Ανάπτυξη πολυδιάστατων διαχωριστικών συστημάτων για τον προσδιορισμό αντιυπερτασικών φαρμάκων με την τεχνική της υγρής χρωματογραφίας υψηλής απόδοσης (HPLC) και με χημειομετρικές τεχνικές υπεριώδους
Creators: name: Πελτέκης, Νικόλαος Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: αντιυπερτασικά
υγρή χρωματογραφία
φασματοφωτομετρία υπεριώδους-ορατού
antihypertensive
high performance liquid chromatography
Uv- Vis

description: Ο προσδιορισμός εννέα αντιϋπερτασικών ουσιών και ο διαχωρισμός τους με εφαρμογή σύγχρονων τεχνικών ενόργανης χημικής ανάλυσης ήταν ο στόχος της συγκεκριμένης ερευνητικής εργασίας. Οι τεχνικές που εφαρμόστηκαν για τον προσδιορισμό τους ήταν η χημειομετρική τεχνική «παραγώγισης λόγων» με Φασματοφωτομετρία Υπεριώδους-Ορατού (UV), η μέθοδος των Μερικών Ελαχίστων Τετραγώνων σε Λανθάνουσες Δομές (PLS) και η Υγρή Χρωματογραφία Υψηλής Απόδοσης (HPLC). Αρχικά, προσδιορίστηκαν οι ουσίες με την τεχνική της Υγρής Χρωματογραφίας Υψηλής Απόδοσης και την εφαρμογή ενός Δ-διασταυρούμενου παραγοντικού σχεδιασμού, με σκοπό να επιτευχθεί η βελτιστοποίηση των παραμέτρων που επηρεάζουν τις συνθήκες διαχωρισμού. Με βάση τον συγκεκριμένο πειραματικό σχεδιασμό μελετήθηκε η συμμετοχή των τριών διαλυτών σε διάφορες τιμές pH, με απώτερο στόχο την επίτευξη των επιθυμητών τιμών των αποκρίσεων. Η κινητή φάση που επιλέχθηκε για τον προσδιορισμό των ουσιών ήταν μίγμα μεθανόλης: ακετονιτριλίου:υδατικού διαλυματος οξικού αμμωνίου 0.05Μ (pH 3.1) σε αναλογία 19/ 26/ 55. Στις συγκεκριμένες συνθήκες πραγματοποιήθηκε ο προσδιορισμός των εννέα αντιϋπερτασικών ουσιών με ικανοποιητικούς διαχωρισμούς και σχετικά μικρούς χρόνους κατακράτησης της χλωροπρομαζίνης και της σπειρονολακτόνης. Η αξιοπιστία της μεθόδου ελέγθηκε ως προς την ακρίβεια (%Recovery=100±1.5) και την επαναληψημότητα στο διάστημα μιας(%RSD&lt;2) και τριών ημερών(%RSD&lt;3.1) και κρίθηκε ικανοποιητική. Στην συνέχεια, προσδιορίστηκαν οι ίδιες ουσίες με την τεχνική της Φασματοφωτομετρίας Υπεριώδους-Ορατού σε φάσματα μηδενικής τάξης προκειμένου να προσδιοριστούν μεμονομένες σε δείγματα ή φαρμακευτικευτικά σκευάσματα. Ο προσδιορισμός των αντίστοιχων ουσιών ανά ζεύγη επιτευχθηκε με την χρήση της τεχνικής &lt;&lt; Παραγώγισης Φασματικών Λόγων&gt;&gt; (Derivative Ratio). Η μέθοδος προϋποθέτει τη διαίρεση όλων των φασμάτων απορρόφησης της μιας ουσίας με το φάσμα απορρόφησης της άλλης σε διάλυμα συγκριμένης συγκέντρωσης. Στον ακόλουθο πίνακα, δίνονται συγκεντρωτικά τ’ αποτελέσματα, σύμφωνα με τα οποία, διαπιστώνεται ότι η συσχέτιση των συγκεντρώσεων με τις απορροφήσεις είναι γραμμική και η μέθοδος ευαίσθητη. Τέλος, πραγματοποιήθηκε ο προσδιορισμός των ίδιων ουσιών με την πολυπαραγοντική μέθοδο των Μερικών Ελαχίστων Τετραγώνων (PLS). Ο στόχος της τεχνικής ήταν να ληφθούν οι τελικές ανακτήσεις για τις ουσίες στα δυαδικά μίγματα, από σύγκριση των πειραματικών και πραγματικών συγκεντρώσεων κάθε ουσίας στο μίγμα. Τέλος, παρασκευάσθηκε μια σειρά μικτών δειγμάτων των εννέα δραστικών ουσιών (ανά 2 ζεύγη), σε διάφορες συγκεντρώσεις και ακολούθησε μια συγκριτική μελέτη του ολικού ποσοστού (%) των τιμών ανάκτησης, με σκοπό να γίνει σύγκριση των τεχνικών που εφαρμόστηκαν και να κριθεί ποια είναι η καταλληλότερη. Παρακάτω, δίνεται ένας συγκεντρωτικός πίνακας με τις τιμές ανάκτησης των ουσιών. Από τον συγκεντρωτικό πίνακα διαπιστώνεται ότι γενικότερα καλύτερα ποσοστά ανακτήσεων (%) των ουσιών στα μίγματα, λαμβάνονται με εφαρμογή της μεθόδου της Υγρής Χρωματογραφίας Υψηλής Απόδοσης. Συγκριτικά, με την τεχνική των Μερικών Ελαχίστων Τετραγώνων, το ποσοστό ανάκτησης ήταν σε όλα τα δείγματα καλύτερο, με εξαίρεση στα δείγματα της νιφεδιπίνης που προέκυψαν παρόμοια αποτελέσματα. Η τεχνική της HPLC, κρίνεται πιο αξιόπιστη μέθοδος σε σχέση με την τεχνική UV, για τις προσδιοριζόμενες ουσίες. Εξαίρεση αποτελούν τα δείγματα της προπρανολόλης και της μινοξιδίλης, όπου τα ποσοστά ανάκτησης (%), κρίνονται αρκετά ικανοποιητικά, εφαρμόζοντας τις 2 τεχνικές για τον προσδιορισμό τους. Η σύγκριση της τεχνικής (PLS), με τη μέθοδο της Φασματοφωτομετρίας –Υπεριώδους, απέδειξε ότι