Αγιορείτες Δάσκαλοι του Γένους κατά τον 18ο και 19ο αιώνα
Creators: name: Μερελής, Στυλιανός Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Αγιορείτες
Δάσκαλοι του Γένους
18ος, 19ος αιώνας
Athonite
Teachers of the Nation
18th, 19th centuries

description: Σκοπός της εργασίας μας ήταν η μελέτη της συμβολής του Αγίου Όρους στην εκπαίδευση του υπόδουλου Γένους κατά τους δυο τελευταίους αιώνες της Τουρκοκρατίας. Αναφερθήκαμε στους σημαντικότερους λόγιους που αναδείχθηκαν Δάσκαλοι του Γένους στην εποχή που εξετάσαμε και μαρτυρείται η παρουσία τους στο Άγιο Όρος, είτε ως μοναχοί (Νεόφυτος Χριστόπουλος, Ιερόθεος οι Ιβηρίτες), είτε ως διδάσκοντες (Ευγένιος Βούλγαρις, Αγάπιος από τη Γαλάτιστα) ή μαθητές (Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Κοσμάς ο Αιτωλός, Σέργιος Μακραίος), είτε και με τις δυο ιδιότητες (Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, Αθανάσιος Πάριος, Ιωάννης Πέζαρος). Κοινό χαρακτηριστικό ο δεσμός των περισσότερων με το σημαντικότερο εκπαιδευτικό ίδρυμα του Άθωνα, την Αθωνιάδα Ακαδημία της μονής Βατοπεδίου, της οποίας η ίδρυση (1749) και η περίοδος ακμής ανάγονται στα χρονικά πλαίσια της εργασίας. Παρουσιάσαμε τις βιογραφίες τους μέσα από τις πηγές, το διδακτικό και συγγραφικό τους έργο, σε σχέση με τον βαθμό εγγραμματοσύνης των μοναχών της Αθωνικής μοναστικής κοινότητας, αλλά και του υπόδουλου -ως επί το πλείστον- Γένους, αλλά και με την εμφάνιση μεγάλων πνευματικών κινημάτων (π.χ. κίνημα των Κολλυβάδων) ή και κοσμικών ιδεολογικών ρευμάτων, τα οποία μεταφέρονται (π.χ. Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός) ή διαμορφώνονται στην καθ ̓ ημάς Ανατολή (π.χ. κίνημα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού). Αναδείξαμε τον αγώνα και την αγωνία τους για την κατάκτηση και τη διάδοση του αγαθού της εκπαίδευσης στην ταραγμένη εποχή που έζησαν, τόσο στις περιοχές που περιλαμβάνει το σύγχρονο ελληνικό κράτος, όσο και σ’ αυτές που τελικά δε συμπεριλήφθηκαν σ’ αυτό (Κωνσταντινούπολη, Μ. Ασία, Αν. Θράκη) αλλά και στη διασπορά (Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, Ιταλία, Αυστρία).
description: The purpose of our work was to study the contribution of Mount Athos to the education of the enslaved Nation during the last two centuries of Turkish rule. We referred to the most important scholars who became Teachers of the Nation in the time we examined and their presence on Mount Athos is testified, either as monks (Neophytos Christopoulos, Hierotheos of Iviron), or as teachers (Eugenios Voulgaris, Agapios from Galatista), or students (Iosipos Moesiodax, Kosmas the Aetolian, Sergios Makraios), or both (Neophytos Kausokalyvitis, Athanasios Parios, Ioannis Pezaros). Common feature is the connection of most with the most important educational institution of Athos, the Athonias Academy at the monastery of Vatopedi, whose foundation (1749) and the period of prosperity are included to the time frames of the work. We presented their biographies through the sources, their didactic and authorial work, in relation to the level of literacy of the monks of the Athonite monastic community, but also of the enslaved -mostly- Nation, but also with the appearance of major spiritual movements (e.g. the Kollyvades movement) or secular ideological currents, which are transferred (e.g. European Enlightenment) or formed in the Greek East (e.g. the movement of the Modern Greek Enlightenment). We highlighted their struggle and agony for the obtaining and dissemination of the good of education in the turbulent times they lived in, both in the areas included by the modern Greek state, and in those that were not finally included in it (Constantinople, Asia Minor, Eastern Thrace) but also in Diaspora (Danubian Principalities, Italy, Austria).