Ευαλωτότητα και δυνατότητα πρόσβασης στη δικαιοσύνη: Η επιρροή της ευάλωτης ταυτότητας του ατόμου στο δικαίωμά του για πρόσβαση στη δικαιοσύνη στην Ευρώπη, η περίπτωση των γυναικών Ρομά
Creators: name: Κοσμίδου, Αθανασία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ευαλωτότητα
Πρόσβαση στη Δικαιοσύνη
Γυναίκες Ρομά
Vulnerability
Access to justice
Roma women

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει την έννοια της ευαλωτότητας και την επίδρασή της στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη, με έμφαση στις γυναίκες Ρομά στην Ευρώπη. Η ευαλωτότητα αναφέρεται στην πιθανότητα ατόμων ή ομάδων να υποστούν βλάβη λόγω διαφόρων παραγόντων όπως η φυλή, το φύλο, η οικονομική κατάσταση και η κοινωνική θέση. Η εργασία αναλύει την ιστορική και κοινωνική πορεία των Ρομά, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες Ρομά στην πρόσβαση στη δικαιοσύνη και τον ρόλο των ευρωπαϊκών θεσμών στην προστασία των δικαιωμάτων τους. Αρχικά, η εργασία παρέχει μια ιστορική αναδρομή της παρουσίας των Ρομά στην Ευρώπη. Περιγράφεται η συστηματική καταπίεση και περιθωριοποίηση που έχουν υποστεί οι Ρομά διαχρονικά, καθώς και η τρέχουσα κατάσταση τους στην Ελλάδα. Στη συνέχεια, εξετάζονται οι κοινωνικές, οικονομικές και εκπαιδευτικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες Ρομά. Οι γυναίκες Ρομά συχνά υποφέρουν από πολλαπλές διακρίσεις, τόσο λόγω της φυλετικής τους καταγωγής όσο και λόγω του φύλου τους. Αναλύεται στο σημείο αυτό η έννοια των διαπλεκόμενων διακρίσεων (Intersectionality) με σκοπό να γίνει κατανοητή η πραγματική κατάσταση των εν λόγω προσώπων. Τα στοιχεία αυτά, που συνυφαίνουν τον σύνθετο λόγο διάκρισης των γυναικών Ρομά αποτελούν, παράλληλα, στοιχεία που επιδεινώνουν την ευαλωτότητά τους και περιορίζουν την πρόσβασή τους στη δικαιοσύνη. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) έχει αναγνωρίσει την ευαλωτότητα των Ρομά και την ανάγκη για ειδική προστασία. Δεν έχει συμβεί το ίδιο ως προς την ομάδα των γυναικών Ρομά. Η ευαλωτότητα των γυναικών κρίνεται ανά περίπτωση και συνδέεται, κατά τη νομολογία, με κάποιο ακόμη χαρακτηριστικό/ συνθήκη που τις καθιστά ευάλωτες. Η εργασία, εν συνεχεία, αναλύει τη νομολογία του ΕΔΔΑ και παρουσιάζει αποφάσεις που αφορούν τις γυναίκες Ρομά, με σκοπό την ανάδειξη της ευαλωτότητάς τους και την ύπαρξη υποχρέωσης των κρατών να παρέχουν κατάλληλη προστασία και υποστήριξη. Η εργασία παρουσιάζει επίσης το πρόγραμμα JUSTROM, μια κοινή πρωτοβουλία του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που στοχεύει στη βελτίωση της πρόσβασης των γυναικών Ρομά στη δικαιοσύνη. Το πρόγραμμα αυτό, όπως και άλλες σχετικές πρωτοβουλίες σε Ελλάδα και Ευρώπη, στοχεύει στην παροχή νομικής υποστήριξης, εκπαίδευσης και ενημέρωσης για τα δικαιώματά τους, ενισχύοντας την ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν τις διακρίσεις και την κοινωνική περιθωριοποίηση. Συμπερασματικά, η εργασία τονίζει ότι η ευαλωτότητα των γυναικών Ρομά αποτελεί ένα σύνθετο ζήτημα που απαιτεί συνολική προσέγγιση και συντονισμένη δράση από τις εθνικές και ευρωπαϊκές αρχές. Προτείνονται μέτρα για τη βελτίωση της κατάστασης, όπως η ενημέρωση και επιμόρφωση επί των κρίσιμων ζητημάτων δικηγόρων και δικαστών, η ενίσχυση των προγραμμάτων νομικής βοήθειας, η προώθηση της εκπαίδευσης και η ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σχετικά με τα δικαιώματα των Ρομά. Η ενίσχυση της πρόσβασης στη δικαιοσύνη και η κοινωνική ένταξη των γυναικών Ρομά είναι κρίσιμης σημασίας για την επίτευξη της ισότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης στην Ευρώπη.
description: This thesis examines the concept of vulnerability and its impact on access to justice, with an emphasis on Roma women in Europe. Vulnerability refers to the likelihood of individuals or groups suffering harm due to various factors such as race, gender, economic status, and social position. The study analyzes the historical and social trajectory of the Roma, the challenges Roma women face in accessing justice, and the role of European institutions in protecting their rights. Initially, the thesis provides a historical overview of the presence of Roma in Europe. It describes the systematic oppression and marginalization that Roma have experienced over time, as well as their current situation in Greece. It then examines the social, economic, and educational challenges faced by Roma women. Roma women often suffer from multiple forms of discrimination, both due to their racial background and their gender. At this point, the concept of intersectionality is analyzed to understand the actual condition of these individuals. These factors, which intertwine to form the complex basis of discrimination against Roma women, simultaneously exacerbate their vulnerability and limit their access to justice. The European Court of Human Rights (ECHR) has recognized the vulnerability of Roma and the need for special protection. However, the same recognition has not been extended to Roma women. The vulnerability of women is assessed on a case-by-case basis and, according to jurisprudence, is linked to another characteristic or condition that makes them vulnerable. The thesis subsequently analyzes the ECHR's case law and presents decisions related to Roma women, aiming to highlight their vulnerability and the obligation of states to provide appropriate protection and support. The thesis also presents the JUSTROM program, a joint initiative of the Council of Europe and the European Commission, which aims to improve Roma women's access to justice. This program, along with other related initiatives in Greece and Europe, aims to provide legal support, education, and awareness of their rights, enhancing their ability to combat discrimination and social marginalization. In conclusion, the thesis emphasizes that the vulnerability of Roma women is a complex issue that requires a comprehensive approach and coordinated action by national and European authorities. Measures are proposed to improve the situation, such as informing and training lawyers and judges on critical issues, strengthening legal aid programs, promoting education, and raising social awareness about Roma rights. Enhancing access to justice and the social inclusion of Roma women is crucial for achieving equality and social justice in Europe.