Τα αυτοδέσποτα και ελεύθερα μοναστήρια σύμφωνα με τα βυζαντινά μοναστηριακά τυπικά:
Creators: name: Τσιπούρας, Ιωάννης-Αιμιλιανός Στυλιανού
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Αυτοδέσποτα
Μοναστήρια
Τυπικά
Self-governed
Monasteries
Typika

description: Η εργασία με τίτλο «Τα αυτοδέσποτα και ελεύθερα μοναστήρια σύμφωνα με τα βυζαντινά μοναστηριακά Τυπικά» διαπραγματεύεται κανονικές πτυχές του θεσμού των αυτοδέσποτων μοναστηρίων, δηλαδή τα επισκοπικά δίκαια επί των μονών αυτών, καθώς και την θέση του ηγουμένου και των εφόρων στην διοίκησή τους, όπως αυτά παρου¬σιάζονται μέσα από τα ίδια τα βυζαντινά μοναστηριακά καταστατικά, προσφέροντας μία καινούργια, συνολική και "εσωτερική" οπτική στο θέμα. Η εργασία χωρίζεται σε 5 κεφάλαια. Στο πρώτο κεφάλαιο αναλύεται η πορεία των ιδιωτικών εκκλησιαστικών ιδρυμάτων, επικεντρώνοντας στην εκκλησιαστική και πολιτειακή νομοθεσία, από την πρώιμη βυζαντινή περίοδο μέχρι τον 10ο αιώνα, όπου παγιώνεται ο θεσμός της χαριστικής δωρεάς και συνεγράφησαν τα πρώτα Τυπικά για αυτοδέσποτα μοναστήρια. Στο δεύτερο κεφάλαιο μελετάται ο θεσμός της χαριστικής δωρεάς: τα αίτια που οδήγησαν στην καθιέρωσή του, τις επιπτώσεις στην ζωή των μοναστηρίων από την εφαρμογή του και τις προσπάθειες για την κατάργησή του. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται αναλυτικά οι διατάξεις των μοναστηριακών Τυπικών για την ανεξαρτησία των μονών από τις εκκλησιαστικές και πολιτειακές αρχές, μέχρι την άλωση της Κωνσταντινουπόλεως από τους Φράγκους (1204) και στο τέταρτο μέχρι την κατάλυση της βυζαντινής αυτοκρατορίας (1453). Η χρονολογική παρουσίαση και συγκριτική ανάλυση των σχετικών διατάξεων αποκαλύπτει τις ομοιότητες και τις διαφορές στην πρακτική εφαρμογή του αυτοδεσπότου. Έτσι, αποτυπώνεται η εξέλιξη και η προσαρμογή του θεσμού των αυτοδέσποτων μοναστηρίων κατά το διάστημα πέντε περίπου αιώνων. Στο τελευταίο κεφάλαιο εξετάζεται ο θεσμός από κανονικής πλευράς. Μέσα από την συνδυαστική εξέταση των διατάξεων περί ελευθερίας εξάγονται σημαντικά συμπεράσματα για τις σχέσεις των αυτοδέσποτων μοναστηρίων με τις εκκλησιαστικές και πολιτειακές αρχές και την θέση των λαϊκών στην διοίκησή τους. Αυτά που διαπιστώνονται είναι η πολυμορφία στις δομές του μοναχισμού, η ελευθερία της Εκκλησίας απέναντι στην, κατά βάση, ιδιωτική πρωτοβουλία για την ίδρυση μονών, όπως και η διατήρηση των εκκλησιαστικών σχέσεων των αυτοδέσποτων μονών με την εκκλησιαστική ιεραρχία, παρά τις αυστηρές διατυπώσεις ορισμένων μοναστηριακών Τυπικών. Αναφέρονται, ακόμη, τα πιθανά επίπεδα ελευθερίας των μοναστηρίων και σημειώνεται ότι τα κείμενα αυτά πρέπει να αντιμετωπίζονται κατά περίπτωση και με διάκριση. Γνώμονας και κριτήριο για την ορθότητα και κανονική εγκυρότητα των διατάξεων των μοναστηριακών Tυπικών είναι η Αγία Γραφή και σύνολη η πατερική και κανονική παράδοση της Εκκλησίας.
description: The thesis titled "The self-governed and independent monasteries according to the byzantine monastic Typica" studies canonical aspects of the institution of self-governed monasteries, ie episcopal jurisdiction on these monasteries and the position of the abbot and curators in their administration, as presented through the byzantine monastic charters, providing a new, comprehensive and "internal" perspective on the issue. The thesis is divided into five chapters. Τhe first chapter discusses the state of private ecclesiastical foundations, focusing on church and state law, from the early byzantine period until the 10th century, when the institution of charistike consolidated and the first Typica for self-governed monasteries were composed. The second chapter studies the institution of charistike: the causes that led to its application, the impact of its implementation on the life of the monasteries and the efforts to repeal it. The third and fourth chapters present in detail the provisions of the monastic Typika for the independence of the monasteries from the church and state authorities, until the capture of Constantinople by the Franks (1204) and until the fall of the Byzantine Empire (1453) respectively. The chronological presentation and comparative analysis of the relevant provisions reveals the similarities and differences in the practical implementation of the institution of self-governed monasteries. Thus, is reflected the evolution and adaptation of the institution of self-governed monasteries during the period of about five centuries. In the last chapter the institution is considered by canonical aspect. Through the combined examination of the provisions on freedom, important conclusions are drawn both on the relations of self-governed monasteries with the ecclesiastical and state authorities and on the position of the laity in their administration. What is ascertained, is the diversity found in the structures of monasticism, the freedom of the Church against the basically private initiative to establish monasteries, as well as the maintenance of ecclesiastical relations between the self-governed monasteries and the ecclesiastical hierarchy, despite the strict regulations of some monastic Typika. Furthermore, the possible levels of freedom of monasteries are disclosed and it is noted that these texts must be considered individually and with discretion. The criterion for the correctness and canonical validity of the regulations of the monastic Typica is the Holy Scripture and the whole of the patristic and canonical tradition of the Church.