Η περί του κακού διδασκαλία του αγίου Ιωάννη Δαμασκηνού
Creators: name: Μπαλάφας, Κωνσταντίνος Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Κακό
Αμαρτία
Λύτρωση
Evil
Sin
Salvation

description: Η εργασία «Η περί του κακού διδασκαλία του Αγίου Ιωάννη Δαμασκηνού» εξετάζει το πρόβλημα του κακού από θεολογική κυρίως σκοπιά και ειδικότερα με βάση του έργου, του εν λόγω αγίου. Ικανές αναφορές γίνονται στη φιλοσοφική–οντολογική εκδοχή του κακού και μάλιστα του νεοπλατωνισμού. Εκτίθεται στην παρούσα εργασία η ανθρωπολογία, η χριστολογία, η σωτηριολογία και η εκκλησιολογία του αγίου Ιωάννου σε σχέση με το κακό και την αμαρτία παραλλήλως εξεταζόμενα με την παθολογία του πτωτικού αυτεξουσίου του ανθρώπου και την θεραπευτική του, τα πάθη και τις αρετές, καθώς και την μεταμορφωτική θεία χάρη. Το κακό δεν είναι μια οντολογική ύπαρξη, δεν είναι δημιούργημα του Θεού αλλά επιλογή του ανθρώπου. Το κακό ως συμβεβηκός δεν έχει δική του υπόσταση, αλλά την δανείζεται από τα όντα όπου παρασιτεί. Η κακία θα καταργηθεί στην άλογη κτίση στην οποία έχει διεισδύσει εξαιτίας του ανθρώπου του οποίου το θέλημα έχει νοσήσει. Ο σωματικός θάνατος του ανθρώπου είναι μεν κάτι κακό από την άλλη όμως έχει μια καλή λειτουργία διότι μέσω αυτού το κακό περιορίζεται, δεν γίνεται αθάνατο, ενώ ο άνθρωπος προτρέπεται σε γνώση των ορίων του και σε μετάνοια. Στον Ιωάννη Δαμασκηνό υπάρχει άρωμα μυστικής θεολογίας που δηλώνεται με τις εκφράσεις θέωση, μέθεξη, θεωρία, θεοπτία, απάθεια, ένωση κατά χάρη, κοινωνία μετά του Θεού. Τα πάντα είναι γεμάτα φως όπως στην Ανάσταση. Η θέση του ανθρώπου απέναντι στο Θεό είναι αφενός ηθική αφετέρου μυστική. Ηθική είναι η ομοίωση Θεού, μυστική είναι η συνδιάλεξη με το Θεό, η διαμονή σε αυτόν και η απόλαυση αυτού. Η σωτηρία δεν αφορά μόνο τον άνθρωπο, αλλά και την κτίση η οποία ανακαινίζεται και αφθαρτοποιείται διά του Χριστού. Αυτή είναι μία μορφή αποκαταστάσεως της κτίσης στο αρχαίο κάλλος, στην ακεραιότητα της φύσεως, μιας καθολικής φανερώσεως του θείου φωτός, το οποίο θα γίνει αντιληπτό από όλους αλλά αυτό δε σημαίνει ότι όλοι εξίσου θα μετέχουν σε αυτή την αποκάλυψη του Αγαθού. Το κακό είναι ανούσιο και ανυπόστατο ή παρυπόστατο. Εάν ήταν μία οντολογική αρχή δεν θα μπορούσε να καταργηθεί και η διάπραξη του θα σήμαινε όχι την προαίρεση, αλλά την φυσική ανάγκη. Μυστική εμπειρία και φυσική θεωρία των όντων καθιστούν τον άνθρωπο θεοειδή. Η θέωση του ανθρώπου ταυτίζεται με τη θεωρία του Θεού. Στη μέλλουσα ζωή η ψυχή δεν μετανοεί διότι δεν υπάρχει ανάλογη επιθυμία, άρα η ψυχή δεν τρέπεται παρόλο που ο Θεός θα δεχόταν μία τέτοια μετάνοια. Οι ψυχές παραμένουν προσκολλημένες στις επιθυμίες και ηδονές της αμαρτίας, επιθυμούν, αλλά δεν απολαμβάνουν και αυτό είναι η κόλαση τους. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η διαφορετική επίδραση του ήλιου επάνω στον πηλό και το κερί. Όταν η καρδιά του ανθρώπου είναι εύπλαστη όπως το κερί τότε λιώνει από τον ήλιο που παριστά τις ενέργειες του Θεού, ενώ όταν είναι σκληρυμένη από την κακία σκληραίνει ακόμα περισσότερο όπως στην περίπτωση του πηλού που εκτίθεται στον ήλιο. Στο μέλλοντα αιώνα η αμαρτία και το κακό θα παύσουν να υπάρχουν, αφού θα απουσιάζει η ενέργεια που τα φέρνει σε ύπαρξη και οι ίδιοι οι αμαρτωλοί καθαρίζονται από την αμαρτία τους, αυτό όμως αφορά την κτιστή τους φύση και όχι την ελευθερία του προσώπου.
description: This thesis “The teaching about evil by Saint John of Damascus” addresses the problem of evil mainly from a theological perspective and in particular on the basis of the work of that saint. Many references are made to the philosophical-ontological aspect of evil and especially to Neoplatonism. The anthropology, the Christology, the soteriology and ecclesiology of St. John are presented in relation to Evil and Sin and are examined in parallel with the pathology and therapeutic aspect, the passions and virtues, and the transforming divine grace of a falling human free will. Evil is neither an ontological existence nor a creation of God but a human choice. Evil does not have an existence of its own but cohabits and borrows the one of the human being it lives with. Evil will be abolished from the irrational existence of the human being whose free will has become ill. The physical death of the human being is something bad but it has a positive aspect as through death the evil is limited, it does not become immortal, while the human being is motivated to learn the limits and penance. In Saint John of Damascus there is a scent of secret theology which is indicated by the use of expressions such as deification, communion, theory, vision of God, apathy, union by grace, communion with God. Everything is full of light as in the Resurrection. The attitude of man towards God is both moral and mystical. Moral is the likeness of God and mystical is the conversation with God, residing in and taking pleasure from God. Salvation involves not only humans, but the creation which becomes reconditioned and imperishable through Christ. This is a form of restoring the creation in ancient beauty, in the integrity of nature, of a universal manifestation of divine light, which will be appreciated by all, but that does not mean everyone will be equally involved in this revelation of the Good. The evil is meaningless and non-existent or parypostato. If it were an ontological principle it would not be able to be abolished and its commission would mean not the intent, but the natural need. Mystical experience and physical theory of the human beings make man godlike. The deification of man is identified with the vision of God. In the future life the soul does not repent because there is no such desire, so the soul does not repent although God would accept such repentance. The souls remain attached to the desires and pleasures of sin, they desire, but they do not enjoy and this is their hell. One such example is the different effect that the sun has on clay and wax. When the human heart is malleable like wax, then it melts by the sun which shows the effects of God, whereas when it is hardened by malice then it is further hardened as in the case of clay which is exposed to the sun. In the future age, sin and evil will cease to exist, since the energy that brings them into existence will be absent and the sinners themselves will be cleansed from their sin, but this concerns the created nature, not a person's freedom.