Παρατηρητήριο υγείας και περιβάλλοντος παιδιών πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης : μια μελέτη σκοπιμότητας για τη διερεύνηση της οπτικής των γονέων σχετικά με τη δημιουργία κοόρτης στη Δυτική Θεσσαλονίκη
Creators: name: Συγκούνα, Αθηνά Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Μελέτη κοόρτης
Παιδιά
Ποιοτική μελέτη
Cohort study
Children
Qualitative study

description: Εισαγωγή: Η σύσταση ενός παρατηρητηρίου υγείας και περιβάλλοντος παρακολούθησης της υγείας των παιδιών σχολικής ηλικίας μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της επίδρασης του εκθεσιώματος στη φυσική πορεία των μη μεταδοτικών χρόνιων νοσημάτων και των πρώιμων εκδηλώσεών τους. Σκοπός: Σκοπός της παρούσας ποιοτικής μελέτης ήταν η διερεύνηση της οπτικής των γονέων/ κηδεμόνων σχετικά με την υλοποίηση μιας μελέτης κοόρτης σε μαθητές πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, η παρούσα μελέτη σκοπιμότητας αποσκοπούσε στην καταγραφή των πιθανών κίνητρων των γονέων να συμμετάσχουν, των ενδεχόμενων προβληματισμών τους, αλλά και των προτάσεων για την αύξηση της συμμετοχής σε μια ερευνητική μελέτη στο σχολικό περιβάλλον. Μέθοδος: Προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν οι γονείς παιδιών της Α΄ τάξης Δημοτικού σε τέσσερις ομάδες εστίασης, που πραγματοποιήθηκαν δια ζώσης σε αντίστοιχο αριθμό δημοτικών σχολείων της Δυτικής Θεσσαλονίκης μετά από ενυπόγραφη ενημερωμένη συγκατάθεσή τους (Μάρτιος-Απρίλιος 2024). Για την ποιοτική ανάλυση των δεδομένων χρησιμοποιήθηκε η μεθοδολογία της θεματικής ανάλυσης περιεχομένου. Αποτελέσματα: Συμμετείχαν συνολικά 22 γονείς, 70% γυναίκες. Οι θεματικές ενότητες που συνοψίζουν το τι θα κινητοποιούσε τους γονείς να συμμετάσχουν ήταν: 1. Η παρακολούθηση της εξέλιξης της υγείας του παιδιού στο σχολείο (1α. Δυνατότητα ανατροφοδότησης αποτελεσμάτων συμβάλλοντας στη δημιουργία ενός ατομικού ιστορικού, 1β. Δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης καταστάσεων που μπορούν να αντιμετωπιστούν π.χ παχυσαρκίας, χρήσης συσκευών οθόνης, 1γ. Δυνατότητα ελέγχου για παράγοντες που δεν αξιολογούνται στον τακτικό παιδιατρικό έλεγχο π.χ επίδραση χημικών ουσιών, περιβάλλοντος), 2. Η απλότητα του σχεδιασμού- απουσία ταλαιπωρίας για παιδιά και γονείς, 3. Η εμπιστοσύνη στον ακαδημαϊκό φορέα υλοποίησης, 4. Τα μακροπρόθεσμα οφέλη για τις επόμενες γενιές, 5. Η δημιουργία ενός ελληνικού μητρώου βιολογικών δεδομένων όπως και σε άλλες χώρες/ αλλαγή κουλτούρας, 6. Η απουσία οικονομικής επιβάρυνσης των γονέων. Στα θέματα προβληματισμού περιλαμβάνονταν: 1. Η αγωνία μελλοντικής εκμετάλλευσης προσωπικών δεδομένων, 2. Το αίσθημα ανασφάλειας σχετικά με τη μακροχρόνια αποθήκευση βιολογικών δειγμάτων και 3. Η πολυετής δέσμευση, με αντίλογο ωστόσο από άλλους συμμετέχοντες. Οι προτάσεις βελτίωσης που έγιναν με στόχο την αύξηση της συμμετοχής αφορούσαν: 1. Τον τρόπο προσέγγισης των γονέων μέσω (1α. Φυλλαδίου ενημέρωσης, 1β..Ενημερωτικών συναντήσεων δια ζώσης στο σχολικό περιβάλλον, 1γ. Αξιοποίησης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης), 2. Το μήνυμα της ενημέρωσης (2α. Διασφάλιση προσωπικών δεδομένων, 2β. Απουσία ταλαιπωρίας για παιδιά και γονείς, 2γ. Ευκαιρία μακροχρόνιας παρακολούθησης των παιδιών), καθώς και 3. Την παροχή επιπρόσθετων κινήτρων (3α. Οφέλη για τους γονείς με εκπαίδευση από ειδικούς επιστήμονες, 3β. Γνωστοποίηση συγκριτικών αποτελεσμάτων σχολείων, 3γ. Οικονομικά κίνητρα), που θα συνεπικουρούσαν στην επιτυχία του εγχειρήματος. Συμπεράσματα: Η εφαρμογή μιας μελέτης κοόρτης στα