Το λειτουργικό έργο της συνοδικής επιτροπής λειτουργικής αναγέννησης από της συστάσεως της μέχρι σήμερα
Creators: name: Κουρούπης, Παναγιώτης Χριστόφιλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Συνοδική επιτροπή
Λειτουργική αναγέννηση
Λειτουργικό έργο
Special synodical commission
Liturgical renewal
Liturgical work

description: Στήν ἐργασία μας αὐτή ἐπιχειρεῖται νά παρουσιαστεῖ ὅσο τό δυνατόν πιό ἀναλυτι¬κά καί ἀντι¬κειμενικά τό ἔργο μίας σύγχρονης πρωτοβουλίας τῆς Ἐκκλησίας μας μέ ἀμι¬γῶς λει-τουργικό καί ἐπι¬στημονικό χαρακτήρα.ἩἹερά Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, λοιπόν, ὡς τό μοναδικό ἁρμόδιο διοικη¬τικό ὄρ¬γανο τῆς Ἐκκλησίας, γνωρίζοντας τήν τεράστια σημασία πού κατέχει ἡ Θεία Λατρεί¬α στήν πνευματική ζωή τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλη¬σίας, προέβη στή σύσταση μίας Εἰδικῆς Συμ¬βουλευ¬τικῆς Ἐπιτροπῆς ἀποτελούμενης ὑπό κληρικῶν καί λαϊκῶν ἐξειδικευ¬μένων στά θέ¬ματα Θείας Λατρείας, προκειμένου νά ἔχει ὑπεύθυνες καί τεκμηριωμέ¬νες εἰσηγήσεις κατά τή λήψη τῶν ἀπαιτουμένων γιά κάθε περί-πτωση μέτρων.Αὐτό σημαίνει ὅτι τό ἔργο τῆς Ἐπιτροπῆς ἦταν ἀπό τήν ἀρχή τῆς συστάσεώς της νά μελετᾶ καί νά προτείνει λύσεις στά θέματα ἁρμοδιό¬τητός της μέσα στά ὁριζόμενα ἀπό τόν ὑπ’ ἀριθμ. 139/1999Κανονισμό (Σύστα¬ση, ὀργάνωση καί λειτουργία τῆς Εἰδικῆς Συνοδικῆς Ἐπιτρο¬πῆς Λειτουργικῆς Ἀναγεν¬νήσεως)πλαίσια.Κορυφαία πτυχή τοῦ ἔργου τῆς Εἰδικῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Λειτουργικῆς Ἀναγεννήσεως συνιστοῦν τά ὑπό τῆς Ἐπιτροπῆς διορ¬γανωθέντα Πανελλήνια Λειτουρ¬γικά Συμπόσια στελεχῶν Ἱερῶν Μητροπόλεων.Σκοπός τους ἦταν ἡ καλλιέργεια τῆς λειτουργικῆς ἀγωγῆς τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ καί ἡ ἐνεργός καί συνειδητή συμμετοχή του στή Θεία Λατρεία. Σ’ αὐτά ἡ Ἐπιτροπή Λειτουργικῆς Ἀναγεν-νήσεως κατέδειξε τήν ὑπευθυνότητα μέ τήν ὁποία λειτούρ¬γησε. Ἀνέθεσε σέ εἰδικούς μελετητές τῆς θείας λατρείας τή διαπραγμά¬τευση, παρουσίαση καί μελέτη τῆς σύγχρο¬νης πραγματικότητας τῶν θεμά¬των, ζήτησε τή γνώμη ὅλων τῶν ἐμπλεκομένων προ¬σώπων (ποιμένων, θεολό¬γων, ἐρευνητῶν κ.λπ.) καί παρέδωσε γιά κάθε θέμα ὑπεύθυνες Προ¬τάσεις - Πορίσματα στήν Ἱερά Σύνοδο τῆς Ἐκκλη¬σίας τῆς Ἑλλάδος, ὥστε αὐτά νά πάρουν, ὅπου αὐτό θά κρινό¬ταν σωστό, τή μορφή Συνοδικῶν Ἀπο¬φάσεων. Στή συνέχεια, ἐπιδιώκεται ἡ παρουσίαση τῶν ἐκδόσεων τῆς Ἐπιτρο¬πῆς. Ἔτσι, πρῶ¬τα παρου¬σιάζεται ἡ ἔκδοση τῶν Πρακτικῶν τῶν Πανελληνίων Λειτουργι¬κῶν Συμποσίων, τό Ἐκλογάδιον (Ἀπο¬στολικά καί Εὐαγγελικά Ἀναγνώ¬σματα τῶν Κυριακῶν καί Ἑορτῶν), τό Προφητολόγιον (Λειτουργικά Ἀναγνώσματα ἀπό τήν Παλαιά Διαθήκη) καί τό Σύστημα Τυπικοῦ τῶν Ἱερῶν Ἀκολουθιῶν τοῦ ὅλου ἐνιαυ¬τοῦ.Ἀξίζει ἐδῶ νά ἀναφέρουμε ὅτι ἡ ἐπιμέλεια τῶν ἐκδόσεων λειτουργικῶν βιβλίων ὑπό τῆς Ἀποστολικῆς Διακονίας τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἔχει ἀνατεθεῖ ἐξ ὁλοκλήρου στήν Ἐπιτροπή καί σύν τῷ χρόνῳ θά ὁλοληρωθοῦν καί ἄλλες ἐκδόσεις, ὅπως τοῦ νέου Ἀρχιερα¬τικοῦ καί τοῦ Μεγάλου Εὐχολογίου.Εἶναι σημαντικό ν’ ἀναφερθοῦμε καί στό πῶς τό ἔργο τῆς Ἐπιτροπῆς Λειτουργικῆς Ἀνα¬γεννήσεως διαδόθηκε καί ἐμπεδώθηκε στή λειτουργική ζωή τῶν Ἱερῶν Μητρο¬πόλεων τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος.