Μελέτη αποκατάστασης και πρόταση επανάχρησης παραδοσιακού καπνόσπιτου στον οικισμό Άγιο Πνεύμα Σερρών
Creators: name: Πάλλα, Σταματία Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Καπνόσπιτο
Άγιο Πνεύμα Σερρών
Αποκατάσταση- Επανάχρηση
Tobacco house
Agio Pneuma, Serres
Restoration - Reuse

description: Αντικείμενο μελέτης της διπλωματικής εργασίας αποτέλεσε ένα καπνόσπιτο των αρχών του 20ου αιώνα στον οικισμό Αγίου Πνεύματος Σερρών, στις υπώρειες του Μενοίκιου όρους. Ο εν λόγω οικισμός ανήκει στο σύμπλεγμα των Δαρνακοχωρίων, τα οποία ιστορικά παρουσίασαν ομοιογενή χαρακτηριστικά και έπαιξαν βασικό ρόλο στην παραγωγή καπνού στην ευρύτερη περιοχή. Το Άγιο Πνεύμα αποτέλεσε σημαντικό καπνοχώρι της υπαίθρου των Σερρών στις αρχές του 20ου αιώνα. Σήμερα έχει χάσει το μεγαλύτερο μέρος του αξιόλογου κτιριακού του αποθέματος και την ιστορική του φυσιογνωμία και συναντώνται λίγα εναπομείναντα ιστορικά κτίσματα στον ιστό του. Η υπό μελέτη κατοικία αποτελεί τυπικό παράδειγμα καπνόσπιτου της ευρύτερης περιοχής. Χτισμένη από μάστορες της Κοζάνης παρουσιάζει αξιόλογα αρχιτεκτονικά γνωρίσματα με επιρροές από την πηλιορείτικη αρχιτεκτονική, ωστόσο έχει υποστεί έντονη φθορά και χρήζει αποκατάστασης. Χρονολογείται στις αρχές του 20ου αιώνα, περίπου στο 1912 και ανήκει σε οικογένεια καπνοκαλλιεργητών. Κατασκευάστηκε με τέτοιο τρόπο που να εξυπηρετεί τις αγροτικές δραστηριότητες και την καπνοπαραγωγική δραστηριότητα της οικογένειας, καθώς όλες οι κατοικίες στα Δαρνακοχώρια λειτουργούσαν ταυτόχρονα και ως παραγωγικές μονάδες. Τοποθετείται βορειοδυτικά του οικισμού, σε επικλινές οικόπεδο. Εξωτερικά σχηματίζει μονολιθικό, πλατυμέτωπο όγκο που χαρακτηρίζεται από μορφολογική λιτότητα. Ομοίως με άλλα καπνόσπιτα της περιοχής, τυπολογικά, κατασκευαστικά και μορφολογικά διακρίνεται από συμμετρική οργάνωση, μίξη λαϊκών με νεώτερα στοιχεία και αστικές επιρροές. Εσωτερικά, η λειτουργική της οργάνωση έγινε οριζόντια, με τους χώρους διημέρευσης και ανάπαυσης στους ορόφους και τους χώρους επεξεργασίας καπνού στο ισόγειο. Κατασκευαστικά οι περιμετρικές τοιχοποιίες του ισογείου και των ορόφων ανατολικά, δυτικά και βόρεια είναι δομημένες από φέρουσα αργολιθοδομή, ενώ οι δύο όροφοι της κατοικίας, εσωτερικά και στη νότια όψη μορφώνονται με ξύλινο σκελετό. Οι ξύλόπηκτες τοιχοποιίες της νότιας όψης είναι κατασκευασμένες με την τεχνική του τσατμά σε συνδυασμό με αυτήν του μπαγδατί με γέμισμα από λιθοσύντριμμα. Ο συνδυασμός αυτός των δύο οικοδομικών συστημάτων δημιουργούσε μια ελαφριά και αντισεισμική τοιχοποιία και αποτελούσε κατασκευαστική ιδιαιτερότητα της περιοχής. Η εργασία εστιάζει στην επανένταξη του εν λόγω καπνόσπιτου στον οικισμό του Αγ. Πνεύματος. Σήμερα, υπάρχει πληθώρα αντίστοιχων με αυτό οικημάτων, σε αυτόν και τους γύρω οικισμούς που αποτελούν παραδείγματα λαϊκής αρχιτεκτονικής και εν δυνάμει αξιοποιήσιμους χώρους. Η επανάχρηση της κατοικίας στηρίζεται στην αναβίωση του ιστορικού κτιρίου με μία σύγχρονη χρήση, με την οποία πρόκειται να επαναλειτουργήσει το οίκημα και να αποτελέσει ζωντανό πόλο του οικισμού, για κατοίκους και επισκέπτες. Στόχος είναι να δοθεί μια χρήση συμβατή με το κέλυφος και το ίδιο να σχεδιαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρηθεί και να αναδειχθεί η ιστορική και αισθητική του ταυτότητα. Στα πλαίσια αυτά και λόγω της εποχιακής διέλευσης επισκεπτών στον οικισμό προτείνεται η δημιουργία ενός ξενώνα φιλοξενίας σε συνδυασμό με χώρο εστίασης και με εκθετήριο-πωλητήριο προϊόντων τοπικών παραγωγών, ώστε να ενισχυθεί η εξωστρέφεια του κτιρίου και η βιώσιμη λειτουργία του καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου. Για την ένταξη των νέων χρήσεων κρίνεται απαραίτητη η σημειακή τροποποίηση της κατασκευής, καθώς και η προσθήκη νέων στοιχείων, στα πλαίσια της υφιστάμενης τυπολογίας και δομοστατικής οργάνωσης του κτιρίου, προκειμένου να ικανοποιηθούν σύγχρονες λειτουργικές ανάγκες. Επιδίωξη είναι οι προτεινόμενες επεμβάσεις να είναι συμβατές με το κέλυφος και ταυτόχρονα ανακλητές, ενώ τα νέα στοιχεία να διακρίνονται με σαφήνεια από τα ιστορικά.
