Η αρχή της αναλογικότητας στο δημόσιο δίκαιο των κυρώσεων
Creators: name: Σιώζος-Δρόσος, Παναγιώτης Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Αρχή της αναλογικότητας
Διοικητικές κυρώσεις
Θεμελιώδη δικαιώματα
Principle of proportionality
Administrative sanctions
Fundamental Rights

description: Η αναλογικότητα βρίσκει πεδίο εφαρμογής στους περιορισμούς των θεμελιωδών δικαιωμάτων, κατεξοχήν δε στον τομέα των κυρώσεων, ο οποίος συνιστά ίσως από τους δραστικότερους και αποτελεσματικότερους μηχανισμούς περιορισμού των δικαιωμάτων. Οι διοικητικές κυρώσεις δεν αποτελούν ένα πεδίο αυθαίρετης διοικητικής δράσης, το οποίο απλώς περιορίζεται στην αρχή της νομιμότητας και στην ευρεία διακριτική ευχέρεια της διοίκησης ή, σε κάποιες περιπτώσεις, ακόμη και του νομοθέτη. Αντιθέτως, η κατίσχυση του δικαίου προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων και των αρχών που αναπτύχθηκαν εντός αυτού, οδήγησαν στην εξέλιξη του διοικητικού δικαίου σε εφαρμοσμένο συνταγματικό δίκαιο, δηλ. σε δίκαιο όπου η διοικητική δράση βρίσκεται υπό τον άγρυπνο, εντατικό έλεγχο της τήρησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Τούτη δε η αντιμετώπιση του δικαίου των διοικητικών κυρώσεων επιρρωννύεται και εμπλουτίζεται από τη συμβολή των ευρωπαϊκών δικαστηρίων (ΔΕΕ και ΕΔΔΑ) και την υπ’ αυτών προσφερόμενη νομολογία επί των κειμένων των Συνθηκών της Ε.Ε., του ΧΘΔΕΕ και της ΕΣΔΑ. Η αρχή της αναλογικότητας διαπνέει τη νομιμότητα της διοικητικής δράσης και καθέτως. Από την μια, η προστατευτική λειτουργία της αρχής της αναλογικότητας αναπτύσσεται στο επίπεδο της νομοθετικής πρόβλεψης των διοικητικών κυρώσεων, διέποντας τα στοιχεία που συγκροτούν μια παράβαση καθώς και τον ορισμό των κανόνων σχετικά με την αυστηρότητα των κυρώσεων (τα άκρα όρια των κυρώσεων) και την εκτίμηση των στοιχείων που είναι δυνατό να λαμβάνονται υπόψη για την επιμέτρηση των προστίμων. Σε αυτό το επίπεδο η αρχή της αναλογικότητας αναπτύσσει μια in abstracto ενέργεια, με την έννοια ότι επιτάσσει την τήρηση των πτυχών που την απαρτίζουν ανεξάρτητα από την εξέταση συγκεκριμένων πραγματικών περιστατικών. Από την άλλη, στις περιπτώσεις όπου η νομοθετική πρόβλεψη παρέχει διακριτική ευχέρεια στα αρμόδια όργανα επιβολής των κυρώσεων, δηλαδή πρώτα τη διοικητική αρχή και -εφόσον προβλέπεται- το δικαστήριο πλήρους δικαιοδοσίας, η αρχή της αναλογικότητας διέπει την εφαρμογή του κυρωτικού κανόνα στη συγκεκριμένη περίπτωση, επιτάσσοντας την τήρηση του ευλόγου μέτρου κρίσεως, καθώς και τη λήψη υπόψιν των συνθηκών της συγκεκριμένης περίπτωσης, αναπτύσσοντας με τον τρόπο αυτό μια in concreto ενέργεια στο πλαίσιο υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών στον κυρωτικό κανόνα. Αν και το πεδίο εφαρμογής της δεν εξαντλείται στον έλεγχο της περιοριστικής διοίκησης αλλά εξαπλώνεται σε ολόκληρο το φάσμα του δικαίου, εντούτοις, ειδικά μέσα από την εφαρμογή του δημοσίου, η αρχή της αναλογικότητας αναδεικνύεται σε μείζονα εγγύηση και μέτρο προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Πραγματικά, η αρχή της αναλογικότητας, ιδιαίτερα μετά την πανηγυρική αποτύπωσή της σε υπερνομοθετικής τυπικής ισχύος αρχή, κατισχύει και διατρέχει οριζοντίως το σύνολο της διοικητικής δράσης, πολλώ δε μάλλον την περιοριστική-κυριαρχική της έκφανση, η οποία εκφράζεται δια του περιορισμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων μέσω του ελέγχου της ανθρώπινης δραστηριότητας και της κυρωτικής-τιμωρητικής αντιμετώπισης των παραβατικών συμπεριφορών. Σε τούτο πλαίσιο, καθίσταται φανερό ότι η αρχή της αναλογικότητας αποτελεί ένα καίριο κεφάλαιο του δικαίου των κυρώσεων. Μέσα από την πολυεπίπεδη λειτουργία της, και εντασσόμενη στο ευρύτερο πλαίσιο αρχών που διέπουν τον περιορισμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ειδικότερα την επιβολή κυρώσεων, όπως την non bis in idem και την ασφάλεια δικαίου, δημιουργεί ένα ισχυρό νομικό πλέγμα προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων απέναντι στην κρατική επιβολή, εξασφαλίζοντας την υπεράσπιση της ανθρώπινης ελευθερίας
description: Proportionality is applied to the restriction of fundamental rights, especially in the field of sanctions, which constitutes one of the most drastic and effective mechanisms for the restriction of human rights. Administrative sanctions are not viewed as a field of arbitrary administrative activity that is merely restricted by the rule of law and the discretion of the administration or even, in certain cases, the legislator. On the contrary, the application of the fundamental rights law and the principles that have been developed in it, have led to the evolution of administrative law to applied constitutional law, where administrative activity is monitored by the intensive control of respect of human rights. This treatment of administrative sanctions is enriched by the contribution of the european courts of justice (EUCJ and ECHR) and their case-law. Also, the principle of proportionality goes through the legality of administrative activity vertically. On the one hand, its protective function is applied at the level of legislative provision of administrative sanctions, determining the elements that constitute a violation in addition to the definition of rules referring to the stiffness of sanctions (the margins of sanctions) and the evaluation of the elements that can be taken into consideration for the measurement of penalties. At this level, the principle of proportionality develops an in abstracto function, meaning that it is applicable in all its aspects, independently from specific facts of a case. On the other hand, in cases that the legislative provision provides discretion to the authority that is competent to impose the sanction and -where applicable- to the court of plain jurisdiction, the principle of proportionality also governs the application of the sanction in a specific case, demanding that a measure of reasonable judgement be applied, and the circumstances of the specific case be taken into consideration. In that way, it develops an in concreto function when subjecting a specific case to the rule provisioned. Even though its scope of application is not restricted to the control of the restrictive administration, but it occupies the full range of law, especially through public law, the principle of proportionality has become a major guarantee and principle for the protection of fundamental rights. In fact, the principle of proportionality, especially after its registration as a principle of higher-ranking law, it is applicable in every aspect of the administrative activity, especially the restrictive one, which is expressed through the restriction of fundamental rights via the monitoring of human activity and sanctioning infringing conduct. In that sense, the principle of proportionality constitutes a major chapter of the law of sanctions. Via its multi-level function, and being part of the wider context of principles governing the restriction of fundamental rights, especially imposing sanctions, i.e. ne bis in idem and legal certainty, it develops a powerful legal net for the protection of fundamental rights from state imposing, thus defending human freedom