Διαμόρφωση υποκειμενικότητας μαθητών και μαθητριών μέσω της λογοτεχνίας σε πολυπολιτισμικό σχολικό πλαίσιο
Creators: name: Ιωαννίδου, Ασπασία Πέτρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: υποκειμενικότητα
πρόσληψη
πολυπολιτισμικότητα
subjectivity
reception
multiculturalism

description: Η συγκρότηση των παιδαγωγικών και αναγνωστικών υποκειμένων τίθεται σε περιορισμούς αφενός, μέσω των σχολικών πρακτικών οι οποίες εφαρμόζονται σε κάθε εκπαιδευτική περίσταση και, αφετέρου, μέσω της ετερογένειας του μαθητικού πληθυσμού. Το μάθημα της λογοτεχνίας ωστόσο, μπορεί να αποτελέσει ένα προνομιακό πεδίο συνάντησης των μαθητών, τόσο με οικεία και συλλογικά συστήματα ιδεών, όσο και με καινοτόμες ή ανατρεπτικές γλωσσικές και κοινωνικές συμβάσεις. Ο λόγος συνεπώς, διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, αρχικά στον τρόπο πρόσληψης αυτού που εκφέρει και στη συνέχεια στη διαμόρφωση μορφών υποκειμενικότητας. Οι υποκειμενικές μορφές καθορίζονται από τις ενδεχομενικές και ποτέ αναγκαίες θέσεις τις οποίες προσλαμβάνουν τα υποκείμενα μέσα στον λόγο. Επακόλουθα, σε ένα πολυπολιτισμικό εκπαιδευτικό πλαίσιο η διαμόρφωση μαθητικών υποκειμενικοτήτων στο μάθημα της λογοτεχνίας συντελείται με βάση τον παιδαγωγικό και λογοτεχνικό λόγο. Το ζήτημα της υποκειμενικότητας προσεγγίζεται διεπιστημονικά, καθώς διάφοροι επιστημονικοί κλάδοι όπως η ψυχανάλυση, οι πολιτισμικές σπουδές, η ανάλυση λόγου και η φιλοσοφία έχουν επεξεργαστεί τον όρο αυτό και έχουν εδραιώσει τις δικές τους θεωρητικές αρχές. Η συσχέτιση αυτών των προσεγγίσεων με σημείο αναφοράς το στοιχείο της πολυπολιτισμικότητας στο σχολικό πλαίσιο, παράγει ενδιαφέροντα θεωρητικά ευρήματα, τόσο σε σχέση με τον κοινωνικό έλεγχο μέσω του σχολικού θεσμού, όσο και σε αναφορά με τη διατήρηση ή μη των πολλαπλών πολιτισμικών κωδίκων στο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Τέλος, η αναγνωστική υποκειμενικότητα αναλύεται με βάση αναγνωστικές θεωρίες και πιο συγκεριμένα με την θεωρία της αισθητικής πρόσληψης. Οι αναγνωστικές θεωρίες επικεντρώνονται στους πολλαπλούς τρόπους ερμηνευτικής διαχείρησης ενός λογοτεχνήματος, τονίζοντας ότι ο αναγνώστης, ερχόμενος αντιμέτωπος με ένα λογοτεχνικό έργο μπορεί, είτε να αναθεωρήσει τις απόψεις του, είτε να ανακαλύψει ένα ισχυρό σύμμαχο και υποστηρικτή, είτε να αδιαφορήσει τελείως. Οι πολιτισμικές καταβολές και οι εμπειρίες του αναγνώστη αποτελούν στοιχεία καίριας σημασίας στις αναγνωστικές θεωρίες με αποτέλεσμα να μη αποξενώνεται καμία ατομική ερμηνευτική απόδοση όσο ξεχωριστή κι αν είναι από άλλες.
description: The composition of pedagogic and reading source material is rendered to restrictions; on the one hand via the practices of schools, which are applied in every educational instance and on the other hand, via the heterogeneity of the student population. However, the lesson of literature could constitute a privileged area of encounter for students whether as an individual or collective network of ideas as well as an innovative or radical linguistic and social treaty. Speech, therefore, plays a primary role, initially in the way it embellishes what it expresses and in turn in the moulding of different forms of subjectivity. The forms of subjectivity are determined by contingent and, at times, necessary positions employed by the subjects in their speech actions. The consequences in a multicultural educational framework have mainly to do with the conformation of student subjectivity in the lesson of literature as it occurs on the basis of pedagogic and literary discourse. The issue of subjectivity is approached interdisciplinarily, by a range of scientific fields such as; psychoanalysis, cultural studies, sociology, discourse analysis and philosophy. Those disciplines have all processed and adopted this term and institutionalized it in their own theoretical principles. The correlation of these approaches with first and foremost the element of multiculturalism within the school context, brings to light some interesting findings - in relation to social control through the institution of school as well as with regards to the preservation or not of multiple cultural codes within the educational environment. The reading subjectivity is analyzed by reading theories and more specifically, the theory of aesthetic reception. Reading theories focus on multiples modes of interpretation, ascribed to literature texts by different readers. They highlight the fact that the only genuine creator of the text is the reader and when the latter meets the text, there are a number of actions they could apply on it. The cultural background and the previous experiences that the readers have acquired until their encounter with the text constitute integral notions in the aesthetic reception theory as no interpretation attempt is being excluded.