Η θεία πρόνοια στον Σενέκα
Creators: name: Γελαδάρη, Ερμιόνη Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Πρόνοια
Σενέκας
Στωικισμός
Providence
Seneca
Stoicism

description: Σκοπός της εργασίας είναι η διερεύνηση της σημασίας και της λειτουργίας της Θείας Πρόνοιας στο φιλοσοφικό corpus του Σενέκα, και ιδιαίτερα στο De Providentia, στην 65η Επιστολή και σε κάποιους παραμυθητικούς λόγους. Η παρουσία της Θείας Πρόνοιας στον Κόσμο αποτελούσε ένα κρίσιμο ζήτημα της ελληνιστικής φιλοσοφίας. Το βασικό ερώτημα στο οποίο κλήθηκαν να απαντήσουν οι Στωικοί ήταν κατά πόσο ο Θεός ταυτίζεται με την Πρόνοια και την Ειμαρμένη ή αν αποτελούν ανεξάρτητες «αρχές». Μάλιστα, το σημαντικότερο ανεξήγητο φαινόμενο που ερμηνεύει ο Σενέκας και επιχειρεί να εντάξει στο πλαίσιο της αγαθής θείας πρόνοιας είναι η ύπαρξη του κακού στον κόσμο. O Σενέκας στο De Providentia προκειμένου να εξηγήσει την παρουσία του κακού στον κόσμο επιχειρεί να αναδείξει σε κοσμολογικό επίπεδο την ύπαρξη του θεού. Σύμφωνα με τον φιλόσοφο, η θεία πρόνοια αναφέρεται στην ιδέα ότι υπάρχει μια διαρκής και αδιαμφισβήτητη τάξη στο σύμπαν, η οποία ρυθμίζει τα πάντα σύμφωνα με μια λογική. Το ζήτημα της αιτιώδους συνάφειας του σύμπαντος απασχολεί τον Σενέκα και στην 65η Επιστολή. Ο φιλόσοφος αναφέρεται σε μια ανώτερη αρχή, στον παγκόσμιο και καθολικό θείο λόγο, ο οποίος δημιουργεί και διέπει όλα τα όντα. Στη συνέχεια ο φιλόσοφος μεταβαίνει από το κοσμικό στο ανθρώπινο επίπεδο συνδέοντας ουσιαστικά τη στωική φυσική με την ηθική. Στα αποσπάσματα του De Providentia που εξετάσαμε, αναδεικνύεται η άποψη του Σενέκα ότι η Θεία Πρόνοια, μέσω δοκιμασιών δίνει τη δυνατότητα στους αγαθούς να δοκιμάσουν την ψυχική δύναμή τους και να καταστούν παράδειγμα αρετής. Ο αγαθός άνθρωπος δείχνοντας ακλόνητη πίστη στη θεία πρόνοια μαθαίνει να αντιμετωπίζει τις κακουχίες και να μην υποκύπτει. Για τον λόγο αυτό, οι ενάρετοι δεν καλούνται απλώς να υπομείνουν τις δοκιμασίες αυτές αλλά να τις επιδιώξουν κιόλας. Στους παραμυθητικούς λόγους του Σενέκα προς τη Μαρκία και τον Πολύβιο ο Σενέκας συνδέει τις αιτίες του σύμπαντος με την προέλευση και τη μοίρα της ανθρώπινης ψυχής. Στα έργα αυτά, ο Σενέκας ασπάζεται την πλατωνική άποψη περί αθανασία της ψυχής και προσλαμβάνει τον θάνατο ως τη μόνη κατάσταση που μπορεί να απαλλάξει τον άνθρωπο από δύσκολες καταστάσεις της ζωής. Ο Σενέκας χρησιμοποιεί την ιδέα της αθανασίας ως παρηγορητικό επιχείρημα, υπονοώντας ότι οι ψυχές των αγαπημένων μας συνεχίζουν να υπάρχουν. Ο θάνατος αποτελεί μέρος του λογικού και ευεργετικού σχεδίου του σύμπαντος. Έτσι, ο άνθρωπος πρέπει να αποδεχτεί τον θάνατο ως μέρος της θείας πρόνοιας και της φυσικής τάξης του σύμπαντος και να ζει σύμφωνα με τη φύση.
description: The aim of the my work is to investigate the meaning and function of Divine Providence in Seneca's philosophical corpus, and especially in De Providentia, in the 65th Letter and in some Consolations. The presence of Divine Providence in the World was a crucial issue of Hellenistic philosophy. The main question that the Stoics were asked to answer was whether God is identical with Providence and Fate, or whether they are independent "principles". In fact, the most important inexplicable phenomenon that Seneca interprets and tries to include in the context of good divine providence is the existence of evil in the world. In De Providentia, in order to explain the presence of evil in the world, Seneca attempts to highlight the existence of God on a cosmological level. According to the philosopher, divine providence refers to the idea that there is a permanent and indisputable order in the universe, which regulates everything according to a logic. The question of the causality of the universe also concerns Seneca in the 65th Letter. The philosopher refers to a higher principle, the universal divine reason, which creates and governs all beings. The philosopher then moves from the cosmic to the human level, effectively connecting Stoic physics with ethics. In the passages of De Providentia that we have examined, Seneca's view emerges that Divine Providence, through trials, enables the good people to test their mental strength and become an example of virtue. The good man by showing unshakable faith in divine providence learns to face hardships and not succumb. For this reason, the virtuous are not only called upon to endure these trials but also to pursue them. In Seneca's Consolations to Marcia and Polybius Seneca connects the causes of the universe with the origin and destiny of the human soul. In these works, Seneca embraces the Platonic view of the immortality of the soul and accepts death as the only condition that can free man from difficult situations in life. Seneca uses the idea of immortality as a comforting argument, implying that the souls of our loved ones continue to exist. Death is part of the rational and beneficial plan of the universe. Thus, man must accept death as part of divine providence and the natural order of the universe and live according to nature.