Ορθολογική κατανομή χρήσης βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους των ορεινών και πεδινών περιοχών σε συνάρτηση με την παραγωγικότητά τους και τις διατροφικές ανάγκες των αγροτικών ζώων. Η περίπτωση του Δ. Λαγ
Creators: name: Παπαδοπούλου, Αρτεμις Αριστοτέλη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Βοσκότοποι
Νέα Κ.Α.Π.
Λαγκαδάς
Grazing lands
New CAP
Lagadas

description: Η επιβίωση της κτηνοτροφίας στη χώρα μας στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη βοσκήσιμη ύλη που προέρχεται από τα φυσικά λιβάδια. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της χώρας μας, σε σχέση με τις άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, είναι ότι το 85% των ελληνικών βοσκοτόπων είναι κοινόχρηστοι, γεγονός που οδηγεί συνήθως σε υπερβόσκηση ή υποβόσκησή τους. Επιπλέον σύμφωνα με τη νέα ΚΑΠ (2014-2020) οι «δυνητικά επιλέξιμες βοσκήσιμες γαίες», είναι αυτές που θα αποτελέσουν τη βάση της κατανομής των Ευρωπαϊκών Επιδοτήσεων για τον τομέα της κτηνοτροφίας. Τα κριτήρια επιλεξιμότητας είναι αυστηρά και θεσπίζονται όρια στην πυκνότητα βόσκησης, προκειμένου να διασφαλιστεί η προστασία των βοσκοτόπων. Σκοπός της παρούσας έρευνας ήταν η διερεύνηση της υφιστάμενης κατάστασης και ο σχεδιασμός μίας ορθολογικής διαχείρισης των λιβαδιών, που θα οδηγήσει σε αύξηση της έκτασης των επιλέξιμων βοσκοτόπων, ενώ παράλληλα θα αποτρέψει την υποβάθμιση του λιβαδικού οικοσυστήματος. Η έρευνα πραγματοποιήθηκε στο Δήμο Λαγκαδά (N. Θεσσαλονίκης), μια περιοχή με έντονη γεωργοκτηνοτροφική δραστηριότητα. Για τις ανάγκες της έρευνας έγινε καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου από τα έτη 1961-2011 και υπολογίστηκε η διαχρονική εξέλιξη της βοσκοφόρτωσης για κάθε κοινότητα ξεχωριστά, η οποία αποδόθηκε με τη βοήθεια των Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών. Επίσης μετρήθηκε η κάλυψη του εδάφους με βλάστηση και η συμμετοχή των ειδών στη σύνθεση της βλάστησης, καθώς και η ποσότητα της ετήσιας παραγόμενης ποώδους βοσκήσιμης ύλης. Στη συνέχεια υπολογίστηκε το λιβαδικό αποτύπωμα (λόγος βοσκοφόρτωσης / βοσκοϊκανότητα) και έγινε μία προσπάθεια συσχέτισής του με τα κοινωνικοοικονομικά δεδομένα, αλλά και τη χωρική κατανομή των σταβλικών εγκαταστάσεων και των έργων υποδομής της περιοχής. Τέλος μετρήθηκε το σύνολο των βοσκήσιμων εκτάσεων αλλά και το σύνολο των επιλέξιμων εκτάσεων και διερευνήθηκε η δυνατότητα αύξησής τους, σύμφωνα πάντα με τους όρους επιλεξιμότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Προκειμένου να καταγραφεί η άποψη των κτηνοτρόφων συντάχθηκε σχετικό ερωτηματολόγιο, που εστίαζε εκτός από το προφίλ της κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης, στη διατροφή των εκτρεφόμενων ζώων, καθώς και στη συμμετοχή της βόσκησης σ’ αυτή. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας το κτηνοτροφικό κεφάλαιο του Δήμου Λαγκαδά παρουσίασε μία διαχρονική μείωση στο σύνολό του. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, η βοσκοφόρτωση στις επιμέρους κοινότητες παρέμεινε σταθερή, με τις παραλίμνιες περιοχές να εμφανίζουν έντονα προβλήματα, που οφείλονταν περισσότερο στην έλλειψη σχεδίου ορθολογικής κατανομής των κτηνοτροφικών ζώων στις υφιστάμενες βοσκές και λιγότερο στην έλλειψη βοσκήσιμης ύλης. Μόλις το 15% των σταβλικών εγκαταστάσεων και το 21% των έργων υποδομής είχαν κατασκευαστεί σε λιβαδικές εκτάσεις. Τα 2/3 των βοσκοτόπων χαρακτηρίστηκαν ως μη επιλέξιμα λόγω της φύσης της βλάστησής τους, ενώ ο τρόπος με τον οποίο γινόταν η κατανομή τους ήταν εντελώς ανορθόδοξος, αφού δεν λήφθηκε υπόψη το είδος του ζωικού κεφαλαίου, η τοποθεσία της κάθε εκτροφής και η βοσκοϊκανότητα του διαθέσιμου προς χρήση βοσκότοπου, αλλά μόνο ο αριθμός των εκτρεφόμενων ζώων. Η κατάσταση των κοινοτικών βοσκοτόπων κρίθηκε από τους κτηνοτρόφους ως «μέτρια» έως «κακή», ενώ κοινή επιθυμία των περισσοτέρων ήταν να κάνουν χρήση συγκεκριμένης έκτασης βοσκότοπου, που να μπορούν να βελτιώσουν με ίδια μέσα, έτσι ώστε να μειωθεί το κόστος των αγοραζόμενων ζωοτροφών. Κρίνεται λοιπόν επιτακτική η ανάγκη άμεσης λήψης διαχειριστικών μέτρων, προς αποφυγή της ήδη επιβαρυμένης κατάστασης των λιβαδικών εκτάσεων της περιοχής.
