Ο επίμονος άνθρωπος του Κάφκα και το ανθρώπινο πλήθος του Φραγκιά: Κατασκευές μύθων – συναρμογές μηχανών – λογοτεχνικές μηχανές γραφής
Creators: name: Βράνα, Τριανταφυλλιά Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Φραντς Κάφκα και Αντρέας Φραγκιάς
Άνθρωπος, Πλήθος
Κατασκευές μύθων, Συναρμογές μηχανών, Λογοτεχνική γραφή
Franz Kafka and Andreas Fragias
Persistent man, Human crowd
Myth constructions, Machine assembly, Literary writing

description: Η παρούσα εργασία αποτελεί συνεξέταση της λογοτεχνίας του Φραντς Κάφκα και του Αντρέα Φραγκιά, των λογοτεχνικών τρόπων με τους οποίους οι δύο συγγραφικοί κόσμοι συναντώνται θεματικά και αισθητικά στα πλαίσια ενός γόνιμου διαλόγου που αποκαλύπτει μια νέα λογοτεχνική τοιχογραφία. Η εργασία δεν στέκεται στο επίπεδο επιρροής του ενός συγγραφέα από τον άλλο. Μελετά τις κοινές συντεταγμένες με τις οποίες αναπτύσσεται το έργο τους –έχοντας στο κέντρο τον άνθρωπο και τις δυνάμεις που τον αντιπαλεύουν– και τους ιδιαίτερους τρόπους με τους οποίους το ένα συγγραφικό σύμπαν φωτίζει το άλλο. Τα σταθερά αμφισβητούμενα όρια πραγματικότητας και μυθοπλασίας και τα διαρκώς δοκιμαζόμενα όρια της λογοτεχνικής γραφής αποτελούν τον πυρήνα της συγγραφικής εργασίας, των δύο λογοτεχνών, που επικεντρώνεται στο δράμα του ανθρώπου. Στο πρώτο μέρος παρουσιάζεται η μέθοδος με την οποία οι δύο συγγραφείς εκθέτουν την πραγματικότητα εγείροντας ερωτήματα γύρω από την αυτονομία της τέχνης και της σχέσης της με την ιστορία, την πολιτική, την κοινωνία και τη μεταφυσική. Από τη μοναξιά του «Καλλιτέχνη της πείνας» (Κάφκα), όπου η καλλιτεχνική δημιουργία αποκτά την ιδιότητα λατρευτικού τοτέμ που εύκολα αποκαθηλώνεται, περνάμε στα κολαστήρια της «Αποικίας των καταδίκων» (Κάφκα) και του Λοιμού (Φραγκιάς). Εδώ εξετάζουμε το ερώτημα περί της αυτονομίας ή της στράτευσης της τέχνης όταν το διακύβευμα είναι η πραγματικότητα που διαρκώς μας διαφεύγει ενώ η ανθρώπινη ταυτότητα και αξιοπρέπεια τελούν υπό διωγμό. Ο παραβολικός λόγος του Κάφκα και ο αλληγορικός λόγος του Φραγκιά δεν είναι καταφυγή στο μυθοπλαστικό. Ο κατασκευασμένος μύθος είναι ο τρόπος με τον οποίο οι συγγραφείς αναπλαισιώνουν ιστορικά συμφραζόμενα ώστε να τους προσδώσουν καθολικότερες διαστάσεις. Στο δεύτερο μέρος προσεγγίζεται ο μύθος του Πύργου (Κάφκα) και η αλληγορία του Πλήθους (Φραγκιάς) στα πλαίσια της ίδιας προβληματικής, δηλαδή της σχέσης της λογοτεχνίας με την κοινωνία. Τίθενται ζητήματα σχετικά με τη διάκριση μορφής και περιεχομένου που αντιβαίνει τους όρους της γενικής αισθητικής η οποία εξετάζει το έργο, πρώτον, ως ένα όλον και, δεύτερον, ως αναπόσπαστο και ταυτόχρονα αυτόνομο τμήμα του ανθρώπινου πολιτισμού, καθώς και το θέμα της ερμηνείας που στοχεύει στη διαφάνεια του έργου και της κριτικής. Τα δύο μυθιστορήματα επιχειρούν νέες χωρομετρήσεις της ανθρώπινης κοινωνίας, του κοινού ανθρώπινου ισοδύναμου που συνθλίβεται από συναρμογές απρόσωπων, ελεγκτικών μηχανισμών εξουσίας. