Η διδασκαλία της θύραθεν γραμματείας στην Πατμιάδα Σχολή το 18ο αιώνα:
Creators: name: Καρακατσάνη, Ευμορφία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Θύραθεν γραμματεία
Πατμιάδα
18ος αιώνας
Ancient greek literature
Patmias school
Eighteenth century

description: Στην παρούσα εργασία εξετάζεται η διδασκαλία της θύραθεν γραμματείας κατά το ΙΗ΄ αιώνα στην Πατμιάδα Σχολή. Η εργασία αυτή αποτελείται από τέσσερις ενότητες: Στην πρώτη ενότητα -η οποία είναι εισαγωγική- επιχειρείται μία σύντομη επισκόπηση της κατάστασης της εκπαίδευσης στον ευρύτερο ελληνόφωνο χώρο κατά το ΙΗ΄ αιώνα· στο πλαίσιο αυτό αναφέρονται τα σχολεία ή οι σχολές, οι οποίες λειτούργησαν τη χρονική αυτή περίοδο, οι ονομαστοί διδάσκαλοι που δίδαξαν σ’αυτές, τα έργα που διδάχθηκαν συχνότερα, το παιδαγωγικό υλικό και οι μέθοδοι διδασκαλίας που χρησιμοποιήθηκαν, η διάρκεια των σπουδών, καθώς και οι απόψεις των λογίων για τις διδακτικές μεθόδους, οι οποίες εφαρμόστηκαν. Στη δεύτερη ενότητα περιλαμβάνονται οι πληροφορίες που αφορούν στην ίδρυση της Πατμιάδας Σχολής, στους τέσσερις διδασκάλους, οι οποίοι δίδαξαν την εξεταζόμενη χρονική περίοδο (Μακάριος, Γεράσιμος, Βυζάντιος, Δανιήλ), στους επώνυμους μαθητές της Σχολής, στη διάρθρωση των σπουδών και στις διδακτικές μεθόδους που χρησιμοποιήθηκαν. Επιπροσθέτως, παρέχονται αναλυτικές πληροφορίες για τη διδασκαλία της γραμματικής και της συντακτικής ανάλυσης («τεχνολογία»), τα εγχειρίδια της γραμματικής που χρησιμοποιήθηκαν, τη διδασκαλία των θεματογραφιών για τα διάφορα είδη ρημάτων, τις υποθέσεις των θεματογραφιών, καθώς και τις απόψεις των λογίων για τη διδασκαλία της γραμματικής και του συντακτικού. Στην τρίτη ενότητα απαριθμούνται τα έργα της θύραθεν γραμματείας, τα οποία φαίνεται ότι διδάχθηκαν κατά τη διάρκεια των σχολαρχιών αφενός του Μακαρίου, Γερασίμου και Βασιλείου στο μέσο και ανώτερο κύκλο σπουδών και αφετέρου στη διάρκεια της σχολαρχίας του Δανιήλ Κεραμέα (η οποία αφορούσε μόνο στο μέσο κύκλο σπουδών). Στην ενότητα αυτή δίνονται οι απαραίτητες πληροφορίες για τους χειρόγραφους κώδικες-μαθηματάρια, στα οποία παραδίδονται τα διδαχθέντα έργα.Στην ίδια ενότητα επιχειρείται (με επιφύλαξη και επίγνωση των περιορισμών, οι οποίοι υπεισέρχονται στην ερμηνεία των ευρημάτων) μία περιγραφική στατιστική ανάλυση από την οποία αναδεικνύονται: α) η σχετική αναλογία διδασκαλίας της θύραθεν γραμματείας (συγκριτικά με τη διδασκαλία της χριστιανικής γραμματείας) κατά τη μελετώμενη χρονική περίοδο β) η σχετική συχνότητα επιλογής των διαφόρων θύραθεν συγγραφέων και γ) η σχετική συχνότητα επιλογής των διδαχθέντων έργων καθενός συγγραφέα· δεδομένων των περιορισμών που συζητούνται, ενδιαφέρον είναι το εύρημα ότι ενώ κατά την περίοδο των τριών πρώτων σχολαρχιών το ποσοστό των διδαχθέντων έργων της θύραθεν γραμματείας είναι μόλις 18% (και της χριστιανικής 82%), κατά την σχολαρχία του Δανιήλ το αντίστοιχο ποσοστό της θύραθεν φθάνει το 70%· για την ερμηνεία του ευρήματος αυτού διατυπώνεται η υπόθεση ότι η μεταβολή αυτή στην επίδραση των ιδεών του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Στην τελευταία ενότητα παρουσιάζονται περιληπτικά οι συγγραφείς και οι υποθέσεις των έργων της θύραθεν γραμματείας, τα οποία διδάχθηκαν στην Πατμιάδα Σχολή. Στη συνέχεια επιχειρείται η διερεύνηση και ανεύρεση των πιθανών κριτηρίων, βάσει των οποίων επιλέχτηκαν τα συγκεκριμένα έργα. Συμπεραίνεται, λοιπόν, αφενός μεν από τις υπάρχουσες εσωτερικές μαρτυρίες του διδασκάλου Δανιήλ -οι οποίες καταγράφονται σε λίγα μαθηματάρια- και αφετέρου από το περιεχόμενο των διδαχθέντων έργων ότι τα κριτήρια επιλογής των διδαχθέντων έργων ήταν τα ακόλουθα: α) η καταλληλότητά τους για την εκμάθηση του αρχαίου ελληνικού λόγου, καθώς και κατά πόσον αποτελούσαν υποδείγματα των διαφόρων μορφών του γραπτού λόγου (επιστολογραφία, ρητορική, ποίηση, φιλοσοφία) και β) κατά πόσον εμπεριείχαν κατάλληλα ηθοπλαστικά και παιδαγωγικά στοιχεία για τη διαμόρφωση και ολοκλήρωση της προσωπικότητας των διδασκομένων.
