Η οικολογική συνδεσιμότητα στα Βαλκάνια: ο ρόλος των ποταμών ως δυνητικοί διάδρομοι επικοινωνίας
Creators: name: Μαρδίρης, Αγγελος Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Θεωρία των γράφων
Ποτάμια δίκτυα
Διαμήκης συνδεσιμότητα
Graph theory
River networks
Longitudinal connectivity

description: Σε παγκόσμιο επίπεδο τα ποτάμια συστήματα γίνονται αποδέκτες όλο και εντονότερων ανθρωπογενών πιέσεων. Ενώ τα τελευταία χρόνια εντοπίζεται μια τάση για πιο αειφορική διαχείριση των ποταμιών συστημάτων, η Βαλκανική χερσόνησος βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα έντονο κύμα κατασκευής υδροηλεκτρικών φραγμάτων στις κοίτες των ποταμών της. Τα 2800 και πλέον φράγματα (Weiss et al. 2018) που έχουν εγκριθεί και δρομολογηθεί προς κατασκευή έρχονται ως απάντηση στην ανάγκη για αποδέσμευση από ρυπογόνες μορφές παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Όμως οι χωρικές επιλογές για την τοποθέτηση των εγκαταστάσεων αυτών είναι δεδομένο πως θα έχουν επιπτώσεις στα ποτάμια και παραποτάμια οικοσυστήματα της περιοχής. Με την χρήση κάποιων τυπικών αλλά και νεότερων δεικτών μελέτης της τοπολογίας γράφων, η παρούσα εργασία επιχειρεί μια αξιολόγηση των επιπτώσεων των φραγμάτων στην διαμήκη συνδεσιμότητα των διακρατικών ποτάμιων συστημάτων των Βαλκανίων. Οι επιπτώσεις αυτές μελετήθηκαν για τα ήδη υπάρχοντα φράγματα και παράλληλα έγινε μια εκτίμηση των μελλοντικών επιπτώσεων από τις περεταίρω κατασκευές. Επίσης, έγινε μια απόπειρα εντοπισμού συσχετισμών μεταξύ των θέσεων όπου κατασκευάζονται τα φράγματα και τυχών ποιοτικών χαρακτηριστικών που παρουσιάζουν οι περιοχές αυτές. Από τα αποτελέσματα των αναλύσεων, διαφαίνεται μια έντονη μείωση της συνδεσιμότητας των ποταμών ως συνέπεια της ένταξης πολλών νέων υδροηλεκτρικών φραγμάτων στις κοίτες τους. Παράλληλα, εντοπίστηκε μια προτίμηση για τοποθέτηση τέτοιων εγκαταστάσεων σε τμήματα ποταμών που εμφανίζονται πολύ σημαντικά για την συνοχή εντός των διακριτών υδρολογικών δικτύων που συγκροτούνται από τον εκάστοτε ποταμό. Ερμηνεύοντας τα αποτελέσματα αυτά διακρίνεται η ανάγκη για διακρατική συνεργασία αλλά και επανεξέταση των επιλογών για την τοποθέτηση φραγμάτων με γνώμονα τόσο τις ανάγκες του ανθρώπου όσο και τις ανάγκες του περιβάλλοντος
description: At a global scale riverine systems are under great human-induced pressures. Although in the last decades there is a trend for sustainable management of these systems, the Balkan peninsula is now facing an unprecedented wave of hydropower plants construction on the basins of its rivers. The 2800 hydropower plants (Weiss et al. 2018) that are approved for construction are going to help with the detachment from more polluting ways of energy production, but the location choices for these constructions are bound to have significant impacts on the river and riparian ecosystems of the area. By a graph theoretic approach, using some typical indices along with a newer one, this study is trying to assess the impacts of hydropower plant construction on the lateral connectivity of the transnational rivers in the Balkan peninsula. These impacts were examined for the existing hydropower plants and for the planned ones. This study also tries to detect any interrelations between the locations of construction and any topological characteristics of these areas. The analyses showed an acute decrease in the lateral connectivity of the studied river systems as a cumulative result of both the existing and the planned hydropower plants. A preference for constructing these infrastructures on river segments important for each hydrological network’s coherence was also shown through the results. By interpreting these results it can be said that there is a great need for transnational cooperation of the Balkan countries and a need for reevaluation of the locations for the hydropower plants by taking into account both the human and the environmental needs