Ο δεσπότης Ανδρόνικος Παλαιολόγος και η Θεσσαλονίκη κατά τα τελευταία βυζαντινά χρόνια (1408-1423)
Creators: name: Λαζαρίδης, Γεώργιος Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ιστορία
Θεσσαλονίκη
Δεσπότης Ανδρόνικος Παλαιολόγος
History
Thessalonike
Despot Andronikos Palaiologos

description: Σκοπός της συγκεκριμένης μεταπτυχιακής διπλωματικής εργασίας είναι η σκιαγράφηση της ζωής του δεσπότη Ανδρόνικου Παλαιολόγου, τριτότοκου γιου του αυτοκράτορα Μανουήλ Β΄, και η ανασύνθεση του πλαισίου δράσης ως τελευταίου κυβερνήτη της βυζαντινής Θεσσαλονίκης (1408-1423). Όσον αφορά τα προσωπογραφικά του στοιχεία, καθορίζεται ο τόπος και η χρονολογία της γέννησης του. Επίσης, παρουσιάζονται οι συνθήκες που επικρατούσαν στη Θεσσαλονίκη όταν ο ανήλικος δεσπότης τοποθετήθηκε στην περιοχή (1408), ο ρόλος που κλήθηκε να διαδραματίσει ο Δημήτριος Λεοντάρης έως την ενηλικίωση του δεσπότη (1408-1416), καθώς και η επιρροή της τοπικής ελίτ στις πολιτικές εξελίξεις και επιλογές. Μελετώνται, ακόμη, τα σημαντικότερα γεγονότα από την άφιξη του Ανδρόνικου στη Θεσσαλονίκη έως την άμεση ανάληψη της εξουσίας από αυτόν (1416). Δίνεται έμφαση στη σκιαγράφηση του τρόπου με τον οποίο ο δεσπότης διοίκησε την επικράτειά του. Μελετάται, επίσης, η δράση των προσώπων που είναι γνωστό πως διετέλεσαν αξιωματούχοι και δημόσιοι λειτουργοί στην επαρχία της Θεσσαλονίκης κατά το εξεταζόμενο διάστημα. Όσον αφορά την πολιορκία του 1422, που οδήγησε στην παράδοση της πόλης στους Βενετούς, αναδεικνύεται η κοινωνική αντίθεση που επικρατούσε στην πόλη. Έπειτα, εξετάζεται διεισδυτικά το ζήτημα της υποτιθέμενης πώλησης της Θεσσαλονίκης από τον Ανδρόνικο στους Βενετούς. Τέλος, προσεγγίζονται οι διαφορετικές εκδοχές για τη ζωή του Ανδρόνικου από την αποχώρηση του από τη Θεσσαλονίκη (1423) έως τον θάνατο του στην Κωνσταντινούπολη (1429). Για την εκπόνηση της εργασίας μελετήθηκαν οι αφηγηματικές πηγές της εποχής (Συμεών Θεσσαλονίκης, Δούκας, Ψευδο-Σφραντζής, Χαλκοκονδύλης κ.ά.), από τις οποίες, βέβαια, μεγάλη σπουδαιότητα έχει το συγγραφικό έργο του μητροπολίτη, καθώς βίωσε προσωπικά όσα περιγράφει. Σχετικά με την άσκηση της διοίκησης από τον δεσπότη, χρήσιμες πληροφορίες αντλήθηκαν από τα σωζόμενα έγγραφα των αθωνικών αρχείων. Σχετικά με την παράδοση της Θεσσαλονίκης στους Βενετούς, μελετήθηκαν οι πληροφορίες που αντλούνται από τις ελληνικές πηγές κυρίως όμως οι μαρτυρίες από τα ψηφίσματα της Βενετικής Γερουσίας. Η ενδελεχής εξέταση των πηγών επέτρεψε την κριτική προσέγγιση της σύγχρονης βιβλιογραφίας και τη συμπλήρωση των πορισμάτων ή την επίρρωση της ήδη προσαχθείσας επιχειρηματολογίας.
description: The aim of this postgraduate thesis is to describe the life of despot Andronikos Palaiologos, the third son of Emperor Manuel II, and to reconstruct the context of his activity as the last ruler of Byzantine Thessalonike (1408-1423). As regards his personal data, the place and date of his birth are specified. Also, the thesis presents the conditions prevailing in Thessalonike when the minor despot was placed in the region (1408), the role that Demetrios Leontares was called upon to play until the despot came of age (1408-1416), the influence of the local elite on political developments and choices, and the most important events from the arrival of Andronikos in Thessalonike until before the assumption of power personally (1416). Emphasis is placed on outlining the way in which the despot administered his territory. The thesis also examines the activity of persons known to have been officials and public servants in the province of Thessalonike during the period under consideration. As regards the siege of 1422, which led to the surrender of the city to the Venetians, the social turmoil and antagonism that prevailed in the city is highlighted. The issue of the alleged sale of Thessalonike by Andronikos to the Venetians is then examined in depth. Finally, the different versions of Andronikos' life from his departure from Thessalonike (1423) to his death in Constantinople (1429) are approached. For the preparation of the thesis, the narrative sources of the period (Symeon of Thessalonike, Doukas, Pseudo-Sprantzes, Chalcokondyles, etc.) were studied, of which, of course, the metropolitan's writings are of great importance as he personally experienced what he describes. With regard to the exercise of administration by the despot, useful information was obtained from the surviving documents of the Athonite archives. Concerning the handover of Thessalonike to the Venetians, the information culled from Greek sources was studied and most importantly the testimonies from the decisions of the Venetian Senate. The thorough examination of the sources allowed the critical approach of the contemporary studies and the completion of the findings or the substantiation of the arguments already put forward.