Θαλάσσιοι δίαυλοι και Γεωπολιτική: τα θερμά σημεία του σύγχρονου κόσμου
Creators: name: Γκουντούλα, Αλεξάνδρα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Κίνα
Λιμάνια
Θαλάσσιες Γραμμές Επικοινωνίας
China
Ports
Sea Lines of Communication

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να εξεταστούν οι ζωτικές κινεζικές θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας, υπό το πρίσμα του ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, αλλά και των γενικότερων γεωπολιτικών ανακατατάξεων, στον απόηχο του υπό διαμόρφωση πολυπολικού κόσμου. Με γνώμονα τις, πάντα επίκαιρες, μαχανιστικές αντιλήψεις για τη Θαλάσσια Ισχύ, θα προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε την κινεζική πρωτοβουλία «Μια Ζώνη Ένας Δρόμος», ένα σχέδιο εμπορικών και ενεργειακών διαδρόμων για τον έλεγχο αγορών και πρώτων υλών, αλλά και τη δημιουργία σφαιρών επιρροής, εστιάζοντας κυρίως στον «Θαλάσσιο Δρόμο του Μεταξιού του 21ου αιώνα», τη θαλάσσια διάσταση της παραπάνω πρωτοβουλίας. Πρόκειται, όπως έχει χαρακτηριστεί, για την επιτομή της γεωοικονομίας, ενός σχετικά πρόσφατου πεδίου έρευνας, που έχει ερμηνευθεί ως μια ημι-γεωγραφική προσέγγιση του παγκόσμιου συστήματος δυνάμεων. Ωστόσο, όπως θα αποδείξουμε στη συνέχεια, η προαναφερθείσα πρωτοβουλία, στρατηγική σύμφωνα με τη δυτική βιβλιογραφία, είναι ένα μέσο προώθησης των ευρύτερων γεωπολιτικών σχεδίων της Κίνας, με σκοπό την «αναμέτρηση», επί ίσοις όροις, με την αμερικανική ναυτική πρωτοκαθεδρία. Το Πεκίνο φαίνεται να μιμείται τις παλιότερες μεγάλες ναυτικές δυνάμεις, προσπαθώντας να οικοδομήσει ένα ισχυρό ναυτικό έθνος, με την παρουσία του, μεταξύ άλλων, πλησίον στρατηγικών θαλάσσιων σημείων. Τα σημεία πνιγμού (=chokepoints) έχουν διαχρονική αξία στη νεότερη παγκόσμια ιστορία και ο έλεγχός τους είναι κρίσιμης σημασίας για τη βιωσιμότητα ενός κράτους, πόσω μάλλον μιας ισχυρότατης οικονομίας, όπως αυτής της Κίνας. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους, επικαλούμενοι την ελευθερία της ναυσιπλοΐας, εμφανίζονται ως θεματοφύλακες της καθεστηκυίας θαλάσσιας τάξης, ελέγχοντας κατά κάποιον τρόπο όλα αυτά τα σημεία ασφυξίας, ακόμη και αν δε βρίσκονται υπό τη «δικαιοδοσία» τους. Σε περίπτωση ενός ναυτικού αποκλεισμού, αυτός ό έλεγχος θα μπορούσε να αποβεί μοιραίος για την κινεζική πλευρά, η οποία στηρίζεται εν πολλοίς στις εισαγωγές ενέργειας και δη πετρελαίου, τον στυλοβάτη μιας εθνικής οικονομίας. Σε αυτό το πλαίσιο, το Πεκίνο συγκροτεί ένα ισχυρό ναυτικό, ικανό καταρχάς να απωθήσει τις ΗΠΑ μακριά από τα κοντινά του ύδατα και αξιόμαχο δυνητικά να προστατεύει τα κινεζικά υπερπόντια συμφέροντα. Μέσω λιμενικών επενδύσεων εξασφαλίζει «σημεία ασφαλείας» για τον ανεφοδιασμό του Λαϊκού Ναυτικού, συγκροτώντας βαθμηδόν μια παγκόσμια ναυτική παρουσία. Μια επίσκεψη στην Ιστορία διδάσκει, ότι οι μεγάλες ναυτικές δυνάμεις δεν περιμένουν νωχελικά το τέλος της πρωτοκαθεδρίας τους. Δε θα ήταν λοιπόν υπερβολή να σχολιάσουμε, ότι ουσιαστικά παρακολουθούμε τις διεργασίες που στήνουν τις νέες ισορροπίες ισχύος και τη δομή του αυριανού διεθνούς συστήματος.
description: The aim of this thesis is to examine the vital Chinese sea lines of communication, in the light of the imperialist competition between the United States and China, but also of the more general geopolitical shifts in the wake of the emerging multipolar world. Considering the always topical mahanian conceptions of Sea Power, we will try to approach the Chinese initiative “One Belt One Road”, a project mainly aiming to develop trade and energy corridors to control markets and raw materials, as well as to create spheres of influence, focusing mainly on the “Maritime Silk Road of the 21st century”, the maritime dimension of this undertaking. This has been described as the epitome of geo-economics, a relatively recent field of research, which has been interpreted as a semi-geographical approach to the global power system. However, as it will be presented below, the aforementioned initiative, strategic according to Western literature, is a means of promoting China’s broader geopolitical plans, with a view to ‘showdown’, on equal terms, with American naval supremacy. Beijing seems to be emulating the older great naval powers, seeking to build a strong naval nation by, among other things, being present near strategic maritime points. Chokepoints have a timeless value in modern world history and their control is critical to the viability of a state, especially as regards a powerful economy such as China’s. The US and its allies, invoking freedom of navigation, appear as the guardians of the established maritime order, somehow controlling all these chokepoints, even if the latter are not under their ‘jurisdiction’. In the event of a naval blockade, this control could prove fatal for the Chinese side, which heavily relies on energy imports, especially oil, the mainstay of a national economy. In this context, Beijing is building a powerful navy, primarily capable of pushing the US away from its nearby waters and potentially effective in protecting Chinese overseas interests. Through port investments, ‘safe havens’ for the People’s Navy’s supply are secured, gradually building up a global naval presence. A visit to History teaches us that great naval powers do not indolently await the end of their primacy. It would not therefore be an exaggeration to comment that we are actually witnessing the processes that are setting up the new balance of power and the structure of the future international system.