Ο Ελύτης και η Ποιητική Λογική των Μορφών: «Έξι και Μία Τύψεις για τον Ουρανό»:
Creators: name: Καζακοπούλου, Μαργαρίτα Αριστοτέλη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: φαντασία
μορφή
διονυσιακό ‒ απολλώνιο
imagination
form
dionysian ‒ apollonian

description: Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η εξέταση της ιδιαίτερης λογικής, σύμφωνα με την οποία αναπτύσσονται και κινούνται οι ποιητικές μορφές του Οδυσσέα Ελύτη, με ειδικότερο πεδίο αναφοράς την ποιητική συλλογή Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό (1960). Εξετάζονται οι κύριες έννοιες που συγκροτούν την Ελύτεια ποιητική πραγματικότητα, σε σχέση μ’ ένα ιδιωτικό στοιχείο που βρίσκεται στη βάση της λειτουργίας τους. Στο πρώτο κεφάλαιο επιχειρείται ο προσδιορισμός της φύσης των ποιητικών μορφών, καθώς και της περιοχής όπου αυτές εντοπίζονται, δηλαδή της φαντασίας. Η λογική με την οποία λειτουργεί η φαντασία εξετάζεται στο πλαίσιο μιας τριπλής διάρθρωσης του πραγματικού, όπου τα δύο ακραία επίπεδα, αυτό της νόησης και της αίσθησης, βρίσκουν μια ενδιάμεση περιοχή όπου αναπτύσσεται μια δυναμική σύγκλισής τους, με αποτέλεσμα τη δημιουργία μιας απελευθερωμένης, εξιδανικευμένης πραγματικότητας. Εδώ επιχειρείται και η κατάδειξη της συνάφειας μεταξύ της δράσης της φαντασίας και της λογικής των μορφών του φαντασικού (formes imaginales), ως οντολογικού επιπέδου σύζευξης των εννοιών και των αισθητών όντων, όπως υπαγορεύει η αντίστοιχη θεωρία του Henry Corbin (γίνεται αναφορά και σε ορισμένες πλευρές της πλατωνικής σκέψης). Στο δεύτερο κεφάλαιο η έρευνα εστιάζεται στη λογική συμβολής του ονειρικού παράγοντα και των τεσσάρων στοιχείων της φύσης στη σύνθεση της ποιητικής πραγματικότητας, έχοντας ως πεδίο αναφοράς την αισθητική του Gaston Bachelard. Αυτή η συμβολή συνδέεται με μια προοπτική ιδανικότητας της μελλοντικής κίνησης, η οποία ενεργοποιείται στο πλαίσιο μιας ιστορίας του βιώματος, που συγκεντρώνεται στην ανάληψη του παρελθόντος από το παροντικό αίσθημα. Αντικείμενο του τρίτου κεφαλαίου αποτελεί η διερεύνηση της έννοιας του φωτός σε σχέση με τον έρωτα, αλλά και η εξέταση μιας ιδιάζουσας χρονικότητας που διέπει την ποιητική πραγματικότητα. Το τελευταίο ζήτημα εξετάζεται με αφορμή την αντιπαράθεση μεταξύ του Henry Bergson και του Henry Roupnel αναφορικά με το ζήτημα της ουσίας του χρόνου και την απόπειρα του Gaston Bachelard να συνδυάσει στοιχεία από τη σκέψη των δύο φιλοσόφων. Από το σημείο αυτό θα οδηγηθούμε στο αποκορύφωμα της εξιδανικευτικής δράσης της φαντασίας: στην εσωτερική υπέρβαση του θανάτου της στιγμής. Ερευνάται επίσης η συμβολή του έρωτα στη συνειδητοποίηση της φαντασιακής πραγματικότητας, καθώς και η σχέση του με το Διονυσιακό και το Απολλώνιο στοιχείο, προκειμένου να οδηγηθούμε τελικά στη θέση πως η ποιητική γεγονότητα του Ελύτη έρχεται ως αποτέλεσμα μιας παραγωγικής συνύπαρξης και αλληλεπίδρασης του Διονυσιακού και του Απολλώνιου στοιχείου. Ο εντοπισμός των ποιητικών τοπίων του Ελύτη πρέπει να αναζητηθεί σε ένα εσωτερικό, μη εντοπίσιμο εξωτερικά χώρο, στο χώρο του βιώματος , όπου το Διονυσιακό και το Απολλώνιο, ως δύο διαφορετικές ποιοτικά εκφράσεις της ίδιας φύσης καθίστανται δύο αντιμαχόμενες, αλλά και αλληλοσυμπληρωματικές τάσεις, τις οποίες ο ποιητής πασχίζει να εξισορροπήσει. Στην πραγματικότητα, κάθε ποιητική εικόνα εκφράζει μια ιδιαίτερη σχέση και μια εναλλασσόμενη διαβάθμιση μεταξύ Διονυσιακού και Απολλώνιου στοιχείου.
description: In the current dissertation an attempt is being made to explore the logic under which the poetic forms of Odysseus Elytis are formulated and developed. Particular attention is being paid to the poetic collection Six and one Remorses for the sky (1960). The main concepts that constitute the Elytis’ poetic reality are being examined and associated with the private element that lies at the root of their operation. In the first chapter an attempt is made to define the nature of the poetic forms as well as the area where these forms appear, namely the imagination. The logic of the imagination is examined in the frame of the triple articulation of reality where the two extreme levels, that of cognition and sensation find an intermediate area where they converge dynamically resulting in creating an idealized, liberated reality. The relevance between the imagination’s effect and form’s logic (forms imaginales) is tried to be shown and is explained in accordance with the corresponding theory of Henry Corbin. A reference is made to certain aspects of Plato’s contemplation. In the second chapter the inquiry is focused to the logic of convergence between the dreamy factor and the four elements of nature in order to compose poetic reality. The area of reference is the aesthetics of Gaston Bachelard. This contribution is connected with the prospect of an ideal movement in the future, which is activated in the frame of a history of experience that is concentrated to the taking over of the past by the current feeling. The third chapter is devoted to the exploration of the meaning of light in relation to eros as well as the study of the special timing that rules poetic reality. The study of this last issue is prompted by the juxtaposition between Henry Bergson and Gaston Bachelard concerning the essence of time and the attempt of Gaston Bachelard to combine contemplation elements between these two philosophers. From this point we will be lead to the climax of the idealized action of imagination: The internal excess of the death of the moment. The contribution of eros is also explored to realizing the reality of imagination as well as its relation to the Apollonian and Dionysian element. The poetry of Elytis comes as a productive coexistence and interaction between the Apollonian and Dionysian element. The location of the poetic scenery of Elytis must be looked for to an internal space, not possible to be located from the outside, the space of experience where the Apollonian and Dionysian element, as two different qualitatively expressions of the same nature, become two warring but also complementary trends that the poet tries to balance. In reality every poetic picture expresses a particular relationship and an alternating gradation between Apollonian and Dionysian element.