Η ανάγνωση online ως κοινωνική πρακτική: Μια διδακτική παρέμβαση σε μαθητές δημοτικού σχολείου
Creators: name: Κατσαφούρου, Μαρία Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: online ανάγνωση
γραμματισμός στο Διαδίκτυο
νέοι γραμματισμοί
online reading
web literacy
new literacies

description: Στη σύγχρονη εποχή τίθενται νέες προκλήσεις που επαναπροσδιορίζουν τόσο την έννοια, όσο και τον σκοπό και τα μέσα διδασκαλίας του γραμματισμού. Από τις βασικότερες προκλήσεις συνιστά η κυριαρχία του Παγκόσμιου Ιστού σε όλο το φάσμα της σύγχρονης ανθρώπινης δραστηριότητας και της πολυεπίπεδης επιρροής που αυτός ασκεί στη διαμόρφωση του ατομικού και κοινωνικού γίγνεσθαι. Αναδεικνύεται, έτσι, επιτακτική η ανάγκη καλλιέργειας νέων δεξιοτήτων και ικανοτήτων, ώστε οι μαθητές να αντεπεξέρχονται κριτικά στον νέο δυναμικά μεταβαλλόμενο online κόσμο. Η παρούσα έρευνα είχε ως στόχο τη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους οι μαθητές του δημοτικού σχολείου πλοηγούνται, αναζητούν, ‘διαβάζουν’ και αξιολογούν κριτικά πληροφοριακούς πόρους του ΠΙ. Επιπλέον, έχοντας κατά νου τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τόσο οι μαθητές στη χρήση του Διαδικτύου στη διδακτική διαδικασία, όσο και οι εκπαιδευτικοί αναφορικά, είτε με τον σχεδιασμό διδακτικής προσέγγισης εστιασμένης στον ΠΙ και την ενσωμάτωση αυτής σε εκπαιδευτικό πλαίσιο, είτε με την υποστήριξη των παιδιών σε σχέση με τη χρήση του Διαδικτύου, δημιουργήθηκε η ανάγκη για το σχεδιασμό και την οργάνωση/εφαρμογή μιας διδακτικής παρέμβασης, στόχο της οποίας αποτέλεσε ο μετασχηματισμός των ήδη χρησιμοποιούμενων από τους μαθητές πρακτικών γραμματισμού στον ΠΙ ως αποτέλεσμα της συμμετοχής τους σε αυτήν.Στην έρευνα συμμετείχαν 25 μαθητές της Στ΄ τάξης ενός Δημοτικού σχολείου της ανατολικής Θεσσαλονίκης. Υλικό της παρέμβασης αποτέλεσαν ιστοσελίδες του Παγκόσμιου Ιστού, πολυτροπικού περιεχομένου, σχετικές με το προσφυγικό ζήτημα. Οι ιστοσελίδες επιλέχθηκαν από την εκπαιδευτικό-ερευνήτρια με βάση την αντικειμενικότητά τους, τον συντάκτη, τον σκοπό τους, τον βαθμό εμπλοκής των παιδιών στη μαθησιακή διαδικασία, το περιεχόμενό τους, την επικαιρότητά τους και το ηλικιακό επίπεδο των μαθητών. Κατά την επιλογή, δόθηκε έμφαση στην ανάπτυξη πολυφωνικού αναγνωστικού σύμπαντος. Πριν την έναρξη της παρέμβασης πραγματοποιήθηκε από τους μαθητές η συμπλήρωση ερωτηματολογίου, σχεδιασμένου από την ερευνήτρια, προκειμένου να διερευνηθούν οι δεξιότητες και οι ικανότητες των μαθητών σχετικά με την πλοήγηση, την αναζήτηση και την κριτική αποτίμηση πληροφοριακών πόρων προερχόμενων από το Διαδίκτυο. Από την ανάλυση των απαντήσεων των παιδιών στα αρχικά ερωτηματολόγια καταγράφηκε η μη εξοικείωσή τους με τον Παγκόσμιο Ιστό, καθώς και η αδυναμία κριτικής ανάλυσης και δημιουργικής αξιοποίησης online πληροφοριών για την παραγωγή γραπτού λόγου. Κατά τη διάρκεια της διδακτικής παρέμβασης, οι μαθητές, εργαζόμενοι σε ομάδες, ενεπλάκησαν στην κριτική αποτίμηση ιστοσελίδων, καθώς και στην επεξεργασία πολυτροπικών κειμένων, τόσο σε προφορικό όσο και γραπτό επίπεδο. Μέσω των απαντήσεων που ακολούθησαν της παρέμβασης διαφάνηκε η βαθμιαία απόκτηση δεξιοτήτων κριτικού γραμματισμού και της ικανότητας κριτικής ανάγνωσης και επεξεργασίας online πληροφοριών. Τα ευρήματα της έρευνας υπογραμμίζουν την ανάγκη οι εκπαιδευτικοί να επαναπροσδιορίσουν το ρόλο τους στον ταχύτατα μεταβαλλόμενο σύγχρονο κόσμο, ώστε, πρωτίστως οι ίδιοι, και εν συνεχεία οι μαθητές τους, να είναι σε θέση, ως κριτικά εγγράμματοι στα μέσα και στην πληροφορία, να [δια]χειρίζονται το Διαδίκτυο ως ένα επικοινωνιακό και δημοκρατικό εργαλείο πληροφόρησης, διάδοσης ιδεών και πολιτικής σκέψης
description: In the age of postmodernity new challenges are posed that redefine both the concept, the purpose and the means of literacy teaching. One of the most important challenges is the dominance of the Web across whole spectrum of modern human activity and the multilevel influence it exercises on the formation of individual and social development. There is a pressing need to cultivate new skills and competences so that students can cope with the new dynamically changing online world. The purpose of the present study was to investigate how primary school pupils navigate, search for, “read” and critically evaluate web resources preselected by the teacher-researcher. Moreover, it emerged the need for designing and organizing/implementing a didactic intervention, the aim of which was to transform the literacy practices already used by students in the Web, as a result of their participation in it. Twenty-five sixth-grade students who attended a state primary school in the city of Thessaloniki, Greece, participated in this study. The materials used consisted of web resources of multimodal content on the refugee issue. Websites were preselected by the teacher- researcher based on specific criteria, such as their objectivity, the author, their purpose, the degree of involvement of children in the learning process, their content, their timeliness and the age level of the students. When choosing, emphasis was placed on the development of a polyphonic reading universe. Before completing the intervention, pupils completed a questionnaire designed by the researcher to explore students' skills and abilities to navigate, search, and critically assess information resources from the Internet. The analysis of children's responses to the initial questionnaires revealed the students’ unfamiliarity with the Web, as well as their weakness to critically analyze and creatively use online information for writing their own texts. During the teaching intervention, the students working in groups, evaluated critiquely the web resources and processed oral and written multimodal texts. The responses given after the completion of the intervention revealed the gradual acquisition of critical literacy skills and the ability to critically read and process online information.Research findings underline the need for educators to redefine their role in the rapidly changing modern world, so that they themselves and their students adopt a critical stance towards web resources. Both teachers and students will thus be able to use the Web as a truly democratic medium for the dissemination of information, knowledge and ideas and for the exercise of political thinking