Ἄλλωστε αὐτός εἶναι καί ὁ τελικός καί ἀντικειμενικός στόχος τῆς «λειτουργικῆς ἀναγεν¬νήσεως», ὅπως αὐτή ἐκφράσθηκε καί συνεχίζει νά ἐπιδιώ¬κεται ἀπό τήν Ἐπιτροπή, νά ὑπάρξει, δηλαδή, ἄμεση βελτίωση τῶν λειτουργικῶν πραγμάτων καί τῶν παρατηρου¬μένων ἀταξιῶν. Γιά τήν ἀντικειμενικότερη παρουσίαση τοῦ θέματος κρίθηκε σημαντικό ν’ ἀναφερ¬θοῦμε καί σέ ἀντιδράσεις πρός τό ἐπιτελούμενο ἔργο τῆς Ἐπιτροπῆς, ὄχι ὅμως σ’ ἐκεῖνες πού διατυπώνονταν ἄτυπα καί μέ ὑπονοούμενα, ἀλλά σέ ὅποια ἀπόπειρα ἔγινε νά ὑπάρξει ἀντίλογος στήν ἐπιστημονική προσέγγιση τῶν θεμάτων πού ἐπιχειροῦσε ἡ Ἐπιτροπή. Διαπιστώσαμε ὅτι παρατηρεῖται ἀπουσία σοβαροῦ ἀντί¬λογου στά λειτουργικά θέματα μέ τά ὁποῖα ἀσχολήθηκε διεξοδικά ἡ Ἐπιτροπή. Δέν ὑπάρχει, δηλαδή, ἐπίσημα καταγεγραμμένη καί ἐπιστημονικά τεκμηριωμένη ἀμφι¬σβήτηση τῆς ὀρθό¬τητας τῶν Εἰσηγήσεων (Πορίσματα - Προτάσεις τῶν Συμποσίων) τῆς Ἐπιτρο¬πῆς πάνω στά λειτουργικά θέματα τῆς ἁρμοδιότητάς της.Συμπερασματικά, λοιπόν, καταλήγουμε ὅτι εἶναι ἀνάγκη νά συνειδητοποιήσουμε ὅτι τό ἔργο τῆς λειτουργικῆς ἀναγεν¬νήσεως δέν εἶναι κάτι καινούργιο γιά τήν Ἐκκλησία, οὔτε πρόκειται γιά πρωτοβουλία πού θά μποροῦσε νά πιστωθεῖ σέ κάποιο πρόσωπο μεμονωμένα. Ἀλλά εἶναι ὁ τρόπος τῆς ζῶσας Ἐκκλησίας νά πορεύεται μέσα στό χρόνο δίνοντας μορφή στόν τρόπο λατρείας της. Ἡ δια¬δικασία δέ μέ τήν ὁποία αὐτή ἡ πορεία συντελεῖται καί διαμορ¬φώνεται εἶναι δύσκολο νά κατα¬γραφεῖ, γιατί ἀπαιτεῖται ἀρκετός χρόνος (περισσότερος ἀκόμη καί ἀπό μία ἤ δύο γενιές), γιά νά μπορέσουν οἱ ὅποιες ἀλλαγές νά γίνουν ἀντι¬ληπτές ὕστερα ἀπό τήν ἀφομοίωσή τους ἀπό τό Σῶμα τῆς Ἐκκλησίας.Ἡ Εἰδική Συνοδική Ἐπιτροπή Λειτουργικῆς Ἀναγεννήσεως συνεστήθη, ὄχι γιά νά κατα¬στεῖ ὁ μοχλός δράσεως τῆς Ἐκκλησίας γιά τήν προώθηση «ἀνανεωτικῶν» ἀλλαγῶν,ἀλλάγιά νά ἀναλάβει τή μελέτη τῶν θεμάτων μέ σκοπό τήν ἀνάδειξη τοῦ αὐθεντικά παραδεδομένου καί τή σχέση του μέ τή σημερινή πραγματικότητα καί νά εἰσηγεῖται στή μοναδική ἁρμόδια καί ὑπεύθυνη ἀρχή γιά τή λήψη ὁποιουδήποτε μέτρου, δηλαδή τήν Ἱερά Σύνοδο τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος, μέ γνώμονα πάντοτε τήν ἀρχή τῆς «λειτουργικῆς εὐταξίας, ἀκριβείας καί ἑνότητος»
description: In this paper an attempt is made to present as analytically and objectively as possible the work of a current initiative of our Churchwith a purely liturgical and scientific character.As the sole responsible governing body of the Church and recognizing the great impor¬tance that the Divine Liturgy holds in the spiritual life of the Orthodox Church, the Holy Synod of the Church of Greece proceeded in forminga Special Advisory Committee consisting of clergy and laity, who specialize in issuesof the Divine Liturgy. This Committee was formed so that the Holy Synod could have reliable and well-documented proposalswhen taking necessary measures on a case by case basis.This means that from its very inception the work of the Committee was to study and offer solutions to issues that fall under its responsibilitywithin the limits defined by the ruling/regulation no. 139/1999 (composition, organization and function of the Special Syno¬dical Committee on Liturgical Renewal.A key aspect of the work of the Special Synodical Committee on Liturgical Renewal are the Panhellenic Liturgical Symposiums for the officers of the Holy Metropolises, which were organized by the Committee. Their purpose was to cultivate the liturgical education of the people of God and to promote their active and conscious participation in the Divine Liturgy. In these symposiums the Committee on Liturgical Renewal revealed the