Κάτουλλος – Μαρτιάλης: βίωμα και ποίηση
Creators: name: Παπαδάκης, Σταύρος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Κάτουλλος
Μαρτιάλης
Ρώμη
Catullus
Martialis
Rome

description: Μέσα στην αιώνια πόλη δύο ποιητές επαρχιώτες, ο Κάτουλλος και ο Μαρτιάλης, κατάφεραν να γίνουν τα αστέρια του επιγράμματος. Ο πρώτος χτυπώντας γροθιά στο κατεστημένο της εδραιωμένης gravitas έπεσε θύμα του έρωτα και αυτοκαταστράφηκε, ενώ ο δεύτερος μέσω του δημοσιογραφικού δαιμονίου του μέσα σε μια σκληρή και παράλληλα φοβισμένη εποχή, η οποία δεν υπολόγιζε τη ζωή, έζησε και δημιούργησε ως αυλικός ποιητής. Εμείς οι σύγχρονοι αναγνώστες παρακολουθώντας τον δεύτερο ποιητή, ο οποίος με τόσο πολύ λαχτάρα δήλωσε ότι συνεχίζει το έργο του Κάτουλλου, αγωνιζόμαστε να αποκωδικοποιήσουμε τα λεγόμενά του, μένοντας άλλοτε ικανοποιημένοι κι άλλοτε όχι από τις δηλώσεις του. Στα μάτια μας πλέον ο Μαρτιάλης φαντάζει κλασικός, όπως στα μάτια αυτού φάνταζε ο Κάτουλλος. Προσπαθώντας, λοιπόν, να ερμηνεύσουμε τα λεγόμενά του, παράλληλα μελετάμε και τον πιο δυσνόητο ποιητή, τον Κάτουλλο. Και είναι δυσνόητος ο Κάτουλλος, γιατί το απόσταγμα της καλλιμαχικής ποίησης, το οποίο τρύγησε, ίσως να είχε αποκωδικοποιηθεί από τον Μαρτιάλη, αλλά αδύναμοι τις περισσότερες φορές, μένουμε στους στίχους του αμήχανοι, κυρίως όταν νιώθουμε τις αλλαγές που φέρει η ποίησή του. Η Ρώμη η ίδια στέκεται πάντα μπροστά μας διαχρονική και αλλαγμένη παράλληλα από τον έναν στον άλλον ποιητή, μια Ρώμη αιώνια, η οποία με την κοσμοπολίτικη δημόσια ζωή της ερέθισε και ενέπνευσε τους δύο ποιητές, έδωσε ευκαιρίες με τις γιορτές της στον Μαρτιάλη να εκφραστεί και να γίνει ένας άλλος Κάτουλλος μέσα από τις μη καταξιωμένες nugae, οι οποίες κατόρθωσαν και επιβλήθηκαν μέσα στο αφιλόξενο γι’ αυτές λογοτεχνικό περιβάλλον της υψηλής ποίησης. Έφτασαν στο σημείο να είναι aliquid, δικαιώνοντας τον ευρετή τους, τον Κάτουλλο, ο οποίος, όταν τις αφιέρωνε στον Νέπωτα, δεν ήλπιζε ότι θα γίνουν μια «λεωφόρος» ποίησης και πίστευε ότι θα ασφυκτιούν μέσα στη στενή ατραπό, την οποία τους είχε ορίσει ο Κικέρωνας, ο αυστηρός αυτός κριτής τους, καταδιώκοντας κυριολεκτικά από τον λογοτεχνικό χάρτη αυτά τα ανήσυχα πνεύματα, τους novi poetae, όπως τους ονόμασε περιφρονητικά. Ο Μαρτιάλης αγκάλιασε με σεβασμό την παράδοση της εποχής του και την επεξέτεινε, πρόσθεσε και το δικό του όνομα στο επίγραμμα και έγινε ο σχολιαστής της επικαιρότητας, μετέτρεψε το σχεδόν αποκλειστικά ερωτικό επίγραμμα του καταστραμμένου από τον έρωτα Κατουλλου σε telum πιο δυνατό απ’ ό,τι ο προκάτοχός του και στηλίτευσε, εγκωμίασε και σχολίασε καταστάσεις και πρόσωπα. Το λατινικό επίγραμμα σταθερό στη δωρική βάση του συνέχισε να εμπνέει χαράζοντας την μοναδική δική του πορεία μεταφέροντας το σφρίγος, το «αλάτι» και τον σεβασμό του, γιατί oι υπηρέτες του εφήρμοσαν το ρητό του πρώτου διδάξαντος: “nam castum esse decet poetam / ipsum, versiculos nihil necesse est, / qui tunc denique habent salem et leporem / si sunt mοlliculi et parum pudici”.
description: In Rome, the eternal city, two provincial poets, Catullus and Martial, managed to become the stars of epigram. The former, by causing a crack in the established gravitas, became a victim of love which led him to self-destruction while the latter, by the way of his journalistic genius in the midst of a cruel and, at the same time, frightening era which greatly disregarded life, lived and created as a poet in the Flavian court. We, the comtemporary readers, in an attempt to comprehend the latter poet, who so fervently stated that he continued Catullu’s work, struggle to decode what he meant and whose statements sometimes leave us satisfied and some others not. In our eyes Martial appears to be classic as Catullus appeared to be classic in his eyes. Thus, in an attempt to interpret his meaning, we simultaneously study Catullus the more incomprehensible one, who is regarded as because the gist of the callimachean poetry harvested by Catullus, might have been decoded by Martial, and secondly on account of the weakness we show most of the times, we stick to his verses feeling embarrassed, mainly when we feel the changes brought about by his poetry. Rome stands before us everlasting and changing according to the way the two poets had seen city; an eternal Rome, which by the way of its cosmopolitan public life stimulated and inspired the two poets, and because of its feasts provided Martial with the chance, to express himself and become another Catullus by means of the non-renowed nugae, which managed to prevail despite the inhospitable literary environment of high poetry. They reached the point of becoming aliquid, confirming their pioneer Catullus, who dedicating his poems to Nepo didn’t hope that they would turn out to be a “torrent” of poetry, he believed that they would suffocate within the narrow stream, as defined by their strict judge, Cicero, who literally excluded these restless spirits, the “novi poetae” as he scornfully called them, from the literary circle. Martial embraced the tradition of his time with respect and he extended it, he added his name to the epigram and became the commentator of current issues, he converted the almost exclusively erotic epigram - devised by who the devastated by love Catullus, - to a telum more powerful than his predecessors’ one, and he castigated, praised and criticized states and individuals. The latin epigram maintaining its stable dorian basis continued to inspire, carving its own unique route and transferring its vigour, sal and respect, because its followers implemented Catullus’ first literary principle: “nam castum esse decet pium poetam / ipsum, versiculos nihil necesse est, / qui tum denique habent salem et leporem / si sunt mοlliculi ac parum pudici”.