Όψεις του Μακεδονικού: Η Καρατζόβα την δεκαετία του 1940 και το Θεοδωράκι ως μελέτη περίπτωσης
Creators: name: Μούλη, Βασιλική Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Δεκαετία 1940
Μακεδονικό ζήτημα
Αλμωπία
1940s
Macedonian question
Almopia

description: Tο θέμα μιας έρευνας αντανακλά, συνήθως άρρητα και ενίοτε ρητά, πολλά από τα βιώματα, τις εμπειρίες και την προσωπικότητα του εκάστοτε ερευνητή. Στην δική μου περίπτωση τα βιώματα με οδήγησαν στην ενασχόληση μου με το Μακεδονικό. Καθώς το Μακεδονικό ως πεδίο έρευνας είναι αχανές και για τις ανάγκες μίας μεταπτυχιακής εργασίας έπρεπε να περιοριστώ μεθοδολογικά, επιλέγω να εστιάσω σε μια εκδοχή του σε συγκεκριμένο χωρο-χρόνο. Το Θεοδωράκι, η ιδιαίτερη πατρίδα μου από όπου πηγάζουν σημαντικά μου βιώματα, βρίσκεται στους πρόποδες του όρους Πάικο του Νομού Πέλλας. Στη δεκαετία του 1940 ήταν ένα χωριό Σλαβόφωνων Μακεδόνων αγροτών που λειτουργούσε με δομές παραγωγικής αυτάρκειας και κοινοτικής οργάνωσης. Η περιοχή βίωσε μια όξυνση των ταυτοτικών συγκρούσεων κυρίως λόγω της συμβολής των Σλαβόφωνων Μακεδόνων στην αντίσταση, των εξελίξεων στον Εμφύλιο πόλεμο, της αναγκαστικής μετεγκατάστασης των κατοίκων το 1947 και της επεισοδιακής επιστροφής τους στο χωριό το 1950. Σκοπός της έρευνας είναι η κατανόηση των συνθηκών της δεκαετίας του 1940 στην Αλμωπία γενικότερα και στο Θεοδωράκι ειδικότερα και η σχέση του Μακεδονικού με αυτές. Η εργασία απαρτίζεται από επτά κεφάλαια. Το πρώτο σχετίζεται με το μεθοδολογικό κομμάτι και πιο συγκεκριμένα με την μνήμη και την προφορική ιστορία. Το δεύτερο όπως δηλώνει και ο τίτλος του είναι μία σύντομη ιστορική αναδρομή στα γεγονότα της κατοχής και του εμφυλίου στην χώρα μας. Το τρίτο σχετίζεται με το Μακεδονικό σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο. Το τέταρτο πραγματεύεται τα γεγονότα της κατοχής στην Αλμωπία συγκεκριμένα και το πέμπτο του εμφυλίου στην περιοχή. Το έκτο είναι ένα κεφάλαιο που επέλεξα να εντάξω πριν από τα συμπεράσματα και αναφέρεται κυρίως στην εμπειρία μου μέσα από την συλλογή των προφορικών μαρτυριών και στα ακούσια μηνύματα που έλαβα αυτές. Κλείνοντας στο έβδομο κεφάλαιο δεν θα μπορούσαν να παραληφθούν τα συμπεράσματα της έρευνας, που αποτελούν το σημαντικότερο κομμάτι μίας ποιοτικής έρευνας. Όσον αφορά την μεθοδολογία που ακολούθησα για την έρευνα είναι ένα σύμπλεγμα προφορικών μαρτυριών, αρχειακής έρευνας, επιτόπιας έρευνας και βιβλιογραφικής επισκόπησης. Οι προφορικές μαρτυρίες προέρχονται κυρίως από κατοίκους του Θεοδωρακίου αλλά και του Εξαπλατάνου, ενός διπλανού χωριού που διαδραμάτισε σημαίνοντα ρόλο στην εξέλιξη της ιστορίας του Θεοδωρακίου. Η αρχειακή έρευνα έγινε στο Ιστορικό Αρχείο Μακεδονίας και στα ΓΑΚ πέλλας και αφορά κυρίως το Μακεδονικό στην περιοχή αλλά και την δράση του ΕΛΑΣ στο Πάικο. Η επιτόπια έρευνα έγινε στο Πάικο σε μέρη όπου έλαβαν χώρα σημαντικά γεγονότα. Η βιβλιογραφική επισκόπηση καλύπτει κυρίως την ιστορική αναδρομή που έγινε για το ευρύτερο ιστορικό συγκείμενο.
description: The topic of a research project reflects, usually inexplicitly and sometimes explicitly, many of the experiences and personality of the researcher. In my case, my experiences led me to become involved in the Macedonian issue. The Macedonian as a field of research is vast and for the needs of a postgraduate thesis, I had to limit myself methodologically. I choose to focus on a version of it in a specific space-time. Theodoraki, my hometown from where my important experiences originate, is located at the foothills of Mount Paiko, in the prefecture of Pella. In the 1940s it was a village of Slavic-speaking Macedonian farmers operating with structures of productive self-sufficiency and community organization. The area experienced an intensification of identity conflicts mainly due to the contribution of the Slavic-speaking Macedonians in the resistance, the developments in the Civil War, the forced relocation of the inhabitants in 1947 and their episodic return to the village in 1950. The aim of the research is to understand the conditions of the 1940s in Almopia in general and in Theodoraki in particular and the relationship of the Macedonian Question with them. The paper consists of seven chapters. The first is related to the methodological part and more specifically to memory and oral history. The second, as its title indicates, is a brief historical review of the events of the occupation and the civil war in our country. The third relates to the Macedonian Question in a broader historical context. The fourth deals with the events of the occupation in Almopia in particular and the fifth with the civil war in the region. The sixth is a chapter that I chose to include before the conclusions, and is mainly about my experience through the collection of oral testimonies and the unintended messages I received from them. Concluding chapter seven, the conclusions of the research, which are the most important part of a qualitative research, could not be omitted. As regards the methodology I followed for the research is a combination of oral testimonies, archival research, fieldwork and literature review. The oral testimonies come mainly from residents of Theodoraki and Exaplatanos, a neighbouring village that played an important role in the development of the history of Theodoraki. The archival research was carried out at the Historical Archive of Macedonia and the General State Archives of Pella and concerns mainly the Macedonian Question in the region and the action of the “ELAS” in Paiko. The fieldwork was carried out in Paiko in places where important events took place. The literature review mainly covers the historical review that was done on the broader historical context.