Εφαρμογή των τεχνικών της Φασματοσκοπίας Περίθλασης Ακτίνων-Χ (XRD) και του Ηλεκτρονικού Μικροσκοπίου Σάρωσης (SEM) στη μελέτη τοιχογραφιών της Ύστερο Ρωμαϊκής περιόδου από το Κούριο, Κύπρος
Creators: name: Χρυσάνθου, Ανδρέας Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Ρωμαϊκές τοιχογραφίες
Κούριο, Κύπρος
Χρωστικές
Roman wall paintings
Curium
Pigments

description: Η μεταπτυχιακή αυτή εργασία είχε ως σκοπό τη διερεύνηση της φύσεως των χρωστικών και της τεχνολογίας κατασκευής των Κυπριακών τοιχογραφιών της ύστερης Ρωμαϊκής περιόδου, με τη χρήση της Ηλεκτρονικής Μικροσκοπίας Σάρωσης (SEM) και της Περιθλασιομετρίας Ακτίνων X (XRD). Τα δεκαπέντε δείγματα τοιχογραφιών προέρχονται από το Κούριο της Κύπρου. Οι πειραματικές μετρήσεις που πραγματοποιήθηκαν αποδεικνύουν τη χρήση μιας ενδιάμεσης τεχνικής τοιχογράφησης (semi secco), ενώ δεν προσδιορίσθηκε οργανικό συνδετικό υλικό. Το κόκκινο χρώμα αποδίδεται με τη χρήση του ορυκτού αιματίτη και το κίτρινο με τη χρήση του ορυκτού γκαιτίτη. Το πράσινο χρώμα προέρχεται από τη χρωστική πράσινη γη, ενώ το λευκό χρώμα αποδίδεται με την έκθεση του υποστρώματος, καθώς δεν ταυτοποιήθηκαν λευκές χρωστικές. Οι μπλε – γκρι χρωματισμοί είτε προέρχονται από τα ορυκτά γλαυκοφανής και lapis lazuli είτε από το συνδυασμό κάρβουνου, ασβεστίτη και μιας άλλης χρωστικής, ανάλογα με την απόχρωση που επιθυμούσε ο καλλιτέχνης. Η μακροσκοπική και μικροσκοπική παρατήρηση των δειγμάτων έδειξε την προσθήκη άχυρων και άλλων φυτικών υλικών στο υπόστρωμα, όπως επίσης και την προσθήκη τέφρας, στοιχεία που προέρχονται από την Ελληνιστική τεχνολογία κατασκευής κονιαμάτων. Τα αποτελέσματα της ορυκτολογικής ανάλυσης κατηγοριοποιούν τα δείγματα με βάση την τεχνοτροπία κατασκευής του κονιάματος σε τρεις ομάδες. Η πρώτη που περιέχει ασβεστίτη, δολομίτη και χαλαζία, η δεύτερη που περιέχει ασβεστίτη και αμφίβολα, και η τρίτη που συνίσταται από ασβεστίτη και γύψο. Η εμφάνιση του γύψου οφείλεται ενδεχομένως στη χρήση του στην τεχνολογία του κονιάματος ή ίσως να είναι τυχαία λόγω παρουσία του στη σύσταση του πετρώματος. Ο ασβεστίτης εμφανίζεται σε μεγάλο ποσοστό γιατί πιθανόν να χρησιμοποιήθηκε ως συνδετικό μέσο. Ακόμη, η παρουσία του ασβεστίου ερμηνεύεται, καθώς στις μετρήσεις συμμετείχε σε μεγάλο ποσοστό το υλικό του κονιάματος του δείγματος, λόγω της εκτεταμένης διάβρωσης των χρωστικών.
description: The present final study intended to investigate the nature of the pigments and the construction technology of Cyprus wall paintings that are dated back in the late Roman period, by using Scanning Electron Microscope (SEM) and X-ray Powder Diffraction (XRD) techniques. All of the fifteenth wall paintings samples come from the ancient city of Curium in Cyprus. The experimental measurements that took place proved that an intermediate technique was used (semi secco), while at the same time we could not specify the exact organic binder material. The red color is attributed through using the hematite mineral and the yellow through using the goethite mineral. The green color come from the green earth pigment. Finally, the white color is due to the underlayment, as no white pigments were identified. The blue – gray colors come either from the mixture of glaucofane mineral and the lapis lazuli mineral, either from a combination of coal, calcite and another pigment, depending on the color the artist wanted to create. The macroscopically and microscopically examination of the mortar of the samples, reveals the existence of chaff and other floral materials as well as the addition of ashes in the underlayment, clues that are connected to the mortar manufacturing technology of Hellenistic age. The results of the mineralogical analysis lead us to the categorization into three major groups of the samples, according to their mortar construction style. The first group contains calcite, dolomite and quartz, the second calcite and amphiboles, and the third calcite and gypsum. The existence of the gypsum is interpreted probably due to its usage in the mortar technology, or could be accidental because of its presence in the actual matrix of the rock. Calcite was traced in larger amounts and this lead to the hypothesis of the possible use as a binder. Furthermore, the extended erosion of the paintings interprets the existence of calcite in high amount, in the mortar of the studied samples.