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος επιχειρείται μια πιο ειδική πραγμάτευση των έργων που ήδη παρουσιάστηκαν παράλληλα με κάποια ακόμα. Με σημείο εκκίνησης τη Μεταμόρφωση (Κάφκα) η μελέτη εστιάζεται σε ανθρώπινες, γλωσσικές και λογοτεχνικές μεταμορφώσεις που τα κείμενα του Κάφκα και του Φραγκιά πραγματώνουν ώστε να υπηρετηθούν κοινές συγγραφικές στοχεύσεις. Πιο συγκεκριμένα, από τους ζωομορφισμούς της Μεταμόρφωσης και του Λοιμού και τη χαμένη ανθρώπινη μορφή στον Πύργο και στο Πλήθος, οι γλωσσικές και λογοτεχνικές μεταμορφώσεις καταγράφουν τις παραμορφώσεις της ανθρώπινης ταυτότητας και εγγράφουν το αίτημα για ελεύθερη βούληση. Η μελέτη στοχεύει να καταδείξει πως ο Κ. του Κάφκα είναι το ανθρώπινο πλήθος του Φραγκιά: η λογοτεχνία των δύο συγγραφέων είναι ένας πειραματισμός των ορίων της ανθρώπινης ύπαρξης και της λογοτεχνικής γραφής. Στο κέντρο βρίσκεται πάντα ο άνθρωπος και το δράμα της ύπαρξης. Ο Κάφκα το καταγράφει και ο Φραγκιάς το υπομνηματίζει
description: This study is a parallel examination of Franz Kafka and Andreas Fragias’ literature, the specific ways that the two literary worlds thematically and aesthetically meet in the context of a prolific dialogue that brings to light a new literary mural. The study proceeds beyond the simplistic approach of influence. It investigates the common coordinates based upon their work develops –maintaining in the centre the human being and the powers that fight against them– and the distinctive manners that the one literary cosmos illuminates the other. The constantly debatable limits between reality and fiction and the perpetually under test limits of literary writing constitute the core of the two writers’ work that concentrates on human drama. In the first part it is presented the method according to which the writers expose reality raising questions about art’s autonomy and, in parallel, about its relevance to history, politics, society and metaphysics. In Kafka’ s “A Hunger Artist” artistic creation acquires the attributes of a worship totem that is easily destroyed when no longer serves public tastes as artistic authenticity appears to be neglected. In the living hell of Kafka’s “In the Penal Colony” and Fragias’ “Plague” the issue of art’s autonomy is posed through the employment of parables and allegories that transfuse to the texts broader dimensions that exceed the apparent narrow historical contexts. While reality remains elusive, the constructed myth pointently breaks with a realist aesthetic in order to expose the degeneration of human identity. In part two Kafka’s The Tower and Fragias The Crowd are also examined in the problematics of artistic freedom of expression so as to be clearly shown the fictionality of reality and the reality of fiction that the writers’ work aims to indicate: In both literary worlds the human condition is threatened by invisible mechanisms of power. In the last part the study undertakes an examination of the common literary methods of the two writers under the prism of the concept of “metamorphosis”, human, linguistic and literary. Beginning with Kafka’s Metamorphosis and revisiting the above texts it is established that any kind of deformation of the characters articulates the distortion of human identity and the depravation of freedom and free will. In Kafka and Fragias’ literature ordinary humans are the protagonists of the one drama, that of human existence and mortality