Τα παραγωγικά επιθήματα στα εγχειρίδια Γλώσσας του Δημοτικού Σχολείου: συχνότητα εμφάνισης, γραμματική περιγραφή και προτάσεις διδασκαλίας
Creators: name: Βουζαρά, Αναστασία Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Μορφολογία
Παραγωγικά επιθήματα
Πρωτοβάθμια εκπαίδευση
Morphology
Derivational suffixes
Elementary school

description: Αντικείμενο μελέτης της διπλωματικής εργασίας είναι τα παραγωγικά επιθήματα στα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας του Δημοτικού σχολείου αναφορικά με τη συχνότητα εμφάνισής τους, τη γραμματική τους περιγραφή και τις προτάσεις διδασκαλίας. Ειδικότερα, σκοπός της εργασίας είναι να απαντήσει στα εξής ερωτήματα: 1) ποια παραγωγικά επιθήματα διδάσκονται μέσα από τα σχολικά εγχειρίδια της γλώσσας στις τέσσερις πρώτες τάξεις του Δημοτικού, 2) Ποια είναι η συχνότητα εμφάνισής τους , 3) Ποια συμπεράσματα προκύπτουν, τα οποία θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν στη διδακτική εφαρμογή και συνακόλουθα στην ανάπτυξη της μορφολογικής επίγνωσης των μαθητών/τριών των τάξεων Α’ –Δ’ Δημοτικού αναφορικά με τα παραγωγικά επιθήματα. Για το πρώτο ερώτημα χρησιμοποιήθηκαν και μελετήθηκαν τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας των πρώτων τεσσάρων τάξεων, από τα οποία συγκεντρώθηκαν οι αντίστοιχες δραστηριότητες που αφορούν στα παραγωγικά επιθήματα όπως και τα αντίστοιχα βιβλία του δασκάλου, τα οποία επισημαίνουν τους διδακτικούς στόχους και την αντίστοιχη μεθοδολογία που ακολουθείται για κάθε διδακτική ενότητα. Η συχνότητα των παραγωγικών επιθημάτων διερευνήθηκε μέσω του Helexkids, μιας ανοιχτής ως προς την πρόσβαση διαδικτυακής βάσης γλωσσικών δεδομένων, η οποία αντλεί τα δεδομένα της από τα σχολικά εγχειρίδια του Δημοτικού σχολείου. Τα αποτελέσματα τόσο για το πρώτο όσο και για το δεύτερο ερευνητικό ερώτημα δίνονται για κάθε τάξη ξεχωριστά. Όσον αφορά το δεύτερο ερώτημα, για κάθε παραγωγικό επίθημα δίνεται η συχνότητα με βάση τον αριθμό λέξεων στις οποίες εμφανίζεται το κάθε παραγωγικό επίθημα, τις συνολικές εμφανίσεις των λέξεων αυτών και τις συνολικές εμφανίσεις τους ανά εκατομμύριο. Έτσι, βρέθηκε ότι τα επιθήματα με τη μεγαλύτερη συχνότητα σ’ αυτές τις τάξεις είναι τα –άκι, -ίζω, -είο, -ικός. Ακόμη, η διδασκαλία των επιθημάτων προχωρά κλιμακωτά όσο προχωράμε από τη μία τάξη στην άλλη. Επίσης, σε ορισμένες περιπτώσεις τα σχολικά εγχειρίδια επιλέγουν να εστιάσουν στη διδασκαλία ορισμένων επιθημάτων παρά τη χαμηλή τους συχνότητα, όπως στις τάξεις Β’, Γ’, Δ’ Δημοτικού με τα επιθήματα –ίνος, -ινός –ένιος. Με βάση τα αποτελέσματα που προέκυψαν από την έρευνα στα σχολικά εγχειρίδια και το Helexkids και με βάση τα διδακτικά μοντέλα των σχολικών εγχειριδίων και τους σκοπούς και στόχους των Αναλυτικών προγραμμάτων διατυπώνονται προτάσεις διδασκαλίας των παραγωγικών επιθημάτων για τις τέσσερις πρώτες τάξεις του Δημοτικού. Η εργασία ολοκληρώνεται με τα συμπεράσματα και τις δυνατότητες που δίνει το συγκεκριμένο πεδίο για μελλοντικές έρευνες.
description: The subject of the dissertation is the derivational suffixes in the textbooks of Greek language and literature which are taught in o the elementary school. The suffixes were studied according to their frequency of occurrence, grammatical description and teaching proposals. Especially, the research aims to investigate some main questions about the topic such as: 1) which derivational suffixes are taught through the textbooks from the 1st to 4th grade of elementary school, 2) which their frequency of occurrence is, 3) what we can conclude about the teaching of derivational suffixes in these grades and if it is possible to exploit these conclusions in accordance with the teaching of derivational suffixes and pupils’ morphological awareness. According to the first question we studied the textbooks of Greek language which are used from the 1st to 4th grade and we gathered all the activities which are related to derivational suffixes. The occurrence of derivational suffixes was investigated through Helexkids, a free webby word- frequency database that is based on textbooks of elementary school. The results of both first and second question are given for each grade separately. As far as the second question is concerned, the occurrence of each derivational suffix is given according to the number of words in which the suffix appears, the frequency of these words and the estimated frequency per million. The derivational suffixes with the highest frequency of occurrence in these grades are –άκι, -ίζω, -είο, -ικός. Moreover, it is found that teaching derivational suffixes is a procedure that advances gradually from the 1st to 4th grade. However, in some cases the textbooks choose to teach derivational suffixes with low frequency of occurrence, such as –ινος, -ινός, -ένιος in 2nd, 3rd and 4th grade. In addition, the dissertation attempts to give teaching proposals for derivational suffixes which are based on both the results and the teaching models of the textbooks. Last but not least, the dissertation indicates the conclusions and the possibilities of this scientific area for future researches.