Οι θεμελιώδεις αρχές που διέπουν το δίκαιο των μεταμοσχεύσεων οργάνων: Ηθικοφιλοσοφική προσέγγιση και νομική θεμελίωση
Creators: name: Φουτούλη, Ζαμπετούλα Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Μεταμοσχεύσεις-Βιοηθική
Μεταμοσχεύσεις-Νομική
Organ Transplantation-Bioethics
Organ Transplantations-Law

description: Η εξέλιξη της Επιστήμης του Δικαίου συμπορεύεται ιστορικά με την πρόοδο της ίδια της κοινωνίας. Η σύγχρονη κοινωνική ζωή και η χειραφέτηση του ανθρώπου με τις κοινωνικές του κατακτήσεις, αλλά και η παράλληλη επιστημονική και τεχνολογική πρόοδος έφεραν στην επιφάνεια των θεωρητικών συζητήσεων ποικίλα θέματα που μέχρι πριν λίγες δεκαετίες ήταν εντελώς αδιανόητα: οι επικίνδυνες ιατρικές πράξεις, όπως οι πρακτικές ευθανασίας, η ιατρικώς υποβοηθούμενη αναπαραγωγή, η άμβλωση, η εγχείρηση αλλαγής φύλου και η μεταμόσχευση οργάνων αποτελούν ένα καινοφανές πεδίο που ενώνει κάτω από την «ομπρέλα» του επιστήμονες και θεωρητικούς ετερόκλητων κατευθύνσεων, με έναν κοινό στόχο: την εξύψωση και προστασία του ανθρώπου, τη διαφύλαξη της ακεραιότητάς του, τη μακροημέρευσή του, την καθολική προστασία του από επικίνδυνες πρακτικές, την ολοκληρωμένη διαφύλαξη της οντότητάς του από τον κίνδυνο της εκμετάλλευσης οποιασδήποτε προέλευσης. Κατά την άποψη της γράφουσας, η μεταμόσχευση οργάνων διακρίνεται ανάμεσα στις υπόλοιπες επικίνδυνες ιατρικές πράξεις για έναν επιπρόσθετο λόγο: Περικλείει την πεμπτουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, που δεν είναι άλλη από τη «μετάγγιση» ζωής από ένα ήδη γεγενημένο άνθρωπο, με σώμα, αίμα, πνεύμα και ψυχή, με προσωπική βούληση και αυτονομία σε έναν άλλο ισότιμο σε ανθρώπινη αξία, που επιζητά τη σωτηρία του με μοναδική ελπίδα την ανθρώπινη ευαισθησία και την προΰπαρξη ατομικών ιδανικών. Αναμφίβολα, πρόκειται για μία στιγμή συγκινητική, στην οποία το Δίκαιο συναντά τη Φιλοσοφία και τη Θρησκεία, αλληλοσυμπλέκονται και οδηγούνται στη διαμόρφωση κοινά αποδεκτών λύσεων για την ομαλή και σύννομη διεξαγωγή αυτού του πολυσχιδούς εγχειρήματος. Με γνώμονα όλες τις προαναφερόμενες αξίες, η εκπόνηση της παρούσας εργασίας αποσκοπεί στη σφαιρική παρουσίαση των σπουδαιότερων πτυχών του δικαίου των μεταμοσχεύσεων οργάνων, με κεντρικό πυρήνα τις θεμελιώδεις αρχές που το διέπουν από ηθικοφιλοσοφική, θεολογική και νομική σκοπιά. Η προσέγγιση του θέματος ξεκινά με την παρουσίαση των μεταμοσχεύσεων χρονολογικά-ιστορικά, τον ορισμό της Βιοηθικής ως ιδιαίτερου κλάδου της Φιλοσοφίας και τη σχέση της με την αρχαία ελληνική φιλοσοφία. Στη συνέχεια, ακολουθεί η προσέγγιση των θεμελιωδών αρχών που διέπουν τις μεταμοσχεύσεις, δηλαδή της απαιτούμενης συναίνεσης, του θεραπευτικού σκοπού της μεταμόσχευσης και της απουσίας ανταλλάγματος κατά τη διαδικασία, από την ηθικοφιλοσοφική σκοπιά, με επίκεντρο την παράθεση των ποικίλων θεωρητικών απόψεων που έχουν διαμορφωθεί μέσα στο χρόνο από διάφορα φιλοσοφικά συστήματα, επιχειρώντας και τη διαθρησκειακή προσέγγιση των μεταμοσχεύσεων. Δε θα μπορούσε να λείπει η εξέταση των προαναφερθέντων αρχών από τη θεολογική σκοπιά, καθώς η θέση της Εκκλησίας ειδικά στην Ελλάδα είναι εξέχουσα και ασκεί ξεχωριστή επίδραση στην παγίωση καινοτόμων επιστημονικών πρακτικών που συνδέονται με τη ζωή και το θάνατο του ανθρώπου. Το τελευταίο, ωστόσο, κεφάλαιο της παρούσας διπλωματικής εργασίας αφιερώνεται στο Δίκαιο και στη νομική θεμελίωση, κυρίως από πλευράς αστικού, ποινικού και συνταγματικού δικαίου των βασικών αρχών περί μεταμοσχεύσεων οργάνων (το αντικείμενο περιορίζεται στη μεταμόσχευση οργάνων αποκλειστικά και όχι ιστών ή άλλων κυττάρων), με παράθεση και κριτική αξιολόγηση των πιο σπουδαίων νομοθετημάτων που ίσχυσαν στην Ελλάδα, αλλά με ιδιαίτερη βαρύτητα ως προς την παράθεση των δύο τελευταίων χρονολογικά νόμων που ίσχυσαν στη χώρα μας και έχουν καθορίσει τις μεταμοσχεύσεις οργάνων, δηλαδή τον αμέσως προηγούμενο ν.2737/1999 και το μέχρι σήμερα ισχύοντα ν. 3984/2011.
