Μεταμοσχεύσεις: ιατρική και θεολογική-βιοηθική προσέγγιση
Creators: name: Βούβαρη, Γεωργία Ι.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Βιοηθική
Εγκεφαλικός θάνατος
Δωρεά οργάνων
Βιοθεολογική προσέγγιση
Bioethics
Brain death
Organ donation
Biotheological approach

description: Η βιοηθική προσέγγιση των μεταμοσχεύσεων παρουσιάζει μια μεγάλη ιδιαιτερότητα σε σχέση με τα άλλα ιατρικά πεδία. Ο λόγος είναι ότι η μεταμόσχευση δεν αποτελεί μια απλή ιατρική θεραπευτική μέθοδο, αλλά μια σύνθετη ιατρική πράξη, που ξεπερνά τα σύνορα της κλασσικής ιατρικής και εισέρχεται σε πεδία βιοηθικής και θεολογικής προβληματικής. Ως εκ τούτου, οι Μεταμοσχεύσεις δεν αποτελούν μόνο θέμα που προκύπτει από τη χρήση της βιοτεχνολογίας, αλλά και ερώτημα βιοηθικής, που δημιουργούν μια έντονη προβληματική. Μέσα στα πλαίσια αυτής της προβληματικής κινήθηκε κι αυτή η διατριβή η οποία κατέδειξε ότι: Α) Για την Εκκλησία όχι μόνο δεν αποτελεί πρόβλημα ν’ αναγνωρίσει και ακολουθήσει το επιστημονικό επίτευγμα το μεταμοσχεύσεων, αλλά τουναντίον η ίδια της καινοτομεί με την πρωτοπόρο και πρόδρομη ξενομεταμόσχευση του Αγ. Λουκά του Ρώσου το 1924! Β) Η διδακτορική διατριβή δομήθηκε πάνω στο νέο θεσμικό νομικό πλαίσιο των μεταμοσχεύσεων, Νόμο 3984/2011 με τίτλο: «Δωρεά και μεταμόσχευση οργάνων και άλλες διατάξεις». Ο Νόμος προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, τόσο από τον εκκλησιαστικό, όσο και από τον ιατρικό χώρο, ως προς α) τη διεύρυνση του κύκλου δοτών για ζώντα δότη β) την εικαζόμενη συναίνεση γ) το σύστημα αφαίρεσης μοσχευμάτων. Γ) Οι ορθόδοξες βιοηθικές αρχές: α) του Προσώπου, β) της ανιδιοτελούς Αγάπης, γ) του σεβασμού της Ζωής, δ) της Δικαιοσύνης, μπορούν ν’ αποτελέσουν το θεολογικό πλαίσιο που στηρίζει τις Μεταμοσχεύσεις. Ε) Η πλούσια εμπειρική γνώση παρουσιάζει ισχυρά στοιχεία υπέρ του εγκεφαλικού θανάτου. Το γεγονός ότι, εν αντιθέσει προς τον καρδιακό θάνατο που είναι συχνά αναστρέψιμος, ο εγκεφαλικός είναι οριστικός και αμετάκλητος, σε συνδυασμό με το ότι η μεν καρδιά και η λειτουργία της είναι αντικαταστάσιμες, ενώ ο εγκέφαλος όχι, αποτελούν στοιχεία που καταδεικνύουν αφ’ ενός μεν την αναγκαιότητα και μοναδικότητα της σχέσεως του εγκεφάλου με το γεγονός της ζωής, αφ’ ετέρου δε ότι η πρόταση του εγκεφαλικού θανάτου, ούτε αυθαίρετη είναι, ούτε άνευ επιστημονικής αιτιολογίας. ΣΤ) ο εγκεφαλικός θάνατος δεν είναι καθολικά αποδεκτός. είναι όμως αποδεκτός από τη συντριπτική πλειοψηφία του ιατρικού – εκκλησιαστικού χώρου και νομοθετικά κατοχυρωμένος, ως ταυτόσημος με το βιολογικό θάνατο. Από την εκπόνηση προέκυψε πως ο εγκεφαλικός θάνατος θα παραμείνει εκτεθειμένος στην ευρύτερη φιλοσοφική – θεολογική βιοηθική αμφισβήτηση. Και αυτό γιατί το θέμα του θανάτου, είναι μεν βιολογικό στη φύση του, είναι όμως και ιδιαίτερα φιλοσοφικό-θεολογικό στην προσέγγισή του. Οι μεταμοσχεύσεις δεν αποτελούν ένα αμιγώς ιατρικό βιοηθικό θέμα και ως εκ τούτου η ορθόδοξη θεολογική προσέγγιση των μεταμοσχεύσεων σκοπό έχει να συμβάλει στη δημιουργία ορθόδοξου ήθους απέναντι στο θέμα αυτό, καθώς και στον καθορισμό του κριτηρίου αυτού του ορθόδοξου ήθους. και όπως για όλα τα βιοηθικά ζητήματα, έτσι και για τις μεταμοσχεύσεις, η βάση της ορθόδοξης βιοηθικής της είναι η Θεολογία. Για την ορθόδοξη βιοθεολογική αντίληψη, οι μεταμοσχεύσεις δεν προσεγγίζονται μονομερώς μέσα από την οπτική της επιμήκυνσης της βιολογικής ζωής του λήπτη, αλλά προβάλλονται στο πνεύμα της μεταστοιχείωσης της φθοράς σε προσφορά ζωής! Βασικός άξονας της Διδακτορικής Διατριβής αποτελεί η διερεύνηση των χαρακτηριστικών της Αγάπης, που οι μεταμοσχεύσεις θα μπορούσαν να προϋποθέτουν. Ο «Θεός αγάπη εστί,…». Ο Θεός είναι Τριάδα Προσώπων και αυτή η Τριάδα είναι Μονάδα ζωής. Ως εκ τούτου η Αγάπη περνάει μέσα από αυτό που ονομάζουμε αλληλοπεριχώρηση ανθρώπων. Η Αγάπη αποτελεί το κριτήριο εκείνο της δωρεάς και μεταμόσχευσης οργάνων, που επικυρώνει, θωρακίζει, προάγει και διασφαλίζει τις Μεταμοσχεύσεις. Άλλωστε οι μεταμοσχεύσεις θα ζήσουν όσο θέλουμε να δίνουμε, σίγουρα θα πεθάνουν όταν θέλουμε να παίρνουμε!
