Κώστας Παπαϊωάννου - το Τραγικό και η Συνείδηση: από το τραγικό θέατρο στο ιστορικό δράμα
Creators: name: Ηλιάδης, Γεώργιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Κώστας Παπαϊωάννου
Τραγικό
Συνείδηση
Kostas Papaioannou
Tragic
Consciousness

description: Ο Κώστας Παπαϊωάννου είναι γνωστός στη Γαλλία για την πρόωρη- ήδη από τη δεκαετία του 50’- κριτική του στον Μαρξ και τον Μαρξισμό. Η ρίζα ωστόσο αυτής της κριτικής που ξεκινά από τον Hegel και από μια ιδιότυπη ερμηνευτική της αρχαιότητας διαφαίνεται ήδη από τα ελληνόγλωσσα δοκίμια του φιλοσόφου. Μελετώντας την γέννηση της δημοκρατίας μέσα από το φαινόμενο του τραγικού μύθου και σε συνεχή διάλογο με τον Hegel και τα νεανικά κείμενα της Ιένας, με τις έννοιες δηλαδή της Ζωής και της λαϊκής θρησκείας (Volksreligion), ο Παπαϊωάννου καταφέρνει να εκθέσει διαλεκτικά, με την εγελιανή έννοια όπως το θέτει ο ίδιος , το πέρασμα από τον μυθικό τόπο των μαζών στον έλλογο αυτοπροσδιορισμό της πολιτείας. Για να αποδώσει την πληρότητα του ψυχισμού του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού συνδιαλέγεται με τον Dilthey διατάσσοντας χρονικά έργα του Μύθου και του Λόγου δηλαδή εκφράσεις του Πνεύματος όπως αυτό εμφαίνεται στην Τέχνη, την Θρησκεία και την Φιλοσοφία κατά το πρότυπο της εγελιανής φαινομενολογίας του Πνεύματος. Διατρέχοντας κανείς τις δοκιμιακές οδεύσεις του φιλοσόφου από την γέννηση των ζώντων θεσμών προς την διχασμό,το ακραιφνώς έλλογο συνειδέναι της ύστερης αρχαιότητας, διαβλέπει τόσο την εγελιανή βάση της συστηματικότητας του έργου του όσο και μια ιδιαίτερη ερμηνευτική υπό την οποία εξετάζεται και ο ίδιος ο Hegel. Έννοια κλειδί της ανασυγκρότησης που επιχειρείται είναι η έννοια του τραγικού το οποίο από παιδευτικό κακέμφατο της οργανικής ενότητας Φύσης και Ιστορίας στην αρχαιότητα, τρέπεται σε κινητήρια δύναμη της εργώδους κίνησης της έννοιας στην φιλοσοφία της ιστορίας του Hegel. Στον βαθμό που το τραγικό τρέπεται σε κινητήρια δύναμη της έκθεσης του ιστορικού χρόνου ο Παπαϊωάννου ακολουθεί τα βήματα του γερμανού φιλοσόφου , στην αναζήτηση όμως του φαινομένου της έγερσης της μάζας, που προηγείται πάντα του εμπλουτισμού του αντικειμενικού πνεύματος όταν δεν εδραιώνει έστω και πρόσκαιρα την ζωή της οργανικής ενότητας, στρέφεται ξανά προς το θέατρο. Ακολουθώντας τις σκέψεις του φιλοσόφου πάνω στο σχήμα Μύθου- Λόγου περνούμε από την γενεαλογία του τραγικού στην τραγική γενεαλογία της ανθρώπινης ιστορίας των νεότερων χρόνων στρεφόμενοι ξανά προς τον αρχαίο σπόρο της μυθικής κοινότητας, το θέατρο. Οι σκέψεις του Παπαϊωάννου γύρω από το τραγικό θέατρο, το ελισαβετιανό, τον Μύθο και την συνείδηση εκτίθενται στο σχεδίασμα του που δημοσιεύτηκε μετα θάνατον υπό τον τίτλο «Μάζα και Ιστορία»
description: Kostas Papaioannou, is well known, especially in France, for his early critique on Marx and Marxism. The onset of this critique however, which begins from Hegel as well as from a unique hermeneutic of antiquity, is traceable in his early essays written in Greek. Studying the birth of democracy through the phenomenon of tragic myth and in constant correspondence with Hegel and his early Jena writings, that is, with his concepts of Life and Folk religion (Volksreligion), Papaioannou manages to show in a dialectic manner and in a hegelian way as he claims, the transition from the mythic spirit of the masses to the rational self-determination of the Greek Politeia. In order to render the inclusiveness of the spirit of the ancient Greek civilization he engages into the discourse of Dilthey’s work, organizing in chronological order the works of Mythos and Logos as mediums of the spirit as the latter manifests itself in Art, Religion and Philosophy in accordance with the Hegelian Phenomenology of the Spirit. Following the philosopher’s essays on the birth of the living institutions to their problematic solidification, to the abrupt rational self-realization of late antiquity, the reader can trace the Hegelian base of the philosopher’s systematical work as well as the unique hermeneutics under which Hegel himself is examined. Key- concept of our reconstruction is that of the Tragic which starts as an indicator of the organic unity of Nature and History in antiquity and transforms into the driving force of the Concept in Ηegel’s philosophy of history. Insofar as tragic turns into the driving force of the manifestation of historical time Papaioannou follows the lead of the German philosopher. In the study however, of the historical activity of the masses which precedes the enrichment of objective spirit when it doesn’t succeed even pro tempore in founding the political organic unity, he turns again to his own study on theater. Accordingly, we follow the philosopher’s thought on the schema of Mythos and Logos, that is, from the genealogy of the tragic to the tragic genealogy of modern history as we turn to the ancient seed of the mythic community, the theater. Papaioannou’s thoughts on tragic and Elizabethan theater, on Mythos and on consciousness are manifested already in a solid manner in an essay published after his death under the title “Mass and history”