Η στάση των Πατέρων του 4ου και 5ου αιώνα προς τον Αυτοκράτορα και τους πολιτικούς θεσμούς:
Creators: name: Πορπατωνέλης, Δημήτριος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Εκκλησιαστικοί Πατέρες
Αυτοκράτορες Βυζαντίου
Εκκλησία-Κράτος
Church fathers
Byzantine Emperors
Church-State

description: Οι σχέσεις πολιτείας- εκκλησίας αποτελούν ένα πολύ σημαντικό και προσδιοριστικό παράγοντα για την διαμόρφωση της ορθόδοξης αυτοσυνειδησίας. Έχουν εκφραστεί κατά καιρούς πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις και η σύγχρονη θεολογική έρευνα έχει ασχοληθεί διεξοδικά με το ζήτημα. Η παρούσα εργασία αποτελεί μια θεολογική-ιστορική μελέτη και ο σκοπός της είναι να μελετήσει την σχέση αυτή με βάση τις ιστορικές, θεολογικές και κοινωνικές συνθήκες της υπό εξέταση εποχής. Για τον λόγο αυτό λαμβάνουμε υπ’ όψιν μας όλες τις πτυχές της περιόδου αυτής και σκοπός μας είναι να παρουσιάσουμε την πατερική προσέγγιση του θέματος. Ο 4ος και 5ος αιώνας είναι μια περίοδος όπου η εκκλησία μεταβαίνει από την περίοδο των διωγμών σε μια περίοδο προστασίας της από πολιτικούς παράγοντες και κυρίως την αυτοκρατορική αρχή. Στην περίοδο αυτή τέθηκαν οι βάσεις του χριστιανισμού μέσω της δράσης των οικουμενικών διδασκάλων της εκκλησίας. Όμως και η Βυζαντινή αυτοκρατορία διαμόρφωσε τις βασικές αρχές λειτουργίας της. Οι δύο αυτές πραγματικότητες ενώθηκαν, αλληλεπίδρασαν και δημιούργησαν τον Βυζαντινό πολιτισμό. Αυτήν την εποχή θα εξετάσουμε ιστορικά, θεολογικά και κοινωνικά εξάγοντας τα συμπεράσματά μας μέσα από τα ζωντανά κείμενα των μεγάλων πατέρων. Θεωρήθηκε σκόπιμο να ξεκινήσουμε με μια συνοπτική επισκόπηση της λειτουργίας της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας κατά τους τρεις πρώτους αιώνες. Είναι ένα εισαγωγικό κεφάλαιο για την ομαλή εισαγωγή του αναγνώστη στο ζήτημα και φανερώνει την συνέχεια της κλασσικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας με την Βυζαντινή. Στο κύριο μέρος ακολουθεί η εξέταση των επιμέρους έργων. Η κατάταξη έγινε κατά πρόσωπο αυτοκράτορα και στην συνέχεια κατά τα γραπτά κείμενα των πατέρων της εκκλησίας. Σε ορισμένες περιπτώσεις αφορά ομάδες έργων είτε διότι γράφτηκαν την ίδια χρονική περίοδο είτε παρουσιάζουν μια ενιαία θεώρηση του ζητήματος που μας απασχολεί. Η μεθοδολογία που ακολουθήσαμε είχε ως απαράβατη αρχή την εξέταση των κειμένων και τα συμπεράσματα που προκύπτουν από την μελέτη τους. Προτού την μελέτη των εκάστοτε συγγραμμάτων ήταν απαραίτητη η μελέτη όλης της υποστηρικτικής βιβλιογραφίας, ώστε να προσεγγίσουμε τα κείμενα με τα δεδομένα της εποχής και του προσώπου του εκάστοτε ιερού πατρός. Ακολούθησε η μελέτη και έγινε μια προσπάθεια καταγραφής όλων των σχετικών τους αναφορών ως προς το υπό εξέταση θέμα. Κατά τον τρόπο αυτό μελετήθηκαν τα σχετικά συγγράμματα του Αγίων Αθανασίου, Μ. Βασιλείου, Γρηγορίου του Θεολόγου, Ιωάννη του Χρυσοστόμου και Κυρίλλου Αλεξανδρείας. Η κατάταξη του υλικού έγινε κατά τα πρόσωπα των Αυτοκρατόρων ώστε να αποφευχθούν επαναλήψεις και παλινδρομήσεις στην θεματολογία της εργασίας. Για την πληρέστερη διαφώτιση της εκκλησιαστικής πραγματικότητας της εποχής κρίναμε σκόπιμο να προστεθεί και ένα κεφάλαιο που εξετάζει την προσέγγιση των εκκλησιαστικών ιστορικών Θεοδώρητου Κύρου, Σωζομενού και Σωκράτους, οι οποίοι συνέγραψαν πονήματα που εξετάζουν την συγκεκριμένη περίοδο. Το επόμενο κομμάτι της παρούσης εργασίας επιχειρεί μια παρουσίαση των προσεγγίσεων της έως τώρα έρευνας όσον αφορά τον ρόλο του βασιλέως ως ιερέως. Τέλος, συγκεφαλαιώνοντας την έρευνά μας επιχειρούμε την σκιαγράφηση ενός προτύπου, βασιζόμενο στα συμπεράσματα της καθεαυτής έρευνας των κειμένων και τα αντιδιαστέλλουμε ως προς τα πρότυπα που πρότεινε η παραπάνω βιβλιογραφία.
description: The issue regarding relationships of State and Church constitutes a very significant and determine factor affecting on the formation of the Orthodox self-consciousness. Many various approaches have been pronounced time to time and the contemporary theological research has dealt with this subject extensively. The current thesis is a theological-historic research and its goal is to study this relationship according to the historic, theological and social conditions of the searched period. The 4th and 5th centuries are an epoch in which Church crosses from a persecution’s period to its protection, happened by political authorities and especially by the imperial principle. During this season, the Christianity’s foundations were set by the action of the ecumenical church teachers. Nevertheless, Byzantine Empire also formed its function’s principles. These two realities were joined, interacted and create the Byzantine culture. I am going to search this period historically, theologically and socially drawing conclusion from the vivid scriptures of great Fathers. I consider helpful to begin with a synoptic survey regarding the operation of the Roman’s Empire during the primary three centuries. The first Chapter is introductive in order for the reader to be normally introduced in the issue and reveals the continuation of the classic Roman Empire to Byzantine. In the main part the research of particular writings follows. The classification was according to Emperors’ figures and after according to writing texts of church Fathers. In some cases it regards summoning of texts due to they were written the same period or present a united comprehension of the researched issue. The chosen methodology had as inviolable basis the research of scriptures and the conclusion, drawn by their studying. Before studying the particular writings the consideration of the supportable bibliography was necessary aiming for me to approach those writings according to conditions of this epoch and the particular features of each Father. Then, the research pursued and an effort to record all the relevant references was attended regarding the searched theme. In that way, the relevant writings of Saint Athanasius, Basil the Great, Gregory the Theologian, John Chrysostom and Cyril of Alexandria were researched. The material’s classification pursued according to Emperors’ figure in order to be avoid the repetitions and retrogression. For more total enlightenment of the church contemporary conditions I add a chapter examining the approach of the church historians Theodorete of Kyrros, Sozomenus and Socrates, who wrote works, related to this period. The next part attempts to present aspects of the investigation so far regarding king’s role as priest. I limited to bibliography aiming to present the patristic approach of the current issue and I passed over the innumerous books referring to this issue historically through other paths of investigation and figures. Finally, concluding my research I attempt to form a model basing to the conclusion of this writing’s research exclusively and I criticize the model, suggested by previous bibliography.