Ιστορία της μητρόπολης Καστοριάς κατά την περίοδο 1767-1912
Creators: name: Κοντός, Δημήτριος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Μητρόπολη Καστοριάς-Ιστορία
Metropolis Kastorias-History

description: Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η εκκλησιαστική ιστορία της Καστοριάς. Με το θέμα αυτό ασχοληθήκαμε εστιάζοντας το ενδιαφέρον μας στην περίοδο 1767-1912. Το χρονικό αυτό διάστημα αρχίζει με την κατάργηση το 1767 της Αρχιεπισκοπής Αχρίδας και την υπαγωγή της, μαζί με τις μητροπόλεις και επισκοπές της, στη δικαιοδοσία του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινούπολης και τελειώνει το 1912, όταν ο ελληνικός στρατός μπήκε στην Καστοριά και ύψωσε την ελληνική σημαία. Η μελέτη μας διαρθρώνεται σε τέσσερα κεφάλαια. Η συνολική θεώρηση της ιστορικο-εκκλησιαστικής πορείας της πόλης από το 1767 ως το 1912 για λόγους μεθοδολογικούς αλλά και πρακτικούς στηρίχθηκε στη δημιουργία μικρότερων ενοτήτων, που σηματοδοτούν ουσιαστικά τους τέσσερις βασικούς τομείς (την ιστορική διαδρομή, τους μητροπολίτες και το έργο τους, την εκπαίδευση και τα σχολεία, τους ναούς και τα μοναστήρια), αλλά συγχρόνως υπαγορεύουν και τα τέσσερα βασικά κεφάλαια του βιβλίου. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται ψηλάφηση της εκκλησιαστικής διαδρομής της Καστοριάς. Για τα πρώτα χρόνια της ως εκκλησιαστικής επαρχίας επικρατεί σκοτάδι καθώς η ιστορία της χάνεται μέσα στην ιστορία της Αρχιεπισκοπής Αχρίδος Α΄ Ιουστινιανής. Από τον 10ο μέχρι τον 16ο αιώνα σημειώνουμε μερικά ονόματα της εκκλησιαστικής διοίκησης, που αποτελούν φωτεινά ορόσημα στην ιστορική πορεία της πόλης. Μετά τον 16ο αιώνα μπορούμε να συγκροτήσουμε κατάλογο των αρχιερέων της Καστοριάς, αλλά και πάλι όχι πλήρη. Ο αγώνας των μητροπολιτών να διατηρήσουν την εθνική συνείδηση μέσα από την λατρευτική ζωή και την εκπαίδευση ερευνάται στο δεύτερο κεφάλαιο. Από τη μια βλέπουμε την φροντίδα για την σωτηρία του ποιμνίου τους και από την άλλη την αγάπη και τον σεβασμό των Καστοριανών προς τους εκκλησιαστικούς τους άρχοντες, χωρίς βέβαια να λείπουν και οι εξαιρέσεις. Και από τις αρχές του 18oυ αιώνα αρχίζουν να λειτουργούν ανώτερα σχολεία, δείγμα της φιλοπατρίας των καστοριανών αλλά και της αγάπης τους για τα γράμματα. Φωτισμένοι αρχιερείς, προύχοντες αλλά και αξιόλογοι δάσκαλοι έδωσαν ώθηση στο θέμα της παιδείας, όπως βλέπουμε στο τρίτο κεφάλαιο. Οι εκκλησίες και τα μοναστήρια της Καστοριάς, που εξετάζονται στο τέταρτο κεφάλαιο, διατηρούν την βυζαντινή τέχνη όσο λίγες πόλεις της Ελλάδας. Στις διασταυρώσεις των δρόμων ή στις αυλές των σπιτιών ξεπροβάλλουν στέγες ναών. Μικρές ξυλόστεγες βασιλικές που χτίστηκαν από άρχοντες, ενορίτες ή συντεχνίτες και στους οποίους οφείλεται η ανιστόρησή τους. Η τοιχοδομία τους είναι με πλίνθους και πέτρες. Η χρονολόγηση των τοιχογραφιών αρχίζει τον 10ο και φτάνει μέχρι τον 18ο αιώνα. Από τον 17ο αιώνα, με το κτίσιμο των πρώτων αρχοντικών, η πόλη θα αποκτήσει τη νεοελληνική της φυσιογνωμία, που θα διατηρήσει τουλάχιστον ως τον 19ο αιώνα.
description: The ecclesiastical history of Kastoria is of great interest. We deal with the issue focusing our interest on the period of 1767-1912. This period of time starts with the abolition in 1767 of the archdiocese of Ohrid and its admission along with the dioceses and episcopates to the jurisdiction of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople in 1912 when the greek army entered Kastoria and raised the Greek flag. Our study is divided into four chapters. The overall review of the historical and ecclesiastical course of the city from 1767 to 1912 for both methodological and practical reasons relied on the creation of smaller modules which essentially mark the four key areas (the historic route, the bishops' work, the education and the schools, the temples and the monasteries), and also dictate the four main chapters of the book. The first chapter touches on the ecclesiastical route of Kastoria. For its early years as an ecclesiastical province there is darkness as its history is lost in the history of Ohrid A Justinian. From the 10th to 16th century we distinguish a few names of ecclesiastical administration which stand out as bright milestones in the history of the city. After the 16th century we may form a list of the prelates of Kastoria but yet not a complete one. The struggle of the bishops to maintain the national consciousness through the religious life and education is examined in a second chapter. On the one hand we see their care for the salvation of their flock and on the other hand the love and respect of Kastorians for their ecclesiastical rulers with certain exceptions. Senior education schools started operating at the beginning of the 18th century, a sign of the love of Kastorians for their country and education. Enlightened prelates, notables and distinguished teachers gave a boost to education as we see in the third chapter. The churches and monasteries of Kastoria are examined in the fourth chapter and retain their Byzantine art as few other cities. In the crossroads of the streets and the yards, the roofs of temples pop up. Basilicas with a small aisle built by rulers, flock and fellow-craftsmen underlie their wall-painting. Their masonry is of bricks and stones. The dating of walls begins at the 10th century and ends in the 18th century. From the 17th century with the building of the first mansions the city will acquire a modern Greek physiognomy which will last at least to the 19th century.