Ανάπτυξη μοντέλων χρονοσειρών και παλινδρόμησης για την αξιολόγηση των επιπτώσεων της οικονομικής κρίσης στη θαλάσσια επιβατική και εμπορευματική κίνηση στην Ελλάδα
Creators: name: Αϊβαζίδου, Ειρήνη Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Μοντέλα πρόβλεψης
Θαλάσσια κίνηση
Οικονομική κρίση
Forecasting models
Maritime traffic
Economic crisis

description: Οι θαλάσσιες μεταφορές αποτελούν έναν από τους δυναμικότερους κλάδους της ελληνικής οικονομίας. Συγκεκριμένα, η επιβατηγός ναυτιλία συμβάλει περίπου κατά 3,5% στο εθνικό ΑΕΠ, ενώ η εμπορική ναυτιλία είναι σημαντική πηγή εισροής ξένου συναλλάγματος. Δεδομένης της ζωτικής σημασίας του κλάδου των θαλασσίων μεταφορών στην Ελλάδα, η παρούσα διπλωματική εργασία επικεντρώνεται στην ανάπτυξη στατιστικών μοντέλων πρόβλεψης της θαλάσσιας επιβατικής και εμπορευματικής κίνησης στους ελληνικούς λιμένες με στόχο τη μελέτη επίδρασης της οικονομικής κρίσης. Επιπλέον, πραγματοποιείται επισκόπηση και ταξινόμηση της βιβλιογραφίας που αφορά μοντέλα χρονοσειρών και παλινδρόμησης στις επιβατικές και εμπορευματικές μεταφορές, από όπου προκύπτει μια έλλειψη σε μοντέλα θαλασσιάς κίνησης. Προς αυτό το σκοπό, προτείνονται ολοκληρωμένα αυτοπαλινδρομούμενα μοντέλα κινούμενου μέσου όρου (ARIMA) με χρήση επεξηγηματικών μεταβλητών για την πρόβλεψη των μετακινούμενων επιβατών, καθώς και μοντέλα γραμμικής παλινδρόμησης για την εκτίμηση του όγκου του διακινηθέντος φορτίου, τόσο μέσω της ελληνικής ακτοπλοΐας όσο και μέσω των διεθνών γραμμών, στο σύνολο των λιμένων της χώρας. Ως ανεξάρτητες μεταβλητές χρησιμοποιούνται μακροοικονομικά μεγέθη (π.χ. ΑΕΠ, απασχόληση, ποσοστό ανεργίας, πραγματική ατομική κατανάλωση, εμπορικό ισοζύγιο), οι τιμές των καυσίμων, καθώς και η ίδια η οικονομική ύφεση ως ψευδομεταβλητή. Τα αποτελέσματα που προκύπτουν υποδεικνύουν ότι όταν λαμβάνεται υπόψιν η εποχικότητα των θαλάσσιων επιβατικών μεταφορών, η πλειοψηφία των μοντέλων πρόβλεψης της θαλάσσιας επιβατικής κίνησης δεν περιλαμβάνει επεξηγηματικές μεταβλητές. Πάραυτα, στην περίπτωση της αποεποχικοποίησης των χρονοσειρών, το ΑΕΠ και ο ενεργός πληθυσμός συμμετέχουν ως ανεξάρτητες μεταβλητές σε στατιστικώς αξιόπιστα μοντέλα ARIMA που εμφανίζουν καλή προσαρμογή στα δεδομένα της επιβατικής κίνησης ακτοπλοΐας και διεθνών γραμμών. Όσον αφορά τις εμπορευματικές μεταφορές, η πραγματική ατομική κατανάλωση, το εμπορικό ισοζύγιο και η τιμή των καυσίμων εμφανίζουν στατιστικώς σημαντική επίδραση στη θαλάσσια εμπορευματική κίνηση ακτοπλοΐας και διεθνών γραμμών, αποτελώντας ανεξάρτητες μεταβλητές στα αντίστοιχα μοντέλα γραμμικής παλινδρόμησης. Παρά τη παγκόσμια διάσταση της διεθνούς εμπορευματικής κίνησης, το ΑΕΠ ξένων χωρών δε φαίνεται να επιδρά στις σχετικές μεταβλητές. Συμπερασματικά, η θαλάσσια επιβατική και εμπορευματική κίνηση στην Ελλάδα εξαρτάται από παράγοντες που επηρεάζονται από την οικονομική ύφεση. Σε επόμενες μελέτες, προτείνεται η αναζήτηση επιπρόσθετων δεικτών, ώστε να ανευρεθούν καταλληλότεροι εκτιμητές για αξιόπιστα μοντέλα πρόβλεψης.
description: Maritime transportation constitutes one of the most dynamic sectors of the Greek economy. Specifically, passenger shipping contributes by approximately 3.5% to the national GDP, while commercial shipping is a major source of foreign exchange. Given the vital importance of the maritime transport sector in Greece, this master’s thesis focuses on the development of statistical models for forecasting the passenger and freight traffic in Greek ports respectively in order to investigate the impact of economic crisis. In addition, a literature review and a taxonomy on time series and regression models regarding passenger and freight traffic are performed, resulting in a lack of marine traffic models. To that end, integrated autoregressive moving average (ARIMA) models with explanatory variables and linear regression models are developed for forecasting the passengers carried and the cargo volume handled, respectively, through Greek coastal shipping and international lines in all Greek ports. Macroeconomic aggregates (e.g. GDP, employment, unemployment rate, actual individual consumption, trade balance), fuel prices and the economic recession itself as a dummy variable are examined as independent variables. The results indicate that when taking into consideration the seasonality of maritime passenger transport, the majority of the marine passenger traffic forecasting models do not include explanatory variables. In case of time series’ seasonal decomposition, however, GDP and active population are involved as independent variables in statistically reliable ARIMA models, which exhibit good fit to the passenger traffic data concerning coastal and international lines. With regard to freight transportation, actual individual consumption, trade balance and fuel price exhibit a statistically significant effect on marine freight traffic of coastal and international lines as independent variables in the related linear regression models. Despite the global dimension of international freight traffic, foreign countries’ GDP does not appear to impact the relevant variables. In conclusion, marine passenger and freight traffic in Greece depends on factors that are affected by the economic downturn. In following studies, searching for additional indicators is suggested in order to identify more suitable predictors for reliable forecasting models.