Όμηρος και κόμικς: Δύο παραδείγματα μετάφρασης της Οδύσσειας
Creators: name: Σιάκκα, Τάνια Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Κόμικς
Οδύσσεια
Μετάφραση
Comics
Odyssey
Translation

description: Το κόμικς των Γάλλων Joann Sfar και Christophe Blain, Socrate le demi-chien: Ulysse, και το manga του Ιάπωνα Hayao Miyazaki, Kaze no Tani no Nausicaa, αποσπούν τμήματα της ομηρικής Οδύσσειας και του μύθου που την περικλείει για να τα μεταπλάσουν και να τα τοποθετήσουν σε τόπους φαντασιακούς που εδράζουν στις συμβάσεις του μέσου των κόμικς, σε κουλτούρες υβρίδια που εμπλέκουν την «υψηλή» με την «χαμηλή» κουλτούρα και τις τοπικές, γαλλική και ιαπωνική, με την διεθνική μαζική κουλτούρα. Η εμφανής παρουσία ή η λανθάνουσα μνεία του κλασικού κειμένου στα κόμικς λειτουργούν ως ενδείξεις της ταυτότητας του αναγνώστη, του μεταβλητού χαρακτήρα του ξένου κειμένου, της διαδικασίας της δημιουργίας και της δυναμικής του κλασικού κειμένου κατά τη μεταγραφή του. Στην εργασία διερευνάται ο διακειμενικός διάλογος ανάμεσα στην Οδύσσεια και στα δύο κόμικς προκειμένου να προβληθεί ο τρόπος με τον οποίο η εκάστοτε καλλιτεχνική παράδοση, όσον αφορά τα κόμικς, αναδημιουργεί τον αρχαιοελληνικό μύθο και, αντιστρόφως, το πώς ο μύθος αναμορφώνει την εκάστοτε κουλτούρα και τέχνη. Οι Sfar και Blain ανασκευάζουν τον τύπο του δυτικού κόμικς που παραπέμπει στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα εισάγοντας την αισθητική των ανεξάρτητων εκδόσεων στους μεγάλους εκδοτικούς οίκους. Ο Miyazaki, από την άλλη πλευρά, μνημονεύει το έπος για να επεξεργαστεί την κοινωνική και καλλιτεχνική υπόσταση των manga. Και οι δύο, με τη γλώσσα των κόμικς αναμορφώνουν πλήρως γλωσσικά και πολιτισμικά, χρονικά και χωρικά τον κόσμο του ξένου κειμένου. Οι δημιουργικές διασυνδέσεις ανάμεσα στην Οδύσσεια και τα δύο κόμικς υπερβαίνουν τους συγγραφείς και τις προθέσεις τους, για να αναδυθούν δυναμικά, μετασχηματιστικά πλέγματα πληθυντικών νημάτων, ενώ η έννοια του κλασικού που τα διαπερνά διαταράσσεται καθώς καθορίζεται από τη σχέση του αναγνώστη με το αρχαίο ελληνικό παρελθόν. Η ξεχωριστή ισοδυναμία ανάμεσα τους ωθεί στο να αναθεωρήσουμε τη μετάφραση ως ερμηνευτική διαδικασία και μια ιδιαίτερη μορφή διακειμενικότητας.
description: The comic of the French Joann Sfar and Christophe Blain, Socrate le demi-chien: Ulysse, and the manga of the Japanese Hayao Miyazaki, Kaze no Tani no Nausicaa, detach fragments of the Homeric Odyssey and the myth that encloses it, in order to recreate and relocate them in imaginary spaces, that are based on the conventions of the medium of comics, and on hybrid cultures which mix “high” and “low” culture, and the local, French and Japanese, with the transnational mass culture. The evident presence or the latent allusion of the classical text functions as an indication of the identity of the reader, the variable character of the foreign text, the procedure of the creation and the dynamic of the classical text during its transcription. The thesis researches the intertextual dialog between Odyssey and the two comics to unravel the way each artistic tradition, as far as comics are concerned, recreate the Greek myth and, vice versa; how does the latter reform the culture and art. Sfar and Blain reconstruct the type of western comics which refers to the Greek and Roman antiquity transplanting the aesthetics of independent editions into publishing houses. Miyazaki, on the other hand, utilizes the epic in order to elaborate the social and artistic substance of manga. Both of them, by using the language of comics, reform linguistically and culturally, temporally and spatially the world of the foreign text. The creative intersections between Odyssey and the two comics transcend the authors and their intentions. They emerge dynamic, transformational pledges of plural yarns, while the notion of the classic, which penetrates them, is influenced by the relationship of the reader with the ancient Greek past. The unique equivalence of the foreign text and the comics, functions as an entry point to rethinking the notion of translation as a borderless hermeneutic procedure and a unique form of intertextuality.