Διαδικασίες μετάβασης από τον καθημερινό στον επιστημονικό λόγο στη σχολική τάξη: η συμβολή ητς διαλογικής αλληλεπίδρασης
Creators: name: Σκουλαρίκη, Χριστίνα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Καθημερινό ύφος λόγου
Επιστημονικό ύφος λόγου
Πρακτικές γραμματισμού
Διαλογική αλληλεπίδραση
Βοηθητικοί ιστοί
Συνοικοδόμηση
Everyday register
Scientific register
Literacy practices
Dialogic interaction
Scaffolding webs
Con-construction

description: Στην παρούσα εθνογραφική μελέτη επιχειρούμε τη διερεύνηση των διαδικασιών μετάβασης από τον καθημερινό στον επιστημονικό λόγο που λαμβάνουν χώρα στα πλαίσια της σχολικής τάξης στην ελληνική πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Η εστίαση γίνεται στη συμβολή της διαλογικής αλληλεπίδρασης, μεταξύ δασκάλων και μαθητών/τριών για την οικοδόμηση του επιστημονικού γραμματισμού. Το θεωρητικό μας πλαίσιο βασίζεται στις θέσεις της κοινωνικοπολιτισμικής προσέγγισης, η οποία προτείνει την κριτική ανάλυση των διαδικασιών μέσα από τις οποίες οικοδομούνται μορφές σχολικού γραμματισμού σε πραγματικές σχολικές τάξεις και διερευνά τις διδακτικές και γνωστικές διαδικασίες ως κοινωνικο-πολιτισμικά, ιστορικά και διακειμενικά τοποθετημένες. Η συζήτηση αποσκοπεί στον εντοπισμό των διαλογικών στρατηγικών και των πρακτικών γραμματισμού που χρησιμοποιούνται από τις εκπαιδευτικούς δύο τμημάτων της Ε' τάξης και λειτουργούν με διαμεσολαβητικό τρόπο για την οικειοποίηση του λόγου των Φυσικών Επιστημών όπως παρουσιάζεται στα πλαίσια του νέου αναλυτικού προγράμματος και των αντίστοιχων εγχειριδίων. Η ανάλυση των προφορικών δεδομένων της έρευνας ανέδειξε αρκετές ομοιότητες και διαφορές στον τρόπο που η γνώση στις δύο τάξεις έγινε αντικείμενο διαπραγμάτευσης. Η διαλογική συνοικοδόμηση της γνώσης πραγματώθηκε σταδιακά, μέσα από μια σειρά κειμενικών δομών και βημάτων που συγκροτούσαν τη γλωσσική μετακίνηση από το καθημερινό (ανεπίσημο) ύφος λόγου (everyday register), στο επιστημονικό ύφος (scientific register). Διαστήματα συνύφανσης των δύο αυτών ειδών λόγου (μεικτό είδος λόγου) επίσης παρατηρήθηκαν. Προκειμένου, να οικειοποιηθούν οι μαθητές/τριες το συγκεκριμένο περιεχόμενο, και οι δύο δασκάλες, μέσα από ακολουθίες διαβαθμισμένων ερωτήσεων, έστησαν βοηθητικούς ιστούς (scaffolding) και επιτέλεσαν λειτουργίες με σημαντικές διαφοροποιήσεις ως προς την ποιότητα και τη συχνότητα.
description: In this ethnographic study, we investigate the shifts from everyday to scientific register that took place in the context of scientific literacy teaching within two Greek primary school classrooms. Specifically, this study attempts to capture the role dialogic interaction (taking place between teacher and pupils) plays for the construction of scientific literacy. The theoretical framework used builds upon the premises of a specific approach within the social-cultural paradigm, known as the critical analysis of classroom literacy practices. This approach suggests that teaching and learning be seen as socio-culturally, historically and intertextually situated processes of meaning making. Analysis traces the literacy practices and dialogic strategies (in terms of macro-units and steps) teachers used to mediate for the appropriation od scientific literacy in two Greek fifth-grade classrooms. The detailed analysis of classroom discourses documented interesting similarities and differences in the ways by which the knowledge was negotiated in the two classrooms. the dialogic con-construction of knowledge was gradually achieved by a sequence of textual structures and component steps. In the recontextualization processes taking place, classroom discourse shifted from everyday register to scientific register, with blocks of hybrid genre also documented. The two teachers used scaffolding webs and performed various functions through sequences of graduated questions, that differenced on the quality and frequency from one classrom to the other, to help students appropriate scientific literacy.