Μελέτη Συντήρησης Υστερορωμαϊκού Κλιβάνου στον Αρχαιολογικό Χώρο της Αγοράς του Δίου
Creators: name: Μαυρομμάτη, Μαρία Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Συντήρηση
Κλίβανος
Αποκατάσταση
Conservation
Kiln
Restoration

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία με θέμα: «Μελέτη Συντήρησης Υστερορωμαϊκού Κλιβάνου στον Αρχαιολογικό Χώρο της Αγοράς του Δίου» εκπονήθηκε στο πλαίσιο του Διατμηματικού Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών «Προστασίας, Συντήρησης και Αποκατάστασης Μνημείων Πολιτισμού» Β΄ Κατεύθυνση «Προστασία, Συντήρηση και Αποκατάσταση Έργων Τέχνης και Μηχανισμών» της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Ο κεραμικός κλίβανος, που αποκαλύφθηκε το καλοκαίρι του 2001, βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της Αγοράς του Δίου, σε χώρο που μετατράπηκε σε εργαστηριακό κατά τα ύστερα ρωμαϊκά χρόνια. Πρόκειται για ορθογώνιο κλίβανο κατακόρυφης ανοδικής καύσης, ο οποίος κατατάσσεται στον τύπο ΙΙ b. Το τμήμα που διατηρείται είναι ο θάλαμος θέρμανσης, με τέσσερα ζεύγη τοιχίων, τα οποία στήριζαν την εσχάρα. Είναι κατασκευασμένα από οπτόπλινθους και τμήματα κεράμων ενώ εντοπίστηκαν δύο τύποι συνδετικού υλικού, φαιοκάστανης και ερυθρής απόχρωσης. Οι επιφάνειες των τοιχίων, των περιμετρικών χωμάτινων τοιχωμάτων και των δαπέδων καλύπτονταν από στρώμα πηλού το οποίο διατηρείται σε μικρής έκτασης περιοχές. Οι ιδιαίτερα υψηλές θερμοκρασίες που αναπτύχθηκαν στο θάλαμο θέρμανσης έχουν επιφέρει σημαντικές μεταβολές στα δομικά υλικά, όπως χρωματικές αλλοιώσεις, μεταβολές στη μορφή και στην υφή του υλικού, ρωγμές, θραύσεις και αποκολλήσεις. Τα φαινόμενα διάβρωσης που παρατηρούνται είναι η απομείωση του αρχικού ύψους των τοιχίων, η αποδιοργάνωση του κονιάματος, η χαλάρωση και οι αποκολλήσεις των δομικών στοιχείων και η ανάπτυξη ανώτερης βλάστησης και μικροοργανισμών. Στο πλαίσιο προσδιορισμού της δομής και της σύστασής των υλικών του κλιβάνου, δείγματα πλίνθων και συνδετικού υλικού υποβλήθηκαν σε εξέταση με οπτική μικροσκοπία, Φασματοσκοπία ατομικής απορρόφησης (AAS), ανάλυση με XRF/Φθορισμό ακτίνων Χ (XRF), Περιθλασιμετρία ακτίνων -X, (XRD) και ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης (SEM). Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των αναλύσεων το υλικό της πλίνθου που αναλύθηκε είναι μικροκοκκώδες, με πόρους μεγέθους 0,5 έως 1,5 mm, αποτελείται από γωνιώδεις κόκκους διαφόρων ορυκτών, κυρίως χαλαζία, και πλαγιόκλαστο, καλιούχο άστριο, ασβεστίτη, επίδοτο, μαρμαρυγία και μεταλλικά ορυκτά. Τα ορυκτά όπτησης που αναγνωρίστηκαν είναι κυρίως αλβίτης, αιματίτης, ανορθίτης Ως συδετικό υλικό χρησιμοποιήθηκαν δύο πηλοκονιάματα, τα οποία όμως δεν είχαν την ίδια σύσταση, καθώς στο ένα παρατηρήθηκε παρουσία ασβέστη σε ποσοστό &lt;20%. Οι βασικές επεμβάσεις που προτείνονται αφορούν στην ενίσχυση των τοιχοδομών με ενέματα και αρμολόγηση με νέο υλικό, τη συμπλήρωση των τμημάτων που έχουν υποστεί αποκολλήσεις και καταρρεύσεις, την προστατευτική κάλυψη των τοιχίων με θυσιαζόμενο υλικό και την συγκράτηση και ενίσχυση του ευαίσθητου περιμετρικού αναχώματος, σε συνδυασμό με την απομάκρυνση των, βιολογικών κυρίως, επικαθίσεων. Τα δομικά υλικά που θα χρησιμοποιηθούν, θα είναι νέο κονίαμα, πλίνθοι που είχαν καταπέσει και συλλέχθηκαν, με επανατοποθέτηση όσων είναι δυνατό να προσδιορισθεί η αρχική τους θέση και νέες πλίνθοι, με φυσικομηχανικά χαρακτηριστικά, ανάλογα με αυτά των αρχαίων. Η ενίσχυση των σωζόμενων τμημάτων του στρώματος πηλού θα επιτευχθεί μα την περιμετρική συγκράτηση τους με κονίαμα. Αντίστοιχα, για την ενίσχυση του περιμετρικού τοιχώματος προτείνεται στερέωση με συνθετική ρητίνη και κατασκευή εξωτερικού τοιχίου στήριξης. Η σύνθεση των κονιαμάτων επέμβασης θα πρέπει να έχει ως βάση τo πηλό, ενισχυμένο με άσβεστο ή ποζολάνη, με άμμο πυριτικής σύστασης ως αδρανές και κοκκομετρία 0-2mm. Τέλος για την προστασία του κλιβάνου προτείνεται η στέγαση του χώρου, στο πλαίσιο της ανάδειξης του μνημείου και της απόδοσης του στο κοινό.
description: This thesis entitled "Conservation study of a late roman kiln at the archaeological site of the Forum of Dion" was conducted under the Interdepartmental Postgraduate Program "Protection Conservation and Restoration of Cultural Monuments" B Course "Protection, Conservation and Restoration of Art Works and Mechanisms" of the Polytechnic School of the Aristotle University of Thessaloniki (AUTh). The ceramic kiln was excavated during the summer of 2001 and it is located at the north part of the Forum of Dion. This north building area was turned into a workshop during the late roman times. The kiln is of the rectangular ground plan and it belongs to the type IIb of the two storey anodic firing kilns. The remains discovered are part of the firing chamber, with four pairs of walls, which were supporting the perforated floor of the upper chamber. They are made of fired bricks and pieces of tiles. Two kinds of plaster, a light grayish brown and a reddish, were the binding materials of the structures. The surface of the walls, the surrounding soil walls and the floor, were coated with a layer of clay, which is now maintained in small areas. The extremely high temperatures, developed in the firing chamber caused significant changes at the constructing materials, such as colour changes, differentiations at their morphological characteristics, cracks, breaks and separations.