Η ιστορική διαδρομή της Ιεράς Μητροπόλεως Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου και ο θεσμός των προσωποπαγών Ιερών Μητροπόλεων
Creators: name: Αλεξόπουλος, Σωκράτης Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Μητρόπολη Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου
Προσωποπαγείς Μητροπόλεις
Εκκλησιαστική Διοίκηση
Holy Metropolis of Goumenissa, Axiopolis and Polykastron.
Αd personam Holy Metropolises.
Ecclesiastical Administration.

description: Στην μεταπτυχιακή αυτή εργασία παρουσιάστηκε η ιστορική πορεία της ακριτικής μητρόπολης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου από την ίδρυσή της το έτος 1991, ως προσωποπαγούς και προσωρινής, έως και σήμερα. Επίσης, επιχειρήθηκε μια αναλυτική προσέγγιση του θεσμού των προσωποπαγών μητροπόλεων γενικότερα, ως πρακτικής «άκρας εκκλησιαστικής οικονομίας» με σκοπό την αντιμετώπιση κρίσιμων καταστάσεων και της παρουσίας του στην σύγχρονη ιστορία της ελλαδικής Εκκλησίας. Πρόκειται για πρακτική καταφανέστατα αντικανονική, εντελώς αμάρτυρη για την εκκλησιολογία της ορθόδοξης Εκκλησίας και η οποία προσκρούει ανελέητα στους Ιερούς Κανόνες και το Εκκλησιαστικό Δίκαιο, παραθεωρώντας την προτεραιότητα του χαρίσματος, έναντι της περιστασιακής αντιμετώπισης διοικητικών δυσκολιών. Η αφετηρία της ιστορικής διαδρομής τοποθετήθηκε στις αρχές της τρίτης δεκαετίας του 20ου αιώνα, όταν ιδρύθηκαν από το Οικουμενικό Πατριαρχείο οι «παλαιές» προσωποπαγείς μητροπόλεις στον βόρειο ελλαδικό χώρο και στο περιβάλλον των Νέων Χωρών, προκειμένου να αντιμετωπιστούν από την Εκκλησία οι συνέπειες της Μικρασιατικής Καταστροφής και κυρίως η ανταλλαγή των πληθυσμών, που οι Διεθνείς Συνθήκες επέβαλαν αμέσως μετά. Σημείο αναφοράς στις σχέσεις μεταξύ του Οικουμενικού Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος υπήρξε η υπογραφή της Πατριαρχικής και Συνοδικής Πράξεως τον Σεπτέμβριο του έτους 1928 με την οποία παραχωρήθηκαν «επιτροπικώς» οι μητροπόλεις των Νέων Χωρών στην Εκκλησία της Ελλάδος από την Μητέρα Εκκλησία. Μεταξύ των «παλαιών» προσωποπαγών δημιουργήθηκε η μητρόπολη Γενιτσών και Γουμενίτσης, που ιδρύθηκε το 1924 με απόσπαση τμημάτων δύο όμορων μητροπόλεων – αφενός μεν της Εδέσσης και Πέλλης αφετέρου δε της Πολυανής και Κιλκισίου – και καταργήθηκε το 1932, η οποία υπήρξε προκάτοχος της σημερινής μητρόπολης Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου. Αμέσως μετά τα γεγονότα της Επταετίας και προκειμένου να αντιμετωπιστούν δυσεπίλυτες περιπτώσεις αποκατάστασης ιεραρχών σε μητροπολιτικές έδρες, ιδρύθηκαν το έτος 1991 οι «νεότερες» προσωποπαγείς μητροπόλεις, με ανάλογα δεδομένα σχετικά με την ίδρυση και την κατάργησή τους. Η εξιστόρηση των γεγονότων της περιόδου αυτής επιβεβαίωσε για άλλη μια φορά την παρεμβατικότητα «της νόμω κρατούσης πολιτείας» στα εκκλησιαστικά πράγματα, με καταλυτική την παρουσία του νόμου και των φορέων της κρατικής Δικαιοσύνης (λ.χ. ΣτΕ), όπως και την εκμετάλλευση των αποφάσεών τους από Αρχιερείς για εξυπηρέτηση προσωπικών φιλοδοξιών, επιβεβαιώνοντας το μέγεθος και τις συνέπειες της «εκκοσμίκευσης» της Εκκλησίας στην σύγχρονη εποχή. Μεταξύ των «νεότερων» προσωποπαγών δημιουργήθηκε και η μητρόπολη Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως και Πολυκάστρου, με απόσπαση της περιοχής της Παιονίας από την μητρόπολη Πολυανής, Κιλκισίου και Αγίου Αθανασίου, η οποία όμως έμελε να ακολουθήσει μια διαφορετική πορεία και μετά από πολλούς αγώνες να αναδειχθεί τελικά σε μόνιμη και αυτοτελή μητρόπολη το έτος 2014. Εκτός της ιστορικής της πορείας παρουσιάστηκε αναλυτικά το ουσιαστικό ποιμαντικό και κοινωνικό έργο της, το οποίο αποτελεί την μεγαλύτερη απόδειξη της καταλυτικής παρουσίας της στην ευρύτερη ακριτική περιοχή της Παιονίας, «μεσούσης» της γενικότερης οικονομικής κρίσης. Η μονιμοποίησή της τελικά, ως αποτέλεσμα της αγαστής συνεργασίας της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου με το σύνολο των εκκλησιαστικών και πολιτειακών αρχών και σε συνδυασμό με την υπομονή και επιμονή του πιστού λαού του Θεού, επιβεβαίωσε την ζωντάνια και το σφρίγος της ελληνορθόδοξης κληρονομιάς, ως παρακαταθήκη και ελπίδα για το μέλλον.
