Το εξάγωνο στη βυζαντινή αρχιτεκτονική
Creators: name: Ακριβοπούλου, Σοφία
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Ταφικά κτίρια, μαυσωλεία, μαρτύρια
Συμβολισμοί, Χριστόγραμμα, αρειανισμός
Περίκεντρα κτίρια
Εξάκογχα, εξάβολα κτίρια
Εξάλογχες,εξάβολες κολυμβήθρες
Mausolea, Martyria
Symbolism, ChiRo, Areianism
Concentric buildings
Hexagonal-six lobed buildings
Hexagonal,six lobed fonts

description: Το εξάγωνο στην μνημειακή αρχιτεκτονική εφαρμόζεται στα περίκεντρα κτίρια ήδη από την αρχαιότητα, σε σύνθεση πάντα με τον κύκλο που είναι το κυρίαρχο σχήμα. Με καθαρή, αυτόνομη μορφή εμφανίζεται την εποχή της Αυτοκρατορίας σε κτίρια κι εσωτερικούς χώρους. Στη χριστιανική αρχιτεκτονική εφαρμόστηκε ευρύτατα όχι μόνο σε μεγάλα κτίρια αλλά και σε μικρότερες, λειτουργικές κατασκευές, θρησκευτικού χαρακτήρα(κολυμβήθρες, άμβωνες, κιβώρια, φιάλες). Η ιστορική και γεωγραφική εξάπλωση του εξαγώνου χαρακτηρίζεται περισσότερο από συγκεντρώσεις ομοειδών παρά από διάσπαρτα και μεμονωμένα παραδείγματα : παλαιοχριστιανικές κολυμβήθρες σε Ιστρία-Δαλματία, Ρώμη και Βόρειο Αφρική, παλαιοχριστιανικοί άμβωνες σε Δαλματία και Παλαιστίνη, κτίρια της όψιμης αρχαιότητας σε Ρώμη, Θεσσαλονίκη και Κωνσταντινούπολη, μεσοβυζαντινά κτίρια σε Δαλαμτία, Γεωργία, Αρμενία, κατά προέκταση και Τρανσυλβανία, ημιεξαγωνικές αψίδες σε ναούς της ελλαδικής σχολής, "εξαγωνικοί" τρουλαίοι ναοί κοντά στην Πρεσλάβα. Μοναδική περίπτωση εφαρμογής του εξαγώνου είναι η σύνθεση της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινούπολης. Η ειδική συμβολική αξία του σχήματος εντάσσεται στο γενικό πλαίσιο συμβολισμών των περίκεντρων κτιρίων από τη στιγμή της εμφάνισής τους μέχρι τη σύγχρονη εποχή. Τα χριστιανικά εξάγωνα φέρουν, όπως και τα υπόλοιπα περίκεντρα της εποχής τους, έντονους συμβολισμούς, κυρίως θρησκευτικούς : οι βασικότεροι είναι η σύνδεση του θανάτου με τη βάπτιση και η ισχυροποίηση του ορθόδοξου τριαδικού δόγματος σε περιοχές που μαστίζονταν από αιρέσεις(ΙΣτρία-Δαλματία, Βόρεια Αφρική)
description: The hexagon in monumental architecture is applied on central plan buildings already from Antiquity and it has always been related to the cirlce, which is the predominant figure. It appears in a clear, autonomous form in the Imperial era in buildings and interior places. In christian architecture it has been widely applied not only in big buildings but in smaller, functional constructions of religious character(baptismal fonts, pulpits, ciboria, phialae). The historical and geographical expansion of the hexagon is characterised more by concentrations and similar examples rather than interspersed and isolated ones: early christian baptismal fonts in Istria-Dalmatia, Rome and North Africa, early christian pulpits in Dalmatia and Palestine, late antiquity buildings in Rome, Thessaloniki and Constantinople, mid-byzantine buildings in Dalmatia, Georgia, Armenia and Transylvania, semi-hegagonal apses in churces of the Helladic school, "hexagonal" domed churches near Preslava. A unique case of the application of the hexagon is the structure of Agia Sophia in Constantinople. Christian hexagons have, as the rest of the central planned of their era, strong symbolisms, mainly religious ones: the most important are the connection of death with christening and the strengthening of the orthodox, triadic doctrine in areas that were plagued by religious sects(Istria-Dalmatia, Northern Africa)