Προϊστορική αρχαιολογία και παράκτια περιβάλλοντα στο Αιγαίο κατά τη Μεσολιθική και Νεολιθική Εποχή
Creators: name: Πεκρίδου, Ανθούλα Ηλία
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Παράκτια Περιβάλλοντα
Προϊστορικό Αιγαίο
Ανθρώπινη Εγκατάσταση
Coastal Environments
Aegean Prehistory
Human Settlement

description: Στην εργασία αυτή διερευνάται η παρουσία και οι δραστηριότητες του ανθρώπου σε παράκτια περιβάλλοντα του Αιγαίου και σε περιοχές χαμηλού υψομέτρου σε γειτνίαση με αυτά κατά τη διάρκεια της Μεσολιθικής και Νεολιθικής Εποχής σε συνδυασμό με τις φυσικές μεταβολές, οι οποίες επηρέασαν την γεωμορφολογία της ακτογραμμής του Αιγαίου. Η εργασία αποσκοπεί στη μελέτη της διαμόρφωσης των παράκτιων περιβαλλόντων και των τρόπων με τους οποίους οι φυσικές μεταβολές επηρέασαν την ανθρώπινη εγκατάσταση στο παρελθόν. Μετά από μια σύντομη αναφορά στη συμβολή της μελέτης των παράκτιων περιβαλλόντων στην προϊστορική αρχαιολογία, ακολουθεί η περιγραφή των διεργασιών διαμόρφωσής τους στη μετάβαση από το Πλειστόκαινο στο Ολόκαινο καθώς και των επιπτώσεων που αυτές έχουν στην αρχαιολογική έρευνα. Πιο συγκεκριμένα, η εργασία επικεντρώνεται στην εξέταση της Μεσολιθικής και Νεολιθικής Εποχής στο Αιγαίο, διότι χρονολογικά τοποθετούνται στο Πρώιμο και Μέσο Ολόκαινο, περίοδο κατά την οποία η αρχαιολογική μαρτυρία είναι σύγχρονη με έντονες περιβαλλοντικές διεργασίες. Σε πρώτο επίπεδο εξετάζεται η Μεσολιθική Εποχή, η οποία, στην περιοχή του Αιγαίου, χαρακτηρίζεται από την εντατικοποίηση της εκμετάλλευσης των θαλάσσιων πόρων και την εγκατάσταση ομάδων κυρίως στην παράκτια ζώνη. Παρουσιάζονται στοιχεία από το Κεντρικό και Νότιο Αιγαίο, καθώς εκεί διασώζονται οι περισσότερες ενδείξεις ανθρώπινης εγκατάστασης και επαφής με την θάλασσα. Σε δεύτερο επίπεδο, στόχος της εργασίας είναι η μελέτη της Νεολιθικής εγκατάστασης στο Βόρειο Αιγαίο και συγκεκριμένα στις περιοχές γύρω από το του Θερμαϊκό Κόλπο στην Κεντρικής Μακεδονία και στην παράκτια ζώνη της Θράκης. Στις περιοχές αυτές τα αρχαιολογικά έχουν επηρεαστεί από ποικίλες περιβαλλοντικές διεργασίες που έλαβαν χώρα στις παρελθοντικές ακτογραμμές και παράκτια περιβάλλοντα. Παράλληλα, η εκμετάλλευση των θαλάσσιων πόρων αποτελεί χαρακτηριστικό των νεολιθικών οικισμών στις περιοχές που μελετήθηκαν καταδεικνύοντας το εύρος των δραστηριοτήτων των πρώτων αγροτικών κοινοτήτων.
description: This dissertation investigates the presence and activities of humans in coastal environments of the Aegean and in low-altitude areas in their vicinity during the Mesolithic and Neolithic periods in combination with the natural changes that affected the geomorphology of the Aegean coastline. The study aims to map the formation of coastal environments and the ways in which human settlement has been affected by natural changes. After a brief discussion of the contribution of the study of coastal environments to prehistoric archaeology, follows a description of the processes of coastal environment formation in the Pleistocene Holocene transition and their implications for archaeological research. More specifically, the paper focuses on the examination of the Mesolithic and Neolithic periods in the Aegean, given that they are chronologically placed in the Early and Middle Holocene, a period during which the archaeological picture is contemporary to intense environmental processes. At first, the Mesolithic in the Aegean region is examined, which is characterised by the intensification of the exploitation of marine resources and the settlement of groups mainly in the coastal zone. Data is presented from the Central and Southern Aegean, as this is where most evidence of human settlement and contact with the sea is preserved. Secondly, the aim of the dissertation is to study the Neolithic settlement in the North Aegean and in particular around the Thermaikos Gulf in Central Macedonia and in the coastal zone of Thrace. In these areas the archaeological data has been affected by the intense and varied environmental processes that took place in the ancient coastlines and coastal environments. Moreover, a characteristic of the Neolithic settlement in the studied area is the exploitation of coastal resources that suggests the variable activities carried out by the first farming communities