Το αίνιγμα της Ιστορίας: Hegel, Nietzsche, Benjamin
Creators: name: Καραγεωργίου, Αννα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Φιλοσοφία της ιστορίας
Μπένγιαμιν
Κατάσταση εκτάκτου ανάγκης
Philosophy of history
Benjamin
State of emergency

description: Στο νεωτερικό πλαίσιο της διαρκούς προόδου συγχωνεύονται η πραγματικότητα και η δυνατότητα, ο άνθρωπος ως φύση και ως πολιτισμική δημιουργία και ιστορική δράση. Για τον τον Hegel, η ιστορία γίνεται η αυτοπραγματωμένη επιστροφή, ως Απόλυτου, του χαμένου μέσα στην ύλη Πνεύματος. Η χεγκελιανή φιλοσοφία της ιστορίας είναι μια πορεία προόδου, της οποίας το νόημα μας διαφεύγει, καθώς το Πνεύμα, που ταυτίζεται με την Πρόνοια, αυτοπραγματώνεται, είναι μια θεοδικία διαφοροποιημένη ποιοτικά, μια ανοδική και κορυφούμενη πορεία του Θεού-Λόγου. Η φύση υποτάσσεται στην ιστορία το ίδιο και η σχέση του ανθρώπου μαζί της. Ο χρόνος γίνεται ιστορικός. Το ανθρώπινο εργαλείο είναι ο, δια του ιδρώτα και του μόχθου του, μετασχηματισμός του κόσμου, η καταστροφή της φύσης. Δια της συνεχούς αρνήσεως συντελείται η διαμόρφωση του αντικειμενικού. Η ιστορία είναι πέρα από κάθε ηθική και κάθε ευτυχία, μια πορεία προς το Γολγοθά, της οποίας το νόημα μας διαφεύγει, γνωρίζουμε όμως το τέλος της. Το πνεύμα αντικειμενοποιείται κι η κορύφωσή του ως Απόλυτου πανηγυρίζεται στο γερμανικό κράτος των αρχών του 19ου αιώνα. Ο Nietszche μίλησε για τη δημιουργική πράξη του ανθρώπου που δρά ανιστορικά, για τα προβλήματα της «αντικειμενικότητας» της Ιστορίας. Δεν υπάρχει ουδετερότητα του παρατηρητή ούτε η ιστορία μπορεί να είναι επιστήμη. Αν και η κυρίαρχη σκέψη του 19ου αιώνα συνάντησε πολλές αντιδράσεις και κριτικές αμφισβητήσεις εντός του ίδιου του 19ου αιώνα, ο νιτσεϊκός προοπτικισμός έμεινε σχεδόν ακατανόητος, ενώ αποτέλεσε το υπόβαθρο μεγάλης δημιουργικής δραστηριότητας για τη σκέψη του αιώνα που ακολούθησε. Οι φιλοσοφίες της ιστορίας για τον Nietzsche είναι επινοήσεις, η γενεαλόγηση θα βοηθήσει την κατανόηση, χωρίς να χρειάζεται να επιβάλλει αρχές γενικώς ισχύουσες. Η γνώση της ιστορίας απαιτεί προσωπικά κίνητρα και ανάγκες, όπως αυτές ενός καλλιτέχνη που προσεγγίζει το υλικό του. Ο ιστορικισμός τεμαχίζει ισοπεδωτικά το περιεχόμενο της ιστορίας και με την υπερβολή της γνώσης καλλιεργεί αυτό το σύμπτωμα της ματαιότητας και της αδιαφορίας για τη ζωή και την ιστορία, που ο Walter Benjamin, περίπου μισό αιώνα μετά, ονομάζει ακηδία. Ο Benjamin, θεώρησε την ακηδία ηθική και συναισθηματική ταύτιση με την κυρίαρχη τάξη. Μίλησε για ένα, μαρξιστικής έμπνευσης, πρόταγμα απελευθέρωσης της καταπιε-σμένης τάξης, απελευθέρωσης του χρόνου και της ιστορίας, έξω από το αντιδραστικό δόγμα της προόδου. Για μια ιστορία ανοιχτή σε όλα τα ενδεχόμενα, ως διαρκούς διακινδύνευσης που το νόημά της είναι η επικαιροποιημένη επιστροφή σε μια αρχική ενότητα κι αρμονία. Εντός του πλαισίου μιας διαρκούς κατάστασης εκτάκτου ανάγκης, ο ιστορικός υλισμός, έχοντας στην υπηρεσία του τη θεολογία, μπορεί να κινείται πάντα νικηφόρα.
description: In the modern conception of continuous progress, there is a merging of reality with possibility, and of the notion of Man as Nature with that of Man as cultural and historical actor. For Hegel, history becomes the self-realized return of the Absolute Spirit that has been lost within materiality. The Hegelian philosophy of history is a progression, its meaning evades us, since the Spirit, that is identified with Providence, is also self-realized as a theodicy tending towards God-Reason. Nature is subordinated to history, and so is (the relationship of) Man to Nature. Time becomes historical. The human instrument is the transformation of the world through his sweat and labor, the destruction of Nature. Through continuous negation objectivity is achieved. History lies beyond morality and happiness. It is the road to Golgotha. Its meaning evades us, yet we know its telos. The Spirit is objectified and its highest point as Absolute Spirit is celebrated in the face of the German State at the beginning of the 19th century. Nietzsche talked about the creative practice of Man who acts a-historically, and about the problem of objectivity in History. The observer can never be neutral, and History will never be a science. While dominant ideas of the 19th century were multiply challenged by philosophers at the time, the perspectivism of Nietzsche remained incomprehensible by his contemporaries and thus unchallenged, while his thought triggered immense creative activity in the century to follow. For Nietzsche, histories of philosophy are simply inventions. Only genealogies can help us understand history without imposing some sweeping general principles. The knowledge of history requires personal motivation and interest, similar to those of an artist approaching his material. Historicism severs the content of history with its leveling impact and, through its exaggerated emphasis on facts, cultivates a sense of vanity and futility, a lack of interest in life and history that Benjamin will call acedia almost half a century later. For Benjamin acedia is the moral and sentimental identification with the dominant class, which threatens his vision of liberation of the oppressed. This vision of liberation, inspired by Marxism, is a liberation of Time and History from the reactionary dogma of Progress. It points towards a History that is open to contingency and perpetual risk, with a goal to return to initial unity and harmony with well-timed, and current means. Historical materialism, operating within the framework of a perpetual state of emergency, and using theology as its tool, can always proceed victoriously.