Κίνα και Ρωσία: νέα γεωπολιτική στην ανατολική περιφέρεια μετά την ουκρανική κρίση. Ο ρόλος του πολιτισμού και της θρησκείας στις νέες συμμαχικές σχέσεις
Creators: name: Τζεβελέκης, Γεώργιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Γεωπολιτική
Κίνα
Ρωσία
Geopolitics
China
Russia

description: Σύμφωνα με τον Αμερικανό διεθνολόγο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, στο βιβλίο του «Η Μεγάλη Σκακιέρα»: «το πιο επικίνδυνο σενάριο θα ήταν ένας μεγάλος συνασπισμός Κίνας, Ρωσίας και ίσως το Ιράν...» (Μπρεζίνκσι 1997, 44). Αυτό το σενάριο στην εποχή μας έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό πραγματικότητα, μετά από μια χρόνια διαδικασία και εξωτερικές πολιτικές των ΗΠΑ, που έφεραν τα εν λόγω κράτη πιο κοντά μεταξύ τους, επηρεάζοντας έτσι και άλλους δρώντες όπως την Ευρωπαϊκή Ένωση και τα κράτη της Δυτικής Ευρώπης ως σύνολο. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει αναστατώσει τις αγορές και τη γεωπολιτική της ενέργειας, οδηγώντας τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου στα υψηλότερα επίπεδά τους εδώ και σχεδόν μια δεκαετία και αναγκάζοντας πολλές χώρες να επανεξετάσουν τον ενεργειακό τους εφοδιασμό. Η Κίνα και η Ρωσία παρόλες τις διαφορές τους στην Κεντρική Ασία, έχουν καταφέρει να βρουν ένα μοντέλο συνεργασίας μέχρι στιγμής. Μαζί συγκροτούν ένα κοινό μέτωπο εναντίων των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στην περιοχή της Ασίας και του Ειρηνικού. Αν αναλογιστεί κάποιος ότι πλέον το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού και του οικονομικού κεφαλαίου βρίσκεται στην Ασία, είναι φανερό ότι οι δυνάμεις που θα αναδυθούν εκεί δηλαδή Ρωσία και Κίνα θα έρθουν σε ρήξη με τους παραδοσιακούς γεωπολιτικούς αντιπάλους δηλαδή τις ΗΠΑ και τη Δύση γενικότερα. Ο αναπροσδιορισμός των μεταξύ τους σχέσεων είναι αργά ή γρήγορα αναπόφευκτος. Όλα αυτά περιπλέκονται περισσότερο από τη θρησκευτική διάσταση των Ρωσο-κινεζικών σχέσεων. Στην Κίνα η κυβέρνηση αναγνωρίζει 4 θρησκείες: Βουδισμό, Ταοϊσμό, Ισλάμ και δύο σκέλη του Χριστιανισμού, Καθολικισμό και Προτεσταντισμό. Η Ορθοδοξία λειτουργεί σε μια γκρίζα ζώνη. Στη Ρωσία αν και η Ορθοδοξία αποτελεί την κυρίαρχη θρησκεία, υφίσταται ένα εύρος άλλων θρησκειών στην απέραντη χώρα. Και οι δύο κατανοώντας τη δύναμη του θρησκευτικού παράγοντα, επιδιώκουν τη χρήση του για να προσεταιριστούν τη μάζα να τηρήσουν ισορροπίες ή και να δημιουργήσουν συμμαχίες διασφαλίζοντας σε κάθε περίπτωση την εσωτερική συνοχή. Είναι χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Ρωσίας, στην οποία συναντά κανείς τρεις δημοκρατίες με βουδιστική πλειοψηφία στη Ρωσία: την Καλμυκία στον Βόρειο Καύκασο, την Τούβα και τη Μπουριατία στη Σιβηρία. Οι ισορροπίες στη διαχείριση αυτών των περιοχών είναι λεπτές σε μια προσπάθεια να μην προκληθεί ένταση με την Κίνα, η οποία είναι σταθερή στην αντίθεσή της στην αυτονομία του Θιβέτ. Παράλληλα, και οι δύο χώρες φιλοξενούν μεγάλους μουσουλμανικούς πληθυσμούς, που έχουν ιστορικούς δεσμούς και ενδιαφέροντα στη Μέση Ανατολή, και πολλές από αυτές τις κοινότητες έχουν ιστορικά ενσωματωθεί δυναμικά μέσω σκληρών αμφισβητήσεων. Η Μόσχα και το Πεκίνο φοβούνται την εξαγωγή του πολιτικού Ισλάμ στις περιοχές που ελέγχουν και να τεθεί υπό αμφισβήτηση ο έλεγχος αυτός. Ένας από τους στόχους και των δύο χωρών είναι να θέσουν τη θρησκευτική δραστηριότητα και το λόγο υπό την εξουσία του κράτους. Σε κάθε περίπτωση, αν και το αποτέλεσμα του πολέμου στην Ουκρανία δεν είναι γνωστό, το περιβάλλον που θα προκύψει είναι ήδη πολύ διαφορετικό από αυτό που προ-υπήρχε από πολλές απόψεις. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το παιχνίδι των γεωπολιτικών ανακατατάξεων των πόλων ισχύος είναι σε εξέλιξη και ζούμε την Ιστορία καθώς αυτή γράφεται.
description: According to the American internationalist Zbigniew Brzezinski, in his book "The Great Chessboard": "the most dangerous scenario would be a grand coalition of China, Russia and perhaps Iran..." (Brzezinski 1997, 44). This scenario in our time has largely become a reality, after a long process and foreign policies of the US, which brought these states closer together, thus affecting other actors such as the European Union and the states of Western Europe as a whole. Russia's invasion of Ukraine has roiled energy markets and geopolitics, driving oil and gas prices to their highest levels in nearly a decade and forcing many countries to review their energy supplies. China and Russia, despite their differences in Central Asia, have managed to find a model of cooperation so far. Together they form a common front against the US and its allies in the Asia-Pacific region. If one considers that 50% of the world's population and financial capital is now in Asia, it is clear that the powers that will emerge there, i.e. Russia and China, will break with the traditional geopolitical rivals, i.e. the USA and the West in general. Redefining the relationships between them is sooner or later inevitable. All this is more complicated by the religious dimension ofRussian-Chinese relations. In November 2021, the US designated Russia, China and 8 other countries, "as Countries of Special Concern" for engaging in or tolerating "systematic, ongoing and egregious violations of religious freedom". In China the government recognizes five religions: Buddhism, Taoism, Islam and two branches of Christianity, Catholicism and Protestantism. Orthodoxy operates in a gray zone. In Russia, although Orthodoxy is the dominant religion, there is a range of other religions in the vast country. Both, understanding the power of the religious factor, seek to use it to co-operate the mass to maintain balances or to create alliances ensuring in any case internal cohesion. The example of Russia is typical, in which one meets three republics with a Buddhist majority in Russia: the Kalmykia in the North Caucasus, Tuva and Buryatia in Siberia. The balances in managing these areas are delicate in an effort to avoid provoking tension with China, which is staunch in its opposition to Tibetan autonomy. At the same time, both countries host large Muslim populations, who have historical ties and interests in the Middle East, and many of these communities have historically been dynamically integrated through bitter contestation. Moscow and Beijing fear the export of political Islam to the areas they control and that control being called into question. One of the goals of both countries is to bring religious activity and speech under the authority of the state. In any case, although the outcome of the war in Ukraine is not known, the resulting environment is already very different from the pre-existing one in many respects. The only thing that is certain is that we are experiencing History in the making.