Προσδιορισμός συντελεστών στάθμισης στη λήψη αποφάσεων
Creators: name: Τζιούτζιου, Αναστασία Αλεξίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Λήψη αποφάσεων
Συντελεστής στάθμισης
Συμπεριφορική προτίμηση
Decision making
Attribute weight
Behavioral preference

description: Ο προσδιορισμός των συντελεστών στάθμισης αποτελεί ένα καθοριστικό στάδιο της λήψης και της ανάλυσης απόφασης, καθώς ο λήπτης αποφάσεων εκφράζει την αντίληψη και την προτίμησή του για τη σημασία και την αξία των κριτηρίων και των εναλλακτικών ενός προβλήματος απόφασης. Έχουν αναπτυχθεί διάφορα θεωρητικά μοντέλα και μεθοδολογικές προσεγγίσεις για τη διαδικασία στάθμισης, οι οποίες βασίζονται στη διαχείριση των πολλαπλών διαστάσεων και παραμέτρων της στάθμισης, όπως η αντικειμενικότητα και η αβεβαιότητα. Με βάση τις αρχές και τις διεργασίες στάθμισης, γίνεται μία κατηγοριοποίηση των βασικών μεθόδων προσδιορισμού των συντελεστών στάθμισης, με τις πιο εξελιγμένες μεθόδους στάθμισης και σύνθεσης των αποτελεσμάτων να χαρακτηρίζονται από τις σύγχρονες προσεγγίσεις έκφρασης και ανάλυσης των δεδομένων. Μέσω αυτής της διαδικασίας ταυτοποίησης και ταξινόμησης των τρεχουσών μεθόδων, εντοπίζονται οι ανάγκες και τα κριτήρια που οδηγούν στη διαμόρφωση νέων μεθόδων προσδιορισμού των συντελεστών στάθμισης και αφορούν τόσο την ίδια τη διαδικασία όσο και τους συμμετέχοντες λήπτες αποφάσεων. Ο προσδιορισμός των συντελεστών στάθμισης εκφράζει ουσιαστικά τη διαμόρφωση της προτίμησης για τα κριτήρια και τις εναλλακτικές ενός προβλήματος λήψης απόφασης. Η προτίμηση προκύπτει από την προσωπικότητα και το γνωσιακό στυλ και εκφράζεται με τη συμπεριφορά, ενώ πολύ σημαντικό ρόλο κατέχει και η συνθήκη με την οποία λαμβάνεται η απόφαση. Η επικινδυνότητα αποτελεί την πλέον σημαντική συνθήκη που καθορίζει τη στάση του υποκειμένου, ενώ η ασάφεια μπορεί επίσης, να μεταβάλλει τη στάση και την προτίμηση. Το πρόβλημα της πρόβλεψης της προτίμησης έγκειται στην μαθηματική μοντελοποίηση της συμπεριφοράς απέναντι στον κίνδυνο ή απέναντι στην ασάφεια, το οποίο έχουν επιχειρήσει να επιλύσουν πολλές θεωρητικές προσεγγίσεις. Στη συγκεκριμένη εργασία προτείνεται η χρήση της ψυχομετρικής συνάρτησης που αποτυπώνει την μεταστροφή της προτίμησης με την μεταβολή της έντασης ενός ερεθίσματος, που σε αυτήν την περίπτωση είναι η πιθανότητα κέρδους. Ο σκοπός της εργασίας είναι η πειραματική διερεύνηση της σχέσης των συμπεριφορικών προτιμήσεων με τη διαδικασία προσδιορισμού των συντελεστών στάθμισης. Έτσι, εκτελέστηκε ένα πείραμα με το οποίο εξετάζεται η σχέση των συμπεριφορικών προφίλ των υποκειμένων με τη μέθοδο στάθμισης, την κλίμακα βαθμολόγησης και την παρουσίαση των εναλλακτικών προτιμήσεων. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε ένα επιλεγμένο δείγμα ληπτών αποφάσεων του κλάδου των τεχνικών έργων. Διαπιστώνεται με αυτόν τον τρόπο, ότι η μέθοδος στάθμισης και η κλίμακα επηρεάζουν τη διαμόρφωση των προτιμήσεων των ληπτών αποφάσεων, γεγονός το οποίο μπορεί να αξιοποιηθεί για τη διαμόρφωση αποτελεσματικότερων μοντέλων στάθμισης, αλλά και για την εξέλιξη της έρευνας για τον προσδιορισμό των συντελεστών στάθμισης.
description: The determination of weights consists a decisive part of decision making and decision analysis, since it introduces the decision maker’s perception and preference over the importance and value of the decision problem’s criteria or the alternatives, respectively. There have been developed several theoretical models and methodological approaches, which depend on the management of the multiple dimensions and parameters of the weighting process, such as the subjectivity and the uncertainty. The current principles and processes for the determination of attribute weights suggest a categorisation of the basic weighting methods, while the most advanced methods adopt the latest approaches for the expression and the analysis of the decision data. This elaboration on the the classification of the current weighting methods led to the identification of the motives which influence the development of new methods and involve both the process and the decision makers. The determination of attribute weights articulates the preference formation for the criteria and the alternatives of a decision making problem. The preference derives from the personality and the cognitive style and is expressed through the behavioral attitude, influenced by the given condition of the decision making environment. Risk is considered the most important condition for the preference formation, while ambiguity can also determine the behavioral attitude and preference. As many theoretical approaches have suggested, the main problem of the preference prediction lies in the mathematical modeling of risk or ambiguity aversion. The present dissertation employs the psychometric function in order to capture the preference reversal, as a response to the change of a stimulus, specifically to the change probability of gain. The dissertation’s purpose is the experimental investigation of the behavioral preferences’ impact on the weight determination process. Hence, an experiment was executed in order to investigate the relation of subjects’ behavioral profiles with the elicitation technique, the weighting scale and the framing of the alternatives. The specific research addressed to a selected sample of decision makers in the field of the construction industry. The results demonstrate that both the weighting method and the weighting scale influence the preference formation. Additionally to the evolution of weight determination research, this fact could promote the development of more effective elicitation models.