The archives of the holy church of the Dormition of the Virgin Mary, Vatoussa, Lesvos (18th-19th centuries): the local church as a center of social, economic, and intellectual life
Creators: name: Παπουτσή, Μαρία Γ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Βατούσσα
Λέσβος
Αρχεία
Δάνεια
Εκκλησιαστική Ιστορία
Vatoussa
Lesvos
Arcives
Loan
Loan-note
Church History

description: Η παρούσα έρευνα ανέλυσε μια ολόκληρη συλλογή πρωτογενών πηγών σχετικά με την οικονομική λειτουργία του 19ου αιώνα της εκκλησίας της Κοίμησης του Θεοτόκου, της κύριας ενοριακής εκκλησίας στη Βατούσα της Λέσβου, για να προσδιορίσει τον κεντρικό ρόλο αυτής της εκκλησίας στη ζωή του χωριού. Οι δευτερεύοντες στόχοι περιλάμβαναν την ανάπτυξη μιας μεθοδολογίας για την έρευνα ενός ολόκληρου συνόλου αρχειακού υλικού και τη διατήρηση της τοπικής ιστορίας. Η αρχική εξέταση τεσσάρων κωδίκων και αρκετών εκατοντάδων λυτών εγγράφων, τόσο στα ελληνικά όσο και στα οθωμανικά τουρκικά, αποκάλυψε έναν αξιοσημείωτο κόσμο τοπικών οικονομικών πράξεων, συμπεριλαμβανομένης της τακτικής δραστηριότητας δανείων και της έκδοσης έκτακτου νομίσματος, που συνιστούσε μια αγροτική μικροοικονομία η οποία είχε τύχει ελάχιστης επιστημονικής προσοχής μέχρι τώρα, εκτός από αρκετά άρθρα και επιλεγμένες μεταγραφές του υλικού της Βατούσας από έναν τοπικό ιστορικό. Αυτές οι αρχικές δημοσιεύσεις άνοιξαν το δρόμο για μια πιο ολοκληρωμένη, βασισμένη σε δεδομένα ανάλυση στην παρούσα μελέτη, δεδομένα που κάλυπταν περισσότερο από μισό αιώνα. Αφού εξήχθησαν δεδομένα εσόδων και εξόδων από τέσσερις μεγάλους οικονομικούς κώδικες (786 σελίδες) και 229 έγγραφα που κάλυπταν ποικίλα θέματα, τα στοιχεία συγκεντρώθηκαν και υποβλήθηκαν σε στατιστικές αναλύσεις. Τα στοιχεία αυτά οδήγησαν στη διαλεύκανση των αγροτικών εκκλησιαστικών λειτουργιών της Εκκλησίας της Κοιμήσεως του Θεοτόκου και σε ορισμένες περιπτώσεις παρήγαγαν πρωτοποριακές διαχρονικές αναλύσεις και στατιστικά ευρήματα. Ως αποτέλεσμα, οι ερευνητές έχουν συγκεκριμένες απόψεις για τους μισθούς κατασκευής που δημιουργήθηκαν από την ολοκλήρωση μιας νέας, τρίκλιτης βασιλικής το 1848-51, τους μισθούς των γυναικών της υπαίθρου, τις αξίες των ακινήτων και τα ενοίκια, τις συναλλαγματικές ισοτιμίες του αγροτικού νομίσματος και τους εκκλησιαστικούς φόρους και τέλη, εκτός από αξιοσημείωτες προοπτικές των χρηματοοικονομικών επενδύσεων και των τραπεζικών δραστηριοτήτων της Κοιμήσεως. Εξίσου σημαντικό, ήταν ένας κόσμος όπου ένας μικρός αριθμός ικανών διαχειριστών, διαχειριζόμενοι με ηθικό τρόπο τις υποθέσεις μιας αγροτικής ενοριακής εκκλησίας, είχαν τεράστια, θετική επίδραση στη ζωή των συγχωριανών τους και στην τοπική οικονομία. Οι ετήσιοι προϋπολογισμοί αποκάλυπταν επίσης μια αποφασιστική προσπάθεια των διαχειριστών της εκκλησίας να παρέχουν ένα οικονομικό δίχτυ ασφαλείας για τους πιο άπορους χωρικούς και να αναλαμβάνουν κοινωφελή έργα για τη βελτίωση της τοπικής κοινότητας, όπως η ανάπτυξη εκπαιδευτικών προγραμμάτων, τα οποία βοηθούσαν να χρηματοδοτηθούν από τα προγράμματα δανεισμού και επενδύσεων της εκκλησίας. Η σημαντικότερη ανακάλυψη των αρχείων ήταν το εκτεταμένο πρόγραμμα δανεισμού της εν λόγω εκκλησίας, το οποίο απηχούσε και άλλα χωριά του νησιού. Τα δάνεια χορηγήθηκαν από ενοριακές εκκλησίες, κοινότητες, σχολεία, συλλόγους και ιδιώτες. Στην περίπτωση της Κοιμήσεως, τα δάνεια αυτά εξασφάλιζαν την εκκλησιαστική περιουσία μέσω επενδύσεων και βοηθούσαν στη διατήρηση της τοπικής οικονομίας. Στη Βατούσσα, το πρόγραμμα δανεισμού της Εκκλησίας της Κοίμησης του Θεοτόκου ήταν εκπληκτικά μακροχρόνιο και αποτελεσματικό, ωφελώντας άμεσα ή έμμεσα ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας του χωριού, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η κοινωνικοοικονομική κατάσταση, το φύλο ή η θρησκεία. Αυτά τα οικονομικά ευρήματα φαίνεται να είναι εντελώς άγνωστα στη βιβλιογραφία και υποδεικνύουν μια αγροτική εκκλησία που έπαιζε κεντρικό ρόλο στη ζωή του χωριού οικονομικά, κοινωνικά και πνευματικά.
