title: Μελέτη αποκατάστασης και επανάχρησης των εγκαταστάσεων παραγωγής οίνου της πρώην Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Κισσάμου
title: Restoration and adaptive reuse of the wine production facilities of the Former Union of Agricultural Cooperatives of Kisamos
Creators: name: Βαλλιανατος Κωνσταντινος
Publisher: name: Technical University of Crete
Year: 2024

description: Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας είναι η συλλογή, καταγραφή και αποτύπωση των δεδομένων που αφορούν στο εγκαταλελειμμένο κτιριακό δυναμικό εγκαταστάσεων του Αγροτικού Συνεταιρισμού Κισάμου καθώς και τον χώρο που τις περιβάλλει. Η μελέτη αυτή γίνεται μέσα από το πρίσμα του γνωστικού αντικειμένου της αποκατάστασης ιστορικών κτιρίων και συνόλων. Ως εκ τούτου, πρόθεση είναι η διαμόρφωση αρχιτεκτονικής πρότασης για την αποκατάσταση και επανάχρηση του συνόλου με όρους τέτοιους που θα προστατεύουν τις αξίες του και δύναται να αποτελέσουν γόνιμο πεδίο διαλόγου ανάμεσα στην ιστορία του και την θέση που εκείνο μπορεί να αξιώσει στον βίο των πολιτών σήμερα.
Αντικείμενο της εργασίας αποτελεί το σύνολο των βιομηχανικών μονάδεων παραγωγής οίνου της άλλοτε Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Κισάμου, ανενεργή έκταση σε θέση μεταξύ του ιστορικού πυρήνα της πόλης και της τουριστικής ζώνης του παραλιακού μετώπου. Πρόκειται για έργο υποδομής του οποίου η οικοδομική ιστορία ολοκληρώνεται στην δεκαετία του 1960 και σήμερα γνωρίζει πλήρη εγκατάλειψη. Τα αξιακά κριτήρια που οδήγησαν στην επιλογή του συνόλου αφορούν την αξία του χώρου, την τυπολογική και αρχιτεκτονική αξία των εγκαταστάσεων καθώς επίσης και την αξία της ιστορικής μνήμης όπου εκείνες εκφράζουν.
Στο πλαίσιο της βιβλιογραφικής ανασκόπησης αξίζει να αναφερθεί πως δεν υπάρχει διαθέσιμη πληροφορία με μορφή εκτενούς αναφοράς για την κατασκευή των κτιρίων και τις επεμβάσεις που έλαβαν χώρα σε αυτά έως σήμερα. Ακόμη, η αναζήτηση πληροφοριών στο αρχείο του συνεταιρισμού καθίσταται αδύνατη λόγω της μη οργάνωσης του καθώς και του πλήθους των εγγράφων διαφόρων τύπων που το απαρτίζουν. Μεγάλο μέρος της γνώσης αντλείται από συνεντεύξεις με ανθρώπους οι οποίοι εργάστηκαν στις εγκαταστάσεις παραγωγής οίνου έως το 1985. Οι πληροφορίες αφορούν τόσο την λειτουργία των εγκαταστάσεων όσο και την αξία τους για την τοπική κοινωνία. Επιπλέον σημαντικές γνώσεις αντλούνται από την πτυχιακή εργασία του Δημήτρη Γ. Αθανασάκη στο Τ.Ε.Ι. Πάτρας το 1991 με τίτλο «Ανάλυση της Ένωσης Γεωργικών Συνεταιρισμών Κισάμου σε όλους τους τομείς της δραστηριότητάς της» . Η αξία του συγγράμματος αυτού για την παρούσα εργασία προκύπτει τόσο από τις λεπτομέρειες οι οποίες καταγράφονται σε αυτή, ορίζοντας τις κατευθύνσεις για αναζήτηση και συλλογή υλικού, όσο και από την περίοδο δημιουργίας της. Τέλος, σημαντική είναι η συμβολή αεροφωτογραφιών της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού οι οποίες χρονολογούνται από το 1966 έως σήμερα. Οι αεροφωτογραφίες αυτές αποτελούν ντοκουμέντο της μορφής των εγκαταστάσεων κατά την περίοδο της δημιουργίας τους, ενώ ολιγάριθμες επιπλέον φωτογραφίες έχουν βρεθεί τεκμηριώνοντας περαιτέρω όσα γνωρίζουμε για το σύνολο.
Η μέθοδος συλλογής του υλικού προς μελέτη αφορά βιβλιογραφική αναζήτηση, διαδικτυακή αναζήτηση, συνεντεύξεις και έρευνα πεδίου στον χώρο των εγκαταστάσεων παραγωγής οίνου.
