Βιώσιμη χωρική ανάπτυξη: η περίπτωση της ποταμοκοιλάδας του Στρυμόνα
Creators: name: Μουτσιάκης, Ευθύμιος Φ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Βιωσιμότητα
Χωρική Ανάπτυξη
Φυσικοί πόροι
Χωρική διακυβέρνηση
Sustainability
Spatial development
Natural resources
Spatial governance

description: Η εργασία με γενικό τίτλο «Βιώσιμη χωρική ανάπτυξη: η περίπτωση της ποταμοκοιλάδας του Στρυμόνα» θέτει ως κεντρικό ερώτημα τη διερεύνηση των αρχών και προϋποθέσεων της βιώσιμης χωρικής ανάπτυξης στο τοπικό επίπεδο, με βασικό άξονα αναφοράς τη διαθεσιμότητα και διατήρηση των φυσικών πόρων και ειδικότερα των υδατικών. Η προσέγγιση του θέματος αξιοποιεί τρεις γενικές θεωρητικές κατευθύνσεις: την προοπτική της τοπικής ανάπτυξης, την έννοια της βιωσιμότητας και τη διαχείριση των φυσικών πόρων στο πλαίσιο αναγνώρισης της σημαντικότητας των διακριτών χωρικών συστημάτων, όπως για παράδειγμα οι λεκάνες απορροής για τη διαχείριση των υδατικών πόρων. Η δομή, η αλληλουχία και η συσχέτιση των επιμέρους ζητημάτων προς διερεύνηση, διαμορφώνει την προτεινόμενη μεθοδολογία διεκπεραίωσης. Αυτή συνίσταται σε δυο γενικά μέρη. Το πρώτο μέρος θέτει το θεωρητικό και πολιτικό πλαίσιο της εργασίας και αφορά στην αποσαφήνιση της θεωρητικής βάσης της τοπικής ανάπτυξης, στη σύνδεση αυτής της θεωρητικής εξειδίκευσης με την προβληματική της βιωσιμότητας υπό το πρίσμα της διαχείρισης των φυσικών πόρων, στην ανάδειξη των διακριτών χωρικών συστημάτων ως το προνομιακό γεωγραφικό και λειτουργικό επίπεδο σύνθεσης των ανωτέρων επιδιώξεων αλλά και στη διάγνωση των συνιστωσών της υλοποίησης αυτών των κατευθύνσεων μέσα από στρατηγικές, εφαρμογή πολιτικών και επιχειρησιακών πρακτικών. Το δεύτερο μέρος αφορά στην ανάπτυξη του εμπειρικού σκέλους της εργασίας, δηλαδή στον έλεγχο του ανωτέρω θεωρητικού και πολιτικού πλαισίου, με την εξέταση του παραδείγματος της λεκάνης απορροής του ποταμού Στρυμόνα εντός των ελληνικών συνόρων. Στοιχεία αυτής της διερεύνησης εντοπίζονται στην αξιολόγηση της αναπτυξιακής δυναμικής και των προοπτικών της κοιλάδας του Στρυμόνα, στη διάγνωση των συνθηκών διαθεσιμότητας και αποθεματοποίησης των υδατικών πόρων και στη διάγνωση των παραμέτρων που διαμορφώνουν τη χρήση και τη ζήτηση. Με τη σύνθεση των επιμέρους διαπιστώσεων, επιχειρείται η απάντηση όσο είναι εφικτό, στο αρχικό ερώτημα της εργασίας το οποίο αναφέρεται στην αποσαφήνιση ενός πλαισίου επιλογών για την υλοποίηση της βιώσιμης προοπτικής της ανάπτυξης, στο τοπικό χωρικό πλαίσιο που διακρίνεται τόσο από συγκεκριμένα ανθρωπογενή χαρακτηριστικά όσο και από τα φυσικά (υδατικά) του αποθέματα και όρια. Αυτές οι διαπιστώσεις διακρίνονται σε τρία επίπεδα: στις προϋποθέσεις βιώσιμης διαχείρισης των υδατικών πόρων στην κοιλάδα του Στρυμόνα σε συνάφεια με το εντοπιζόμενο πρότυπο κοινωνικοοικονομικής οργάνωσης, στην παράθεση αρχών και προϋποθέσεων της βιώσιμης χωρικής ανάπτυξης στο τοπικό επίπεδο υπό το πρίσμα της διαχείρισης των φυσικών πόρων σε διακριτά χωρικά συστήματα και στην αξιολόγηση της καταλληλότητας της μεθοδολογίας της έρευνας μαζί με την παράθεση νέων κατευθύνσεων διερεύνησης. Έτσι στο πλαίσιο ενίσχυσης της στρατηγικής προς τη βιώσιμη χωρική ανάπτυξη με κεντρική συνιστώσα τη διαχείριση των φυσικών πόρων εντοπίζονται οι ακόλουθες εξειδικεύσεις: προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου, ανασυγκρότηση τοπικών διοικητικών δομών με την επέκταση/διάχυση των αρμοδιοτήτων τους, ενδυνάμωση των τοπικών διαχειριστικών μηχανισμών και των διαδικασιών παραγωγής γνώσης, προσαρμογή και ενίσχυση των επιχειρησιακών μέσων και προτεραιοτήτων διευθέτησης της χρήσης – αξιοποίησης και διασφάλισης της διαθεσιμότητας των φυσικών πόρων, καλλιέργεια του κοινωνικού κεφαλαίου, ενίσχυση της κοινωνικής συμμετοχικότητας αλλά και δημιουργία συνείδησης συνευθύνης.
description: The study with the general title “Sustainable spatial development: the case of the Strymonas river basin” sets as the key question the enquiry of principles and requirements for the sustainable spatial development at the local level, focusing on the availability and conservation of the natural resources and water in particular. The approach is based on three general theoretical aspects: the prospect of local development, the meaning of sustainability and the natural resources management in the framework of the designated spatial systems, such as the consideration of the river basins for the water resources management. The approach of the key question is elaborated through the answering on several partial considerations and the final synthesis of the derived conclusions. The structure, the sequence and the correlation of these partial subjects form the proposed elaboration methodology, which consists of two general parts. The first one sets the theoretical and political framework of the study and includes the understanding of the theoretical base of the local development, its connection to the sustainability debate upon natural resources conservation, the emergence of the designated spatial systems as the appropriate geographical and functional level for the connection of the above issues and also the understanding of the components for the realization of these directions through strategic choices, application of policies and operational practices. The second one refers to the elaboration of the empirical part of the study, aiming at the analysis of the selected theoretical and political framework through the example of the Strymonas catchment within Greece. Elements of this examination include the evaluation of the economic and social development characteristics and prospects, the conditions influencing the water storage and availability, and the understanding of the water usage and demand factors. With the evaluation of the partial results and conclusions, an answer is expected on the initial question of the study that refers to the designation of the choices for the realization of the sustainable development prospect at the local level, delineated by certain human and natural assets and limits. Such findings may be categorized in three levels: the requirements of the water resources management in the Strymonas catchment area in accordance to the current socioeconomic structure, the conclusion on principles and requirements for the sustainable spatial development at the local level based upon the sustainable water management within designated spatial systems, and the validity of the proposed research methodology in relation to new research proposals. In that framework, key requirements towards the sustainable spatial development and central concern the natural resources management are found to the adjustment of the institutional framework, the restructuring of the local administrative bodies in order to include more responsibilities, the strengthening of the local managerial actors and of the knowledge-based mechanisms, the enrichment of the operational tools in regulating the use and securing the availability of the natural resources, the cultivation of the social capital and the supporting of the cooperation and participation culture.