καλύτερες τιμές ανακτήσεων έχουμε με τη δεύτερη τεχνική, με εξαίρεση στα διαλύματα της νιφεδιπίνης. Οι ανακτήσεις των μιγμάτων της βεραπαμίλης βρέθηκαν παρόμοιες, ενώ οι ανακτήσεις της σπειρονολακτόνης και της φουροσεμίδης στο μίγμα με την μινοξιδίλη, κρίνονται καλύτερες με την τεχνική UV, αλλά με σημαντική απόκλιση από το επιθυμητό αποτέλεσμα (100 %). Συμπερασματικά, τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι τιμές των (%) ανακτήσεων που προέκυψαν από όλες τις μεθόδους είναι πολύ καλές, γεγονός που επιβεβαιώνει την πολύ καλή ακρίβεια τόσο των χρωματογραφικών, όσο και των φασματοφωτομετρικών μεθόδων αποδεικνύοντας την καταλληλότητας τους σε αναλύσεις ρουτίνας.
description: The purpose of the current study was the determination and separation of antihypertensive drugs with new analytical techniques. Ultraviolet-Visible Spectroscopy, Partial Least Squares (PLS) and High Performance Liquid Chromatography, were techniques that applied for the determination of antihypertensive drugs. The experiments were conducted in an organized quality control laboratory, with modern equipment, (Laboratory of Pharmaceutical Analysis). Firstly, antihypertensive drugs were determinated by High Performance Liquid Chromatography. A Crossed D-Optimal Factorial Design was applied in order to identify and optimize the factors affecting the quality of the separation. The participation of three solvents at different values of pH studied, according to D-Optimal Factorial Design, in order to find acceptable limits for responses. The mobile phase for the determination of drugs consisted from methanol/ acetonitrile/ water and the ratio was 19/ 26/ 55, correspondently. The value of pH was 3.1. At these conditions, responses were within the acceptable limits and nine antihypertensive drugs were separated. The validation of the method included the control of repeatability. The results were within the acceptable limits.Then, antihypertensive drugs were determinated by Ultraviolet-Visible Spectroscopy technique. The results for the determination of three drugs were within the acceptable limits. The drugs were determinated also by the method of Derivative Ratio. In this experiment, phentolamine was determinated twice, and the method was reliable for the determination of four drugs. After, five mixtures of drugs (2 pair in mixture) prepared at different concentrations. Absorbance’s, concentrations and recoveries of a drug in the mixture were measured, in order to estimate the reliability of method. In the final stage, drugs were determinated by the method of Partial Least Squares. The purpose was to compare predicted and standard concentrations, in order to find recovery for a drug in the double mixture. Then, recoveries of drugs were compared, in order to find which of technique that applied for this experiment, was more suitable. Conclusions can be refered from the table. Generally, best recoveries for drugs have got when when the High Performance Liquid Chromatography was applied. Comparing this technique with the method of Partial Least Squares, it concluded that the percent (%) of recovery was better in all samples, expect from samples of nifedipine and verapamil. In these samples, results were almost the same. Best recoveries have got in samples of propranolol and minoxidil when the UV-Visible Spectroscopy and HPLC technique were applied. Comparing HPLC with UV, it concluded that the percent (%) of recovery was better in all samples, when the first technique was applied, expect from samples of minoxidil and propranolol. Comparing PLS with UV, it concluded that the percent (%) of recovery was better in all samples, when the second technique was applied, expect from samples of nifedipine and verapamil. Results for recoveries in samples of nifedipine was better by the method of PLS and almost the same in samples of verapamil. Recoveries in samples of spironolactone and furosemide in double mixture with minoxidil, were better by technique of UV, but the results had big variance from the desirable value (100%).