Ηθικά και νομικά ζητήματα στις μεταμοσχεύσεις
Creators: name: Παπαδοπούλου, Βαρβάρα Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Μόσχευμα προσώπου
Αλλομεταμόσχευση σύνθετων ιστών
Βιοηθική
Facial transplant
Composite tissue allotransplantation
Bioethics

description: Στην παρούσα εργασία αναδεικνύονται οι βιοηθικοί προβληματισμοί και τα ζητήματα νομικής φύσης αναφορικά με τις νέες τεχνικές μεταμόσχευσης προσώπου. Οι προηγούμενες αποτελούν σήμερα αποδεκτή εναλλακτική λύση για τους ανθρώπους με σοβαρή παραμόρφωση προσώπου, οφειλόμενη κυρίως σε τραύματα ή εγκαύματα. Το πρόσωπο ως αλλομόσχευμα ανήκει στην κατηγορία των Αγγειούμενων Μικτών Ιστικών Αλλομοσχευμάτων (ΑΜΙΑ), η ραγδαία ανάπτυξη των οποίων όπως η μεταμόσχευση των άνω άκρων, οδήγησε στην διενέργεια της πρώτης μεταμόσχευσης προσώπου. Πρόκειται για την γαλλίδα Ιζαμπέλ Ντινουάρ, της οποίας το πρόσωπο είχε υποστεί σοβαρή παραμόρφωση από επίθεση σκύλου το 2005. Παράλληλα γίνεται αναφορά στον κομβικό αλλά και αμφιλεγόμενο ρόλο των ΜΜΕ στην προβολή της περίπτωσης στο ευρύτερο κοινό και της μεταμόσχευσης προσώπου γενικότερα.Έγινε αναζήτηση της διεθνούς βιβλιογραφίας για τα επιστημονικά, ηθικά και κοινωνικά ζητήματα που σχετίζονται με τις μεταμοσχεύσεις προσώπου. Διαπιστώθηκε ότι ο μεγαλύτερος όγκος αυτής αφορά τις τεχνικές επιτυχίες των μεταμοσχεύσεων προσώπου. Περίπου 50 επεμβάσεις έχουν διενεργηθεί παγκοσμίως και στις περισσότερες από αυτές σημειώνεται εξαιρετική μετεγχειρητική λειτουργικότητα του μοσχεύματος με βελτίωση της όσφρησης, της μάσησης, της κατάποσης, της έκφρασης των συναισθημάτων, κά. Όμως, εξίσου συχνά προβάλλονται και οι μετεγχειρητικοί ιατρικοί κινδύνοι στους οποίους εκτίθενται οι μεταμοσχευμένοι, κυρίως από την αναγκαία δια βίου λήψη ανοσοκατασταλτικής αγωγής για την πρόληψη της απόρριψης του μοσχεύματος με τις γνωστές μακροπρόθεσμες οργανικές παρενέργειες. Το θέμα των συνδεόμενων με την μεταμόσχευση προσώπου κινδύνων κυριαρχούσε ανέκαθεν στους σχετικούς ηθικούς προβληματισμούς, εφόσον η συγκεκριμένη επέμβαση δεν θεωρείται απαραίτητη για την επιβίωση του υποψήφιου προς μεταμόσχευση ασθενή, όπως συμβαίνει στις ‘παραδοσιακές μεταμοσχεύσεις στερεών οργάνων’. Όμως, κομβικό είναι το στοιχείο του διττού ρόλου κατέχει το πρόσωπο ως βιολογικό όργανο και όργανο ταυτότητας στον άνθρωπο με τους ανάλογους προβληματισμούς για μεταφορά ταυτότητας από δότη σε λήπτη. Περιγράφονται τα ζητήματα προσωπικής ταυτότητας που παρατηρούνται σε όλες τις μεταμοσχεύσεις και στην μεταμόσχευση προσώπου ειδικότερα και τα ψυχοκοινωνικά προβλήματα πριν και μετά την μεταμόσχευση προσώπου με αναφορές στην σχετική βιβλιογραφία. Τα ανωτέρω ζητήματα αναλύονται περαιτέρω μέσα από τις κλασικές αρχές της βιοηθικής, δηλαδή την αυτονομία, την αρχή του ωφελείν, την αρχή του μη βλάπτειν, την αξιοπρέπεια και την δικαιοσύνη και την ισότητα. Τέλος, στα νομικά θέματα αναπτύσσεται το ζήτημα της συγκατάθεσης του ασθενούς στην μεταμόσχευση, με επίκεντρο την ενημέρωσή του - καθώς η επέμβαση θεωρείται ακόμη πειραματική - και την ικανότητά του για συναίνεση αλλά και το θέμα της συναίνεσης της οικογένειας του δότη. Συμπερασματικά, η μεταμόσχευση προσώπου αποτελεί αδιαμφισβήτητα μία χειρουργική πρωτοπορία στον τομέα της πλαστικής και επανορθωτικής χειρουργικής. Οι ηθικοί προβληματισμοί που την συνοδεύουν ξεπεράστηκαν γρήγορα από τις τεχνικές επιτυχίες που οδήγησαν στην αποδοχή της από το κοινωνικό σύνολο. Όμως, η συζήτηση που αφορά τους ανωτέρω προβληματισμούς δεν έχει σταματήσει ποτέ, ενώ καταδεικνύεται ότι δεν έχει δυστυχώς εμπλουτισθεί με ποιοτικού τύπου έρευνα αντλούμενη από τις εμπειρίες των έως σήμερα ληπτών αλλομοσχευμάτων προσώπου. Είναι ανάγκη η επιστημονική κοινότητα να καλύψει το ερευνητικό αυτό κενό αν θέλει να βοηθήσει τους ανθρώπους με σοβαρή παραμόρφωση προσώπου, αλλά και να ωθήσει τη νέα αυτή μεταμοσχευτική προσπάθεια ένα βήμα πέρα από το εμβρυικό στάδιο, στο οποίο αυτή βρίσκεται σήμερα.
