Αναπηρία και δυσμορφία στην αρχαία ελληνική τέχνη
Creators: name: Τάσιου, Ανθία Σπυρίδωνα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Αναπηρία/Δυσμορφία
Αγγειογραφία
Χωλότητα
Disability/malformation
Vase painting
Lameness

description: Αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας είναι η πρόσληψη της αναπηρίας μέσα από την αρχαία ελληνική τέχνη, και συγκεκριμένα μελετώντας τα πολλαπλά παραδείγματα της αρχαιοελληνικής αγγειογραφίας, κυρίως της αρχαϊκής και κλασικής εποχής, σε συνδυασμό με τις γραπτές πηγές. Η αναπηρία έχει καθιερωθεί ως μία έννοια που γίνεται κατανοητή με ποικίλους τρόπους, ανάλογα τη χρονική στιγμή και το πολιτιστικό πλαίσιο στα οποία εντοπίζεται. Από τους πολλαπλούς ορισμούς που έχουν δοθεί σήμερα από τη σύγχρονη ιατρική βιβλιογραφία αποδεικνύεται ότι η αναπηρία δεν είναι πρόβλημα υγείας αλλά μία περίπλοκη κατάσταση η οποία προκύπτει από τη διαδικασία ένταξης και αποδοχής των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του σώματος ενός ανθρώπου στην κοινωνία που ζει. Επίσης, στη συγκεκριμένη εργασία δίνεται έμφαση στην απεικόνιση της αναπηρίας και της δυσμορφίας γενικότερα στην αρχαία ελληνική αγγειογραφία με μορφές από τη σφαίρα της μυθολογίας, όπως ο Ήφαιστος, της τραγωδίας, όπως ο Οιδίποδας, αλλά και της κωμωδίας όπως οι κωμαστές και νάνοι. Άλλο ένα θέμα που εξετάστηκε ήταν οι απεικονίσεις του γήρατος, ως μέρος της «δυσμορφίας» με την έννοια της ασχήμιας που έρχεται σε αντιπαράθεση με το κλασικό ελληνικό ιδεώδες του όμορφου καλογυμνασμένου νεανικού σώματος. Τέλος, μια συμπληρωματική παράμετρος αφορά τις ψυχικές διαταραχές που αποτυπώνονται στην τέχνη, χωρίς να μελετώνται εκτενώς, εφόσον η έρευνα επικεντρώνεται στις απεικονίσεις της σωματικής αναπηρίας. Κλείνοντας, αρχική πρόθεση ήταν να μελετηθεί σκελετικό υλικό που να σχετίζεται με την αναπηρία ή δυσμορφία, ωστόσο δεν κατέστη δυνατό, γιατί στον Ελλαδικό χώρο υπάρχει αρκετά περιορισμένο υλικό που δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων. Κρίθηκε σκόπιμο, να προστεθεί στο τέλος της εργασίας ένα παράρτημα αρχαιοελληνικών όρων, σχετικών με την αναπηρία. Κεντρικό συμπέρασμα της έρευνας αποτελεί το γεγονός ότι η αρχαία ελληνική τέχνη αποδεικνύει πως η αναπηρία στην αρχαία ελληνική κοινωνία δεν ήταν ένα απλό βιολογικό γεγονός, αλλά ένα πολύπλευρο φαινόμενο με πολιτικοκοινωνικές διαστάσεις.
description: The subject of this thesis is the perception of disability through ancient greek art, observing multiple iconographic examples of ancient greek culture mainly of the archaic and classical era in combination with the written sources. Disability has been established as a concept that is understood in a variety of ways, depending on the time and cultural context in which it is located. The multiple definitions given today by the modern medical literature prove that disability is not a health problem but a complex condition that arises from the process of integration and acceptance of the special characteristics of a person's body in the society he lives in. Also, in this thesis, emphasis is placed on the depiction of disability and deformity in general in ancient Greek vase painting, focusing on figures from the sphere of mythology, such as Hephaestus, from the sphere of tragedy, such as Oedipus and comedy, such as komast dancers and dwarfs. Another topic examined was the depictions of old age, as part of "deformity" in the sense of ugliness contrary to the classical Greek ideal of a beautiful well-trained young body. Finally, another issue under consideration is the use of ramps in healing sanctuaries. The research is at an early stage and requires further investigation to conclude whether their construction served access for people with mobilities problems. This was impossible to study in the context of this master's thesis, since it focuses on disability depictions in vase painting. To conclude, the original intention was to study skeletal material associated with disability or deformity, but it was not possible, because in Greece there is a quite limited material that does not allow us to reach safe conclusions. At the end of the thesis, there is also an appendix of ancient Greek terms, related to disability. Examples from ancient Greek art demonstrate that disability in ancient greek society was not a simple biological fact, but a multifaceted phenomenon with political and social dimensions.
description: Σε συνεργασία με: Ιστορίας και Εθνολογίας (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης)