Κοινά και εκπαίδευση, μια ρεαλιστική ουτοπία για ένα σχολείο των κοινών
Creators: name: Δημητριάδου, Σεβαστή Ευαγγέλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Εκπαιδευτικά κοινά
Ελευθεριακή εκπαίδευση
Ουτοπία
Educational commons
Libertarian education
Utopia

description: Η παρούσα εργασία επιχειρεί να αναλύσει, με τη μέθοδο της βιβλιογραφικής ανασκόπησης, τις έννοιες των κοινών και της ελευθεριακής εκπαίδευσης, υπό την όψη της παιδαγωγικής ουτοπίας του Martin Buber. Η διερεύνηση αυτή πραγματοποιείται κυρίως μέσα από τα κείμενα των Pierre Dardot και Christian Laval, συνδυαστικά με κείμενα των θεμελιωτών του κοινωνικού αναρχισμού, κυρίως των Pierre-Joseph Proudhon, Pyotr Kropotkin και Élisée Reclus. Αντικείμενο μελέτης είναι η κριτική διερεύνηση της συγγένειας των παραπάνω εννοιών, έτσι όπως παρουσιάστηκαν θεωρητικά και εφαρμόστηκαν στην πράξη στην εκάστοτε εποχή, με σκοπό αφενός τον αναστοχασμό και την ανάδειξη των κενών στην ιστορία της παιδαγωγικής, αφετέρου την υπογράμμιση της αναπόσπαστης σημασίας της αναρχικής θεωρίας για την παιδαγωγική πράξη. Παράλληλα, η συγγένεια αυτή μελετάται από τα πεδία της κοινωνιολογίας της παιδικής ηλικίας, της κοινοτικής εκπαίδευσης και των παιδικών συνελεύσεων, ώστε αυτά να συνδεθούν με την έννοια της κοινωνικής αλλαγής, διερευνώντας τα ερωτήματα αν η εκπαίδευση μετασχηματίζει την κοινωνία και ποια είναι τα χαρακτηριστικά των σχολείων που προωθούν την απελευθέρωση του ατόμου και της κοινωνίας. Ο ουτοπικός χαρακτήρας του αναρχισμού, καθώς και των κοινών συγκλίνουν στη ρεαλιστική ουτοπία και την εικονοποιητική επιθυμία, δηλαδή στην πραγματοποίηση στο παρόν «εκείνου που πρέπει να υπάρχει». Στον αντίποδα του νεοφιλελεύθερου αφηγήματος όπου ο άνθρωπος είναι μονάδα και η εξατομίκευση διαβρώνει τις κοινοτικές αξίες και την οργανική σχέση της εκπαίδευσης με την κοινωνία και σαν αντίλογος στη νεοφιλελεύθερη εκπαίδευση όπου οι αποκλεισμοί και ο ανταγωνισμός κυριαρχούν, βρίσκεται η ουτοπική παιδαγωγική, μια παιδαγωγική που «φαντάζεται πως πρέπει να υπάρχει» ένα αυτο-οργανωμένο σχολείο-κοινότητα που λειτουργεί με τις αξίες της αλληλεγγύης και της αλληλοβοήθειας. Η προεικόνιση είναι κεντρικός πυλώνας αυτών των παιδαγωγικών κοινοτήτων, καθώς μέσα από την εφαρμογή τους επικαιροποιούν και επαναξιολογούν τις αξίες και την εφικτότητα τους. Τέλος, μέσα από άρθρα και μελέτες περίπτωσης του αυτο-οργανωμένου παιδαγωγικού εγχειρήματος « Το Μικρό Δέντρο που θα γίνει δάσος», παρουσιάζεται ένα πρακτικό παράδειγμα στο σήμερα που εμπνέεται από τις παραπάνω θεωρίες και πρακτικές. Η παρούσα εργασία προσπαθεί να αναδείξει την αναγκαιότητα της ριζοσπαστικοποίησης της παιδαγωγικής πράξης, σε συνάρτηση με το συνολικότερο κοινωνικό πρόταγμα, ένα πρόταγμα που επηρεάζεται από το παρελθόν αλλά συγκροτείται οργανικά και σε αλληλεπίδραση με τη σημερινή εποχή και τα συμφραζόμενά της.
description: The present paper attempts to analyse, through a literature review, the concepts of the commons and libertarian education in the view of Martin Buber's pedagogical utopia. This investigation is carried out mainly through the texts of Pierre Dardot and Christian Laval, combined with texts by the founders of social anarchism, Pierre-Joseph Proudhon, Pyotr Kropotkin and Élisée Reclus. The object of study is the critical investigation of the affinity of the above concepts, as they were presented in theory and applied in practice in their respective eras, with the aim, on the one hand, of reflecting and highlighting the gaps in the history of pedagogy and, on the other hand, of underlining the inseparable importance of anarchist theory for pedagogical practice. At the same time, this affinity is studied from the fields of the sociology of childhood, community education and children's assemblies in order to link these to the concept of social change, exploring the questions of whether education transforms society and what are the characteristics of schools that promote the liberation of the individual and society. The utopian character of anarchism as well as the commons, converge on realistic utopia and iconographic desire, i.e. the realisation of 'that which must exist'. In opposition to the neoliberal narrative where the human being is a unit and individualisation erodes communal values, as well as the organic relationship of education to society, the antithesis to neoliberal education where exclusion and competition dominate, utopian pedagogy "imagines that there must be" a selforganised school-community that functions with the values of solidarity and mutual aid. Preimagination is central to these pedagogical communities, as through their application they update and re-evaluate their values and feasibility. Finally, articles from case studies of the self-organized pedagogical project "The Little Tree that will become a forest", will be used, presenting a practical example in the present day inspired by the above theories and practices. The paper tries to highlight the necessity of radicalizing the pedagogical practice in relation to the overall social project, a project influenced by the past but constituted organically with the present time and its contexts.