Καρδιαγγειακές αντιδράσεις στην μάλαξη του καρωτιδικού κόλπου
Creators: name: Σαχπεκίδης, Βασίλειος Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Μάλαξη καρωτιδικού κόλπου
Υπερευαίσθητος καρωτιδικός κόλπος
Συγκοπή
Αθηρωμάτωση
Carotid sinus massage
Carotid sinus hypersensitivity
Syncope
Atheromatosis

description: Η υπεραισθησία του καρωτιδικού κόλπου αποτελεί συχνό αίτιο συγκοπής κυρίως σε ηλικιωμένους ασθενείς και συχνά συσχετίζεται με την προχωρημένη ηλικία και το θετικό ιστορικό υπέρτασης, αθηρωμάτωσης των καρωτίδων και στεφανιαίας νόσου. Μετά την μάλαξη του καρωτιδικού κόλπου σπανίως έχουν αναφερθεί διάφορες επιπλοκές, κυρίως νευρολογική φύσεως. Σκοπός της εργασίας μας ήταν η διερεύνηση στον γενικό ενήλικο πληθυσμό των καρδιαγγειακών επιδράσεων στην μάλαξη του καρωτιδικού κόλπου. Πιο συγκεκριμένα, στόχος μας ήταν η ανίχνευση πιθανών συσχετίσεων της απάντησης με γενικά επιδημιολογικά χαρακτηριστικά, συγκεκριμένες ασθένειες, συνήθειες διαβίωσης (κάπνισμα, αλκοόλ) και φάρμακα που δρουν στο καρδιαγγειακό και στο αυτόνομο νευρικό σύστημα, καθώς και η παρατήρηση προοπτικά των πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών. Επιπρόσθετα, ήταν επιθυμητή η καταγραφή της ευαισθησίας και της ειδικότητας της δοκιμασίας αναφορικά με την παρουσία συγκοπικών επεισοδίων στο τυχαίο δείγμα του πληθυσμού υπό μελέτη. Μέθοδοι: Για το σκοπό αυτό, μελετήθηκαν 193 ενήλικα άτομα, μέσης ηλικίας 58±16 ετών, 92 άνδρες (47,7%) και 101 γυναίκες (52,3%) τα οποία και υποβλήθηκαν σε μάλαξη του καρωτιδικού σωματίου αρχικά σε ύπτια θέση, πρώτα δεξιά και μετά αριστερά και στη συνέχεια σε καθιστή θέση κατά τον αντίστοιχο τρόπο. Η διάρκεια της μάλαξης ήταν 5 s με συνεχή ηλεκτροκαρδιογραφική καταγραφή του ρυθμού και μέτρηση της συστολικής αρτηριακής πίεσης. Η διάγνωση της υπερευαισθησίας του καρωτιδικού κόλπου τίθονταν όταν καταγράφονταν καρδιακή ασυστολία ≥ 3 s (καρδιοανασταλτική απάντηση), πτώση της συστολικής αρτηριακής πίεσης ≥ 50mm Hg (αγγειοκινητική απάντηση) ή συνδυασμός των δύο παραπάνω (μικτή απάντηση). Με βάση τα προαναφερθέντα διαγνωστικά κριτήρια και τα αποτελέσματα των μετρήσεων ο πληθυσμός κατηγοριοποιήθηκε σε δύο ομάδες. Στην πρώτη συμπεριλήφθηκαν τα άτομα με θετική απάντηση στην μάλαξη του καρωτιδικού κόλπου (ομάδα Α) και στη δεύτερη τα άτομα με αρνητική απάντηση (ομάδα Β). Αποτελέσματα: Βρέθηκαν 11 άτομά (5,7%) με θετική απάντηση στην μάλαξη του καρωτιδικού σωματίου. Από τους 11 ασθενείς οι 6 (54,5%) παρουσίασαν καρδιοανασταλτική απάντηση, οι 4 (36,4%) αγγειοκινητική απάντηση και 1 (9,1%) μικτή απάντηση. Στους 4 (36,3%) ασθενείς θετική απάντηση προκλήθηκε μόνο σε καθιστή θέση (σε ύπτια θέση η δοκιμασία ήταν αρνητική). Σύγκριση που έγινε μεταξύ των ατόμων της ομάδας Α και της Β κατέδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά (υπεροχή στην ομάδα με θετική απάντηση) για το ανδρικό φύλο (Α:90,9% - Β:45,1%, p=0,004), την ηλικία (Α:69±13 - Β:57±16, p=0,021) και το θετικό ιστορικό αρτηριακής υπέρτασης (Α:81,8% - Β:42,3%, p=0,013), υπερλιπιδαιμίας (Α:45,5% - Β:13,7%, p=0,015), στεφανιαίας νόσου (Α:45,5% - Β:11,0%, p=0,007) και αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου (Α:18,2% - Β:1,6%, p=0,027). Για τα φάρμακα και τις συνήθειες διαβίωσης δεν προέκυψε καμία στατιστικά σημαντική διαφορά. Ανεπιθύμητες ενέργειες παρατηρήθηκαν σε δύο άτομα (1% του συνολικού πληθυσμού) μετά την μάλαξη του καρωτιδικού κόλπου και είχαν την μορφή της παροδικής νευρολογικής σημειολογίας. Ο υπολογισμός των μέτρων εγκυρότητας της δοκιμασίας μάλαξης του καρωτιδικού κόλπου σε σχέση με την παρουσία συγκοπικών επεισοδίων κατέδειξε: ευαισθησία: 37,5%, ειδικότητα: 95,7%, θετική προγνωστική αξία: 27,3% και αρνητική προγνωστική αξία: 97,3%.Συμπεράσματα: Η υπερευαισθησία του καρωτιδικού κόλπου απαντάται συχνότερα σε άρρενες, ηλικιωμένους ασθενείς, με ιστορικό παθήσεων που σχετίζονται με την αθηρωματική διεργασία. Η λήψη φαρμάκων που επηρεάζουν το καρδιαγγειακό και αυτόνομο νευρικό σύστημα και η κατάχρηση καπνίσματος και αλκοόλ δεν αποδείχτηκε ότι συμβάλει καθοριστικά στην εμφάνιση θετικής απάντησης μετά την μάλαξη του καρωτιδικού κόλπου. Η εκτέλεση της δοκιμασίας και σε καθιστή, πλην της ύπτιας θέσης, βελτιώνει την διαγνωστική ισχύ της μεθόδου. Η εφαρμογή της μεθόδου στον γενικό πληθυσμό φαίνεται ότι είναι ασφαλής, με μικρό ποσοστό παροδικών επιπλοκών από το νευρικό σύστημα. Η ειδικότητα και η αρνητική προγνωστική αξία της μεθόδου στον γενικό πληθυσμό είναι υψηλή.
