Η επίδραση της διατροφής και της φυσικής δραστηριότητας της μητέρας στο επιγένωμα των απογόνων
Creators: name: Παναγιωτίδου, Αναστασία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Μητρικός τρόπος ζωής
Επιγενετικές τροποποιήσεις
Απόγονοι
Maternal lifestyle
Epigenetic modifications
Offspring

description: Εισαγωγή: Η έκθεση της μητέρας σε διάφορους παράγοντες κατά την εγκυμοσύνη (διατροφή, φυσική δραστηριότητα, ρύποι περιβάλλοντος, στρες) αλλά και παθολογίες της μητέρας (σακχαρώδης διαβήτης, παχυσαρκία, λοιμώξεις) επηρεάζουν το ενδομήτριο περιβάλλον και κατ’ επέκταση την υγεία του εμβρύου και μετέπειτα του ατόμου. Σκοπός της παρούσας ανασκόπησης ήταν να ερευνηθεί αν αλλαγές-παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής της μητέρας μπορούν να οδηγήσουν σε επιγενετικές τροποποιήσεις στο γονιδίωμα των απογόνων και κατ’επέκταση αλλαγές στην γονιδιακή έκφραση. Υλικά-μέθοδοι: Τον Ιούλιο και Αύγουστο του 2022 πραγματοποιήθηκε συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας για τυχαιοποιημένες μελέτες με χρήση λέξεων-κλειδιών σχετικών με την εγκυμοσύνη και τους απογόνους, τις επιγενετικές τροποποιήσεις και παράγοντες του τρόπου ζωής όπως διατροφή, φυσική δραστηριότητα, στρες και άλλα, η οποία κατέληξε σε έξι άρθρα. Κύρια μορφή παρέμβασης ήταν η συμβουλευτική για διατροφή και άθληση, αλλά και η υιοθέτηση συγκεκριμένων διατροφικών συνηθειών. Αποτελέσματα: Παρέμβαση στη διατροφή και τη φυσική δραστηριότητα των εγκύων από το β’ τρίμηνο της εγκυμοσύνης σχετίστηκε με αλλαγές στη DNA μεθυλίωση σε επίπεδο πλήρους γονιδιώματος ή συγκεκριμένων γονιδίων ή παραγωγή miRNA στο ομφάλιο αίμα ή τον πλακούντα. Οι περιοχές που επηρεάστηκαν ήταν σχετικές με το λιπώδη ιστό, τις μεταβολικές διεργασίες, το ΣΔτ2, το βάρος γέννησης ή την ανάπτυξη. Συμπεράσματα: Η παρέμβαση με διατροφή χαμηλή σε λιπαρά και αύξηση της φυσικής δραστηριότητας της μητέρας σχετίζεται με επιγενετικές τροποποιήσεις (DNA μεθυλίωση και έκφραση μορίων miRNA) στο έμβρυο. Ωστόσο είναι αναγκαία η διενέργεια επιπλέον μελετών με κοινά μεγέθη δείγματος, τρόπους παρέμβασης, μελετώμενες εκβάσεις και εργαλεία ανάλυσης ώστε να είναι δυνατή η ομαδοποίηση και σύγκριση μεταξύ τους για την εξαγωγή συμπερασμάτων, καθώς και η μελέτη της επίδρασης του πατρικού παράγοντα.
description: Background: Maternal exposure to factors during pregnancy (diet, physical activity, air pollutants, stress) and maternal pathologies (diabetes mellitus, obesity, infections) influence intrauterine environment, embryo’s health and consequently health of the grown-up person. The objective of this review was to assess if an intervention to the maternal lifestyle could lead to epigenetic modifications in offspring and consequently changes in gene expression. Material-methods: In July and August 2022 a systematic review of the literature was conducted using keywords related to pregnancy and offspring, epigenetic modifications, and lifestyle factors such as diet, physical activity and stress which resulted in six randomized controlled trials. Most common type of intervention was dietary advice about healthy eating and physical activity as well as following a specific diet (olive oil). Results: A lifestyle and physical activity intervention from the second trimester of pregnancy was related to genome-wide or gene-specific differential methylation and miRNA expression in cord blood or the placenta. The affected regions were related to adiposity, metabolic processes, type 2 diabetes, birth weight or growth. Conclusions: The lifestyle intervention of a low glycemic index and increased physical activity in pregnancy is associated with epigenetic modifications (DNA methylation and miRNA expression) in embryo. Further studies with similar sample sizes, intervention type, tools used and outcomes are needed in order to have comparable results grouped so as to have robust results.