Εκκλησία και εκπαιδευτικές πρακτικές στις ελληνορθόδοξες Κοινότητες της Μακεδονίας στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα. Η περίπτωση της περιοχής Νικόκλειας Σερρών
Creators: name: Χατζηιωαννίδης, Αναστάσιος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Εκκλησία και εκπαίδευση
Σέρρες στον 19ο με 20ο αιώνα
Νιγκοσλάβη - Νικόκλεια
Church and education
Serres in the 19th to 20th century
Nikoslavi - Nikokleia

description: Η ανάπτυξη της ελληνικής εκπαιδευτικής δραστηριότητας στην ευρωπαϊκή οθωμανική επικράτεια καθορίστηκε μέσα από την παρακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας κι από τις μεταρρυθμίσεις των Οθωμανών για τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Η αξιοποίηση των προνομίων, που αφορούσαν στην αυτονομία και στην αυτοδιοίκηση των κοινοτήτων, στην ανέγερση εκκλησιών και σχολείων, πραγματοποιήθηκε από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και το επίσημο ελληνικό κράτος στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, με την σύμπραξη του Ελληνικού Φιλολογικού Συλλόγου στην Κωνσταντινούπολη και του Συλλόγου προς Διάδοσιν των Ελληνικών Γραμμάτων στην Αθήνα και των πολυάριθμων τοπικών φιλεκπαιδευτικών συλλόγων και αδελφοτήτων που αναπτύχτηκαν. Παράλληλα, σημαντική είναι η προσφορά και η οικονομική υποστήριξη των εκπαιδευτικών προσπαθειών σημαντικών προσώπων τοπικών ή της διασποράς. Ιδιαίτερα στη Μακεδονία η πορεία της παιδείας καθορίστηκε από τους εθνικούς ανταγωνισμούς και τις διεκδικήσεις κυρίως των Βουλγάρων. Αρνητικές επιπτώσεις επέφεραν οι κατά καιρούς συγκρούσεις των προκρίτων και οι αλληλοκατηγορίες μεταξύ των προξένων και των μητροπολιτών. Στις Σέρρες οι δράσεις του Μακεδονικού Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Σερρών σε συνεργασία με τη μητρόπολη Σερρών, τις κοινοτικές αρχές, το ελληνικό Προξενείο Σερρών και τους συλλόγους Κωνσταντινούπολης και Αθηνών, ευδοκίμησαν με την αφύπνιση της εθνικής συνείδησης των κατοίκων και τη διαφύλαξη της πολιτισμικής κληρονομιάς. Η ανάπτυξη της εκπαίδευσης συνεπήρε και τις κωμοπόλεις και τα χωριά, όπως στην περιοχή της Νιγρίτας. Σε μικρούς οικισμούς και με αγροκτηνοτροφική οικονομία λειτουργούν τα γραμματοδιδασκαλεία, με μικρό αριθμό μαθητών και ελαχίστων έως καθόλου μαθητριών. Η Νιγκοσλάβη ένα μικρό χωριό με γεωργοκτηνοτροφική παραγωγή, φαίνεται πως έχει τη δυναμική για να παρακολουθεί την πρόοδο στα γράμματα, αλλά και να διαθέτει τα πρόσωπα εκείνα που μπορούσαν να στηρίξουν την εκκλησιαστική, κοινωνική ζωή και εθνική πρόοδο στο χωριό τους και στην περιοχή
description: The development of the Greek educational activity in the European territory of the Ottoman Empire was largely determined by the decline of the Ottoman Empire and its reforms on the Christian populations. During the latter half of the 19th century, the Ecumenical Patriarchate and the official Greek government made use of their privileges of autonomy and the practice of self-rule of the communities, for the construction of schools and churches. In this, they were largely assisted by the Greek Philological Association in Constantinople, the Spreading of the Greek Letters Association in Athens, as well as the numerous local educational associations and fraternities which had been founded. In the meantime, essential was the contribution made by significant personalities, local or from the Diasporas, along with their economic support for the educational efforts. Especially in Macedonia, the course of education was largely determined by the national competitions and claims made mostly by the Bulgarians. Negative were the effects which resulted by the occasional conflicts among the nobles, and the accusations made between the ambassadors and the archbishops. In Serres, the actions of the Macedonian Educational Association of Serres, along with the associations in Constantinople and Athens, thrived in awakening the national awareness of the citizens and in preserving the Greek cultural heritage. Thus, education also reached the small towns and villages, one of which was the region of Nigrita. Grammar schools established in small communities with an agro-pastoral economy, had a small number of male students and an almost non-existent number of female students. Nikoslavi, a small village with an agricultural production, not only had the numbers needed to enhance and promote education, but it also seemed to possess the people suitable for supporting the religious, social and national progress both in their village and in the region in general