Το Καθολικό της Ιεράς Μονής Στροφάδων και Αγίου Διονυσίου στη Ζάκυνθο: αρχειακή και αρχαιολογική μελέτη
Creators: name: Λυκογιάννης, Διονύσιος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Άγιος Διονύσιος
Ζάκυνθος
Στροφάδια
Saint Dionysios
Zakynthos
Strofadia

description: Η διακήρυξη της αγιότητας του Διονυσίου Σιγούρου, Επισκόπου Αιγίνης το 1703 υπήρξε η αφορμή να αφιερωθεί ναός (1704) έναν χρόνο αργότερα στη νότια άκρη της πόλης της Ζακύνθου, εκεί που βρίσκονταν τα σπίτια του μοναστηριού. Στο διάστημα 1708-1713 κτίστηκε εκ θεμελίων ναός προς τιμήν του αγίου Διονυσίου στη θέση τριών σπιτιών, που είχε αποκτήσει η μονή με αγορές και δωρεές. Ο εσωτερικός στολισμός φαίνεται πως διήρκεσε αρκετές δεκαετίες, μιας και η οικονομική ένδεια της μονής, από τους καταστροφικούς σεισμούς και τις ληστρικές επιδρομές δυσχέραιναν την ολοκλήρωση των εργασιών. Το 1714 το κατώτερο μέρος του τέμπλου είχε κατασκευαστεί από το Νικόλαο Λαμπέτη. Τότε ξεκίνησε η ζωγραφική και των δεσποτικών εικόνων. Η πειρατική επιδρομή στις 19 Αυγούστου 1717 υπήρξε η αιτία το ιερό Λείψανο του αγίου Διονυσίου να μεταφερθεί από το νησί των Στροφάδων στη Ζάκυνθο και να βρει την οριστική του θέση στο ναό που είχε κτιστεί προς τιμήν του, με τις εργασίες διακόσμησης να συνεχίζονται. Το 1728 ο υιός του Νικολάου Λαμπέτη, Αναστάσιος μαζί με τον Άγγελο Λαμπέτη συνεχίζουν την κατασκευή του τέμπλου, που θα πρέπει τα επόμενα τρία χρόνια να είχε ολοκληρωθεί. Το 1752 ο τεχνίτης Νικόλαος Λογοθέτης πληρώνεται για ξυλογλυπτικές εργασίες στο ναό. Πιθανολογούμε ότι η εργασία του αφορούσε την κατασκευή της πυραμίδας του τέμπλου, η οποία εξακολουθεί να πρωτοτυπεί για τα δεδομένα της Ζακύνθου σε σχεδιαστική σύλληψη με τα δυτικότροπα σε ύφος κυκλικά εικονίδια, που αποδίδουμε κυρίως στο χρωστήρα του Νικολάου Δοξαρά. Στους Δοξαράδες Παναγιώτη και υιό Νικόλαο αποδίδουμε και τη ζωγραφική των θωρακίων. Το τέμπλο αυτό είχε πουληθεί στο ναό του Σωτήρα στον Καληπάδο Ζακύνθου το 1777. Στην ίδια θέση το 1764 ο ναός μεγάλωσε κατά μήκος και καθ΄ ύψος. Το 1775 ξεκίνησε η κατασκευή του νέου τέμπλου από τον Αναστάσιο Μπάστα και κράτησε τρία χρόνια, με ύφος που ακολουθούσε τις καλλιτεχνικές αντιλήψεις της εποχής. Ο ζωγράφος ιερέας Νικόλαος Κουτούζης αναλαμβάνει στο διάστημα 1778-1779 να ζωγραφίσει τα θωράκια, τα ξύλινα ομοιώματα της δεύτερης ζώνης και την επίστεψη. Ο ναός ερειπώθηκε με το σεισμό του 1893 και ανοικοδομήθηκε πρόχειρα. Μια σειρά Επιτροπών από το 1898 μέχρι το 1923 ανέλαβαν τη συγκέντρωση χρημάτων και τη φροντίδα της ανοικοδόμησης του νέου ναού Πρώτη μέριμνα ήταν το που θα κτιστεί ο νέος ναός. Τελικά, επικράτησε η γνώμη να κτιστεί μπροστά από τον παλιό ναό στη Βόρεια πλευρά του, αφού πρώτα γίνει αλλαγή του ρυμοτομικού σχεδίου της περιοχής, μιας και χρειαζόταν να γκρεμιστούν αρκετά σπίτια και να μετατοπιστούν δρόμοι. Δεύτερο μέλημα υπήρξε η εκπόνηση αρχιτεκτονικού σχεδίου. Τα πρώτα σχέδια έκανε ο Παναγιώτης Καραθανασόπουλος, ακολούθησε ο Ερνέστος Τσίλλερ για να επιλεγεί τελικά ο Αναστάσιος Ορλάνδος με σχέδιο ναού στον τύπο της βασιλικής. Η προθεμελίωση ξεκίνησε το 1910. Το 1931 η Εταιρεία «Λάσκο» αναλαμβάνει το κτίσιμο του σκελετού του ναού από σιδηροπαγές σκυρόδεμα. Μια σειρά καλλιτεχνών εργάστηκαν μέχρι πρότινος για τη διακόσμηση, όπως οι ξυλογλύπτες Ν. Ανδραβιδιώτης και Α. Κεφαλλωνίτης καθώς και ο ψηφιδογράφος Στέφανος Ξενόπουλος, αδελφός του Γρηγορίου Ξενόπουλου, οι αγιογράφοι Δημήτριος Πελεκάσης, Νικόλαος Ανδραβιδιώτης και άλλοι νεότεροι,. Ο ναός εγκαινιάστηκε στις 22 Αυγούστου 1948.
