Urban Resilience: Η Κρίση ως Πρόκληση για την Αρχιτεκτονική του Αστικού Τοπίου. Μια ανάγνωση της συμβολής της αρχιτεκτονικής τοπίου στην εξελικτική προσαρμοστικότητα των πόλεων
Creators: name: Γαβριηλίδου, Ελευθερία Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: αστική ανθεκτικότητα
εξελικτική προσαρμοστικότητα
σχεδιασμός / προγραμματισμός αστικού τοπίου
αστική κρίση
urban evolutionary resilience
landscape planning / design
urban crisis
urban policies

description: Η ιδέα urban resilience, οριζόμενη ως η ικανότητα μιας πόλης να εξελίσσεται μέσα από τις προκλήσεις της, γίνεται ιδιαιτέρως επίκαιρη σε περιόδους κρίσεων, τη στιγμή που η κρίση ως απόφαση, γίνεται με το θετικό της νόημα, δυναμικό εργαλείο εξέλιξης. Η πρόσφατη συζήτηση γύρω από τον όρο urban resilience επανατοποθετείται μέσα από την διευρυμένη οπτική της αρχιτεκτονικής τοπίου που χειρίζεται το αστικό τοπίο ως ζωντανή εγγραφή του περιβάλλοντος και της κοινωνίας, που αναλύεται, σχεδιάζεται και συνθέτεται ταυτόχρονα μέσα από τα οικολογικά, κοινωνικά και αντιληπτικά του στοιχεία, προγραμματίζοντας έτσι την αστική ανάπτυξη. Με αυτή την προσέγγιση, και τοποθετώντας κριτικά την ιδέα urban resilience στη συνέχεια των διακυβευμάτων για την πόλη, ο σύγχρονος όρος ερμηνεύεται μέσα από μια αναδρομή σε εφαρμοσμένα έργα αρχιτεκτονικής τοπίου και σύγχρονες πρακτικές που οδήγησαν στην ανασύνταξη των πόλεων μπροστά σε οικονομικές, κοινωνικές, περιβαλλοντικές και άλλες προκλήσεις, για να αναδειχθεί η συμβολή της αρχιτεκτονικής τοπίου στην επίτευξη του νέου στόχου: «resilient cities». Οι ιδιότητες των έργων αρχιτεκτονικής τοπίου να προσαρμόζονται στις υφιστάμενες προκλήσεις, πόρους και τοπία, να μετασχηματίζουν τόπους περιγράφοντας την υποδομή για να αναπτυχθεί μια κοινωνία και να ορίζουν φυσιογνωμία, ένα νέο προσανατολισμό προς το μέλλον, περιγράφουν τους τρεις άξονες διερεύνησης των σύγχρονων πρακτικών. Η διατριβή επεκτείνει τη συζήτηση από τις γενικευμένες θεωρήσεις, σε χωρικά και χρονικά προσδιορισμένες πρακτικές πόλεων με εφαρμογή στο τοπίο, που λειτούργησαν ως εργαλείο εξέλιξης από κρίσεις, προτείνοντας τελικά ένα σύστημα ταξινόμησης τριών διαστάσεων, έναν «οδηγό» τεχνογνωσίας από πόλη σε πόλη, σύμφωνα με τη μορφή της κρίσης που οδήγησε στη λήψη αποφάσεων, την κλίμακα της τοπιακής επέμβασης και την πτυχή της οπτικής resilience που εντοπίστηκε. Με τον οδηγό αυτό, τροφοδότη συγκριτικής συζήτησης, αναστοχασμού της κρίσης και ανάδειξης του σχεδιασμού και προγραμματισμού του τοπίου στον πυρήνα του νέου στόχου, επιχειρείται στο τέλος μια κριτική ανασκόπηση στον τελευταίο αιώνα, των μετασχηματισμών του αστικού τοπίου της πόλης της Θεσσαλονίκης, πρόσφατα χαρακτηρισμένης ως μία από τις 100 resilient cities του κόσμου.
description: The idea of urban resilience defined as the capacity of a city to evolve throughout its challenges, becomes particularly urgent in times of crises, in times when decisions become potential tools for evolution. The recent discussion upon urban resilience is redefined in the amplitude of influence of landscape planning and design in the decision-making process. The city as landscape, as a cityscape, is seen as a living document of environment and society, described, analyzed and designed in parallel within its ecological, social and perceptual elements, and thus offers a holistic comprehension of existing deficiencies, dynamics and perspectives, especially useful to the strategic planning of urban development. Revealing the potential of each, even the most degraded site, this view becomes the catalyst to rewrite a new spatial, social and mainly cultural narration toward the future. Within this approach, seeing landscape as the creative lens from scale to scale to rewrite urban living experiences and futures, and setting critically the urban resilience concept in a long history of cites’ issues and goals, this thesis traces back to contemporary applied urban landscape projects that led to the reinstatement of cities in cases of economic, social, environmental and spatial challenges, to reveal the position of “landscape view” as crucial in designating “resilient evolutionary cities”. The key landscape architecture projects’ properties to “adapt” to existing challenges, resources and landscapes, to “transform” sites operating as the infrastructure for a society to develop and to “re-orientate” the urban evolution, define the three methodological axis for the investigation of contemporary landscape architecture practices, in order to reveal finally the role of landscape design and planning at the core of the “resilient city’s” mechanism. The research, moving the question from “resilience from what to what” to the question “resilience where, when and how”, finally proposes an experimental three dimensional clarification framework, the “resilience cube” to share this resilience knowledge from city to city, according to the form of the crisis, the scale of landscape intervention and the resilience approach detected. The feedback is used to discuss the resilience concept in the case of Thessaloniki in Northern Greece, recently announced as one of the 100 resilient cities of the world, having absorbed shocks and gradual changes in the past and standing today, while affected by the economic recession, in front of the challenge of landscape reconstitution and rehabilitation.