Ανθεκτικά Παράκτια Τοπία
Creators: name: Σταματοπούλου, Ευθυμία Αριστείδη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Ανθεκτικότητα
Άνοδος Στάθμης Θάλασσας
Παράκτια Ζώνη
«Μαλακές» Υποδομές
ΓΠΣ
Χωρική Ανάλυση
Δείκτης Παράκτιας Τρωτότητας
Resilience
Sea Level Rise
Coastal Zone
”Soft” Infrastructure
GIS
Spatial Analysis
Coastal Vulnerabitity Index

description: Είναι πλέον κοινός τόπος, ότι η κλιματική αλλαγή αποτελεί εν δυνάμει απειλή για τα σύγχρονα αστικά περιβάλλοντα και συγχρόνως την μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει η ανθρωπότητα σήμερα. Πιθανώς, η γνωστότερη από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής είναι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας (ΑΣΘ), που εξελίσσεται σε βάθος χρόνου και συνδέεται με ακραία καιρικά φαινόμενα στην παράκτια ζώνη. Σε αυτό το πλαίσιο, η αστική βιωσιμότητα (sustainability) και η προσαρμοστικότητα (resilience) των πόλεων σε έντονες αλλαγές αποτελεί μονόδρομο για τη συνέχιση της ομαλής λειτουργίας τους. Οι παράκτιες ζώνες θα επηρεαστούν πιο άμεσα από την αλλαγή του κλίματος, καθώς είναι περισσότερο ευάλωτες στην ΑΣΘ και στα φαινόμενα που οφείλονται σε αυτήν. Η παρούσα διατριβή πραγματεύεται την ανάπτυξη των σχεδιαστικών πρακτικών και των κατάλληλων τεχνικών που θα συμβάλλουν στην ανάσχεση των συνεπειών της ΑΣΘ, με άξονα την ανθεκτικότητα των πόλεων και εργαλείο την αρχιτεκτονική τοπίου. Μέσα την ανασκόπηση σχετικής βιβλιογραφίας διερευνώνται οι έννοιες της κλιματικής αλλαγής, της αστικής ανθεκτικότητας και της παράκτιας ζώνης, ενώ συγχρόνως μελετώνται οι επιπτώσεις (οικολογικές, κοινωνικές, οικονομικές) της ΑΣΘ στις παράκτιες περιοχές. Στη συνέχεια, καταγράφεται το ισχύον θεσμικό πλαίσιο, εντός του οποίου μπορούν να εφαρμοστούν προτάσεις, να αναζητηθούν κατευθύνσεις και υφιστάμενες πολιτικές μετριασμού και προσαρμογής των παράκτιων πόλεων στην ΑΣΘ. Λαμβάνοντας υπόψη τη μείωση ρίσκου, την οικολογία και την προσαρμογή στα ακραία καιρικά φαινόμενα, μελετώνται προτάσεις που εισάγουν στο σχεδιασμό του τοπίου την έννοια των μαλακών υποδομών “soft infrastructure”, κατευθύνοντας τις σχεδιαστικές πρακτικές προς την ανθεκτικότητα. Εισάγοντας στη μελέτη το εργαλείο των Γεωγραφικών Πληροφοριακών Συστημάτων (ΓΠΣ) και την χωρική ανάλυση προσεγγίζεται μια μεθοδολογία προσδιορισμού της τρωτότητας της παράκτιας ζώνης, για τις περιοχές του Θερμαϊκού και του Κορινθιακού κόλπου. Η επιλογή των περιοχών μελέτης έγινε με βάση βιβλιογραφική έρευνα, καθώς και αφενός μεν την έντονη διάβρωση της ακτογραμμής του Κορινθιακού κόλπου, αφετέρου δε τα σενάρια τρωτότητας της παράκτιας ζώνης του Θερμαϊκού κόλπου που αποτελούν δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Για τον προσδιορισμό του δείκτη χρησιμοιούνται γεωλογικές και φυσικές μεταβλητές με αρχεία που συλλέχθηκαν από βάσεις δεδομένων. Ο Δείκτης Παράκτιας Τρωτότητας (CVI) επιτρέπει στις μεταβλητές να συσχετιστούν μέσω κατηγοριοποίησης τους που εκφράζει την σχετική τρωτότητα της παράκτιας ζώνης στις φυσικές μεταβολές λόγω της ΑΣΘ. Παράγονται, αριθμητικά δεδομένα τα οποία δεν συνδέονται απευθείας με τις φυσικές επιπτώσεις, αλλά σημειώνονται οι περιοχές όπου οι διάφορες επιπτώσεις μπορεί να είναι εντονότερες. Ο δείκτης παράκτιας τρωτότητας CVI (Coastal Vulnerability Index) συμπυκνώνει όλη την θεωρητική πληροφορία για την παράκτια ζώνη και δίνει αποτελέσματα προς την ανάπτυξη των κατάλληλων σχεδιαστικών πρακτικών. Με αυτό τον τρόπο η διατριβή ολοκληρώνει τον κύκλο μελέτης