Σχέση ορμονικών και μεταβολικών παραμέτρων με τα επίπεδα γκρελίνης ορού σε γυναίκες με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών
Creators: name: Αστεριάδης, Χρυσόστομος Δ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Πολυκυστικές ωοθήκες
Γκρελίνη
Ενεργός γκρελίνη
Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
Polycystic ovary syndrome
Ghrelin
Active ghrelin
PCOS

description: Έχει υποστηριχθεί η υπόθεση ότι η γκρελίνη εμπλέκεται στη ρύθμιση της στεροειδογένεσης, καθώς και στην ομοιοστασία της γλυκόζης και στο ισοζύγιο ενέργειας. Κατά την έναρξη της παρούσας μελέτης δεν υπήρχαν δεδομένα για τα επίπεδα της γκρελίνης σε γυναίκες με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, που παρουσιάζουν διαταραχές της στεροειδογένεσης των ωοθηκών και των επινεφριδίων και, πολύ συχνά, διαταραχές στην ομοιοστασία της γλυκόζης. Για το λόγο αυτό, σχεδιάσθηκε η παρούσα μελέτη.Η μελέτη έγινε σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος σκοπός ήταν: 1) η σύγκριση των επιπέδων της ολικής γκρελίνης πλάσματος ανάμεσα σε γυναίκες με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, σε γυναίκες με μόνη εκδήλωση τη βιοχημική υπερανδρογοναιμία και σε μάρτυρες και 2) η διερεύνηση ενδεχόμενης συσχέτισης μεταξύ των επιπέδων της ολικής γκρελίνης και των ορμονικών και μεταβολικών παραμέτρων του συνδρόμου. Στο δεύτερο μέρος σκοπός ήταν: η εκτίμηση της ολικής και της ενεργού γκρελίνης σε γυναίκες των τεσσάρων φαινο-τυπικών εκφάνσεων του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών και σε μάρτυρες. Τα αποτελέσματά μας έδειξαν ότι: 1. Οι γυναίκες με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών παρου-σιάζουν χαμηλότερες τιμές ολικής γκρελίνης ορού από τις μάρτυρες, όχι, όμως, σε στατιστικά σημαντικό επίπεδο. 2. Οι γυναίκες με τον «κλασικό» φαινότυπο του συνδρόμου των πολύκυστικών ωοθηκών (τύποι Ι και ΙΙ) παρουσιάζουν χαμηλότερες συγκεντρώσεις ολικής γκρελίνης ορού από εκείνες με τους φαινότυπους που προσδιορίσθηκαν με τα νέα κριτήρια (τύπος ΙΙΙ, ωοθυλακιορρηκτικό PCOS και τύπος IV, με ολιγο- ή ανωοθυ-λακιορρηξία και πολυκυστική μορφολογία, αλλά χωρίς υπερ-ανδρογοναιμία), όχι, όμως, σε στατιστικά σημαντικό επίπεδο. 3.Οι γυναίκες με μόνο στοιχείο την υπερανδρογοναιμία εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα γκρελίνης ορού από εκείνα των μαρτύρων, χωρίς και πάλι η διαφορά να είναι στατιστικά σημαντική. 4.Οι γυναίκες με PCOS και βιοχημική υπερανδρογοναιμία παρουσιάζουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα γκρελίνης και από τις γυναίκες με PCOS και κλινική υπερανδρογοναιμία (δείκτης Ferrimann–Gallwey &gt; 8 με φυσιολογικά, όμως, επίπεδα ανδρογόνων ορού) και από τις μάρτυρες. Υπάρχει, λοιπόν, αρνητική συσχέτιση ανάμεσα στις συγκεντρώσεις της γκρελίνης και στις τιμές των ανδρογόνων στις γυναίκες με PCOS. 5.Οι ανωοθυλακιορρηκτικές γυναίκες με PCOS, χωρίς, όμως, πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών στο υπερηχογράφημα, εμφανίζουν σημαντικά χαμηλότερα επίπεδα γκρελίνης ορού από εκείνα της ομάδας των μαρτύρων. Εφόσον έχει υποστηριχθεί ότι η γκρελίνη εμπλέκεται στη λειτουργία του άξονα υποθάλαμος-υπόφυση, είναι πιθανόν ότι μηχανισμοί της χρόνιας ανωοθυλα-κιορρηξίας, ανεξάρτητοι από τα ανδρογόνα, σε συνδυασμό με την πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών στο PCOS τείνουν να εξασθενήσουν την αρνητική συσχέτιση μεταξύ των επιπέδων της γκρελίνης ορού και των τιμών της υπερανδρογοναιμίας. 