Θρησκευτική Ετερότητα και Προσωπική Αυτονομία
Creators: name: Θεοδουλίδου, Ελπίδα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Θρησκευτική ελευθερία
Εκδήλωση πίστης
Δικαιώματα των άλλων
Religious freedom
Manifestation of religion
Rights of others

description: Η παρούσα εργασία πραγματεύεται την προστασία που απολαμβάνουν τα άτομα που ανήκουν σε θρησκευτικές μειονότητες, αφενός ως παθητικοί αποδέκτες των πιέσεων που υφίστανται από την επικρατούσα θρησκεία ή ιδεολογία και αφετέρου όταν επιδιώκουν να εκδηλώσουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις στον δημόσιο χώρο. Η εργασία διαρθρώνεται σε τρία κεφάλαια ως εξής: στο πρώτο κεφάλαιο παρατίθεται εν συντομία η σε θεωρητικό επίπεδο προσέγγιση της θρησκευτικής ετερότητας στο πλαίσιο της θρησκευτικής ελευθερίας και των σχετικών με αυτή δικαιωμάτων, όπως κατοχυρώνονται στο Σύνταγμα και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και στα επόμενα δύο κεφάλαια λαμβάνει χώρα εκτενής ανάλυση της σχετικής προς τούτο νομολογίας του Συμβουλίου της Επικρατείας και κυρίως του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία αναλύεται σε δύο κατηγορίες. Συγκεκριμένα, στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζονται οι υποθέσεις που αφορούν την προστασία του ενδιάθετου θρησκευτικού φρονήματος (forum internum) από επιδράσεις της επικρατούσας θρησκείας σε ευρωπαϊκά κράτη όπως η Ελλάδα και η Ιταλία όπου η θρησκεία είναι σημαντικό στοιχείο της ιστορίας και της παράδοσης και ο κυρίαρχος ρόλος της αναγνωρίζεται συνταγματικά. Οι επιδράσεις αυτές συνίστανται είτε στην υποχρέωση αποκάλυψης του θρησκευτικού φρονήματος μέσω της πρόβλεψης αναγραφής του θρησκεύματος στα δημόσια έγγραφα, είτε στην καλλιέργεια θρησκευτικής συνείδησης υπέρ του κυρίαρχου δόγματος μέσω της παρουσίας της επικρατούσας θρησκείας στο σχολικό περιβάλλον. Η νομολογία τόσο του ΣτΕ όσο και του ΕΔΔΑ αναγνωρίζοντας την δυναμική της επικρατούσας θρησκείας, αποδέχεται ότι αυτή δύναται να καταλαμβάνει σημαντικό χώρο στην δημόσια σφαίρα και αναγνωρίζει ως μόνο αλλά αποτελεσματικό μέσο προστασίας της θρησκευτικής ετερότητας από τις πιέσεις αυτές την δυνατότητα απομάκρυνσής της από τα σημεία άσκησης θρησκευτικής κατήχησης. Οι σημαντικές μειοψηφίες των δικαστηρίων στις υποθέσεις που αφορούν την θέση του θρησκευτικού φαινομένου στον χώρο του δημόσιου σχολείου φανερώνουν τις ερμηνευτικές δυσκολίες και προκλήσεις στην προστασία της θρησκευτικής ελευθερίας. Τέλος, το τρίτο κεφάλαιο πραγματεύεται τις υποθέσεις που απασχόλησαν την νομολογία του Δικαστηρίου του Στρασβούργου και αφορούν στην επιβολή περιορισμών στην εξωτερίκευση του θρησκευτικού φρονήματος (forum extrernum) σε ευρωπαϊκά κράτη με κοσμικό χαρακτήρα όπως η Γαλλία και το Βέλγιο. Οι περιορισμοί επιβάλλονται είτε σε συγκεκριμένους δημόσιους χώρους (σχολείο, εργασία, δικαστικές αίθουσες, δημόσιες υπηρεσίες) είτε εν γένει στην δημόσια σφαίρα και αφορούν κατά κύριο λόγο την χρήση θρησκευτικών συμβόλων ως τμήμα της ένδυσης των μουσουλμάνων γυναικών (hijab, niqab, burka). Μέσω της ανάλυσης ορισμένων από τις σημαντικότερες αποφάσεις του ΕΔΔΑ επιχειρείται να αναδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο οι ευρωπαικές αξίες όπως ο πλουραλισμός και η ανεκτικότητα, καθώς και η συμβίωση σε μια δημοκρατική κοινωνία επηρεάζουν την προστασία της θρησκευτικής ετερότητας, ιδίως όταν αυτή επιδιώκει να εξέλθει από την ιδιωτική σφαίρα και να εκφραστεί εντός του κοινωνικού συνόλου.
description: The present paper discusses the protection of persons that belong to religious minorities, one the one hand when they subjected to pressure by the state religion or ideology and on the other hand when they seek to manifest their religious beliefs in public space. The paper is divided into three parts: the first chapter studies religious diversity at a theoretical level and gives the legal framework of the protection of religious freedom in the Greek Constitution and in the European Convention of Human Rights. The next two chapters attempt an analysis of the case law of the Council of State and the ECHR which is divided into two categories: the second chapter examines the cases concerning European states such as Italy and Greece where a state church is putting pressure on persons that belong to religious minorities, either by requiring them to reveal it in state documents such as IDs or school certificates or by including religious classes in the school curriculum which religion in state schools in a preaching manner. The Council of State and the ECHR case law accepts that the state’s official religion can play an important role in public space and one must be able to keep themselves away from places where indoctrination is aimed. The significant dissenting opinions in the ECHR case law about religion in schools point out the challenges faced in the protection of religious freedom. Finally, the third chapter examines the cases of restriction in manifesting one’s religion by banning the wearing of religious symbols in public places, in secular states such as France and Belgium. Such restrictions are imposed either in certain public spaces such as schools, workplace and courts, or in all public places and mainly concern the wearing of religious symbols by Muslim women (hijab, niqab and burka. The study of the Court’s most important judgements attempts to highlight the way in which European values such as pluralism and tolerance, as well as living together in a democratic society affect the protection of religious diversity