Οβίδιος, Epistulae Heroidum 12: Η Μήδεια ξαναγράφει την ιστορία της.
Creators: name: Πολυτάκης, Φώτιος Ευθυμίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Μήδεια
Επιστολές Ηρωίδων του Οβιδίου
πρόσληψη του μύθου
Medea
Epistulae Heroidum of Ovid
Reception of the Myth

description: Το βασικό αντικείμενο αυτής της εργασίας είναι η εξέταση της οπτικής της οβιδιακής ηρωίδας της 12ης επιστολής των Epistulae Heroidum. Το κείμενο είναι μία επιστολή από τη Μήδεια στον Ιάσονα, στην οποία η Μήδεια προσπαθεί να υπενθυμίσει στον σύζυγό της τις ευεργεσίες και τη βοήθεια που προσέφερε σε αυτόν προκειμένου να αποκτήσει το χρυσόμαλλο δέρας και έπειτα να πάρει εκδίκηση από τον Πελία, ο οποίος σφετερίστηκε τον θρόνο της πατρίδας του Ιάσονα, της Ιωλκού. Η επιστολή αποστέλλεται στον Ιάσονα μετά τον γάμο του με την κόρη του Κορίνθιου βασιλιά, την Κρέουσα. Ο αναγνώστης έχει την ευκαιρία να παρακολουθήσει στίχο προς στίχο όλη την πνευματική και ηθική διεργασία της ηρωίδας, καθώς η ίδια λαμβάνει τον ρόλο του συγγραφέα στην επιστολή, δίνοντας την εντύπωση πως ο Οβίδιος είναι εξ ολοκλήρου απών από την συγγραφική διαδικασία. Αυτή η φαινομενική απουσία του συγγραφέα της συλλογής προσφέρει στην ηρωίδα τη δυνατότητα να δημιουργήσει ένα μοναδικό προφίλ, διαμορφωμένο σύμφωνα με την οπτική της έτσι ώστε να εξυπηρετεί την δική της ρητορική ενάντια στον ήρωα. Αυτό το επιτυγχάνει χρησιμοποιώντας τις δύο βασικότερες πηγές του κειμένου, τη Μήδεια του Ευριπίδη και το ελληνιστικό έπος του Απολλώνιου Ρόδιου, τα Αργοναυτικά. Η εργασία αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η ηρωίδα ενσωματώνει τον μύθο στο κείμενό της από την οπτική της ώριμης γυναίκας που έχει βιώσει το παρελθόν του νεαρού κοριτσιού του ελληνιστικού έπους και το παρελθόν της ώριμης και προδομένης γυναίκας και συζύγου της ευριπίδειας τραγωδίας, μία οπτική που διακρίνεται για τη ρητορική της. Η οβιδιακή Μήδεια είναι ένας χαρακτήρας που προσπαθεί να υπερασπιστεί τον εαυτό της μέσα από την λογοτεχνική παράδοση και να δικαιολογήσει οποιαδήποτε πράξη στην οποία θα την οδηγήσει η υπεράσπισης της αξιοπρέπειας της προδομένης γυναίκας, όπως η παιδοκτονία, μία από τις πιο απάνθρωπες πράξεις της ηρωίδας, η οποία ωστόσο την κατέστησε ως έναν από τους πιο τραγικούς και συνάμα θαυμαστούς χαρακτήρες της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας. Η persona του Οβιδίου δεν δίνει την εντύπωση πως έχει την εκδίκηση στο μυαλό της. Προβάλλει τον εαυτό της ως μία στοργική μάνα, πολύ μακριά από τον χαρακτήρα της γυναίκας εκείνης που σκοτώνει τα παιδιά της για να πάρει εκδίκηση και να υπερασπιστεί την αξιοπρέπειά της. Το γεγονός αυτό δημιουργεί μία ειρωνεία που μόνο ο εξωτερικός αναγνώστης (doctus lector) είναι σε θέση να αντιληφθεί σε αντίθεση με τον Ιάσονα που βρίσκεται σε πλήρη άγνοια. Μόνο στο τέλος της επιστολής η ηρωίδα υπαινίσσεται μία πιθανή τιμωρία και εκδίκηση των εχθρών της. Συνοψίζοντας, η οπτική που η παρούσα εργασία προσπαθεί να αναδείξει δημιουργεί μία μοναδική λογοτεχνική persona, η οποία, από τη μία παρουσιάζει τη Μήδεια ως την προδομένη γυναίκα που έχει κάνει τα πάντα για τον έρωτα, από την άλλη απεικονίζει τον Ιάσονα χωρίς ηθικούς φραγμούς και χωρίς τα ηρωικά χαρακτηριστικά του ελληνιστικού έπους, δημιουργώντας έτσι μία άκρως συμπαθητική φιγούρα της γυναίκας από την Κολχίδα.
description: The main subject of this essay is the examination of the perspective of the ovidian heroine of the 12th epistle of Epistulae Heroidum. The text is a letter from Medea to Jason, in which Medea tries to remind to her husband the benefaction and assistance that she offered to him so as to obtain the golden fleece and after that take revenge against Pelias who usurped the throne of Jason’s hometown, Iolcos. The letter is sent by Medea to Jason, after his wedding with the daughter of the Corinthian king, Creousa. The reader has the chance to follow line by line the mental and moral process of the heroine through her epistle, as she has the role of the writer and gives the impression that Ovid is totally absent from the writing process. This apparent absence offers to the heroine the possibility to create a unique profile shaped according to her own perspective in order to serve her own rhetoric against the hero. She succeeds in doing that by using two well- known sources, the Medea of Euripides and the Hellenistic epic of Apollonius Rhodius, the Argonautica. The essay shows how the heroine incorporates the myth in her text from the perspective of the mature woman who has experienced both the past of the young girl of the Hellenistic epic and the past of the mature, betrayed woman and wife of the euripidean tragedy, a perspective which is highly rhetoric and uses the literary tradition to serve the purpose of her letter. One encounters here an ovidian persona combining the innocence of the Argonautica girl and the maturity of the betrayed tragical figure of Euripides. The Ovidian Medea is a character who tries to defend herself through literary tradition and excuse any act that the dignity of a betrayed woman will bring such as the infanticide, one of the most inhumane acts of the heroine which rendered Medea as one of the most tragic and also admirable characters of the ancient Greek tragedy. Ovid’s persona does not give the impression of having only revenge on her mind. She shows herself as a tender mother far away from the woman who kills her children for her dignity. This creates an irony which only the external reader (doctus lector) and not Jason is able to understand and only at the end of her letter does she imply a probable punishment and revenge of her enemies. In conclusion, the perspective that the essay tries to feature builds a unique literary persona, who, on the one hand presents herself as the betrayed woman who has done everything for love and, on the other hand, portrays Jason with no moral barriers and without the heroic characteristics of the Hellenistic epic and thus this perspective creates a likeable figure of the Colchian woman.