6. Υπάρχει αρνητική συσχέτιση, στατιστικά σημαντική, ανάμεσα στις συγκεντρώσεις της ολικής γκρελίνης ορού και στις τιμές της 17-υδροξυπρογεστερόνης. 7. Τα επίπεδα της ολικής και οι συγκεντρώσεις της ενεργού γκρε-λίνης παρουσιάζουν αρνητική συσχέτιση με τις τιμές της γλυκόζης ορού, καθώς και με την περιοχή κάτω από την καμπύλη της γλυκόζης, ύστερα από φόρτιση με 75 gr γλυκόζης από το στόμα (OGTT) στο σύνολο των ατόμων που μελετήθηκαν. Ιδιαίτερα, στην ομάδα Ι (υπερανδρογοναιμία, χρόνια ολιγο- ή ανωοθυλακιορρηξία και πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών στο υπερηχογράφημα) τα επίπεδα της ενεργού γκρελίνης εμφανίζουν αρνη-τική συσχέτιση και με το δείκτη QUICKI της αντίστασης στην ινσουλίνη. 8. Ο λόγος ενεργού/ολική γκρελίνη ήταν παρόμοιος στις γυναίκες με PCOS και στις μάρτυρες. 9. Οι λεπτόσωμες γυναίκες με PCOS εμφανίζουν χαμηλότερα επίπεδα ολικής και ενεργού γκρελίνης ορού. Συμπερασματικά, τα επίπεδα ολικής και ενεργού γκρελίνης ορού είναι χαμηλότερα στις γυναίκες με PCOS, ιδιαίτερα στους «κλασικούς» φαινότυπους του συνδρόμου. Στους φαινότυπους που προσδιορίσθηκαν με τα νέα κριτήρια, κυρίως στο φαινότυπο IV, τα επίπεδα της γκρελίνης ορού είναι παρόμοια με εκείνα των μαρτύρων. Τα αντικρουόμενα, λοιπόν, αποτελέσματα των διαφόρων μελετών, όσον αφορά τα επίπεδα της γκρελίνης ορού σε γυναίκες με PCOS, θα μπορούσαν να αποδοθούν στο διαφορετικό αριθμό των γυναικών με το σύνδρομο, που ανήκαν στον φαινότυπο IV. Οι συγκεντρώσεις της ενεργού γκρελίνης ήταν ανάλογες εκείνων της ολικής γκρελίνης και ο λόγος ενεργού/ολική γκρελίνη παρέμεινε ανεπηρέαστος. Η αρνητική συσχέτιση ανάμεσα στις συγκεντρώσεις της γκρελίνης ορού και στις τιμές των ανδρογόνων, ενισχύουν την άποψη οτι τα ανδρογόνα συμβάλλουν, ενδεχομένως, στα χαμηλότερα επίπεδα γκρελίνης, που παρατηρούνται στις γυναίκες με το σύνδρομο των πολυκυ-στικών ωοθηκών. Εξάλλου, η αρνητική συσχέτιση μεταξύ των τιμών της γλυκόζης ορού και της περιοχής κάτω από την καμπύλη της γλυκόζης, ύστερα από φόρτιση με 75 gr γλυκόζης από το στόμα (OGTT), στο σύνολο των ατόμων που μελετήθηκαν και η αρνητική συσχέτιση ανάμεσα στα επίπεδα της ενεργού γκρελίνης και στον δείκτη QUICKI της αντίστασης στην ινσουλίνη, κυρίως στον τύπο Ι του PCOS, στηρίζει τη θέση ότι η αντίσταση στην ινσουλίνη και η αντισταθμιστική υπερινσουλιναιμία, που παρατηρούνται στις σοβαρότερες μορφές του συνδρόμου, επηρεάζουν αρνητικά τα επίπεδα της γκρελίνης ορού. Η στατιστικά σημαντική αρνητική συσχέτιση ανάμεσα στις συγκεντρώσεις της ολικής γκρελίνης ορού και στις τιμές της 17-υδροξυπρογεστερόνης ενισχύει την υπόθεση ότι η γκρελίνη εμπλέκεται, πιθανόν, στη βιοσύνθεση ή και στη δράση των στεροειδών που παράγονται στην ωοθήκη. Τέλος, τα χαμηλότερα επίπεδα γκρελίνης στις λεπτόσωμες γυναίκες με PCOS ενδέχεται να συμβάλλουν στα υψηλότερα επίπεδα LH, που παρατηρούνται στις γυναίκες αυτές, δεδομένου ότι η γκρελίνη αναστέλλει την έκκριση της LH σε τρωκτικά και μεταβάλλει την κατά εκκριτικά επεισόδια έκκριση της LH, όταν χορηγηθεί σε ωοθηκεκτομηθέντες πιθήκους. Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι, όπως φαίνεται από τη μελέτη αυτή, τα επίπεδα της γκρελίνης ορού δεν αποτελούν κύριο ρυθμιστή της πα-θογένειας του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών. Απαιτούνται, όμως, μελέτες με μεγάλο αριθμό γυναικών, που ανήκουν στους διάφορους φαινότυπους του PCOS, για να διευκρινισθεί η αιτία των χαμηλότερων επιπέδων ολικής και ενεργού γκρελίνης στις γυναίκες με το σύνδρομο και η συμβολή τους στην παθογένεια του συνδρόμου.
