E00130: The History of the Albanians, written in Armenian, recounts the discovery and burial of the relics of *Ełiša (student of Apostle Thaddeus and missionary to Albania, S00594), and the erection of a pillar where the relics were found. Written probably in Caucasian Albania, possibly in the 6th c. or 7th c.
Creators: name: Naleksidze
Publisher: name: University of Oxford
Year: 2014
Subjects: History

description: History of the Albanians, Book 1, Chapter 7<br><br>The previous chapter is a summary of the mission of Apostle Thaddeus to Armenia, who was appointed apostle 'for us, easterners'. Thaddeus's martyrdom was recorded by his student Eliseus, who recounted it to his fellow apostles in Jerusalem. Then Jacob, brother of the Lord, ordered Eliseus to continue Thaddeus' mission. Therefore he arrived in the Caucasus and penetrated further east to Albania. He came to Giš and founded a church there. From there he crossed the plain of Zagrun to the site of the sacrificial altars of the heathen idolaters and there he received a martyrs crown. The unknown murderers threw the holy remains into a ditch in the place called Homēnk', where they lay hidden for a long time. <br><br>Ոչ է պարտ ծածկիլ ճշմարտութեանն եւ ընդ փակմամբ լինիլ լուսոյ։ Յետ բազում ժտմանակաց երեւեալ նորա երկիւղած արանց ոմանց տեսլեամբ՝ գան միախումբ ժողովով ՛ի տեղի գբոյն անդ եւ տեսանեն զոսկերս յոգունս շեղջակուտեալս՝ եւ առհասարակ տարակուսեցան. սակայն հանին դիզեցին եւ հսկեցին յաղօթս զգիշերն զայն։ <br>Եւ եղեւ յառաւօտուն շարժումն մեծ՝ մինչեւ որ անդն կային անկանել յերկիր։ Եւ եկն հողմն սաստիկ յնապատէն՝ ցիրեւցան արարեալ զանսրբոցն ոսկերս ընդ դաշտն ամենայն, եւ մնաց միայն ՛ի տեղւոջն առաքելականն այն նշխարք՝ զորոյ զգլուխն միայն մեծահաւատ ոմն Ստեփաննոս քահանայ յՈւռեկան գեղջէ յափշտակեալ ՛ի միջոյ աճապարեալ յերիվար իւր ՛ի բաց գնաց. եւ շարժեալ բազմութեանն զկնի նորա՝ մառախուղ խաւարային ընդ մէջ անցեալ զարհուրեցոյց զնոսա, որք եւ դարձան ՛ի բանակն. եւ տեսլեամբ յայտնեալ սրբոյն Եյ́իշայի՝ տարան հանգուցին զնշխարս նորա, ուր եդեալ էր գլուխն յաւանն Ուռեկան ՛ի ձեռն սրբոյ քահանային Ստեփաննոսի, եւ ապա անտի փոխեցին ՛ի Ներսմերհայ սուրբ ուխտն, որ այժմ կոչի Ջրվշտիկ՝ ՛ի փառս տեառն Աստուծոյ ամենակալի։ Իսկ յետ բազում ժամանակաց բարեպաշտն Վաչական Աղուանից արքայ կանգնեաց զսիւն ՛ի գբի նահատակութեանն, եւ սենեկապանն արքայի մենակեաց եղեալ ՛ի վերայ սեանն՝ կատարի։<br><br>'Truth should not be concealed, nor should the light be covered up. After a long period of time certain pious men had a vision [about Eliša] and came in a group to the site of the pit where they saw a jumbled heap of bones. All of them were in doubt but they removed [the bones], gathered them up, and then observed them while praying during the night. In the morning there was a great tremor which caused those standing to fall to the ground. Then a fierce wind blew from the desert which scattered across the field the bones of those who were not saints. Only the relics of the apostles remained in place. A certain pious priest [named] Step'annos, from the village of Ur'ekan, seized one skull from the pile and hastily made off on his horse. The multitude went after him. But a dark cloud with lightning appeared which frightened them, and they returned to camp.<br><br>When Saint Ełiša appeared [to them] in a vision, they took and buried his remains where the blessed priest Step'annos had placed his skull, in the village of Ur'ekan. Subsequently they were transferred to the holy monastery at Nersmihr, which is today called Jrvshtik, to the glory of the Lord, Almighty God. Now after a long time the pious king of the Albanians, Vačagan, erected a pillar at the pit where Ełiša had been martyred. The king's chamberlain, who had become a stylite, [dwelled] on the summit of the pillar.'<br><br>Text: Arakelyan 1983, 11-12. Translation: Bedrosian 2004, 5-6.