Πολυτέλεια και ολιγάρκεια κατά τον Ιωάννη Χρυσόστομο:
Creators: name: Μπούκα, Αργυρή Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Ιωάννης Χρυσόστομος
Πολυτέλεια
Ολιγάρκεια
John Chrysostom
Luxury
Frugality

description: 1. Η πολυτέλεια και η ολιγάρκεια, ως δυο κατά βάση αντίθετες έννοιες σύμφωνα με τη διδασκαλία του Αγ. Ιωάννου του Χρυσοστόμου κατοχυρώνονται, θα λέγαμε, αρχικά στην Π. Δ. και περισσότερο στην εν Χριστώ Αποκάλυψη, στην Κ. Δ. Στην Π. Δ. αποδοκιμάζεται η πολυτέλεια και η τρυφή καθώς αποτελεί αιτία απομάκρυνσης από τον Θεό και πνευματικής τύφλωσης. Προβάλλονται παρόλαυτά πρότυπα πλουσίων, όπως ο Αβραάμ και ο Ιώβ, που διαχειρίστηκαν σωστά τον πλούτο ζώντας λιτά και βοηθώντας τους φτωχούς. Στην καινοδιαθηκική διδασκαλία ο πλούτος αποτελεί σαφώς εμπόδιο για την είσοδο του ανθρώπου στην βασιλεία των ουρανών. Προϋπόθεση για να είναι κανείς άξιος μαθητής του Χριστού είναι η απάρνηση των υπαρχόντων και η υπέρβαση των υλικών και φθαρτών πραγμάτων. Η προσκόλληση σε αυτά ισοδυναμεί με ειδωλολατρεία. 2. Κορυφαίο παράδειγμα λιτότητας και ολιγάρκειας απετέλεσε η κοινοκτημοσύνη των πρώτων Χριστιανών. Στην κοινότητα τους έλειπε τελείως η έννοια της ιδιοκτησίας. Δεν υπήρχαν πλούσιοι ή φτωχοί, διότι ζούσαν όλοι μαζί και είχαν τα πάντα κοινά. Άλλωστε η φτώχεια και οι οικονομικές ανισότητες δημιουργούνται από τον κατακερματισμό των ανθρώπων. Είναι σημαντικό να τονίσουμε, ότι την ακτημοσύνη της πρώτης εκκλησίας την γέννησε η αγάπη, η πίστη στην ανάσταση του Χριστού και η εσχατολογική προοπτική της ζωής τους. 3. Το πολιτικοκοινωνικό περιβάλλον της εποχής του ι. Χρυσοστόμου υπέθαλπε την αδικία και την κοινωνική ανισότητα. Υπέρογκοι φόροι, τοκογλυφία, επίδειξη δύναμης και πολυτέλειας από την πλευρά των οικονομικά ισχυρών δημιουργούσαν ένα κλίμα, που οδηγούσε στο άνοιγμα της ψαλίδας μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Είναι χαρακτηριστικό, ότι αυτά γίνονταν με επίσημες διατάξεις των αρχόντων κάτι, που προκαλούσε κοινωνικές αναταράξεις. Σ’ αυτό το δυσμενές περιβάλλον εξ απόψεως οικονομικής και κοινωνικής, υπήρξε φωτεινό παράδειγμα ολιγάρκειας και ακτημοσύνης η ζωή του Χρυσοστόμου. 4. Ανερχόμενος ο Ιερός Πατήρ και τους τρεις βαθμούς της Ιερωσύνης, επέδειξε αγάπη και σεβασμό προς τον συνάνθρωπο. Ως διάκονος πλησίον του Πατριάρχου Αντιοχείας Φλαβιανού, ως πρεσβύτερος και κυρίως ως Πατριάρχης Κων/πόλεως εργάσθηκε για την ανακούφιση των ασθενεστέρων κοινωνικών τάξεων, την άρση της αδικίας και τον έλεγχο των ισχυρών. Θα μείνουν στην ιστορία η προτροπή του στους ασθενείς για μετάνοια και λιτή ζωή και κυρίως η σύγκρουσή του με την αυτοκράτειρα Ευδοξία. Αποκλειστικός του σκοπός ήταν η επικράτηση του ευαγγελικού λόγου περί αγάπης και δικαιοσύνης όσο και αν αυτό προκαλούσε αντιδράσεις από τους άρχοντες. Ο ίδιος παρά την κλονισμένη του υγεία, ζούσε ασκητικά, έτρωγε ελάχιστα, προσευχόταν αδιάλειπτα και συνέγραφε τα περίφημα έργα του. Οι αντιδράσεις ωστόσο εντάθηκαν, ώστε τελικά δεν άργησαν να έρθουν οι εξορίες και οι κακουχίες. 