Ο χώρος και τα αντικείμενα στην Τριλογία του Θεάτρου του Θανάτου του Tadeusz Kantor: Νεκρή τάξη, Βιελοπόλε Βιελοπόλε, Ας ψοφήσουν οι καλλιτέχνες:
Creators: name: Παπαμιχαήλ, Στεφανία Κώστα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Θέατρο του θανάτου
έτοιμα αντικείμενα
ανδρείκελα
theatre of death
ready mades
puppets

description: Το Θέατρο του Θανάτου του Tadeusz Kantor περιλαμβάνει τις παραστάσεις Νεκρή Τάξη, Βιελοπόλε Βιελοπόλε και Ας ψοφήσουν οι καλλιτέχνες. Είναι ένα είδος θεάτρου που χαρακτηρίζεται από την πραγματικότητα της κατώτατης τάξης στην οποία υποβιβάζονται τα αντικείμενα και οι χαρακτήρες, την επιλογή χώρων εγκαταλελειμμένων και μεταφυσικών, τη χρήση αντικειμένων-μοτίβων του θανάτου όπως είναι οι σταυροί, και την προσωποποίηση του θανάτου με έναν από τους χαρακτήρες. Το καθοριστικό ωστόσο συστατικό του Θεάτρου του Θανάτου είναι ο χώρος. Για τον Κantor ο χώρος είναι το πιο σημαντικό συστατικό της παράστασης που λειτουργεί σχεδόν ανεξάρτητα από τον καλλιτέχνη και εμπεριέχει όλα τα υπόλοιπα συστατικά που αποτελούν την παράσταση. Αντιμετωπίζεται ως κάτι εξίσου ζωντανό με τον ηθοποιό αλλά και ως αντικείμενο που αλληλεπιδρά με τα υπόλοιπα αντικείμενα επί σκηνής. Πρόκειται μάλιστα για το πιο σημαντικό αντικείμενο από όλα καθώς αυτό ορίζει τις σχέσεις μεταξύ των υπολοίπων. Με βάση τις λειτουργίες του, ο χώρος στις παραστάσεις του Θεάτρου του Θανάτου θα μπορούσε να διακριθεί στις κατηγορίες: χώρος μνήμης, διαπροσωπικός χώρος, συμπαγής χώρος, και χώρος-πρωτογενές υλικό. Ο χώρος της μνήμης αποτελείται από το παιδικό δωμάτιο που σε κάθε παράσταση χρησιμοποιείται με διαφορετικό τρόπο από τον Kantor. Στη Νεκρή Τάξη στο δωμάτιο κυριαρχεί μονίμως η κατάσταση του θανάτου. Στο Βιελοπόλε-Βιελοπόλε κυριαρχεί η μάταιη προσπάθεια να ανακατασκευαστεί ένα δωμάτιο που συνεχώς γκρεμίζεται. Στο Ας ψοφήσουν οι καλλιτέχνες! το δωμάτιο έχει τον ρόλο μιας αποθήκης που μετατρέπεται συνεχώς ανάλογα με την ενέργεια που μπαίνει μέσα από τις πόρτες και αποκαλύπτει το αόρατο. Και στα τρία δωμάτια με το πέρασμα των χαρακτήρων από την πόρτα, ο Kantor καθιστά το αόρατο – της μνήμης, της φαντασίας, της σκέψης – ορατό. Ο διαπροσωπικός χώρος ορίζεται ως ο χώρος που διαγράφουν οι σχέσεις μεταξύ των ηθοποιών και του κοινού, των χαρακτήρων μεταξύ τους και των χαρακτήρων και του επί σκηνής Kantor. Οι ιδέες που διακρίνονται στον τρόπο αντιμετώπισης του χώρου και στις τρεις περιπτώσεις είναι η ιδέα της αντανάκλασης και ο συσχετισμός χώρου και χρόνου (άχρονος τόπος και heterotopia). Ο χώρος της μνήμης και ο διαπροσωπικός χώρος αποτελούν τον συμπαγή χώρο, ενώ ο χώρος ως πρωτόγονο υλικό είναι ο χώρος που περιλαμβάνει τις άλλες μορφές του χώρου και υπάρχει ανεξάρτητα από τον καλλιτέχνη, «σχηματίζει τον εαυτό του», και περιέχει όλες τις απεριόριστες εκδοχές της ζωής. Η συγκεκριμένη αυτή κατηγορία του χώρου συνδέεται στενά με την ειδική κατηγορία των πραγματικών αντικειμένων. Το Θέατρο του Θανάτου απαρτίζεται από τα έτοιμα αντικείμενα ή ready made, τα βιοαντικείμενα, τα οποία είναι σύνθεση ενός ανθρώπου και ενός αντικειμένου ή μιας μαριονέτας, τις μηχανές, τα ανδρείκελα, τα οποία φέρουν το στίγμα του θανάτου και αποτελούν μοντέλο για τον ζωντανό ηθοποιό, και τους ηθοποιούς, που κατέχουν θέση αντικειμένου. Για τον Kantor η σκηνή είναι ένα μέρος όπου επικοινωνούν οι νεκροί με τους ζωντανούς πέρα από τον χρόνο και τον τόπο, όπου «η μνήμη ζωντανεύει με την μορφή των νεκρών». Η τριλογία του Θεάτρου του Θανάτου καταφέρνει να ξεπεράσει τα σύνορα του πολωνικού θεάτρου και να αποτελέσει παγκόσμιο θέατρο λόγω του ότι χρησιμοποιεί μία γλώσσα χωρίς λόγια και πηγάζει από την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης, την ζωή και τον θάνατο. Ο Kantor καταφέρνει να «σώσει από την λήθη» τις παραστάσεις αυτές που αποτελούν προσωπικές εξομολογήσεις του.