responsible manner in which it functioned. It assigned to specialized researchers of divine worship the actualization, presentation and study of the present reality of the topics. It sought the opinion of all the persons involved (priests, theologians, researchers, etc.) and for each topic handed over reliableProposals -Findings to the Holy Synod of the Church of Greece, so that these could take on the form of Synodical Decisions, if this was judged accordingly.Next there is an attempt in this paper to present the publications of the Committee. Thus, first the publication of the Proceedings of the Panhellenic Liturgical Symposiums is presented, then the Eclogadion (Epistle and Gospel Readings on Sundays and Holidays), followed by the Prophetologion (Liturgical readings from the Old Testament), as well as the Order of the Typikon of the Sacred Offices of the whole annual cycle.It is worth mentioning that the Committee has been assigned the editing of all the publications of liturgical books of the Apostolic Diakonia of the Church of Greece and in time further publications will be completed, such as the new Archieratikon and the Great Euchologion.The work of the Committee on Liturgical Renewal spread and was embedded in the liturgical life of the Holy Metropolises of the Church of Greece through Synodical Encyclicals, as well as through the Findings and Proposals of the Symposiums. Moreover, this is the ultimate and objective goal of “liturgical renewal”, as this was expressed by the Committee and which it continually strives for, that is, for there to be a direct improvement in liturgical matters as well as in identified abnormalities.For a more objective presentation of this subject it was important to refer to reactions toward the ongoing work of the Committee, not to those expressed informally and with insinuations, but to every effort that was made for there to be a counterargument to the scientific approach tothe themes that the Committee attempted. We ascertained that there is a lack of serious debate on the liturgical subjects with which the Committee thoroughly dealt. There is no formal written and scientifically proved disputation of the correctness of the propositions (Findings - Proposals of the Symposiums) of the Committee concerning the liturgical themes under its authority. Therefore, in conclusion it is necessary to realize that the work of liturgical renewal is not new to the Church, nor is it an initiative that could be credited to a single person. It is rather the way the living Church progresses in time giving form to its way of worship. The process by which this progression occurs and is formed is difficult to record since it requires much time (more than one or two generations) for any changes to become perceivable after their assimilation into the Body of the Church.The Special Synodical Committee on Liturgical Renewal was formed not to become a lever of Church action for the promotion of “revitalizing” changes, but to undertake the study of existing issues with the aim of revealing authentically passed down tradition and its relation to reality today.Furthermore, it was formed to make proposals to the only competent and responsible authority for taking measures, i.e., the Holy Synod of the Church of Greece, always in lightof the precept “liturgical orderliness, precision and unity”