Περὶ θεῶν δόξαι καὶ τ’ ἀληθῆ δόγματα’ στο Περὶ θεῶν και στο Περὶ εὐσεβείας του Φιλόδημου
Creators: name: Μιχαηλίδης, Αντώνιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Φιλόδημος
Επικούρειοι
Θεοί
Philodemus
Epicureans
Gods

description: Τα ερωτήματα σχετικά με τους θεούς και τη σχέση τους με τους ανθρώπους υφίστανται εδώ και αιώνες και έχουν διατυπωθεί ποικίλες απαντήσεις. Ήδη από τον Όμηρο προβάλλεται η άποψη ότι πάντες δὲ θεῶν χατέουσ᾽ ἄνθρωποι (Οδύσσεια, γ 48) τονίζοντας την ανάγκη του θεϊκού στοιχείου στον κόσμο και τη πίστη ότι οι θεοί πρέπει να παρεμβαίνουν στις ανθρώπινες υποθέσεις. Οι Επικούρειοι υιοθετούν ένα νέο φιλοσοφικό παράδειγμα διαφορετικό από των προγενέστερών τους. Μέσω αυτού θα δώσουν την απάντηση στο ζήτημα της φύσης και ύπαρξης των θεών, καθώς και στην ανάδειξη της σχέσης τους με τον άνθρωπο. Θα παρουσιάσουμε αυτήν την απάντηση που δίνει ο Φιλόδημος στις δυο πραγματείες του, Περὶ θεῶν και Περὶ εὐσεβείας. Ένα εγχείρημα καθόλου εύκολο διότι, για τους επικριτές τους, οι Επικούρειοι ήταν άθεοι και ασεβείς. Ο Φιλόδημος θα αντιταχθεί στις κατηγορίες αυτές και θα υποστηρίξει ότι οι Επικούρειοι όχι μόνο αποδέχονται και πιστεύουν στην ύπαρξη των θεών, αλλά και η αντίληψη που έχουν γι’ αυτούς είναι η μόνη ορθή, καθώς δεν βασίζεται σε μύθους και δοξασίες. Αντιστρέφει τις κατηγορίες αθεΐας σε αυτούς που αποδίδουν στους θεούς αταίριαστες ιδιότητες. Γι’ αυτόν οι θεοί είναι αληθινοί καθώς το consensus omnium που έχουν οι άνθρωποι γι’ αυτούς επιβεβαιώνει την ύπαρξή τους, αλλά δεν παρεμβαίνουν και δεν ενδιαφέρονται για τις ανθρώπινες υποθέσεις. Δεν απορρίπτει τις παραδοσιακές θρησκευτικές λατρείες, αλλά αναγνω-ρίζει τα οφέλη της θρησκείας και την χρησιμοποιεί για να στηρίξει τις απόψεις του μέσω μιας λογικής επιχειρηματολογίας. Οι παραδοσιακές τελετές αποτελούν τη «γέφυρα» ώστε το άτομο να εισέλθει στον κόσμο των Επικούρειων και να γνωρίσει την αληθινή φύση των θεών. Η αναίρεση κάθε άποψης περί θεϊκής πρόνοιας και τελεολογίας, θα αποτελέσει σκοπό της θεολογίας του και η ανάλυση και διαλεύκανση των θρησκευτικών ζητημάτων θα γίνει η βάση πάνω στην οποία θα στηριχτεί η ηθική, ώστε ο άνθρωπος να απαλλαγεί απ’ όσα τον εμποδίζουν να είναι ευδαίμων. Έτσι θα καταφέρει να ζει σύμφωνα με τη φύση. Ο Φιλόδημος θα προσπαθήσει να αποδείξει ότι οι λανθασμένες αντιλήψεις για τους θεούς αποτελούν τροχοπέδη για τον άνθρωπο στην πορεία του να κατακτήσει την τέλεια ηδονή και γαλήνη, δηλαδή την ευδαιμονία.
description: Questions about the gods and their relationship with humans have existed for over centuries and various responses have been formulated. Already from Homer there is the view that ‘all men have need of the gods’ (Odyssey, 3.48) stress the need of the divine element in the world and the belief that the gods must interfere with human affairs. The Epicureans adopt a new philosophical model different from their predecessors. Through this, they will give the answer to the question of the nature and existence of the gods as well as highlighting their relationship with human. We will examine the answer that Philodemus gives in his two treatises, On Gods and On Piety. An undertaking was not easy at all because, for their critics, the Epicureans were atheistic and impious. Philodemus will oppose these accusations and will argue that the Epicureans not only accept and believe in the existence of the gods, but also the perception that they have about them is the only true one because it is not based on myths and beliefs. It reverses the accusation that Epicureans are atheists to those who attribute to gods inappropriate properties. For him the gods are true because their existence is confirmed by the consensus omnium, though they do not interfere and do not care about human affairs. He does not reject traditional religious worship but he recognizes the benefits of religion and uses it to support its views through rational reasoning. Traditional rituals are the "bridge" for the person to enter the world of the Epicureans and to know the true nature of the gods. The rejection of any view of divine providence and teleology will be the purpose of his theology, and the analysis and elucidation of religious issues will become the basis in which morality will be uphold so that man can get rid of what prevents him from becoming happy. Thus he will be able to live according his nature. Philodemus will try to prove that misconceptions about the gods are a hindrance to man in his lifelong attempt to conquer perfect pleasure and tranquility, i.e. a state of happiness (εύδαιμονία).