description: This master’s thesis discusses the historical development of the Metropolis of Goumenissa, Axiopolis and Polykastron, from its establishment in 1991, ad personam and temporary, until today. Furthermore, it approaches the concept of ad personam metropolises, as a lenient approach by the Church to tackle critical situations. Lastly, it discusses their presence in the modern-day history of the Greek Church. A rather contradictory practice, one that collided relentlessly with the Church Law, its historical development began approximately in the middle of the 20th century, when the Ecumenical Patriarchate of Constantinople established the “old” ad personam metropolises in northern Greece and the surroundings of the New Countries of the Ecumenical Patriarchate, for the Church to confront the effects of the catastrophe of Smyrna and especially the Population Exchange of 1923, that the International Treaties imposed soon after. A reference point in the relationship between the Ecumenical Patriarchate and the Church of Greece was the signing of the Patriarchal and Synodical Act in September of 1928, in which the Metropolises of the New Countries were granted to the Church of Greece by the Ecumenical Patriarchate. Among the “old” ad personam metropolises, the Metropolis of Yannitsa and Goumenissa was established in 1924, after the secondment of two coterminous metropolises - on one hand the Metropolis of Edessa and Pella, on the other hand the Metropolis of Polyani and Kilkis - and abolished in 1932, the predecessor of the modern-day Metropolis of Goumenissa, Axiopolis and Polykastron. Soon after the events of the Regime of the Colonels and to tackle intractable cases of the restitution of bishops to metropolitan seats, the “new” ad personam metropolises were established in 1991, with similar conditions as far as their establishment and abolishment go. The narrative of these events once again verified the interventionism of the state as far as ecclesiastical matters go, with the presence of the law and the state justice, as well as the exploitation of their decisions by archpriests in favor of their ambitions, demonstrating the magnitude and the consequences of the “secularization” of the Church in modern-day era. Among the “new” ad personam metropolises, the Metropolis of Goumenissa, Axiopolis and Polykastron was established, after the secondment of the region of Peonia from the Metropolis of Polyani, Kilkis and St Athanasios, which was destined to follow a different route and, after many battles, to eventually be declared a permanent and independent metropolis in 2014. Apart from its historical development, the thesis presents analytically the substantive pastoral and social work of the Metropolis, which constitutes the greater proof of its substantial presence in the greater area of Peonia, amid the greater economic crisis. Eventually, its permanentizing, as a result of the admirable collaboration of the Church of Greece and the Ecumenical Patriarchate with the total of the ecclesiastical and civil authority and in conjunction with the patience and the persistence of faithful people of God, established the spark and the vigor of the Greek-Orthodox heritage, as consignment and hope for the future.
description: Σε συνεργασία με: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)