description: In this work it is examined the teaching of the Greek classical texts in the eighteenth century in Patmos School.This work consists of four parts: In the first – introductory- part is presented a brief review of the situation of education in the broader Greek-speaking area during the eighteenth century; in this frame-work are presented the schools which were into operation during this period, the famous teachers who taught in these schools, the classical texts which were more frequently taught, the pedagogical material and the methods of teaching which were used, the duration of the studies as well as the opinions of scholars concerning the methods of teaching.In the second part, one finds the information concerning the foundation of Patmos School, the four teachers (Makarios Kalogeras, Gerasimus Byzantius, Vasilius Koutalinos and Daniel Cerameus)who taught during this period, the eponymous students of Patmos School, the structure of the study programme and the teaching methods which were used.Additionally, detailed information is given concerning the teaching of grammar and syntactical analysis, the texts of grammar, the teaching of “thematografia” (the alteration of vernacular Greek language into ancient Greek language) for the various divisions of verbs, the subjects of “thematografia” as well as the views of scholars about the teaching of grammar, syntax and the translation of ancient texts. In the third part are presented the Greek classical texts which we consider that had been taught during the first three quarters of the eighteenth century (during the high school studies) as well as during the administration of Patmos School by Daniel Cerameus. In the same part it is presented –given the limitations which enter in the interpretation of such findings- a descriptive statistical analysis of the frequency of teaching of the Greek classical texts (in comparison with the Christian texts), the relative frequency selection of the Greek classical writers and the relative frequency selection of the Greek classical texts of each classical writer. Given the limitations which are discussed, the interesting finding is that the percentage of the classical texts which were taught during the first three quarters of the eighteenth century in Patmos School was only 17%; in contrast, during the administration of Daniel the percentage of the classical texts which were taught was 70%! In the forth part are presented in brief the writers and the subjects of the classical texts which were taught in Patmos School.Afterwards, a search is made for finding out the possible criteria which were used for the selection of these particular texts for teaching purposes; using inward evidence found in some “mathimataria” (codices used for teaching purposes) -which include Daniel’s comments- as well as the content of the texts which were taught, it is concluded that the selection criteria were the following:a) the suitability of the texts for the study of ancient Greek language as well as whether these texts were models of the various forms of written speech (poetry, rhetoric, philosophy, letter-writing) and b) whether these texts included pedagogical and edifying elements for the formation and integration of student’s personality.