Τα Fake News ως εργαλείο στη γεωπολιτική: Η κρίση στον Έβρο
Creators: name: Γκουμάκης, Ιωάννης Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ψευδείς ειδήσεις
Κρίση Έβρου
Γεωπολιτική
Fake news
Evros crisis
Geopolitics

description: Παρότι, τα fake news (ψευδείς ειδήσεις) δεν είναι αποκλειστικά σύγχρονο φαινόμενο, εντάθηκε από τις αρχές του 21ου αιώνα κυρίως με την τέταρτη τεχνολογική επανάσταση και τη κυριάρχηση του Διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε κάθε πτυχή της κοινωνικής ζωής και συμπεριφοράς των ανθρώπων, και κατ’ επέκταση την πολιτική σκηνή. Τρανταχτό παράδειγμα αξιοποίησης των fake news για πολιτικό όφελος είναι οι αμερικανικές εκλογές του 2016, όπου ο Πρόεδρος Trump στήριξε όλη του την προεκλογική εκστρατεία στην αναπαραγωγή και διάδοση ψευδών ειδήσεων. Ο πόλεμος στην Συρία με τη δραματική αύξηση των προσφυγικών και μεταναστατικών ροών που είχε ως αποτέλεσμα, μετέβαλε σημαντικά τις ισορροπίες και δημιούργησε μια νέα γεωπολιτική κατάσταση στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα μετέτρεψε την Ελλάδα και την Τουρκία ως βασικούς παίκτες διαχείρισης αυτής της κρίσης. Υπό αυτό το πρίσμα, μεγάλο μέρος του πληθυσμού στην Ελλάδα άρχισε να αντιλαμβάνεται τους πρόσφυγες και τους μετανάστες αυτούς ως «απειλή εθνικής ασφάλειας», άποψη που σχετίζεται με την αύξηση των περιστατικών ρητορικής μίσους στο Διαδίκτυο, ενώ παράλληλα, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακολουθείται από ανοιχτές εκκλήσεις για βία και εδράζεται συνήθως σε ψευδείς ειδήσεις και γεγονότα. Η αυξανόμενη αρνητική στάση με ταυτόχρονη αναπαραγωγή fake news και παραποιημένων ειδήσεων άγγιξε την κορυφή του το Φεβρουάριο του 2020 με τη μαζική άφιξη προσφύγων και μεταναστών στα σύνορα μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας κατά χιλιάδες. Η τροπή αυτή που συμπαρέσυρε ευρωπαϊκή, τουρκική και ελληνική πολιτική σε σπασμωδικές και ιστορικές κινήσεις, οδήγησε στη δυνατότητα εργαλειοποίησης του προσφυγικού από τον πολιτικό κόσμο, κυρίως, για άσκηση εξωτερικής πολιτικής. Στο παιχνίδι αυτό ενεπλάκη ο ελληνικός, ο τουρκικός και ο διεθνής τύπος σε μία τεράστια ειδησεογραφική παραγωγή, πολύ συχνά με ψευδή στοιχεία και παραποιήσεις, η οποία χρησιμοποιήθηκε ευρέως από πολιτικούς, αξιωματούχους και στρατιωτικούς κύκλους για άσκηση πολιτικής, τόσο από την ελληνική, όσο και από την τουρκική πλευρά. Η παρούσα εργασία στοχεύει να αναδείξει την επίπτωση που έχουν οι ψευδείς ειδήσεις και παραποιημένα γεγονότα στη διαχείριση πολιτικών κρίσεων και τη γεωπολιτική χρησιμοποιώντας τα γεγονότα στα ελληνοτουρκικά σύνορα στον Έβρο τον Φεβρουάριο του 2020 ως περίπτωση μελέτης.
description: Even though fake news are not solely a contemporary phenomenon, however it was intensified at the beginning of the 21st century mainly by the fourth technological revolution and the dominance of Internet and social networking in every aspect of social life and behavior, and by extension the political scene. The 2016 American elections are a glaring example of using fake news to gain political benefit, where President Trump based his entire electoral campaign on the reproduction and distribution of fake news. The war in Syria resulting in a dramatic increase of the refugee and immigrant flows, transformed significantly the balance and created a new geopolitical situation in Europe, while at the same time turning Greece and Turkey into key players in managing this crisis. Under this light, large part of greek citizenry started to perceive the refugees and the immigrants as “threat on national security”, a fact that is related with the increase of hate speech incidents all over Internet, while at the same time, in some cases, it is followed by open calls for violence and is usually based on false news and facts. The growing negative attitude with the simultaneous reproduction of fake news and falsified news reached its peak in February 2020 with the mass arrival of refugees and migrants at the border between Greece and Turkey by the thousands. This development drifted European, Turkish and Greek politics in spasmodic and historic movements by weaponizing refugee problem as a tool for the exercise of foreign policy. In this game, the Greek, Turkish and international press were involved in a news mass production, very often with false facts and falsifications, which was widely used by politicians, officials and military circles to exercise policy, both from the Greek and from the Turkish side. This paper aims to highlight the impact that fake news and falsified facts have on political crisis management and geopolitics using the events at the Greek-Turkish border in Evros in February 2020 as a case study.