Η επιστημολογία του wiki και η οικειοποίησή της ως ένα πλαίσιο πραγμάτωσης των γνωσιακών κοινών
Creators: name: Γαβριηλίδου, Μαρία-Ελένη Παντελή
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: επιστημολογία του wiki
γνωσιακά κοινά
συνεργατική συγγραφή
wiki epistemology
knowledge commons
collaborative writing

description: Παρά την εγγενώς συνεργατική φύση του wiki και την επιτυχία του σε εξωτερικές της εκπαίδευσης κοινότητες, τα αποτελέσματα «εντός των τειχών» παραμένουν ερευνητικά ασαφή, με αδιευκρίνιστο το αν οι θετικές εκβάσεις απορρέουν απ’ το ίδιο το wiki ή από εξωτερικά κίνητρα, όπως η βαθμολόγηση δραστηριοτήτων και η πρόσκαιρη πρόκληση ενδιαφέροντος λόγω καινοτομίας. Η παρούσα μελέτη επιχείρησε τη δημιουργία ενός επιστημολογικού μοντέλου ικανού να αποτυπώσει το δυναμικό του wiki και τα πρότυπα συμπεριφοράς που προάγει, τη διερεύνηση της συμβατότητάς του με τη σύγχρονη εκπαίδευση, την εξέταση του βαθμού οικειοποίησής του στις παιδαγωγικές σχεδιάσεις και την ανάδειξη προσεγγίσεων μάθησης που ωφελούνται από αυτό. Η ανάπτυξη του επιστημολογικού μοντέλου βασίστηκε στις σχεδιαστικές αρχές του wiki και στην εξέτασή του ως «ανοιχτού κώδικα» διαδικασία στο πρότυπο του ΕΛ/ΛΑΚ, ως μεταμοντέρνο περιβάλλον αμφισβήτησης της εξουσίας του συγγραφέα και ως πλαίσιο για τη βασισμένη στα Κοινά ομότιμη παραγωγή γνώσης. Αναγνωρίζοντας τη διαλεκτική σχέση του δυναμικού μιας τεχνολογίας με τις πρακτικές του πλαισίου όπου εισάγεται, αναλύθηκαν διεξοδικά οι προϋποθέσεις της επιστημολογίας του wiki σε επίπεδο αντιλήψεων και δεξιοτήτων. Θεωρώντας ότι η αποτίμηση του δυναμικού του wiki στη συλλογική οικοδόμηση γνώσης δεν ευνοείται όταν διαχωρίζεται από την επιστημολογία του, αναλύθηκαν και αξιολογήθηκαν 25 περιπτώσεις χρήσης, βάσει αναλυτικού εργαλείου που παράχθηκε εξελίσσοντας το επιστημολογικό μοντέλο προκειμένου να ενσωματώνει καθοριστικές παραμέτρους του πλαισίου εφαρμογής και της παιδαγωγικής σχεδίασης. Τέλος, αναζητήθηκαν προσεγγίσεις που προσιδιάζουν στην επιστημολογία του wiki και είναι επομένως εγγενώς ικανές να ωφεληθούν από αυτό. Η ανάλυση του επιστημολογικού μοντέλου έδειξε ότι οι κυρίαρχες εκπαιδευτικές πρακτικές και οι συνακόλουθες νοοτροπίες των σπουδαστών παρουσιάζουν σημαντικές αντιφάσεις με τις προϋποθέσεις του wiki. Από την αξιολόγηση των περιπτώσεων χρήσης προέκυψε ότι σημαντικό τμήμα τους επιδιώκει την αξιοποίηση της τεχνολογίας και όχι της επιστημολογίας του wiki, επιχειρώντας να το προσαρμόσει σε τρέχουσες πρακτικές και καταργώντας θεμελιώδεις ιδιότητες, όπως την εγγενή σχέση του με την κοινότητα. Τέλος, η αναζήτηση συναφών με το wiki προσεγγίσεων πρότεινε την οικειοποίηση του στο πλαίσιο Κοινοτήτων Οικοδόμησης Γνώσης, όπου η γνώση εξελίσσεται δυναμικά «από όλους, με όλους, για όλους» (Κοινοτικός Εποικοδομισμός) και η μάθηση συντελείται μέσω της αδιαμεσολάβητης διάσχισης κατανεμημένων δικτύων γνώσης (Κονεκτιβισμός). Συνεπώς, το δυνητικό όφελος του wiki για την εκπαίδευση δεν βρίσκεται τόσο στην αξιοποίηση της τεχνολογίας του, όσο στη δυνατότητά του να προκαλέσει τη διερεύνηση της από κοινού οικοδόμησης γνώσης στο πλαίσιο οριζόντιων κοινοτήτων. Η παρούσα μελέτη προτείνει ότι η καθολική οικειοποίηση της επιστημολογίας του wiki προϋποθέτει την ανατροπή του ιδρυματισμού του μοντέρνου Πανεπιστημίου και την ανάκτηση του πρωταρχικού χαρακτήρα του ως Universitas (κοινότητα) διδασκόντων και σπουδαστών που θα παράγουν Γνωσιακά Κοινά, καθιστώντας τα ελεύθερα διαθέσιμα και εξελίξιμα έξω από τα τείχη ιδρυμάτων.
description: Despite the inherently collaborative nature of the wiki and its success in communities outside education, the "intramural" effects remain unclear in research, without specifying whether the positive outcomes are derived from the wiki itself or from extrinsic incentives, such as the marking of activities and the temporary interest attraction due to the innovation. This study attempted to create an epistemological model capable to capture the wiki’s potential and the behaviour patterns it promotes, to explore its compatibility with contemporary education, to examine the degree of its appropriation in pedagogical designs and to highlight learning approaches which benefit from it. The development of the epistemological model was based on the wiki design principles and its consideration as an "open source" process under the FLOSS paradigm, as a postmodern environment challenging the authority of the author and as a framework for the Commons-based peer production of knowledge. Recognizing the dialectical relationship between a technology’s affordances and the practices of the context where it is introduced, the conditions of the wiki epistemology concerning perceptions and skills where analyzed in detail. Considering that the evaluation of the wiki’s potential in collaborative knowledge building is not favored when separated from its epistemology, 25 use cases were analyzed and assessed, using an analytical tool produced through the evolution of the epistemological model in order to incorporate key aspects of application context and pedagogical design. Lastly, the study sought approaches that are akin to the wiki epistemology and are therefore inherently able to benefit from it. The analysis of the epistemological model showed that the dominant educational practices and the resulting students’ attitudes present significant inconsistencies with the wiki requirements. The assessment of the use cases showed that a considerable part pursues to leverage the wiki technology and not its epistemology, trying to adjust it to current practices and eliminating fundamental properties, such as its inherent relation with community. Lastly, the search for approaches that are relevant to the wiki epistemology suggested its appropriation within Knowledge-building Communities, where knowledge evolves dynamically “from everyone, with everyone, for everyone” (Communal Constructivism) and learning occurs through the disintermediated traversal of distributed knowledge networks (Connectivism). Therefore, the potential wiki’s benefits for education are not so much in the use of technology, but rather in its ability to provoke the investigation of communal knowledge-building within horizontal communities. This study suggests that the universal appropriation of the wiki epistemology requires the overthrow of the institutionalization of modern University and the reclamation of its primary character as Universitas (community) of masters and scholars, who will produce Knowledge Commons, making them freely available and evolvable outside institutional walls.