Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης βάσει των κατηχήσεών του
Creators: name: Γεωργίτσας, Δημήτριος Στέργιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Αναμορφωτής του κοινοβιακού μοναχισμού
Πνευματικός Πατέρας
Διδάσκαλος και παιδωγωγός
Reformer of cenobitic monasticism
Spiritual father
Teacher and educator

description: Ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης υπήρξε μέγας μοναχικός ηγέτης και εκκλησιαστικός συγγραφέας του τέλους του Η΄ και των αρχών του Θ΄ αιώνος. Αν ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός αποτέλεσε τον βασικότερο θεολόγο και συγγραφέα της πρώτης περιόδου της Εικονομαχικής έριδας, τότε ο Άγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης υπήρξε ο βασικότερος της δεύτερης. Και σήμερα θεωρείται δίκαια ως το πρόσωπο που με το συγγραφικό του έργο και τη δραστηριότητά του μέσα στην Εκκλησία συνέβαλε τα μέγιστα στην έναρξη της πνευματικής ακμής του Βυζαντίου τον ένατο και δέκατο αιώνα. Προερχόμενος από μοναχική οικογένεια, υπήρξε ηγούμενος τόσο της Μονής Σακκουδίωνος, όσο και της αρχαίας Μονής Στουδίου, η οποία υπό την πνευματική του ηγεσία αποτέλεσε μεγάλο κέντρο μεταρρυθμιστικής, ασκητικής και πνευματικής κινήσεως. Λόγω του πλήθους των μοναχών και της δυσκολίας επικοινωνίας μεταξύ τους ο Άγιος Θεόδωρος θέσπισε την εκφώνηση των Κατηχήσεων, συντελώντας έτσι στην καθιέρωση και άνθηση του νέου αυτού γραμματειακού είδους και οι οποίες μέχρι και σήμερα αποτελούν πολύτιμη πηγή για τη ζωή και την οργάνωση του μοναχικού βίου. Η παρούσα εργασία αποτελείται από δύο κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται προσπάθεια εισαγωγής του αναγνώστη στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής του Αγίου Θεοδώρου, η οποία ονομάζεται «εικονοκλαστική εποχή». Η αναγκαιότητα της παρουσίασης αυτής έγκειται στη σημασία της κατανόησης της περιόδου μέσα στην οποία γεννήθηκε και έζησε ο Άγιος, αλλά και των πολιτικών, οικονομικών και κοινωνικών συνθηκών που επικρατούσαν τότε στην Αυτοκρατορία. Κατόπιν γίνεται μία συνοπτική παρουσίαση του βίου του Αγίου και των αγώνων του για την Ορθοδοξία και υπέρ της τιμής των αγίων εικόνων. Τέλος, υπάρχει αναφορά στο έργο των Κατηχήσεων του, των ομιλιών που εκφωνούσε προς τους μοναχούς της Μονής του, με παράθεση πληροφοριών που σχετίζονται με το γραμματειακό αυτό είδος, ανάπτυξη του περιεχομένου αυτών, αλλά και παρουσίαση του ύφους του συγγραφέα και των πηγών του. Στο δεύτερο κεφάλαιο της εργασίας γίνεται α) προσπάθεια κατανόησης των στοιχείων εκείνων που συνθέτουν την προσωπικότητα του αγίου Θεοδώρου και πηγάζουν από το κείμενο των Κατηχήσεων του, β) σκιαγράφηση της προσωπογραφίας του, γ) παρουσίασή του ως i) ηγουμένου και αναμορφωτή του κοινοβιακού μοναχισμού, ii) ποιμένα και πνευματικού πατέρα, iii) διδασκάλου και παιδαγωγού των μοναχών μέσα από αυτές, δεδομένου ότι έχοντας την ποιμαντική ευθύνη των «πνευματικών» του παιδιών, είχε ως διακόνημα την παιδαγωγία και διδασκαλία τους και iv) υπέρμαχου των ιερών εικόνων και της ορθοδόξου πίστεως, με κύριο στόχο του να διατηρήσει τους μοναχούς του σταθερούς στην ορθόδοξη διδασκαλία, όπως αυτή απορρέει από τους μεγάλους Πατέρες της Εκκλησίας. Γενικότερα, αναλύεται ο τρόπος που οι σύντομες αυτές ομιλίες του, παραινετικού χαρακτήρα, αποτέλεσαν τον αγωγό μετάδοσης των ιδεωδών και κανόνων της μοναχικής ζωής, όπως και της πνευματικής κατάρτισης των μοναχών του
description: Saint Theodore the Stoudite was a great monastic leader and ecclesiastical writer of the end of 8th and the beginning of the 9th century. If St. John of Damascus was the most important theologian and author of the first period of iconoclastic dispute, then St. Theodore the Stoudite was the most important of the second. And today he is rightly regarded as the person who, through his writings and his activity in the Church, contributed greatly to the beginning of the spiritual heyday of Byzantium in the ninth and tenth century. Coming from a monastic family, he was abbot of both the Monastery of Sakkudios and the ancient Monastery of Stoudios, which under his spiritual leadership he was a great center of reforming, ascetic and spiritual movement. Due to the multitude of monks and the difficulty of communication between them, Saint Theodore established the pronunciation of the Catechisms, thus contributing to the establishment and flourishing of this new secretarial type and which until today are a valuable source for the life and organization of monastic life. The present paper consists of two chapters. In the first chapter an attempt is made to introduce the reader to the historical context of the era of St. Theodore, which is called the 'iconoclastic age'. The necessity of this presentation lies in the importance of understanding the period in which the Saint was born and lived, but also of the political, economic and social conditions prevailing in the Empire at the time. Then there is a brief presentation of the life of the Saint and his struggles for Orthodoxy and for the honor of the holy icons. Finally, there is a reference to the work of his Catechisms, the speeches that he was uttering to the monks of his monastery, with the quotation of information related to this secretarial type, the development of their content, as well as a presentation of the style of the author and his sources. In the second chapter of the paper, a) an attempt is made to understand those elements that compose the personality of St. Theodore and stem from the text of his Catechisms, b) a sketching of his portrait, c) his presentation as i) abbot and reformer of cenobitic monasticism, ii) pastor and spiritual father, iii) teacher and educator of the monks through them, since having the pastoral responsibility of his "spiritual" children, he had as his ministry their pedagogy and teaching and iv) a proponent of the holy icons and the Orthodox faith, with the main aim of keeping his monks steadfast in the Orthodox teaching, as it derives from the great Fathers of the Church. More generally, it analyses the way in which these short speeches, of an exhortation nature, have been the conduit for the transmission of the ideas and rules of the monastic life, as well as the spiritual training of his monks