La reecriture des mythes au theatre: Electre de Jean Giraudoux:
Creators: name: Μαστοράκη, Θεοδώρα-Πουλημένη Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Μεταγραφή
Μύθος της Ηλέκτρας
Χορός
Transcription
Myth of Elektra
Chorus

description: Ο δημοφιλής μύθος της Ηλέκτρας και γενικότερα το τραγικό πεπρωμένο του οίκου των Ατρειδών ανήκει στη συλλογική μνήμη του Ευρωπαϊκού πολιτισμού, καθώς και οι τρεις αρχαίοι τραγικοί (Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης) έχουν ασχοληθεί με το θέμα, ο καθένας από τη δική του σκοπιά. Ο Ζαν Ζιρωντού διατηρεί τη βασική γραμμή του μύθου και τα βασικά πρόσωπα, αλλά συγχρόνως με τη σειρά του προσδίδει νέο προσανατολισμό στην τραγική ιστορία, ανανεώνοντας το νόημα του μύθου, ώστε να υπάρχουν υπαινιγμοί στη σύγχρονη πραγματικότητα (1937). Στη διπλωματική μας εργασία θα επικεντρωθούμε σ’ εκείνα τα στοιχεία του σύγχρονου έργου, που συνιστούν τη νεωτερικότητά του είτε ανήκουν στο χώρο των προσώπων είτε αποτελούν δομικές επιλογές. Ο Ζιρωντού έλεγε: «Η Ηλέκτρα για μένα είναι ο μύθος της αλήθειας».
description: Η Ηλέκτρα, λοιπόν, θα κινηθεί για ν’ ανακαλύψει την πραγματική αλήθεια γύρω από το θάνατο του πατέρα της, αφού στο συγκεκριμένο έργο ο θάνατος του Αγαμέμνονα αποδίδεται σε ατύχημα! Αυτή είναι μία από τις καινοτομίες, που εισάγει ο Ζιρωντού στο μύθο. Μία άλλη είναι η αναβάθμιση του Αίγισθου. Στον αρχαίο μύθο είναι ένα δευτερεύον πρόσωπο• στην Ηλέκτρα του Ζιρωντού περνά σε πρώτο πλάνο, καθώς επιθυμεί να γίνει πραγματικά βασιλιάς και στην προσπάθειά του αυτή έρχεται σε σύγκρουση με την Ηλέκτρα, όταν αυτή ανακαλύπτει τελικά την αλήθεια. Η μεγάλη συγγένεια του Ζιρωντού με τους αρχαίους Έλληνες τραγικούς είναι η σπουδαιότητα, που αποδίδει στο Χορό ως μέσο σχολιασμού των δρώμενων. Χωρίς το σχολιασμό του Χορού το μακροσκελές αυτό θεατρικό έργο θα γινόταν κουραστικό και δυσνόητο για τους θεατές. Ο Ζιρωντού χρησιμοποιεί πρόσωπα δικής του έμπνευσης εν είδει Χορού. Ο Ζητιάνος (mendiant), που παρευρίσκεται συνέχεια επί σκηνής, σχολιάζει, παροτρύνει, προλέγει, εκφωνεί αποφθέγματα κλπ., αντικατοπτρίζοντας το κοινό αίσθημα, αλλά και τις ιδέες του συγγραφέα. Ο Κηπουρός (jardinier), που αποτελεί κατ’ αρχάς δευτερεύον πρόσωπο του έργου, ως μνηστήρας της Ηλέκτρας, σ’ ένα διάλειμμα της δράσης πραγματοποιεί «παράβαση» (όπως στις αρχαίες κωμωδίες) αποτελώντας φερέφωνο του συγγραφέα και σχολιάζει τα δρώμενα, που προηγήθηκαν. Δίνει, έτσι, μια διαφορετική οπτική γωνία, μια αλήθεια που υποβόσκει κάτω από τα φανερά λεγόμενα. Υπάρχουν, επίσης οι τρεις μικρές Ευμενίδες (petites Euménides), που – ως συλλογικό πρόσωπο – σχολιάζουν τη δράση από τελείως διαφορετική πλευρά, εχθρική προς την Ηλέκτρα, τονίζοντας τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στη μητροκτονία της Κλυταιμνήστρας από τον άβουλο και φυγόπονο Ορέστη και στην καταστροφή του Άργους από τους Κορίνθιους, καθώς εμποδίζει τον Αίγισθο ν’ αποκρούσει τους εισβολείς. Τέλος, ως υπαινιγμό στη σύγχρονή του κοινωνική πραγματικότητα ο Ζιρωντού εισάγει ένα ζευγάρι αστών. Πρόκειται για τον ξάδερφο του Κηπουρού και δεύτερο πρόεδρο του δικαστηρίου Théocathoclès και τη νεαρή σύζυγό του Agathe. O Théocathoclès αποτελεί τον χαρακτηριστικό τύπο του κενόδοξου και διεφθαρμένου μικροαστού, που τον απατάει η γυναίκα του κάτω από τη μύτη του. Η Agathe είναι η πρώτη που, ασφυκτιώντας από την υποκρισία που κυριαρχεί στη ζωή της, περνάει στο στρατόπεδο της Ηλέκτρας, βροντοφωνάζοντας την απιστία της και πυροδοτώντας, έτσι, τις εξελίξεις, που θα οδηγήσουν στην αποκάλυψη της αλήθειας – σχετικά με την απιστία της Κλυταιμνήστρας με τον Αίγισθο και το φόνο του Αγαμέμνονα – και προοδευτικά στην κορύφωση και λύση του δράματος. Έτσι μπορούμε να πούμε ότι όλα τα βασικά πρόσωπα (με πρώτη την Agathe) υιοθετούν το περί δικαιοσύνης ιδανικό της Ηλέκτρας, που είναι η αλήθεια χωρίς τον παραμικρό συμβιβασμό. Καταληκτικά συμπεραίνουμε ότι το μήνυμα του συγγραφέα είναι πως η ευημερία ενός έθνους είναι απαραίτητο να στηρίζεται στην αλήθεια και στη δικαιοσύνη, ακόμα και όταν αυτό απαιτεί υπερβολικές θυσίες, όπως η καταστροφή και η εκ θεμελίων αναδημιουργία της κοινωνίας. Πάντως το έργο καταλήγει με μία νότα αισιοδοξίας, καθώς η ακροτελεύτια λέξη του κειμένου είναι « aurore ».
