Στοά Σαούλ - Διερεύνηση δυνατοτήτων προστασίας και επανάχρησης ενός κτιριακού τύπου στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης
Creators: name: Πουγαρίδου, Αννα Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Στοά
Προστασία
Επανάχρηση
Arcade
Preservation
Reuse

description: H διαχρονική εξέλιξη ενός οικοδομικού τετραγώνου στο ιστορικό κέντρο της Θεσσαλονίκης και ταυτόχρονα η διερεύνηση της σχέσης ανάμεσα στη μετάπλαση του αστικού χώρου και του τρόπου που αυτή επηρεάζει και "επιβάλλεται" στη μορφολογία των κτιριακών τύπων της πόλης, και συγκεκριμένα αυτού της εμπορικής στοάς, αποτελεί το αντικείμενο της εργασίας αυτής. Το συγκρότημα της στοάς Σαούλ, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κτιριακού συνόλου που η μορφή του συνδέεται με την εξέλιξη του αστικού χώρου. Το 1867, στο πλαίσιο των επεμβάσεων για την αναδιοργάνωση και τον εξωραϊσμό της πόλης, διανοίγεται η οδός Σαμπρή Πασά (Βενιζέλου) που συγκεντρώνει τις κύριες εμπορικές δραστηριότητες. Σε αυτόν το σημαντικό εμπορικό άξονα της πόλης, ο Σαούλ Μοδιάνο, κτίζει μεταξύ 1867-1879 την "Cité Saül", μία μικρή "πόλη εμπορίου" μέσα στη μεγάλη, τη Θεσσαλονίκη. Η σημερινή μορφή και η οργάνωση του χώρου της στοάς Σαούλ είναι το εξελικτικό αποτέλεσμα της αναμόρφωσης του ιστού της πόλης μετά την πυρκαγιά του 1917. Με την εφαρμογή του πολεοδομικού σχεδίου του Hébrard, το περίγραμμα της στοάς στις οδούς Βενιζέλου και Βασ. Ηρακλείου διατηρείται στην ίδια θέση, ενώ με τη διάνοιξη της Ερμού και της Ίωνος Δραγούμη (τότε Μεγάλου Αλεξάνδρου) ρυμοτομείται μεγάλο τμήμα της. Στο νέο σχέδιο ρυμοτομίας, η στοά Σαούλ καταλαμβάνει ολόκληρο σχεδόν το οικοδομικό τετράγωνο 125 της πυρίκαυστης ζώνης, εκτός από το οικόπεδο στη συμβολή των οδών οδών Βενιζέλου και Βασ. Ηρακλείου, στο οποίο θα οικοδομηθεί το μέγαρο Κοέν, μεταγενέστερα γνωστό ως "Ερμείον". Στον επανασχεδιασμό της ενσωματώνονται στοιχεία της αρχικής, προ του 1917, στοάς, ενώ παράλληλα επιχειρείται να εφαρμοστεί η τυπολογία και το κτιριολογικό πρόγραμμα των ευρωπαϊκών εμπορικών στοών του 19ου αιώνα. Με τη μελέτη αυτή, γίνεται μία προσπάθεια να ερμηνευτεί η σύγχρονη δομή του συγκροτήματος της στοάς Σαούλ ως αποτέλεσμα των μεταλλαγών του οικοδομικού της τετραγώνου μέσα στο χρόνο. Με τη διερεύνηση αυτών των διαδικασιών, την κατανόησή τους και τη μελέτη των μηχανισμών που οδήγησαν στην υλοποιημένη κατάσταση του συγκροτήματος, επιδιώκεται η αναζήτηση πρακτικών ανατροπής τους. Προς αυτή την κατεύθυνση, διατυπώνεται ένα προγραμματικό πλαίσιο επεμβάσεων για την ανάπλαση και την επανάχρηση του οικοδομικού τετραγώνου. Γενικότερα, επιχειρείται ο επαναπροσδιορισμός της χωρικής οργάνωσης του συγκροτήματος, καθώς και της σχέσης δημόσιου - ιδιωτικού χώρου, εντός του τετραγώνου καθώς και με τις οδούς που το περιβάλλουν. Τέλος, μέσα από την αναδιάταξη - μετασχηματισμό των υφιστάμενων χρήσεων καθώς και τη διατύπωση προτάσεων για την ένταξη νέων χρήσεων και κατασκευών επιδιώκεται η δημιουργία προϋποθέσεων για να εξασφαλιστεί, παράλληλα με την ανάδειξη του συγκροτήματος, η βιωσιμότητα του όποιου εγχειρήματος στο μέλλον.
description: The time evolution of a city block in the historic center of Thessaloniki and simultaneously the investigation of the relationship between the transformation of urban space and how it affects and "is imposed" in the morphology of the building types of the city, particularly that of the commercial arcade, is the object of this work. The complex of Saul Arcade is a typical example of a building complex which form is directly related to the evolution of urban space. In 1867, as part of the operations for the reorganization and the embellishment of the city, Sabri Pasa street (nowadays Venizelou) was opened which then gathered the main commercial activities. In this important commercial axis of the city, Saul Modiano built, between 1867-1879, "Cité Saül", a small "city of commerce" within the greater one, Thessaloniki. The present-day form and spatial organization of Saul Arcade is the evolutionary result of the reform of city's fabric after the fire of 1917. With the implementation of Hébrard’s plan, the outline of the arcade on Venizelou and Vas. Irakliou streets maintains the same position, while the opening of Ermou and Ionos Dragoumi (then Megalou Alexandrou) cuts out a large part of the arcade. In the new town plan, Saul Arcade occupies almost the entire block 125 of the "burnt zone", except the building plot at the junction of Venizelou and Vas. Irakliou streets, on which the Cohen's Mansion will be built, later known as "Ermion". In Saul’s Arcade redesign, elements of the original, pre-1917, arcade are incorporated, while concurrently the typology and the building program of the European commercial arcades of the 19th century are attempted to be applied. In this study, an attempt is made to interpret the modern structure of Saul Arcade complex as a result of the transformations of its city block in time. With the investigation of these processes, their understanding and the study of the mechanisms which led to the materialized state of the complex, we seek to find practices to overturn them. To that end, an intervention planning framework is set for the reform and reuse of the city block. In general, the redefinition of the spatial organization of the complex is intended as well as the relationship between public and private space within the block and the streets which surround it. Finally, through the rescheduling - transformation of the existing uses and the formulation of proposals for the integration of new uses and structures, we aim to the creation of these conditions which will ensure, along with the emergence of the complex, the viability of any development project into the future.