Στρατηγικές συνοικοδόμησης νοημάτων στη σχολική τάξη: μια κειμενοκετρική προσέγγιση
Creators: name: Παπαδοπούλου, Μαρία Χαραλάμπους
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Κειμενικά γεγονότα
Φωνές
Πολυφωνικότητα-μονοφωνικότητα
μονολογικός-διαλογικός τρόπος αλληλεπίδρασης
Διάλογος
Συνοικοδόμηση νοημάτων
Literacy events
Voices
Multivoicedness
Monologic
Dialogic way of interaction Dialogue
Co-construction of meanings

description: Η παρούσα εργασία αποσκοπεί στο να συμβάλει στην κατανόηση του συνεχούς λόγου που αναπτύσσεται σε σχολική τάξη και να αποκαλύψει τις παραμέτρους εκείνες που σχετίζονται με τη διαλογική συνοικοδόμηση προγραμμάτων γραμματισμού σε σχολικές κειμενικές κοινότητες. Το υλικό της έρευνας αποτελείται από 12 κειμενικά γεγονότα (literacy events) που πραγματοποιήθηκαν σε μια Ε’ τάξη πρωτοβάθμιου σχολείου της Θεσ/νίκης με μαθητές/τριες προερχόμενους/ες από την εργατική και μεσαία τάξη. Η ανάλυση αξιοποιώντας την επιστημολογική διάκριση του συνεχούς λόγου σε μονολογικό και διαλογικό (Nystrand et all, 1997) καθώς και την ανάλυση της κριτικής διάστασης του συνεχούς λόγου μέσα από την έννοια των ‘πλεγμάτων των κοινωνικών πρακτικών’ (nexuses of social practices) (Kostouli 2007, in press ) επικεντρώθηκε στις αλληλεπιδράσεις που αναπτύχθηκαν μεταξύ της δασκάλας και των μαθητών/-τριών. Αυτές αναλύθηκαν σε δυο επίπεδα, στο μικρο-επίπεδο των τοπικών ακολουθιών και στο μακρο-επίπεδο των διακειμενικών συνδέσεων μεταξύ των νοημάτων στα επιμέρους κειμενικά γεγονότα. Με βάση τις αναλύσεις αυτές, εισήχθη μια σαφής διάκριση ανάμεσα σε δύο βασικές έννοιες: την τοπική έννοια του «διαλόγου», η οποία προσδιορίζεται μέσα από τις καταμετρήσεις των επικοινωνιακών λειτουργιών που επιτελούν σε διαδοχικές ακολουθίες δυο ή περισσότεροι συνομιλητές πάνω σε ένα θέμα και την ευρύτερη έννοια της «συνοικοδόμησης των νοημάτων», που προσδιορίζει τις αλληλεπιδράσεις και τον τρόπο διαπλοκής των νοημάτων (όπως του περιεχομένου και του κειμενικού είδους) ή των φωνών (με την έννοια του Μπαχτίν) που οι συνομιλητές συνεισφέρουν στη συζήτηση. Η ανάλυση κατέδειξε ότι τα συγκεκριμένα κειμενικά γεγονότα που πραγματώθηκαν συνιστούν πολυφωνικές οντότητες που συνοικοδομήθηκαν μέσα από τη διαπλοκή ποικίλων φωνών, των επίσημων, των τοπικά επίσημων και των ανεπίσημων φωνών που η εκπαιδευτικός και τα παιδιά συνεισέφεραν στη σχολική τάξη. Ο τρόπος διαπλοκής αυτών των φωνών ανέδειξε τρεις επιμέρους τρόπους αλληλεπίδρασης των νοημάτων: τον μονολογικό, τον μέτρια διαλογικό και τον διαλογικό, με τους δυο τελευταίους να υπερισχύουν. Με βάση τα αποτελέσματα αυτά προτάσεις διατυπώνονται για τον τρόπο παιδαγωγικής αξιοποίησης των δεδομένων για τη συνοικοδόμηση διαλογικής συζήτησης στη σχολική τάξη.
description: The aim of research is to contribute to research concerned with understanding the subtleties of classroom discourse and reveal the parameters that shape the dialogic construction of literate meanings in classroom communities. The data consists of 12 literacy events that took place in a 5th grade Greek classroom, with a working- and middle-class student population. The analysis, integrating the epistemological distinction of discourse into monologic versus dialogic (Nystrand, et all 1997,) with the construct of the ‘nexuses of social practices’ drawn from Critical Discourse Analysis of classroom communities (Kostouli, 2007, in press) attends to interactions developed through participants (teacher-students) on two levels, the micro-level and the macro-level. As a result of the analyses undertaken, a distinction was introduced between the notion of ‘dialogue”, used in reference to the style of interaction created out of the sequence of functions used by participants at the local level of the interaction and the notion “co construction of meanings”, indicating a wider conceptualization of dialogue that captures the variety of voices participants contribute to the interaction as well as to the interlacing of these voices within and across literacy events. The analyses indicated that the literacy events analyzed constitute, in fact, multivoiced entities, created out of the interlacing of different voices, such as official (authoritative) and local official, and unofficial voices which are brought into the school contexts by the participants and get integrated in various ways which are analyzed. Three distinct ways of interaction were found to emerge out of the interlacing of these voices, the monologic, the medium dialogic and the dialogic, with last two found to prevail in the data. On the basis of the findings suggestions are made with regard to the way classrooms may be transformed into dialogic communities of negotiating meanings.