Πειραματικές διερευνήσεις στον τονισμό της Ελληνικής
Creators: name: Αποστολούδα, Βασιλική Χρ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Λεξικός τονισμός
Λεξικό
Γλωσσική κατάκτηση
Μηχανική μάθηση
Lexical stress
Lexicon
Language acquisition
Machine learning

description: Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται το τονικό σύστημα των ουσιαστικών της Ελληνικής. Κύριος στόχος είναι η πειραματική διερεύνηση της δυναμικής των τονικών σχημάτων στη γραμματική των φυσικών ομιλητών, όπως αυτή αντανακλάται στις επιλογές τους κατά τον τονισμό νέων λέξεων, καθώς και των παραμέτρων που καθορίζουν αυτές τις επιλογές. Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις παραμέτρους της μορφολογικής πληροφορίας και της λεξικοστατιστικής επίδρασης. Παράλληλα, διερευνάται η ύπαρξη ενδεχόμενων διαφορών ανάμεσα στη γραμματική των ενηλίκων και των νεαρών φυσικών ομιλητών. Για τους ερευνητικούς στόχους σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν τα εξής πειραματικά έργα: α) ένα πείραμα παραγωγής στο οποίο συμμετείχαν νεαροί (7-8 ετών) και ενήλικες (18-23 ετών) φυσικοί ομιλητές και γ) ένα ακουστικό πείραμα αντίληψης στο οποίο συμμετείχαν ενήλικοι φυσικοί ομιλητές (18-23 ετών). Το πειραματικό υλικό αποτελείται από ψευδολέξεις με πραγματικές κλιτικές καταλήξεις (-ος, -ας, -ης, -α, -η, -ο, -ι, -μα), για τη δημιουργία των οποίων αξιοποιήθηκαν καινοτόμα ερευνητικά εργαλεία, όπως σώματα κειμένων και ερωτηματολόγια. Οι ψευδολέξεις κατασκευάστηκαν με τέτοιο τρόπο ώστε να υπακούουν στους φωνοτακτικούς περιορισμούς της Ελληνικής, χωρίς παράλληλα να παρουσιάζουν μεγάλο βαθμό ομοιότητας με πραγματικές λέξεις. Η ανάλυση των αποτελεσμάτων υπέδειξε ότι το τονικό σχήμα με τη μεγαλύτερη δυναμική είναι η παραλήγουσα, αλλά όχι για το σύνολο των πειραματικών συνθηκών, καθώς κάποιες κλιτικές καταλήξεις συνδέονται πιο στενά με συγκεκριμένα τονικά σχήματα (π.χ. η προπαραλήγουσα με τα τρισύλλαβα σε -ος και -ο). Η σύνδεση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς η σύγκριση με λεξικοστατιστικές βάσεις δεδομένων έδειξε ότι ακολουθούνται τα τονικά πρότυπα του Λεξικού. Ωστόσο, τα λεξικά πρότυπα ακολουθούνται μόνο από τους ενήλικες, καθώς από τις τονικές επιλογές των παιδιών αναδεικνύεται συστηματικά η παραλήγουσα. Αποδεικνύεται επομένως ότι η κλιτική μορφολογία και η λεξικοστατιστική επίδραση παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της γραμματικής των ενηλίκων. Αντίθετα, στη γραμματική των παιδιών είναι εμφανή χαρακτηριστικά των πρώιμων γραμματικών, όπως η ανάδειξη του αμαρκάριστου. Τέλος, σε ένα ιδιαίτερα καινοτόμο μέρος της διατριβής διερευνάται το κατά πόσο είναι δυνατή η τυποποίηση της γραμματικής, ώστε να καταστεί προβλέψιμη σε περιβάλλοντα μηχανικής μάθησης. Για το σκοπό αυτό, δύο διαφορετικού τύπου υπολογιστικά μοντέλα, το Μοντέλο Μέγιστης Εντροπίας και ο αλγόριθμος Random Forest εκπαιδεύτηκαν με τα πειραματικά δεδομένα, ώστε να κάνουν προβλέψεις για τον τονισμό των ψευδολέξεων.
description: This study investigates the nominal stress in Greek. The main goal is to investigate experimentally which are the most productive stress patterns on native speakers’ grammar, as they are reflected on their decisions on stress assignment of unknown words. Consequently, we explore the parameters of morphological information at the right edge of the word and lexical frequency as potential cues for stress position. In addition, we investigate differences between children and adult speakers’ stress grammars. For this purpose, we designed and conducted the following experimental tasks: a) a production task on 7-8 year old native speakers of Greek and on 18-23 year old adults and b) a perception task on 18-23 year old adults. For the purpose of the experiment, we constructed pseudonouns with real class markers (-os, -as, -is, -a, -i, -o, -j, -ma), relied on innovative research tools (corpora, questionnaires). The main issue was the construction of pseudowords according to the Greek phonotactics, by taking into consideration the degree of familiarity with real words. The statistics revealed a strong preference for stress on penultimate, but not for all the experimental conditions. Pseudowords of specific morphological endings, highly motivated from the lexical frequencies, are strongly connected with specific stress patterns. However, the frequency effects are salient only on adults’ stress preferences. On the contrary, children overgeneralize penultimate stress across all morphological conditions. As a result, we assume that morphological information and lexicon tendencies are highly activated in adult’s stress grammar. On the other hand, young speakers’ grammar exhibit strongly effects of early grammars’ biases (p.e. The Emergence of The Unmarked). Finally, an extremely innovative part of this dissertation approaches the stress grammar as a machine learning problem. More specifically, we trained two algorithms with different object orientation (Maximum Entropy Model &amp; Random Forest) with the experimental results, in order to make predictions about the stress patterns of unknown words.