Αξιολόγηση της εξωτερικής απορρόφησης της ρίζας των δοντιών μετά την ορθοδοντική θεραπεία με τη χρήση της Υπολογιστικής Τομογραφίας κωνικής δέσμης (ΥΤΚΔ): Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση.
Creators: name: Σαμανδαρά, Αικατερίνη Εμμανουήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Εξωτερική απορρόφηση ρίζας
Ορθοδοντική θεραπεία
Υπολογιστική Τομογραφία Κωνικής Δέσμης
ΥΤΚΔ
Συστηματική ανασκόπηση
Μετα-ανάλυση
External root resorption
Orthodontic treatment
Cone Beam Computed Tomography
CBCT
Systematic review
Meta-analysis

description: Aim: The aim of this investigation was to assess in an evidence based manner the currently available data that estimate with linear or volumetric measurements the extent of external root resorption in permanent teeth by means of CBCT, during and/or after the end of orthodontic treatment. Materials and methods: Detailed electronic and hand searches were performed up to July 2015, in order to identify potentially relevant studies. No restrictions were applied concerning publication year, language or status of the studies. Specific inclusion and exclusion criteria were set a priori in order to select the appropriate studies. Study selection and data extraction were performed independently by two review authors and the level of their agreement was assessed by means of the Cohen’s kappa statistic. Prior to data synthesis, the risk of bias of the included studies was also assessed independently by two review authors and the level of agreement was again assessed using the Cohen’s kappa statistic. The risk of bias was assessed with the Cochrane Collaborations’ Risk of Bias Tool for the randomized clinical trials and with the Downs and Black checklist for the the non-randomized trials. Alterations produced in patients’ roots’ length or volume during or in the end of orthodontic treatment as depicted in CBCTs were estimated as final root length/volume minus initial root length/volume (negative values indicated external root resorption, while positive values indicated root elongation). The primary outcome of this systematic review and meta-analysis was the assessment of external root resorption in patients that have completed orthodontic treatment with fixed appliances, while secondary outcomes included the assessment of external root resorption after an initial stage of orthodontic treatment (alignment or space closure) with fixed appliances and assessment of external root resorption in patients that underwent rapid maxillary expansion (RME). In order to weight the pooled estimates, the robust variance random-effects meta-analysis model was performed with the use of Stata version 10 (StataCorp LP, College Station, TX) statistical software. Forest plots were constructed and used to assess the extend and impact of heterogeneity across studies. Moreover, I2 index was used to quantify inconsistency across studies. Level of significance was set at P&lt;0.05, except for heterogeneity and subgroup analysis, where it was set at P&lt;0.10. P-values were two-sided. Potential sources of heterogeneity were also investigated with the use of pre-specified mixed-effects subgroup analyses and meta-regressions when enough data were available in the following groups: tooth type, tooth group, jaw, gender, age, type of appliances, type of orthodontic, treatment (extraction, non-extraction and expansion cases), duration of orthodontic treatment, duration category (≤22 months, &gt;22 months) and unit of measurement (tooth/root length). Sensitivity analysis was conducted on the primary outcome by including only the anterior teeth and additionally, on the basis of study design and risk of bias as planned when this was possible. Finally, assessment of publication bias was not possible due to the limited number of included studies. Results: Initially, 2768 records were retrieved through electronic search, while 2 more studies were identified through other sources. After removal of duplicates and following application of specific inclusion and exclusion criteria, 22 studies (21 datasets) were eligible for inclusion in the qualitative analysis while data from 15 of