Η ελευθερία στη θεωρία ιδιοκτησίας του John Locke:
Creators: name: Μόσιαλου, Ανδριάνα Λάμπρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Ιδιοκτησία
Ελευθερία
Ισότητα
Property
Freedom
Equality

description: Η ιδιοκτησιακή θεωρία του John Locke, όπως αναπτύσσεται στο (V) κεφάλαιο «Περί Ιδιοκτησίας» της Δεύτερης Πραγματείας, αποτελεί τον πυρήνα της πολιτικής θεωρίας του, δεδομένου ότι η σχετική προβληματική συγκροτείται σε αναφορά με τις προϋποθέσεις της ελευθερίας και της ισότητας. Κάθε απόπειρα ερμηνευτικής ανακατασκευής των λοκιανών θέσεων περί κατοχύρωσης της ελευθερίας του υποκειμένου διέρχεται αναπόφευκτα από τα επιχειρήματα που αναπτύσσονται στο κεφάλαιο αυτό και κάθε απάντηση σχετικά με τα όρια της ατομικής ιδιοκτησίας καθορίζεται απ’ το πλέγμα που διαμορφώνει η αλληλεπίδραση ελευθερίας-ισότητας. Μελετώντας τη σχετική επιχειρηματολογία ουσιαστικά εξετάζουμε το ρόλο της ιδιοκτησίας στην κατοχύρωση της ίσης ελευθερίας και αντιστρόφως τη σημασία της εγγυητικής λειτουργίας του αιτήματος ίσης ελευθερίας στη θεμελίωση ατομικής ιδιοκτησίας. Η ελευθερία αποτελεί θεμέλιο της ιδιοκτησίας ή σκοπό της θεμελίωσής της; Αν εντοπίσουμε τις απαντήσεις και συλλάβουμε τις διαστάσεις της αλληλεπίδρασης ισότητας- ελευθερίας- ιδιοκτησίας, θα δικαιολογήσουμε την ένταξη της προβληματικής περί ατομικής ιδιοκτησίας στη Β΄ Πραγματεία. Ειδάλλως, εύλογα γεννάται το ερώτημα ποια είναι η θέση ενός ξεχωριστού κεφαλαίου με αντικείμενο την ατομική ιδιοκτησία σε ένα κείμενο που στο σύνολό του αναζητά τα θεμέλια για τη νομιμοποίηση και τα όρια της πολιτικής εξουσίας; Χωρίς τη σύνδεση ελευθερίας – ισότητας ίσως δυσκολευόμαστε να κατανοήσουμε τον εξέχοντα ρόλο που επιφυλάσσει ο συγγραφέας στο ζήτημα της ατομικής ιδιοκτησίας στην προσπάθειά του να κατοχυρώσει την ελευθερία του ατόμου ενάντια στην απολυταρχία. Εφόσον στόχος του κειμένου είναι η αναζήτηση των θεμελίων της πολιτικής εξουσίας, σκοπός της οποίας ορίζεται η προστασία της ιδιοκτησίας, ουσιαστικά αναζητά το θεμέλιο της προστασίας της ιδιοκτησίας, με προορισμό αλλά και αφετηρία την υπεράσπιση της αυτονομίας του ατόμου έναντι της απολυταρχίας. Η επιχειρηματολογία για τη νομιμοποίηση του δικαιώματος ατομικής ιδιοκτησίας στο πλαίσιο της συγκεκριμένης προβληματικής αναπτύσσεται λοιπόν στο πλαίσιο της αλληλεπίδρασης ελευθερίας-ιδιοκτησίας. Εύλογα γεννάται το ερώτημα αν τελικά ο Locke υπερασπίζεται την ελευθερία για να εξασφαλίσει την ιδιοκτησία ή την ιδιοκτησία για να εξασφαλίσει την ελευθερία; Και ποιους φραγμούς μπορεί να συναντήσει η ελευθερία του ατόμου εν όψει του αιτήματος της κατοχύρωσης ίσης ελευθερίας όλων; Εδώ θα αναδειχθεί η αποφασιστική συμβολή της αρχής της ισότητας. Μπορεί να καταστεί κατάλληλο κριτήριο για να περιοριστεί η ελευθερία και να κατοχυρωθεί το δικαίωμα όλων να γίνουν μέσω της ιδιοκτησίας εξίσου ελεύθεροι; Ο προβληματισμός περιστρέφεται γύρω από τη σύγκρουση αντίπαλων δικαιωμάτων και τον (αναπόφευκτο) περιορισμό των ελευθεριών των ατόμων . Θα μπορούσαμε παρακολουθώντας την επιχειρηματολογία του φιλοσόφου να συνάξουμε μεθοδολογικά συμπεράσματα επί ζητημάτων σύγκρουσης των ελευθεριών; Με ποιον τρόπο επιλύει τα διλήμματα που προκύπτουν και πόσο συνεπής μένει στα κανονιστικά πρότυπα που ο ίδιος θέτει; Τις σχετικές απαντήσεις θα επιχειρήσουμε να δώσουμε στην παρούσα εργασία, εστιάζοντας στο κείμενο της Β΄ Πραγματείας, με βασική θέση ότι η επιχειρηματολογία περί ιδιοκτησίας στο V Κεφάλαιο γίνεται τόσο σε εμπειρικό όσο και σε κανονιστικό επίπεδο. Η συσχέτιση των δυο επιπέδων θα δώσει την τελική απάντηση για το αν ο φιλόσοφος τάσσεται υπέρ ή κατά της απεριόριστης ελευθερίας ιδιοποίησης.
description: The aim of the present dissertation is the examination of the lockean theory of property, as presented in the V Chapter of the Second Treatise of Government. Although the property chapter is a very famous part of the Second Treatise, its presence is not easily explainable. Virtually, the rest of the book is either about how an obligation to obey a legitimate state can be justified, or about the circumstances in which rebellion becomes permissible. Chapter V is not directly concerned with either of these matters. Our suggestion is that Locke’s case for a natural right to individual property is to be taken as part of a defence of individual private property rights against possible unconstrained encroachment by the state. This taken into consideration, we try to answer the questions which arise from the observation of the relationship between the right of private property and the fundamental principle of freedom. More specifically, we examine the role of freedom in terms of justifying the way in which it has been acquired; whether this is the foundation or the aim of the right of private property. Once the acquisition of private property is justified, we examine whether and how this right is limited. In the case of everyone getting hold of property, then the right of owners to deal and trade their holdings as they please will have to be limited or regulated, since nothing is more certain than this untrammeled liberty leading quickly to inequality. It may be thought that such a potential limitation of the owners’ rights will inevitably undermine the very idea of private property itself, which is defined as the freedom in part of the individual to use their possessions as they please. One plausible explanation to the afore mentioned dilemma is the reference to the major role of the principle of equality as presented in Locke’s theory. It is suggested that the lockean approach stands for equal freedom for everyone, which in turn dictates an equally limited right to private property. The conclusions of this dissertation will be presented by means of both a prescriptive and a descriptive standpoint. Our crucial argument is that the answer to any question regarding the relationship between private property-freedom and equality lies in the fact that Locke’s V Chapter of the Second Treatise has both a prescriptive and a descriptive part.