Η ανάπτυξη της εργασίας ξεκινά με την ιστορική πορεία του Καστελίου Κισάμου εστιάζοντας στον ευρύτερο χώρο του φρουρίου, όπου βρίσκονται σήμερα οι εγκαταστάσεις παραγωγής οίνου. Στην συνέχεια γίνεται πολεοδομική ανάλυση της περιοχής, με σκοπό την εξαγωγή συμπερασμάτων για τις ανάγκες του τόπου. Ακολουθεί η καταγραφή ιστορικών δεδομένων των εγκαταστάσεων, του τρόπου λειτουργίας και της υφιστάμενής τους κατάστασης. Στο σημείο αυτό περιγράφονται τα τυπολογικά και μορφολογικά στοιχεία των επιμέρους υποδομών του συνόλου, καθώς επίσης και οι μεταγενέστερες επεμβάσεις που έχουν γίνει σε αυτό. Έπειτα, καταγράφονται οι βλάβες και φθορές τους με σκοπό την αποτίμηση και σύντομη παράθεση μεθόδων επίλυσής τους. Κατόπιν, διατυπώνονται οι αξίες του συνόλου και γίνεται επιμέρους αξιολόγηση των στοιχείων που συνθέτουν την υφιστάμενη κατάσταση. Με τον τρόπο αυτό διαχωρίζονται τα αξιόλογα στοιχεία από εκείνα που είναι ασύμβατα, ορίζοντας τις κατευθύνσεις για την πρόταση αποκατάστασης και επανάχρησης. Πριν παρουσιαστεί η πρόταση, καταγράφονται ορισμένα παραδείγματα επεμβάσεων που έχουν υλοποιηθεί σε βιομηχανικά σύνολα και τα οποία θεωρούνται χρήσιμα στα πλαίσια της μελέτης. Βάσει των παραπάνω, διαμορφώνονται οι στόχοι της επέμβασης στο σύνολο, καθώς και οι παράμετροι του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού. Οι νέες χρήσεις καθορίζονται και χωροθετούνται στις εγκαταστάσεις, ενώ περιγράφεται το σύνολο των επεμβάσεων στον περιβάλλων χώρο, τον υπαίθριο χώρο και τις υποδομές του συνόλου. Η εργασία ολοκληρώνεται με την παρουσίαση δικτύου πεζοδρόμων που συνδέει το ανακτημένο σύνολο με την πόλη, καθώς επίσης και οι δυνατότητες επέκτασης του δικτύου αυτού στον αστικό ιστό.
description: The purpose of this master's thesis is the collection and documentation of data related to heritage fabric and its’ surrounding areas. This study is conducted through the prism of cognitive restoration of historical buildings and ensembles. The intention is to formulate an architectural proposal for the restoration and adaptive reuse of the site in a manner that protects its values and fosters a dialogue between its historical significance and its contemporary role in the lives of citizens.
The subject of this thesis is the abandoned industrial wine production units of the former Union of Agricultural Cooperatives of Kisamos, an inactive area located between the historical core of the city and the tourist zone of the coastal front. This infrastructure fabric, whose building history dates back to the 1960’s, is currently completely abandoned. The criteria for selecting this site include the value of the space, the typological and architectural significance of the facilities, and the historical memory they represent.
In the bibliographic review, it is noteworthy that there is no extensive report available on the construction and interventions of the building to date. Additionally, searching for information in the cooperative's files is challenging due to their lack of organization and the volume of various types of documents. Much of the knowledge is derived from interviews with individuals who worked in the wine production facilities until 1985, covering both the operation of the facilities and their value to the local community. Valuable insights are drawn from Dimitris G. Athanasakis’s thesis at T.E.I. Patras (1991), titled "Analysis of the Union of Agricultural Cooperatives of Kissamos in All Areas of Its Activity". This document is significant for its detailed recording, directing the material collection and its historical context. Furthermore, aerial photographs from the Army Geographical Service of Greece, spanning from 1966 to the present, are crucial for documenting the facilities' original form and subsequent changes. Additional photographs further document the complex.
The method of collecting material for this study involves bibliographic research, internet searches, interviews, and field research in the area of the wine production facilities.
The work begins with a historical overview of Kasteli of Kisamos, focusing on the broader area of the fortress where the wine production facilities are located. This is followed by an urban planning analysis of the area to draw conclusions about the city’s needs. Historical data of the facilities, their mode of operation, and their current state are then recorded. The typological and morphological elements of the individual infrastructures are described, along with the subsequent interventions that have taken place. Structural damages and materials’ degeneration are documented for valuation, and a brief list of methods for addressing these issues is provided. The values of the fabric are formulated, and the elements of the existing situation are individually evaluated to separate valuable elements from incompatible ones, thus defining directions for the restoration and reuse proposal. Before presenting the proposal, examples of interventions in similar industrial groups are reviewed for their relevance to the study. Based on these insights, the goals of the intervention and the parameters of the architectural design are established. New uses are determined and located within the facilities’ fabric, while the interventions in the surrounding area, including the courtyard and infrastructure, are described. The thesis concludes with the presentation of a network of open public spaces that connects the restored complex to the city, while exploring the potentials of extending this network into the urban fabric further in the future.