Χρονολογήσεις των λέξεων και τύπων του Λεξικού της Κοινής Νεοελληνικής με βάση το Λεξικό της Μεσαιωνικής Ελληνικής Δημώδους Γραμματείας του Κριαρά, την Επιτομή του Λεξικού του Κριαρά και του Lexikon zur byzantinischen Gräzität
Creators: name: Χαλδογερίδου, Μαρία-Παναγιώτα Ευσταθίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Μεσαιωνική Ελληνική
Λεξικά
Ετυμολογία
Medieval Greek
Dictionaries
Etymology

description: Η παρούσα εργασία, αντλώντας από το πεδίο της λεξικογραφίας, έχει ως βασικό θέμα τις χρονολογήσεις των λέξεων και των τύπων του Λεξικού της Κοινής Νεοελληνικής (ΛΚΝ), σε συνδυασμό με τις πληροφορίες που προσφέρουν το Λεξικό της μεσαιωνικής ελληνικής δημώδους γραμματείας του Κριαρά (Κριαράς), η Επιτομή του λεξικού του Κριαρά (Επιτομή) και το Lexikon zur byzantinischen Gräzität (LBG). Στο εισαγωγικό κεφάλαιο αναφέρουμε τους λόγους για τους οποίους κρίνεται σκόπιμη η ενασχόλησή μας με αυτό το θέμα. Ακολουθεί το κεφάλαιο της μεθοδολογίας, όπου εξηγούμε αναλυτικά στον αναγνώστη τον τρόπο με τον οποίο εργαστήκαμε. Το πρωταρχικό βήμα σε αυτήν την προσπάθεια, ήταν να αποδελτιώσουμε και να καταγράψουμε τα λήμματα του ΛΚΝ και να δούμε πως αυτά απαντούν στον Κριαρά και το LBG. Συγκεκριμένα, για κάθε λήμμα του ΛΚΝ χρειάστηκε να βρούμε, σε σχέση με τα λεξικά των Κριαρά και LBG, τα εξής στοιχεία: α) την τυπολογική μορφή της λέξης, δηλαδή αν η μορφή της διατηρείται ίδια από τη μεσαιωνική περίοδο έως σήμερα, β) ποιο είναι το παλαιότερο μαρτυρημένο μεσαιωνικό κείμενο, όπου εμφανίζεται, γ) ποιες είναι οι σημασίες της, δ) πως ορίζεται η ετυμολογική της προέλευση. Στόχος του εγχειρήματος ήταν να εντοπίσουμε το παλαιότερο μεσαιωνικό κείμενο που δίνουν τα λεξικά των Κριαρά και LBG. Από την έρευνα που πραγματοποιήθηκε και την επεξεργασία των δεδομένων εντάξαμε τις λέξεις/τύπους σε οκτώ (8) κατηγορίες, βασιζόμενοι στο κείμενο που απαντούν. Με βάση λοιπόν αυτήν την πληροφορία οδηγηθήκαμε α) στη χρονολόγηση λέξεων και τύπων και συγχρόνως β) σε μία χρονολογική αναπροσαρμογή των λέξεων/τύπων του ΛΚΝ. Προσπαθήσαμε με άλλα λόγια να γεφυρωθεί το χάσμα από την αρχαία ελληνική έως τη νέα ελληνική και να αποκατασταθούν τυχόν ανακρίβειες ή λάθη στον ετυμολογικό τμήμα του ΛΚΝ. Η εργασία ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα, στα οποία οδηγεί η αξιοποίηση των παραπάνω πληροφοριών, ενώ στο τέλος ακολουθεί το παράρτημα, όπου παρατίθεται το πρώτο τμήμα του ψηφίου Α. Επομένως, η εργασία, αυτή επιτελεί διττό ρόλο, αφ’ ενός εμπλουτίζει με νέες πληροφορίες το ΛΚΝ και βοηθά στη διόρθωσή του, αφ’ ετέρου δίνει το έναυσμα σε νέους ερευνητές να προχωρήσουν σε διορθώσεις και προσθήκες
description: The current thesis, drawing from the field of lexicography, targets in dating words and types as defined in the Dictionary of Standard Modern Greek Language (LKN), combined with the information of the Dictionary of Medieval Vulgar Greek Literature by Kriaras (Kriaras), of the Epitome of Dictionary by Kriaras (Epitome) and of the Lexikon zur byzantinischen Gräzität (LBG). The introduction chapter lists all the reasons that define why it is worth working on an issue like this one. The next chapter describes in detail the adopted methodology and how the research was conducted. The initial step to this direction, was to gather and document all entries from the LKN and examine how these entries are met in Kriaras and in LGB. More specifically, we had to identify the following characteristics for every entry in LKN, in comparison with Kriaras and LBG: a) the typological form of a word, meaning whether a word preserves its form from the medieval times until the present, b) which is the oldest medieval document that said word appeared first on, c) what are its several meanings, d) what defines its etymological origin. The goal was to locate the oldest medieval text as given in Kriaras and LBG dictionaries. From the conducted research and the processing of the data collected, we categorized the words/types in eight (8) categories, based on the text they appear. Based on this information we were lead to a) dating words and types and, at the same time, b) chronological adjustment of words and types of LKN. In other words, we tried to bridge the gap between the ancient greek language and the modern greek language and also to restore potential inaccuracies or mistakes in the etymological part of LKN. This assignment ends with the presentation of the conclusions that we came to by utilizing of all the above data, and at the very end, lies the appendix, where the first part of letter “A” is listed. Consequently, this work serves a double role, since enriches with new information the LKN and contributes in correcting it, but also, serves as a starting point for new researchers to contribute in additions and corrections also