them were included in the quantitative analysis of external root resorption following orthodontic treatment. The risk of bias analysis revealed that the overall quality of the included studies was low. The primary outcome of this meta-analysis showed that external root resorption in patients that have completed orthodontic treatment was -0.66 mm. Subgroup analysis showed statistically significant more external root resorption in extraction cases and also when treatment was performed with self-ligating brackets. The results of sensitivity analysis showed that external root resorption of the anterior teeth was -0.83 mm and subgroup analysis also showed statistically significant more external root resorption in extraction cases, in cases treated with self-ligating brackets, in the maxillary teeth and in cases that treatment lasted for more than 22 months. Moreover, external root resorption in patients that have completed an initial stage of orthodontic treatment was estimated -0.68 mm and resorption of the roots in the posterior teeth (upper first and second premolars, upper first molars) was also assessed with linear and volumetric measurements in patients that underwent RME expansion. Conclusions: Based on the results of this study it can be concluded that CBCT seems to be a reliable tool to examine external root resorption during or at the end of orthodontic treatment. Moreover, this meta-analysis showed that there are certain factors that may affect external root resorption following orthodontic treatment. Nevertheless, due to the data heterogeneity and the low quality of the included studies in this investigation, the corresponding results should be interpreted with some caution. More randomized clinical trials are required in order to be able to reach more reliable conclusions regarding external root resorption that follows orthodontic treatment
description: Σκοπός: Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η ποιοτική και ποσοτική σύνθεση και στατιστική επεξεργασία με επιστημονικά έγκυρο τρόπο των διαθέσιμων στοιχείων ώστε να αξιολογηθεί η έκταση της εξωτερικής απορρόφησης της ρίζας των δοντιών με γραμμικές ή ογκομετρικές μετρήσεις κατά τη διάρκεια ή/και στο τέλος της ορθοδοντικής θεραπείας με τη χρήση ΥΤΚΔ. Υλικά και μέθοδοι: Λεπτομερής ηλεκτρονική και χειροκίνητη έρευνα πραγματοποιήθηκε για δημοσιευμένες εργασίες μέχρι τον Ιούλιο του 2015, με σκοπό την ταυτοποίηση των πιθανώς σχετικών εργασιών. Δεν εφαρμόστηκαν περιορισμοί σχετικά με το έτος δημοσίευσης, τη γλώσσα ή την κατάσταση των εργασιών. Συγκεκριμένα κριτήρια εισαγωγής και αποκλεισμού τέθηκαν a priori με σκοπό την επιλογή των κατάλληλων εργασιών. Η συλλογή των εργασιών και η εξαγωγή των δεδομένων έγινε από δύο ερευνητές και το επίπεδο συμφωνίας μεταξύ τους εκτιμήθηκε με το στατιστικό δείκτη Cohen’s kappa. Πριν από τη σύνθεση των δεδομένων, ο κίνδυνος μεροληψίας των ερευνών που συμπεριλήφθηκαν ελέγχθηκε επίσης ανεξάρτητα από δύο ερευνητές και το επίπεδο συμφωνίας τους εκτιμήθηκε ξανά με τη χρήση του δείκτη Cohen’s kappa. Ο κίνδυνος μεροληψίας των ερευνών εκτιμήθηκε με τη χρήση του Cochrane Collaborations’ Risk of Bias Tool για τις τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες, ενώ για τις μη-τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες χρησιμοποιήθηκε ο δείκτης των Downs και Black. Οι αλλαγές που δημιουργήθηκαν στην επιφάνεια της ρίζας των δοντιών κατά τη διάρκεια ή και μετά την ορθοδοντική θεραπεία, όπως απεικονίζονται στην ΥΤΚΔ υπολογίστηκαν αφαιρώντας από την τελική γραμμική/ογκομετρική μέτρηση την αρχική γραμμική/ογκομετρική μέτρηση (αρνητικές τιμές υποδήλωναν εξωτερική απορρόφηση ρίζας, ενώ θετικές τιμές υποδήλωναν επιμήκυνση ρίζας). Το κύριο αποτέλεσμα της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης και μετα-ανάλυσης ήταν η αξιολόγηση της εξωτερικής απορρόφησης ρίζας σε ασθενείς που έχουν ολοκληρώσει την ορθοδοντική θεραπεία με ακίνητες ορθοδοντικές συσκευές, ενώ στα δευτερεύοντα αποτελέσματα περιλαμβάνονται η αξιολόγηση της εξωτερικής απορρόφησης ρίζας σε ασθενείς που έχουν ολοκληρώσει ένα αρχικό στάδιο της ορθοδοντικής θεραπείας με ακίνητες ορθοδοντικές συσκευές (επιπέδωση