Θυμικές διαστάσεις της αυτοσυνειδησίας και σχέσεις με γονείς και αδέρφια στην αναδυόμενη ενηλικίωση
Creators: name: Νώτη, Φωτεινή Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Αναδυόμενη ενηλικίωση
Συναισθήματα αυτοσυνειδησίας
Γονικός δεσμός
Ψυχολογικός έλεγχος
Αδερφικές σχέσεις
Emerging adulthood
Self-conscious emotions
Parental bonding
Psychological control
Sibling relationships

description: Στόχος της παρούσας εργασίας ήταν η μελέτη θυμικών διαστάσεων της αυτοσυνειδησίας σε συνάρτηση με αναπαραστάσεις των αναδυόμενων ενηλίκων για τις σχέσεις με τους γονείς και τα αδέρφια τους. Χορηγήθηκε σειρά ερωτηματολογίων για τις διαστάσεις της αυτοσυνειδησίας (τάσεις βίωσης ντροπής, ενοχής, αυθεντικής και υβριστικής υπερηφάνειας, καθώς και τάσεις εξωτερίκευσης της ευθύνης και αποσύνδεσης από την κοινωνική συνθήκη) και τις σχέσεις στο οικογενειακό πλαίσιο (αντιλαμβανόμενος γονικός δεσμός ως την ύστερη εφηβεία, γονικός ψυχολογικός έλεγχος και ποιότητα της αδελφικής σχέσης στο παρόν και αναδρομικά, κατά την παιδική ηλικία) σε νεαρούς ενήλικες άνδρες και γυναίκες (Ν = 116) 18-25 ετών. Αναλύσεις διακύμανσης δεν έδειξαν σημαντική διαφοροποίηση των μετρήσεων αυτοσυνειδησίας ως προς το φύλο, αν και αναμένονταν υψηλότερα επίπεδα ντροπής και ενοχής στις γυναίκες και υβριστικής υπερηφάνειας και εξωτερίκευσης στους άνδρες. Αντίθετα με την υπόθεση που διατυπώθηκε, οι γυναίκες ανέφεραν υψηλότερο γονικό ψυχολογικό έλεγχο, ενώ τα δύο φύλα δεν διαφοροποιήθηκαν ως προς την αντιλαμβανόμενη ποιότητα των αδελφικών σχέσεων, παρά το ότι αυτή αναμενόταν υψηλότερη για τις γυναίκες. Η μέτρηση της ηλικίας δεν συσχετίστηκε σημαντικά με τις μετρήσεις της αυτοσυνειδησίας, ενώ αναφορικά με τις μεταβλητές οικογενειακού πλαισίου, παρουσίασε σημαντική (θετική) συσχέτιση μόνο με την αντιλαμβανόμενη ποιότητα των αδελφικών σχέσεων στην παιδική ηλικία. Όπως αναμενόταν, οι μετρήσεις του αντιλαμβανόμενου γονικού ψυχολογικού ελέγχου (μητρικού και πατρικού) συσχετίστηκαν θετικά με την τάση βίωσης ντροπής, ενώ μεταξύ των άλλων διαστάσεων της αυτοσυνειδησίας, θετική συσχέτιση καταγράφηκε ανάμεσα στη μέτρηση του ψυχολογικού ελέγχου από πλευράς του πατέρα και την τάση εξωτερίκευσης. Αντίθετα με την υπόθεση που διατυπώθηκε, η τάση βίωσης ενοχής δεν συσχετίστηκε σημαντικά με την αντιλαμβανόμενη γονική φροντίδα ως την ύστερη εφηβεία. Η μέτρηση της ντροπής συσχετίστηκε θετικά με την αντιλαμβανόμενη μητρική υπερπροστασία και αρνητικά με τη μητρική φροντίδα. Επιβεβαιώνοντας τη σχετική υπόθεση, η αντιλαμβανόμενη ποιότητα της σχέσης των αναδυόμενων ενηλίκων με τα αδέρφια τους στο παρόν αλλά και αναδρομικά συσχετίστηκε θετικά με τη μέτρηση της ενοχής και αρνητικά με την τάση εξωτερίκευσης. Επιπλέον, η τάση αποσύνδεσης συσχετίστηκε αρνητικά με την αντιλαμβανόμενη ποιότητα της αδελφικής σχέσης στο παρόν, ενώ δεν καταγράφηκαν σημαντικές συσχετίσεις με άλλες μετρήσεις θυμικών διαστάσεων της αυτοσυνειδησίας. Στο δείγμα των γυναικών, η αντιλαμβανόμενη ποιότητα της αδελφικής σχέσης στην ενήλικη ζωή επέδειξε σημαντική, ανεξάρτητη συμβολή στην πρόβλεψη της μέτρησης της αυθεντικής ενοχής (ελέγχοντας την όποια συμβολή της ντροπής στο μοντέλο πρόβλεψης). Καμία από τις μεταβλητές του οικογενειακού πλαισίου δεν αποτέλεσε σημαντικό, ανεξάρτητο δείκτη πρόβλεψης των τάσεων βίωσης ντροπής, αυθεντικής υπερηφάνειας (πέραν της όποιας συμβολής της υβριστικής υπερηφάνειας) ή εξωτερίκευσης των ευθυνών. Στο δείγμα των ανδρών, η μέτρηση της αυθεντικής ενοχής συσχετίστηκε με την αντιλαμβανόμενη αδελφική σχέση στην παιδική ηλικία, καθώς και με την αντιλαμβανόμενη πατρική φροντίδα. Στο ίδιο δείγμα, η αντιλαμβανόμενη αδελφική σχέση στην ενήλικη ζωή συσχετίστηκε με την τάση βίωσης αυθεντικής υπερηφάνειας. Τα ευρήματα συζητούνται σε σχέση με την περιορισμένη σχετική βιβλιογραφία, με στόχο την ανάδειξη της συμβολής της παρούσας μελέτης, αλλά και τον εντοπισμό περιορισμών της και τη διατύπωση προτάσεων μελλοντικής έρευνας. Συζητούνται, τέλος, οι πιθανές πρακτικές προεκτάσεις των σχετικών ευρημάτων.
