title: Ιστορία των ψυχικών ασθενειών στην κλασική αρχαιότητα
title: Ιστορία των ψυχικών ασθενειών στην κλασική αρχαιότητα
Creators: name: Kazantzidis, George
Publisher: name: Kallipos, Open Academic Editions
Year: 2024
Subjects: ψυχική ασθένεια
μανία και μελαγχολία
αρχαία ελληνική και λατινική γραμματεία
ιατρικά και φιλοσοφικά κείμενα της κλασικής αρχαιότητας
ιστορία των ιδεών
κοινωνιολογία της ιατρικής
mental illness
mania and melancholia
ancient Greek and Latin literature
medical and philosophical texts of classical antiquity
history of ideas
medical sociology

description: Στόχος του βιβλίου είναι να προσφέρει μία συστηματική επισκόπηση των πιο σημαντικών ιατρικών και φιλοσοφικών πηγών της κλασικής αρχαιότητας που ασχολούνται με αυτό που σήμερα ορίζουμε ως «ψυχική ασθένεια». Έμφαση θα δοθεί στις δύο πλέον αναγνωρίσιμες εκφάνσεις της τελευταίας: στη «μανία» (που συνήθως μεταφράζεται ως «τρέλα») και τη «μελαγχολία» (το σημασιολογικό εύρος της οποίας καλύπτει τόσο παθολογικές συμπεριφορές «μανικού» / «εκστατικού» τύπου όσο και συναισθηματικές δυσλειτουργίες που παραπέμπουν στη σύγχρονη κατηγορία της «κατάθλιψης»). Αν και το φάσμα των ψυχικών ασθενειών στις αρχαίες πηγές είναι ευρύ και ποικίλλει ανάλογα με το συγγραφέα, το κειμενικό είδος και την ιστορική περίοδο, το βιβλίο στόχο έχει να αναδείξει την πρωτεύουσα σημασία του ζεύγους μανία-μελαγχολία ως ενός κλινικού διπόλου (ενίοτε δηλωτικού αντιπαράθεσης, άλλοτε πάλι ενδεικτικού αλληλοσυμπλήρωσης) γύρω από το οποίο προοδευτικά συγκεντρώνονται και συζητούνται οι βασικές παθολογίες της ασθένειας του νου/της ψυχής. Την ίδια στιγμή, το βιβλίο θα ανασυγκροτήσει την πολύπλοκη εκείνη ιστορική διαδικασία μέσω της οποίας οι ψυχικές ασθένειες σταδιακά αυτονομούνται από το σώμα και αποκτούν τη δική τους διακριτή θέση στον διαγνωστικό λόγο της αρχαιότητας. Ενώ κατά τον 5ο-4ο αιώνα π. Χ. τόσο η μανία όσο και η μελαγχολία δε νοούνται ανεξάρτητα από την υποτιθέμενη σωματική τους αιτία (που είναι συνήθως ένας από τους χυμούς του σώματος), κατά τον 1ο-2ο αιώνα μ. Χ. καταλήγουν να προσιδιάζουν περισσότερο σε αυτοτελείς κλινικές οντότητες, η αιτιολογία των οποίων αναζητείται πια όχι σε σωματικές δυσλειτουργίες αλλά στον «συναισθηματικό» και «ψυχικό» κόσμο του ασθενούς. Η κρίσιμη αυτή εξέλιξη μας βοηθά να αντιληφθούμε την μετατόπιση σε ένα νέο θεραπευτικό παράδειγμα: ο ασθενής δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως το σύνολο απλά των σωματικών του λειτουργιών αλλά αναδύεται ως ένα σύνθετο υποκείμενο η φύση και ο χαρακτήρας του οποίου έχουν άμεση σχέση με τις ψυχικές ασθένειες που τον ταλαιπωρούν στη ζωή του.
description: Στόχος του βιβλίου είναι να προσφέρει μία συστηματική επισκόπηση των πιο σημαντικών ιατρικών και φιλοσοφικών πηγών της κλασικής αρχαιότητας που ασχολούνται με αυτό που σήμερα ορίζουμε ως «ψυχική ασθένεια». Έμφαση θα δοθεί στις δύο πλέον αναγνωρίσιμες εκφάνσεις της τελευταίας: στη «μανία» (που συνήθως μεταφράζεται ως «τρέλα») και τη «μελαγχολία» (το σημασιολογικό εύρος της οποίας καλύπτει τόσο παθολογικές συμπεριφορές «μανικού» / «εκστατικού» τύπου όσο και συναισθηματικές δυσλειτουργίες που παραπέμπουν στη σύγχρονη κατηγορία της «κατάθλιψης»). Αν και το φάσμα των ψυχικών ασθενειών στις αρχαίες πηγές είναι ευρύ και ποικίλλει ανάλογα με το συγγραφέα, το κειμενικό είδος και την ιστορική περίοδο, το βιβλίο στόχο έχει να αναδείξει την πρωτεύουσα σημασία του ζεύγους μανία-μελαγχολία ως ενός κλινικού διπόλου (ενίοτε δηλωτικού αντιπαράθεσης, άλλοτε πάλι ενδεικτικού αλληλοσυμπλήρωσης) γύρω από το οποίο προοδευτικά συγκεντρώνονται και συζητούνται οι βασικές παθολογίες της ασθένειας του νου/της ψυχής. Την ίδια στιγμή, το βιβλίο θα ανασυγκροτήσει την πολύπλοκη εκείνη ιστορική διαδικασία μέσω της οποίας οι ψυχικές ασθένειες σταδιακά αυτονομούνται από το σώμα και αποκτούν τη δική τους διακριτή θέση στον διαγνωστικό λόγο της αρχαιότητας. Ενώ κατά τον 5ο-4ο αιώνα π. Χ. τόσο η μανία όσο και η μελαγχολία δε νοούνται ανεξάρτητα από την υποτιθέμενη σωματική τους αιτία (που είναι συνήθως ένας από τους χυμούς του σώματος), κατά τον 1ο-2ο αιώνα μ. Χ. καταλήγουν να προσιδιάζουν περισσότερο σε αυτοτελείς κλινικές οντότητες, η αιτιολογία των οποίων αναζητείται πια όχι σε σωματικές δυσλειτουργίες αλλά στον «συναισθηματικό» και «ψυχικό» κόσμο του ασθενούς. Η κρίσιμη αυτή εξέλιξη μας βοηθά να αντιληφθούμε την μετατόπιση σε ένα νέο θεραπευτικό παράδειγμα: ο ασθενής δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως το σύνολο απλά των σωματικών του λειτουργιών αλλά αναδύεται ως ένα σύνθετο υποκείμενο η φύση και ο χαρακτήρας του οποίου έχουν άμεση σχέση με τις ψυχικές ασθένειες που τον ταλαιπωρούν στη ζωή του.