Η αδήλωτη εργασία στην Ελλάδα
Creators: name: Φακίρη, Σταυρούλα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Αδήλωτη εργασία
Παραοικονομία
Κοινωνική ασφάλιση
Ανασφάλιστοι
Εισφοροδιαφυγή
Ελλάδα
Εργαζόμενοι
Εργοδότες
Undeclared work
Shadow economy
Social security
Uninsured employees
Tax evasion
Greece
Workers
Employers

description: Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της εισφοροδιαφυγή και της αδήλωτης εργασίας που αποτελούν ένα πολυδιάστατο δυναμικό φαινόμενο με έντονες προεκτάσεις σε οικονομικό, κοινωνικό και ψυχολογικό επίπεδο. Η αδήλωτη εργασία είναι οικονομικά μια ελκυστική λύση που φέρει άμεσα αποτελέσματα σε ζητήματα βιωσιμότητας. Tα χαμηλά εισοδήματα είναι ένας παράγοντας προσφυγής σε άμεσους τρόπους αύξησης του εισοδήματος όπως η αδήλωτη εργασία. Παράλληλα, η έλλειψη επαρκούς κοινωνικής προστασίας οδηγεί τους εργαζόμενους στη μη δήλωση εργασίας. Το εκάστοτε πλαίσιο αναφοράς, οι ιδιαιτερότητες και οι εξ’ ορισμού ασάφειες της έννοιας της αδήλωτης εργασίας, καθιστούν δύσκολη τη μέτρηση, την ανάλυση και την εκτίμηση της έκτασής της. Η αναγκαιότητα της ανάλυσης της πηγάζει και από το γεγονός ότι εντοπίζεται μία έλλειψη σχετικών μελετών τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο. Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η ανάλυση του πλαισίου μέσα στο οποίο εμφανίζεται και αναπτύσσεται το φαινόμενο, η διερεύνηση των αιτιών της, η κριτική παρουσίαση των εφαρμοσμένων πολιτικών αντιμετώπισής του και η διατύπωση εναλλακτικών πρακτικών. Η μεθοδολογική προσέγγιση που υιοθετήθηκε περιλαμβάνει την ανασκόπηση των σύγχρονων βιβλιογραφικών πηγών αλλά και την συλλογή και επεξεργασία δεδομένων από πρόσφατες έρευνες που περιλαμβάνουν ποσοτικά μεγέθη που θα χρησιμοποιηθούν στην οικονομετρική εκτίμηση για τα αίτια της αδήλωτης εργασίας στην Ελλάδα. Από την ανάλυση των αποτελεσμάτων επιβεβαιώνεται σε γενικές γραμμές το θεωρητικό πλαίσιο αναφορικά με τους βασικούς προσδιοριστικούς παράγοντες της αδήλωτης εργασίας και αναδεικνύεται η ανάγκη διαφορετικής προσέγγισης του φαινομένου μέσα από την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς τους επίσημους θεσμούς και το κοινωνικό σύνολο ευρύτερα. Τέλος μέσω του μοντέλου πολλαπλής παλινδρόμησης αποδεικνύεται ότι το χαμηλό φορολογικό φρόνημα, το οποίο ορίζεται ως κύριο κίνητρο για την μη καταβολή φόρων και εισφορών, συσχετίζεται στατιστικά σημαντικά με τις δυσμενείς οικονομικές συνθήκες, την ανεπάρκεια του κρατικού μηχανισμού, τις μορφές εκδήλωσης της αδήλωτης εργασίας και με μία σειρά κοινωνικοπολιτικών παραγόντων. Αντιθέτως απορρίπτεται η ερευνητική υπόθεση περί συσχέτισης του χαμηλού φορολογικού φρονήματος με το εκτιμώμενο ύψος της εισφοροδιαφυγής σε συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων.
description: The aim of this paper is about tax evasion and undeclared work that are a multidimensional dynamic phenomenon with strong ramifications at an economic, social and psychological level. Undeclared work is an economically attractive solution that brings immediate results to financial sustainability issues. Low incomes are a factor in resorting to direct ways of increasing income such as undeclared work. At the same time, the lack of adequate social protection leads workers to not declare work. Each context and its particularities and, by definition, ambiguities of the concept of undeclared work, make it difficult to measure, analyze and estimate its extent. The necessity of this analysis also stems from the fact that there is a lack of relevant studies both domestically and internationally. The purpose of this work is to analyze the context in which the phenomenon appears and develops, to investigate its causes, to critically present the applied policies to deal with it and to formulate alternative practices. The methodological approach adopted includes the review of contemporary literature sources as well as the collection and processing of data from recent surveys that include quantitative figures that will be used in the econometric assessment of the causes of undeclared work in Greece. From the analysis of the results, the theoretical framework regarding the main determinants of undeclared work is generally confirmed and the need for a different approach to the phenomenon is highlighted through the restoration of citizens' trust in official institutions and society in general. Finally, through the multiple regression model, it is shown that low tax sentiment, which is defined as the main motivation for not paying taxes and contributions, is statistically significantly correlated with unfavorable economic conditions, the inadequacy of the state apparatus, the forms of manifestation of undeclared work and with a range of socio-political factors. On the contrary, the research hypothesis regarding the correlation of low tax awareness with the estimated amount of tax evasion in specific categories of companies is rejected.