Ιnsights into the vegetation history of the North Aegean since the Late Glacial: a case study from Lemnos Island
Creators: name: Θεοχαρίδης, Νικόλαος Οδυσσέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Λήμνος
Βλάστηση
Παλυνολογία
Lemnos
Vegetation
Palynology

description: The present Master thesis presents the first palynological analysis of Holocene sedimentary deposits from the Island of Lemnos in the Northern Aegean Sea and contributes to our knowledge on the island’s vegetation history and paleoenvironmental conditions. The thesis was realized within the framework of the EGEOLAND interdisciplinary scientific project that aims to investigate the early colonization of the Aegean islands by the hunter gatherers groups. The human presence and settlement history of Lemnos Island begins with the Ouriakos Paleolithic camp site, during the Younger Dryas, while the island has a long and continuous archaeological record. Our study focuses on the SE part of Lemnos in the Fyssini plain and coast, where systematic coring was performed. For the palynological analysis a core retrieved from a transient wetland environment in Agia bay was used. The sequence is characterized by alternations of silty and sandy, as well as peat deposits, as a result of a dynamic depositional environment. The palynomorph assemblages and the microscopic charcoal concentration of the sequence record the paleoenvironmental evolution of the wetland featuring changes in size, water depth and trophic status, before becoming a marsh with submerged vegetation and eventually a lagoon with sea water intrusions. Following these changes in the depositional environment, the pollen signal of Agia shifts from recording the local wetland vegetation at its lower part to providing a regional image of past zonal vegetation upwards. The existence of mixed deciduous woodland vegetation with deciduous Querqus, Carpinus betulus, Carpinus/Ostrya and Ulmus in a significant part of the island is evidenced. The Mediterranean vegetation component is composed by the evergreen Quercus ilex, as well as Pistacia and Olea, while rich grassland vegetation is denoted by the presence of Cyperaceae, Poaceae, Cichorieae and Asteraceae. The upper part of the sequence, dated c.a. 4500 BP, comprises evidence about human activities in the area, such as deforestation, cultivation, and pastoral practices, featured by the curves of Cerealia-type, Olea, and several anthropogenic pollen indicators. This interval correlates well to the chronology of the nearby Poliochni archaeological site, one of the most significant Bronze Age settlements of the island. Even though the palynological record of the sequence is fragmented, it bears valuable insights about the paleoenvironmental evolution and the vegetation history of the area.
description: Η παρούσα διατριβή αποτελεί την πρώτη παλυνολογική ανάλυση των Oλοκαινικών ιζηματογενών αποθέσεων από το νησί της Λήμνου στο Βόρειο Αιγαίο και αποτελεί μία συμβολή στη διερεύνηση της ιστορίας της βλάστησης και της εξέλιξης των παλαιοπεριβαλλοντικών συνθηκών του νησιού. Η διατριβή υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του διεπιστημονικού επιστημονικού προγράμματος EGEOLAND που στοχεύει στη διερεύνηση του πρώιμου αποικισμού των νησιών του Αιγαίου από ομάδες κυνηγών-τροφοσυλλεκτών. Η ιστορία της ανθρώπινης παρουσίας και εγκατάστασης στο νησί της Λήμνου ξεκινά με τον παλαιολιθικό καταυλισμό του Ούριακου κατά τη διάρκεια της Νεότερης Δρυάδας, και ακολούθως συμπληρώνεται από το μακρύ και συνεχές αρχαιολογικό αρχείο. Η μελέτη επικεντρώνεται στο ΝΑ τμήμα της Λήμνου στην πεδιάδα και τις ακτές της Φυσσίνης, όπου πραγματοποιήθηκαν συστηματικές πυρηνοληψίες. Για την παλυνολογική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε πυρήνας ιζήματος από την περιοχή του όρμου της Αγιάς. Η ακολουθία χαρακτηρίζεται από εναλλαγές ιλυωδών και αμμωδών στρωμάτων, καθώς και αποθέσεων τύρφης, ως αποτέλεσμα ενός δυναμικού περιβάλλοντος απόθεσης. Οι συναθροίσεις παλυνομόρφων και οι συγκεντρώσεις ανθρακοτεμαχιδίων της ακολουθίας καταγράφουν την εξέλιξη του περιβάλλοντος του υγροβιότοπου που χαρακτηρίζεται από αλλαγές στο μέγεθος, το βάθος και την τροφική κατάσταση του νερού, πριν μετατραπεί σε έλος με υδρόβια βλάστηση και τελικά σε λιμνοθάλασσα με εισροές θαλασσινού νερού. Μέσα σε αυτό το δυναμικό περιβάλλον απόθεσης, το σήμα της γύρης μετατοπίζεται από την καταγραφή της τοπικής βλάστησης του υγροτόπου αρχικά, σε μια περιφερειακή εικόνα των ζωνών βλάστησης του παρελθόντος στη συνέχεια. Οι συγκεντρώσεις γύρης καταγράφουν την παρουσία μικτού φυλλοβόλου δάσους με Querqus, Carpinus betulus, Carpinus/Ostrya και Ulmus σε σημαντικό τμήμα του νησιού. Η ύπαρξη περιοχών με μεσογειακή βλάστηση αποτυπώνεται στην παρουσία των Quercus ilex, Pistacia και Olea, ενώ τα Cyperaceae, Poaceae, Cichorieae και Asteraceae κυριαρχούν σε περιοχές με ανοικτή βλάστηση. Στο ανώτερο τμήμα της ακολουθίας, που χρονολογείται περί του 4500 BP, οι συγκεντρώσεις των Cerealia-type, Olea και άλλων ανθρωπογενών δεικτών αποτυπώνουν την ανθρώπινη δραστηριότητα στην περιοχή, και συγκεκριμένα παρέχουν στοιχεία για αποψίλωση δασών, καλλιέργεια και κτηνοτροφία. Το διάστημα αυτό μπορεί να συσχετιστεί με την περίοδο κατοίκισης της γειτονικής προϊστορικής θέσης της Πολιόχνης, ενός από τους σημαντικότερους οικισμούς της Εποχής του Χαλκού στο νησί. Παρά το γεγονός ότι το παλυνολογικό αρχείο της ακολουθίας είναι κατακερματισμένο, προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για την παλαιοπεριβαλλοντική εξέλιξη και την ιστορία της βλάστησης της περιοχής.
description: Σε συνεργασία με: Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Γεωλογίας (Πανεπιστήμιο Πατρών), Γεωγραφίας (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)