Προστασία και Ανάδειξη του παραδοσιακού οικισμού Χώρας Αλοννήσου
Creators: name: Παπαμίχου, Ηλιάνα Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Αλόννησος
Παραδοσιακός Οικισμός
Σποράδες
Alonissos
Traditional settlement
Sporades

description: Χώρα. Παλιό Χωριό. Παλιά Πολίχνη. Κάστρο. Παλιά Αλόννησος. Λιαδρόμια. Οι ονομασίες του οικισμού της Χώρας στην Αλόννησο, το πιο απομακρυσμένο νησί των Β. Σποράδων, έχουν αλλάξει διαχρονικά. Το ίδιο και ο χαρακτήρας του οικισμού. Από οχυρωμένος οικισμός κατά τα μεσαιωνικά χρόνια και την περίοδο της τουρκικής κατάκτησης, που δεχόταν συχνά επιθέσεις πειρατών, εξελίχθηκε σε αγροτικό οικισμό τον 19ο και 20ο αιώνα και σε τουριστικό προορισμό κατά τις τελευταίες δεκαετίες. Ο οικισμός, που αποτελούσε το μοναδικό συγκροτημένο οικισμό του νησιού μέχρι τα μέσα περίπου του 20ου αιώνα και χαρακτηρίστηκε παραδοσιακός με το Π.Δ. 19.10 /13.11.1978 (ΦΕΚ 594 Δ’), σήμερα εμφανίζει τάσεις αποδυνάμωσης του ιδιαίτερου χαρακτήρα του. Η Χώρα αναπτύσσεται στις κορυφές δύο λόφων στο νοτιοδυτικό τμήμα του νησιού, σε υψόμετρο 200μ. Έχει πληθυσμό περίπου 200 κατοίκους, έκταση 9,86 Ha και περιλαμβάνει 410 κτίσματα. Αποτελεί τυπικό παράδειγμα νησιωτικού συνόλου με κύρια χαρακτηριστικά τη στενότητα του χώρου, την πυκνή δόμηση και τη μεγάλη κλίση του εδάφους, όπου τα κτίσματα, ακολουθώντας τη μορφολογία του, φαίνονται σκαρφαλωμένα. Στο πλαίσιο της μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας, επιχειρήθηκε η αποκατάσταση της παραδοσιακής φυσιογνωμίας, η προστασία και η ανάδειξη του οικισμού. Η εργασία αναπτύχθηκε σε δύο στάδια: αρχικά, έγινε πλήρης αποτύπωση και καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης. Ερευνήθηκαν η σχέση του οικισμού με τον ευρύτερο γεωγραφικό χώρο, η ιστορική, οικιστική και πολεοδομική του εξέλιξη, τα κοινωνικά, δημογραφικά και οικονομικά του χαρακτηριστικά, η αρχιτεκτονική φυσιογνωμία, τα τυπολογικά και μορφολογικά χαρακτηριστικά των κτισμάτων και αναλύθηκαν τα συστήματα των διαδρομών, των ελεύθερων χώρων και των διακεκριμένων κτισμάτων (μεταβυζαντινών ναών, δημόσιων κτιρίων κ.α.). Στο δεύτερο στάδιο, αφού αξιολογήθηκε η υπάρχουσα κατάσταση και διαπιστώθηκαν τα προβλήματα και οι αδυναμίες που παρουσιάζει το οικιστικό σύνολο, έγιναν προτάσεις για την προστασία και την ανάδειξή του. Καταρτίστηκαν 4 βασικοί άξονες επεμβάσεων: κελύφη, κεντρικές λειτουργίες, δίκτυα - υποδομές και ελεύθεροι χώροι. Ως εργαλεία για τις προτεινόμενες επεμβάσεις, χρησιμοποιήθηκαν το Ρυμοτομικό σχέδιο, ο Ειδικός Πολεοδομικός και ο Ειδικός Οικοδομικός Κανονισμός. Η Μελέτη εστίασε πέρα από το αρχιτεκτονικό, σε ιστορικό, πολεοδομικό και κοινωνικό-οικονομικό επίπεδο. Τα κυριότερα σημεία των προτάσεων είναι οι Ζώνες Προστασίας, οι οποίες προσαρμόζονται στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής του οικισμού, το συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο που προτείνεται για τον έλεγχο της νέας και της μη συμβατής δόμησης, η πρόταση κήρυξης κτηρίων με βαθμούς προστασίας, αλλά και προτάσεις για τη βελτίωση των υποδομών, τον προγραμματισμό των χρήσεων και την ανάδειξη των δημόσιων υπαίθριων χώρων.
description: Chora. Palio Chorio. Palia Polichni. Kastro. Palia Alonissos. Liadromia. Chora’s names, in Alonissos, the most remote island in the Northern Sporades, have changed over time. The same happened with the character of the settlement. From a fortified settlement in the Middle Ages and the period of Turkish rule, which was frequently attacked by pirates, became a rural settlement in the 19th and 20th century and a tourist destination during the last decades. Chora, which was the only structured settlement on the island until the mid 20th century and marked as a “traditional settlement” by the Greek State in 1978, now shows signs of weakening of its special character. The settlement is developed on the tops of two hills in the southwestern part of Alonissos Island, at an altitude of 200m. It has about 200 residents, area 9,86 Ha and includes 410 buildings. It is a typical example of an insular settlement, with dense structure and steep slope, where the buildings, following the terrain seen perched. The present study suggests ways to restore Chora’s traditional physiognomy, to protect and promote the historical settlement. The study was developed in two stages: at first, a full mapping and record of the settlement’s current condition took place. We searched the relationship between the settlement and the wider geographical area, historical, residential and urban evolution, social, demographic and economic characteristics, architectural character, typological and morphological characteristics of structures and analyzed the system of routes, the system of open spaces and the system of prominent buildings (post-Byzantine churches, public buildings, etc.). In the second stage, after having assessed the current situation and identified problems and weaknesses in the residential complex, proposals were made for Chora’s protection and enhancement. 4 main axes of interventions were followed: shells, core functions, networks - infrastructure and open spaces. Tools for these proposed interventions were: Street Plan, Urban Planning and Building Regulation. The study focused on the architectural, historical, urban and socio-economic level. The most important points of the proposal are: the Protection’ s Zones, which are adapted to the specific characteristics of each area of the village, the institutional framework proposed for the control of new and non-conforming building, the proposal of declaring buildings with degrees of protection and also suggestions for improving infrastructure, planning uses and upgrading public open spaces.