description: This study aims to discuss the bioethical and legal issues related to the new techniques of face transplants. Today these are considered an acceptable alternative to the problems faced by people with severe facial deformity, following mainly severe trauma or burns. The face as allotransplant is part of the group of Vascularized Composite Allotransplants (VCA’s). This field’s rapid development, especially hand transplants, lead ultimately to the successful performance of the first face transplantation. This concerns the french Isabelle Dinoire, whose face was severely deformed from an animal attack in 2005. Moreover, the whole story emerged as a subject of public interest with the media having the primary and a rather ambiguous role in that. A literature search was conducted to identify the scientific, ethical and social issues relating to face transplants. The major part of the literature load revealed the surgical successes of face transplantations: almost 50 cases have taken place worldwide showing excellent postoperative function of the transplant in most of the patients – improved smell, chewing, expression of feelings, etc. There is an equally great emphasis on the postoperative medical risks that the transplanted persons face, mostly because of the required life-long immunosuppressive therapy in order to prevent transplant rejection, with their associated medical complications. These risks have dominated the discussions around the ethical concerns of face transplantation, since it is not considered life-saving, as it is the case with the ‘traditional transplantations of solid organs’. An equally critical element is the dual role the face has as a biological organ and as an identity organ with concerns rising over the question of identity transfer. All the issues surrounding personal identity and transplantations are being reported and specifically those regarding face transplantation as well as the pre- and postoperative psychosocial issues according to the relevant literature sources. The same issues are being addressed through the traditional pillars of bioethics: autonomy, beneficence, nonmalefiscence, dignity, justice and equality. Lastly, as far as the legal issues are concerned, the issue of patient consent for the transplantation is analyzed. The focus on the issue of patient information – the surgical procedure is still considered experimental – and the patient’s capacity of giving consent. Moreover, the issue of the donor’s family consent to face transplantation is being discussed. Conclusively, face transplants are considered undoubtedly a major medical innovation in the field of plastic and reconstructive surgery. The associated ethical concerns were quickly set aside by the technical successes of the surgical procedure, that led to its acceptance by the society at large. Nevertheless, the discussion surrounding those ethical concerns has never ceased, while it appears that this has not included any type of qualitative study of these transplants, where the personal experiences of the people who have received a face transplant could be used. This gap needs to be filled by the scientific community, if it wishes to offer help to those persons with severe facial deformity and if face transplants need to move further from their current embryonal state.