Μελέτη σε ανθρωπολογικό υλικό από την Ρωμαϊκή και Βυζαντινή Θεσσαλονίκη
Creators: name: Ξανθοπούλου, Παναγιώτα Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Βιολογική Ανθρωπολογία
Ενδείξεις τοκετού
Αρχαία Θεσσαλονίκη
Biological Anthropology
Parturition indicators
Ancient Thessaloniki

description: Η αναπαραγωγή είναι μια βασική πτυχή της ανθρώπινης ζωής, με βιολογικές, δημογραφικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Η διαδικασία του τοκετού επηρεάζει την μορφολογία της γυναικείας πυέλου, και συγκεκριμένα της προωτιαίας αύλακας, μιας πυελικής ένθεσης. Το γεγονός αυτό προσφέρει την δυνατότητα να μελετηθούν ενδείξεις τοκετού σε αρχαιολογικούς πληθυσμούς. Τα τελευταία χρόνια έχουν αναπτυχθεί πρωτοποριακά πρωτόκολλα μελέτης, τα οποία κατηγοριοποιούν την μορφολογία της προωτιαίας αύλακας σε διαφορετικούς τύπους και μπορούν να προσδιορίσουν με αξιοπιστία τον αριθμό γεννήσεων μιας γυναίκας. Σύμφωνα με σύγχρονες έρευνες, η μορφολογία και η επιφάνεια των ενθέσεων μπορούν να μετρηθούν με τη χρήση της τρισδιάστατη μορφομετρίας, μίας μεθόδου που προσφέρει ακρίβεια στην αποτύπωση και την ανάλυση του σχήματος των βιολογικών δομών του ανθρώπου. Ωστόσο, έως σήμερα δεν έχει πραγματοποιηθεί κάποια μελέτη για τις ενδείξεις τοκετών σε τρισδιάστατα μοντελοποιημένα οστά αρχαιολογικής προέλευσης. Η παρούσα εργασία αποσκοπεί στον προσδιορισμό των ενδείξεων τοκετών σε σκελετικό υλικό από 60 θηλυκά άτομα που προέρχονται από τα νεκροταφεία της αρχαίας Θεσσαλονίκης, μετρώντας την επιφάνεια της προωτιαίας αύλακας σε τρισδιάστατα μοντέλα πυέλων. Το σκελετικό υλικό χρονολογείται κυρίως στην Ρωμαϊκή (168-323 μ.Χ.) και Βυζαντινή περίοδο (323-1453 μ.Χ.). Οι προωτιαίες αύλακες ταξινομήθηκαν με βάση το πρωτόκολλο της Igarashi et al (2020) και εκτιμήθηκε ο δείκτης γεννητικότητας, δηλαδή ο αριθμός γεννήσεων και τοκετών, για κάθε άτομο. Στην συνέχεια, το σκελετικό υλικό ψηφιοποιήθηκε και η επιφάνεια της προωτιαίας αύλακας μετρήθηκε ακολουθώντας το πρωτόκολλο V.E.R.A. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο πιο συχνός τύπος προωτιαίας αύλακας ήταν ο τύπος 3, και πάνω από το 60% του πληθυσμού μελέτης δεν είχε ενδείξεις κυήσεων ή/και τοκετών. Επιπλέον, το μέγεθος της προωτιαίας αύλακας δεν διέφερε μεταξύ διαφορετικών τύπων. Το αποτέλεσμα αυτό υποδεικνύει ότι η εκτίμηση των ενδείξεων τοκετού σε ψηφιακά μοντέλα δεν είναι αρκετά αξιόπιστη όταν λαμβάνεται υπόψιν μόνο το μέγεθος της. Αυτή η μελέτη παρά τους περιορισμούς της, παρουσιάζει για πρώτη φορά τις ενδείξεις τοκετών σε έναν αρχαιολογικό πληθυσμό του Ελλαδικού χώρου. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν την ανάγκη δημιουργίας προηγμένων μεθοδολογιών για μια πλουσιότερη κατανόηση της ανθρώπινης αναπαραγωγικής ιστορίας στην αρχαιότητα.
description: Reproduction is a fundamental aspect of human life, with biological, demographic and social implications. The process of childbirth affects the morphology of the female pelvis, and in particular the preauricular groove, a pelvic insertion. This fact offers the possibility to study evidence of childbirth in archaeological populations. In recent years, pioneering study protocols have been developed, categorize the morphology of prematurity into different types and can reliably determine the number of births a woman has had. According to the current research trend, the morphology and surface area of inclusions can be measured using 3D morphometry, a field of science that has gained unprecedented popularity in recent years due to the accuracy it offers. However, to date, no study has been carried out on the evidence of parturition in 3D modelled bones of archaeological origin. The present study aims to determine the signs of parturition by measuring the surface area of the preauricular groove in digitised models. Skeletal material from 60 female individuals from the cemeteries of ancient Thessaloniki was used. The skeletal material dates mainly to the Roman (168-323 AD) and Byzantine period (323-1453 AD). The preauricular grooves were classified according to the protocol of Igarashi et al (2020) to estimate the number of births and deliveries for each individual. Subsequently, the skeletal material was digitized and the surface area of the prefrontal groove was measured following the V. E. R. A. protocol. The findings revealed that type 3 preauricular groove were the most prevalent, and over 60% of the study population exhibited no discernible evidence of parturitions. Moreover, the size of the preauricular groove exhibited no significant variance among different furrow types. This outcome suggests that relying solely on size measurements may render the estimation of birth cues in digital models less reliable. This pilot study, despite its limitations, serves as a crucial stepping stone for future investigations into the reproductive experiences of ancient populations. The complexities unearthed in our exploration invite a more nuanced understanding of childbirth, pushing the boundaries of archaeological inquiry and encouraging the incorporation of advanced methodologies for a richer comprehension of human reproductive history in antiquity.
description: Σε συνεργασία με: Ιστορίας και Εθνολογίας (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης)