Μεταβολές του οσφρητικού βλεννογόνου από διαταραχές της ρηνικής λειτουργίας
Creators: name: Κωνσταντινίδης, Ιορδάνης Ε.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2006
Subjects: Ορθορινική/Οπισθορινική
Αξονική τομογραφία
Orthonasal/retronasal
Computed tomography

description: Σκοπός: Η παρούσα μελέτη εξετάζει την οσφρητική ικανότητα ασθενών με χρόνια ρινική παθολογία σε παιδιά και ενήλικες πριν και μετά την χειρουργική θεραπεία τους. Συγκεκριμένα μελετώνται αλλαγές της ορθορινικής και οπισθορινικής όσφρησης σε μια ομάδα παιδιών που έπασχαν από υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων πριν και μετά την αδενοτομή σε σύγκριση με ομάδα υγιών παιδιών της ίδιας ηλικίας. Επίσης εξετάζονται οι αλλαγές της ορθορινικής όσφρησης πριν και μετά την χειρουργική επέμβαση, και συσχετίζονται με τα απεικονιστικά ευρήματα σε αξονική τομογραφία και τα ιστολογικά ευρήματα βιοψιών οσφρητικού βλεννογόνου σε μια ομάδα ενηλίκων οι οποίοι πάσχουν από χρονία ρινοκολπίτιδα με πολύποδες. Υλικό - Μέθοδοι: Συνολικά 35 παιδιά με υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων εξετάσθηκαν προεγχειρητικά. Η ομάδα ελέγχου αποτελούνταν από 30 υγιή παιδιά. Ο προεγχειρητικός έλεγχος περιελάμβανε πλήρες ιστορικό, ΩΡΛ εξέταση, ακτινολογικό έλεγχο του επιφάρυγγα και έλεγχο της όσφρησης με δύο ειδικά τέστ, ένα για την ορθορινική (Sniffin sticks, 12 items kit) και ένα για την οπισθορινική όσφρηση (12 odorized powders, Dresden Medical school). Τα ίδια τέστ χρησιμοποιήθηκαν και στον μετεγχειρητικό έλεγχο 3 μήνες μετά το χειρουργείο. Ο βαθμός ανάπτυξης των παιδιών υπολογίστηκε με βάση τον δείκτη σωματικής μάζας (ΒΜΙ). Η μελέτη περιλαμβάνει επίσης 31 ενήλικες με χρονία ρινοκολπίτιδα και πολύποδες οι οποίοι εξετάσθηκαν πριν και τουλάχιστον ένα έτος μετά το χειρουργείο με το Sniffin sticks τεστ. Η σταδιοποίηση της νόσου στον προεγχειρητικό ακτινολογικό έλεγχο με αξονική τομογραφία έγινε με τα συστήματα Lund - Mackay και Nasal Segmentation κατά Damm. Η υποκειμενική αντίληψη της οσφρητικής δυσλειτουργίας και της ρινικής απόφραξης καταγράφηκαν με την βοήθεια μιας οπτικής κλίμακας με βαθμολόγηση από 0 έως 100. Από 28 ασθενείς ελήφθησαν βιοψίες οσφρητικού βλεννογόνου οι οποίες μελετήθηκαν με ανοσοϊστοχημεία και ηλεκτρονικό μικροσκόπιο. Αποτελέσματα: Στα παιδιά με υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων τόσο η ορθορινική όσο και η οπισθορινική όσφρηση βρέθηκε να έχουν σημαντική πτώση προεγχειρητικά σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Η διαφορά στην οπισθορινική όσφρηση μεταξύ των δύο ομάδων ήταν σημαντικά μεγαλύτερη από αυτή στην ορθορινική όσφρηση. Το μέγεθος των αδενοειδών εκβλαστήσεων στον απεικονιστικό έλεγχο βρέθηκε να έχει σημαντική αρνητική συσχέτιση με τα αποτελέσματα της οπισθορινικής όσφρησης. Στον μετεγχειρητικό έλεγχο τρείς μήνες μετά το χειρουργείο παρατηρήθηκε σημαντική βελτίωση τόσο στην ορθορινική όσο και στην οπισθορινική όσφρηση. Η επέμβαση είχε μεγαλύτερη επίδραση στα αποτελέσματα της οπισθορινικής όσφρησης. Ο υπολογισμός του δείκτη σωματικής μάζας έδειξε ότι η υπερτροφία των αδενοειδών εκβλαστήσεων δεν επηρεάζει σημαντικά την ανάπτυξη των παιδιών με 32 από τα 35 παιδιά να είναι ευτροφικά. Μετεγχειρητικά η αύξηση του δείκτη σωματικής μάζας ήταν της τάξεως του 3% και αφορούσε το σύνολο της ομάδας των ασθενών. Στους ενήλικες η μειωμένη προεγχειρητικά οσφρητική λειτουργία με βάση το οσφρητικό τέστ βρέθηκε να σχετίζεται με την παρουσία νόσου σε συγκεκριμένες περιοχές της ρινικής κοιλότητας. Συγκεκριμένα παρουσία νόσου στην οσφρητική σχισμή επηρεάζει σημαντικά την οσφρητική ικανότητα. Επίσης νόσος στο οπίσθιο τμήμα του μέσου ρινικού πόρου μπορεί να τροποποιήσει το ρεύμα αέρα προς την οσφρητική περιοχή. Σημαντική συσχέτιση βρέθηκε μεταξύ των προεγχειρητικών αποτελεσμάτων του οσφρητικού τέστ και της σταδιοποίησης κατά Lund - Mackay. Η αυξημένη προεγχειρητικά υποκειμενική βαθμολόγηση των συμπτωμάτων βρέθηκε επίσης να έχει σημαντική συσχέτιση με την παρουσία νόσου στις ίδιες περιοχές της ρινικής κοιλότητας όπως βρέθηκε για το οσφρητικό τέστ. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων του οσφρητικού τέστ ξεχωριστά για κάθε οσμηγόνο ουσία έδειξε ότι η πτώση της οσφρητικής ικανότητας δεν είναι ομοιόμορφη. Μετεγχειρητικά η οσφρητική ικανότητα βελτιώθηκε σημαντικά στα αποτελέσματα του οσφρητικού τέστ (47.6%) αλλά και στην υποκειμενική βαθμολόγηση της οσφρητικής δυσλειτουργίας. Η σχετική εκατοστιαία βελτίωση των οσφρητικών αποτελεσμάτων τόσο του τέστ όσο και της υποκειμενικής βαθμολόγησης βρέθηκαν να έχουν συσχέτιση στην κατά Damm σταδιοποίηση με την παρουσία νόσου προεγχειρητικά μόνο στον πρόσθιο άνω ρινικό πόρο, ενώ καμία συσχέτιση δεν βρέθηκε με την σταδιοποίηση κατά Lund - Mackay. Η ιστολογική εκτίμηση των βιοψιών του οσφρητικού επιθηλίου ανέδειξε την παρουσία οσφρητικών κυττάρων σε 9 βιοψίες. Οι παθολογικές μεταβολές του οσφρητικού επιθηλίου που παρατηρήθηκαν περιελάμβαναν αντικατάσταση του από αναπνευστικό επιθήλιο ή επιθήλιο μεταπλασίας, έλλειψη της οργάνωσης σε ζώνες των κυτταρικών πυρήνων και ρήξεις στην επιφάνεια του επιθηλίου. Στην μεγάλη πλειοψηφία των βιοψιών παρατηρήθηκε μετρίου ή σοβαρού βαθμού φλεγμονώδης διήθηση. Το στάδιο της φλεγμονής σχετίζεται με τα προεγχειρητικά αποτελέσματα του οσφρητικού τέστ. Συμπεράσματα: Τα παιδιά με υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων έχουν μειωμένη ικανότητα να αναγνωρίζουν οσμές από τον αέρα ή από το φαγητό. Η οπισθορινική όσφρηση φαίνεται να είναι περισσότερο επηρεασμένη σε αυτά τα παιδιά γεγονός που ενδεχόμενα επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής τους. Η οσφρητική δυσλειτουργία στους ασθενείς με ρινικούς πολύποδες παρουσιάζει σημαντική συσχέτιση με την παρουσία νόσου με συγκεκριμένες περιοχές της ρινικής κοιλότητας γεγονός που πρέπει να εξηγείται στους ασθενείς πριν την χειρουργική επέμβαση. Τα ποσοστά αναγνώρισης οσμών παρουσιάζουν ανομοιομορφία με άλλες οσμές να εμφανίζονται ευαίσθητες και άλλες ανθεκτικές στην νόσο. Η σταδιοποίηση κατά Lund - Mackay αποτελεί χρήσιμο προεγχειρητικό εργαλείο αλλά δεν έχει την δυνατότητα πρόβλεψης του μετεγχειρητικού αποτελέσματος όσον αφορά την όσφρηση σε βάθος χρόνου. Οι παθολογικές αλλαγές του επιθηλίου περιλαμβάνουν αποδόμηση της οργάνωσης του οσφρητικού επιθηλίου και αντικατάσταση του από αναπνευστικό ή επιθήλιο μεταπλασίας. Η παρουσία φλεγμονώδους διήθησης είναι άμεσα σχετιζόμενη με την παθολογία του οσφρητικού επιθηλίου
description: Objectives: This study assesses the olfactory ability of patients with chronic nasal diseases in children and adults pre- and post- surgical intervention. We investigated changes of orthonasal and retronasal olfactory function in a group of children with hypertrophic adenoids pre and post-adenoidectomy, in comparison with a control group of healthy children. We additionally studied the orthonasal olfaction, imaging of nasal cavities and paranasal sinuses and biopsies of olfactory epithelium in a group of adults suffering from chronic rhinosinusitis and nasal polyps treated with endoscopic surgery. Methods: A total of 35 children admitted for adenoidectomy were tested preoperatively (AH group). The control group consisted of 30 healthy children. Preoperatively all subjects had detailed history, ENT examination and radiological assessment of adenoidal hypertrophy. Orthonasal testing was performed using the 12 item "Sniffin sticks" identification test kit. Retronasal olfaction was evaluated with a selection of 12 odorized powders applied to the oral cavity. In both tests children were asked to identify items using a forced choice paradigm. Growth status was calculated with the Body Mass Index. Thirty one adult patients with chronic rhinosinusitis and nasal polyps were included in this prospective study. Olfactory function was tested with the "Sniffin sticks" test as in children. Preoperative CT scans were assessed with the Lund - Mackay system score and the Nasal Segmentation according to Damm et al. A visual analogue scale (0-100) was used to record the subjective perception of olfactory dysfunction and nasal obstruction preoperatively and at a postoperative follow up examination (minimum one year after surgery). Olfactory biopsies were taken from 28 patients and studied with immunohistochemistry and electronic microscopy. Results: In children preoperatively, both orthonasal and retronasal olfactory function of study group were significantly decreased, in comparison with the results of the control group. The difference in retronasal olfaction between groups was found to be significantly higher in comparison with the difference in orthonasal odor identification. Adenoid hypertrophy grade had a strong correlation with the retronasal testing results, but not with the orthonasal results. In a follow up appointment three months postoperatively significant improvement of orthonasal and retronasal olfaction was observed. Surgery had a greater impact on retronasal olfaction as the relative increase was higher for the retronasal olfaction compared to the orthonasal olfaction. Calculation of Body Mass Index in the study group showed no significant influence of adenoid hypertrophy in growth as 32 from 35 children were eutrophic. Postoperatively a 3% increase of Body Mass Index was observed for the entire group. In adults, decreased odor identification was found to correlate with the presence of sinonasal disease in certain nasal areas. Disease in the upper meatus strongly affects olfactory function. Nasal polyps in the posterior portion of the middle meatus were found to play a significant role in olfaction as they modify the airflow towards olfactory cleft. Significant correlation was found between the decreased preoperative olfactory test results and the increased scores in the Lund - Mackay staging system. Increased preoperative subjective ratings of olfactory dysfunction were also correlated with the presence of sinonasal disease in the olfactory cleft and the posterior middle meatus. Odor item analyses suggested that the influence of the sinonasal disease was not uniform across the different odor items. Postoperative olfactory test results showed significant improvement in the sense of smell (47.6%). Postoperative subjective ratings were also significantly decreased. The relative percentage change of the postoperative olfactory test results and of the subjective perception of olfactory dysfunction were found to be negatively correlated only with the preoperative presence of disease in the anterior upper meatus. Correlation between Lund - Mackay CT score and the relative percentage change of olfactory test results and of the subjective perception of olfactory dysfunction could not be demonstrated for both sides of the nose. Evaluation of the biopsied tissue demonstrated only 9 specimens with evidence of olfactory epithelium. Pathological changes of olfactory mucosa included replacement by patches of respiratory epithelium or metaplasia, loss of zonal organization of the nuclei, and rupture of epithelial surface. Inflammatory infiltration was observed in the vast majority of biopsies. The preence of inflammation was correlated with the preoperative olfactory test results. Conclusions: Children with hypertrophic adenoids have a reduced ability to identify odors and enjoy foods. In addition retronasal olfactory function in these children seems to be more affected. This effect on their appreciation of foods may affect the quality of life in adulthood. Olfactory dysfunction in nasal polyposis is strongly related with obstruction in specific nasal areas and this should be taken into account when counseling patients before surgery. Odor identification varies across different odors with some odors being sensitive to the disease process. Lund-Mackay CT staging system is useful preoperative tool but has no predictive value for the outcome of surgery regarding olfaction in the long term. The disease process includes gradual replacement by respiratory or metaplasia epithelium and loss of structural organization of the olfactory epithelium. The presence of inflammation is related with the pathological changes of the olfactory epithelium