description: Bioethics depends on having made sense of ethics. Ethical dilemmas observed in transplantation are related to the development of biomedical and biotechnology. Bioethics, a relatively new applied scientific field, relies on a rich background of medicine, philosophy, law, sociology and Theology, to approach a medical subject (transplantations) globally. The transplantations of tissues and organs constitute henceforth established clinical therapeutic method for the final stage of insufficiency of vital organs. Medicine is the expression of human fight against illness, deterioration and death. Transplantations constitute the extreme expression of this fight. Under the expectation that death still can constitute source of life. Transplantations constitute a bioethical issue which combines the necessity of respecting the human freedom, the obligation of maintenance objective and fair processes for human dignity and health, the taking into account not only the beginning of utility, but also that of effectiveness, the evasion of cases of exploitation and the application of a strategy for distributing the idea of donation of organs. Issues concerning the respect of self independence, identity and autonomy, the sanctity of life, the mystery of death, the coexistence of soul and body, once answered will light up most of the dilemmas arising about this matter. The voluntary offer of body and blood is not any odd idea in the Orthodox Church and Holy Tradition but constitutes outlandish fields of marvelous expression of her life and theology. Sensitivity following transplantations studies emerges from the fact that this matter constituted the first issue in the Special Synodical Committee of Church of Greece on problems bioethics of nature. The orthodox theology does not expose a specific moral code but faces transplantations only in the base of replacing individualism with love, in the context of self-sacrifice. Christian morality is not ethical but ontological. It presents ethics of freedom that springs from the Gospel and its teaching without getting involved in “meticulous determinations of medical subjects”. The Paterical theology is open to every branch of human knowledge, without however seeking meticulous answers to questions concerning inner nature inaccessible mysteries. Church is not involved in pure medical conflicts, that in any case exceed her responsibilities and competences. The present thesis (PhD) aims at praising the pioneering and innovative contribution of Saint Lukas the Russian, bishop and doctor, to xenotransplantations. Fundamental axis of this study constitutes the investigation of theological presuppositions concerning transplantations. The orthodox biotheological perception views transplantations not only as extension of biological life of our suffering fellowman but also as offer of life. Living under Jesus Christ’s grace and getting familiar with death are spiritual issues which do not concern specific patient (donor) but the whole life of the Church of ecclesiastical body.