Διαχείριση αποβλήτων και εφαρμογή κυκλικής οικονομίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με επίκεντρο την Ελλάδα: Ελλείψεις και νέες Προκλήσεις
Creators: name: Δαράκη, Αρτεμις Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Διαχείριση αποβλήτων
Κυκλική οικονομία
Οδηγία (ΕΕ) 2018/851 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, για την τροποποίηση της οδηγίας 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα, Οδηγία (ΕΕ) 2018/850 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Μαΐου 2018, για την τροποποίηση της οδηγίας 1999/31/ΕΚ περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων
Waste management
Circular economy
Directive (EU) 2018/851 of the European Parliament and of the Council of 30 May 2018 amending Directive 2008/98/EC on waste, Directive (EU) 2018/850 of the European Parliament and of the Council of 30 May 2018 amending Directive 1999/31/EC on the landfill of waste

description: Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας είναι, αφενός η ανάδειξη των νέων στοχοθεσιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ορθολογική διαχείριση των αποβλήτων στο πλαίσιο του μετασχηματισμού της γραμμικής οικονομίας σε κυκλική και αφετέρου η διερεύνηση της ετοιμότητας της Ελλάδας να συμμορφωθεί με αυτούς τους νέους στόχους. Στο πρώτο κεφάλαιο διασαφηνίζεται η διάκριση μεταξύ του γραμμικού και του κυκλικού οικονομικού μοντέλου και παρουσιάζονται οι εξελίξεις των τελευταίων ετών σε ενωσιακό και εθνικό επίπεδο. Επεξηγείται η μετάβαση από την γραμμική στην κυκλική οικονομία, σύμφωνα με τις φιλοδοξίες της ΕΕ, όπως αυτή αποτυπώθηκε από τον ενωσιακό νομοθέτη στο «πακέτο» των τεσσάρων Οδηγιών για την κυκλική οικονομία (2018/849, 2018/850, 2018/851 και 2018/852). Στο δεύτερο κεφάλαιο παρέχονται οι αναγκαίες διευκρινίσεις για το πολυδαίδαλο δίκαιο των αποβλήτων. Γίνεται σύντομη επισκόπηση των διατάξεων της ΣΕΕ, ΣΛΕΕ, ΧΘΔ που αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος, φωτίζεται η οικονομική διάσταση των αποβλήτων μέσα από τη νομολογία του ΔΕΕ, θίγεται η προβληματική της προσήκουσας νομικής βάσης και αναδεικνύονται τα προβλήματα που ανακύπτουν κατά την απόδοση ορισμού στην έννοια του αποβλήτου. Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζεται η Οδηγία-Πλαίσιο 2008/98/ΕΚ για τα απόβλητα και η Οδηγία 1999/31/ΕΚ περί υγειονομικής ταφής των αποβλήτων. Παρουσιάζονται επίσης οι τροποποιήσεις που επέφεραν σε αυτές οι Οδηγίες 2018/851 και 2018/850 αντίστοιχα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αρχή της ιεράρχησης των αποβλήτων, τη βιομηχανική συμβίωση, τη διευρυμένη ευθύνη του παραγωγού και το σύστημα «πληρώνω όσο πετάω» (PAYT). Στο τέταρτο κεφάλαιο, αναλύεται η «πραγματικότητα στην Ελλάδα». Συγκεκριμένα, αναδεικνύονται τα προβλήματα και οι ελλείψεις της Ελλάδας αναφορικά με τη διαχείριση αποβλήτων, ιδίως μέσα από καταδικαστικές αποφάσεις του ΔΕΕ, την πρακτική της ελληνικής Διοίκησης, αποφάσεις του ΣτΕ καθώς και άλλων διοικητικών δικαστηρίων. Εστιάζουμε στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα αναφορικά με τους χώρους ανεξέλεγκτης διάθεσης αποβλήτων (ΧΑΔΑ), τους χώρους υγειονομικής ταφής αποβλήτων/υπολειμμάτων (ΧΥΤΑ/Υ) και την υγειονομική ταφή εν γένει. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρατίθενται τα συμπεράσματα. Μεταξύ άλλων, διαπιστώνεται ότι η Ελλάδα σήμερα καλείται να μεταβεί στο επόμενο βήμα της κυκλικής οικονομίας δίχως να έχει περατώσει το προηγούμενο, δηλαδή αυτό των οργανωμένων χώρων τελικής διάθεσης και της βελτίωσης στα ποσοστά ανακύκλωσης
description: The aim of this postgraduate dissertation is, on the one hand, to highlight the new targets of the European Union for rational waste management in the context of transforming the linear economy into a circular economy and, on the other hand, to investigate Greece's capacity to comply with these new targets. The first chapter clarifies the distinction between the linear model and the circular economic model and presents the developments of recent years at an EU and national level. The transition from a linear to a circular economy is explained, in line with EU ambitions, as reflected by the EU legislator in the EU Circular Economy Package, which consists of four amending EU Directives regarding the circular economy (2018/849, 2018/850, 2018/851 and 2018/852). The second chapter provides the necessary clarifications on the convoluted EU Waste Law. A brief overview of the provisions of the TEU, TFEU, CFREU concerning environmental protection is given, the economic aspect of waste is illuminated through CJEU case-law, the issue of the appropriate legal basis is addressed and the complexities that arise when defining the concept of waste are highlighted. The third chapter presents the Waste Framework Directive 2008/98/EC and Directive 1999/31/EC on the landfill of waste. The amendments made to these Directives by the Directives 2018/851 and 2018/850 respectively are also presented. Particular emphasis is placed on the waste hierarchy principle, industrial symbiosis, extended producer responsibility and the “pay as you throw” (PAYT) system. In chapter four, the “reality in Greece” is analyzed. Specifically, it highlights the problems and shortages of Greece, regarding waste management, especially through CJEU condemnatory judgments, the practice of the Greek Administration, decisions of the Council of State and other administrative courts. We focus on the problems that the country faces regarding uncontrolled waste disposal sites, landfills, residue landfills and landfilling in general. The fifth chapter presents the conclusions. Among other things it is concluded that Greece is currently called upon to move to the next phase of the circular economy without having completed the first one, namely that of organised final disposal sites and an improvement in recycling rates