description: The livestock production in Greece is highly depended on forages from the natural grasslands. However, the special characteristic is that 85% of the Greek grazing lands are public. As a result of this is the common use, which usually leads to overgrazing or undregrazing. Moreover according to the new CAP (2014-2020) the "potential eligible forage lands" are the ones that will form the basis for the distribution of European subsidies for the livestock sector. The eligible criteria are strict and limits are established on the stocking density, in order to ensure the protection of the grazing lands. The aim of this research was to evaluate the current state of the grazing lands in a rural area of Greece and to propose management practices in order to increase the eligible ones but also to prevent the degradation of the rangeland ecosystems. The research was conducted in Municipality of Lagadas (Pr. Thessaloniki), an area with intense farming activity. The livestock from 1961-2011 was recorded and the changes of the stocking rate over time was calculated for each community separately by using the Geographic Information Systems. The vegetation cover was measured and the species composition was calculated. Additionally the total annual production of the herbaceous forage was determined. The results were correlated with the socio-economic data, and with the spatial distribution of livestock buildings and infrastructure (dams, water troughs, etc.) of the area. Finally, the total forage area was estimated, as well the total of the eligible areas. The potential of increasing the eligible areas was investigated, according to the conditions of eligibility of the European Union. The opinion of the farmers was recorded by using a questionnaire which focused to the profile of the livestock farm, to the diet of the farming animals and to the participation of grazing in this. According to the results, the livestock of the Municipality of Lagada was on average decreased over time. The grazing pressure in the communities remained stable, with few exceptions. The higher grazing pressure was recorded in the lakeside communities mostly because of the unbalanced distribution of farms in space and less because of the lack of forage. Only the15% of the farms buildings and 21% of the infrastructures had been constructed in grasslands. From the total grasslands, 2/3 was marked as no eligible because of the type of their vegetation. On the other hand, the way of their distribution to the farmers was completely unorthodox, as the only criterion was the number of the animals of each farm. The condition of the grazing lands of the municipal communities was considered by the livestock farmers as "moderate" to "bad", while the majority of them preferred to use a specific area of grazing land for long time. Additionally, they expressed the willing to improve this area by their own resources, in order to reduce the cost of the animal feeds. Therefore, it is imperative to take immediate management measures to avoid the already compromised status of the grasslands areas of the region.