Η πειστική επικοινωνία στη διδακτική πρακτική: Απόψεις και στάσεις των εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης
Creators: name: Σωφρονίδης, Κωνσταντίνος Ευσταθίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Πειστική επικοινωνία
Διδασκαλία ως πειθώ
Δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Persuasive communication
Teaching as persuasion
Secondary education

description: Η πειθώ αξιοποιείται σε πολλούς τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας. H σχέση πειθούς και διδακτικής άρχισε να διερευνάται πριν από μερικές δεκαετίες και αρκετοί ερευνητές έχουν μέχρι σήμερα υποστηρίξει ότι η πειθώ και η διδακτική εμφανίζουν πολλά κοινά σημεία. Aν συγκρίνει κανείς μία σύγχρονη θετική εννοιολόγηση της πειθούς, απαλλαγμένη από την αρνητική εικόνα του εξαναγκασμού, της χειραγώγησης, της κατήχησης και της εξαπάτησης, οι σκοποί της πειθούς και της διδασκαλίας φαίνεται να είναι σχεδόν οι ίδιοι. Υπάρχουν επίσης ερευνητές που υποστηρίζουν ότι η πειθώ, με τη θετική ερμηνεία του όρου, είναι εγγενής στη διδακτική διαδικασία, ότι η ουσιαστική μάθηση και η αποτελεσματική διδασκαλία δεν μπορούν να προκύψουν απουσία πειθούς, και ότι οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να γνωρίζουν τις εξελίξεις στην έρευνα της πειθούς ώστε να την κατανοήσουν καλύτερα και να την εφαρμόσουν αποτελεσματικά στη διδακτική πρακτική. Τέλος υπάρχουν ερευνητές που προτείνουν τη «διδασκαλία ως πειθώ», μία προσέγγιση διδασκαλίας στο πλαίσιο της οποίας οι εκπαιδευτικοί ενθαρρύνονται να αξιοποιήσουν πρακτικές πειθούς για την επίτευξη πολλαπλών διδακτικών στόχων αλλά και να διδάξουν στους μαθητές τους την πειθώ, ώστε να μπορέσουν να ενεργήσουν στη ζωή τους εκτός από δέκτες και ως πομποί πειστικών μηνυμάτων. Δεδομένης της σχέσης που φαίνεται να υπάρχει μεταξύ της πειθούς και της διδακτικής, ο πρώτος στόχος αυτής της εργασίας ήταν να αναζητηθούν στη διεθνή βιβλιογραφία πρακτικές πειθούς που αξιοποιούνται στη διδασκαλία. Δεύτερος στόχος ήταν με βάση τις πρακτικές που εντοπίστηκαν να καταρτιστεί ένα ερωτηματολόγιο και να αποσταλεί σε ένα δείγμα εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης με σκοπό να διερευνηθεί: α) αν στη διδακτική τους μεθοδολογία αξιοποιούν πρακτικές πειθούς, β) ποιες από τις πρακτικές πειθούς αξιοποιούν κατά δήλωσή τους πιο συχνά στην τάξη, γ) αν υπάρχει κάποια διαφοροποίηση σχετικά με την διδακτική αξιοποίηση της πειθούς ως προς τα δημογραφικά χαρακτηριστικά των εκπαιδευτικών και δ) ποιες είναι οι απόψεις τους σχετικά με το ρόλο της πειθούς στη διδασκαλία. Έπειτα από την ποσοτική και ποιοτική ανάλυση των απαντήσεων του ερωτηματολογίου προέκυψε μία τάση για τις πέντε πιο συχνά χρησιμοποιούμενες πρακτικές πειστικής επικοινωνίας που είναι: 1) η προηγούμενη γνώση, 2) η επανάληψη, 3) το χιούμορ, 4) η ελκυστικότητα/ενθουσιασμός και 5) τα συγκεκριμένα οφέλη. Επίσης, βρέθηκε ότι οι εκπαιδευτικοί του ερευνητικού δείγματος που έχουν ολοκληρώσει κάποια μετεκπαίδευση στο αντικείμενο της διδακτικής χρησιμοποιούν κατά δήλωσή τους πιο συχνά πρακτικές πειστικής επικοινωνίας κατά τη διδακτική διαδικασία από τους εκπαιδευτικούς χωρίς την αντίστοιχη μετεκπαίδευση. Τέλος, καταγράφηκε θετική στάση από την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών του δείγματος απέναντι στη διδακτική αξιοποίηση πρακτικών πειθούς που χρησιμοποιούνται στο χώρο του μάρκετινγκ και της διαφήμισης, και παράλληλα αναγνωρίστηκε από μέρους τους ότι υπάρχει θετική πτυχή της πειθούς αλλά και πολλαπλοί ρόλοι στη διδακτική διαδικασία.
description: Persuasion is utilized in many sectors of human activity. The relationship between persuasion and teaching has been under exploration for some decades and researchers have supported that persuasion and teaching share many features. If we compare a contemporary, positive concept of persuasion, free from the negative aspects of coercion, manipulation, indoctrination and fraud, the goals of persuasion and teaching appear as almost identical. There are also researchers claiming that persuasion, in the positive sense, is inherent in the teaching practice and that effective learning and teaching cannot occur in the absence of persuasion. They also claim that educators should be familiar with the developments in the research of persuasion, so that they can better comprehend it and apply it more effectively in their teaching practice. Finally, there are researchers proposing teaching as persuasion as an alternative approach to teaching, where educators are encouraged to utilize persuasion techniques for the achievement of multiple teaching goals, and also to teach persuasion to their students so that, apart from receivers, they can also become transmitters of convincing messages. Given the relationship, according to some researchers, between persuasion and teaching, the first aim of this study has been the identification in the literature of persuasion techniques utilized in teaching. The second aim of this study was to set up a questionnaire based on the techniques that were identified in the literature review and forward it to a sample of secondary school educators in order to explore: a) if they utilize persuasion techniques in their teaching methodology, b) which of these techniques they utilize in class more often in their own view, c) if there is any differentiation, regarding the utilization of persuasion in teaching, according to teachers’ demographics and d) what are their opinions regarding the role of persuasion in teaching. Following the qualitative and quantitative analysis of the questionnaire responses, findings indicated a trend towards what the five most utilized techniques of persuasive communication are: 1) prior knowledge, 2) repetition, 3) humour, 4) attractiveness/liking and 5) specific benefits. There was also a statistically significant difference in how often educators use persuasive communication techniques during their teaching process regarding in-service training on didactics, a positive stance of the majority of educators regarding the utilization of persuasion techniques from marketing and advertising in teaching and a positive aspect of persuasion and its multiple roles in the teaching process were acknowledged.