Φυτοκοινωνίες και μοριακή ποικιλότητα της οξιάς (Fagus sylvatica L.) στο όρος Μενοίκιο:
Creators: name: Σταμέλλου, Σταυρούλα Στέφανου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: οξιά (Fagus sylvatica)
φυτοκοινωνίες
μοριακή ποικιλότητα
beech (Fagus sylvatica)
plant communities
molecular diversity

description: Η οξιά (Fagus sylvatica L.) είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα και σημαντικά δασικά είδη της Ευρώπης, τόσο από οικολογική, όσο και από οικονομική άποψη. Στην Ελλάδα, από τα νοτιότερα όρια εξάπλωσης του γένους Fagus στην Ευρώπη, τα δάση οξιάς απαντώνται σε ένα μεγάλο εύρος οικολογικών συνθηκών και εμφανίζουν αξιοσημείωτη ποικιλότητα φυτοκοινωνιών, αλλά και γενετική ποικιλότητα. Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας είναι η μελέτη της φυτοκοινωνιολογικής και μοριακής ποικιλότητας των δασών οξιάς σε τοπικό επίπεδο, στο όρος Μενοίκιο (βόρειο-ανατολική Ελλάδα), προκειμένου να ελεγχθεί η συσχέτιση μεταξύ της χωρικής κατανομής των φυτοκοινωνιών των δασών οξιάς και των απλοτύπων των πληθυσμών της, καθώς και να ελεγχθεί η υπόθεση πιθανής παρουσίας μικροκαταφυγίου στην περιοχή. Για τη φυτοκοινωνιολογική μελέτη των δασών οξιάς λήφθηκαν 60 δειγματοληπτικές επιφάνειες και εφαρμόστηκαν πολυμεταβλητές μέθοδοι ταξινόμησης (cluster analysis) και ταξιθέτησης (PCA), ενώ για τη μελέτη της μοριακής ποικιλότητας συλλέχθηκαν φύλλα από 180 δένδρα οξιάς (τρία άτομα ανά δειγματοληπτική επιφάνεια) και έγινε εκτίμηση της γενετικής ποικιλότητας με τη χρήση μοριακών δεικτών SSR του χλωροπλαστικού DNA. Από τα δεδομένα βλάστησης προέκυψαν οχτώ ομάδες βλάστησης και βρέθηκε ότι η χλωριδική διαφοροποίηση των δασών οξιάς οφείλεται, τόσο σε οικολογικούς (οξύτητα εδάφους και περιεκτικότητα σε βάσεις), όσο και σε γεωγραφικούς παράγοντες (μακροκλίμα). Από τις γενετικές αναλύσεις βρέθηκε υψηλή γενετική ποικιλότητα (οχτώ απλότυποι, Gst = 0,565), καθώς και ένας μοναδικός για την ευρύτερη περιοχή απλότυπος, με μικρή συχνότητα. Τα δεδομένα των γενετικών αναλύσεων αποτελούν ένδειξη παρουσίας μικροκαταφυγίου στο όρος Μενοίκιο, ωστόσο, δεν αποκλείεται αυτό να αποτελεί περιοχή συνάντησης μεταναστευτικών πορειών πληθυσμών οξιάς. Επιπλέον, από τη μελέτη της βλάστησης των δασών οξιάς και της γενετικής ποικιλότητας των αντίστοιχων πληθυσμών της φαίνεται να μην υπάρχει συσχέτιση της χωρικής κατανομής των οικολογικά διαφοροποιούμενων ομάδων βλάστησης και των απλοτύπων, ενώ φαίνεται να υπάρχει συσχέτιση μεταξύ των γεωγραφικά διαφοροποιούμενων ομάδων βλάστησης και των απλοτύπων.
description: European beech (Fagus sylvatica L.) is one of the most widespread and important forest species in Europe, both from an ecological and an economic aspect. In Greece, one of the southern limits of Fagus distribution in Europe, beech forests are found in a wide range of habitats and they exhibit a remarkable diversity both of Fagus-dominated communities as well as of beech genetic diversity. The present work aims at studying the phytosociological and molecular diversity of beech forests at a local scale, on Mt. Menoikio (north-eastern Greece), in order to test the hypothesis whether the spatial distribution of beech forests communities and that of beech populations’ haplotypes present similar patterns as well as to test the hypothesis if the study area constitutes a microrefugium of beech. For the study of beech forests communities, 60 relevés were sampled and multivariate methods of classification (cluster analysis) and ordination (PCA) were applied. For the study of molecular diversity, leaf samples from 180 beech trees (three individuals per relevé) were collected and the genetic diversity was estimated with the use of SSR markers of chloroplast DNA. The vegetation data revealed the existence of eight vegetation units and that the floristic differentiation of beech forests is due both to ecological (soil acidity and base saturation status) and geographical factors (macroclimate). The genetic analyses showed high genetic diversity (eight haplotypes, Gst = 0,565) and, in addition, a haplotype unique for Greece was found, in low frequency. The data from the genetic analyses indicate the presence of a microrefugium. However, the possibility, that Mt. Menoikio is a region where different colonization routes of beech meet, can not be excluded. Additionally, no common patterns were found between the spatial distribution of the ecologically differentiated vegetation units and that of the haplotypes. However, common distributional patterns were found between the geographically differentiated vegetation units and the haplotypes.