Το Σύστημα Ψυχικής Υγείας στην Ελλάδα: μία ανάλυση κατάστασης
Creators: name: Παπαδοπούλου, Μαρίνα Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Σύστημα ψυχικής υγείας
Υπηρεσίες ψυχικής υγείας
Πολιτική ψυχικής υγείας
Mental health system
Mental health services
Mental health policy

description: Εισαγωγή: Η μεταρρύθμιση των συστημάτων ψυχικής υγείας απασχολεί εδώ και δεκαετίες την επιστημονική κοινότητα. Στην Ελλάδα η ψυχιατρική μεταρρύθμιση δεν έχει ολοκληρωθεί από τη δεκαετία του ’90 ως σήμερα. Κεντρική υπόθεση είναι η απουσία συστηματικής συλλογής και ανάλυσης δεδομένων για την ψυχιατρική φροντίδα στην Ελλάδα. Σκοπός της έρευνας είναι η καταγραφή και ενοποίηση των διαθέσιμων δεδομένων, η ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης του ΣΨΥ της χώρας, η αξιολόγησή του και η διατύπωση συστάσεων βελτίωσης για το μέλλον της ψυχιατρικής φροντίδας στην Ελλάδα. Μέθοδος: Η μελέτη αποτελεί μια ανάλυση κατάστασης μεικτής μεθόδου (situational analysis). Για τη συλλογή δεδομένων χρησιμοποιήθηκε το εργαλείο WHO-AIMS. Για κάποια από τα ερωτήματα που απαιτούσε το AIMS δεν υπήρχαν διαθέσιμα στοιχεία, και απαιτούνταν συλλογή πρωτογενών δεδομένων. Έτσι, δημιουργήθηκε και χρησιμοποιήθηκε μια συντομευμένη μορφή του ερωτηματολογίου, βασισμένο αποκλειστικά σε δευτερογενή δεδομένα. Ως πηγές δεδομένων χρησιμοποιήθηκαν δημόσια έγγραφα, νομοθετικά έγγραφα, εκθέσεις οργανισμών, στατιστικές βάσεις δεδομένων, καθώς και ιστοσελίδες σχετικών φορέων. Αποτελέσματα: Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τις μεγάλες καθυστερήσεις υλοποίησης, την ανεπάρκεια οικονομικών και ανθρώπινων πόρων, την άνιση γεωγραφική κατανομή τους και τη χαμηλή προτεραιοποίηση της φροντίδας ψυχικής υγείας. Διαπιστώνονται διοικητικά ελλείμματα που αφορούν είτε την υλοποίηση έργων και την απορρόφηση χρηματοδοτικών προγραμμάτων, είτε τη συστηματική καταγραφή δεδομένων για τις υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Σχετικά με τις διαθέσιμες υπηρεσίες, αναδύθηκαν οι αδυναμίες σε πρωτοβάθμιο και κοινοτικό επίπεδο αναπαράγοντας προβλήματα προσβασιμότητας και επάρκειας των υπηρεσιών, και ο συνεχιζόμενος κεντρικός ρόλος της ενδονοσοκομειακής περίθαλψης, με διαδεδομένη πρακτική την ακούσια νοσηλεία. Κεντρικό ρόλο στην παροχή υπηρεσιών ψυχικής φροντίδας στη χώρα μας έχει αναλάβει ο ιδιωτικός τομέας. Συμπεράσματα: Βάσει αυτών προτείνονται (α) ενίσχυση διοικητικής οργάνωσης και του κεντρικού σχεδιασμού, (β) ανάπτυξη δικτύου διασυνδεδεμένων ΜΨΥ πολλαπλών επιπέδων φροντίδας, (γ) αύξηση χρηματοδότησης, (δ) επαρκής και κατάλληλη στελέχωση των ΜΨΥ, (ε) βελτίωση του συστήματος ελέγχου και επιτήρησης, (στ) βελτίωση των διαδικασιών προστασίας των ΛΥΨΥ και κάλυψη συνεπακόλουθων αναγκών αποκατάστασης. Οι αλλαγές προϋποθέτουν την υιοθέτηση διαφορετικής αντίληψης και προσέγγισης για τη σημασία της ψυχικής φροντίδας.
description: Intoduction: Mental healthcare reform has been a subject of interest for the scientific community for decades. In Greece, this process has not been concluded since the ‘90s. Main hypothesis is the absence of systematic data collection and analysis for psychiatric care in Greece. The purpose of the research is to record and consolidate the available data, analyze the current situation of the mental health system in Greece, evaluate it and formulate recommendations for improvement for the future of psychiatric care in the country. Method: This study is a mixed method situational analysis. The WHO-AIMS tool was used for data collection. Some of the queries required by AIMS were not available, and primary data collection was required. Thus, an abbreviated form of the questionnaire was created and used, based solely on secondary data. Public documents, legislative documents, reports of organizations, statistical databases, as well as websites of relevant bodies were used as data sources. Results: The results confirm the long delays in implementation, the lack of financial and human resources, their unequal geographical distribution, and the low prioritization of mental health care. There are administrative deficits that concern either the implementation of projects and the absorption of financial programs, or the systematic recording of data on mental health services. Regarding available services, there are two main findings: (a) weaknesses at the primary and community level, reproducing problems of accessibility and adequacy of services, and (b) the continuing central role of inpatient care, with widespread practice of involuntary hospitalization. The private sector has taken a central role in the provision of mental health services in our country. Conclusion: It is proposed (a) strengthening governing bodies, policy planning and implementation, (b) developing a community-based network of interconnected multilevel services of mental healthcare, (c) increasing of funding towards mental health care, (d) providing adequate qualified personnel, (e) improving the monitoring system, (f) revising patient’s rights protection procedures and meeting consequent needs for social rehabilitation. These changes require a different perception and approach regarding mental health care and its importance.