Από την αβεβαιότητα στη συμμαχική προσδοκία: οι ελληνογιουγκοσλαβικές σχέσεις από την πτώση του Στογιαντίνοβιτς μέχρι τη γερμανική επίθεση (Φεβρουάριος 1939 - Απριλίου 1941):
Creators: name: Ζησίδου, Ευδοκία Ευαγγέλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Ελλάδα
Γιουγκοσλαβία
Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος
Greece
Yugoslavia
World War II

description: Το παρόν κείμενο αποτελεί περίληψη της μεταπτυχιακής εργασίας θέμα της οποίας είναι οι ελληνογιουγκοσλαβικές σχέσεις από την πτώση του Στογιαντίνοβιτς το Φεβρουάριο του 1939 μέχρι τη γερμανική επίθεση, τον Απρίλιο του 1941. Η πρωτοτυπία της εργασίας αυτής έγκειται στο γεγονός ότι εστιάζει όχι στις σχέσεις μεταξύ Ελλάδος ή Γιουγκοσλαβίας με τις Μεγάλες Δυνάμεις αλλά στις μεταξύ τους σχέσεις, χωρίς βέβαια να αγνοείται ο καταλυτικός ρόλος που διαδραμάτισαν οι τελευταίες. Για την εκπόνηση της χρησιμοποιήθηκαν τόσο πρωτογενείς όσο και δευτερογενείς πηγές. Στις πρωτογενείς συμπεριλαμβάνονται αδημοσίευτα και δημοσιευμένα αρχεία του Ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών, βρετανικά και γερμανικά αρχεία, καθώς και ημερολόγια και εφημερίδες της εποχής. Μέσα από την έρευνα αυτή τα χρονικά πλαίσια προέκυψαν αβίαστα, καθώς από τη μία πλευρά η κυβερνητική αλλαγή στη Γιουγκοσλαβία σηματοδότησε την επαναπροσέγγιση των δύο χωρών και γέννησε προσδοκίες για μία ουσιαστικότερη συνεργασία και από την άλλη η γερμανική επίθεση σάρωσε τα υφιστάμενα συστήματα, δημιουργώντας ένα τελείως διαφορετικό πλαίσιο μεταπολεμικά. Σκοπός της εργασίας ήταν, λοιπόν, αφενός να περιγράψει την πορεία που ακολούθησαν οι σχέσεις των δύο χωρών τη συγκεκριμένη περίοδο και αφετέρου να εξηγήσει το πώς, ενώ οι δυο χώρες ξεκίνησαν ως σύμμαχοι, η μία από τις δύο στην πορεία όχι μόνο δεν προσέφερε ουσιαστική βοήθεια στην άλλη, αλλά δέχτηκε, έστω και απρόθυμα, εδαφικά προνόμια εις βάρος της συμμάχου της, νομίζοντας ότι με αυτόν τον τρόπο εξυπηρετούσε καλύτερα τα ίδια εθνικά συμφέροντα. Διαπιστώθηκε ότι αυτή η αναπάντεχη, φαινομενικά, τροπή των γεγονότων ήταν σχεδόν προδιαγεγραμμένη, διότι απουσίαζε η ισχυρή βούληση για τη σύναψη μιας συμμαχίας η οποία θα είχε ευρύτερους στόχους. Οι χώρες της Βαλκανικής ήταν σε θέση να σχηματίσουν ένα ενιαίο μέτωπο έναντι της Βουλγαρίας, αλλά απέτυχαν να πράξουν το ίδιο όταν τη θέση ενός διαχειρίσιμου εχθρού πήραν οι Μεγάλες Δυνάμεις. Υπεύθυνος για την αποτυχία τους αυτή ήταν ο φόβος τους να μην προκαλέσουν τη Γερμανία και την Ιταλία. Η Γιουγκοσλαβία λόγω και της λεπτής εσωτερικής κατάστασης δεν ήταν σε θέση να ριψοκινδυνέψει να δεχτεί επίθεση από τις δυνάμεις του Άξονα και ως εκ τούτου δεν μπορούσε να συνδράμει την Ελλάδα κατά τον ελληνοϊταλικό πόλεμο πάρα με ανεπίσημες μόνο ενέργειες. Το γεγονός αυτό όμως είχε και ευρύτερες συνέπειες, διότι η πολιτική ηγεσία της Γιουγκοσλαβίας οδηγήθηκε σε αδιέξοδο και τελικά εξαναγκάστηκε να αποδεχτεί τη σύνδεση της με τη Γερμανία έξω από τη σερβική παράδοση αποβλέποντας στην προστασία, έστω και βραχυπρόθεσμα, της ανεξαρτησίας και της εδαφικής της ακεραιότητας. Στο πλαίσιο αυτό ως ένα επιθυμητό δώρο και όχι αναγκαία προϋπόθεση αποδέχτηκε και τη γερμανική υπόσχεση για μελλοντική εδαφική διέξοδο στο Αιγαίο μέσω της παραχώρησης της περιοχής της Θεσσαλονίκης και του λιμανιού της. Εν κατακλείδι αποδεικνύεται ότι πρόκειται για μια ιδιάζουσα περίπτωση που για την κατανόηση της είναι απαραίτητη η κατανόηση του όλου και του μέρος, καθώς όταν οι διμερείς σχέσεις Ελλάδος – Γιουγκοσλαβίας ξεπέρασαν το ενδοβαλκανικό επίπεδο καθορίστηκαν από τις διεθνείς εξελίξεις.
description: This thesis investigates the relations between Greece and Yugoslavia from the Stojadinović’s fall in February 1939 until the German invasion in April 1941. The originality of this work lies in the fact that it does not focus on the relations between Greece or Yugoslavia and the Great Powers but between the two countries themselves, without of course ignoring the catalytic role played by the later. Both primary and secondary sources were employed for its realisation. Primary sources included unpublished and published records of the Greek Ministry of Foreign Affairs, British and German archives and diaries and contemporary newspapers. The timeframes of this research emerged effortlessly as, on the one hand, the change of government in Yugoslavia marked the rapprochement of the two countries and spawned expectations for substantial cooperation, and, on the other hand, the German attack swept existing systems, creating a completely different context postwar. The aim of this study was therefore both to describe the path followed by the two countries' relations during this period and to explain how, despite the fact that the two countries began as allies, one of two in the process not only did not offer considerable assistance to the other, but accepted, albeit reluctantly, territorial privileges at the expense of its allies, thinking that thereby better served its own national interests. It was found that this seemingly unexpected turn of events was almost predestined because there was not a strong intent to enter into an alliance which would have broader goals. Balkan countries have been able to form a united front against Bulgaria but they failed to do so when the position of a manageable enemy was taken by one of the Great Powers. Responsible for their failure was their fear not to provoke Germany and Italy. Yugoslavia, because of the thin internal situation, was not able to risk being attacked by the Axis powers and therefore could not assist Greece during the Greek-Italian war, except with only informal actions. This also had wider implications since the political leadership of Yugoslavia led to deadlock and eventually forced her to accept the connection with Germany, something that contradicted the Serbian tradition, aiming to protect, even short term, independence and territorial integrity. In this context, as a desirable gift and not a necessary condition Yugoslavia accepted the German promise for future territorial vent in the Aegean, in the concession area of Thessaloniki and the port. In conclusion, it was proved that it was a special case for the understanding of which it is necessary to discern the whole and the part because when bilateral relations between Greece - Yugoslavia exceeded the intra-Balkan level they were determined by broader international developments.