Τάσεις και προκλήσεις της έρευνας στις περιοχές του δικτύου Natura 2000:
Creators: name: Θεοδωρίδου, Σοφία Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Δίκτυο Natura 2000
Τάσεις
Προστατευόμενες περιοχές
Natura 2000 network
Trends
Protected areas

description: Το δίκτυο Natura 2000 είναι το βασικό εργαλείο εφαρμογής της πολιτικής της για τη προστασία και τη μακροπρόθεσμη διατήρηση της βιοποικιλότητας στην Ευρώπη. Εκτός από τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται από τα κράτη-μέλη, στο πλαίσιο των οδηγιών της ΕΕ, προάγεται η διασυνοριακή συνεργασία και η ανταλλαγή επιστημονικής γνώσης ενώ προωθούνται οι ερευνητικές δραστηριότητες. Σε επίπεδο προστατευόμενων περιοχών μελετάται ένα ευρύ φάσμα θεμάτων που σχετίζεται τόσο με την αποτελεσματικότητα και τις πολιτικές που αφορούν στη διαχείριση και προστασία των περιοχών όσο και με την δυναμική των πληθυσμών, τη βιολογική συμπεριφορά των οργανισμών τις κατανομές και αποκρίσεις τους σε πιέσεις και περιβαλλοντικές αλλαγές. Υπό αυτή την έννοια είναι σαφές ότι, οι μελέτες που πραγματοποιούνται ή αφορούν στις προστατευόμενες περιοχές δεν περιορίζονται στο ερευνητικό αντικείμενο της «διατήρησης της βιοποικιλότητας» αλλά αφορούν σε ένα σύνολο θεματικών ενοτήτων. Μέχρι σήμερα δεν έχουν καταγραφεί οι τάσεις και τα πρότυπα ερευνών στις περιοχές του δικτύου, καθιστώντας ιδιαίτερα δύσκολη την αξιολόγηση των ερευνητικών προτεραιοτήτων άλλα και την εκτίμηση της αξίας των συγκεκριμένων περιοχών, των ειδών και τύπων οικοτόπων που φιλοξενούν, ως αντικείμενο επιστημονικής μελέτης. Στην παρούσα εργασία αποτυπώνονται οι βασικοί θεματικοί άξονες της έρευνας που πραγματοποιείται ή αφορά τις προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, ενώ καταγράφονται πρότυπα και τάσεις των μελετών σε χωρική και χρονική κλίμακα. Χρησιμοποιώντας τη βάση επιστημονικών δημοσιευμάτων «ISI Web of Science», συλλέχθηκαν και κατηγοριοποιήθηκαν όλες οι επιστημονικές δημοσιεύσεις οι οποίες περιείχαν τον όρο «Natura 2000» στους τίτλους, τις περιλήψεις και τις λέξεις κλειδιά για τα άρθρα που δημοσιεύτηκαν τη περίοδο 1998-2012. Ομαδοποιώντας τα άρθρα σε γενικές θεματικές κατηγορίες ανάλογα με τη στόχευση τους, αναπτύσσεται ένα σύνολο μετρικών που προσδιορίζουν τις σύγχρονες τάσεις των ερευνών. Τα αποτελέσματα της παρούσας εργασίας δείχνουν ότι αυξανόμενος αριθμός μελετών δεν εστιάζει μόνο στα στοιχεία της «βιοποικιλότητας» για συγκεκριμένες περιοχές. Παράλληλα το ενδιαφέρον των ερευνητών για μελέτες εντός των προστατευόμενων περιοχών παραμένει, άλλα αναδεικνύεται η ανάγκη για μελέτες σε μεγαλύτερες χωρικές κλίμακες και μια τάση για τη συνολική μελέτη του δικτύου ως διαχειριστικό εργαλείο σε ένα ευρύτερο επίπεδο. Επιπλέον τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οικολογικές θεωρίες (πχ βιογεωγραφικά πρότυπα), αλλά και οι σύγχρονες περιβαλλοντικές προκλήσεις εξετάζονται πλέον σε διαφορετικές κλίμακες αξιοποιώντας πληροφορίες του δικτύου.
description: The Natura 2000 network is a key policy instrument for the protection and long-term conservation of the most valuable and threatened species and habitats in Europe. In addition to the measures that have to be taken by Member States, in the context of EU directives, cross-border cooperation, exchange of scientific knowledge and research activities are promoted within protected areas. In terms of protected areas is studied a wide range of subjects related to both efficacy and policies relevant to the management and protection of areas as the population dynamics, the biological behavior of the organism, their distributions and responses to global environmental changes and pressures. It therefore becomes apparent that the research undertaken at the Natura 2000 network is not limited to the topic of "biodiversity conservation" but is also directed to wide set of alternative topics. So far, the trends of the research undertaken at the Natura 2000 network have not received considerable attention. This gap in our knowledge eliminates our ability to identify and set specific research priorities but also to evaluate the additional value that these sites offer to scientific community. In this thesis an attempt is made to depict the main themes of research which are carried out or referenced to the Natura 2000 conservation areas. The basic goal is to identify and interpret the observed patterns at both spatial and temporal scales. Towards this direction, a throughout literature review was conducted. The database of Thomson Reuters ISI Web of Science was used to detect and categorize all scientific publications that contained the term “Natura 2000” in their titles, abstracts and/or keywords. By grouping scientific articles in main thematic categories we develop and analyzed a set of metrics. The analysis revealed that although the interest of researchers for studies within specific areas, (sites) of the Natura 2000 network, remains there is a general trend towards studying and evaluating the Natura 2000 network as an international management tool. The results of the analysis further demonstrate that the increasing number of studies obtained over the last years is not limited to the subject of 'biodiversity conservation, with the network offering an important background for the development of various studies within several scientific disciplinary. It should be noted that an increasing interest in the Natura 2000 network appears to all European countries while over the last years the research on ecological theories (eg. biogeographic patterns), on the impacts of global changes are studied at different scales.