Τα ξυλόγλυπτα τέμπλα των ενοριακών ναών Λιβαδίου Ολύμπου συμβολή στην εκκλησιαστική ξυλογλυπτική του 18ου αιώνα
Creators: name: Φουρκιώτη, Ευαγγελία Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Ξυλόγλυπτα τέμπλα
Μπαρόκ
18ος αιώνας
Wood-carved iconostases
Baroque styled
18th century

description: Η περιοχή του Λιβαδίου αριθμεί τρεις ενοριακούς ναούς, οι οποίοι κοσμούνται με μπαρόκ ξυλόγλυπτα τέμπλα του 18ου αιώνα. Οι ναοί ανήκουν στον τύπο της τρίκλιτης βασιλικής και είναι των Αγίων Αναργύρων, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης. Τα εν λόγω μπαρόκ ξυλόγλυπτα τέμπλα ανήκουν στα κουφωτά ή σκαλιστά στον αέρα, από τα οποία αφαιρούνται τμήματα και δημιουργούνται διαμπερή κενά ανάμεσα στα διακοσμητικά θέματα. Η διάτρητη εκτέλεση είναι χαρακτηριστικό τους μαζί με την επιβλητικότητα και τον πυκνό διάκοσμο. Ως προς τη διάρθρωση εκτείνονται ενιαία σε όλο το πλάτος της ανατολικής πλευράς του ναού. Και τα τρία υψώνονται καθ΄ ύψος τριμερώς. Διατηρούν μορφολογικά την τυπική διάρθρωση που διαχωρίζεται στα εξής τρία μέρη: τη βάση μαζί με τη ζώνη των δεσποτικών εικόνων και τον θριγκό, που προεξέχει από τη βάση με κλίση προς τον κύριο ναό μαζί με την επίστεψη. Ως προς τον διάκοσμό τους παρατηρείται πλούσιο θεματολόγιο με κυρίαρχα τα φυτικά θέματα. Χαρακτηριστικό των μπαρόκ τέμπλων είναι η στροφή προς τη φυσική απόδοση των θεμάτων. Ελισσόμενοι βλαστοί, πολλαπλά άνθη, ανθρώπινες μορφές σε κίνηση, άγγελοι, πτηνά που ραμφίζουν καρπούς, ζώα και μυθικές μορφές είναι τα θέματα που κυριαρχούν. Η πληθωρική και πυκνή διακόσμηση αποτελεί το κύριο στοιχείο. Επίσης, στα τέμπλα διαμορφώνονται αρκετές παραστάσεις από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη με ιδιαίτερη απόδοση. Το θέμα που επαναλαμβάνεται είναι το Προπατορικό Αμάρτημα. Γενικότερα οι σκηνές αυτού του θέματος είναι συνήθεις στα μπαρόκ ξυλόγλυπτα τέμπλα του Ελλαδικού χώρου. Το μοναδικό χρονολογημένο τέμπλο των ενοριακών ναών είναι αυτό του ναού της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα 1795. Η περιοχή του Λιβαδίου στον Όλυμπο μετά τα μέσα του 18ου αιώνα εξελίχθηκε στον πνευματικό τομέα και στο εμπόριο. Οι εμπορικές συναλλαγές με την περιοχή της Ηπείρου επηρέασαν την άνθιση της εκκλησιαστικής τέχνης στο Λιβάδι, με αποτέλεσμα τη δημιουργία των ξυλόγλυπτων τέμπλων των ενοριακών ναών.
description: The area of Livadi has three parish churches, which are decorated with baroque styled wood-carved iconostases dating to the 18th century. The churches are three-nave basilicas and are dedicated to Saints Anargyroi, the Assumption of the Virgin Mary and the Saints Constantine and Helen. These baroque styled wood-carved iconostases belong to the "koufota" or carved in the air, a technique in which, parts are removed and transparent gaps are created between the decorative themes. The perforated execution is characteristic of them along with the imposing and dense decoration. In terms of structure, they extend uniformly over the entire width of the east side of the church. All three iconostases are raised in three tiers. They maintain morphologically the typical structure that is divided into the following three parts: the base, together with the zone of despotic icons, and the middle tier, which protrudes from the base with a slope towards the main temple together with the crown. As for their decoration, many topics are present with plant themes being the preferred ones. The characteristic element of the baroque styled iconostases is the turn towards the natural depiction of the subjects. Sliding shoots, multiple flowers, moving human figures, angels, birds pecking at fruits, animals and mythical figures are the predominant themes. Exuberant and dense decoration is the key element. Also, in the iconostases are formed several depictions from the Old and the New Testament with special renderings. The main and repetitive theme is the Original Sin. In general, the scenes of this theme are common in the baroque styled wood-carved iconostases in the Greek region. The only dated iconostasis of the parish churches is that of the Church of the Assumption of the Virgin Mary in 1795. The area of Livadi on Mount Olympus after the second half of the 18th century was developed intellectually and in trade. The trade with the region of Epirus influenced the flourishing of the ecclesiastical art in Livadi, resulting in the creation of the wood-carved iconostases of the parish churches.