description: The object of study of the present thesis was a tobacco house of the beginning of the 20th century in the village of Agio Pneuma of Serres, at the foot of the Mountain Menikio. This village belongs to the complex of Darnakochoria, which historically had homogeneous characteristics and played a key role in tobacco production in the wider area. The Agio Pneuma was an important tobacco village in the countryside of Serres at the beginning of the 20th century. Today it has lost most of its remarkable building stock and historical character and has a few remaining historic buildings on its residential tissue. The under study residence is a typical example of a tobacco house in the area. Built by craftsmen of Kozani, it presents remarkable architectural features with influences from the Pelion architecture. However it has suffered severe damage and needs restoration. It dates back to the beginning of the 20th century, around 1912 and belongs to a family of tobacco growers. It was built in such a way as to serve the agricultural activities and the tobacco production activity of the family, as all the houses in Darnakochoria functioned at the same time as production units. It is located northwest of the village, on a sloping plot. Externally it forms a monolithic, flat-fronted building volume characterized by morphological austerity. Similar to other tobacco houses in the area, typologically, structurally and morphologically it is distinguished by a symmetrical organisation, mixing of folk with newer elements and urban influences. Internally, its functional organization was made horizontally, with living and resting areas on the floors and the smoke processing areas on the ground floor. The perimeter masonries of the ground floor and the floors to the east, west and north are constructed of load-bearing stone masonry, while the two floors of the house, inside and on the south side, are formed with a wooden frame. The wooden masonry of the south side is made with the technique of tsatma in combination with that of bagdati filled with small stones. This combination of the two building systems created a light and anti-seismic masonry and was a construction feature of the area. The thesis focuses on the reintegration of this tobacco house in the village of Ag. Spirit. Today, there is a plethora of houses similar to it, in it and the surrounding villages that are examples of folk architecture and potentially usable spaces. The reuse of the house is based on the revival of the historic building with a modern use, which is going to activate it and make it a living pole of the village, for residents and visitors. The aim is to give a use compatible with the building shell and to design it in such a way as to preserve and highlight its historical and aesthetic identity. In this context and due to the seasonal passage of visitors to the village, it is proposed to create a guest house in combination with a restaurant and a showroom-shop of products of local producers, to enhance the extroversion of the building and its sustainable operation throughout the year. For the integration of the new uses, it is considered necessary the point modification of the construction, as well as the addition of new elements, within the existing typology and structural organisation of the building, in order to satisfy modern functional needs. The aim is for the proposed interventions to be compatible with the building shell and at the same time revocable, while the new elements to be clearly distinguished from the historical ones.