description: The declaration of his holiness, Dionysios Sigouros, Βishop of Aegina in 1703, was the cause to be devoted a church to him in the south end of the town of Zakynthos where the houses of the monastery were, a year later in 1704. During the time between 1708 and 1713 a church was built and dedicated to saint Dionysios, in the place where three houses were acquired by the monastery, through buyings and donations. The internal decoration of the church took several decades to be completed, mostly due to poverty, catastrophic earthquakes and pirates invasions that drew back the works of the monastery. In 1719 the lower part of the altarscreen was completed by Nikolaos Lampetis. After that the drawing of the holy icons began. The pirate invasion on August 19th 1717 caused the move of the holy relics of saint Dionysios from Strofades Island to Zakynthos and its final placement in the church constructed to his holiness, while the internal decoration was still under construction. In 1728 Nikolaos’ Lampetis’ son, Anastasios, along with Angelos Lampetis continue the construction of the altarscreen which was completed three years later. In 1752, Nikolaos Logothetis is paid for his carpentry in the altarscreen. We assume that his work was the construction of the pyramid on the altarscreen, which is a unique pattern in the Zakynthian art with the circular icons of western motifs painted mostly by Nikolaos Doxaras who along with his father Panaghiotis, were the artists who painted also the panels. This altarscreen had been sold to the church of Transfiguration of the Savior in Kalipado in 1777. In the same position, in 1764, the church became larger in height and length. In 1775, the construction of the new altarscreen started by Anastasios Bastas, which lasted three years and followed the norma of the era. The priest and painter Nikolaos Koutouzis, painted the panels, the wooden curved figures in the second zone and the pyramid between 1778-1779. The temple was damaged in the earthquake of 1893 and was partially renovated. Various committees from 1898 to 1923 were responsible for the funds to reconstruct the new temple. Their first thought was to find the new building place. Finally the decision was taken to built it in front of the old one and in its north side, after they had changed several roads and demolish several houses. Their second thought was the architectural design. The first layouts were presented by Panaghiotis Karathanasopoulos, then by Hernest Ziller and finally by Anastasios Orlandos who presented the final design of the church in the type of basilica. The foundation started in 1910. In 1931, “ Lasko” ent. build the skeleton with iron concrete. Various artists have worked since, in the decoration, such as the carpenters N. Andravidiotis and A. Keffalonitis, as well as Stefanos Xenopoulos, brother of Gregorious Xenopoulos, who did the mosaic, the painters Dimitrios Pelekasis, Nikolaos Andravidiotis and others. The church was inaugurated on August 22th 1948.