Γρηγόριος Παλαμάς και αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι
Creators: name: Βασιλειάδου, Ανδρομάχη-Κυράννα Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Κλασσική παιδεία
Ορθόδοξοι θεολογία
Έλληνες φιλόσοφοι
Classical education
Orthodox theology
Greek philosophers

description: Σκοπός της εργασίας είναι να παρακολουθήσει μέσα από τα κείμενα του Γρηγορίου Παλαμά την αρχαιογνωσία του χριστιανού φιλοσόφου, να διακρίνει τις άμεσες και έμμεσες πηγές του και να δείξει τη στάση του απέναντι στην “έξωθεν” παιδεία και σκέψη. Από τη μελέτη του παλαμικού έργου διαφαίνεται η άριστη κλασική παιδεία που ο φιλόσοφος διαθέτει, και στην οποία καταφεύγει, όταν υπερασπίζεται το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα στις θεολογικές διαμάχες της εποχής του. Ο Παλαμάς, κύριος εκφραστής του Ησυχασμού στο Βυζάντιο, ακολουθώντας τους Πατέρες της Εκκλησίας, μελετά την παλαιότερη φιλοσοφική παράδοση, και χρησιμοποιεί και αξιοποιεί την ελληνική σκέψη στην αντιπαράθεσή του με τον Βαρλαάμ και τους οπαδούς του ορθολογισμού. Από την εξέταση φάνηκε η βαθιά γνώση του Παλαμά στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, από τους Προσωκρατικούς, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη ώς τους Στωικούς, Σκεπτικούς, Επκούρειους και Νεοπλατωνικούς φιλοσόφους. Ειδικότερα, αριστοτελική είναι η ορολογία και η μεθοδολογία που ακολουθεί, ενώ η θέση για την αυθυπαρξία της ουσίας του Θεού και η αντίληψη του “ενός” για την αρχική ενότητα του Θεού παραπέμπουν στον Πλάτωνα και τους Νεοπλατωνικούς. Στην αντίληψη για τον κόσμο και το σύμπαν συμφωνεί με τον Αριστοτέλη, ενώ διαφωνεί με τους Προσωκρατικούς και τον Πλάτωνα. Από τη μελέτη προκύπτει ότι ο Παλαμάς χρησιμοποιεί τους Έλληνες φιλοσόφους κυρίως για να αντιμετωπίσει τους δογματικούς του αντιπάλους και να τεκμηριώσει την ορθόδοξη θεολογία και σκέψη. Δεν είναι ο νηφάλιος εκφραστής των θεολογικών απόψεων και συχνά στον λόγο του είναι αυστηρός και ειρωνικός. Η αλήθεια όμως είναι ότι με το να ανατρέχει στην αρχαία ελληνική παράδοση με την οποία συχνά διαφωνεί, στην πραγματικότητα την αναδεικνύει.Έτσι στον Παλαμά η ελληνική σκέψη φαίνεται να στηρίζει και να υπηρετεί τη χριστιανική.
description: The aim of this paper is to observe Gregorios Palamas's erudition in the classic tradition through his writings, to distinguish his direct and indirect sources and to demonstrate the philosopher's attitude towards the "έξωθεν" ways of education and thought. Through the study of Palamas's work, his profound knowledge of ancient greek philosophy, to which he often resorts in order to defend the orthodox dogma during the theological conflicts of the time, becomes eminently clear. By following the Church Fathers' lead, Palamas, the most preeminent theologian of Hesy-chasm in the byzantine era, studies the old classical tradition, which he consequently uses and exploit, when he confronts Varlaam and the followers of rationalism. As the paper shows, Pala-mas's erudition in ancient greek thought covers a wide range of philosophers, from the Presocratics, Plato and Aristotle to the Stoics, the Sceptics, the Epicureans, as well the Neoplatonists. Particurlarly, the method and terminology that he employs, comes straight from Aristotle, whereas the self-existence of the substance of God along with the sense of "ενός", which expresses God's in¬i¬tial unity, points to platonic and neoplatonic views. In his perception of the world and the universe, Palamas sides with Aristotle, while he disagrees with the Presocratics and Plato. It follows from our study that Palamas uses the Greek philosophers in order to effectively confront his dogmatic rivals and to fortify the orthodox theοlogy and thought. He was certainly not the most moderate exponent of the theological belief system he was defending. He frequently becomes overly judgemental and sarcastic in his writings. The truth, however, is that, despite his objεctions, Palamas actually gives to the ancient greek tradition a most remarkable prominence. Therefore, in Palamas's work the greek thought appears to serve and support the christian faith.