Δασοκομικά πρότυπα διαχείρισης του αστικού πρασίνου στο Δήμο Θεσσαλονίκης
Creators: name: Βλαχάκη, Δέσποινα Μαρία Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Δασοκομία πόλεων
Αστικά ρέματα
Πράσινοι διάδρομοι
Πράσινες υποδομές
Οικολογική ποιότητα
Δείκτης QBR
Urban forestry
Urban streams
Greenways
Green infrastructure
Ecological quality
QBR index

description: Σήμερα περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού κατοικεί σε πόλεις. Καθώς οι φυσικές περιοχές εντός του αστικού περιβάλλοντος κατακερματίζονται και απειλούνται όλο και περισσότερο, η χρήση προσεγγίσεων όπως o οικοσχεδιασμός στον σχεδιασμό και τη διαχείριση του τοπίου ίσως αποτελέσει την αρχή ανατροπής της τάσης αυτής. Στοιχεία πράσινης υποδομής, που περιλαμβάνουν τόσο φυσικούς όσο και τεχνητούς οικοτόπους, συνεισφέρουν στην υγεία του αστικού οικοσυστήματος. Επειδή οι διαθέσιμοι ανοιχτοί χώροι είναι περιορισμένοι, η εύρεση οικονομικών πόρων και γης για τη δημιουργία νέων πάρκων σε αστικές περιοχές, η αποκατάσταση ή βελτίωση των αστικών ρεμάτων μπορεί να συμβάλλει στην αύξηση της πράσινης επιφάνειας μέσα στις πόλεις. Οι λωρίδες βλάστησης κατά μήκος των ρεμάτων δε βελτιώνουν μόνο την οπτική εμφάνιση, αλλά επίσης παρέχουν πληθώρα οικολογικών ωφελειών για το κοινό, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της διάβρωσης του εδάφους και της δημιουργίας οικοτόπων της άγριας πανίδας, τα οποία καταδεικνύουν τη σκοπιμότητα ευρείας εξάπλωσης της φυτοκάλυψης, ειδικά δένδρων, στις παραρεμάτιες ζώνες. Βασικά στοιχεία της ενσωμάτωσης των διαδρόμων των ρεμάτων στο δίκτυο των πράσινων διαδρόμων μίας πόλης αποτελούν: η βελτίωση του οικολογικού περιβάλλοντος, η δημιουργία ενός συστήματος σύνδεσης χώρων αναψυχής και η πλήρης αξιοποίηση των φυσικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών των τοπικών περιοχών. Σκοπός της παρούσας έρευνας είναι η βελτίωση της οικολογικής αξίας ενός αστικού ρέματος στην πόλη της Θεσσαλονίκης μέσω του καθορισμού δασοκομικών προτύπων και κατευθύνσεων για τη διαχείριση της βλάστησής του, προκειμένου να αποδίδονται τα μέγιστα περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη και να αποτελέσει πρότυπο εφαρμογής για την παρακολούθηση των μεταβολών και τη βελτίωση των οικολογικών συνθηκών των αστικών ρεμάτων σε μεσογειακές χώρες που ανήκουν στην ίδια κλιματική ζώνη. Αντικειμενικοί στόχοι της έρευνας για τον καθορισμό των δασοκομικών προτύπων είναι: - η προστασία των πρανών και των παρόχθιων εκτάσεων από τη διάβρωση - η δημιουργία – βελτίωση βιοτόπων - η παροχή δυνατοτήτων αναψυχής - η αισθητική αναβάθμιση του τοπίου που αντανακλά στην αισθητική αναβάθμιση της πόλης Για την επίτευξη των παραπάνω στόχων αρχικά αξιολογήθηκε η οικολογική κατάσταση του ρέματος με τον δείκτη QBR που αναπτύχθηκε από τους Munnè et al (2003), εξετάζοντας την παραρεμάτια ζώνη. Η βαθμολογία του δείκτη QBR έδειξε ότι η οικολογική ποιότητα του ρέματος είναι μη ικανοποιητική και χαρακτηρίζεται από έντονη ανθρωπογενή επίδραση. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε δειγματοληψία για τη συλλογή δεδομένων σχετικά με τη βλάστηση (αριθμός δένδρων, σύνθεση ειδών, διάμετροι κόμης, ύψος και στηθιαία διάμετρος δένδρων, κλπ) και την τοπογραφία (κλίση και έκθεση πρανών, κ.α.) της παραρεμάτιας ζώνης. Για τον εντοπισμό διαφορών των μεταβλητών μεταξύ των διακριτών τμημάτων του ρέματος με βάση το δείκτη QBR πραγματοποιήθηκε ανάλυση διακύμανσης. Η ανάλυση των δεδομένων έδειξε ότι η οικολογική ποιότητα της παραρεμάτιας ζώνης είναι μεγαλύτερη στις περιοχές με ψηλά, πλατύφυλλα δένδρα, που σχηματίζουν περισσότερο κλειστή συγκόμωση. Τέλος, τα αποτελέσματα της έρευνας χρησιμοποιήθηκαν για την πρόταση δασοκομικών προτύπων για τη βελτίωση της οικολογικής ποιότητας και της φυσικότητας του αστικού ρέματος. Τα πρότυπα περιλαμβάνουν: ορθή επιλογή ειδών φύτευσης από οικολογική άποψη και βάσει του σκοπού χρήσης, σταδιακή αντικατάσταση των ξενικών και χωροκατακτητικών ειδών, καθώς και προσβεβλημένων ατόμων και ενίσχυση δοµικής πολυπλοκότητας µε φύτευση θάµνων διαφορετικών μεγεθών .