της παράκτιας ζώνης και σημειώνει τις περιοχές που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερο κίνδυνο, έχοντας προηγουμένως διερευνήσει τρόπους προσαρμογής στην ΑΣΘ. Συνεπώς, ορίζεται μια μεθοδολογία από την μελέτη ως το σχεδιασμό. Ταυτόχρονα, μέσα από την παρούσα διατριβή προτείνεται ο επαναπροσδιορισμός της σχέσης των πόλεων με το υδάτινό τους όριο, διασφαλίζοντας την υπόστασή τους στο εγγύς και το μακρύτερο μέλλον. Οι δυσοίωνες προβλέψεις πρέπει να αντιμετωπιστούν ως πρόκληση για τους αρχιτέκτοντες τοπίου και τους σχεδιαστές, σαν μια ευκαιρία για το σχεδιασμό να κινηθεί προς δυναμικές, ανθεκτικές προσεγγίσεις.
description: It is common ground that climate change serves as a potential threat for urban environments, but at the same time it is the largest challenge for humanity nowadays. Apparently the most common effect of climate change is Sea Level Rise (SLR), which develops in the long run and is directly connected to extreme weather conditions at the coastal zone. In this context, sustainability and urban resilience are showing the way towards future. Coastal zones will be most affected by extreme weather phenomena caused by SLR. This landscape master diploma thesis examines the development of resilient practices and techniques that will contribute to the mitigation of the SLR effects, on the grounds of landscape architecture. Based on greek and international academic literature and web sources, research is conducted on the core of terms as sustainable, resilient, coastal zone and further analysis is made on the social, economic and ecological effects of SLR. As following, the institutional framework for costal zones of EU and Greece is analyzed, in order to seek directives and policies that add to climate change adaptation and SLR. Additionally, new design strategies are presented, based on an ecological approach and urban resilience, noted as “soft infrastructure”. Introducing GIS techniques and spatial analysis, the study approaches a methodology of determining coastal zone vulnerability for Thermaikos and the Corinthian Gulf. Both case studies are valuable due to accelerated SLR, high erosion rate and urban development and protected ecosystems on the coastal zone. For the determination of the Coastal Vulnerability Index geologic and physical variables were considered. The variables include both qualitative and quantitative information and they are assigned a vulnerability ranking based on value ranges. In the present study ranking was assigned for subareas in the case studies’ coastal zones. This method yields numerical data that can’t be equated directly with physical effects, yet it highlights the areas where various effects may be of greater impact. The CVI includes the necessary theoretical and practical information on the coastal zone, giving results towards an evaluation of the likelihood that physical changes may occur. It also provides knowledge to the suitable design measures. The master thesis completes its goal of introducing new methods for designing the coastal zone, based on resiliency practices, marking the most vulnerable areas and rethinking the common practices on landscape architecture. At the same time, through this study an attempt is made to redefine the relationship between coastal urbanities and their waterfront. It is a chance now, for designers and landscape architects to move design towards a resilient, alive, dynamic approach on landscape.