Η Δήλος του Νίκου Εγγονόπουλου. Αφορμή για μία πολιτισμική μελέτη της γενιάς του 30’
Creators: name: Φουνδούκα, Χριστίνα-Ιοκάστη Δημοσθένη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Εγγονόπουλος Νίκος
Πολιτισμική σημειωτική
Γενιά του 30’
Eggonopoulos Nikos
Cultural semiotics
Generation of the 30’s

description: Η μελέτη εξετάζει τη συνεισφορά της γενιάς του 30’ στη δόμηση της πολιτισμικής ταυτότητας του νέου-ελληνικού κράτους. Ο Ν. Εγγονόπουλος ως εικαστικός αντιπρόσωπος της γενιάς θα αποτελέσει το επίκεντρο της μελέτης. Ο ζωγραφικός του πίνακας Δήλος (1939) μελετάται εικονογραφικά προκειμένου να εντοπιστούν οι τεχνικές σημείωσης που ο Εγγονόπουλος μεταχειρίζεται, προκειμένου να εκφράσει τις θέσεις του όσον αφορά την πολιτισμική εθνική ταυτότητα. Κατά τη μελέτη του έργου εγείρονται ζητήματα που αφορούν τη διπλή ελληνική ταυτότητα, αυτή που στη μελέτη ονομάζεται ευρωπαϊκός και ελληνικός ελληνισμός, ο ευρωπαϊκός και ο ελληνικός μοντερνιστικός πρωτογονισμός, το «δόγμα» της ελληνικότητας, αλλά και ζητήματα μεθόδου και μορφής, όπως το υπερρεαλιστικό ιδίωμα, το «εγγονοπουλικό» χιούμορ και η σχέση αυτών με το μοντερνισμό και τη γενιά του 30’. Με τη χρήση της πολιτισμικής σημειωτικής θεωρίας, η μελέτη επικεντρώνεται στο πολιτισμικό μοντέλου σχέσης της Ελλάδας με τη Δύση. Η γενιά του 30’ και ο Εγγονόπουλος, προκειμένω να δομήσουν μία νέα ελληνική ταυτότητα, ισάξια της Δύσης, στρέφονται στο παρελθόν, στην αναζήτηση της ιστορίας και της παράδοσης, για να αντλήσουν από εκεί τις βάσεις της ελληνικής συνείδησης. Οι βάσεις αυτές αφορούν την αρχαία Ελλάδα, το βυζαντινό πολιτισμό και τη λαϊκή κουλτούρα. Ο κλασσικός πολιτισμός της αρχαίας Ελλάδας αλλά και η οριενταλιστική περίοδος της τουρκοκρατίας παραγκωνίζονται, καθώς αποτελούν τη βάση του πολιτισμικού ετερο-προδιουρισμού της ελληνικότητας από τη Δύση. Ο Ν. Εγγονόπουλος με το υπερρεαλιστικό ιδίωμα, την τεχνική pastiche και το ιδιότυπο χιούμορ που μεταχειρίζεται, καταφέρνει να αναδείξει τα ζητήματα της ταυτότητας που απασχολούν τη γενιά του και να σχολιάσει κριτικά την έννοια της ελληνικότητας. Η θέση του ζωγράφου-ποιητή παρεκκλίνει σημαντικά από την ιδεολογική βάση της γενιάς του 30’. Η έννοια της ελληνικότητας, στο έργο του, αποκτά διάσταση οικουμενική και ο υποκειμενισμός αντικαθιστά τη συλλογικότητα της γενιάς και το εθνικό-Εγώ.
description: The study examines the contribution of the “generation of the 30’s” to the construction of the cultural identity of the neo-Greek state. Nikos Eggonopoulos, as a visual representative of his generation, will constitute the locus of this study. An iconographic study of his painting Dilos/Δήλος (1939) is attempted, in order to point out the semiotic techniques he employs to express his views and ideological stands concerning neo-Greek cultural identity. As the study proceeds, issues are being raised concerning the double Greek cultural identity, European and Greek “greekness”, primitivism in modern art, the generation’s dogma of “greekness”, as well as issues concerning method and form, such as the Greek surrealistic idiom, Eggonopoulo’s surrealistic humor and their relation with modernism and the generation of the 30’s. With the use of cultural semiotic theories, the study focuses on the cultural model structured between Greece and the West. The generation of the 30’s along with N. Eggonopoulos, in order to build a new Greek cultural identity, equal to the West’s, turn to the past, their national history and traditions. From the past they derive the elements that will constitute the new identity’s basis, involving ancient Greek culture, the byzantine civilization and folk tradition. Ancient Greek classical era and the orientalistic approach of the Ottoman Empire era are sidelined, as they constitute the base of Greece’s cultural hetero-determianation so far. N. Eggonopoulos employs his surrealistic idiom, the pastiche technique and his idiosyncratic humor, in order to throw a spotlight on issues of national and cultural identity that concern his generation and to critically comment on the concept of “greekness”. His stands deviate significantly from the ideological basis of the generation of the 30’s. The sense of “greekness”, in his work, acquires a more global dimension and subjectivity in art takes the place of the generation’s sense of collectivity and national-Ego.