ή κλείσιμο διαστημάτων) και η αξιολόγηση της εξωτερικής απορρόφησης ρίζας σε ασθενείς που υποβλήθηκαν σε ταχεία διεύρυνση της άνω γνάθου. Οι αναλύσεις πραγματοποιήθηκαν με τη βοήθεια του στατιστικού λογισμικού Stata version 10 (StataCorp LP, College Station, TX) χρησιμοποιώντας το μοντέλο των τυχαίων δράσεων (random-effects model). Οι συγκεντρωτικές εκτιμήσεις των εξεταζόμενων μεταβλητών και τα αντίστοιχα διαστήματα εμπιστοσύνης στο 95% χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των δενδρογραμμάτων. Ο βαθμός ετερογένειας εκτιμήθηκε με τη χρήση του δείκτη I2. Το επίπεδο σημαντικότητας τέθηκε στο p&lt;0.05, εκτός από τη δοκιμασία ετερογένειας και την ανάλυση υποομάδων, όπου τέθηκε στο p&lt;0.10. Οι τιμές του p ήταν δύο όψεων. Πιθανές πηγές ετερογένειας ελέγχθηκαν επιπλέον με αναλύσεις υποομάδων και meta-regressions (δοκιμασίες παλινδρόμησης), όπου υπήρχαν αρκετά δεδομένα για τις ακόλουθες ομάδες: τύπος δοντιών, ομάδα δοντιών, γνάθος, φύλο, ηλικία, τύπος ορθοδοντικών συσκευών, θεραπεία (θεραπεία με εξαγωγές, χωρίς εξαγωγές και διεύρυνση), διάρκεια της ορθοδοντικής θεραπείας, κατηγορία διάρκειας ορθοδοντικής θεραπείας (≤22 μήνες, &gt;22 μήνες), μονάδα μέτρησης της εξωτερικής απορρόφησης ρίζας (μήκος δοντιού/ρίζας). Ανάλυση ευαισθησίας έγινε στο κύριο αποτέλεσμα, αξιολογώντας μόνο τα πρόσθια δόντια και επιπλέον με βάση το σχεδιασμό της έρευνας και τον κίνδυνο μεροληψίας, όπου αυτό ήταν εφικτό. Τέλος η μεροληψία δημοσίευσης δεν ήταν δυνατό να υπολογιστεί λόγω της έλλειψης ικανοποιητικού αριθμού εργασιών. Αποτελέσματα: Αρχικά μέσω της ηλεκτρονικής αναζήτησης εντοπίσθηκαν 2768 τίτλοι, ενώ άλλοι 2 προστέθηκαν σε αυτούς μέσω άλλων πηγών. Αφού αφαιρέθηκαν οι διπλές εργασίες και κατόπιν εφαρμογής των κριτηρίων επιλογής και αποκλεισμού, 22 εργασίες (21 ομάδες δεδομένων, datasets) κρίθηκαν ως κατάλληλες για να συμπεριληφθούν στη συστηματική ανασκόπηση ενώ 15 από αυτές συμπεριελήφθησαν στην μετα-ανάλυση. Η εκτίμηση του κινδύνου μεροληψίας έδειξε ότι η ποιότητα όλων των εργασιών ήταν χαμηλή. Το κύριο αποτέλεσμα της μετα-ανάλυσης ήταν ότι η εξωτερική απορρόφηση της ρίζας των δοντιών σε ασθενείς που έχουν ολοκληρώσει την ορθοδοντική θεραπεία βρέθηκε να είναι -0.66 mm. Η ανάλυση υποομάδων έδειξε στατιστικώς σημαντικές διαφορές στις περιπτώσεις που είχαν γίνει εξαγωγές για ορθοδοντικούς λόγους και στις περιπτώσεις που η θεραπεία είχε γίνει με αυτόδετα αγκύλια. Η ανάλυση ευαισθησίας έδειξε πως η εξωτερική απορρόφηση της ρίζας των προσθίων δοντιών μετά το πέρας της ορθοδοντικής θεραπείας είναι -0.83 mm. Επιπλέον στην ανάλυση υποομάδων μόνο για τα πρόσθια δόντια βρέθηκε περισσότερη απορρόφηση σε περιπτώσεις που έγιναν εξαγωγές για ορθοδοντικούς λόγους, σε περιπτώσεις που χρησιμοποιήθηκαν αυτόδετα αγκύλια, στα δόντια της άνω γνάθου και στις περιπτώσεις που η θεραπεία διήρκεσε περισσότερο από 22 μήνες και τα αποτελέσματα αυτά ήταν στατιστικώς σημαντικά. Επίσης υπολογίστηκαν η εξωτερική απορρόφηση της ρίζας μετά το πέρας ενός αρχικού σταδίου της ορθοδοντικής θεραπείας σε -0.68 mm. και η απορρόφηση των οπίσθιων άνω δοντιών (πρώτος, δεύτερος προγόμφιος και πρώτος γομφίος) με γραμμικές και ογκομετρικές μετρήσεις μετά το πέρας της ταχείας διεύρυνσης της άνω γνάθου. Συμπεράσματα: Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της παρούσας συστηματικής ανασκόπησης και μετα-ανάλυσης η ΥΤΚΔ φαίνεται να είναι ένα αξιόπιστο εργαλείο για την αξιολόγηση της εξωτερικής απορρόφησης της ρίζας κατά τη διάρκεια ή και μετά το πέρας της ορθοδοντικής θεραπείας. Επιπλέον η μετα-ανάλυση αυτή έδειξε ότι υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που μπορεί να επηρεάσουν περισσότερο την εξωτερική απορρόφηση της ρίζας κατά τη διάρκεια της ορθοδοντικής θεραπείας. Ωστόσο, εξαιτίας της ετερογένειας και της χαμηλής ποιότητας που χαρακτηρίζει το δείγμα των εργασιών που χρησιμοποιήθηκαν σε αυτήν τη μετα-ανάλυση, θα πρέπει να δίνεται προσοχή στην ερμηνεία των παραπάνω αποτελεσμάτων. Περισσότερες τυχαιοποιημένες κλινικές μελέτες είναι απαραίτητες προκειμένου να μπορούν να σχηματιστούν αξιόπιστα συμπεράσματα σχετικά με την εξωτερική απορρόφηση της ρίζας που συμβαίνει κατά τη διάρκεια της ορθοδοντικής θεραπείας.