Μουσειολογική θεωρία και η ιδεολογική της χρήση σε αφηγήματα μουσείων: εφαρμογή σε τρία παραδείγματα
Creators: name: Νίτσιου, Παρασκευή Θ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Μουσείο
Μουσειολογία
Εφαρμοσμένη Μουσειολογία
Νοηματικός μουσειολογικός Σχεδιασμός
Museum
Museology
Applied Museology
Museum concept

description: Η διατριβή κινείται μεταξύ μιας ελλείπουσας μουσειολογικής θεωρίας και μιας πλεονάζουσας μουσειακής πρακτικής. Ερευνητικό αντικείμενο της διατριβής αποτελεί η προσέγγιση ενός μουσειολογικού θεωρητικού προβληματισμού σε σχέση με το σχεδιασμό του μουσειολογικού αφηγήματος σε ελληνικά μουσεία σήμερα. Eπιχειρεί να προσεγγίσει μια μουσειολογική θεωρία και την ιδεολογική της χρήση σε αφηγήματα που αφηγούνται τα μουσεία, μέσα από τη μουσειακή παρουσίαση του υλικού πολιτισμού. Η θεωρία αυτή μπορεί να αφορά τόσο τον κοινωνικό ρόλο των μουσείων και τη θεσμική πολιτική τους υπόσταση, όσο και τον μουσειολογικό λόγο που διατυπώνεται, μέσω των δράσεων, και κυρίως των εκθεσιακών, και του μουσειολογικού-νοηματικού σχεδιασμού, καθώς και τη συμμετοχή τους σε και την αφόρμησή τους από κοσμοαντιληπτικά περιβάλλοντα, ιδεολογικές στάσεις και θεωρητικές προσεγγίσεις. Η διατύπωση μιας μουσειολογικής θεωρίας σήμερα προϋποθέτει την αναζήτηση μιας ιστορίας της μουσειολογίας, μέσα και από την ιστορία των μουσείων και την διαφοροποίηση του ρόλου τους διαχρονικά στα αντίστοιχα κοινωνικά περιβάλλοντα. Επιπλέον, στο πλαίσιο της διατριβής αναπτύσσεται ένα μοντέλο μεθόδου για τη διαδικασία μουσειολογικού-νοηματικού προγραμματισμού και σχεδιασμού. Με δεδομένο ότι το μουσειολογικό αφήγημα συγκροτείται από τις ομάδες των αντικειμένων και τις μεταξύ τους σχέσεις, το συνοδευτικό ερμηνευτικό υλικό, τα κείμενα και βέβαια τον αρχιτεκτονικό μουσειολογικό λόγο, δηλαδή το μουσειολογικό-νοηματικό πλαίσιο και το μουσειολογικό-αρχιτεκτονικό περιβάλλον, το μοντέλο διερευνά τρία παραδείγματα εκθέσεων σε μουσεία, όπου μπορούν να εντοπιστούν οι θεωρητικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις που χρησιμοποιήθηκαν και να ανιχνευθούν, κατά το δυνατόν, τα ιδεολογικά προστάγματα των συντελεστών της έκθεσης, (επιμελητές, μουσειολόγοι, αρχιτέκτονες-μουσειολόγοι, κύριος του έργου, μουσειοπαιδαγωγοί, κ.ά.) στην ερμηνεία του υλικού πολιτισμού. Για το μοντέλο αυτό χρησιμοποιήθηκαν ως πεδίο εφαρμογής τρία παραδείγματα μουσειακών εκθέσεων με απολύτως διαφορετικό περιεχόμενο: Το Λαογραφικό Μουσείο Βελβεντού, το Μουσείο της Ιεράς Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης και το Μουσείο Οίνου Γεροβασιλείου. Η εκτεταμένη και αναλυτική ανάπτυξη αυτού του μοντέλου, στοχεύει στην κάλυψη ενός σοβαρού κενού που υπάρχει στο πεδίο της εφαρμοσμένης μουσειολογίας, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς. Συγκεκριμένα, η διατριβή συγγράφει μια ιστορία της μουσειολογίας, προχωρά στη διατύπωση μιας μουσειολογικής θεωρίας, ως ένα σώμα θεωρητικών προσεγγίσεων οι οποίες υποστηρίζουν τη διαδικασία επεξεργασίας ενός μοντέλου μεθόδου μουσειολογικού-νοηματικού προγραμματισμού και σχεδιασμού, το οποίο ελέγχει σε τρία παραδείγματα μουσειακών εκθέσεων.
description: The present thesis is trying to cover a somehow lacking museological theory and an overwhelmed museological practice. The object of research consists of approaching a museological theoretical argumentation with respect to the museological narrative design in Greek museums today. In other words the effort is put on the ideological application of the museological theory while interpreting narrations that are presented by material culture. The specific theory applies on both the social role of museums and their institutional political status and the museological discourse that is expressed through activities, mostly exhibitional, and of the museological conceptual design, as well as on their participation in social contexts, ideological attitudes and theoretical approaches. The formation of a museological theory today requires the search of the history of museology that lies within the history of museums and the diversification of their role over time in their respective social contexts. Moreover, within the framework of the specific thesis a methodological model is developed regarding the process of the museological conceptual design. Given that the museological narrative is composed by groups of objects and the relation between them, the accompanying explanatory material, the texts and most importantly the architectural museological discourse, which is the museological conceptual framework and the museological architectural context, the model examines three examples of exhibitions in museums, where the theoretical approaches that were used/applied could be detected, and where possible, the ideological concepts of the contributors to the exhibition, (curators, museologists, architects-museologists, museum educators, etc) in the interpretation of material culture. For this specific model χρησιμοποιήθηκαν ως πεδίο εφαρμογής three examples of museum exhibitions with completely different objects of display were used as applied field: the Folk Museum of Velvento, the Museum of the Holy Metropolis of Thessaloniki and the Wine Museum of Gerovasiliou. The extensive and detailed development of the specific model aims at filling a gap in the field of applied museology, not only in Greece but also internationally. Specifically, the thesis presents a history of museology, moves on to the formulation of a museological theory, as a corpus of theoretical approaches that supports the processing of a model of a methodology regarding the museological conceptual programming and design, that applies in the three aforementioned examples of museum exhibition.