title: Προσέγγιση του προγράμματος Visible Thinking στην Προσχολική Αγωγή
title: Approach to the Visible Thinking Program in Preschool Education
titleType: AlternativeTitle
Creators: name: Γουργούλη, Μαρία
Publisher: name: Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής
Year: 2022
Subjects: Ορατή σκέψη
Διάθεση της σκέψης
Ρουτίνες σκέψης
Κουλτούρες σκέψης

description: Περίληψη Εισαγωγή: Οι διεργασίες της μάθησης, απασχολούν διαχρονικά την παγκόσμια εκπαιδευτική κοινότητα. Οι κύριοι προβληματισμοί που κάθε φορά προκύπτουν, αφορούν το πώς οι μαθητές σκέφτονται, κατανοούν, ανακαλύπτουν και τελικά μαθαίνουν. Πάνω σ’ αυτά τα ερωτήματα έρχεται να απαντήσει μία παγκόσμια, καινοτόμα πρωτοβουλία μάθησης με την ονομασία, Ορατή Σκέψη (Visible Thinking). Μία προσπάθεια που προέκυψε στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος, Project Zero στο Harvard, Graduate School of Education. Υλοποιήθηκε υπό την καθοδήγηση του Ron Ritchhart, κύριου ερευνητή και ανώτερου επιστημονικού συνεργάτη στο Project Zero. Βασικό εργαλείο για την επίτευξη της Ορατής Σκέψης (Visible Thinking), αποτελούν οι ρουτίνες σκέψης (thinking routines), μια ανακάλυψη του Ron Ritchhart. Αυτές επινοήθηκαν ύστερα από μία μελέτη που έκανε ο ίδιος σε μία ομάδα εκπαιδευτικών, με εμπειρία στην ανάπτυξη των διαθέσεων της σκέψης των μαθητών. Οι ρουτίνες σκέψης (thinking routines) είναι οι τρόποι με τους οποίους γίνεται ορατή η σκέψη και η κατανόηση των μαθητών και το μέσο όπου ενεργά οδηγούνται στη διαδικασία εκμάθησης περιεχομένου. Αυτές εφαρμόζονται ύστερα από προσεκτική παρατήρηση μιας εκπαιδευτικής ομάδας, έτσι ώστε να αποκαλυφθεί η κυρίαρχη κουλτούρα που επικρατεί στην τάξη. Ο προσδιορισμός της κουλτούρας γίνεται με γνώμονα τις οκτώ πολιτιστικές δυνάμεις οι οποίες είναι: τα Πρότυπα σκέψης, οι Ευκαιρίες, οι Ρουτίνες, οι Προσδοκίες, η Γλώσσα, οι Αλληλεπιδράσεις, ο Χρόνος και το Περιβάλλον. Ύστερα απ’ αυτή τη διερεύνηση, σχεδιάζεται ο τρόπος εισαγωγής των κατάλληλων ρουτίνων, με σκοπό να αναμορφωθούν οι αίθουσες ή τα σχολεία, σε ισχυρά περιβάλλοντα μάθησης, στα οποία οι μαθητές μπορούν να επιτύχουν τα υψηλοτέρα μαθησιακά αποτελέσματα. Σκοπός: Στην παρούσα μελέτη πρόκειται να αποτυπωθεί όσο το δυνατόν καλύτερα, το θεωρητικό πλαίσιο του προγράμματος Ορατή Σκέψη (Visible Thinking), για να μπορεί ο αναγνώστης να αποκτήσει μια ολόπλευρη εικόνα της προσέγγισης. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να εμβαθύνουμε την κατανόηση μας στην εκπαιδευτική προσέγγιση της Ορατής Σκέψης και να αξιολογήσουμε με ποιο τρόπο μπορεί να εισαχθεί στο πρόγραμμα διδασκαλίας των μικρών παιδιών. Μέθοδος: Η μέθοδος που θα εφαρμοστεί είναι η βιβλιογραφική ανασκόπηση, μέσω βιβλίων, άρθρων, ιστοσελίδων, αναφορών και εκδόσεων επιστημονικών φορέων. Αποτελέσματα: Η Ορατή Σκέψη, όπως φάνηκε και από τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, είναι πράγματι για καινοτόμος εκπαιδευτική προσέγγιση, η οποία μπορεί να εισαχθεί και IX να εφαρμοστεί σε όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, ακόμα και στην προσχολική. Η ευελιξία της έγκειται στα πρωτότυπα εργαλεία της, τις ρουτίνες σκέψης και τα μέσα τεκμηρίωσής της. Οι εκπαιδευτικοί έχουν την δυνατότητα να τα χρησιμοποιούν με βάση τις ηλικιακές και αναπτυξιακές ανάγκες της ομάδας τους. Ωστόσο η εφαρμογή της στην προσχολική αγωγή έχει μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας, αλλά δεν είναι πρακτικά ανέφικτο. Προϋποθέτει ευφάνταστες προσαρμογές από τους παιδαγωγούς, έτσι ώστε να ανταποκρίνεται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των μικρών παιδιών. Σε κάθε περίπτωση, τα αποτελέσματα που προκύπτουν από την υιοθέτηση της Ορατής Σκέψης στα σχολεία, είναι πολύ θετικά για τη σκέψη, την κατανόηση και την ευφυία των μαθητών. Μέσα από τον πολιτισμό σκέψης που σταδιακά «υφαίνεται» στα σχολεία αυτά, οι μαθητές οδηγούνται στη σκέψη υψηλού επιπέδου και γίνονται ανεξάρτητοι και αυτόνομοι στοχαστές. Συμπεράσματα: Η υιοθέτηση της Ορατής Σκέψης στα σχολεία, απαντά στις σύγχρονες εκπαιδευτικές ανάγκες και μπορεί να εξοπλίσει τους μαθητές με τις δεξιότητές τους 21ου αιώνα. Προσφέρει το κατάλληλο πλαίσιο στους εκπαιδευτικούς, για τη συστηματική και μεθοδευμένη καλλιέργεια της σκέψης των μαθητών. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι οι μαθητές αποκτούν θετική στάση απέναντι στη μάθηση και παράλληλα βρίσκουν ουσιαστικές συνδέσεις μεταξύ του σχολείου και της πραγματικής τους ζωής. Η πρακτική της εφαρμογή σε διάφορα σχολεία απ’ όλο τον κόσμο, αναδεικνύει πως μπορεί να αλλάξει καθοριστικά το εκπαιδευτικό τοπίο. Μπορεί να μετατρέψει τα σχολεία σε χώρους όπου κυριαρχεί η χαρά της γνώσης και της μάθησης. Είναι λοιπόν σημαντική η διάδοσή της στην εκπαιδευτική κοινότητα, έτσι ώστε να αναδειχθεί η ανάγκη εισαγωγής της στα σχολεία.