description: Tadeusz Kantor’s Theatre of Death consists of the performances Dead Class, Wielopole Wielopole and Let the artists die. It is a certain kind of theatre which is characterized by the reality of the lowest rank to which objects and characters are degraded, by the choice of abandoned and metaphysical spaces, the use of objects-motives of death such as the crosses, and the personification of death by one of the characters. Nevertheless, the main characteristic of the theatre of death is the space. For Kantor, the space is the most important element of the performance, which functions almost independently of the artist and contains all the rest elements of the performance. It is encountered as something equally alive with the actor and as an object which counteracts with the other objects on stage. In fact, it is the most important object of all because it is the one which defines the relations among the others. Based on its functions the space in the theatre of death could be categorized in the space of the memory, the interpersonal space, the concrete space and the UR-MATTER space. The space of the memory consists of the room of the childhood which is differently manipulated in each performance. In Dead Class inside the room the situation of death is dominant. In Wielopole Wielopole the futile attempt of the reconstruction of the room which is constantly ruined is dominant. In Let the artists die the room has the role of a hutch which is constantly altered depended on the energy that enters the room and reveals the unseen. In all three rooms with the character’s passage of the door Kantor renders the invisible –of the memory, the fantasy, the thought- visible. The interpersonal place is the place which is appointed by the relationships between actors and audience, between characters and between characters and Kantor on stage. The ideas which are shined in three occasions are the idea of reflection and the idea of interrelation between space and time (chronos utopia and heterotopia). The space of the memory and the interpersonal space consist the concrete space whereas the UR-MATTER space is the space which consists the rest forms of the space and exists independently of the artists, forms its self and contains all the infinite versions of life. This specific category of space is firmly connected to the specific category of objects. The Theatre of Death consists of ready made objects, bio-objects, which are synthesis of an actor and an object or a puppet, machines, puppets, which carry the stain of death and are models for the live actors, and the actors who are degraded to objects. For Kantor stage is a place where the living and the dead can communicate beyond time and space, where memory becomes alive through the shape of the dead. The trilogy of the Theatre of Death achieves to surpass polish theatre’s borders and becomes global theatre because it uses a language without words and originates from the essence of the human existence, life and death. Kantor manages to save from oblivion these performances which are his personal confessions.