Συμμετοχικός σχεδιασμός και συμπερίληψη ομάδων που βρίσκονται σε κίνδυνο κοινωνικού αποκλεισμού
Creators: name: Σαμψωνίδου, Αγγελική Φιλίππου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Συμμετοχικός σχεδιασμός
Κοινωνική Συμπερίληψη
Διαφορετικότητα
Participatory planning
Social Inclusion
Diversity

description: Η συμμετοχή όσο το δυνατόν περισσότερων κοινωνικών ομάδων στις διαδικασίες του σχεδιασμού και στη λήψη αποφάσεων έχει αναδειχθεί ως παράγοντας υψίστης σημασίας στο πλαίσιο των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η βιώσιμη ανάπτυξη στην επίτευξη των στόχων της. Η αβεβαιότητα του περιβάλλοντος και η πολυπλοκότητα των σχεδιαστικών προβλημάτων στις σύγχρονες πόλεις, χώρους σχέσεων και αλληλεπιδράσεων που χαρακτηρίζονται από ετερογένεια και ποικιλότητα, κοινωνικές ανισότητες και χωρικούς διαχωρισμούς καθιστούν τις συμμετοχικές προσεγγίσεις του σχεδιασμού απαραίτητη κατεύθυνση και πρακτική για την συμπερίληψη κοινωνικών ομάδων που βιώνουν συνθήκες κοινωνικού αποκλεισμού και ιδιαίτερα εκείνων που έχουν διαφορετικό πολιτισμικό υπόβαθρο. Η παρούσα εργασία ξεκινώντας από μια τοποθέτηση των ζητημάτων που την απασχολούν στο ευρύτερο πλαίσιο της σημερινής πραγματικότητας και από μία προσέγγιση του χώρου της πόλης ως τόπου (επανα)διαπραγμάτευσης, διερευνά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο συμμετοχικός σχεδιασμός, μία από τις οποίες είναι και η διαχείριση της διαφοράς. Ο πρώτος άξονας της εργασίας αφορά στη διερεύνηση εκείνων των εκδοχών του συμμετοχικού σχεδιασμού που θεωρούνται κατάλληλες για την επίτευξη του στόχου της κοινωνικής δικαιοσύνης καταλήγοντας στην παρουσίαση τεσσάρων εξ αυτών: του συνεργατικού σχεδιασμού, του σχεδιασμού από την κοινότητα (κοινοτικός), σχεδιασμού των αυτοχθόνων και της προσέγγισης των ποικίλων οικονομιών και των οικονομιών της κοινότητας. Κοινά ζητήματα που αναδείχθηκαν και στις τέσσερις προσεγγίσεις, η συμμετοχή ως στόχος για την καλλιέργεια συμμετοχικής κουλτούρας, η ενδυνάμωση της αυτονομίας των κοινοτήτων μέσω της συμμετοχής και η εκπαίδευση σε συμμετοχικές διαδικασίες αποτέλεσαν την αφετηρία για την υλοποίηση του εμπειρικού μέρους της παρούσας εργασίας που ήταν η μελέτη περίπτωσης. Με τη χρήση ποιοτικών μεθόδων έρευνας ο δεύτερος αυτός άξονας περιλαμβάνει τη διερεύνηση πτυχών των παραπάνω ζητημάτων μέσα από τη διενέργεια δύο ομάδων εστίασης που σχεδιάστηκαν υπό μορφή εργαστηρίων με μέλη του Συλλόγου Ελληνίδων γυναικών Ρομ του Δενδροποτάμου. Τα αποτελέσματα των εργαστηρίων/ομάδων εστίασης που προτείνονται μεθοδολογικά σε ένα πιθανό στάδιο προεργασίας του σχεδιαστή πριν τη διενέργεια του κυρίως σχεδιασμού ανέδειξαν θέματα που συζητούνται στην τελευταία ενότητα της εργασίας και αφορούν τόσο σε θέματα συμμετοχής των μελών στο σύλλογο όσο και σε αυτά που αφορούν στον ρόλο του συλλόγου και την συμπερίληψή του στις ευρύτερες τοπικές διαβουλεύσεις.
description: The participation of as many social groups as possible in the planning and decision-making processes has been of paramount importance in the context of the challenges that sustainable development faces in achieving its goals. The uncertainty of the environment and the complexity of planning problems in modern cities, spaces of social relations and interactions, which are characterized by heterogeneity and diversity, social inequalities and spatial segregation, render participatory approaches of planning as necessary direction and practice for the inclusion of the social groups that are at risk of social exclusion especially those with different cultural backgrounds. This master diploma thesis starts with an overview of the issues that concern it in the broader context of today's reality and an approach to the city as a renegotiating space. It explores the challenges faced by participatory planning, one of which is the management of difference. The first axis of the thesis is to explore those versions of participatory planning that are considered suitable for achieving the goal of social justice. The conclusion of this exploration ended up with the presentation of four versions: collaborative planning, community planning, indigenous planning and the approach of diverse economies and the economies of the community. Common issues that emerged in all four approaches, that is, participation as a goal fostering participatory culture, empowering community autonomy through participation and training in participatory processes were the starting point for an implementation of the empirical part of the thesis, which was the case study. Using a qualitative research method, this second axis of the thesis includes an exploration of aspects of the above issues through two focus groups designed in the form of workshops with members of the Roma Women Association of Dendropotamos, Thessaloniki. The workshops/focus groups that are methodologically proposed as a part of the preparatory stage that planners carry out before the main planning process, brought results that highlighted issues discussed in the last section of the thesis, concerning both the participation of the members in the association and the association’s level of participation in local consultations.