description: This research analyzed an entire collection of primary source materials concerning the nineteenth-century financial operation of Koimisis tis Theotokou Church, the main parish church at Vatoussa, Lesvos, to determine the centrality of the role of this church within village life. Secondary goals included development of a methodology for researching an entire set of archival materials and preservation of local history. Initial examination of four codices and several hundred loose documents, both in Greek and Ottoman Turkish, revealed a remarkable world of local financial operations, including regular loan activity and the issuance of ad hoc currency, constituting a rural microeconomy that had received little scholarly attention up to this point, apart from several articles and selected transcriptions of Vatoussan materials by a local historian. These initial publications paved the way for a more comprehensive, data-driven analysis in this study, data that spanned more than one-half century. After income and expense data was extracted from four large financial codices (786 pages) and 229 documents covering a variety of topics, the figures were compiled and subjected to statistical analyses. These facts led to an elucidation of rural ecclesiastical operations of Koimisis tis Theotokou Church, and in some cases, produced pioneering longitudinal analyses and statistical findings. As a result, researchers have unmatched views of construction wages generated by the completion of a new, three-aisled basilica in 1848-51, rural women’s wages, property values and rents, rural currency exchange rates, and ecclesiastical taxes and fees, in addition to remarkable vistas of the financial investments and banking activities of Koimisis. Equally important, it was a world where a small number of capable trustees, in managing the affairs of a rural parish church ethically, had enormous, positive effect upon the lives of their fellow villagers and on the local economy. Annual budgets also revealed a determined effort on the part of church trustees to provide an economic safety net for the neediest villagers and to undertake common-good projects for the betterment of the local community, such as development of educational programs, all of which the lending and investment programs of the church helped to finance. The most significant discovery of the archives was the extensive lending program of this church, echoed by other villages of the island. Loans were granted by parish churches, communities, schools, associations, and private individuals alike. In the case of Koimisis, these loans secured church assets through investment and assisted in maintaining the local economy. At Vatoussa, the lending program of Koimisis tis Theotokou Church was surprisingly long-established and impactful, benefiting a large swathe of village society directly or indirectly, without regard to socioeconomic status, gender, or religion. These economic findings appear to be entirely without counterpart in the literature and point to a rural church that played a central role in village life economically, socially, and intellectually.