Ο Διοργανισμός των Ι. Μονών της Κρήτης (1870): η περίπτωση της Ι.Μ. Ζωοδόχου Πηγής Χανίων (Χρυσοπηγής) με βάση το ανέκδοτο αρχείο της
Creators: name: Νικολακάκης, Νεκτάριος Ν.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Διοργανισμός των Ιερών Μονών (1870)
Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής Χανίων
Μοναστήρια Κρήτης
Ανέκδοτο μοναστηριακό αρχειακό υλικό
Administrative order of Holy Monasteries (1870)
Holy Monastery of Zoodochos Pigi (Chrysopigi) in Chania
Monasteries of Crete
Unlublished monastic archive material

description: Η παρούσα διδακτορική διατριβή πραγματεύεται τις οικονομικές και κοινωνικές παραμέτρους της εφαρμογής του Διοργανισμού (1870) στην Ιερά Μονή της Ζωοδόχου Πηγής Χανίων, σύμφωνα με το ανέκδοτο αρχειακό της υλικό, δίνοντας παραπλεύρως τη δυνατότητα να εξαχθούν συμπεράσματα για την κοινωνικοοικονομική κατάσταση και των άλλων μοναστηριακών ιδρυμάτων των Χανίων, αλλά και της Κρήτης ευρύτερα. Αφετηρία της μελέτης αποτέλεσε η έκδοση στα 1856 του Χάτι Χουμαγιούν και των Γενικών Κανονισμών, που άνοιξαν το δρόμο για την ίδρυση του Μεικτού Διαρκούς Εθνικού Συμβουλίου, και τη ψήφιση του «Κανονισμού των Μονών» - προσχέδιο του Διοργανισμού. Αν και επί χάρτου ο Διοργανισμός ευνοούσε τη χρηματοδότηση της εκπαίδευσης και την εξυπηρέτηση των μοναστηριακών χρεών, η εξεταζόμενη Μονή, η οποία κατά την περίοδο εκείνη ήταν ένα αυτοδύναμο οικονομικά ίδρυμα με σημαντικά μετόχια και ισχυρή αγροκτηνοτροφική βάση, βρέθηκε εξαρχής αντίθετη σε οποιαδήποτε προσπάθεια νομής και διαχείρισης πόρων από τρίτους. Η εφαρμογή του Διοργανισμού βρήκε τελικώς τη Μονή να εμφανίζει αρνητικούς δείκτες ανάπτυξης: Τα προσδοκώμενα έσοδα μειώνονταν ανά τετραετή ή εξαετή ενοικίαση, το χρέος αυξανόταν και τα περιουσιακά της στοιχεία παρέμεναν αμετάβλητα. Για να αντιπαρέλθει τις αστοχίες του Διοργανισμού, η Μονή στράφηκε στην αξιοποίηση κτημάτων, που είχαν οι μοναχοί για ιδία χρήση, ωστόσο η διόγκωση του χρέους και οι ολοένα αυξανόμενες συνθήκες εξαθλίωσης, έδωσαν την αφορμή για μια ολομέτωπη σύγκρουση των μοναχών με τη δημογεροντία του τμήματος Χανίων, η οποία φέρεται να είχε και τη στήριξη του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Η δημογεροντία ήρθε αντιμέτωπη με την κατηγορία της διαφθοράς και της κακοδιαχείρισης, ωστόσο, λίγο αργότερα, άρχισε να διαμορφώνεται ένα κλίμα συναίνεσης μεταξύ αυτής και της εξεταζόμενης Μονής. Η συναίνεση αυτή δεν ήταν τόσο προϊόν συμβιβασμού, όσο αποτέλεσμα προσωπικών αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό της Μονής που κλόνισαν το ίδρυμα και νομοτελειακά οδήγησαν στην απώλεια της ομόνοιας μεταξύ των μοναχών και της συλλογικής τους δράσης για τα δίκαια της Μονής.
description: The present Thesis deals with the economic and social aspects of the implementation of the Administrative Order (1870) in the Monastery of Zoodochos Pigi in Chania according to its unpublished archive material. Furthermore, this unpublished archive material enables us to draw conclusions about the socio-economic status of the other monastic institutions in Chania and in Crete generally. The starting point of this study was the adoption of the Hatti-i- Humayun and the General Rules which led to the establishment of the Joint Permanent National Council and the voting of the “Regulations of the Monasteries” – a draft of the Administrative Order. Though on paper the Administrative Order was in favor of funding education and reducing the monastery debt, the monastery of Zoodochos Pigi, which at that time was an autonomous financial institution with significant dependencies and strong agricultural and livestock power, initially opposed to any effort of the exploitation and management of its resources by third parties. The implementation of the Administrative Order resulted in negative growth indicators as far as the Monastery is concerned. The expected income was reduced during the four or six years lease, the debt increased and its assets remained the same unchanged. In order to get over the losses of the Administrative Order, the Monastery turned to the cultivation of the land which belonged to the monks. Yet the increasing debt and the misery conditions resulted in an all-out conflict between the monks and the Council of the elders in Chania district, which reportedly had also the support of the Ecumenical Patriarchate. The Eldership was charged with the serious crimes of corruption and mismanagement. Nevertheless, a little later a climate of consensus began to be formed between them and the Monastery. Not only was this consensus so much a result of compromise but also a result of personal conflicts within the monastery’s community which shook the Monastery and deterministically led to the loss of harmony among the monks and their collective action for the benefit of the Monastery.