description: The present study aimed at investigating affective dimensions of self-consciousness in relation to emerging adults’ perceived relationships with their parents and siblings. A series of questionnaires concerning self-consciousness’ dimensions (proneness to experience shame, guilt, and authentic or hubristic pride, as well as to externalize blame and detach from the social situation) and relationships in the family setting (parental bonding until late adolescence, psychological control, and sibling relationships’ quality in the present and retrospectively, during childhood) were given to 116 young adult women and men (aged 18 – 25 years). Analyses of variance showed no differences between men and women on the affective self-consciousness’ dimensions measures, even though women were expected to show greater shame- and guilt-proneness, and men were expected to show greater tendencies to experience hubristic pride and externalize blame. Contrary to our hypothesis, women reported greater parental psychological control than men. Also, the two gender samples did not differ in terms of perceived sibling relationships’ quality, despite the higher levels expected for women. Participants’ age did not correlate with any self-consciousness measure. Concerning family variables, age correlated positively with emerging adults’ perceived quality of sibling relationships during childhood. As expected, perceived parental psychological control was positively related to shame-proneness. Among the other self-consciousness dimensions, only externalization correlated (positively) with paternal psychological control. In contrast to our hypothesis, guilt-proneness did not positively correlate with participants’ perceived parental care until late adolescence. However, shame-proneness correlated positively with maternal overprotection and negatively with maternal care. In line with our hypotheses, emerging adults’ perceived sibling relationships’ quality - in the present and during childhood - was positively correlated with guilt-proneness and negatively correlated with externalization-proneness. Detachment-proneness was the only other self-consciousness’ dimension that correlated significantly (negatively) with emerging adults’ perceived sibling relationships in the present. In the female sample, the latter significantly predicted authentic guilt-proneness (controlling for shame-proneness). However, no family variable significantly predicted proneness to experience shame and authentic pride (controlling for hubristic pride-proneness), or externalization tendencies. In the male sample, authentic guilt-proneness was significantly related with perceived sibling relationship during childhood and perceived paternal care. In the same sample, the measure of perceived sibling relationships in the present significantly correlated with authentic pride-proneness. Findings are discussed in light of the limited relevant literature, highlighting the present study’s contribution, but also, identifying its limitations and suggesting future lines of research. Discussion is also held about possible practical implications of relevant findings.