Ποιότητα Ύπνου σε εφήβους με παχυσαρκία ή υπερβαρότητα: Εφαρμογή του ερωτηματολογίου ASHS (Adolescent Sleep Hygiene Scale)
Creators: name: Καμπάνη, Ελευθερία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Εφηβεία
Παχυσαρκία
Ύπνος
Adolescent
Obesity
Sleep

description: Η υπερβαρότητα και παχυσαρκία μεταξύ των εφήβων, συνιστούν προβλήματα δημόσιας υγείας με επιδημική αυξητική πορεία στον ανεπτυγμένο κόσμο και ιδιαίτερα στην χώρα μας. Τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα καταδεικνύουν μια σημαντική συσχέτιση μεταξύ ποιότητας ύπνου και σωματικού βάρους. Σκοπός της μελέτης ήταν να διερευνηθεί η ποιότητα ύπνου ελληνικού πληθυσμού εφήβων με παχυσαρκία ή υπερβαρότητα με την εφαρμογή του ειδικού ερωτηματολογίου ASHS (Adolescent Sleep Hygiene Scale) και να αναζητηθούν πιθανές συσχετίσεις της υγιεινής του ύπνου με την κεντρικού τύπου παχυσαρκία, την κατάσταση του μεταβολισμού της γλυκόζης και το λιπιδαιμικό προφίλ των συμμετεχόντων εφήβων. Στην παρούσα μελέτη συμμετείχαν 100 έφηβοι, 12-18 ετών (48 αγόρια) με υπερβαρότητα/παχυσαρκία. Μετά από καταγραφή των ανθρωπομετρικών στοιχείων τους και αξιολόγηση του σταδίου ενήβωσής τους κατά Τanner, διενεργήθηκε εργαστηριακός έλεγχος νηστείας για τον προσδιορισμό των επιπέδων γλυκόζης, ινσουλίνης, χοληστερόλης (TC), HDL χοληστερόλης (HDL-C), LDL χοληστερόλης (LDL-C), τριγλυκεριδίων (TG), ουρικού οξέος και γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) ενώ υπολογίστηκαν ο δείκτης non-HDL και ο δείκτης HOMA-ΙR (Homeostasis Model Assessment – Insulin Resistance). Σε όλους τους συμμετέχοντες εφαρμόστηκε το σταθμισμένο για τον ελληνικό πληθυσμό ερωτηματολόγιο ASHS για την εκτίμηση της ποιότητας του ύπνου τους. Το εργαλείο αφορά σε 28 ερωτήσεις διερεύνησης της ποιότητας ύπνου τον τελευταίο μήνα, αξιολογώντας 9 διαφορετικούς εννοιολογικούς τομείς (φυσιολογικός, γνωστικός, συναισθηματικός, περιβάλλον ύπνου, ύπνος κατά την διάρκεια της ημέρας, ουσίες, ρουτίνα την ώρα του ύπνου, σταθερότητα και μοίρασμα κρεβατιού ή κρεβατοκάμαρας). Οι απαντήσεις δίνονται από τον έφηβο σε κλίμακα Linkert (1 έως 6). Ο υπολογισμός του ολικού ASHS σκορ προκύπτει ως ο μέσος όρος των 9 τομέων. Όσο υψηλότερο σκορ ανευρίσκεται τόσο καλύτερη υγιεινή ύπνου διαπιστώνεται. Στο σύνολο των συμμετεχόντων, 56% ήταν έφηβοι με παχυσαρκία και 44% με υπερβάλλον βάρος. Με την εφαρμογή του εργαλείου ASHS, 93% του δείγματος κατατάχθηκε στην κατηγορία «Good Sleepers» (GS) συγκεντρώνοντας συνολική τιμή σκορ &gt;3.8 ενώ «Poor Sleepers» (PS) με σκορ &lt;3.8 ήταν το 7% του δείγματος. Οι PS παρουσίαζαν στατιστικά υψηλότερο BMI συγκριτικά με τους GS (p=0.026). Μεταξύ των 9 τομέων που αξιολογεί το εργαλείο ASHS, οι τομείς σταθερότητα ύπνου, γνωστικός τομέας και ρουτίνα ύπνου συγκέντρωσαν την χαμηλότερη βαθμολογία μεταξύ των συμμετεχόντων. Στατιστικά σημαντική συσχέτιση διαπιστώθηκε μεταξύ ποιότητας ύπνου όπως αυτή εκτιμάται από το ASHS εργαλείο, και δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ) (r=-0.306, p=0.002), επιπέδων ινσουλίνης νηστείας (r=-0.224, p=0.027), δείκτη HOMA-ΙR (r=-0.260, p=0.010), και επιπέδων TC (r=0.202, p=0.045). Η συσχέτιση του ASHS score με τον BMI παρέμεινε σημαντική μετά από στάθμιση για το στάδιο ενήβωσης και το φύλο των συμμετεχόντων (r=-0.026, p=0.044). Δεν διαπιστώθηκε σημαντική συσχέτιση της ποιότητας ύπνου, με την κοιλιακή παχυσαρκία, τα επίπεδα της γλυκόζης νηστείας, , το λιπιδαιμικό προφίλ, την Hba1c ή το ουρικό οξύ. Συμπερασματικά, η ποιότητα του ύπνου των εφήβων με παχυσαρκία είναι σημαντικά και αντιστρόφως ανάλογα σχετιζόμενη με τον ΒΜΙ τους, τα επίπεδα ινσουλίνης νηστείας, και τον δείκτη ινσουλινοαντίστασης HOMA-IR.
