Η επίδραση του προγράμματος αυτορρύθμισης της συμπεριφοράς, στην ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεων μαθητών με νοητική ανεπάρκεια που φοιτούν σε ειδικό δημοτικό σχολείο
Creators: name: Παρασκευά, Ιωάννα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Νοητική ανεπάρκεια
Κουλτούρα συνομηλίκων
Αυτορρύθμιση συμπεριφοράς
Mental retardation
Peer culture
self - regulation of behavior

description: Η θεωρία του αυτοπροσδιορισμού αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και φλέγοντα ζητήματα στην εκπαίδευση ατόμων με νοητική ανεπάρκεια. Ζητήματα που αφορούν την εξάρτηση και τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των ατόμων συνδέονται άρρηκτα με την έννοια του αυτοπροσδιορισμού. Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως βασικό σκοπό να διερευνήσει την επίδραση του προγράμματος αυτορρύθμισης της συμπεριφοράς των ατόμων με νοητική ανεπάρκεια στην ανάπτυξη των διαπροσωπικών σχέσεών τους. Οι διαπροσωπικές σχέσεις μεταξύ των ατόμων, και ιδιαίτερα παιδιών της πρώτης σχολικής ηλικίας, διέπονται από χαρακτηριστικά τα οποία χρήζουν ενίσχυσης από οργανωμένες εκπαιδευτικές δράσεις. Τα χαρακτηριστικά αυτά καταγράφηκαν και μελετήθηκαν, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσο το πρόγραμμα αυτορρύθμισης συμβάλει στην ανάπτυξη αυτών. Συγκεκριμένα, πραγματοποιήθηκε μία ποιοτική έρευνα στο 4ο Ειδικό Δημοτικό Σχολείο Θεσσαλονίκης τη χρονική περίοδο Νοέμβριος 2016 – Απρίλιος 2017, όπου επιλέχθηκε ένα δείγμα τεσσάρων αγοριών που συγκροτούν μία παρέα συνομηλίκων από την έναρξη της σχολικής χρονιάς. Για τη συγκεκριμένη έρευνα επιλέχθηκε η παρατήρηση ως μέθοδος συλλογής δεδομένων, όπου επιχειρήθηκε η συστηματική καταγραφή των συμπεριφορών και αντιδράσεων των ατόμων στο κοινωνικό τους περιβάλλον, η ανάλυση του περιεχομένου τους και ερμηνεία τους. Οι βασικοί θεματικοί άξονες που αποτέλεσαν πυρήνα της παρατήρησης και της ανάλυσή τους στη συνέχεια είναι οι εξής: 1) Παιχνίδι, 2) Περιεχόμενο συζήτησης - κοινά ενδιαφέροντα, 3) Αμοιβαιότητα - Συλλογική λειτουργία, 4) Διαχείριση Συγκρούσεων και 5) Λεκτική επικοινωνία - Δεξιότητες διαλόγου. Μέσα από τη διερεύνηση των χαρακτηριστικών της σχέσης της παρέας αυτής και των δεξιοτήτων κοινωνικής επάρκειας στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση, επιχειρήθηκε να αναδειχθεί ο βαθμός ενίσχυσής τους από το πρόγραμμα αυτορρύθμισης που υλοποιείται στο συγκεκριμένο σχολείο. Στο πρώτο μέρος πραγματοποιείται η θεωρητική θεμελίωση του ερευνητικού σκοπού της έρευνας και ακολουθεί το μεθοδολογικό μέρος, με την παρουσίαση του δείγματος και ανάλυση των δεδομένων που συλλέχτηκαν. Στις ομάδες συνομηλίκων, όπως και στην περίπτωση της παρούσας έρευνας, η κοινωνική επάρκεια (social competence) των ατόμων με νοητική ανεπάρκεια στις σχέσεις τους με τους συνομηλίκους κατέχει καθοριστικό ρόλο στην ποιότητα των μεταξύ τους σχέσεων. Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα που προκύπτουν από την παρούσα ερευνητική εργασία αφορά στον ηγετικό ρόλο ενός εκ των τεσσάρων παιδιών και στην αδυναμία του προγράμματος αυτορρύθμισης να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη των μεταξύ τους σχέσεων και στην ενίσχυση των χαρακτηριστικών της κοινωνικής επάρκειας του καθενός. Ωστόσο, μεμονωμένα περιστατικά αποτέλεσαν θετικό οιωνό για τα αποτελέσματα που μπορεί να επέλθουν από το πρόγραμμα αυτορρύθμισης και τέθηκαν προτάσεις για τη βέλτιστη λειτουργία του προς την κατεύθυνση αυτή.
description: The self-determination theory is one of the most important and urgent issues in the education of people with mental retardation. Issues related to dependence and social relationships among individuals are inextricably connected to the concept of self-determination. The present survey aims at exploring the impact of the self-regulation program on the behavior of people with intellectual disabilities in the development of their interpersonal relationships. Interpersonal relationships between individuals, particularly among children in the first school age, are characterized by features that require support from organized educational programs. These features were recorded and studied in order to examine the self-regulation program’s contribution to their development. In the present survey, a qualitative research was carried out at the 4th Special Primary School of Thessaloniki in the period of November 2016 to April 2017, where four boys, who consist a group of peers from the beginning of the school year, was chosen as the sample. For this research, observation was chosen as a data collection method and it was attempted to record the attitudes and reactions of individuals in their social environment, analyze their content and interpret them in a systematical way. The main core of the observation and analysis are these themes: 1) Game, 2) Discussion content - common interests, 3) Reciprocity - Collective function, 4) Conflict management, and 5) Verbal communication. By evaluating the characteristics of this group's relationship and their social competence skills, we attempted to highlight the self-regulation program’ s contribution to them. At the first part of the survey the theoretical foundation of the research purpose is presented and after that the methodological part, by presenting the sample and analyzing the data. In peer groups, as in the case of this research, the social competence of people with intellectual disabilities in their relations with peers is vital for the quality of their relationships. One of the most important finding of the present research project is the leadership role of one of the four children and the inability of the self-regulation program to contribute substantially to the development of the relations between them and to boost the social competence of each one. However, individual incidents were a positive omen for the results that can be achieved by the self-regulation program and proposals were made for its optimal operation in this direction.