Ισοκρατική ρητορική και ιδεολογία: τα εμβόλιμα εγκώμια του Θησέα στην Ἑλένην και του Αγαμέμνονα στον Παναθηναϊκόν
Creators: name: Χρυσανίδου, Παναγιώτα Χαράλαμπου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Εμβόλιμο εγκώμιο
Μύθος
Ισοκρατική ιδεολογία
Embedded encomiums
Myth
Isocratean ideology

description: Στο ισοκρατικό έργο τα εμβόλιμα εγκώμια, η εισαγωγή δηλαδή ενός εγκωμίου εντός ενός άλλου, αποτελούν σημαντική ρητορική τεχνική έμμεσης προβολής των αρετών του εγκωμιαζόμενου προσώπου του ευρύτερου εγκωμίου, όταν ο άμεσος εγκωμιασμός του καθίσταται δύσκολος. Πρόκειται για οργανικά τμήματα του εκάστοτε λόγου που ενισχύουν ή καταστούν αποτελεσματικότερη την επιχειρηματολογία του ρήτορα, κατοπτρίζοντας ταυτόχρονα τις πολιτικοπαιδαγωγικές απόψεις του Ισοκράτη. Η παρούσα εργασία επικεντρώνεται στη συστηματική εξέταση δύο εμβόλιμων μυθικών εγκωμίων, του Θησέα στην Ἑλένην (18-38) και του Αγαμέμνονα στον Παναθηναϊκόν (74-87), με απώτερο σκοπό τη διερεύνηση των ρητορικών τεχνικών που υπηρετούν αλλά και της ιδεολογίας που προβάλλει ο ρήτορας μέσα από αυτά. Παράλληλα, δεδομένου ότι τα πρόσωπα που θα μας απασχολήσουν προέρχονται από τη μυθική σφαίρα, εξετάζεται η λειτουργία του μύθου στο ισοκρατικό έργο. Μυθικά πρόσωπα και παραδείγματα επιλέγονται και ερμηνεύονται με τον κατάλληλο τρόπο προκειμένου να λειτουργήσουν ως πρότυπα μιμήσεως και να ωφελήσουν τους αποδέκτες. Ο Θησέας ενσαρκώνει το ιδεώδες του ιδανικού πολιτικού ηγέτη, ενώ ο Αγαμέμνων εκείνο του εθνικού ηγέτη μιας πανελλήνιας εκστρατείας. Ο Ισοκράτης εστιάζει στην ολοκληρωμένη αρετή των δύο ηρώων και σε αξίες, όπως η ἀνδρεία, η εὐσέβεια, η σωφροσύνη, η μεγαλοφροσύνη, η φρόνησις, οι οποίες τους οδήγησαν σε κατορθώματα κοινωνικής προσφοράς. Πρόκειται, ωστόσο, και για στοιχεία της ισοκρατικής ιδεολογίας τα οποία κατακτώνται μέσω της ισοκρατικής παιδείας.
description: In the isocratean work the embedded encomiums, that means the introduction of an encomium within onother, are a well-known rhetorical technique of indirectly projecting the virtues of the praised person of the wider encomium, when his direct praise becomes difficult. They are about organic parts of each speech that strengthen or make more effective the orator’s argument, reflecting at the same time Isocrates’ political and pedagogical views. This paper focuses on the systematic examination of two embedded mythical encomiums, Theseus’ in Hellen (18-38) and Agamemnon’s in Panathenaicus (74-87), with ultimate aim to examine the rhetorical techniques that they serve and the ideology that the orator projects through them. Since the persons that will concern us come from the mythical sphere, it is examined also the function of the myth in the isocratean work. Mythical figures and examples are chosen and interpreted in such a way so as to act as role models and benefit the recipients. Theseus embodies the idea of the ideal political leader, while Agamemnon that of the national leader of a Pan-Hellenic expedition. Isocrates focuses on the integrated virtue of the two heroes and on values, such as ἀνδρεία, εὐσέβεια, σωφροσύνη, μεγαλοφροσύνη, φρόνησις, which led them to achievements of social contribution. However, they also constitute elements of isocratean ideology which can be conquered through isocratean education.