Ο Μοναχός Πανάρετος ο Φιλοθεΐτης: Βίος, έργα και εστίαση σε αντιπροσωπευτικά μέλη
Creators: name: Ντζούφρας, Ευάγγελος Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Πανάρετος
Μακάμ
Μαγνητόφωνο
Panaretos
Makamat
Tape recorder

description: Ο μακαριστός μοναχός Πανάρετος, Παναγιώτης Μακρυγιάννης κατά κόσμον, γεννήθηκε στα Άνω Σουδεναίικα Αχαΐας το 1923. Από πολύ μικρή ηλικία έψαλλε στην εκκλησία του χωριού του. Ο μουσικοδιδάσκαλος π. Σάββας Χατζημιχάλης ήταν ο πρώτος δάσκαλός του στη Βυζαντινή Μουσική, ερχόμενος στο χωριό του μικρού, τότε Παναγιώτη. Κατά τη διάρκεια των μεταπολεμικών χρόνων, η οικογένειά του μετοικίζει στην Πάτρα. Ο λαϊκός ακόμη Παναγιώτης εξελίσσεται και ολοκληρώνεται τόσο ως ψάλτης αλλά και ως μουσικοδιδάσκαλος. Το 1950 αναλαμβάνει το αριστερό αναλόγιο στον Ιερό Ναό Αγίας Βαρβάρας Πατρών, το οποίο διατηρεί για δεκαεπτά συναπτά έτη. Παράλληλα παραδίδει αφιλοκερδώς μαθήματα βυζαντινής μουσικής σε πλείστες περιπτώσεις ανθρώπων. Το 1969 κείρεται μοναχός με το όνομα Πανάρετος στην Ιερά Μονή Ομπλού, συνεχίζοντας τον πνευματικό αγώνα. Το 1980 αναχωρεί για το Άγιον Όρος και πιο συγκεκριμένα στην Ιερά Μονή Φιλοθέου, όπου και θα μονάσει για το υπόλοιπο της ζωής του υπό την πνευματική καθοδήγηση του Αγίου γέροντος Εφραίμ. Μέσα σε αυτό το διάστημα παραδίδει μαθήματα βυζαντινής μουσικής τόσο σε μοναχούς όσο και ιεροψάλτες που τον επισκέπτονται μέσα στη Μονή. Αμέτρητες είναι οι κασέτες με μαθήματα βυζαντινής μουσικής, καθώς και ομιλίες σχετικές με πνευματικά θέματα. Τις ηχογραφεί ακατάπαυστα και τις στέλνει τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό, αγνοώντας το νεανικό ζαχαρώδη διαβήτη που τον αναγκάζει σε ενέσιμη ινσουλίνη αρκετές φορές την ημέρα. Κοιμήθηκε το 1993 σε ηλικία 70 ετών. Το πνευματικό αλλά και το μουσικό έργο που άφησε πίσω του είναι πλουσιότατο. Μέσα από την πνευματικότητα αλλά και το λόγο του λειτούργησε καταλυτικά στην προσέλκυση του κόσμου στον κόλπο της Εκκλησίας, ενώ παράλληλα αρκετοί ήταν αυτοί που ακολούθησαν το παράδειγμά του, υπηρετώντας την Αγία Εκκλησία τόσο ως κληρικοί όσο και ως ιεροψάλτες. Η εργασία αυτή έχει ως σκοπό τη σύσταση του μακαριστού Μοναχού Παναρέτου στην επιστημονική κοινότητα. Θα παρουσιάσουμε την βιογραφία του, μέρος του πνευματικού του έργου αλλά κυρίως τα μουσικά του έργα (ηχογραφήσεις αλλά και μελοποιημένα ανέκδοτα έργα) και θα προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε το κατά πόσο ο Μοναχός Πανάρετος επηρέασε την ψαλτική παράδοση της Ιεράς Μονής Φιλοθέου και κατ’ επέκταση του Αγίου Όρους, αλλά και το αντίστροφο.
description: Βlessed monk Panaretos, known as Panagiotis Makrygiannis, was born in Ano Sudenaika, of Achaia, in 1923. From a very young age, he sang in the church of his village. The music teacher Fr. Savvas Hatzimichalis was his first teacher in Byzantine Music, coming to the village of the little one, then Panagiotis. During the post-war years, his family moved to Patra. The still popular Panagiotis develops and completes both as a cantor and as a music teacher. In 1950 he assumed the left lectern at the Holy Church of Agia Varvara in Patras, which he held for seventeen consecutive years. At the same time, he gives non-profit Byzantine music lessons to most people. In 1969, a monk named Panaretos was ordained in the Holy Monastery of Oblou, continuing the spiritual struggle. In 1980 he left for Mount Athos and more specifically to the Holy Monastery of Philotheus, where he would live as a monk for the rest of his life under the spiritual guidance of Saint Elder Ephraim. During this time he gives Byzantine music lessons to both monks and cantors who visit him in the Monastery. There are countless cassettes with Byzantine music lessons, as well as speeches related to spiritual matters. He records them incessantly and sends them both to Greece and abroad, ignoring the juvenile diabetes that forces him to inject insulin several times a day. He died in 1993 at the age of 70. The intellectual as well as the musical work he left behind is great and huge. Through his spirituality as well as his word, he really helped in attracting the world to the Church, while at the same time there were many who followed his example, serving the Holy Church both as clerics and as cantors. The purpose of this work is to recommend the blessed Monk Panaretos to the scientific community. We will present his biography, part of his spiritual work but mainly his musical works (recordings but also set to music unpublished works) and we will try to investigate to what extent the Monk Panaretos influenced the chanting tradition of the Holy Monastery of Philotheus and by extension of St. Terms, but also vice versa.