Οι δυνατότητες της κοινωνικά κριτικής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης μέσα από την διερεύνηση τοπικών περιβαλλοντικών προβλημάτων:
Creators: name: Τσουμπάρης, Δημήτριος Παράσχου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Κριτική παιδαγωγική
Περιβαλλοντική εκπαίδευση
Συνειδητοποίηση
Critical pedagogy
Environmental education
Conscientization

description: Μαζί με τους κινδύνους που συνοδεύουν την πολυδιάστατη κοινωνικοπολιτική και οικολογική κρίση της εποχής μας κυοφορούνται νέες δυνατότητες προς την κατεύθυνση μίας ριζοσπαστικής κοινωνικής αλλαγής. Μέσα σε αυτή την συγκυρία η παράδοση της κοινωνικά κριτικής παιδαγωγικής είναι περισσότερο επίκαιρη από ποτέ. Η θεματολογία του άρθρου αφορά στην αναζήτηση μίας κοινωνικά κριτικής οπτικής στην περιβαλλοντική εκπαίδευση. Σκοπός του είναι να ψηλαφίσει τα στοιχεία που συνιστούν αυτήν την οπτική διερευνώντας τις δυνατότητες και τις αδυναμίες που αναδεικνύονται μέσα από μία ποιοτική έρευνα που θέτει στο επίκεντρό της τοπικά περιβαλλοντικά προβλήματα. Η έννοια των τοπικών περιβαλλοντικών προβλημάτων εισάγεται στο άρθρο αναφερόμενη σε καταστάσεις περιβαλλοντικών διαταραχών και υποβαθμίσεων οι οποίες εμπεριέχουν και αναπαράγονται από κοινωνικές ανισότητες και διαιρέσεις και κρίνεται ότι αποτελεί δομικό στοιχείο του καπιταλιστικού συστήματος κοινωνικής οργάνωσης. Χρησιμοποιώντας το εργαλείο των ημιδομημένων ομαδικών συνεντεύξεων (focus group) σε τέσσερα δημοτικά σχολεία που βρίσκονται κοντά σε τοπικά περιβαλλοντικά προβλήματα (Άγιος Βασίλειος-Λίμνες Βόλβη&amp;Κορώνεια, Ταγαράδες-ΧΥΤΑ, Κορδελιό-εγκαταστάσεις ΕΚΟ, Κατερίνη-υπερχειλισμένος ΧΥΤΑ) επιχειρείται να διερευνηθεί ο τρόπος με τον οποίο οι συνθήκες των εν λόγω τοπικών περιβαλλοντικών προβλημάτων επηρεάζουν την ενασχόληση με το αντικείμενο της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης. Η κριτική στο θετικιστικό εκπαιδευτικό παράδειγμα, η εστίαση στις εμπειρίες και τα συναισθήματα των μαθητών, η επικέντρωση στην έννοια του τοπικού και η αναζήτηση τρόπων αμφισβήτησης των παγιωμένων κοινωνικών ρόλων μέσα και έξω από το σχολείο αποτελούν βασικούς αναλυτικούς άξονες του άρθρου. Το ζητούμενο του άρθρου είναι να συνεισφέρει σε μία συζήτηση που επιχειρεί να ανιχνεύσει τους προβληματισμούς, τις ανάγκες, τα συναισθήματα των μαθητών και να τα επεξεργαστεί μέσα από το πρίσμα των εννοιών της κριτικής παιδαγωγικής.
description: Along with the dangers that accompany the multidimensional sociopolitical and ecological crisis of our time, a lot of potential towards radical social change is being carried. In this juncture the tradition of socially critical pedagogy is being more to the point than ever before. The article is concerned with the quest of a socially critical perspective of environmental education. Its purpose is to grope for the elements that such a perspective consists of and to examine its prospects, its potential and weaknesses that emerge from this qualitative study that focuses on local environmental problems. Η έννοια των τοπικών περιβαλλοντικών προβλημάτων εισάγεται στο άρθρο αναφερόμενη σε καταστάσεις περιβαλλοντικών διαταραχών και υποβαθμίσεων, οι οποίες εμπεριέχουν και αναπαράγονται από κοινωνικές ανισότητες και διαιρέσεις. Κρίνεται ότι αυτή η έννοια αποτελεί δομικό στοιχείο του καπιταλιστικού συστήματος κοινωνικής οργάνωσης. The notion of local environmental problems in the article is introduced referring to situations of environmental disruption and degradation which include and are being reproduced by social inequalities and divisions. Local environmental problems are considered to comprise a fundamental element of the capitalist system as a whole. Semi-structured focus group interviews are being used as a research method applied to four primary schools that are located near local environmental problems (Agios Vasileios - lakes Volvi and Koroneia, Tagarades - landfill issue, neighborhood of Kordelio- oil refinery establishment, Katerini - landfill issue). The way these local environmental problems affect the engagement with environmental education is being explored. Criticism to the positivist educational paradigm, the focus on experiences and feelings of the students, the search of ways for challenging the consolidated social roles are the basic analytical axes of the article. The objective of the article is to contribute to a discussion that attempts to detect the speculations, needs and feelings of the students and to process them through the prism of critical pedagogy notions.