Τα μετόχια της ιεράς μονής Κουτλουμουσίου στην Ίμβρο και την Προικόννησο
Creators: name: Γεωργακόπουλος, Απόστολος Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Μετόχια μονής Κουτλουμουσίου
Ίμβρος, άγιοι Ταξιάρχες
Μαρμαράς και άγιο Όρος
The metochia of monastery of Koutloumousiou
Imbros, saints Taxiarches
Marmaras and Mount Athos

description: Τα ορθόδοξα μοναστήρια εκτός από τις πνευματικές φρόντιζαν και για τις υλικές ανάγκες των μοναχών. Η θεσμοθέτηση των μετοχίων αποτελεί έναν από τους τρόπους εξασφάλισης αυτών των υλικών αναγκών. Ο όρος «μετόχι» δηλώνει την ακίνητη ιδιοκτησία μίας μονής η οποία βρίσκεται εκτός της άμεσης γεωγραφικής περιοχής της. Το μετόχι αποτελεί συνήθως ένα κτηριακό συγκρότημα του τύπου των ιερών μονών, με τη δική του περιουσία, θα λέγαμε ένα μικρό μοναστήρι στο οποίο εγκαταβιώνουν εξαρτηματικοί πατέρες. Η μονή Κουτλουμουσίου είχε μετόχια στην Ελλάδα, τη Ρουμανία και τη Μ. Ασία. Στην Ελλάδα είχε στο νομό Σερρών, την Χαλκιδική, την Άμφισσα, τη Θάσο, την Κρήτη, τη Λήμνο, την Άνδρο και τη Σάμο. Στην Ρουμανία οι βοεβόδες της Βλαχίας, εκτός από μοναστήρια, δώριζαν στην ιερά μονή ολόκληρα χωριά και καλλιεργήσιμες εκτάσεις, αιγοπρόβατα, ιχθυοτροφεία, μελίσσια και άλλα. Όλα αυτά μέχρι το 1862, όταν ο Κούζα ενοποίησε τη Βλαχία και τη Μολδαβία στο νέο Ρουμανικό Βασίλειο. Στην Μ. Ασία είχε στην Ίμβρο και τον Μαρμαρά. Το εγκαταλελειμμένο και ερειπωμένο μετόχι των Ταξιαρχών στην Ίμβρο δωρίζεται το 1640 στην μονή με γράμμα του Οικ. Πατριάρχη Παρθενίου Α΄. Τους επόμενους τρεις αιώνες το μετόχι με τις θεάρεστες προσπάθειες των πατέρων, πρόσφερε μεγάλη πνευματική και οικονομική ωφέλεια τόσο στη μονή Κουτλουμουσίου όσο και στην ίδια την Ίμβρο. Δυστυχώς το 1943 οι διεθνείς συγκυρίες επέτρεψαν στην τουρκική κυβέρνηση να δημεύσει όλη την περιουσία του μετοχίου και να καταστρέψει κάθε κτήριο και εκκλησία που ανήκε σε αυτό. Αργότερα το 1960 η ιερά μονή εγκαταλείπει κάθε νομική προσπάθεια προς διεκδίκηση των δικαιωμάτων της πάνω στο μετόχι. Σήμερα στην τοποθεσία του μετοχίου υπάρχει μόνον χέρσο έδαφος. Το Στηλάρι, το άλλο μετόχι της μονής στην νήσο Μαρμαρά, ήρθε στην ιδιοκτησία της το 1784, όντως αποσαθρωμένο με τείχη ριγμένα. Το Στηλάρι χρονολογείται από τον 9ον αιώνα. Οι πατέρες του μετοχίου όλα τα χρόνια ανέπτυξαν το μετόχι τόσο πνευματικά όσο και οικονομικά. Η ανάπτυξη και η δημιουργία κράτησε μέχρι το 1915 όταν η τουρκική κυβέρνηση κατεδάφισε όλα τα κτήρια του μετοχίου και κατέστρεψε όλη του την περιουσία. Μετά το 1920 φεύγει και ο τελευταίος οικονόμος και το 1930 σταματά η Κουτλουμουσίου κάθε προσπάθεια διεκδίκησης ή αποζημίωσης για το μετόχι της. Η πρώτη έγγραφη μαρτυρία περί της υπάρξεως ενός άλλου μετοχίου δίπλα στο χωριό Αλώνη του Μαρμαρά, εμφανίζεται σε έγγραφο της Κουτλουμουσίου με ημερομηνία του 1760. Όπως και στα άλλα μετόχια έτσι κι εδώ οι πατέρες καλλιεργώντας τη γεωργία, την κτηνοτροφία και την ιχθυοκαλλιέργεια βοηθούσαν οικονομικά την κυρίαρχη μονή. Το μετόχι της Αλώνης ακολούθησε κι αυτό την πορεία των άλλων μετοχίων της μονής, καθώς το 1900 έχει έρθει πλέον σε κάθε είδους παρακμή, κτηριακή, οικονομική, και το κυριότερα χωρίς μοναχούς. Λίγο αργότερα το 1921 ο οικονόμος του Στηλαρίου ο π. Αγαθάγγελος αναφέρει ότι το μετόχι στην Αλώνη το κατέστρεψε ο τουρκικός διωγμός του 1915. Ύστερα από λίγο η Κουτλουμουσίου έχασε και αυτό το μετόχι της. Η Ίμβρος και η Προικόννησος ακολούθησαν την μοίρα του μικρασιατικού ελληνισμού. Τον διωγμό, τον εκτουρκισμό και την προσφυγιά. Μέσα σε αυτό το γεωπολιτικό πλαίσιο κινήθηκε και η πορεία των αγιορείτικων και ειδικότερα των κουτλουμουσιανών μετοχίων.
