Φυτοχημική μελέτη και αξιολόγηση βιολογικών δράσεων εκχυλισμάτων του είδους Alnus glutinosa (L.) Gaertn (Betulaceae) από την Ελλάδα
Creators: name: Ζαντήρα, Χριστίνα Σταύρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Alnus glutinosa
Εκχυλίσματα
Βιολογικές δράσεις
Extractives
Biological activities

description: To Alnus glutinosa (L.) Gaertn. είναι ένα πλατύφυλλο, φυλλοβόλο δέντρo, της οικογένειας Betulaceae, ευρέως διαδεδομένο στην Ευρώπη, τη Βόρειο Αφρική, τη Δυτική Ασία, τα βουνά του Καυκάσου και τη Δυτική Σιβηρία. Στην Κεντρική και Βόρεια Ελλάδα, το A. glutinosa αποτελεί κυρίαρχο είδος σκλήθρων, σπάνιο και απειλούμενο. Ευδοκιμεί εντός «Αλλουβιακών δασών», τα οποία βρίσκονται υπό καθεστώς προστασίας. Η φυτοχημική έρευνα του είδους, αποκάλυψε ποικιλία βιοδραστικών συστατικών, κυρίως πολυφαινολικών ενώσεων και τερπενοειδών. Οι καθαρές ενώσεις, αλλά και τα ακατέργαστα εκχυλίσματά του παρουσιάζουν ευρύ φάσμα φαρμακολογικών δράσεων τόσο in vitro, όσο και in vivo. Ο στόχος της παρούσας ερευνητικής μελέτης ήταν η διερεύνηση του φυτοχημικού προφίλ εκχυλισμάτων φύλλων του A. glutinosa, ελληνικής προελεύσεως, με τη χρήση χρωματογραφικών, φασματοσκοπικών μεθόδων, ανάλυση αιθερίου ελαίου, καθώς και in vitro μελετών βιολογικών δράσεων. Η φυτοχημική ανάλυση αποκάλυψε την παρουσία φαινολικών ενώσεων, η οποία επιβεβαιώθηκε και in vitro, με αξιολόγηση του ολικού φαινολικού περιεχομένου των επί μέρους εκχυλισμάτων της δρόγης. Ο οξικός αιθυλεστέρας διαπιστώθηκε ως ο διαλύτης με την υψηλότερη απόδοση εκχύλισης φαινολικών συστατικών των φύλλων του είδους. Τα πολικά εκχυλίσματα του A. glutinosa, έδειξαν υψηλά ποσοστά ικανότητας σάρωσης ελευθέρων ριζών, βάση του πρωτοκόλλου DPPH που εφαρμόστηκε. Διαφάνηκε θετική συσχέτιση μεταξύ αντιοξειδωτικής δράσης και ολικού φαινολικού περιεχομένου, καθώς τα μη πολικά εκχυλίσματα (εξανίου και πετρελαϊκού αιθέρα) του είδους, φτωχά σε πολυφαινολικές ουσίες, έδειξαν και τη χαμηλότερη ικανότητα σάρωσης ελευθέρων ριζών. Η ποιοτική και ποσοτική ανάλυση των αιθερίων ελαίων των φύλλων και τρυφερών βλαστών του A. glutinosa, οδήγησε στην ταυτοποίηση κυρίως οξυγονωμένων μονοτερπενίων, σεσκιτερπενίων και οξυγονωμένων παραγώγων. Το είδος A. glutinosa, αποτελεί πηγή βιοδραστικών προϊόντων με υποσχόμενη μελλοντική θεραπευτική συμβολή στην προαγωγή της ανθρώπινης υγείας.
description: Alnus glutinosa (L.) Gaertn. is a broad-leaved, deciduous tree, of the Betulaceae family, widespread in Europe, North Africa, Western Asia, the Caucasus mountains and Western Siberia. In Centre and North Greece, A. glutinosa is a dominant alder species, rare and endangered. It thrives within "Alluvial forests", which are under protection status. The phytochemical research of the species revealed a variety of bioactive compounds, mainly polyphenolic compounds and terpenoids. Its pure compounds, as well as its crude extracts, show a wide range of pharmacological properties both in vitro and in vivo. The aim of the present research study was the investigation of the phytochemical profile of A. glutinosa leaf extracts, of Greek origin, using chromatographic, spectroscopic methods, the analysis of essential oil, as well as the in vitro studies of biological activities. The phytochemical analysis revealed the presence of phenolic compounds, which was also confirmed in vitro, by evaluating the total phenolic content of individual extracts of the plant. Ethyl acetate was found to be the solvent with the highest extraction yield of phenolic components of the leaves of the species. The polar extracts of A. glutinosa showed high rates of free radical scavenging activity, based on the applied DPPH protocol. A positive correlation was shown between antioxidant activity and total phenolic content, as the non-polar extracts (hexane and petroleum ether) of the species, poor in polyphenolic substances, also showed the lowest free radical scavenging capacity. The qualitative and quantitative analysis of the essential oils of the leaves and tender shoots of A. glutinosa led mainly to the identification of oxygenated monoterpenoids, sesquiterpenoids and oxygenated derivatives. The species A. glutinosa is a source of bioactive products with a promising future therapeutic contribution to the promotion of the human health.