Η αλληλεπίδραση ανάμεσα στον ευρωπαϊκό και τον ελληνικό χωρικό σχεδιασμό: Η περίπτωση της Κοινοτικής Πρωτοβουλίας Interreg
Creators: name: Λάζογλου, Μιλτιάδης Σοφοκλή
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Χωροταξικός σχεδιασμός
Χωρικός σχεδιασμός
Κοινοτική πρωτοβουλία
Planning/ regional planning
Spatial planning
Community initiative

description: Ο σχεδιασμός και προγραμματισμός της τοπικής και περιφερειακής ανάπτυξης στην Ελλάδα, αν και χαρακτηρίζεται από σημαντικές αδυναμίες και αντιφάσεις, παραμένει πάντα σημαντικός και κρίσιμος για την ανάπτυξη της χώρας, ιδιαίτερα στη σημερινή εποχή της οικονομικής κρίσης. Η παρούσα εργασία προσπαθεί να εντοπίσει, για την Ελλάδα, αν και σε ποιο βαθμό οι δομές και διαδικασίες χωρικού σχεδιασμού και ανάπτυξης, επηρεάζονται από τις αντίστοιχες που επιχειρείται να υιοθετηθούν στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, η έρευνα εστιάζει αφενός στο τοπικό επίπεδο σχεδιασμού/ανάπτυξης και αφετέρου στις επιπτώσεις εφαρμογής μιας συγκεκριμένης Κοινοτικής Πρωτοβουλίας (Κ.Π. Interreg). Στη βιβλιογραφία, αναφέρεται ότι ο ευρωπαϊκός σχεδιασμός και ιδιαίτερα οι Κοινοτικές Πρωτοβουλίες (όπως η Interreg) έχουν συμβάλλει στη δημιουργία μιας νέας φιλοσοφίας σχεδιασμού, που βασίζεται σε νέες ιδέες, νέες προσεγγίσεις και προωθεί την εφαρμογή νέων δράσεων. Η νέα αυτή φιλοσοφία, αναφέρεται ως «εξευρωπαϊσμός» του χωρικού σχεδιασμού. Ο όρος αυτός, είναι πολυδιάστατος και χρησιμοποιείται για να εκφράσει ένα σύνολο διαφορετικών φαινομένων και διαδικασιών που οφείλονται σε δράσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παράλληλα, στην βιβλιογραφία συναντώνται απόψεις που αναφέρονται σε «εξευρωπαϊσμό» των συστημάτων χωρικού σχεδιασμού και των πεποιθήσεων, των αξιών και των προτεραιοτήτων των φορέων που συμμετέχουν σ’αυτόν, ως αποτέλεσμα της επιρροής των προγραμμάτων και των επίσημων κειμένων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην προσπάθεια να προσδιοριστεί ο βαθμός διαφοροποίησης των δομών και της φιλοσοφίας του συστήματος χωρικού σχεδιασμού στην Ελλάδα κάτω από την επίδραση της Κ.Π. Interreg, επιλέχθηκε η τεχνική των συνεντεύξεων σε βάθος (in-depth interview), στις οποίες συμμετείχε το σύνολο των τοπικών φορέων που σχετίζονται με τον σχεδιασμό της περιοχής. Ως περιοχή μελέτης της εμπειρικής έρευνας επιλέχτηκε ο συνοριακός Δήμος Σιντικής της Περιφερειακής Ενότητας Σερρών. Τα αποτελέσματα της εμπειρικής έρευνας, αποδεικνύουν πως αν και κυριαρχούν στοιχεία που δεν συνάδουν με αυτό που προαναφέρθηκε ως «εξευρωπαϊσμός» των φορέων και του συστήματος χωρικού σχεδιασμού στη περιοχή μελέτης, παράλληλα υπάρχουν ιδιαίτερα περιορισμένες όμως ενδείξεις αλλαγής της φιλοσοφίας, των αρχών και των πεποιθήσεων, των φορέων της περιοχής, εξαιτίας της «επαφής» τους με ευρωπαϊκής προέλευσης προγράμματα. Συμπερασματικά, προκύπτει πως μάλλον είναι ιδιαίτερα δύσκολο οι διαδικασίες «εξευρωπαϊσμού» των δομών χωρικού σχεδιασμού, που παρατηρούνται σύμφωνα με τη βιβλιογραφία στο εθνικό επίπεδο, να ακολουθούν τους ίδιους ρυθμούς και «διαδρομές» στο τοπικό επίπεδο, ξεπερνώντας μία σειρά από αδυναμίες που αφορούν όχι στο γράμμα των νόμων και κειμένων, ούτε ίσως στις καλές προθέσεις και διαθέσεις, αλλά στην εφαρμογή του συνόλου των αρχών του σχεδιασμού, κάμπτοντας την αδιαφάνεια και το συγκεντρωτισμό και αναπτύσσοντας τη συμμετοχή και το στρατηγικό χαρακτήρα των σχεδίων.
description: Spatial planning as well as both local and regional development in Greece, although being hindered by significant weaknesses and controversies, are still important and crucial for the development of the country in this very time of financial recession. The present paper tries to identify if the structure and tools of spatial planning and development in Greece are being affected by those that are being adopted in the European Union. More specifically, the research focuses both on the local planning/development level as well as at the repercussions of the application of one specific European Union Program (Interreg). The E.U. Interreg program, according to the bibliography, has played a significant role in creating a new philosophy of spatial planning, that is based on new ideas, new ways to approach the subject and introduces a new field of actions. This new philosophy is interpreted "Europeanisation" of spatial planning. This term is multifaceted and is used to describe collectively a series of various phenomena and procedures that are a result of actions of the European Union. In bibliography are recorded opinions that refer to the "Europeanisation" not only of planning systems, but also of the beliefs, the values and the priorities of the planning agencies. In this effort to identify the depth of impact that the E.U. Interreg Program has had on the structure and philosophy of the spatial planning system in Greece the tool that was considered to be the most appropriate, was the technique of In-depth-interviews. All the local agencies that are involved in regional planning took part in this procedure of in-depth-interviews. The area that was chosen for study is the Municipality of Sintiki of Serres Region. The final results of this research, prove that although there are drastic elements which prove that there is no Europeanisation of the agencies and the spatial planning system in the study area, there is still a limited number of elements that indicate a change of philosophy, principles and beliefs of the local agencies because of their past "connection" with the European programs. As a conclusion, according to the bibliography, one would say that it is rather difficult for the procedures that aim to the Europeanisation of the spatial planning structures in the local level to keep pace with the national level. In order to achieve that, these procedures will have to overcome a series of obstacles that are based not in the "letter" of the legislation and related texts, but in the very application of the principles of planning as a whole.