Εθελοδουλία, αντιστάσεις και κοινωνίες ελέγχου
Creators: name: Κωνσταντινίδου, Ελένη Στεφάνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Εθελοδουλία
Αντιστάσεις
Κοινωνία ελέγχου
Voluntary servitude
Control society False consciousness

description: Η εργασία αυτή με αφετηρία την «Πραγματεία περί εθελοδουλίας» του Etienne de la Boetie, καταπιάνεται με το σύνθετο ζήτημα της ανθρώπινης βούλησης για υποταγή, τη μαζική συμμόρφωση και την απόλυτη εξουσία που επιβάλλεται και εδραιώνεται στηριζόμενη σε αυτές. Με αρχική αναφορά και ανάλυση στο ζήτημα της υπακοής, το κείμενο στην πρώτη ενότητα αναλύει το φαινόμενο της εκούσιας υποτέλειας σύμφωνα με την πραγματεία αλλά και σύμφωνα με αναφορές στην ψυχολογία και το ανθρώπινο θυμικό, στην έννοια της εσφαλμένης συνειδήσεως και της εξοικείωσης με την υποδούλωση. Επιπλέον, προσεγγίζονται οι μέθοδοι εξανδραποδισμού, οι οποίες παρουσιάζουν διαχρονικές σταθερές, αναλλοίωτες στα απολυταρχικά και τυραννικά καθεστώτα της ιστορίας, αλλά και γίνεται λόγος για την καλλιέργεια του έθους της υποταγής, το οποίο ταυτίζεται με μια αφομοιωτική και συνθλιπτική παραδοχή ενός βουλητικού αδιεξόδου ως προς την ανατροπή. Κατά το δεύτερο κεφάλαιο, η μελέτη περνά στην ανάλυση των δύο πιο γνωστών ολοκληρωτικών καθεστώτων του εικοστού αιώνα, το Ναζιστικό κόμμα της Γερμανίας και στη Σοβιετική Ένωση υπό την ηγεσία του Στάλιν. Στην περίοδο αυτή το παράλογο εισβάλλει στο πραγματικό, ο φθόνος και ο θάνατος κυριαρχούν και η ατομικότητα αγωνιώντας για την επιβίωσή της ακολουθεί το αγελαίο ή εκμηδενίζεται. Με τη βοήθεια νεότερων έργων που αφορούν την ψυχολογία του μαζανθρώπου, τη συνείδηση του καθήκοντος απέναντι στην εξουσία και την αφομοίωση ενός προπαγανδισμένου ιστού νοήματος, η εργασία εμμένει στα σημεία εκείνα που αφορούν την ανθρώπινη βούληση για ελευθερία αλλά και την ελευθερία της βούλησης ως προς την προοπτική της εναντίωσης σε κάτι τόσο καταδυναστευτικό. Στο τρίτο κεφάλαιο, το κείμενο προχωρά στις μορφές αντίστασης, ως ενέργειες προς την ελευθερία. Σύμφωνα με την θεωρία των κρυφών σεναρίων και της υποδυόμενης υποτέλειας, διερευνάται το κατά πόσο η ανάπτυξη ενός λόγου και πρακτικών αντίστασης σε μυστικό τόπο μπορούν να διαρρήξουν το κατεστημένο της επιβολής στον πυρήνα του και να μην αφανισθούν. Η εργασία, υπό μια πιο πεσιμιστική σκοπιά συναντά το μάταιο της κοινής σύμπλευσης βουλήσεων και συνειδήσεων των ατόμων σε μαζικές κλίμακες. Με γνώμονα αυτό, περνά στο τέταρτο κεφάλαιο, στις σύγχρονες κοινωνίες ελέγχου, όπου εκεί το παράλογο νοηματοδοτεί και οι παραχωρήσεις ελευθεριών και δικαιωμάτων συνεπάγονται αδιαμφισβήτητα τον περιορισμό και την υποδούλωση. Στις σύγχρονες κοινωνίες ελέγχου, το εικοσιτετράωρο δεν επαρκεί καν για την επιβίωση και οι εθισμοί κρατούν τον καπιταλιστικό ρεαλισμό σε τροχιά επαναλαμβανόμενων αναγκών παραγωγής και εκμετάλλευσης που εκμηδενίζουν άνθρωπο, ζώα, φύση και ηθική στο πέρασμά τους. Με μια ανάγκη για φιλοσοφικότερη ματιά στον τρόπο ανόδου και διατήρησης της απόλυτης εξουσίας από την πλευρά των τυράννων και στον τρόπο με τον οποία οι άνθρωποι, οι υπήκοοι επιλέγουν τις αξίες που θα στηρίξουν το βιος τους κοινωνικά και πολιτικά, η αλληγορία του σπηλαίου του Πλάτωνα, σαν συλλογική παρακαταθήκη συμβολίζει το αδιέξοδο της κοινής και συντονισμένης ανόδου των δέσμιων στο φως που βρίσκεται έξω από τις αλυσίδες της σπηλιάς. Η εργασία παρουσιάζει μια κοινή διανοητική καταπόνηση γύρω από το διαχρονικό ζήτημα της ελευθερίας και της επιβολής, και δίχως να γνωρίζει την διέξοδο, εντούτοις εμμένει στη σημασία της ατομική ευθύνη για συνεχή αυτό- αποδέσμευση
description: Taking Etienne de la Boetie's Treatise on Voluntariness as its point of departure, this work grapples with the complex issue of the human will to submit, mass compliance, and the absolute power imposed and established through them. With an initial reference and analysis to the question of obedience, the text in the first section analyzes the phenomenon of voluntary servitude according to the treatise but also according to references to psychology and human temperament, to the concept of false consciousness and familiarity with slavery