Bureauonderzoek en Verkennend Booronderzoek Archeologie Plangebied Zeddamseweg te Etten/Ettensestraat te Terborg Gemeente Oude IJsselstreek
Creators: name: Kuijl, E.E.A. Van Der
name: Cripaul, C.
name: Graaf, R. De
name: Woolschot, D.
Publisher: name: Data Archiving and Networked Services (DANS)
Year: 2021
Subjects: subject: Archaeology
valueUri: http://www.narcis.nl/classfication/D37000
subject: Temporal coverage: Laat Paleolithicum t/m Nieuwe Tijd

description: Conclusie
Uit het bureauonderzoek blijkt dat het plangebied op het overgangsgebied tussen een restgeul van de Oude IJssel en een terrasvlakte ligt. Geologische boringen tonen aan dat er in het centrale deel van het plangebied een restgeul van de Oude IJssel aanwezig is. Het dynamische karakter van de Oude IJssel maakte het gebied een aantrekkelijke locatie als foerageergebied voor jagers/verzamelaars en later voor landbouwende samenlevingen.
Het plangebied is al sinds de eerste historische topografische kaarten in gebruik als weg en deels als landbouwgrond. Deze functies zijn in de loop van de 19e en 20e eeuw verdwenen door de verlegging en aanpassingen aan de weg, waarvoor historische bebouwing in de kern van Terborg en Etten gesloopt is. Bodemverstoringen door de weg reiken tot meer dan 1,00
m-mv voor het wegcunet en ca. 2,50 m-mv voor de riolering in het wegtracé.

Tijdens het booronderzoek zijn in het deelgebied Etten rivierafzettingen (crevasse-, oever-, kom- en (rest)geulafzettingen) van de Oude IJssel aangetroffen. In een aantal boringen is in de basis van de boring grof zand van de Formatie van Kreftenheye aanwezig. In 7 van de 17 boringen is sprake van een oorspronkelijk maaiveld of cultuurlaag in de top van de oeverafzettingen. In één boring zijn vondsten aangetroffen, die een datering in de 19e eeuw aannemelijk maken. In het deelgebied Terborg zijn dezelfde afzettingen aangetroffen, hoewel crevasse-afzettingen hier ontbreken. Een oorspronkelijk maaiveld of cultuurlaag is hier in 3 van de 12 boringen aanwezig. Deze komt voor in zowel (rest)geulafzettingen als oeverafzettingen. Hieruit zijn geen vondsten afkomstig, hoewel er, net als in Etten, wel baksteenpuin in aangetroffen werd.

Selectieadvies
Er zijn potentiële archeologische waardevolle lagen in het plangebied aanwezig, met name in de historische kern van Terborg en in de historische kern van Etten. Theoretisch is er een kans dat de nieuwe ontwikkeling nieuwe bodemverstoringen geeft. Het huidige gemengde riool wordt immers vervangen door een gescheiden stelsel, een vuilwaterriool en een infiltratieriool welke midden in de huidige rijbaan komt te liggen. Voor het gescheiden stelstel is een breder cunet nodig als voor het bestaande riool.
Op basis van het booronderzoek adviseert Hamaland Advies om in die delen van het plangebied waar mogelijk archeologische resten aanwezig kunnen zijn, een archeologische begeleiding van de civieltechnische graafwerkzaamheden uit te laten voeren. Voor deze zones is een advieskaart opgesteld die is bijgevoegd in bijlage 4. Voor het deelgebied Etten gaat het om twee zones, waarvan de eerste zone rond boring 3 en 4 ligt en de tweede zone het gebied tussen boring 8 en de Oude IJssel beslaat. Voor Terborg gaat het om één zone, vanaf de Oude IJssel tot aan boring 23.
In de eerste zone rondom boring 3 en 4 is de maximale ontgravingsdiepte waarvoor géén vervolgonderzoek geadviseerd wordt 70 cm-mv / 13,44 m+NAP. In de tweede zone tussen boring 8 en de Oude IJssel is deze diepte vastgesteld op 80 cm-mv / 13,14 m+NAP. Voor de zone in Terborg, vanaf de Oude IJssel tot aan boring 23, adviseren wij vervolgonderzoek te laten uitvoeren indien dieper gegraven gaat worden dan 50 cm-mv / 13,45 m+NAP.

Selectiebesluit
De conceptrapportage van het bureauonderzoek is op 8 oktober 2020 getoetst en op 12 oktober 2020 opnieuw getoetst door het bevoegd gezag, de gemeente Oude IJsselstreek en haar adviseur mw. A. Lugtigheid van de Omgevingsdienst Achterhoek. De opmerkingen en het selectiebesluit zijn verwerkt in deze definitieve versie van het rapport.
Bij het selectieadvies (paragraaf 3.2) in het bureauonderzoek wordt als vervolgonderzoek een verkennend booronderzoek geadviseerd. Mw. A. Lugtigheid neemt het advies ten dele over.
Ter plekke van de historische kernen adviseert mw. A. Lugtigheid een gecombineerd verkennend en karterend booronderzoek, waarbij naast de bodemopbouw ook naar archeologische indicatoren wordt gekeken. Voor het overige deel van het tracé adviseert mw. A. Lugtigheid een verkennend booronderzoek, zoals in het rapport is opgenomen.
Voorafgaand aan het booronderzoek is de onderzoeksmethodiek door E.E.A. van der Kuijl met mw. A. Lugtigheid van de ODA afgestemd en is een Plan van Aanpak opgesteld.
De onderzoeksresultaten van het verkennend booronderzoek zijn opgenomen in versie 3.1 van de rapportage en dienen nog getoetst te worden door het bevoegd gezag, gemeente Oude IJsselstreek en de Regioarcheologen van de ODA.

Voorbehoud
Het uitgevoerde onderzoek is op zorgvuldige wijze verricht volgens de algemeen gebruikelijke inzichten en methoden. Het archeologisch onderzoek is erop gericht om de kans op het aantreffen dan wel vernietigen van archeologische waarden bij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen.

Verder geldt er voor toevalsvondsten conform artikel 5.10 en 5.11 van de Erfgoedwet een meldplicht. Degene die anders dan bij het doen van opgravingen een zaak vindt waarvan hij weet dan wel redelijkerwijs moet vermoeden dat het een monument is (in roerende of onroerende zin), meldt die zaak zo spoedig mogelijk bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Ook wordt geadviseerd om de verantwoordelijk ambtenaar namens de gemeente Oude IJsselstreek (mevr. A. Lugtigheid van de Omgevingsdienst Achterhoek) hierover direct te informeren.