Ο ρόλος του μέντορα στην πρακτική άσκηση των υποψηφίων εκπαιδευτικών
Creators: name: Μπούγλας, Χαράλαμπος Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Μέντορας
Πρακτική άσκηση υποψηφίων εκπαιδευτικών
Συνεργασία σχολείου-Πανεπιστημίου
Σχέσεις μεντόρων-φοιτητών
The mentor
Practical training of student school teachers
Cooperation of Universities and schools
Relationships between mentors and students

description: Αντικείμενο αυτής της εργασίας αποτελεί ο ρόλος του μέντορα στο πλαίσιο της πρακτικής άσκησης των υποψήφιων εκπαιδευτικών. Σκοπός της εργασίας είναι η οριοθέτηση και διερεύνηση του ρόλου του μέντορα και της συμβολής του στην εκπαίδευση των υποψήφιων εκπαιδευτικών στο πλαίσιο της πρακτικής τους άσκησης. Επιμέρους στόχοι είναι:1) Η εννοιολογική αποσαφήνιση του ρόλου του μέντορα.2) Ο προσδιορισμός των προϋποθέσεων (γνωστικών &amp; προσωπικών) για την επιτυχή άσκηση του ρόλου αυτού. 3) Η περιγραφή του ρόλου των μεντόρων, όπως αυτός διαμορφώνεται από τη συμμετοχή τους σε προγράμματα εκπαίδευσης υποψήφιων εκπαιδευτικών άλλων χωρών. 4) Η διερεύνηση του ρόλου του μέντορα στη συνεργασία σχολείου και Πανεπιστημίου για την πρακτική άσκηση των φοιτητών στην ελληνική πραγματικότητα.Στο πρώτο μέρος της εργασίας γίνεται θεωρητική παρουσίαση και ανάλυση του ρόλου του μέντορα. Παρουσιάζονται ορισμοί που έχουν δοθεί για τον όρο αυτό. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται δεξιότητες και ικανότητες που είναι απαραίτητες στο μέντορα για την αποτελεσματική εκτέλεση του έργου του, ποιο είναι, δηλαδή, το κατάλληλο επιστημονικό υπόβαθρο και το ρεπερτόριο πρακτικών που πρέπει να διαθέτει για την αποτελεσματική άσκηση του έργου του. Κατόπιν, γίνεται αναφορά στο τι περιλαμβάνει το έργο του μέντορα σε θεσμικό επίπεδο. Ακολουθεί η ανάλυση της σχέσης μέντορα και φοιτητών σε προσωπικό επίπεδο και γίνεται αναφορά στις αρμοδιότητες των άλλων ρόλων, τόσο από το Πανεπιστήμιο, όσο και από το σχολείο, στη σχέση των μεντόρων με αυτούς και στις αντιλήψεις που έχουν γι’ αυτούς τους ρόλους στο σύστημα εκπαίδευσης υποψήφιων εκπαιδευτικών στην Αγγλία Το επόμενο κεφάλαιο του πρώτου μέρους αφορά στην εκπαίδευση του μέντορα για την άσκηση του ρόλου του, η οποία κρίνεται απαραίτητη για την αύξηση της αποτελεσματικότητάς τους, ενώ συνδέεται και με τη θεσμοθέτηση του ρόλου. Τέλος, παρουσιάζονται έρευνες για το ρόλο του μέντορα σε προγράμματα εκπαίδευσης υποψήφιων εκπαιδευτικών. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας παρουσιάζονται τα ευρήματα ποιοτικής έρευνας μικρής κλίμακας. Ως ερευνητικό εργαλείο χρησιμοποιήθηκε η ημι-δομημένη συνέντευξη, η οποία περιλάμβανε κυρίως ανοιχτές ερωτήσεις. Σκοπός της έρευνας ήταν η εμπειρική διερεύνηση του αν οι εκπαιδευτικοί που συνεργάζονται με τα πανεπιστημιακά Τμήματα για την πρακτική άσκηση των φοιτητών έχουν κάποια στοιχεία του ρόλου του μέντορα, έτσι όπως παρουσιάστηκαν στο θεωρητικό μέρος και πώς οι ίδιοι αντιλαμβάνονται και ασκούν το ρόλο τους κατά την πρακτική άσκηση. Επιμέρους στόχοι που προκύπτουν από το παραπάνω πλαίσιο είναι:1) Η διερεύνηση της αντίληψης που έχουν για το ρόλο του