Αφηγήσεις ενός σιδηρόδρομου: έξω και γύρω από τους συρμούς και τους σταθμούς
Creators: name: Γκουντάρας, Ηρακλής Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Θεσσαλονίκη και Βαλκάνια
Νεωτερικότητα
Σιδηρόδρομος
Thessaloniki and the Balkans
Modernity
Railway

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία αφορά το μουσειολογικό νοηματικό και χωρικό προγραμματισμό και σχεδιασμό μιας έκθεσης με αντικείμενο τη συλλογή του Σιδηροδρομικού Μουσείου Θεσσαλονίκης. Σκοπός μας είναι να σκιαγραφήσουμε την κομβική θέση του σιδηρόδρομου ως φαινόμενο και ταυτόχρονα ως μέσο, μέσα από τη διασύνδεσή του με ποικίλες όψεις και εκφάνσεις της νεωτερικής εποχής στην πόλη της Θεσσαλονίκης, αλλά και ευρύτερα στον βαλκανικό χώρο. Για να πραγματοποιηθεί ο παραπάνω σκοπός επιλέγουμε ένα αυτόνομο εκθεσιακό σενάριο, που έχει άμεση σχέση με την συλλογή και τον ευρύτερο φυσικό χώρο της Στρατιωτικής Στάσης. Το σενάριο αυτό βασίζεται σε θεματικές ενότητες που εξετάζουν το πώς ο σιδηρόδρομος επηρέασε ποικίλες όψεις της νεωτερικής εποχής στην περιοχή της Θεσσαλόνικης. Στην πρώτη θεματική ενότητα μελετάμε τη σχέση του σιδηρόδρομου με τη βιομηχανική επανάσταση και πώς αυτή αποτέλεσε μοχλό οικονομικής και βιομηχανικής ανάπτυξης και αλλαγής των δομών της κοινωνίας. Στην δεύτερη ενότητα εξετάζουμε το πώς ο σιδηρόδρομος χρησιμοποιήθηκε ως εργαλείο και μέσο κατάκτησης του χώρου από τα εθνικά κράτη επαναπροσδιορίζοντας την εδαφική επικράτεια και την θεσμική της οριοθέτηση. Στην τρίτη ενότητα το πώς το τραίνο αποτέλεσε δημοφιλές μέσο ψυχαγωγίας, αναψυχής και περιήγησης στα πλαίσια της βιομηχανίας του ελεύθερου χρόνου. Στην τέταρτη ενότητα το πώς ο σιδηρόδρομος λειτούργησε ως εργαλείο ελέγχου και άσκησης πολιτικής εξουσίας αλλά και προστασίας της κοινωνίας στη διάρκεια πολεμικών συγκρούσεων και γεωπολιτικών αντιπαραθέσεων. Στην πέμπτη ενότητα το πώς άλλαξε την φύση και τον χαρακτήρα της μετακίνησης, καθώς συνδέθηκε με φαινόμενα μαζικού εκτοπισμού αλλά και μετανάστευσης. Στην έκτη ενότητα το πώς ο σιδηρόδρομος προσέδωσε στην έννοια και στο χαρακτήρα του ταξιδιού μια υπαρξιακή διάσταση ως μια εσωτερική αναζήτηση. Οι ενότητες αυτές αντιστοιχούν σε διακριτές στον υπαίθριο χώρο σκηνογραφικές επεμβάσεις. Η χωρική επέμβαση ‘ζωντανεύει’ σημειακά τον αδιαμόρφωτο εξωτερικό χώρο, ενώ ταυτόχρονα διατηρεί την σημερινή του αίσθηση ως ‘κρανίου τόπος’. Ο επισκέπτης ανά πάσα στιγμή αντιλαμβάνεται πού έγιναν επεμβάσεις και πού όχι, τις σχέσεις μεταξύ των επεμβάσεων τόσο με τον ίδιο τον τόπο όσο και μεταξύ τους και τέλος τις σχέσεις μεταξύ των επεμβάσεων και των υπόλοιπων στοιχείων του χώρου που παρέμειναν ανέγγιχτα.
description: This thesis is about the museological conceptual and spatial programming and design, in view of an exhibition comprised of a part of the Railway Museum’s collection, in the city of Thessaloniki. Our aim is to outline the key importance of the railway during the modernist period in Thessaloniki, and more widely in the Balkans, both as a phenomenon and as a medium. To accomplish the above we chose an exhibition scenario - composed of six sections - which is directly related to the collection and the open-air environment of the Military Station. In the first section, we study the correlation between the industrial revolution and the railroad, and how the latter drove the economic and industrial development as well as the change in societal structures at the time. In the second section, we examine the way Nation-States used the railroad as a tool and as a medium, to conquer space and redefine their territory from an institutional and political point of view. In the third section, we focus on the train’s growing popularity within the leisure industry, as a means of entertainment and of recreational travel. In the fourth section, we look at the railroad as a political tool, to control and protect society during wars and geopolitical confrontations. In the fifth module, we examine the way the railroad changed the nature and character of transport, as well as its association with mass population transfer, displacement and migration. In the sixth section, we analyse the parallels between the out-of-body experience of travelling by train and the quest of introspective and existential inquiry. Each of these six sections have an equivalent scenographic representation in a distinct area of the outdoor space. The spatial museological interventions bring to life the chosen elements of the raw outdoor space, while still maintaining its current sense of abandonment and desolation. The visitor remains aware at all times of the spatial changes - or lack thereof -, of the relations between the different interventions, and lastly, of the interplay between the interventions and the other elements of the space that remain virgin of interference.
description: Σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)