Η διαμάχη γραπτής και προφορικής διαδικασίας και η επίδρασή της στην επιτάχυνση της δίκης (ιδίως μετά το νόμο 4335/2015)
Creators: name: Πασβάντη-Γκιόκα Χριστίνα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Διαμάχη γραπτής και προφορικής διαδικασίας
Επιτάχυνση της δίκης
Νόμος 4335/2015
The debate of written and oral procedure
Τhe acceleration of the trial
Law 4335/2015

description: O ν. 4335/2015 αποτέλεσε ένα νοµοθέτηµα-σταθµό στη σύγχρονη ιστορία του δικονοµικού δικαίου της χώρας µας, επιφέροντας σηµαντικές τροποποιήσεις στο σύστηµα της πολιτικής δίκης και κυρίως της τακτικής διαδικασίας. Με βασικό στόχο την επιτάχυνση της δίκης, στο πλαίσιο του εν λόγω νόμου δόθηκε προβάδισµα στην αρχή της έγγραφης διεξαγωγής της δίκης και η αρχή της προφορικότητας παραµερίστηκε. Η µέχρι τότε εν µέρει προφορική τακτική διαδικασία στον πρώτο βαθµό δικαιοδοσίας αντικαταστάθηκε µε µια πιο ευέλικτη, απλή και χρονικά συντοµότερη έγγραφη διαδικασία. Συγκεκριμένα, τα άρθρα 237 και 238 ΚπολΔ, ακρογωνιαίος λίθος των δοµικών αλλαγών του νόµου, προβλέπουν τα εξής: η τακτική διαδικασία είναι καταρχήν έγγραφη, εξελίσσεται µε βάση τις έγγραφες προτάσεις των διαδίκων, ενώ η συζήτηση στο ακροατήριο είναι τυπική, χωρίς να είναι αναγκαία η παρουσία και η συµµετοχή των διαδίκων. Επιπλέον, σε επίπεδο απόδειξης οι ένορκες βεβαιώσεις αποτελούν το βασικό αποδεικτικό μέσο, ενώ οι µάρτυρες εξετάζονται στο ακροατήριο µόνο κατ’ εξαίρεση αν το δικαστήριο κρίνει ότι η υπόθεση δεν έχει διασαφηνιστεί αρκετά, ώστε να εκδοθεί επί της ουσίας απόφαση και υφίσταται λόγος εξέτασης µαρτύρων. Η τροποποίηση αυτή, δηλαδή ο σχεδόν πλήρης αποκλεισμός της εμμάρτυρης απόδειξης, αποτελεί και την βασική κανοτομία του ν. 4335/2015, καθώς τότε πρώτη φορά επιχειρήθηκε η εφαρμογή ενός τέτοιου προτύπου. Ως προς την επίδραση της τροποποίησης αυτής στις θεµελιώδεις δικονοµικές αρχές, εκείνη επηρέασε λιγότερο την αρχή της προφορικότητας και πολύ περισσότερο την αρχή της αµεσότητας, η οποία κάμφθηκε σχεδόν ολοκληρωτικά: οι µάρτυρες, το κατ’ εξοχήν µέσο εκδήλωσης της, δεν καταθέτουν ενώπιον του δικαστηρίου µε αποτέλεσµα να διασπάται η σχέση αµεσότητας µεταξύ δικαστηρίου και αποδεικτικού µέσου. Η συνέπεια αυτή δικαιολογεί δικαιοπολιτικούς ενδοιασµούς λόγω ακριβώς της μεγάλης σημασίας της αρχής της αμεσότητας και του ρόλου που διαδραματίζει στην επίτευξη του στόχου της έκδοσης εν τέλει μίας ορθής δικαστικής απόφασης. Τα αντισταθμίσματα που προσφέρει ο νομοθέτης στην κάμψη αυτή, μέσω των άρθρων 237 παρ. 6 και 254 ΚΠολΔ, λόγω της σειράς ζητημάτων που ενέχουν, δεν μπορούν να κριθούν επαρκή και ικανά να αναχαιτίσουν τον σηµαντικό περιορισµό της αµεσότητας. Συνεπώς, ο παραπάνω προβληματισμός αναφορικά με την κάμψη της αμεσότητας παραμένει και, σε συνδυασμό με τη διαπίστωση ότι η ουσιαστική επιτάχυνση της δίκης δεν επιτυγχάνεται, δικαιολογεί σοβαρές επιφυλάξεις για την ουσιαστική αποτελεσµατικότητα της νέας τακτικής διαδικασίας. Ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο, ο σύγχρονος νοµοθέτης, με την εµπειρία της δικαστηριακής πρακτικής, αλλά και έχοντας υπόψη τις θεωρητικές συζητήσεις γύρω από το ν. 4335/2015, να διαµορφώσει ένα νέο σύστηµα, πιο εξελιγµένο και αποτελεσµατικό, το οποίο θα υπερκεράσει τα όποια ζητήµατα δηµιούργησε ο ισχύων νόµος και θα επιτύχει τον στόχο της έκδοσης µίας ορθής απόφασης σε εύλογο χρόνο χωρίς να θυσιάζει άνευ ετέρου τις αρχές της προφορικότητας και της αµεσότητας
description: Law 4335/2015 was a milestone to the modern history of the procedural law of our country, causing significant modifications to the system of ordinary civil proceedings, and mainly to the regular procedure. The acceleration of the trial was a primary aim and, under the forementioned Act, a precedence was given to the principle of the written prosecution of the proceedings, while the principle of orality was put aside. The until-then oral partial ordinary procedure in the first legal jurisdiction was substituted with a more flexible, simpler and, in terms of time, shorter written procedure. More specifically, Articles 237 and 238 of the code of civil procedure, a cornerstone of the structural changes of the law, provide for the following: the regular procedure is in principle written, it progresses according to the written proposals of each of the parties, while discussion at the court hearing is procedural, without the presence and participation of the parties being mandatory. Furthermore, as far as evidence is concerned, declarations on oath constitute a primary means of proof, while witnesses are examined in the hearing only exceptionally, if the court decides that the case has not been sufficiently clarified so as to publish a substantive decision, and that there is a reason behind the examination of the witnesses. This modification, i.e., the nearly complete exclusion of witness evidence, is regarded as the main innovation of law 4335/2015 as this was the first time when the application of such a model was attempted. In terms of the effect of this modification on the fundamental procedural principles, it affected the principle of orality to a lesser extent, and the principle of immediacy to a greater extent, which was almost entirely relented: the witnesses, who constitute its primary means of its existence, do not testify in court, which has as a result the division in the relationship of immediacy between the court and the means of evidence. This consequence justifies policy reservations, exactly due to the great importance of the principle of immediacy and its role in the fulfillment of the goal concerning a final adoption of a right judicial decision. The compensations the legislator offers to this recession through the Articles 237 (6) and 254 of the code of civil procedure cannot be deemed as sufficient and capable of hindering the important limitation of immediacy due to the series of issues they entail. Consequently, the afore-mentioned concern in terms of the decline of immediacy remains and, in combination with the acknowledgment that a substantial acceleration of the trial cannot be achieved, serious concerns about the efficacy of the new regular procedure are justified. The possibility that remains open is that the contemporary legislator, with the experience of judicial practice, while also taking into consideration the theoretical discussions around law 4335/2015, will form a new more advanced and effective system, which will overcome any issues the legislation had created and will achieve the goal of the adoption of a right decision in a reasonable time without sacrificing the principles of orality and immediacy