μέντορα οι εμπλεκόμενοι στην πρακτική άσκηση εκπαιδευτικοί2) Η διερεύνηση του ρόλου του μέντορα στην συνεργασία Πανεπιστημίου- σχολείων για την πρακτική άσκηση των φοιτητών3) Η διερεύνηση των σχέσεων μεντόρων και φοιτητών τόσο σε προσωπικό όσο και σε επαγγελματικό επίπεδο, με στόχο την κατάδειξη εκείνων των παραγόντων που κάνουν αυτή τη σχέση λειτουργική και αποτελεσματική Το δείγμα της έρευνας αποτέλεσαν 17 συνεργαζόμενοι για την πρακτική άσκηση εκπαιδευτικοί, από δύο πανεπιστημιακά Τμήματα, ένα για την προετοιμασία υποψήφιων εκπαιδευτικών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και ένα για την προετοιμασία υποψήφιων εκπαιδευτικών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Για την επεξεργασία των δεδομένων των συνεντεύξεων χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου, η συγκεφαλαίωση και η δόμηση περιεχομένου.Οι ερευνητικές κατηγορίες και υποκατηγορίες με βάση τις οποίες έγινε η επεξεργασία των δεδομένων καθορίστηκαν με βάση τους στόχους της έρευνας και είναι οι εξής:1. Αντίληψη για το ρόλο και το έργο του μέντορα I. Ορισμός II. Χαρακτηριστικά του ρόλουΙΙΙ. Άλλα σχόλια2. Το έργο του και η συμβολή του στην διεξαγωγή και αποτελεσματικότητα της πρακτικής άσκησης Ι. Το έργο των μεντόρων, καθήκοντα και δραστηριότητες ΙΙ. Η συμβολή τους στην πρακτική άσκηση ΙΙΙ. Επιμόρφωση, κίνητρα ΙV. Αξιολόγηση V. Απόψεις για την πρακτική άσκηση3. Συνεργασία Ι. Συνεργασία με τους υπεύθυνους της πρακτικής άσκησης ΙΙ. Συνεργασία με τους άλλους μέντορες4. Συνεργασία πανεπιστημίου και σχολείου στην πρακτική άσκηση και συμβολή του μέντορα Ι. Το έργο του μέντορα με τα σχολεία/στα σχολεία ΙΙ. Συνεργασία και σχέσεις με εκπαιδευτικούς, διευθυντές5. Σχέσεις μεντόρων – φοιτητών σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο Ι. Συνεργασία με φοιτητές σε προσωπικό επίπεδο, απόψεις για τις στάσεις τους, την συμπεριφορά τους, τη συναισθηματική κατάσταση και τη νοοτροπία τους σε επίπεδο προσωπικών σχέσεων ΙΙ. Συνεργασία με φοιτητές σε επαγγελματικό επίπεδο, απόψεις για τις στάσεις τους, τη νοοτροπία τους, τη δουλειά και το επίπεδό τουςΣτο δεύτερο μέρος της εργασίας διερευνάται η αντίληψη που έχουν οι συνεργαζόμενοι με τα δύο πανεπιστημιακά Τμήματα εκπαιδευτικοί για το ρόλο του μέντορα, καθώς και κατά πόσο έχουν οι ίδιοι χαρακτηριστικά αυτού του ρόλου. Στη συνέχεια εξετάζεται το έργο και η συμβολή τους στην οργάνωση, διεξαγωγή και αποτελεσματικότητα της πρακτικής άσκησης, καθώς και η συμβολή τους στη συνεργασία Πανεπιστημίου και σχολείου. Τέλος, διερευνώνται οι σχέσεις τους με τους φοιτητές σε θεσμικό και προσωπικό επίπεδο.Συμπερασματικά, διαπιστώνεται ότι έχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί για το ρόλο του μέντορα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ορισμένα κοινά γνωρίσματα σε κάθε μέντορα, ανεξάρτητα από τις επιμέρους πρακτικές του καθενός, που να χαρακτηρίζουν αυτό το ρόλο. Ο μέντορας μπορεί να συμβάλει στην επαγγελματική ανάπτυξη των φοιτητών και στην επιτυχία της πρακτικής άσκησης, με την προϋπόθεση, όμως, ότι θα έχει την κατάλληλη εκπαίδευση για το ρόλο του, ότι η πρακτική άσκηση δε θα αντιμετωπίζεται ως δεύτερης κατηγορίας δραστηριότητα στα προγράμματα σπουδών των υποψήφιων εκπαιδευτικών και ότι το σχολείο θα έχει δραστήριο και ενεργητικό ρόλο σ’ αυτή.