description: It has been supported that the theory that ghrelin is involved not only in the control of steroidogenesis but also in the homeostasis of glucose and the energy balance. At the onset of the present study there were no evidence regarding the levels of ghrelin in women with the polycystic ovarian syndrome (PCOS) that present with disorders of the ovarian and suprarenal steroidogenesis and more often with disorders of the glucose homeostasis. That was the reason that the present study was conducted. The study has two parts. In the first part the scope was: 1) the comparison of the serum levels of total ghrelin between women with PCOS, presenting only with biochemical hyperandrogenemia, and control women and 2) the investigation of the probable correlation between the levels of total ghrelin and the hormonal and metabolic parameters of the syndrome. In the second part our scope was the estimation of total and active ghrelin in women with the four phenotypical types of PCOS and in controls. The results show that: 1. Women with PCOS have lower levels of serum total ghrelin compared with the controls, but not at statistical significant level. 2. Women with the classical phenotype of the PCOS (type I and II) have lower concentrations of total serum ghrelin compared to those with the phenotypes according to the new criteria (type III, ovulatory PCOS and type IV, with oligo- or anovulation and polycystic morphology, but without hyperandrogenemia), but not at a statistical significant level. 3. Women only with hyperandrogenemia presented with lower levels of serum ghrelin compared with those of the controls, but without statistically significant difference. 4. Women with PCOS and biochemical hyperandrogenemia present with significant lower levels of grelin compared to women with PCOS and clinical hypeandrogenemia (Ferrimann- Gallwey index &gt; 8 with normal serum androgen levels) and to the controls. So there is negative correlation between the concentrations of ghrelin and the levels of androgen in women with PCOS. 5. The anovulatory women with PCOS and without polycystic morphology of the ovaries by the ultrasound, present with significant lower levels of serum ghrelin compared to the controls. Thus it has been supported that grelin is involved in the hypothalamus-hypophysis axis, it is possible that the mechanisms of anovulation, irrelevant to the androgens, combined with the polycystic morphology of the ovaries in PCOS tend to diminish the negative correlation between the levels of serum ghrelin and the levels of androgen. 6. There is a statistically significant negative correlation between the concentrations of total serum ghrelin and the levels of 17-OH-pprogesterone. 7. The levels of total and the concentrations of active ghrelin are presented to have negative correlation with the levels of serum glucose and with the area below the glucose curve, after loading with 75 gr of glucose by mouth (OGTT) at the sum of the women studied. Specifically, in group I (hyper-androgenemia, chronic oligo- or anovulation and polycystic morphology of the ovaries ultrasonographycally) the levels of active ghrelin have negative correlation also with the index QUICKI of the insulin resistance. 8. The ratio active/total ghrelin was similar in the women with PCOS and in the controls. 9. Lean women with PCOS have lower levels of total and active ghrelin. Conclusively, the serum levels of total and active ghrelin are lower in women with PCOS, especially in the ‘classical’ phenotypes of the syndrome. In the phenotypes according to the new criteria, especially type IV, the levels of serum ghrelin is similar with those of the controls. So, the conflicting results of the different studies regarding the levels of serum ghrelin in women with PCOS, could be explained due to the different women with the syndrome belonging to phenotype IV. The concentrations of active ghrelin were relevant to those of total ghrelin and the ratio of active/total ghrelin remained unchanged. The negative correlation between the concentrations of ghrelin and the levels of androgens enforces the opinion that the androgens contribute, possibly, to the lower levels of ghrelin that can be found in women with the PCOS. So, the negative correlation between the serum levels of glucose and the area below the glucose curve, after loading with 75gr glucose by mouth (OGTT), in all women studied, and the negative correlation between the levels of active ghrelin and the index QUICKI of insulin resistance, especially in type I of PCOS, supports the opinion that insulin resistance and the balancing hyperinsulinemia, found in the clinically severe types of the syndrome, influence negatively the serum levels of ghrelin. The statistically significant negative correlation between the concentrations of serum total ghrelin and the levels of 17-OH-progesterone supports the hypothesis that ghrelin is probably involved in the biosynthesis or in the action of steroids produced in the ovaries. Finally, the lower levels of ghrelin in lean women with PCOS probably contribute to the higher levels of LH , found in these women, knowing that ghrelin blocks the secretion of LH in rats and modifies the secretion waves of LH, when provided to apes after oophorectomy. It should be noted, according to our study, that serum ghrelin levels are not the main controller of the pathogenesis of the PCOS. Studies with greater studied populations are needed in order to clarify cause for the lower levels of total and active ghrelin in women with the syndrome and their contribution in the pathogenesis of the syndrome.