description: Currently, over half of the world’s population resides in cities. As natural areas in urban environments become more fragmented and threatened, using approaches like the ecological framework in landscape planning and management might begin to reverse this trend. Elements of green infrastructure comprising both natural and artificial habitats contribute to urban ecosystem health. Due to the limited available open spaces, financing resources and land for new park development in existing urban area, the transformation or improvement of urban streams could increase the urban green area. Vegetation buffers not only improve visual appearance, but also provide many ecological benefits valued by the public, including the reduction of soil erosion, filtration of pesticides from runoff, and creation of wildlife habitats, which suggest that vegetation in riparian zones, particularly tree buffers, should be widely implemented. Key elements for the integration of stream corridors in the urban greenway network include: enhancing the ecological environment, creating a recreational circulation system and making full use of the natural and cultural characteristics of the local areas. This research aims at the enhancement of the ecological value of an urban stream in the city of Thessaloniki through the establishment of silvicultural standards and directions for the management of the riparian vegetation, in order to provide the maximum environmental and social benefits. This is a case study for monitoring the changes and improving the ecological conditions of urban streams in Mediterranean countries belonging to the same climate zone. The objectives of the research regarding the establishment of the silvicultural standards are: the protection of the stream banks and riparian areas from erosion, the creation – improvement of wildlife habitats, the provision of recreation opportunities and the aesthetic upgrade of the landscape. In order to achieve the aforementioned aims the ecological quality of the urban stream was determined initially, with the application of the QBR index developed by Munnè et al (2003), within the riparian zone. The QBR index scores showed that the ecological quality of the urban stream is unsatisfactory, characterized by severe human impact. Sampling was then performed to establish specific information regarding the vegetation (number of trees, species composition, tree crown diameters, tree height and breast height diameter, etc) as well as the topography (slope and aspect of the banks, etc) of the riparian area. Analysis of variance was applied to the data in order to identify the differences of the variables between distinct parts of the stream based on their QBR index scores. The data analysis showed that the ecological quality within the stream buffer zone is greater in areas with tall broadleaved trees, creating more closed canopy. Finally, the research findings were used to propose silvicultural standards aiming at the enhancement of the ecological quality and naturalness of the urban stream. These standards include the selection of the right species for planting based on their ecological value and purpose of usage, the gradual replacement of non-native and invasive species, as well as infected trees and the promotion of structural complexity by planting shrubs of different sizes.