Θεολογία και πολιτισμός στο έργο του Νίκου Ματσούκα:
Creators: name: Ψαθά-Καρανάσιου, Αικατερίνη Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Θεολογία
Πολιτισμός
Ματσούκας
Theology
Culture
Matsoukas

description: Ύστερα από τη μελέτη των έργων του Νίκου Ματσούκα, διαπιστώσαμε πως η κύρια ιδέα, που διέπει όλα του τα γραφόμενα, είναι η εναρμονισμένη συνύπαρξη ύλης και πνεύματος, θεωρίας και πράξης. Έχοντας, λοιπόν, ως κύριο κορμό αυτό ακριβώς το μοτίβο, που συνάδει με τη διπλή μέθοδο των εκκλησιαστικών Πατέρων, επιχειρούμε στο παρόν πόνημα να προβάλουμε τη σχέση θεολογίας και πολιτισμού, όπως αυτή περιγράφεται στα έργα του. Αρχικά, γίνεται μια προσπάθεια εξαγωγής ορισμού της έννοιας του πολιτισμού κι έπειτα μια μικρή εισαγωγή στην κατανόηση του μοτίβου ενότητας θωρίας και πράξης και της σχέσης του με τη διπλή μέθοδο που χρησιμοποιούν οι εκκλησιαστικοί Πατέρες. Έπειτα επιχειρούμε να δώσουμε εκ πρώτης όψεως μια γεύση για την αρμονική συνύπαρξη θεολογίας και πολιτισμού, όπου και καταλήγουμε πως πρότυπο παράδειγμα αυτής της συνύπαρξης αναδεικνύεται ο ελληνορθόδοξος πολιτισμός, ο οποίος δεν είναι μια απλή απομίμηση του Ελληνισμού, ούτε μια συγκόλληση ελληνικών και χριστιανικών ιδεών, αλλά ένα νέο δημιουργικό έργο. Σε αυτό το σημείο κάνουμε λόγο για τις σημερινές δυσκολίες στον επιστημονικό και καλλιτεχνικό χώρο ως προς την αποδοχή αυτής της αρμονικής συνύπαρξης θεολογίας και πολιτισμού, εξηγώντας τους λόγους, αλλά και παραθέτοντας τα επιχειρήματα του Ν. Ματσούκα, ο οποίος στηρίζεται γερά στην ελληνορθόδοξη παράδοσή μας και στέκεται υπέρμαχος της συνύπαρξης αισθητικής και θεολογίας. Ακολουθεί μια γενική αναφορά στους καλλιτέχνες και στα έργα τέχνης, όπως σκιαγραφούνται από τον μακαριστό θεολόγο, ο οποίος χαρακτηρίζει τον άνθρωπο και την πλάση ολόκληρη ως έργα τέχνης. Στη συνέχεια, εξετάζουμε τη σχέση θεολογίας και πολιτισμού στο έργο του Ν. Ματσούκα, ξεκινώντας από την αρχαία ελληνική παράδοση, προχωρώντας κατόπιν στους βυζαντινούς χρόνους, έπειτα στα χρόνια της τουρκοκρατίας και φτάνοντας μέχρι και τους νεοελληνικούς χρόνους, σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία που μας δίνει ο μακαριστός θεολόγος. Βλέπουμε, λοιπόν, τη δυναμική πολιτιστική εξέλιξη του Ελληνισμού και φυσικά τη δημιουργική συνάντησή του και την αρμονική συνύπαρξή του με το Χριστιανισμό, όπου διαπιστώνεται πως βασικό συστατικό του συγκεκριμένου πολιτισμού είναι η διαχρονική αρμονική συνύπαρξη θεωρίας και πράξης. Δεν παραλείπουμε να αναφέρουμε σε κάθεμία από αυτές τις χρονικές περιόδους προσωπικότητες του ιστορικού και του καλλιτεχνικού χώρου που με την παρουσία τους και με το έργο τους συνέβαλαν στη δημιουργία, στη συνέχιση και στον εμπλουτισμό αυτού του ελληνορθόδοξου πολιτισμού. Συνεχίζοντας, μελετάμε τη σχέση της θεολογίας με διάφορους τομείς, ιδεώδη και εκφάνσεις του πολιτισμού και συγκεκριμένα της πολιτικής, της παιδείας, της τεχνολογίας, του ασκητισμού, της φιλοπατρίας, της οικολογίας, της φιλοξενίας, της φιλανθρωπίας, της ειρήνης, της ελευθερίας και της αγάπης. Ακολουθεί μια ανάπτυξη του θέματος της συμβολής του ελληνορθόδοξου πολιτισμού παγκοσμίως, όπου διαφαίνονται τα βασικά του στοιχεία, που είναι η οικουμενικότητα και ο κοσμοπολιτισμός, τα οποία αναδεικνύονται μέσω των διαλόγων που διεξάγονται με τις άλλες θρησκείες ή τα άλλα δόγματα, όπου επισημαίνονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του καθενός, φαινομενικά αντιθετικά, αλλά ευρισκόμενα σε αρμονική συνεργασία. Τέλος, παρατίθενται κάποιες θέσεις που προτείνει ο Ν. Ματσούκας με σκοπό την επανεκτίμηση του ελληνορθόδοξου πολιτισμού.
description: After studying Nikos Matsoukas works, we found that the main idea underlying all his writings, is a harmonized coexistence of matter and spirit, theory and practice. Having, as the main base exactly the pattern, consistent with the dual method of ecclesiastic Fathers, we attempt in this essay to adduce the relationship of theology and culture, as described in his works. Primarily, an effort export definition of culture, followed by a brief introduction to understanding the pattern of unity between theory and practice and its relationship with the dual method used by the ecclesiastic Fathers. Then we try to give prima facie a taste for harmonious coexistence of theology and culture, where we conclude that standard example of this coexistence, highlights the Greek Orthodox culture, which is neither a simple imitation of the Greeks, nor bonding Greek and Christian idea, but a new creative work. At this point we refer to the current problems in science and art to accept this harmony of theology and culture, explaining the reasons, but also citing Nikos Matsoukas arguments, who are based firmly in our Orthodox Tradition and standing advocate of coexistence aesthetics and theology. Below is a general reference to the artists and artworks as outlined by the late theologian, who characterizes the man and the whole creation as art. Then, we examine the relationship of theology and culture at Nikos Matsoukas work, starting from the ancient Greek tradition, going on to Byzantium, after to the years of Turkish occupation and reaching up to the Modern times, always according to the information gives us the late theologian. We see the dynamic cultural development of Hellenism and of course its creative meeting and harmonious coexistence with Christianity, where it is determined that a key component of that culture is timeless harmony theory and practice. We do not omit to mention in each of these periods personalities of history and arts, who with their presence and their work contributed to the creation, the continuation and the enrichment of the Greek Orthodox culture. Continuing, we study the relation of theology to various aspects, ideals and expressions of culture, specifically to policy, education, technology, asceticism, patriotism, ecology, hospitality, charity, peace, freedom and love. Then, there is a development of the subject of the contribution of the Greek Orthodox culture universally, where point out the basic elements, which is the universality and cosmopolitanism, which emerge through dialogues with other religions or other faiths, where are highlighting the particular characteristics of each, seemingly contradictory, but being in harmonious cooperation. Finally, some positions proposed by N. Matsoukas be mentioned, to the revaluation of the Greek Orthodox culture.