Αόρατες πόλεις: Ανακαλύπτοντας το παλίμψηστο της Θεσσαλονίκης με τη χρήση των νέων τεχνολογιών
Creators: name: Θεοδωρούδη, Ελευθερία Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Δημόσια Αρχαιολογία
Αφανείς αρχαιότητες-Θεσσαλονίκη
Ψηφιακές εφαρμογές
Public Archaeology
Invisible antiquities-Thessaloniki
Digital applications

description: Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι η παρουσίαση, η τεκμηρίωση και η γνωριμία με επτά “κρυμμένους”, αφανείς, αρχαιολογικούς τόπους από τη μνήμη της Θεσσαλονίκης και παράλληλα ο σχεδιασμός μιας δράσης επικοινωνίας και επανοικείωσης αυτών των τόπων με το κοινό της πόλης. Πρόκειται για επτά μνημεία που έχουν ανασκαφεί κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα και διατηρούνται στο κέντρο της πόλης της Θεσσαλονίκης, άγνωστα στο ευρύ κοινό. Οι επτά αρχαιολογικοί αυτοί τόποι (ο νεολιθικός οικισμός στη ΔΕΘ, η βασιλική της Αγίας Σοφίας, το ρωμαϊκό λουτρό στο ξενοδοχείο Mandrino, ο Ιππόδρομος, ο παλαιοχριστιανικός ναός του Σέργιου Πραγαμά, η στήλη των Όφεων στην Αγίου Δημητρίου και το cubiculum στο κτίριο της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ) καθίστανται λειτουργικά αφανείς είτε λόγω των συνθηκών διατήρησής τους σε υπόγεια, είτε λόγω της φυσικής απουσίας τους λόγω κατάχωσης ή καθαίρεσης, είτε τέλος λόγω έλλειψης ανάδειξης και τεκμηρίωσης. Σκοπός της εργασίας είναι ο σχεδιασμός και η δημιουργία μιας δράσης που να εμπλέκει τους ανθρώπους στο παιχνίδι της ανακάλυψης αυτής της «αφανούς μνήμης». Ευρύτερος στόχος είναι να εμπλακεί το κοινό μέσα από τη χρήση της νέας τεχνολογίας και μέσα από αύτη να δημιουργηθεί ή να αποκατασταθεί μία βιωματική εμπειρία με αυτά τα μνημεία που ούτως ή άλλως έχει χαθεί. Όλη η παραπάνω συζήτηση αποτελεί μέρος του ευρύτερου θεωρητικού προβληματισμού διεθνώς για τη σχέση της αρχαιολογίας με το κοινό και εκφράζεται με τον όρο “Δημόσια Αρχαιολογία” (public archaeology). Το ζήτημα των αφανών αρχαιοτήτων έχει να κάνει τόσο με τη διατήρηση της μνήμης αλλά και η στάση της επίσημης πολιτείας και κατ’ επέκταση με τη στάση όλης της κοινωνίας απέναντι στην πολιτιστική κληρονομιά. Πρόκειται για πολυπαραγοντικό ζήτημα που αφορά τόσο στο νομικό πλαίσιο που διέπει την αρχαιολογική υπηρεσία και στο καθεστώς προστασίας και ανάδειξης, όσο και στις γενικότερες αντιλήψεις του κοινού για τις αρχαιότητες. Ο θεωρητικός προβληματισμός και η βιβλιογραφική επισκόπηση των διεθνών αλλά και τοπικών πρακτικών αποτελούν το πρώτο μέρος της μεθοδολογικής πορείας της εργασίας. Στη συνέχεια θα παρουσιαστούν συνοπτικά οι επτά επιλεγμένοι αρχαιολογικοί τόποι. Τέλος παρουσιάζεται η προτεινόμενη δράση: το σκεπτικό της, οι άξονες αξιολόγησής της, το εποπτικό υλικό, η προτεινόμενη αφίσα, η εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα καθώς και τα ενδεικτικά κείμενα που συνοδεύουν την εφαρμογή.
description: Purpose of this study is the presentation, documentation and acquaintance with seven "hidden," invisible, archaeological sites from the memory of the city, and at the same time the design of a communication action and epanoikeiosis of these sites with the audience of Thessaloniki. For this purpose seven sites have been selected that were excavated during the 20th century and kept in the basements of apartment buildings in the city center of Thessaloniki, unknown to the general public. The seven archaeological places (Neolithic settlement in the premises of International Fair of Thessaloniki, Basilica of St. Sophia, Roman bath at Mandrino Hotel, Hippodrome, early Christian church of Sergius Pragamas, the “Snake column” in Agiou Demetriou str, the cubiculum in the Law School building, AUTH) become functionally invisible either because of their conservation conditions in basements, or because of their physical absence or, finally, due to lack of promotion and documentation. The purpose of the work, therefore, is to design and create an action that involves people in the game of the discovery of the "missing memory". The overall goal is to engage the public through the use of new technology and through this engagement to create or restore one personal experience with these sites anyway lost. All the above discussion is part of the broader theoretical debate internationally about the relationship archeology has with the public and is expressed by the term “public archaeology”. The issue of hidden antiquities has to do with preserving the memory but also with the attitude of the official state and hence the attitude of the whole society towards cultural heritage. It is a multifactorial issue that concerns both the legal framework governing the archaeological service and the protection and promotion system, and the general public perception of the antiquities. The theoretical reflection and literature review of international and local practices are the first part of the methodological work path. Then the seven selected archaeological sites are being briefly presented. Finally the proposed action is presented: the rationale, the evaluation axes, the proposed poster and the mobile application as well as the indicative texts accompanying the application.
description: Σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)