Περιβαλλοντικές επιπτώσεις της Εγνατίας οδού: η περίπτωση της αποκοπής του φυσικού περιβάλλοντος
Creators: name: Καλούδη, Ελένη Ευαγγέλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2007
Subjects: Βιώσιμα συστήματα μεταφοράς
Παρατηρητήρια χωρικών επιπτώσεων
Περιβαλλοντικοί δείκτες
Πιέσεις μεταβολής χρήσεων γης
Μέτρα αποκατάστασης τοπίου
Viable transportation systems
Observatories of territorial effects
Environmental indicators
Pressures of land use changes
Metre of re-establisment in landscape

description: Ο τομέας των μεταφορών, που περιλαμβάνει τις οδικές, τις σιδηροδρομικές, τις υδάτινες και τις αεροπορικές μεταφορές, επιβατών και εμπορευμάτων, είναι υπεύθυνος για ένα σύνολο περιβαλλοντικών επιδράσεων. Αυτές οι επιδράσεις αφορούν τις επιπτώσεις στην ατμόσφαιρα, στο έδαφος, στους επιφανειακούς και υπόγειους υδροφορείς, στη χλωρίδα, την πανίδα και τα οικοσυστήματα (βιοποικιλότητα), στο τοπίο, στο πολιτιστικό και ιστορικό περιβάλλον και στις χρήσεις γης λόγω της συνεχούς ανάπτυξης της υποδομής των μεταφορών.Για την εξασφάλιση καλύτερου επιπέδου εξυπηρέτησης προς τους χρήστες των δικτύων, σημαντική είναι η επίτευξη της «βιωσιμότητας των συστημάτων μεταφοράς», κατά την οποία ορίζεται η ισορροπία μεταξύ της αποδοτικής χρήσης των δικτύων, της ικανοποιητικής εξυπηρέτησης των ατόμων και της προστασίας του περιβάλλοντος.Αξιοσημείωτο τμήμα των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των συστημάτων μεταφοράς, αποτελούν οι επιπτώσεις στα οικοσυστήματα με τη μορφή της άμεσης απώλειας των βιοτόπων, της διάσπασης της συνέχειας των βιοτόπων καθώς και της αύξησης της θνησιμότητας κάποιων ειδών.Ξεκινώντας από το μηχανισμό παρακολούθησης των επιπτώσεων στο περιβάλλον από την ανάπτυξη των μεταφορικών υποδομών στον Ευρωπαϊκό χώρο (TERM) και στα παρατηρητήρια μεταφορών στην Ευρώπη, γίνεται ανάλυση της κατάστασης στην Ελλάδα και στο Παρατηρητήριο της Εγνατίας Οδού ως τη μοναδική αξιόλογη προσπάθεια στον Ελλαδικό χώρο για την παρακολούθηση των επιπτώσεων της ανάπτυξης των συστημάτων μεταφοράς στο κοινωνικο-οικονομικό και οικολογικό περιβάλλον.Με την υιοθέτηση συστήματος δεικτών από το Παρατηρητήριο Χωρικών Επιπτώσεων της Εγνατίας Οδού ελέγχεται η ποιότητα του περιβάλλοντος ως βασική συνιστώσα οικονομικής, κοινωνικής και χωρικής συνοχής της ΕΕ. Οι δείκτες που αναλύονται, αφορούν στην αποκοπή των οικοσυστημάτων και είναι οι εξής: α) ο βαθμός εφαρμογής αποκατάστασης του τοπίου, β) η αποκοπή της επικοινωνίας φυσικών περιοχών, γ) οι πιέσεις μεταβολής των χρήσεων γης, σε αντιπαράθεση με αντίστοιχο δείκτη από το ερευνητικό πρόγραμμα SIMCODE και δ) η εγγύτητα σε προστατευόμενες περιοχές. Η υιοθέτηση της «περιβαλλοντικής διαχείρισης» κατά το σχεδιασμό της Εγνατίας Οδού ακολουθεί τα διεθνή πρότυπα και τη διεθνή εμπειρία. Από τα συμπεράσματα της ανάλυσης των δεικτών για προστασία των ευαίσθητων οικολογικά περιοχών και προστασίας των ενδιαιτημάτων, προέκυψε μια σειρά μέτρων που ελήφθησαν προς αποφυγή των αρνητικών συνεπειών στα οικοσυστήματα. Με τις πρωτοποριακές κατασκευαστικές επεμβάσεις στα τμήματα της Δυτικής Μακεδονίας και της Θράκης και την υιοθέτηση προγραμμάτων παρακολούθησης και αξιολόγησης στα μεγάλα θηλαστικά (Τμήμα Παναγιά-Γρεβενά), το έργο της Εγνατίας Οδού συγκρίνεται με τα Διευρωπαϊκά Δίκτυα σε έργα αποκατάστασης τοπίου.Ο μεγάλος αριθμός γεφυρών, σηράγγων, ειδικών μεταβάσεων άγριας πανίδας, εφαρμογής Οδηγού Σχεδιασμού Αποκατάστασης Τοπίου και ολοκληρωμένων προγραμμάτων δράσης αποδεικνύουν τη σημασία του περιβάλλοντος στην κατασκευή του οδικού δικτύου. Προς το παρών, τα έργα που έχουν κατασκευαστεί προστατεύοντας τα οικοσυστήματα, έχουν ήδη θετικές επιπτώσεις και στα επόμενα 10-20 έτη αναμένεται η ολοκλήρωση και κατά συνέπεια η αξιολόγηση των προγραμμάτων δράσης κατά την ολοκλήρωση του δικτύου, ώστε να διαπιστωθεί η πραγματική αξία και η επίτευξη του σημαντικού στόχου προστασίας των οικοσυστημάτων και διατήρησης της ισορροπίας του περιβάλλοντος.