description: There is a causal association between carotid sinus hypersensitivity and syncope especially in elderly patients. Carotid sinus hypersensitivity is commonly associated with old age, hypertension, carotid atherosclerosis and coronary artery disease. Neurological complications after carotid sinus massage have been reported but are rare. The aims of our study were firstly to determine possible correlations between carotid sinus hypersensitivity and specific features (including previous medical history, use of drugs that affect the cardiovascular and autonomic nervous system and abuse of alcohol and smoke) of a randomly selected adult population; secondly to ascertain prospectively the incidence of complications occurring after carotid sinus massage and finally to determine the specificity and sensitivity of the method in relation to the presence or absence of syncope in the examined population.Methods: Toward this end, 193 consecutive adult subjects (mean age 58±16 years), 92 male (47.7%) and 101 female (52.3%) were submitted to carotid sinus massage. The massage was performed for 5 s on the right and then left sides, both in the supine and in the sitting position while heart rate and systolic blood pressure were monitored. The test was considered positive if carotid sinus massage produced asystole with more than a 3 s pause (cardioinhibitory type) or a fall in systolic blood pressure of more than 50 mm Hg in the absence of significant cardioinhibition (vasodepressor type) or there were evidence of both of the above (mixed type). Patients were divided to those with a positive response (Group A) and to those with a negative response (Group B).Results: Carotid sinus hypersensitivity was documented in 11 individuals (5.7%). The response was cardioinhibitory in 6 (54.5%), vasodepressor in 4 (36.3%) and mixed in 1 subject (9.1%); 4 (36.3%) of these patients had a positive response to massage in the sitting position following negative supine massage. Group A patients were older (Α:69±13 v Β:57±16, p=0.021), were more likely to be male (Α:90.9% v Β:45.1%, p=0.004) and were more likely to have a medical history of hypertension (Α:81.8% v Β:42.3%, p=0.013), hyperlipidemia (Α:45.5% v Β:13.7%, p=0.015), coronary artery disease (Α:45.5% v Β:11.0%, p=0.007) and cerebrovascular disease (Α:18.2% v Β:1.6%, p=0.027). No significant differences concerning the use of certain drugs and habits (smoke, alcohol) were observed between the two groups. Neurological complications occurred in two patients (1%) after carotid sinus massage and were transient. The sensitivity and positive prognostic value of carotid sinus massage in relation to history of syncope were 37.5% and 27.3% respectively; while the specificity and negative prognostic value of the method were 95.7% and 97.3% respectively.Conclusions: Carotid sinus hypersensitivity is more common in male, older patients with a medical history of diseases related to arteriosclerosis. The use of drugs that affect the cardiovascular and autonomic nervous system and the abuse of alcohol and smoke were not found to have a specific effect in eliciting a positive response. The performance of carotid sinus massage in the sitting after the initial supine position increases the diagnostic yield of the method. Carotid sinus massage seems to be safe since only a small minority of patients exhibited neurological symptoms of transient nature. Finally, the specificity and the negative prognostic value of the method in relation to medical history of syncope are very high.