Μια εξελικτική ανάγνωση της νομολογίας του δικαστηρίου Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σχετικά με την ιδιότητα του ευρωπαίου πολίτη: η πορεία προς την κατασκευή ενός status europeus
Creators: name: Τσολάκου, Ευθυμία Παναγιώτη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Ευρωπαϊκή ιθαγένεια
Οικονομικές ελευθερίες στην ΕΕ
Δικαστήριο Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων
Συνταγματοποίηση της ΕΕ
Κοινωνική ιδιότητα του πολίτη
Ελεγχος συνταγματικότητας και συμβατότητας
European Citizenship
Liberties in EU
European court of justice
Constituionalisation in EU
Social citizenship
Constitutionality and convertionality

description: Η παρούσα μελέτη αξιοποιεί μια σειρά αποφάσεων του ΔