Η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης των μαθητών στις Κοινωνικές Επιστήμες με την αξιοποίηση του διαδικτύου: μια μελέτη περίπτωσης:
Creators: name: Χατζηκυριάκου, Ιωάννης Ανανία
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Κριτική Σκέψη
Διαδίκτυο
Κοινωνικές Επιστήμες
Critical Thinking
Internet
Social Studies

description: Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η μελέτη δυνατότητας εκπαιδευτικής αξιοποίησης του διαδικτύου στο χώρο των Κοινωνικών Επιστημών για την ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας των μικρών μαθητών. Τα θεωρητικά ερείσματά της εδράζονται, αφενός, στις προσπάθειες προσδιορισμού της έννοιας της κριτικής σκέψης ως γνωστικής δεξιότητας στην ελληνική εκπαίδευση, και αφετέρου, στην αιτιολόγηση του χαρακτηρισμού των υπολογιστών και ειδικότερα των εφαρμογών του διαδικτύου ως «γνωστικών εργαλείων». Τέλος, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δομημένη διερευνητική δραστηριότητα με τον τίτλο WebQuest (ιστοεξερεύνηση), που είναι βασισμένη στην αξιοποίηση του διαδικτύου και έχει διαπιστωθεί από έρευνες πως συμβάλλει, μεταξύ των άλλων, στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των συμμετεχόντων σ’ αυτήν. Η έρευνα ακολούθησε το ποιοτικό παράδειγμα και συγκεκριμένα την ερευνητική μέθοδο της μελέτης περίπτωσης. Ως ερευνητικά εργαλεία για τη συλλογή των δεδομένων της εν λόγω περίπτωσης χρησιμοποιήθηκαν η συμμετοχική παρατήρηση και οι ημιδομημένες συνεντεύξεις τόσο από τους εκπαιδευτικούς όσο και από ορισμένους μαθητές-μέλη των ομάδων εργασίας της τάξης. Η ανάλυση του υλικού της παρατήρησης και των συνεντεύξεων επιλέχθηκε να διενεργηθεί με τη χρήση της μεθόδου της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου, ως πιο κατάλληλης για την ποιοτική έρευνα. Σε μια προσπάθεια να εξειδικεύσουμε τις διαπιστώσεις για το βασικό ερευνητικό ερώτημα, θα μπορούσαμε να καταγράψουμε τις ακόλουθες αναφορές: Τα παιδιά είχαν τη δυνατότητα να αναπτύξουν την ικανότητα να αναζητούν πληροφορίες με σαφήνεια και ακρίβεια, να τις επεξεργάζονται συστηματικά και να καταλήγουν σε τεκμηριωμένα συμπεράσματα. Το μαθησιακό περιβάλλον έδωσε την ευκαιρία στους μαθητές να αναλύσουν σε μεγαλύτερο βάθος τις αποκτηθείσες γνώσεις, να διακριβώσουν πιθανές αιτιακές σχέσεις γεγονότων, να τις ταξινομήσουν και να εξετάσουν τα επιμέρους θέματα κάτω από πολλές οπτικές γωνίες. Προσφέρθηκε στα παιδιά η παιδαγωγική ευκαιρία να εξερευνήσουν στοχευμένα τις πηγές του διαδικτύου, να αποκτήσουν χρήσιμες πληροφορίες, να γνωρίσουν βαθύτερα και πλατύτερα ένα ενδιαφέρον κοινωνικό θέμα, να λάβουν μέρος σε συζητήσεις, να καταγράψουν τα επιχειρήματά τους, να επιλύσουν προβλήματα και, εν τέλει, να καταστούν ικανοί να εφαρμόσουν τις γνώσεις τους σε νέες καταστάσεις της πραγματικής ζωής. Τα παιδιά καθοδηγήθηκαν να αναπτύξουν συγκεκριμένες νοητικές δεξιότητες που συνδέονται άμεσα με την ικανότητα της κριτικής σκέψης, όπως είναι η διάκριση μεταξύ βεβαιωμένων γεγονότων και αξιακών ισχυρισμών, ο καθορισμός της αξιοπιστίας μιας πηγής ή της ακρίβειας μιας δήλωσης, ο διαχωρισμός των σχετικών από τις άσχετες πληροφορίες, η επισήμανση της προκατάληψης του γράφοντος, ο προσδιορισμός αβέβαιων ισχυρισμών και ο καθορισμός της ισχύος ενός διατυπωμένου επιχειρήματος. Τα παιδιά, με σκοπό να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις του γνωστικού τους έργου, υποβοηθήθηκαν να καλλιεργήσουν τις μεταγνωστικές τους διεργασίες.
description: The purpose of this study is the potential educational use of the Internet in the field of Social Sciences to develop the critical capacity of small pupils. The theoretical underpinnings are based , first, on efforts to identify the concept of critical thinking as cognitive skills in Greek education, and second, to justify the classification of computers and especially the internet applications as " cognitive tools" . Finally, special attention is devoted to the structured exploratory activity titled WebQuest, which is based on the use of the internet and found from research that contributes , among other things, the development of critical thinking of its participants . The research followed the qualitative example , namely the research method of case study. As research tools to collect the data of those cases used participant observation and semi-structured interviews both by teachers and by some pupils, members of working class. This material observation and interviews was chosen to be conducted using the method of qualitative content analysis , as most appropriate for qualitative research. In an attempt to specialize the findings to the basic research question , we could record the following references: The children had the opportunity to develop the ability to seek information clearly and accurately, the process systematically and reach substantiated conclusions . The learning environment provided the opportunity for students to analyze in greater depth knowledge acquired , to ascertain possible causal relations events to classify and examine specific issues under many angles. Offered children the opportunity to explore pedagogy targeted the internet sources to gain useful information , get to know a deeper and wider interest in social issues , take part in discussions , to record their arguments , solve problems and , ultimately, to enable them to apply their knowledge to new situations of real life. Children were instructed to develop specific cognitive skills directly related to the ability of critical thinking , such as the distinction between proven facts and value- claims , determining the credibility of a source or the accuracy of a statement , the separation of relevant from irrelevant information , pointing out the bias of the writer , identification uncertain claims and the determination of the validity of an articulated argument. Children, in order to meet the requirements of cognitive work , aided to cultivate their metacognitive processes.