Πρότυπα ταξινομικής ποικιλότητας των ιχθύων των ρεόντων υδάτων και ο ρόλος του ‘περιβαλλοντικού φιλτραρίσματος’
Creators: name: Παγώνης, Κωνσταντίνος Στέφανοu
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Περιβαλλοντικές παράμετροι
Αφθονία ιχθύων
Κατανομή ειδών ιχθύων
Environmental parameters
Fish abundance
Species occurrence

description: Η υπόθεση του περιβαλλοντικού φιλτραρίσματος ορίζει ότι δριμείς περιβαλλοντικές συνθήκες δρουν ως φίλτρα, τα οποία ευνοούν χαρακτηριστικά που είναι απαραίτητα για την αντιμετώπιση των συνθηκών αυτών. Τα περιβαλλοντικά φίλτρα περιορίζουν τόσο την εμφάνιση ειδών όσο και τις αφθονίες τους. Συνεπώς, εάν τα περιβαλλοντικά φίλτρα είναι υπεύθυνα για τη δομή των πληθυσμών, τότε τα περισσότερο άφθονα είδη αναμένεται να έχουν παρόμοιες οικοθέσεις και απαιτήσεις, που τα επιτρέπουν να επιβιώσουν στις δριμείς συνθήκες που δημιουργεί το περιβαλλοντικό φίλτρο. Σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση της επίδρασης που ασκούν οι περιβαλλοντικές παράμετροι στην αφθονία της ιχθυοπανίδας και στην κατανομή των ειδών της ιχθυοπανίδας των ρεόντων υδάτων της Μακεδονίας και της Θράκης. Τις χρονικές περιόδους της άνοιξης και του καλοκαιριού των ετών 2015 και 2021, από τις ερευνητικές ομάδες του Εργαστηρίου Ιχθυολογίας του Τμήματος Βιολογίας του ΑΠΘ και του Ινστιτούτου Αλιευτικής Έρευνας (ΕΛΓΟ-ΙΝΑΛΕ), πραγματοποιήθηκαν 92 δειγματοληψίες ιχθύων καθώς και καταγραφή των υδρομορφολογικών και φυσικοχημικών παραμέτρων σε κάθε σταθμό δειγματοληψίας. Η περιοχή μελέτης περιλάμβανε 60 σταθμούς δειγματοληψίας στα ρέοντα ύδατα των λεκανών απορροής Έβρου, Άρδα, Ερυθροπόταμου, Τσάι, Ειρήνης, Φιλιούρη, Βοσβόζη, Κόσυνθου, Νέστου, Νευροκοπίου, Αγγίτη, Μαρμαρά, Μογλενίτσα, Αξιού, Γαλλικού, Κορώνειας – Βόλβης, Μπασδέκη, Ασπρόλακκα και Χαβρία. Καταγράφηκαν συνολικά 4.767 ψάρια που διακρίθηκαν σε 35 είδη. Το 85% σχεδόν της αφθονίας της ιχθυοπανίδας ανήκε μόνο σε 5 είδη, τα οποία ανήκαν σε τρία γένη: Barbus, Cobitis και Rhodeus. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η αφθονία της ιχθυοπανίδας και η παρουσία ή απουσία των ειδών στις λεκάνες απορροής της Μακεδονίας και της Θράκης επηρεάζονταν σε κάθε λεκάνη απορροής από διαφορετικές περιβαλλοντικές παραμέτρους (οι οποίες φαίνεται ότι δρουν ως περιβαλλοντικά φίλτρα). Επιπλέον, ακόμα και μέσα στην ίδια λεκάνη απορροής, σε αρκετές περιπτώσεις βρέθηκε ότι διαφορετικές περιβαλλοντικές παράμετροι επηρέαζαν την αφθονία της ιχθυοπανίδας και άλλες την παρουσία ή απουσία των ειδών. Από το σύνολο των περιβαλλοντικών παραμέτρων που παρατηρήθηκαν, το υψόμετρο, το πλάτος της κοίτης και τα αδρομερή υλικά του υποστρώματος ήταν οι σημαντικότερες περιβαλλοντικές παράμετροι που επηρέαζαν την αφθονία της ιχθυοπανίδας και την κατανομή των ειδών στο 40% περίπου των λεκανών απορροής που εξετάστηκαν.
description: The environmental filtering hypothesis establishes that harsh conditions act as filters, which favor traits that are necessary to tolerate them. Environmental filters limit the occurrence of species as well as their abundance. Therefore, if environmental filters are responsible for the structure of a community, the most abundant species are expected to have similar niches, which allow them to tolerate the harsh conditions created by the environmental filter. The aim of this report is to expand the impact of environmental variables on the abundance of fish fauna and on the occurrence of fish fauna species in the fluvial systems of Macedonia and Thrace. During spring and summer of 2015 and 2021 the research groups of the Laboratory of Ichthyology of the School of Biology of the Aristotle University and the Institute of Fishing Research (ELGO-INALE) conducted 92 fish samplings and recorded the hydro-morphological and physico-chemical variables in every sampling station. The study area consisted of 60 sampling stations in the fluvial systems of the watersheds of Evros, Ardas, Erythropotamos, Tsai, Eirini, Filiouris, Vosvozis, Kosinthos, Nestos, Neurokopi, Aggitis, Marmaras, Moglenitsas, Axios, Gallikos, Koronia - Volvi, Basdekis, Asprolakkas, and Havrias. A total of 4767 fish were recorded, belonging to 35 species. Almost 85% of the fish fauna belonged to 5 species and three genera: Barbus, Cobitis and Rhodeus. The results showed that fish abundance and the species presence or absence, in the watersheds of Macedonia and Thrace, were affected by different environmental parameters in each watershed; probably denoting that environmental variables act as ‘filters’. Additionally, even within the same watershed, fish abundance and the species presence or absence were affected by different environmental parameters. The most significant environmental parameters that affected both species abundance and occurrence in almost 40% of the watersheds studied were the altitude, the wetted river width and the riverbed’s coarse material.