Χαρακτηριστικά λειτουργίας της Oικογένειας και χρήση ουσιών στην Εφηβεία
Creators: name: Τσώνου, Βασιλική Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Ναρκωτικές ουσίες
Εφηβεία
Οικογένεια
Επικοινωνία
Οριοθέτηση
Συναισθηματική στήριξη
Drug substances
Adolescence
Family
Communication
Boundaries
Emotional support

description: Η παρούσα εργασία αναδεικνύει την επίδραση που ασκεί το οικογενειακό περιβάλλον στο έφηβο άτομο αναφορικά με την πορεία του στη χρήση ναρκωτικών ουσιών. Καταδεικνύει τις δυσκολίες και προκλήσεις που χαρακτηρίζουν την εφηβική ηλικία και συνάμα ορίζει την περίοδο της εφηβείας ως κρίσιμη, για την μετέπειτα πορεία του ατόμου. Αναφέρει τις πολλαπλές αλλαγές με τις οποίες έρχεται αντιμέτωπος ο έφηβος και θίγει τους παράγοντες κινδύνου αναφορικά με τη χρήση ναρκωτικών ουσιών. Πέραν των ψυχολογικών μεταβολών στα συναισθήματα και την ανάγκη του ατόμου να εδραιώσει μία ταυτότητα εαυτού, η έρευνά μας εστίασε στο οικογενειακό περιβάλλον και το ρόλο που διαδραματίζει αυτό, στη χρήση ναρκωτικών από τον έφηβο. Μελετήθηκαν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που διέπουν τη δομή και τη λειτουργία της οικογένειας, και με τα οποία διαπιστώθηκε συσχέτιση με την έναρξη της χρήσης ουσιών από το έφηβο μέλος της. Βασιζόμενοι στις μελέτες που πραγματοποίησαν κυρίως σύγχρονοι ερευνητές, προσπαθήσαμε να κατανοήσουμε και να διαπιστώσουμε τους τρόπους με τους οποίους η δυσκολία στην επικοινωνία, η ελλιπής στήριξη, οι ασυνέπεια στη φροντίδα του εφήβου, οι πρώιμες τραυματικές εμπειρίες και άλλοι παράγοντες που αναπτύσσονται εκτενέστερα παρακάτω στην εργασία, ενδέχεται να επιβαρύνουν το έφηβο άτομο και να συντελέσουν στο να οδηγηθεί στη χρήση ναρκωτικών ουσιών. Η έρευνά μας καταλήγει σε συμπεράσματα, αναφορικά με την επίδραση των προαναφερθέντων οικογενειακών χαρακτηριστικών στη χρήση ναρκωτικών ουσιών από τον έφηβο και τονίζει την κρισιμότητα της ηλικιακής αυτής περιόδου. Ειδικότερα, διαπιστώσαμε ότι κατά την εφηβεία, οι εναλλαγές συναισθημάτων σε συνδυασμό με την αυξημένη ανάγκη που βιώνει το άτομο, για αυτονομία και ανεξαρτησία, ενέχουν τον κίνδυνο να πειραματιστεί ουσίες, καθώς είναι μία περίοδος που ο έφηβος καλείται να διαμορφώσει την ταυτότητά του και να προσαρμοστεί κοινωνικά. Αναφορικά με την επίδραση της οικογένειας, εντοπίσαμε χαρακτηριστικά του οικογενειακού πλαισίου, αλλά και τρόπους δομής και λειτουργίας του, που δύναται να επηρεάσουν την πορεία του εφήβου στη χρήση ουσιών. Πιο συγκεκριμένα, σε οικογένειες στις οποίες παρατηρούνται συγκρούσεις, ανεπίλυτες εντάσεις και απουσία διαλόγου, παραμέληση και έλλειψη εμπλοκήwς και οριοθέτησης από πλευράς των γονέων, φαίνεται πως αυξάνεται το άγχος στο έφηβο μέλος και του δημιουργούνται συναισθήματα ανασφάλειας, παράγοντες κινδύνου για τη χρήση ναρκωτικών ουσιών. Ωστόσο, διαπιστώνεται πως όταν οι γονείς παρέχουν συναισθηματική υποστήριξη στον έφηβο, είναι πρόθυμοι να συζητήσουν και να επιλύσουν τις διαφορές τους, αυτό μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο χρήσης ουσιών. Ακόμη, τα ασταθή και ασυνεπή σε φροντίδα και συναισθηματική στήριξη οικογενειακά περιβάλλοντα, όπου υπάρχουν απρόβλεπτες και δυσλειτουργικές συμπεριφορές και αντιδράσεις από πλευράς των γονέων, επιβαρύνουν τον έφηβο και του γεννούν ανησυχία και στρες, ειδικότερα σε περιπτώσεις όπου ο έφηβος καλείται να αναλάβει πρόωρα ευθύνες και ρόλους, οι οποίοι αντιστοιχούν στα κυρίαρχα πρόσωπα φροντίδας του. Τέλος, μέσω προσεκτικής μελέτης καταλήξαμε, στο ότι οι έφηβοι που έχουν βιώσει πολλαπλές τραυματικές εμπειρίες οποιασδήποτε μορφής στην παιδική τους ηλικία, έχουν περισσότερες πιθανότητες να στραφούν στη χρήση ναρκωτικών ουσιών, ως μηχανισμό διαχείρισης της ψυχικής οδύνης που προκύπτει από αυτές.
description: This study highlights the impact of the family environment on adolescents in relation to their trajectory toward drug use. It examines the challenges and difficulties that characterize adolescence and defines this period as critical for an individual’s future path. The study discusses the multiple changes adolescents face and explores the risk factors associated with drug use. Beyond psychological changes, emotional fluctuations, and the need to establish a self-identity, our research focuses on the role of the family environment in adolescent drug use. Specific characteristics related to family structure and functioning were analyzed, revealing a correlation with the initiation of substance use among adolescents. Based on studies conducted primarily by contemporary researchers, we aimed to understand how difficulties in communication, lack of support, inconsistent caregiving, early traumatic experiences, and other factors—analyzed in greater detail in the study—may burden adolescents and contribute to substance use. Our research concludes that these family-related characteristics significantly influence adolescent drug use and emphasizes the critical nature of this developmental stage. Specifically, we found that during adolescence, emotional fluctuations combined with an increased need for autonomy and independence heighten the risk of substance experimentation. This period is crucial for identity formation and social adaptation. Regarding family influence, we identified specific family dynamics and structural characteristics that may affect an adolescent’s path toward drug use. In families with unresolved conflicts, persistent tensions, lack of open dialogue, neglect, and minimal parental involvement or boundary-setting, adolescents tend to experience heightened anxiety and insecurity—factors that increase the risk of substance use. However, when parents provide emotional support, engage in discussions, and work toward resolving conflicts, the risk of drug use decreases significantly. Furthermore, unstable and inconsistent caregiving environments—characterized by unpredictable, dysfunctional parental behaviors—exacerbate adolescent stress and anxiety. This is especially true in cases where adolescents are prematurely forced to take on responsibilities and roles typically assigned to primary caregivers. Finally, through careful analysis, we concluded that adolescents who have experienced multiple traumatic events of any form during childhood are more likely to turn to drug use as a coping mechanism for their emotional distress.
description: Συνεργαζόμενo Τμήμα: Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Κύπρος)