description: The popular myth of Electra and the tragic fortune of the Atreid family, in general, belong to the collective memory of the European civilization. The same applies for the three ancient tragic writers (Aeschylus, Sophocles, and Euripides) who have also occupied with this matter, each one from his own point of view. Jean Giraudoux maintains the plot and the protagonists of the myth but, at the same time, gives a new prospect to the tragic story, by renewing the meanings of the myth, so as to make correlations with today’s reality (1937). In our thesis we will focus on those elements that make the myth contemporary either they refer to the figures either they refer to matters of structure. Giraudoux used to say: “Electra is for me the myth of truth”. As a result, Electra will try to reveal the truth about the death of her father, since in this play the death of Agamemnon is attributed to an accident! This is one of the innovations that Giraudoux adds to the myth. Another innovation is the elevation of Aegisthos. In the ancient myth he is a secondary figure. In the Electra of Giraudoux he becomes one of the protagonists, because he wishes to become a real king, and he comes in conflict with Electra, when she finally discovers the truth. The most important common element between Giraudoux and the ancient Greek tragedians is the prioritization of the Chorus as a means of commentary to the happenings. Without the commentary by the Chorus, the already lengthy theatrical play would be tiring and incomprehensible for the audience. Giraudoux creates a Chorus by using persons of his own inspiration. The mendicant (mendiant), who is constantly present at the stage, comments, prefaces, announces sayings, etc, reflecting the common sense and the ideas of the writer himself. The gardener (jardinier), who is a secondary figure in the play, as Electra’s suitor, in a break of the action he “intrudes” (as it happens in ancient comedies), acting as the writer’s sounding board and he comments what has preceded. In this way, he adds a different point of view, a truth that is hidden under the words. There are also the three little Eumenides (petites Euménides), who as a collective figure comment on the action from a completely different point of view, hostile to Electra, emphasizing the fact that she was highly responsible for her mother’s murder, Clytemnestra by the tame and shirker Orestes and the destruction of Argos by the Corinthians, since she prevents Aegisthus from repelling the intruders. Finally, Giraudoux makes an implication to today’s society by adding a couple of bourgeois. He is the cousin of the jardinière and second chairman of the court Théocathoclès and his young wife Agathe. Théocathoclès is the characteristic type of a vainglorious and corrupted bourgeois, whose wife is cheating on him under his nose. Agathe is the first who cannot bear the hypocrisy in her life anymore and she becomes a supports of Clytemnestra, she reveals the adultery she has committed and touches off the twisting of the story, which will lead to the revelation of the truth – about the adultery Clytemnestra committed with Aegisthus and the murder of Agamemnon’s – and progressively to the climax and denouement of the drama. In this way, we can claim that the basic figures (Agathe is the most characteristic) adapt the stance of Electra about the ideal, which is the truth without any compromise. Finally, we deduce that the message the writer wishes to transmit is that a nation is necessary to prioritize the truth and the justice in order to develop, even if this demands great sacrifices, like the destruction and the recreation of the society. The play, however, ends up with an optimistic tone, since the very last word of the play is “aurore”.