Η αναγνωστική ανταπόκριση μαθητών δημοτικού σχολείου σε διαδοχικές αναγνώσεις διασκευών του ίδιου παραμυθιού
Creators: name: Μελενικιώτου, Μάρθα Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Αναγνωστική ανταπόκριση
Διασκευή
Παραμύθι
Συναλλακτική θεωρία
Κριτική ανάγνωση
Δημοτικό σχολείο
Reader response
Adaptations
Fairy tale
Transactional theore
Critical reading
Elementary school (primary)

description: Σκοπός της έρευνας ήταν η διερεύνηση της αναγνωστικής ανταπόκρισης 15 μαθητών 4ης και 5ης τάξης δημοτικού σχολείου στη διαδοχική ανάγνωση έξι διασκευών του ίδιου παραμυθιού. Ο σχεδιασμός και η υλοποίηση της έρευνας βασίστηκαν τόσο στη Συναλλακτική Θεωρία της Αναγνωστικής Ανταπόκρισης που προτείνει η Louise Rosenblatt και δίνει έμφαση στην ανάπτυξη αισθητικής ανταπόκρισης κατά την ανάγνωση λογοτεχνικών έργων, όσο και στις γενικές αρχές του προγράμματος διδακτικής αξιοποίησης που προτείνει η «Ομάδα Έρευνας για τη Διδασκαλία της Λογοτεχνίας» που επισημαίνουν την κοινωνική, πολιτική και ιδεολογική διάσταση της λογοτεχνικής ανταπόκρισης. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 2007 στο Δημοτικό Σχολείο του Τριαδίου Θεσσαλονίκης και είχε διάρκεια δύο εβδομάδων. Στους μαθητές παρουσιάστηκαν και συζητήθηκαν πέντε γραπτές διασκευές του παραμυθιού της Κοκκινοσκουφίτσας και μία διασκευή σε κινούμενα σχέδια που κάλυπταν ένα μεγάλο εύρος αντιπροσωπευτικών αποδόσεων: από τις πιο κλασσικές και συντηρητικές μέχρι τις πιο σύγχρονες και ανατρεπτικές. Στο τέλος της παρέμβασης ο κάθε μαθητής έγραψε μια δική του διασκευή του παραμυθιού. Τα δεδομένα της έρευνας που αναλύθηκαν ποιοτικά ήταν οι απομαγνητοφωνημένες συζητήσεις με τους μαθητές κατά την παρουσίαση των διασκευών, οι ημιδομημένες συνεντεύξεις που ακολούθησαν και τα κείμενα που έγραψαν οι μαθητές.Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας, οι μαθητές :α) είχαν επίγνωση των βασικών δομικών χαρακτηριστικών, της γραμματικής της ιστορίας (story grammar) και της μορφολογίας του παραμυθιού. Ανταποκρινόμενοι δημιουργικά κατά τη συγγραφή της δικής τους διασκευής του παραμυθιού, εφάρμοσαν στα κείμενά τους όλα τα χαρακτηριστικά της δομής του παραμυθιούβ) έδειξαν μια σαφή προτίμηση προς τις σύγχρονες διασκευές με ανατρεπτικό περιεχόμενο και έντονο το στοιχείο της περιπέτειας και της δράσης, γεγονός που αποτυπώθηκε επίσης και στη συγγραφή των δικών τους διασκευών του παραμυθιούγ) οι πιο κλασσικές και συντηρητικές αποδόσεις προκάλεσαν κυρίως σχόλια πληροφοριακού και περιγραφικού τύπου. Αντίθετα, με τις σύγχρονες, ανατρεπτικές αποδόσεις οι μαθητές τήρησαν μια πιο αισθητική στάση που έδινε έμφαση στη συναισθηματική, προσωπική και κοινωνική φύση της λογοτεχνικής συζήτησης.δ) οι μαθητές που συμμετείχαν στην έρευνα είχαν επίγνωση της διδακτικής διάστασης των παραμυθιών και κατανόησαν το ρόλο του ιστορικού πλαισίου στην εξέλιξη του παραμυθιού που μελετήθηκε. Η κριτική ανάγνωση των διασκευών αυτών έδωσε στους μαθητές τη δυνατότητα να αντιληφθούν ότι υπάρχει ένα ευρύ φάσμα δυνατοτήτων στη συγγραφή αφηγηματικών κειμένων και να αποδεχτούν την ύπαρξη εναλλακτικών απόψεων και ερμηνειών. Κατανοώντας τις διαχρονικά ποικίλες οπτικές γραφής ανέπτυξαν κριτική ικανότητα εντοπισμού των αξιών, των στάσεων και της συμπεριφοράς των ανθρώπων σε μια ποικιλία διαφορετικών ιστορικών πλαισίων. Στη συνέχεια, οι μαθητές μπόρεσαν να εφαρμόσουν τα λειτουργικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα του παραμυθιού στη συγγραφή μιας δικής τους διασκευής της ιστορίας που αντανακλούσε τις στάσεις και τις αξίες της δικής τους κουλτούρας και εποχής.
description: The primary purpose of this study was to investigate the fourth and fifth grade student's responses to six different adaptations of the same fairy tale: 'The Little Red Riding Hood'. Fifteen randomly selected students of the primary school of Triadi in Salonica participated to the presentation and discussion of six selected versions of the tale and each of them wrote his personal version of the story. Subjects participated in five sets of literature circle groups which lasted two hours each and were interviewed at the end of the intervention. The discussions and the semi-structured interviews were audiotaped, coded and analysed.The results of qualitative data analysis indicate that the classic and familiar versions provoked more predictive and analytical comments. The modern and subversive versions prompted more personal experiences and analytical comments and elicited more predictions, personal responses, recall, clarifying, and evaluation comments. All students also had conscience of fundamental structural characteristics and the story grammar of fairy tales. Corresponding creatively at the writing of their own adaptation of fairy tale, they applied in their texts all the structural characteristics of fairy tale (character, setting, problem, plot and events, ending, and the motif of magic). They showed an explicit preference to the subversive content of modern adaptations. The element of subversion was also obvious and explicit in their own adaptations of the fairy tale. A primary goal of reading literature is to change the readers’ perception of self and other within the context of examining the structural inequalities within which cultural identities are constituted. It is important to consider the reader not only as an individual, but also as a culturally, historically and socially situated reader that brings not only individual experiences, but socially determined experiences that affect their responses to literature. As readers are drawn to a piece of literature in the company of other readers they learn to develop the language of critique necessary to delve deeper into literature and explore the multiple interpretations generated and offered by other readers. A major finding of the study was that the students who participated in the research had awareness of the didactic dimension of fairy tales and realized the role of historical context in the evolution of fairy tales that was studied. The critical reading of those adaptations gave them the possibility to conceive the existence of a wide spectrum of possibilities in the writing of narrative texts and accept the alternative opinions and interpretations. Then, the students could apply the functional characteristic of fairy tale in the writing of their own adaptation that reflected the attitudes and the values of their own culture and time.