Αποστολή των μεντόρων είναι η καθοδήγηση, η υποστήριξη και η παροχή προκλήσεων στους φοιτητές. Κοινός γνώμονας των ενεργειών τους είναι η βοήθεια προς τους φοιτητές να συνδέσουν την θεωρία που προσφέρει το Πανεπιστήμιο με την πράξη και την πραγματικότητα που υπάρχει στο σχολείο και να αντιληφθούν την αλληλοδιαπλοκή τους, πως, δηλαδή, η μία εξηγεί ή περιορίζει την άλλη, με μια κριτική ματιά και διάθεση. Το έργο τους με τους φοιτητές περιλαμβάνει: 1) την προετοιμασία των φοιτητών για τη διδασκαλία τους και την παροχή πληροφοριών για το σχεδιασμό και την οργάνωσή της και 2) στην ανάπτυξη (γνωστική, επαγγελματική κτλ) και υποστήριξη των φοιτητών, καθώς και στα προβλήματα και τις δυσκολίες που προκύπτουν.Όσον αφορά στους συνεργαζόμενους για την πρακτική άσκηση εκπαιδευτικούς στα δύο πανεπιστημιακά Τμήματα της Ελλάδας, από τις απαντήσεις τους φάνηκε ότι έχουν τους ίδιους στόχους, τις ίδιες απόψεις για το ρόλο τους, τα ίδια καθήκοντα, αντιμετωπίζουν τις ίδιες δυσκολίες και έχουν τις ίδιες ανάγκες. Υπάρχουν κάποιες διαφοροποιήσεις στις απόψεις και τις δράσεις τους οι οποίες οφείλονται στη διαφορετική οργάνωση της πρακτικής άσκησης που υπάρχει στα δύο Τμήματα, στις διαφορετικές εμπειρίες τους, στη συνεργασία τους με φοιτητές και με σχολεία που έχουν διαφορετικές ανάγκες και χαρακτηριστικά, καθώς και στη διαφορετική τους πορεία ως εκπαιδευτικών.Λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες του πλαισίου, τις δυσκολίες, τους περιορισμούς και τις ελλείψεις που ενυπάρχουν σε αυτό, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι συνεργαζόμενοι με τα πανεπιστημιακά Τμήματα εκπαιδευτικοί μετέχουν σε μεγάλο βαθμό στο ρόλο του μέντορα και έχουν πολλά από τα στοιχεία και τις υποχρεώσεις που χαρακτηρίζουν το έργο του, όπως παρουσιάστηκε στο θεωρητικό μέρος της εργασίας. Υπάρχουν, ωστόσο, παράγοντες που δρουν αποτρεπτικά στην απόδοση του όρου «μέντορας» στους συνεργάτες εκπαιδευτικούς των δύο πανεπιστημιακών Τμημάτων, όπως η έλλειψη θεσμοθέτησης, υποδομών, επιπρόσθετα καθήκοντα, η μικρή χρονική διάρκεια της πρακτικής άσκησης, η ελλιπής εκπαίδευσή τους, το γεγονός ότι δεν είναι μέρος του συγκεκριμένου κάθε φορά επαγγελματικού χώρου (της συγκεκριμένης τάξης, στο συγκεκριμένο σχολείο που θα κάνουν οι φοιτητές την πρακτική τους άσκηση). Επίσης, οι ίδιοι δεν υιοθετούν αυτό το ρόλο και αυτό το χαρακτηρισμό (μέντορας) για να εντάξουν και να περιγράψουν τη δουλειά τους. Παρά τις ιδιαιτερότητες και τις δυσκολίες του ρόλου τους, οι συνεργάτες εκπαιδευτικοί συμβάλουν στην αποτελεσματικότητα της πρακτικής άσκησης και την καθιστούν ουσιαστικό κομμάτι του προγράμματος σπουδών.
description: This paper attempts to 1. give a comprehensive definition of the term mentor 2. define the parameters for a succesful occupation with this role 3. describe the role's duties obligations and responsibilities through various training programs concerning student teachers in Greece and abroad