Ιδιωματικές εκφράσεις του θυμού: Μια πρώτη διερεύνηση
Creators: name: Γιαννακούλα, Ιωάννα Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Γνωσιακή Γλωσσολογία
Θυμός
Ιδιωματικές εκφράσεις
Cognitive Linguistics
Anger
Idioms

description: Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας είναι να διερευνήσει την εννοιοποίηση του θυμού στις ιδιωματικές εκφράσεις της ελληνικής γλώσσας. Ταυτόχρονα, να ελέγξει αν είναι δυνατόν να κατασκευαστεί ένα προτυπικό μοντέλο αυτού του συναισθήματος, συγκρίνοντάς το με το πρώτο μοντέλο που προτάθηκε από τους Lakoff και Kövecses (1987) και τον Kövecses (1990) για την αγγλική γλώσσα. Πρόκειται για έρευνα η οποία εντάσσεται στην συζήτηση για τη σχέση γλώσσας, και ειδικότερα μεταφοράς, και συναισθήματος, αφορμώμενη από το πρώιμο έργο των Lakoff (1987) και Kövecses (1990). Αν και ο θυμός είναι το πλέον μελετημένο –διαγλωσσικά– συναίσθημα, για την ελληνική η έρευνα αυτή αποτελεί την πρώτη απόπειρα συλλογής, καταγραφής και επεξεργασίας των σχετικών δεδομένων της ελληνικής. Τα δεδομένα αντλήθηκαν αποκλειστικά μέσα από λεξικά (Βοσταντζόγλου 1998, Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής 1998) και η ανάλυσή τους έγινε με βάση τη Θεωρία της Εννοιακής Μεταφοράς (Lakoff &amp; Johnson 1980). Σχετικά με τη μεταφορικότητα των εκφράσεων, αυτή ελέγχθηκε με βάση την λεξικοσημασιακή μέθοδο MIPVU (Steen κ.ά. 2010). Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι κατά την εννοιοποίηση του θυμού χρησιμοποιούνται μεταφορές, μεταφορές με μετωνυμική βάση και μεταφορές μέσα στην μετωνυμία. Στην ελληνική εμφανίζεται η πιο γενική εννοιακή μεταφορά για τον θυμό: Ο ΘΥΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ με τις δυο εκδοχές της, Ο ΘΥΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΦΩΤΙΑ και Ο ΘΥΜΟΣ ΕΙΝΑΙ ΖΕΣΤΟ ΥΓΡΟ ΣΕ ΕΝΑ ΠΕΡΙΕΧΟΝ, με περισσότερες τις ιδιωματικές εκφράσεις που εννοιοποιούν τον θυμό ως φωτιά παρά ως ένα υγρό σε περιέχον. Ταυτόχρονα, ο θυμός μεταφοροποιείται ως ΔΑΙΜΟΝΑΣ, ΦΥΣΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ, ΑΝΩΤΕΡΟΣ. Επιπρόσθετα, παρατηρήθηκε ότι η συμπεριφορά ενός θυμωμένου ανθρώπου μεταφοροποείται ως ΕΞΟΔΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ (SUBJECT) ή ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ ΖΩΟΥ, ενώ ο θυμωμένος άνθρωπος μεταφοροποιείται ως ΛΥΣΣΑΣΜΕΝΟ ΣΚΥΛΙ ή ΤΟΥΡΚΟΣ. Από την ανάλυση παρατηρήθηκε ότι η μεταφορά δεν εξυπηρετεί μόνο γνωσιακές ανάγκες αλλά ταυτόχρονα και ανάγκες εκφραστικότητας (Foolen 2012, Theodoropoulou 2012). Κλείνοντας, τα αποτελέσματα της παρούσας έρευνας μπορούν να αποτελέσουν την βάση για την σύγκριση των δεδομένων της με τα δεδομένα που υπάρχουν στα σώματα κειμένων.
description: The aim of this thesis is to explore the conceptualization of anger in idiomatic expressions used in Modern Greek as well as to test whether it is possible to create a prototypical model of the emotion by comparing it with the original model proposed by Lakoff and Kövecses (1987) and Kövecses (1990) for English. This research is based on the early work of Lakoff (1987) and Kövecses (1990) and is part of the wider debate about the relationship between language, and in particular metaphor, and emotion. Although in Greek anger is the most studied -crosslinguistically- emotion, this research constitutes the first attempt to collect, record and process relevant Greek data. The data were derived from dictionaries (Βοσταντζόγλου 1998, Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής 1998) and the analysis was based on the Conceptual Metaphor Theory (Lakoff &amp; Johnson 1980). To identify metaphor, the research followed the method of MIPVU (Steen et al. 2010). The results of this research showed that metaphors, metonymic-based metaphors and metaphors within metonymy are used in the conceptualization of anger. Greek has the most general conceptual metaphor for anger: ANGER IS HEAT with its two versions, ANGER IS FIRE and ANGER IS THE HEAT OF A FLUID IN A CONTAINER. Τhe most of idiomatic expressions in this conceptual metaphor conceptualise anger as fire rather than as a fluid in a container. Also, anger is conceptualised as DEMON, NATURAL PHENOMENON and SUPERIOR. In addition, angry behavior is conceptualised as LOSS OF SYBJECT or AGGRESSIVE ANIMAL BEHAVIOR, while the angry person is conceptualised as a RABID DOG or TURKISH. It was also showed that metaphor doesn’t serve only cognitive needs but also the need for expressivity (Foolen 2012, Theodoropoulou 2012). In conclusion, the results of the present study constitute the basis for a comparison of its data with the data from corpora.