπευτικής σχέσης που δημιουργείται μέσα από τον ρόλο του ειδικού θεραπευτή. Στη συνέχεια στο δεύτερο μέρος της εργασίας, μέσα από τις ημιδομημένες συνεντεύξεις έξι (6) ειδικών θεραπευτών / καλλιτεχνών εργαζομένων στο 18 άνω, επιχειρείται να δοθούν απαντήσεις σχετικά με τα χαρακτηριστικά της τέχνης-θεραπείας, την θεραπευτική σχέση που δημιουργείται, τις αντιδράσεις των εξαρτημένων ατόμων και τα οφέλη που αποκομίζουν από την τέχνη-θεραπεία σε επίπεδο εαυτού αλλά και σε επίπεδο διαπροσωπικών σχέσεων και κοινωνικών δεξιοτήτων. Τέλος, διερευνάται η διατήρηση της επαφής τους με την τέχνη μετά την ολοκλήρωση του θεραπευτικού προγράμματος.Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν τον προωθητικό ρόλο της επιλογής της τέχνης κατά την διαδικασία απεξάρτησης μέσα από μια ολιστική προσέγγιση που εννοεί την θεραπεία όχι μόνο ως διακοπή της χρήσης ουσιών αλλά και ως αλλαγή των αξιών, των στάσεων και του τρόπος ζωής
description: Our age is characterized by a generalized concern, insecurity and weakening of collective and social bonds. These characteristics enhance the sense of loneliness and strengthen the formation of higher interpersonal relationships by removing people from any contact with the spiritual life and promoting the adoption of specific patterns of behavior and value systems. During the humanitarian crisis of the recent years various psychosocial problems are evolving rapidly ,mainly affecting people belonging to socially vulnerable groups, such as the population of addicts. These conditions therefore make it increasingly important to adapt the treatment process of addictions to the growing demands providing modern coping tools. This paper seeks to identify, through a literature review and research, the contribution of art to the process of detoxification through the multifactorial approach to the phenomenon. To make this possible, it is considered necessary in the first part of the theoretical framework to present the different theories that try to explain the reasons why one develops addiction. These approaches focus on neuroscience theories, biological factors, psychological theories, rational choice theories, and social and environmental factors. The second part analyzes the concept of the therapeutic process and the contribution of art to it, helping multi-level the addict in his struggle for detoxification and promoting his access to the world of symbols, proportional to access to culture and spiritual life. A significant element that characterizes art - therapy, is its collective character, thus emphasizing the value of the team and the therapeutic relationship that is created through the role of the specialist therapist. Continuing in the second part of the work, through the semi-structured interviews of six (6) special therapists / artists working at the "18 and above", an attempt is made to give answers about the characteristics of art-therapy, the therapeutic relationship that is created, the reactions of dependent individual and the benefits they derive from art-therapy at the level of the self but also at the level of interpersonal relationships and social skills. Finally, the maintenance of their contact with art after the completion of the treatment program is investigated. The results demonstrate the promotional role of art selection in the detoxification process through a holistic approach that implies treatment not only as a cessation of substance use but also as a change in values, attitudes and lifestyle
description: Σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Κύπρος)