Σύμβολα και δίκαι από συμβόλων:
Creators: name: Χονδροματίδου, Ηλιάνα Ευσταθίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Σύμβολα
Δίκαι από συμβόλων
Πόλεις κράτη
Symbola
Dikai apo symbolon
Cities-states

description: Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι η παρατήρηση ενός δικαιικού φαινομένου της ελληνικής αρχαιότητας, οι λεγόμενες Δίκαι από συμβόλων, διαδικασία που εμφανίστηκε και εφαρμόστηκε στον ελληνικό χώρο από τον πέμπτο αιώνα π.Χ. μέχρι και τους ελληνιστικούς χρόνους. Ως «Σύμβολα» έχει γενικά οριστεί ότι θα μπορούσαν να θεωρηθούν οι συνθήκες που κατήρτιζαν οι Αθηναίοι με τρίτες πόλεις, στις οποίες ρυθμίζονταν ζητήματα εκδίκασης διαφορών που ανέκυπταν από την άσκηση εμπορικής δραστηριότητας (αλλά όχι μόνον) Αθηναίων πολιτών στις συμμαχικές πόλεις ή ξένων στην Αθήνα, η άσκηση της οποίας είχε ποικίλες προεκτάσεις στην κοινωνική και πολιτική ζωή του εκάστοτε τόπου. Κατά την άσκηση αρχικά εμπορικής δραστηριότητας, η παραμονή των Αθηναίων πολιτών σε άλλες πόλεις-κράτη (είτε συμμαχικές είτε όχι) και αντιστρόφως η είσοδος και παραμονή των λεγόμενων «ξένων» εντός των τειχών της αρχαίας Αθήνας, θα έπρεπε να εξασφαλίζει σε αλλήλους μια ασφάλεια ως προς τις οικονομικές συναλλαγές τους καθώς και ως προς τις δικαστικές διαφορές που τυχόν ανέκυπταν μεταξύ των συμβαλλομένων. Από την άλλη, ήταν αναγκαία η ύπαρξη νομοθεσίας που να ρυθμίζει την κατάσταση των λεγόμενων «ξένων» οι οποίοι κατοικούσαν στην Αθήνα, καθώς και η ρύθμιση της αντίστοιχης κατάστασης των Αθηναίων πολιτών που διαβιούσαν σε άλλες πόλεις-κράτη, γειτονικές ή μακρινές, συμμαχικές ή εχθρικές με την αρχαία Αθήνα. Άρα, η ύπαρξη συνθηκών που να καθορίζουν τις σχέσεις, τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματα αλλήλων των μερών ήταν τουλάχιστον επιβεβλημένη ήδη από τον πέμπτο και τον τέταρτο αιώνα π.Χ. Οι πρώτες συνθήκες εν είδει συμβόλων που μας είναι γνωστές, ανάγονται στα μέσα του 5ου π.Χ. αιώνα. Σε αυτήν τη μελέτη θα αναλυθούν επιμέρους ζητήματα, όπως π.χ. τι ακριβώς συνιστά ένα σύμβολον, οι διαφορές με παρεμφερείς έννοιες και όρους, όπως π.χ. οι συμβολαί ή τα συμβόλαια, καθώς και οι λεγόμενες «Δίκαι από συμβόλων», οι «εμπορικαί δίκαι» και οι «δίκαι συμβόλαιαι». Επιπλέον, γίνεται καταγραφή των συμβόλων που ίσχυσαν στον ελλαδικό χώρο μεταξύ του 5ου και 2ου π.Χ. αιώνα, τα οποία αποτυπώνονται τόσο σε επιγραφικά κείμενα όσο και σε λόγους αρχαίων Ελλήνων λογογράφων. Στο τρίτο μέρος της παρούσας μελέτης εξετάζονται ζητήματα δικονομικού ενδιαφέροντος, όπως για παράδειγμα τι είδος δίκης συνιστούσαν οι δίκες από συμβόλων, ποιοι ήταν οι αρμόδιοι άρχοντες και τα αρμόδια δικαστήρια για την εξέταση αυτών των δικών, ποιος ήταν ο χρόνος διεξαγωγής των δικών αυτών καθώς και αν προβλέπονταν και δευτερεύουσες διαδικασίες, όπως π.χ. η κύρωσις των συμβόλων και η άσκηση έφεσης. Τέλος, δεν παραλείπουμε να καταλήξουμε σε ένα συμπέρασμα, από το οποίο λαμβάνουμε μια μικρή ιδέα σχετικά με την εξέλιξη του θεσμού των συμβόλων και των δικών από συμβόλων στους ρωμαϊκούς χρόνους.
description: The aim of the present dissertation is the observation of a phenomenon of the Greek Antiquity called “Dikai apo Symbolon”, which appeared and applied in Ancient Greece between the 5th and the 2nd century B.C. As “Symbola” it is considered to be the conventions that the Ancient Athenians used to agree with third cities-states, in which there were instituted some legal issues that raised between citizens of Athens and foreigners during the normal course of commercial and other activities, during which the permanence of the Athenians to foreign countries (allies or not) and vice versa the permanence of the so-called “xenoi” in the city of Athens, should guarantee to all parts security as for the financial exchanges as well as for any legal disputes between them. On the other hand, the existence of a legislation regarding the “xenoi” living in Athens was necessary and the regulation of the respective situation of Athenians living in other cities-states neighbour, far, ally or hostile as well. So, the existence of this kind of conventions regulating the relations, the obligations and the rights of both parts was considered to be mandatory since the 5th century B.C. The first symbola that we know of were instituted during the first half of the fifth century. In this dissertation, a lot of points will be examined, as for example the definition of a symbolon, the difference between similar terms such as symbole and symbolaion, as well as the so-called “dikai apo symbolon”, the “emporikai dikai” and the “dikai symbolaiai”. Furthermore, we register all the symbola that were biding and in vigor in Greece between the 5th and the 2nd century B.C., that consist in epigraphs or speeches of the ancient Greek orators. In the third part of the present dissertation, we examine issues of procedural interest, such as what kind of dike was the dike apo symbolon, which were the competent magistrates and courts, when did these procedures take place and if there were any secondary processions, as for instance the ratification of the symbola and the possibility of “efesis” (appeal). In the end, we deduce that the institution of the symbola and the relative dikai apo symbolon did evolve in the later Roman Empire.