Το φαινόμενο της έλλειψης σκευασμάτων από τη φαρμακευτική αγορά: μελέτη περίπτωσης στην Ελλάδα
Creators: name: Βαρούτης, Θεόφιλος Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ελλείψεις φαρμάκων
drug shortages
medicine shortages

description: Tο ζήτημα της έλλειψης φαρμάκων, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, αποτελεί μια σύγχρονη πρόκληση στον τομέα της πολιτικής υγείας. Ωστόσο, οι διαφορές από χώρα σε χώρα είναι διακριτές όσον αφορά τον ορισμό, την έκταση και τις αιτίες του προβλήματος. Στην Ελλάδα, η παρακολούθηση και αντιμετώπιση της έλλειψης φαρμάκων παραμένει μείζον πρόβλημα για το ελληνικό σύστημα υγείας. Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να περιγράψει το φαινόμενο της έλλειψης φαρμάκων στην Ελλάδα χρησιμοποιώντας τις απόψεις των εμπλεκόμενων μερών στον τομέα του φαρμάκου. Για τους σκοπούς αυτής της μελέτης περίπτωσης, πραγματοποιήθηκε μια ανάλυση εμπλεκόμενων μερών (stakeholder analysis). Συλλέχθηκαν και συγκρίθηκαν οι απόψεις 11 βασικών φορέων του φαρμακευτικού τομέα στην Ελλάδα σχετικά με τον ορισμό, την έκταση και τις πολιτικές για την αντιμετώπιση του φαινομένου της έλλειψης φαρμάκων. Τα στοιχεία της μελέτης, συλλέχθηκαν από ανακοινώσεις τύπου, επίσημα πολιτικά έγγραφα, άρθρα και συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης, στο σύνολο 73 έγγραφα. Υπάρχει κοινή αποδοχή μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών, ότι η έλλειψη φαρμάκων είναι υπαρκτό φαινόμενο, αλλά καταγράφεται διαφωνία σε σχέση με την έκταση των ελλείψεων (π.χ. οι φαρμακευτικοί σύλλογοι εκτιμούν τον αριθμό φαρμάκων σε έλλειψη έως και δύο φορές πάνω από τις αντίστοιχες εκτιμήσεις των κρατικών φορέων). Επίσης, φαίνεται να υπάρχει συμφωνία στο ότι το πρόβλημα της έλλειψης φαρμάκων είναι πολυπαραγοντικό, αλλά οι φορείς διαφωνούν σχετικά με το βάρος των παραγόντων (π.χ. οι κρατικοί φορείς αποδίδουν το φαινόμενο σε παγκόσμια ζητήματα παραγωγής, ενώ οι φορείς της κοινωνίας των πολιτών το αποδίδουν σε ρυθμιστικά χαρακτηριστικά της αγοράς φαρμάκων και των εφαρμοζόμενων πολιτικών). Προτάσεις για την αντιμετώπιση του προβλήματος είναι κατατεθειμένες στο δημόσιο διάλογο, παρόλα αυτά η πολιτική εφαρμογή τους χαρακτηρίζεται από μη μόνιμα μέτρα, κυρίως έκτακτης αντιμετώπισης με περιορισμένη όμως αποδοτικότητα. Οι έλλειψεις φαρμάκων στην Ελλάδα αποτελούν ένα σημαντικό ζήτημα, υπάρχει όμως διαφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων ως προς την έκταση του φαινομένου, τις αιτίες και τις πολιτικές αντιμετώπισης του. Επομένως, απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να το καταγράψουμε και να το αξιολογήσουμε ακριβώς. Η ανάπτυξη ενός αξιόπιστου συστήματος καταγραφής, αναφοράς και παρακολούθησης των ελλείψεων φαρμάκων είναι πρωταρχικής σημασίας, σε συνδυασμό με την περαιτέρω ρύθμιση της αγοράς. Στο μακροπρόθεσμο ορίζοντα, η όλο και μεγαλύτερη συμμετοχή του κράτους σε διαδικασίες έρευνας, παραγωγής και διάθεσης φαρμάκων τίθεται με μεγαλύτερη ένταση στη συζήτηση. Τέλος, επανέρχεται στο προσκήνιο ο επαναπροσδιορισμός του φαρμάκου ως κοινωνικό αγαθό και η εφαρμογή πολιτικών με έμφαση στην επίτευξη μακροπρόθεσμων στόχων, με σκοπό την κάλυψη των αναγκών των ασθενών.
description: The issue of drug shortages, according to the World Health Organization, represents a contemporary challenge in the field of health policy. However, differences from country to country are evident regarding the definition, extent and causes of the problem. In Greece, monitoring and addressing drug shortages remains a significant issue for the healthcare system. The aim of this study is to describe the phenomenon of drug shortages in Greece using the views and perspectives of the key actors of the pharmaceutical sector in the country. For the purposes of this case study, a stakeholder analysis was conducted. The views of 11 key actors in the pharmaceutical sector in Greece were collected and compared regarding the definition, extent, and policies for addressing the phenomenon of drug shortages. The study data were collected from press releases, official policy documents, articles, and media interviews, totaling 73 documents. There is a consensus among pharmaceutical actors in Greece that drug shortages are a real phenomenon; however there is a disagreement regarding the extent of these shortages (e.g., pharmaceutical associations estimate the number of drugs in short supply to be up to twice that of the estimates provided by state authorities). Additionally, there seems to be consensus that the issue of drug shortages is multifactorial, but stakeholders disagree on the weight of these factors (e.g., state authorities attribute the phenomenon to global production issues, while civil society actors ascribe it to regulatory characteristics of the pharmaceutical market and the policies implemented). Proposals for addressing the problem are presented in the public debate; however, their political implementation is characterized by temporary measures, primarily emergency responses with limited effectiveness. Drug shortages in Greece constitute a significant issue, but there is disagreement among stakeholders regarding the extent of the phenomenon, its causes, and the policies for addressing it. Therefore, further research is required to accurately document and evaluate it. Developing a reliable system for recording, reporting, and monitoring drug shortages is of primary importance, alongside further regulation of the market. In the long term, increasing state involvement in research, production, and distribution processes for pharmaceuticals is becoming a more prominent topic of discussion. Finally, the redefinition of drugs as a social commodities and the implementation of policies focused on achieving long-term goals to meet patients' needs is being brought back to the forefront.