5. Η άνεση και η τρυφηλή ζωή έχει ολέθριες συνέπειες τόσο στην πνευματική, όσο και στην βιολογική ζωή του ανθρώπου. Η αληθινή χαρά και ευχαρίστηση εστιάζεται στη λιτότητα και στην με μέτρο, χρήση και διαχείριση των υλικών αγαθών. Μ΄ αυτόν τον τρόπο ο άνθρωπος ελεύθερος από βιοτικές μέριμνες και ενασχολήσεις προσηλώνεται περισσότερο στην καλλιέργεια της ψυχής και των αρετών. 6. Ο καλλωπισμός του σώματος αποτελεί και αυτός μια διάσταση της πολυτέλειας. Την ανοησία του καταδεικνύει το γεγονός, ότι η ενδυμασία δόθηκε για πρώτη φορά μετά το προπατορικό αμάρτημα με τους δερμάτινους χιτώνες για να υπενθυμίζει την απώλεια των ουρανίων αγαθών και όχι για να γίνει το επίκεντρο της προσοχής του ανθρώπου. Είναι επιζήμιος, γιατί προκαλεί φροντίδες, στεναχώριες, ζηλοτυπίες. Ο δηγεί στην ακολασία και γενικά συνιστά παραμέληση της ψυχής. Αντίθετα ο εσωτερικός καλλωπισμός δια της ελεημοσύνης και των άλλων αρετών προσελκύει «ερωτικά» τον ίδιο τον Θεό. 7. Η φιλαργυρία δεν αποτελεί ούτε φυσική, ούτε αναγκαία επιθυμία του ανθρώπου. Είναι το χειρότερο πάθος, η ρίζα όλων των κακών, καθώς ζημιώνει όχι μόνο τον ίδιο τον φιλάργυρο αλλά και τους συνανθρώπους. Ο φιλάργυρος γίνεται αντικείμενο φθόνου καθώς αδικεί τους άλλους και μεταχειρίζεται άνομα μέσα προκειμένου να ικανοποιήσει τις ακόρεστες επιθυμίες του. Η θεραπεία του συνίσταται στην υπενθύμιση προσώπων που υπέπεσαν στη φιλαργυρία, αλλά και προσώπων που την απέφυγαν. Το μεγαλύτερο όμως όπλο εναντίον της είναι η ελεημοσύνη, όταν αυτή δεν γίνεται για επίδειξη και ίδιον όφελος. 8. Ο πλούτος δεν αποτελεί ούτε αγαθό, ούτε κακό. Καθίσταται καλός ή κακός ανάλογα με την χρήση του. Η σωστή αξιοποίηση του επιτυγχάνεται με την διανομή του στους φτωχούς. Ο πλούσιος είναι απλώς ο διαχειριστής της περιουσίας του και όχι ιδιοκτήτης εφόσον τα υπάρχοντα χαρακτηρίζονται από παροδικότητα και δεν τα έχει εξ ιδίων αλλά προέρχονται από την γή και τα ζώα. Καταδικάζεται λοιπόν ο πλούσιος που μεταχειρίζεται εσφαλμένα τον πλούτο του, ακόμα και όταν δεν τον έχει αποκτήσει από αρπαγή και αδικία. 9. Από την πλούσια διδασκαλία του Χρυσοστόμου αναδεικνύεται και το λεγόμενο «κοινωνικό πρόβλημα», η διαφορά δηλαδή μεταξύ των κοινωνικών ομάδων και τάξεων. Κατ’ ουσίαν δεν υπάρχει διαφορά πλουσίου και φτωχού, αφού όλες οι στιγμές της ζωής, όπως ο ύπνος, οι ασθένειες, ο θάνατος κ.α. δεν εξαιρούν κάποιον από τους δύο. Ο Θεός έπλασε τον κόσμο προσφέροντας εξίσου σε όλους τα αναγκαία αγαθά, όπως το νερό, ο αέρας, ο ήλιος και η φωτιά. Τονίζεται, ότι όλες οι κοινωνικές ομάδες είναι απαραίτητες και η μία συμπληρώνει την άλλη προς όφελος της κοινωνίας. Στους πλουσίους δόθηκε ο πλούτος για να τον διανέμουν στους έχοντες ανάγκη. Οι δε φτωχοί υφίστανται, διότι χωρίς αυτούς δεν θα υπήρχαν τα βασικά επαγγέλματα και δεν θα δινόταν η αφορμή να δείξουν οι άνθρωποι το έλεος τους. Μ΄αυτόν τον τρόπο υφαίνεται αρμονικά ο κοινωνικός ιστός. 10. Η αρετή της ολιγάρκειας και της εκούσιας πενίας αποτελεί την βάση της διδασκαλίας του ι. Χρυσοστόμου στο θέμα που εξετάσαμε. Αυτό γίνεται πιο σαφές, αν αναλογισθούμε ότι ο ίδιος ο Κύριος με τη ζωή και το έργο του δίδαξε στους Αγίους Αποστόλους αλλά και σ’ όλο το ανθρώπινο γένος, ότι πραγματικός πλούτος είναι η εκούσια πτωχεία. Είναι η αληθινή φιλοσοφία να έχει ο άνθρωπος τα απαραίτητα, απαλλαγμένος από το βάρος της απόκτησης πολλών υλικών αγαθών. Η εκούσια πτωχεία είναι έκφραση της Αγάπης προς το Θεό και τον πλησίον αλλά και θυρίδα για να εισέλθει ο άνθρωπος στη Βασιλεία του Θεού. Συναφής προς αυτά είναι και η έννοια της ακούσιας πενίας. Στην περίπτωση δηλαδή που ένας άνθρωπος από τις συνθήκες της ζωής, παρέμεινε πτωχός, μπορεί να εκμεταλλευτεί αυτή του την κατάσταση για να εξασκηθεί πνευματικά. Ισχύουν και εδώ όσα αναφέρθηκαν για την εκούσια πενία. Ο Χρυσόστομος βέβαια δεν παύει να αγωνίζεται για το δίκαιο των αδυνάτων και για τη βελτίωση της οικονομικής τους κατάστασης. 11. Η έννοια της ολιγάρκειας είναι συναφής με την νηστεία στη ζωή του πιστού. Η νηστεία ως εκούσια αποχή από κάποια είδη τροφών, παράλληλα με την εξάσκηση στις αρετές, όπως η ελεημοσύνη και την συνειδητή γενικότερα εγκράτεια των αισθήσεων, δημιουργούν για τον πιστό, ένα κλίμα πνευματικού αγώνος πρόσφορο για την επίτευξη του στόχου αυτής της ζωής, που είναι η είσοδός του στην Βασιλεία του Θεού. Η νηστεία, οδηγεί στην θεία Ευχαριστία και αυτή στην Ουράνια Βασιλεία. 12. Η ελεημοσύνη συνδέεται άρρηκτα με την ολιγάρκεια, διότι χωρίς αυτήν η ολιγάρκεια δεν έχει νόημα και σκοπό. Παραλληλίζεται η ελεημοσύνη με πνευματικό εμπόριο κατά το οποίο ο πιστός δαπανά χρήματα προς τους πτωχούς με ανταλλαγή τα ουράνια αγαθά. Ο Κύριος μπαίνει ως εγγυητής ανάμεσα στον ελεούντα και τον ελεημένο για να διασφαλίσει τους σωστούς όρους του “δανεισμού”. Ο πνευματικός πλούτος διατηρεί τον δανειστή πάντα πλούσιο και μάλιστα αυξάνει τον πλούτο, όταν ο δανεισμός, η ελεημοσύνη γίνεται χωρίς γογγυσμό, αλλά με ειλικρινή διάθεση.
description: 1. The luxury and state of being content with little as two fundamentally opposing concepts according to the teachings of St. John Chrysostom vest, so to speak, initially in the Old Testament and more specifically in Christ Revelation in the New Testament .In the Old Testament luxury and Truffaut are disapproved of as a cause for removal from God and spiritual blindness. Nevertheless there are models of the rich displayed, such as Abraham and Job, who managed wealth properly living frugally and helping the poor. In the teaching of the New Testament wealth is clearly a barrier to human to enter the kingdom of heaven. A prerequisite for being a worthy disciple of Christ is the repudiation of the existing and the excess material and perishable things. Adherence to these amounts to idolatry. 2. Leading example of austerity and the state of being content with little was the first community of Christians. The community lacked completely the concept of property. There were no rich or poor, because they lived together and had everything in common. Besides poverty and economic inequalities are created by the fragmentation of people. It is important to emphasize that the indigence of the early church gave birth to the love, faith in the resurrection of Christ and the eschatological perspective of life. 3. The sociopolitical environment of the era of John Chrysostom seeds of injustice and social inequality. Extortionate taxes, usury, showdown and luxury on the part of the economically strong create a climate that led to the gap between rich and poor. It is significant that these were the formal provisions of the lords something, which caused social unrest. In this difficult environment on economic and social terms, there was a shining example oligarkeias landlessness and the life of Chrysostom. 4. Rising the Holy Father and the three grades of Priesthood, showed love and respect for your fellow man. As a deacon in the vicinity of the Patriarch of Antioch Flaviana as a priest and especially as Patriarch of Constantinople has worked to alleviate the weaker social classes, the removal of injustice and control of the powerful. I remembered the encouragement of patients to repentance and a simple life and especially the encounter with the Empress Eudoxia. The sole purpose was the prevalence of evangelical speech about love and justice and if it caused reactions from the rulers. The same despite the fragile health, living ascetic, eating little, prayed constantly and he wrote his famous works. The reactions, however, intensified, eventually did not take long to bring the exile and suffering. 5. The comfort and luxurious life have disastrous consequences in the spiritual as well as in biological life of man. The true joy and pleasure is focused on simplicity and in moderation, use and management of material goods. In this way man living free from cares and occupations attach more importance to the cultivation of the soul and its virtues. 6. The beautification of the body and this is a dimension of luxury. Demonstrates the absurdity of the fact that the clothing was for the first time since the original sin with the garments of skin to remind the loss of celestial goods and not to become the focus of man. It is harmful because it causes care, grief, jealousy. The digei in debauchery and a general neglect of the soul. Unlike the rules of grooming through charity and other virtues attract "love" the same God. 7. The love of money is neither natural nor necessary desire of man. Passion is the worst, the root of all evil, and harms not only himself but miser and his fellows. The Miser is the subject of envy and injustice to others and treat unlawful means to satisfy the insatiable desires. The cure is to remind people that commit to avarice, but also persons who escaped. The biggest weapon against the charity, if not for show and personal interest. 8. Wealth is neither good nor bad. Become good or bad depending on use. The correct value is achieved by distributing to the poor. The rich are simply the manager of the property owner and not if the current is characterized by impermanence and not on its own but is derived from the earth and animals. So we condemn the rich who mistakenly treats its wealth, even when not acquired by Abduction and injustice. 9. From the rich teachings of Chrysostom and becomes the so-called "social problem", ie the difference between social groups and classes. Essentially there is no difference in rich and poor, since all moments of life, sleep, disease, death, etc. not exclude any of them. God created the world as offering all the necessary goods such as water, wind, sun and fire. Emphasized that all groups are necessary and complement one another for the benefit of society. Given to the rich wealth to distribute to the needy. The poor do not exist, because without them there would be no key professions and will not be given the opportunity to show people their mercy. In this way our society is harmoniously created. 10. The virtue of frugality and voluntary poverty underlies the teaching of John Chrysostom on the issues examined. This becomes clearer if we consider that the Lord Himself the life and work of the Holy Apostles taught and to all mankind, that true wealth is voluntary poverty. It is the true philosophy is the appropriate person, free from the burden of obtaining many material goods. Voluntary poverty is an expression of love for God and neighbor, but also safe for humans to enter the kingdom of God. Related to this is the concept of involuntary poverty. If a man say that the conditions of life remained poor, it can exploit the situation to practice spiritually. Apply here as reported to voluntary poverty. Chrysostomos of course does not cease to fight for the law of the weak and to improve their economic situation. 11. The concept of frugality is associated with fasting in the life of the believer. Fasting is a voluntary abstention from certain kinds of foods, along with practicing the virtues such as charity and generally conscious restraint of the senses, to create loyal, an intellectual climate conducive to struggle to achieve this life, which is entering the kingdom of God. Fasting leads to the Eucharist and that to the heavenly kingdom. 12. The charity is inextricably linked to frugality because without it the frugal has meaning and purpose. Paralleled the charity pneumatic trade in which the believer spends money to the poor exchange with the heavenly goods. The Lord comes as a guarantor between the one who gives the charity and the one that accepts the mercy and to ensure the right conditions of "borrowing." The spiritual wealth of the lender has always been rich and even increase their wealth, when the borrowing, the charity is not grumble, but with sincere attitude.