description: The orthodox monasteries took care of the spiritual needs of the monks as well as the material ones. The institutionalization of metochia is one of the ways to ensure those needs were met. The term "metochi" denotes the real property of a monastery, which is located outside its immediate geographical area. The metochi is usually a building complex of a similar type as a holy monastery, with its own property; one would say, a small monastery in which dependent fathers live. The monastery of Koutloumousiou used to own metochia in Greece, Romania and Central Asia. In Greece the monastery used to have metochia in the prefectures of Serres, Halkidiki, Amfissa, Thassos, Crete, Lemnos, Andros and Samos. In Romania, the voivodes of Wallachia, in addition to monasteries, donated to the holy monastery of Koutloumousi entire villages and croplands, sheep and goats, fish farms, beehives and more. That was the case until 1862, when Cuza integrated Wallachia and Moldavia with the new Romanian Kingdom. In Central Asia the monastery owned metochia in Imbros and Marmaras. The abandoned and ruined metochi of Taxiarch Angels in Imvros was donated to the monastery in 1640 with a letter from the Ecumenical Patriarch, Parthenios A’. For the next three centuries, the metochi, with the charitable efforts of the fathers, offered great spiritual and financial benefits both to the monastery of Koutloumousiou and to Imbros itself. Unfortunately in 1943 the international circumstances allowed the Turkish government to confiscate all the property of the metochi and to destroy every building and church that belonged to it. Later in 1960 the holy monastery abandoned any legal effort to claim its rights over the metochi. Today the location of the metochi is just empty land. Stilari, the other metochi of the monastery on the island of Marmara, came into the possession of Koutloumousi monastery in 1784, indeed dismantled with broken walls. Stilari dates back to the 9th century. The fathers of the metochi developed it both spiritually and financially. The development and creation lasted until 1915 when the Turkish government demolished all the buildings of the metochi and destroyed all its property. The last treasurer left after 1920 and in 1930, Koutloumousi stopped any attempt to claim or compensate for its metochi. The first written evidence of the existence of another metochi near the village of Aloni of Marmara, appears in a document of the monastery of Koutloumousi dated in 1760. As in the other metochia, the fathers helped the main monastery financially with agriculture, stockraising and fish farming as well. The metochi of Aloni also followed the course of other metochia of the monastery, as in 1900 its propery had come to tear and wear, it declined financially, and most importantly, it was left without monks. A little later in 1921, the treasurer of the metochi of Stilari, Fr. Agathangelos, reported that the metochi in Aloni was destroyed by the Turkish persecution of 1915. Shortly after, Koutloumousi monastery lost this metochi as well. Imbros and Proikonnisos followed the fate of Hellenism in Asia Minor, meaning, persecution, Turkification and immigration. The metochia of Mount Athos and more specifically those of the monastery of Koutloumousi followed a similar course within this geopolitical context