description: The sector of transports, that includes road, railway, the aquatic and air transports, for passengers and merchandises, is person in charge for a total of environmental effects. These effects concern the effects in the atmosphere, in the soil, in the surface and underground water-bearigns stratum, in the flora, the fauna and the ecosystems (biodiversity), in the landscape, in the cultural and historical environment and in the uses of ground because the continuous growth of infrastructure of transport. For the guarantee of better level of service to the users of networks, important is the achievement of "viability of systems of transport", at which is defined the balance between the efficient use of networks, the satisfactory service of individuals and the protection of environment. Remarkable department of effects of infrastructure on nature and wildlife, can distinguish between these categories of continuation of habitat loss, split of biotopes as well as increase of mortality of certain types. In start, is analysed the mechanism of follow-up effects in the environment from the growth of transportation infrastructures in Europe (TERM) and in the observatories of transports in Europe. Also, is analysed the situation in Greece and in the Observatory of Egnatia Motorway as the unique appreciable effort in Greece for the follow-up of effects of transportation infastructure in socio-economic and ecological environment. The Egnatia Motorway is the major road construction being carried out in Greece and one of the largest in Europe, so it is included in the roads of first priority of Transeuropean Networks of Transport. The Egnatia Motorway connects Greece with the countries the Balkan and Black Sea and interconnect Greece with the remainder European countries, the Mediterranean and the countries of Middle East.The Observatory of Egnatia adopts of a system of indicators in which is checked the quality of environment as basic component of economy, social and territorial cohesion of EE. The indicators that are analyzed, concern in the habitat fragmentation and are the following: a) the degree of application of re-establishment of landscape, b) the fragmentation in natural regions, c) the pressures of changes in land-uses, in juxtaposition with indicator from inquiring program SIMCODE and d) the proximity in protected regions. The "environmental management" at the planning of Egnatia Motorway is implied by the Environmental Terms of the projection and aims at minimizing the impacts of construction and operation of the Motorway on the regions ecosystem, following the international models and experience. Egnatia is planning to avoid and reduce fragmentation, especially, in the departments of Western Macedonia and Thrace with the monitoring and evaluation program in the big mammals (Road Panagia-Grevena), protects the natural and man-made environment. The big number of bridges, tunnels, special passages of wild fauna, application of Driver of Planning Re-establishment of Landscape and completed action plans, is proved the importance of environment in the manufacture of road network. To present, the work that has been manufactured, has already positive effects and in the next 10-20 years is expected the completion and accordingly the evaluation of action plans, so that are realised the real value and the achievement of important objective of protection of ecosystems and maintenance of balance of environment.