Η Προστακτική στο Έπος- Μια γνωσιακή προσέγγιση
Creators: name: Ρωμανίδου, Αφροδίτη Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Προστακτική
Έπος
Γνωσιακή Γλωσσολογία
Imperative
Epic poetry
Cognitive Linguistics

description: Η προστακτική σύμφωνα με την κλασική γραμματική είναι μια από τις εγκλίσεις του ρήματος. Στην παρούσα διπλωματική εργασία μελετήθηκε η φύση, η μορφή και η λειτουργία της, αλλά και η αλληλοεπικάλυψή της με άλλες εγκλίσεις και δομές στην αρχαία ελληνική μέσα στα οριοθετημένα πλαίσια ενός συγκεκριμένου γραμματειακού είδους, του έπους (Ιλιάδα, Οδύσσεια, Θεογονία), υπό το πρίσμα της γνωσιακής γλωσσολογίας, προκειμένου να διαπιστωθεί αν οι σύγχρονες θεωρίες μπορούν να καλύψουν και να ερμηνεύσουν τα δεδομένα μιας νεκρής γλώσσας και αν επαληθεύονται από αυτά. Τα βασικά ζητούμενα υπήρξαν δύο. Το πρώτο σχετίζεται με τη γλωσσική έκφραση της προσταγής, αν, δηλαδή, δηλώνεται μόνο με προστακτική, αν υπάρχουν εναλλακτικές εγκλίσεις και δομές για την έκφρασή της και γιατί. Επίσης απασχόλησε το ζήτημα της ύπαρξης γνήσιων προστακτικών, αλλά και άλλων εννοιών- συγγενών προς την προσταγή - που βρίσκονται υπό τη σκέπη της προστακτικής έγκλισης, αλλά και αν όλες οι εναλλακτικές δομές της προστακτικής είναι εξίσου ισχυρές με αυτήν, αν εμφανίζονται στο έπος και πόσο συχνά. Το δεύτερο ζητούμενο είναι το τι ακριβώς εκφράζει η ίδια η προστακτική. Πιο συγκεκριμένα διερευνήθηκε το αν εκφράζει μόνο την προσταγή, αν εκφράζει άλλες έννοιες και ποιες κι αν όλο αυτό το σημασιακό εύρος το συναντάμε στο έπος. Τέλος, αναζητήθηκε ο ρόλος που διαδραματίζουν η κοινωνική απόσταση και η ισχύς των συνομιλούντων για τη χρήση της προστακτικής και των εναλλακτικών της δομών, αλλά και η παρουσία της κλητικής προσφώνησης που τις συνοδεύει ή ακόμα και η απουσία της. Ένα σημαντικό εύρημα της εργασίας είναι η επιβεβαίωση ενός γλωσσικού καθολικού χαρακτηριστικού των ζωντανών γλωσσών: ότι η έννοια της προσταγής είναι διαβαθμίσιμη, βρίσκεται νοηματικά κοντά σε άλλες, όπως η παράκληση και η ικεσία, κι ότι αυτές διαπλέκονται εννοιολογικά και κατά συνέπεια και στη γλωσσική τους έκφραση. Όλο αυτό το σημασιολογικό φάσμα προστακτικής-προσταγής δημιουργεί ένα τυπολογικό συνεχές, το οποίο παραμένει πάντα ενεργό και του οποίου κατά περιόδους ενεργοποιείται κάποια πλευρά
description: According to classical grammar imperative is a mood of the verb. The present dissertation has studied its semantic nature, form and function, as well as its overlap with other moods and structures in ancient Greek within the delimited context of a specific literary genre, the epic (Iliad, Odyssey, Theogony), in the light of cognitive linguistics, in order to determine whether modern theories can cover and interpret the data of a dead language and whether they are verified by them. Two questions were the object of the study. The first has to do with the linguistic expression of command, whether it is expressed solely by imperative, or if there are alternative moods and structures and why. Another issue addressed was that of genuine imperatives, as well as other concepts - relative to the command - which are under the cover of the imperative and also whether all imperatival alternative structures are equally forceful, as well as whether and how often they appear in the epic. The second question was the exact meaning of an imperative. More specifically, it was investigated whether it expresses only commands and/or other meanings and which ones, and whether this semantic spectrum is found in the epic. Finally, the role of social distancing and of the power of the interlocutors for the use of the imperative and its alternative structures was explored, as well as the presence or the absence of a vocative address. An important finding of the work is the affirmation of a linguistic universal: the concept of the command is gradable, is conceptually close to others, such as solicitation and supplication, so that they are intertwined conceptually and consequently in their linguistic expression. The semantic spectrum of imperative-command creates an active typological continuum, aspects of which are variously activated