δημοτικά σχολεία κρίνεται υλοποιήσιμη, εφόσον δοθεί ιδιαίτερο βάρος στην αναλυτική ενημέρωση των γονέων, προκειμένου να γίνουν αντιληπτά τα οφέλη, αλλά και να αποσαφηνιστούν θέματα ηθικής και δεοντολογίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η βέλτιστη συμμετοχή. Τα αποτελέσματά της παρούσας μελέτης σκοπιμότητας μπορούν να αξιοποιηθούν στον σχεδιασμό μελλοντικών ερευνητικών μελετών σε παιδικούς πληθυσμούς στη χώρα μας, λαμβάνοντας υπόψη την οπτική των γονέων, για τα κίνητρα, τους προβληματισμούς, καθώς και τις προτάσεις τους για την κινητοποίηση της συμμετοχής τους.
description: Introduction: The establishment of a health observatory and health monitoring environment of school children can contribute to a better understanding of the effect of exposure on the natural course of non-communicable chronic diseases and their early manifestations. Aim: The purpose of the qualitative study was to capture the perspective of parents regarding the elements that would motivate them, but also those that would discourage them from participating with their children in a cohort study. Materials and Methods: Parents of 1st grade elementary school children were invited to participate in focus groups, conducted live in four elementary schools after signed informed consent (March-April 2024). For the qualitative analysis of the data, the thematic content analysis methodology was used. Results: A total of 22 parents participated, 70% women. The themes summarizing what would motivate parents to participate were: 1. Monitoring the child's health progress at school, (1a. Ability to provide feedback on results, contributing to the creation of an individual history, 1b. Ability to detect conditions that can be treated early, e.g. obesity, use of screen devices, 1c. Ability to control for factors that are not evaluated in regular pediatric check-ups, e.g. the effect of chemicals, environmental factors) 2. The simplicity of the design - absence of discomfort for children and parents, 3. The trust in the academic implementing body, 4. The long-term benefits for the next generations, 5. The creation of a Greek biological data registry as in other countries/cultural change, 6. The absence of financial burden on parents. The issues of concern included: 1. The anxiety of leaking personal data and research results to "malicious" third parties, 2. The feeling of insecurity regarding the long-term storage of biological samples and 3. The multi-year commitment, however, with counterarguments from other participants. The suggestions for improvement made with the aim of increasing participation concerned: 1. The way to approach parents through (1a. Information leaflet, 1b. In-person information meetings in the school environment, 1c. Utilization of social media), 2. The message of the information (2a. Ensuring personal data, 2b. Absence of inconvenience for children and parents, 2c. Opportunity for long-term monitoring of children) as well as 3. The provision of additional incentives (3a. Benefits for parents with training from specialist scientists, 3b. Disclosure of comparative school results, 3c. Financial incentives), which would contribute to the success of the project. Conclusions: The implementation of a cohort study in primary schools is considered feasible, as long as special emphasis is given to the detailed information of the parents, in order to realize the benefits, but also to clarify moral and ethical issues in order to ensure optimal participation.