description: Overweight and obesity among adolescents are public health problems with an epidemic growth trend in the developed world and especially in our country. International literature data demonstrate a significant correlation between sleep quality and body weight. The aim of the study was to investigate the sleep quality of the Greek adolescent population with obesity or overweight by applying the ASHS (Adolescent Sleep Hygiene Scale) special questionnaire and to look for possible correlations of sleep hygiene with central obesity, the state of metabolism. and the lipid profile of the adolescent participants. In the present study participated 100 adolescents, 12-18 years old (48 boys) with overweight/obesity. After recording their anthropometric data and evaluating their stage of puberty according to Tanner, a fasting laboratory test was performed to determine the levels of glucose, insulin, cholesterol (TC), HDL cholesterol (HDL-C), LDL cholesterol (LDL-C), triglycerides (TG), uric acid and glycated hemoglobin (HbA1c), while the non-HDL index and the HOMA-ΙR index (Homeostasis Model Assessment – Insulin Resistance) were calculated. The ASHS questionnaire weighted for the Greek population was applied to all participants to assess their sleep quality. The tool concerns 28 questions investigating sleep quality in the last month, assessing 9 different conceptual domains (physiological, cognitive, emotional, sleep environment, daytime sleep, substances, bedtime routine, stability and bed or bedroom sharing ). Answers are given by the adolescent on a Linkert scale (1 to 6). The calculation of the total ASHS score is obtained as the average of the 9 domains. The higher the score, the better sleep hygiene is found. Of the total participants, 56% were adolescents with obesity and 44% with overweight. By applying the ASHS tool, 93% of the sample was classified as "Good Sleepers" (GS) with a total score value &gt;3.8, while "Poor Sleepers" (PS) with a score &lt;3.8 were 7% of the sample. PSs had a statistically higher BMI compared to GSs (p=0.026) Among the 9 domains assessed by the ASHS tool, the domains sleep stability, cognitive level, and sleep routine scored the lowest among participants. A statistically significant correlation was found between sleep quality as assessed by the ASHS tool, and body mass index (BMI) (r=-0.306, p=0.002), fasting insulin levels (r=-0.224, p=0.027), HOMA index- IR (r=-0.260, p=0.010), and TC levels (r=0.202, p=0.045). The correlation of ASHS score with BMI remained significant after adjusting for the stage of puberty and gender of the participants (r=-0.026, p=0.044). No significant association of sleep quality with abdominal obesity, fasting glucose levels, lipid profile, Hba1c or uric acid was found. In conclusion, the sleep quality of obese adolescents is significantly and inversely correlated with their BMI, fasting insulin levels, and the insulin resistance index HOMA-IR.