Ευρωπαϊκές πολιτικές ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό: μία κριτική προσέγγιση:
Creators: name: Σπανού, Ελένη Ηρακλή
name: Σηφάκη, Μυρτώ Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Κοινωνικός αποκλεισμός
Ευρωπαϊκές πολιτικές
Υγεία-Πρόνοια
Social exclusion
European policies
Health-Welfare

description: Ένα θεμελιώδες ερώτημα που πρέπει να απασχολεί τους μελετητές των φαινομένων φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού, αποστέρησης, περιθωριοποίησης κ.λπ, είναι το κατά πόσον τα φαινόμενα αυτά, που περιγράφονται υπό την ομπρέλα του δημοφιλούς στον πολιτικό λόγο όρου «κοινωνικός αποκλεισμός», μπορούν να αντιμετωπιστούν συνολικά μέσα από προγράμματα ή ακόμα και το κατά πόσον η αντιμετώπισή τους αποτελεί πραγματικά στόχο του πολιτικού σχεδιασμού. Αρχικός στόχος της εργασίας αυτής ήταν η μελέτη, καταγραφή και κριτική επισκόπηση των ευρωπαϊκών πολιτικών ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό τα τελευταία 30 χρόνια. Αφορμή για την υλοποίηση της αποτέλεσε η αποτύπωση της εμπειρίας του “Έργου για την άρση των εμποδίων κοινωνικής ένταξης και εργασιακής ενσωμάτωσης κοινωνικά αποκλεισμένων ομάδων” το οποίο υλοποιήθηκε από το Τμήμα Ψυχολογίας του Α.Π.Θ. από το 2005 έως το 2008, στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας στα πλαίσια του Μέτρου 1.4 του Ε.Π. “Υγεία - Πρόνοια” και στο οποίο οι γράφουσες συμμετείχαν σε εθελοντική βάση. Το έργο απευθυνόταν σε άτομα που διατρέχουν τον κίνδυνο αποκλεισμού από την αγορά εργασίας με στόχο την ενεργητική εμπλοκή τους, στο προσωπικό υπηρεσιών υγείας, πρόνοιας και προώθησης στην απασχόληση και σε χώρους εργασίας ατόμων ευπαθών ομάδων. Η αποτύπωση των καινοτόμων στοιχείων που εισήγαγε το έργο αλλά και ταυτόχρονα η κριτική αποτίμηση της συνολικής εφαρμογής του αποτελούν στόχους της μελέτης αυτής. Υποστηρίζεται ότι, παρά τις εγγενείς αδυναμίες στην εφαρμογή του συγκεκριμένου και παρόμοιων έργων ή προγραμμάτων, οι καινοτομίες του έργου, κυρίως όσον αφορά την πρόταση ενός νέου επιστημονικού παραδείγματος για τον κοινωνικό αποκλεισμό, την ανάδειξη του «λόγου των αποκλεισμένων» και ενός διαφορετικού ρόλου του «ειδικού» μέσα σε αυτό, αξίζει να αποτελέσουν παράδειγμα «καλών πρακτικών», και ακόμα και αναγκαστικές προϋποθέσεις για την εφαρμογή αντίστοιχων έργων και προγραμμάτων. Μεγάλο μέρος της μελέτης καταλαμβάνουν οι πολλαπλές θεωρητικές προσεγγίσεις του κοινωνικού αποκλεισμού, ο ίδιος ο όρος «κοινωνικός αποκλεισμός» και τέλος η μονοδιάστατη επικράτησή του στον πολιτικό λόγο και στην πολιτική ατζέντα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς και τα ερωτήματα που προκύπτουν από αυτή την κυριαρχία του όρου. Επιχειρείται, επομένως, μία σύνδεση ανάμεσα σε εννοιολογικά και θεωρητικά ζητήματα και στις πολιτικές πρακτικές, καθώς υποστηρίζεται ότι οι κοινωνικές επιστήμες (κοινωνιολογία, ψυχολογία, πολιτική φιλοσοφία και οικονομία, νομική, κ.λπ.) συχνά παρέχουν την απαιτούμενη στήριξη και νομιμοποίηση στη χάραξη και εφαρμογή πολιτικών ή, ακόμα, ορίζουν τα πεδία εφαρμογής τους.
description: All those who study the phenomena of poverty, social exclusion, deprivation, marginalization etc. should be concerned with the question as to what degree the programs and policies aimed to the fight of these phenomena —generally described under the popular in political discourse umbrella-term “social exclusion— can really attain this goal; or even if this is their real intention. The original aim of this paper is to study, write down and critically survey the european policies against social exclusion during the last 30 years. The stimulus was the experience of the project “Actions for the Lifting of Obstacles Regarding the Social Integration and Labour Incorporation of Socially Excluded Groups”, implemented within the framework of the Operational Program “Health-Welfare 2000-2008”, (Axis 1 “Health”, Measure 4 “Development of Public Health”) by the Department of Psychology of A.U.Th. from 2005 to 2008. The project was addressed to persons risking being excluded from the labour market aiming to their active involvement, to the staff of health, welfare and employment promotion services and to the work places of members of socially vulnerable groups. The recording of the innovative elements introduced by this project but also the critical examination of its total implementation are also goals of this study. It is maintained that, despite the innate weaknesses in the implementation of this or other similar projects or programs, these innovations, mostly those regarding the suggestion of a new scientific paradigm for social exclusion, the highlighting of the “discourse of the excluded” and a different role for the expert are worth consisting not only a “good practices” example but even compulsory prerequisites for the materialization of similar projects. A large part of the study is dedicated to the multiple theoretical approaches to social exclusion, the term itself and, finally, its domination over the field of political discourse and agenda in a national and a european level as well as the questions arising of this domination. Consequently, the conceptual and theoretical issues are attempted to be linked with the political practices, since it is maintained that the social sciences (sociology, psychology, political philosophy and economy, law etc) often provide the necessary support and legalization to the design and implementation of policies or even define the fields for their implementation.