Δόλος και αμέλεια στο παράδειγμα οδικής και θαλάσσιας συγκοινωνίας. Κριτική προσέγγιση των αλλαγών στον Ποινικό Κώδικα και στον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας.:
Creators: name: Νούσκαλη, Μαριάνθη Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Ενδεχόμενος δόλος
Ενσυνείδητη αμέλεια
Αδιαφορία
Malice
Negligence
Recklessness

description: Η διάκριση του ενδεχόμενου δόλου από την ενσυνείδητη αμέλεια αποτελούσε πάντοτε ένα από τα πιο αμφισβητούμενα ζητήματα του ουσιαστικού ποινικού δικαίου. Στο χώρο της ελληνικής ποινικής δικαιοσύνης το πρόβλημα της σαφούς οριοθέτησης των δυο μορφών υπαιτιότητας εμφανίστηκε έντονα στο προσκήνιο από τα τέλη της δεκαετίας του 1990 και μετά, με αφορμή μια σειρά πολύνεκρων δυστυχημάτων, που συγκλόνισαν την κοινή γνώμη, με κορυφαία το ναυάγιο του πλοίου Σάμινα, το Σεπτέμβρη του 2000, συνεπεία του οποίου βρήκαν τραγικό θάνατο 80 επιβάτες και τραυματίστηκαν άλλοι 67, και το τροχαίο ατύχημα στα Τέμπη, τον Απρίλιο του 2003, όπου σκοτώθηκαν 21 ανήλικοι μαθητές και τραυματίστηκαν σοβαρά άλλοι 25. Η νομολογία όντας προσανατολισμένη στα εγκλήματα βλάβης για την αντιμετώπιση ατυχημάτων στο χώρο της οδικής και θαλάσσιας συγκοινωνίας, βρέθηκε σε αδιέξοδο. Η ποινική δίωξη για τα πλημμελήματα της ανθρωποκτονίας και της σωματικής βλάβης από αμέλεια, ήταν ανεπαρκής για να ικανοποιήσει το κοινό περί δικαίου αίσθημα, που απαιτούσε την προσωρινή κράτηση και τη μέγιστη δυνατή τιμωρία των υπευθύνων για αυτές τις τραγωδίες. Η δε απόδοση κατηγοριών για τα εγκλήματα της ανθρωποκτονίας και της σωματικής βλάβης εκ προθέσεως απαιτούσε αποδοχή των εγκληματικών αποτελεσμάτων, στοιχείο το οποίο όμως δε συνέτρεχε στα πρόσωπα των δραστών, δεδομένου ότι οι περισσότεροι από αυτούς ήταν και οι ίδιοι εν δυνάμει θύματα της ασυνείδητης συμπεριφοράς τους. Η λύση που δόθηκε λοιπόν, ήταν η μετάθεση του αντικειμένου του δόλου στον κίνδυνο επέλευσης του αποτελέσματος, ώστε να εμπίπτει στο πεδίο του ενδεχόμενου δόλου, τόσο η αδιαφορία ως προς αποτέλεσμα, όσο και η ελπίδα αποφυγής του. Η δογματική αυτή παρεκτροπή αποδοκιμάστηκε έντονα από πολλούς εκπροσώπους της νομικής επιστήμης, ενώ άρχισαν να πληθαίνουν οι φωνές για την ανάγκη πρόβλεψης μιας τρίτης μορφής υπαιτιότητας ή ακόμη μιας διακεκριμένης μορφής αμέλειας, προκειμένου να επιφυλάσσεται αυστηρότερη ποινή σε όσους επιδεικνύουν «φονική ασυνειδησία», άλλως «επίμεμπτη αδιαφορία» για τη διαφύλαξη των εννόμων αγαθών της ζωής και της υγείας των άλλων, ειδικά σε τομείς επικίνδυνης δραστηριότητας, όπως η οδική και θαλάσσια συγκοινωνία. Η νομολογία μετά από πολλές αμφιταλαντεύσεις επέστρεψε στην απόδοση ευθυνών για τα εγκλήματα της ανθρωποκτονίας και της σωματικής βλάβης από αμέλεια, οπότε αναβίωσε το πρόβλημα της επιεικούς μεταχείρισης των δραστών, το οποίο επιχείρησε να επιλύσει ο νομοθέτης με την τροποποίηση του α. 94 παρ. 2 ΠΚ, ώστε να καταστεί δυνατή η επιβολή μεγαλύτερης ποινής για ανθρωποκτονίες εξ’ αμελείας που συρρέουν κατ’ ιδέαν, εφαρμοζόμενων των κανόνων επιμέτρησης που ισχύουν για την πραγματική συρροή, και του α. 282 παρ. 3 ΚΠΔ, ώστε να επιτρέπεται η ενεργοποίηση του θεσμού της προσωρινής κράτησης. Κατά πόσο, όμως, ήταν δογματικά εύστοχη και λειτουργικά απαραίτητη μια τέτοια νομοθετική αλλαγή ;
description: The distinction between the malice and the negligence has always been one of the most contentious issues of substantive criminal law.In the space of Greek penal justice the problem of the explicit delimitation of the two forms of culpability was presented intensely in the limelight from the end of the decade of the 1990's onwards, following a line of multiple casualties accidents, that convulsed the common opinion-the most important ones being the shipwreck of boat Samina, in September 2000, in which 80 passengers found tragic death and another 67 were wounded , and the road accident in Tempi, in April 2003, in which 21 underage students were killed and another 25 were seriously wounded. The law being geared tocrimes of damages in case of an accident that takes place in the road and maritime transport, has come to a dead-end. The prosecution for the minor offenses of homicide and bodily harm by negligence, was insufficient to satisfy the common sense of justice, which demands the temporary detention and the maximum possible punishment of those responsible for these tragedies. The charges of categories for the crimes of homicide and intentional body harm require the acceptance of criminal results, which however was not the case with the offenders, given that most of them were the same potential victims of their own unwise behavior.The solution that was given, therefore, was the transfer of the object of the fraud to the risk of materialization of the effect, so that both the indifference as to the result as well as the hope of its avoidance could fall within the scope of possible fraud.This dogmatic transgression has been strongly disapproved by many representatives of legal science while the voices for the need for a third form of liability or even a distinct form of negligence started being numerous, so that a more severe penalty would be attributed to those who show 'murderous irresponsibility' or otherwise 'punishable negligence' in order to safe-guard the legitimate goods of 'life and health' of other people, especially in areas of hazardous activity such as highway and maritime transport.The court after much wavering returned to the apportion of blame for the crimes of murder and bodily harm by negligence, so the problem of leniency towards perpetrators which the legislator tried to resolve with the modification of a. 94 (2) AC, was revived , in order to be able to impose a bigger penalty for more manslaughters by negligence are accomplished with more actions by applying the rules that are valid for 'truth influx' and A. 282 (3) BMPS, which would allow the institution temorary detention. However, to what extent was such a legislative change dogmatically cogent and functionally necessary?