Τέμπλο: Το ξύλινο κόσμημα των ιερών ναών στα μεταβυζαντινά χρόνια. Αναφορά σε τέμπλα της Ηπείρου, Θεσσαλίας, Μακεδονίας
Creators: name: Μετζίκη, Καλλιόπη Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Τέμπλο
Μεταβυζαντινά χρόνια
Εκκλησιαστική τέχνη
Church Iconostasis
Post-byzantine times
Ecclesiastical art

description: Αντικείμενο της εργασίας είναι η παρουσίαση της τέχνης, που κοσμεί το ξύλινο τέμπλο των μεταβυζαντινών ναών στον ελλαδικό χώρο, των οποίων ο διάκοσμος χρονολογείται από τον 16ο ως τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα, μέσα από διερεύνηση της σχετικής επιστημονικής βιβλιογραφίας, αλλά και την επιτόπια παρατήρηση των μνημείων. Στόχος της εργασίας είναι η ιστορική εξελικτική ανάγνωση του τέμπλου, ως σύνθετη καλλιτεχνική, λατρευτική, και πολιτισμική αναπαράσταση. Αναπτύσσονται θεματικές που αφορούν την ιστορική εξέλιξη, τη μορφολογία, τον διάκοσμο, την τεχνική, τη δογματική και συμβολική σημειολογία και την αισθητική του ξυλόγλυπτου και γραπτού τέμπλου των μεταβυζαντινών χρόνων. Η παρουσίαση ενός ενδεικτικού αριθμού τέμπλων από τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ηπείρου, Θεσσαλίας, Μακεδονίας από τον 16ο έως και το 18ο αιώνα, καθώς και το ιδιαίτερο αφιέρωμα σε τέμπλα της Χαλκιδικής του 19ου αιώνα, αναδεικνύουν την τέχνη των ξύλινων τέμπλων ως καλλιτεχνική έκφραση εκκλησιαστικής τέχνης με βυζαντινές καταβολές και θεολογικό υπόβαθρο, αλλά και με επιδράσεις τόσο λαογραφικές όσο και του ευρωπαϊκού μπαρόκ, που με τη δημιουργική σύνθεση του αλλότριου στην ελληνορθόδοξη καλλιτεχνική παράδοση μεταλλάσσεται στο πέρασμα των χρόνων σε νεοελληνικό μπαρόκ. Προσδοκούμε η παρούσα συγγραφή να συμβάλλει προσθετικά στην ιστοριογραφία των θρησκευτικών μνημείων και στον εμπλουτισμό του υλικού σύνταξης προσκυνηταρίων για τους προορισμούς θρησκευτικού και προσκυνηματικού τουριστικού ενδιαφέροντος, προβάλλοντας τα τέμπλα, ως εξέχουσες αρχιτεκτονικές και διακοσμητικές συνθέσεις των ορθόδοξων χριστιανικών ναών.
description: The subject of the scientific work is the presentation of the art that adorns the wooden iconostasis of the post-byzantine churches in Greece, whose decoration dates from the 16th to the first decades of the 19th century, through the investigation of the relevant scientific literature, but also the on-site observation of the monuments. The aim of the work is the historical evolutionary reading of the iconostasis as a comlex artistic, devotional and cultural representation. Topics are developed concerning the historical development, morphology, decoration, technique dogmatic and symbolic samantics and aesthetics of the wood -carved iconostasis of the post-byzantine period. The presentation of an indicative number of iconostasis from the geographical regions of Epirus, Thessaly, Macedonia from the 16th to the 18th century as well as the special tribute to the iconostasis of Halkidiki of the 19th century highlight the art of wooden iconostasis as an artistic expression of the ecclesiastical art with Byzantine origins and theological background, but also with influences of both folklore and European baroque with the creative composition of the alien in the Greek Orthodox artistic tradition has mutated over the years into modern Greek baroque. We anticipate our writing to contribute additionally to historiography of religion monuments and to the enrichment of the material for the compilation of pilgrimages for the destinations of religious and pilgrimage tourist interest, highlighting the iconostasis as prominent architectural and decorative compositions of Orthodox Christian churches.