Δημόσια δάνεια και νομιμότητα αναδιάρθρωσης του κρατικού χρέους: Η περίπτωση του PSI:
Creators: name: Κρεμέτης, Στέφανος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: δημόσια δάνεια
αναδιάταξη κρατικού χρέους
ρήτρες συλλογικής δράσης
public dept
sovereign debt restructuring
collective action clauses

description: Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους η σύναψη δημοσίων δανείων αποτέλεσε μία από τις σπουδαιότερες πηγές άντλησης δημοσίων εσόδων. Η αδυναμία χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης σε συνδυασμό με τους επαχθείς όρους των δανείων και τις εξελίξεις στην εσωτερική αλλά και διεθνή πολιτική σκηνή είχαν οδηγήσει στο παρελθόν το ελληνικό κράτος στη χρεοκοπία τέσσερις φορές. Με την είσοδο της χώρας στην Ο.Ν.Ε. και την υιοθέτηση του ενιαίου νομίσματος βελτιώθηκε η διεθνής πιστοληπτική ικανότητα του κράτους, διευκολύνοντας την πρόσβαση στις διεθνείς χρηματαγορές, ενώ επιτεύχθηκε νομισματική και συναλλαγματική σταθερότητα χάρη στο νέο «σκληρό» νόμισμα. Όμως, η οικονομική κρίση που ξεκίνησε από την αγορά ενυπόθηκων στεγαστικών δανείων των Η.Π.Α. (subprime mortgage crisis) και επεκτάθηκε στις αγορές κρατικών ομολόγων ανέδειξε τις αδυναμίες του ατελούς ενωσιακού οικοδομήματος. Τα επιτόκια των ομολόγων του πιο αδύναμου κρίκου της Ευρωζώνης, της Ελλάδας, έφτασαν σε απαγορευτικό ύψος, καθιστώντας αδύνατη την ανατροφοδότηση του τεράστιου δημοσίου χρέους, αλλά και την κάλυψη των ελλειμμάτων του τρέχοντος προϋπολογισμού. Στα πλαίσια της συμφωνίας που συνάφθηκε με την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, αποφασίστηκε η αναδιάταξη του ελληνικού χρέους, μέσω ενός προγράμματος ανταλλαγής των υφιστάμενων ομολόγων με τίτλους μικρότερης ονομαστικής αξίας και μακρότερης λήξης (PSI). Η παρούσα μελέτη εξετάζει τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες καθίσταται νόμιμη η αναδιάρθρωση του κρατικού χρέους και διαπιστώνει εάν αυτές τηρήθηκαν στην περίπτωση του ελληνικού PSI. Αρχικά αναλύεται η έννοια των δημοσίων δανείων, η νομική τους φύση, αλλά και οι περιπτώσεις μη τήρησης των συμφωνηθέντων όρων από το κράτος-οφειλέτη. Έπειτα παρουσιάζονται τα είδη των δανειακών τίτλων που εκδίδει το Ελληνικό Δημόσιο, ενώ γίνεται μνεία και στη φορολογική τους μεταχείριση. Τέλος, εκτίθενται οι κρίσιμες διατάξεις βάσει των οποίων υλοποιήθηκε το πρόγραμμα ανταλλαγής ομολόγων και εξετάζεται κατά πόσο αυτό ήταν σύμφωνο με τις επιταγές του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ. Συγκεκριμένα, διαπιστώνεται παράνομη αναδρομική εισαγωγή ρητρών συλλογικής δράσης στους όρους έκδοσης των τίτλων, αλλά και εσφαλμένος τρόπος υπολογισμού της απαιτούμενης απαρτίας και πλειοψηφίας. Περαιτέρω, παραβίαση της αρχής της ισότητας ενώπιον των δημόσιων βαρών, εφόσον επιβλήθηκε στους ομολογιούχους επιβάρυνση όλως ασύνδετη προς τη φοροδοτική τους ικανότητα, καθώς επίσης και λόγω της μη παροχής αντισταθμίσματος και της μη μείωσης της φορολογικής υποχρέωσης για την περιουσιακή ζημία που υφίστανται. Ακόμη παραβίαση του δικαιώματος στην περιουσία, καθώς και της αρχής της αναλογικότητας, λόγω της υπέρμετρης επιβάρυνσης των κατόχων των τίτλων άνευ διερεύνησης από τον νομοθέτη λιγότερο επαχθών μέτρων.
description: Since the establishment of the Greek state, public loans were one of the major sources of government revenue. The financial management, coupled with unaffordable loans and developments in domestic and international politics, had led the Greek state into bankruptcy four times during the past. The country's accession to EMU and the adoption of the single currency improved international creditworthiness of the state, facilitating access to international financial markets, and achieved monetary and exchange rate stability thanks to the new "hard" currency. But the financial crisis that started in the subprime mortgage market in the USA (subprime mortgage crisis) and expanded to the government bond markets has highlighted the weaknesses of the unfinished European project. Interest rates on Greek bonds arrived prohibitively high, making it impossible to recharge the huge public debt and cover the deficits of the current budget. Under the agreement signed with the European Union, the European Central Bank and the International Monetary Fund, it was decided to restructure the Greek debt, through a program of exchange of existing bonds with lower nominal and extended maturities (PSI). This study examines the conditions under which it is legal to restructure sovereign debt and determines if they met in the case of Greek PSI. Originally analyzes the concept of public loans, their legal nature and the cases of non-compliance with the agreed terms. Then presents the types of debt securities issued by the Greek government, while reference is made in their tax treatment. Finally, it sets out the relevant provisions under which implemented the bond exchange program and consider whether it was in accordance with the requirements of the Constitution and the ECHR. It was found unlawful retroactive introduction of collective action clauses in the terms of the bonds and incorrect calculation of quorum and majority. Further, violation of the principle of equality before public burdens, because this measure was imposed on bondholders wholly unconnected to their taxpaying capacity, and also because of the lack of compensation and non-reduction of the tax liability for financial loss incurred. Further violation of the right to property and the principle of proportionality, because of excess burden on bondholders, without less onerous measures being investigated by the legislator.