Η Κοίμηση της Θεοτόκου ως διαχρονικό θέμα στην μνημειακή ζωγραφική των Βαλκανίων και της Κύπρου. Σημειωτική ανάλυση σε περιπτώσεις μελέτης τοιχογραφιών του 11ου έως 13ου αιώνα
Creators: name: Λαζαρίδου, Δέσποινα Βασιλείου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Κοίμηση της Θεοτόκου
Μεσοβυζαντινή περίοδος
Διασημειωτική μετάφραση
Dormition of Mother God
Middle Byzantine period
Intersemiotic translation

description: Αντικείμενο της παρούσας διπλωματικής αποτελεί η εικονογραφία της Κοιμήσεως της Θεοτόκου κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο στα Βαλκάνια και στην Κύπρο. Επέλεξα αυτές τις δυο γεωγραφικές περιοχές διότι εκεί βρίσκονται τα πιο αντιπροσωπευτικά και καλοδιατηρημένα δείγματα μεσοβυζαντινής ζωγραφικής. Η εορτή της Κοιμήσεως της Παναγίας καθιερώθηκε από τα τέλη του 6ου αιώνα, ως η σημαντικότερη θεομητορική εορτή για την Αυτοκρατορία και παράλληλα υπήρξε αντικείμενο μεγάλου αριθμού αποκρύφων, αγιολογικών, ομιλητικών και υμνογραφικών κειμένων. Ο καλλιτέχνης των τοιχογραφιών του κάθε αιώνα υιοθετεί ένα ζωγραφικό μοτίβο αναπαράστασης της Κοίμησης της Θεοτόκου επηρεαζόμενος από κάποια ιστορικά και τοπικά γεγονότα όπως η συνεχώς αυξανόμενη αντίληψη για την προστασία της Κωνσταντινούπολης από την Θεοτόκο, καθώς και η μεταφορά στην πρωτεύουσα τον 5ο αιώνα του θεομητορικού μαφορίου, του σημαντικότερου κειμηλίου του γεγονότος της Κοιμήσεως, υπήρξαν σημαντικοί παράγοντες στην ανάπτυξη της σχετικής εικονογραφίας. Ως βασικός σκοπός της παρούσας μελέτης, είναι η όσο το δυνατόν αναλυτικότερη εξέταση της εικονογραφικής εξέλιξης του θέματος διαχρονικά κατά τους μεσοβυζαντινούς χρόνους (843 – 1204), περίοδο αποκρυστάλλωσης του εικονογραφικού πυρήνα της σύνθεσης . Για τον σκοπό αυτό, μελετάται ποιοτικά ένας μεγάλος αριθμός τοιχογραφιών του 11ου- 13ου αιώνα μέσω των αρχών της διασημειωτικής μετάφρασης, ενώ κατά τη διάρκεια της έρευνας χρησιμοποιούνται ως συγκριτικό υλικό ενδεικτικές τοιχογραφίες υστεροβυζαντινής περιόδου.
description: This thesis focuses on the iconography of the Dormition of the Mother of God during the Middle Byzantine period in the Balkans and Cyprus. I chose these two geographical areas because there are the most representative and well preserved examples of Byzantine painting. The Dormition of the Mother of God featured prominently as the most important celebration dedicated to Virgin Mary in the Byzantine Empire at the end of 6th century. Indeed, a plethora of apocryphal, hagiological, homelitical and hymnographical texts referred to the event. The artist of the frescoes of each century adopts a painting motif representing the Dormition of the Mother of God, influenced by historical events such as the gradually prevailing perception of Constantinople's protection by the Virgin, as well as the translation of the maphorion, the most important relic of the Dormition, to the capital during the 5th c. ,both there were important factors in the development of the iconography. The main purpose of the present study is to examine as much as possible the iconographic evolution of the subject during the Middle Byzantine period (843-1204), a period of crystallization of the iconographic core of the composition. For this purpose, a large number of 11th-13th-century frescoes are studied qualitatively through intersemiotic translation, and indicative frescoes from the post-Byzantine period are used as a comparative material.