description: The evolution of the Science of Law coincides historically with the progress of society. The contemporary social life and human’s emancipation with his social achievements, as well as the parallel scientific and technological progress brought in the surface of theoretical conversations various issues that up until few decades ago were completely unconceivable: dangerous medical acts, such as euthanasia practices, medically assisted reproduction, abortion, gender reassignment surgery and organ transplantation comprise a novel field that unites under its “umbrella” scientists and theoretics of eclectic directions, under one common aim: the exaltation and protection of human, the preservation of his integrity, his longevity, his general protection from dangerous practices, the complete preservation of his existence from the risk of exploitation deriving from any destination. According to writer’s view, organ transplantation is distinguished among the other dangerous medical actions for an additional reason: It includes the quintessence of human existence, that is no other than the “transfusion” of life from an already born human, with body, blood, spirit and soul, with personal will and autonomy to another equal in human value, who seeks for his salvation with only hope the human sensitivity and the preexistence of personal ideals. Undoubtedly, it is an emotional moment, to which Law meets Philosophy and Religion, they are interrelated and are led to the formation of commonly accepted solutions for the smooth and legal conducting of this pluralistic operation. Considering all these aforementioned values, the preparation of this thesis aims at the general presentation of the most significant aspects of the organ transplantation law with central core the fundamental values that rule it from ethical-philosophical, theological and legal aspect. The topic’s approach commences with the presentation of transplantations chronologically-historically, the definition of Bioethics as a special sector of Philosophy and its relation with ancient Greek philosophy. Then, the approach to the fundamental principles that rule transplantations follows, namely the required consent, the therapeutic aim of transplantation and the absence of exchange during the procedure, by ethical-philosophical view point, with focal point in the quotation of various theoretical views that have been formed through time from various philosophical systems, attempting also the interreligious approach of transplantations. The examination of the aforementioned principles from the theological aspect could not be missed, since the position of Church especially in Greece is eminent and has special influence to the consolidation of innovative scientific practices related to human’s life and death. However, the final chapter of this thesis is dedicated to Law and the legal foundation, mostly from civil, criminal and constitutional law of the basic principles regarding organ transplantations (the object is limited to organ transplantation solely and not tissues or other cells), with quotation and critical evaluation of the most significant statutes that existed in Greece, but with specific emphasis as to the apposition of the chronologically last two laws that were in effect in our country and have defined organ transplantations, namely the previous l. 2737/1999 and l. 3984/2011 that is still currently in force.