Οι ναοί «αθωνικού τύπου» στη Σερβία (14ος-15ος αι.) και η οργάνωση του εικονογραφικού προγράμματος στους χορούς
Creators: name: Ιωσηφίδης, Θεόδωρος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Σερβική Ζωγραφική
Σχολή του Μοράβα
Αρχιτεκτονική του Μοράβα
Serbian Painting
Moravan School
Moravan Architecture

description: Η εργασία με τίτλο “Οι ναοί «αθωνικού τύπου» στη Σερβία (14ος-15ος αι.) και η οργάνωση του εικονογραφικού προγράμματος στους χορούς” οργανώνεται σε τρία βασικά μέρη. Στο πρώτο μέρος, παρουσιάζονται τα γεγονότα που οδήγησαν στην ίδρυση της Σερβίας και συζητούνται οι συνθήκες ίδρυσης της Μονής Χιλανδαρίου στον Άθωνα και οι χορηγίες που έκαναν οι σέρβοι ηγεμόνες, ακολουθώντας την παράδοση των προκατόχων τους. Ένα επόμενο κεφάλαιο είναι αφιερωμένο στην πολιτική προπαγάνδα του πρίγκιπα Lazar Hrebeljanović, ο οποίος σφετερίστηκε τις πρακτικές των Νεμανιδών και χρησιμοποίησε τον μοναχισμό του Άθωνα ως νομιμοποιητικό παράγοντα, για να εδραιώσει την εξουσία του. Το δεύτερο μέρος αφορά την αρχιτεκτονική των ναών «αθωνικού τύπου» στη Σερβία, στο οποίο παρουσιάζονται τα χαρακτηριστικά των ναών αυτών και εξετάζεται το αν είναι δόκιμη ή όχι η χρήση του όρου αθωνικός στους σερβικούς ναούς. Στη συνέχεια, μελετούνται τα χαρακτηριστικά των δύο παραλλαγών των ναών, αυτών, στη Σερβία και παρουσιάζονται παραδείγματα ναών που παρεκκλίνουν από τις δύο βασικές παραλλαγές. Τέλος, σημειώνονται παρατηρήσεις πάνω στη χρήση και τους κτήτορες των μνημείων. Στο τρίτο μέρος πραγματεύονται ζητήματα ζωγραφικής στους χορούς. Αρχικά, τα παραδείγματα που διασώζουν ζωγραφική τοποθετούνται στα χρονολογικά τους συμφραζόμενα, ενώ παράλληλα συζητείται το θέμα της λειτουργίας των χορών και η επίπτωση ή όχι στην οργάνωση του εικονογραφικού προγράμματος. Στις επόμενες ενότητες παρουσιάζονται εκτενώς οι θεματικές που ιστορούνται στις οριζόντιες εικονογραφικές ζώνες των χορών, φέρουσες σκηνές από τον Χριστολογικό και τον Θεομητορικό κύκλο και μορφές αγίων. Τέλος, εξετάζονται ζητήματα τεχνοτροπίας.
description: This thesis with the title “The “athonite type” churches in Serbia (14th -15th c.) and the arrangement of iconographic program in choroi” is divided in three main parts. In the first part, the factors leading to the emergence of the Serbian state are shortly presented and the circumstances under which the establishment of Chilandar Monastery in Athos and the Serbian rulers’ donations are discussed. Another chapter is dedicated to the prince Lazar Hrebeljanović’s political propaganda, according to which he usurped the practices of Nemanjićs and used monasticism of Athos as legalizing factor to stabilize his power. The second part is dedicated to the architecture of the “athonite type” churches in Serbia, in which the features of such churches are presented and the matter of using the term athonite to describe them is correct or not is examined. In another unit, the architectural traits of the two architectural variations of the type are studied and some examples of churches with athonite traits, however non-belonging to the two main variations, are presented. In the last chapter, some observations on the usage and the ktetors of the monuments are drawn out. In the last part, issues of painting in choroi are discussed. Firstly, the examples, conserving traces of painting, are set in their chronological context and the matter of usage of choiroi and if there is a repercussion on the arrangement of the iconographic program. In the following chapters, the pictorial themes depicted on the horizontal zones, bearing scenes from the life of Christ and Mary and saints’ figures are studied. Finally, stylistic issues are discussed.