Το νομικό πλαίσιο της Θρησκευτικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα:
Creators: name: Καραμούζας, Νικόλαος Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Θρησκευτική εκπαίδευση
Θρησκευτική ελευθερία
Ευρωπαικό δικαστήριο δικαιωμάτων
του ανθρώπου
Religious education
Freedom of religion
European Court of Human Rights

description: Τις τελευταίες δεκαετίες έχει ξεκινήσει στην Ελλάδα και γενικότερα στην Ευρώπη ένας διάλογος σχετικά με την ταυτότητα του μαθήματος των Θρησκευτικών. Το σημαντικότερο ίσως ερώτημα που τίθεται και έχει προκαλέσει ποικίλες αλλά και τεράστιες αντιδράσεις στην Ευρώπη αλλά και στην χώρα μας είναι αν το μάθημα των θρησκευτικών θα πρέπει να διδάσκεται υποχρεωτικά ή να είναι μάθημα επιλογής. Σημαντικό επίσης θέμα που έχει τεθεί είναι η παρουσία ή όχι των θρησκευτικών συμβόλων στις σχολικές αίθουσες. Σύμφωνα με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και σύμφωνα με τα άρθρα της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου η θρησκευτική παιδεία δεν πρέπει να παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το θέμα της θρησκευτικής ελευθερίας και συγκεκριμένα της θρησκευτικής εκπαίδευσης είναι ένα ατομικό και κοινωνικό δικαίωμα. Το Συμβούλιο της Ευρώπης έρχεται να επιβεβαιώσει, μέσα από τις Συστάσεις προς τα κράτη μέλη του, τη σημασία μιας πολύπλευρης εκπαίδευσης. Οι Συστάσεις τονίζουν ότι πρέπει να επιμείνουμε στη συγκριτική γνώση των θρησκειών και όχι στη διδασκαλία μίας μόνο θρησκείας. Η Κοινοβουλευτική Συνδιάσκεψη του Συμβουλίου της Ευρώπης προτείνει αυτό το μοντέλο διδασκαλίας των θρησκειών, ώστε να διασφαλίσει έτσι την αμεροληψία και αντικειμενικότητα. Στην πλειοψηφία των χωρών του Συμβουλίου της Ευρώπης η θρησκευτική εκπαίδευση, είτε είναι ομολογιακή είτε βασίζεται κυρίως σε μια συγκεκριμένη θρησκευτική παράδοση. Θρησκειολογικό μάθημα με την έννοια της ισότιμης διδασκαλίας των κυριοτέρων θρησκευμάτων δεν υπάρχει σε καμιά χώρα. Ως προς την διδασκαλία του μαθήματος σε κάποιες χώρες τα θρησκευτικά είναι υποχρεωτικό μάθημα είτε προαιρετικό, υπάρχει επίσης το δικαίωμα απαλλαγής και προβλέπεται η εξαίρεση και ακόμη το μάθημα αντικαθίσταται με την παρακολούθηση ενός εναλλακτικού μαθήματος. Το μάθημα των θρησκευτικών διδάσκεται υποχρεωτικά στα ελληνικά σχολειά στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, σύμφωνα με τον ισχύοντα νόμο για την εκπαίδευση (Ν.1566/85). Η θρησκευτική ελευθερία στην Ελλάδα προστατεύεται σε συνταγματικό επίπεδο πλήρως. Υπάρχουν όμως και κάποιες δυσχέρειες που θα πρέπει να επιλυθούν ως προς την ερμηνεία κάποιων άρθρων του Συντάγματος που αφορούν την θρησκευτική ελευθερία αλλά δημιουργείται και μια ιδιαίτερη σύγχυση ως προς την ερμηνεία των διαφόρων εγκυκλίων του Υπουργείου Παιδείας κυρίως ως προς το δικαίωμα της απαλλαγής των μαθητών από τη διδασκαλία του μαθήματος των θρησκευτικών. Σύγχυση η οποία έχει δημιουργήσει αντίθετες απόψεις και προβληματισμούς καθώς και διαμάχες μεταξύ του Υπουργείου Παιδείας και του Συνηγόρου του Πολίτη αλλά και μεταξύ των πολιτών. Στα πλαίσια γενικότερων αμφισβητήσεων που έχουν σχέση με το δικαίωμα των πολιτών να μην αποκαλύπτουν με οποιονδήποτε τρόπο τις πεποιθήσεις τους, ως υπαγόμενες στα λεγόμενα προσωπικά δεδομένα, υπήρξαν συνεχείς οχλήσεις και προς το Υπουργείο Παιδείας να ανακαλέσει την υποχρέωση δήλωσης των αιτίων απαλλαγής ως προς την παρακολούθηση του μαθήματος των θρησκευτικών. Αν και με νεότερες εγκυκλίους το Υπουργείο Παιδείας διευκρινίζει ότι δεν είναι αναγκαία για τους μαθητές η αιτιολόγηση της άρνησης στην υπεύθυνη δήλωση που απαιτείται για την απαλλαγή το πρόβλημα δεν δείχνει να επιλύεται πλήρως.
description: Over the past decades a debate has begun in Greece and in Europe generally regarding the identity of religious education. Perhaps the most important question that arises and has caused numerous reactions all over Europe and in our country is whether the religion course should be mandatory or elective. Another equally important issue has been the presence or absence of religious symbols in classrooms. According to rulings by the European Court of Human Rights and in accordance with the articles of the European Convention on Human Rights, religious education should not violate human rights. The issue of religious freedom and in particular religious education is an individual and social right. The Council of Europe confirms, through its recommendations to the Member States, the importance of a multidisciplinary education. The recommendations stress the need to insist on the comparative understanding of religions and not on teaching a single religion. Therefore, the Parliamentary Conference of the Council of Europe proposes this teaching model, in order to ensure such fairness and objectivity. In most countries of the Council of Europe, religious education is either confessional or based mainly on a particular religious tradition. A religion course that teaches all major religions equally does not exist in any country. As for the teaching of the course, in some countries it is either mandatory or elective, and there is also the possibility for the students to be exempted from it and attend an alternative course. The religion course is mandatory in greek schools in primary and secondary education, according to the current law on education (N.1566/85). Freedom of religion in Greece is fully protected at constitutional level. Nevertheless, there are also some difficulties to be resolved on the interpretation of some articles of the Constitution related to the freedom of religion, and a great confusion exists as to the interpretation of the various circulars of the Ministry of Education, regarding in particular the students’ right to be exempted from attending the religion course. This confusion has created opposing views and reflections as well as conflicts between the Ministry of Education and the Ombudsman but also between people. In this context of broader controversies associated with the people’s right not to disclose their beliefs in any way, as they are part of the so-called personal data, there were constant reminders to the Ministry of Education to revoke the students’ obligation to declare the causes for being exempted from attending the religion course. Although, through newer circulars, the Ministry of Education states that, in the declaration required in order for the student to be exempted from the course, it is not necessary for him to justify his demand, the problem does not seem to be fully resolved.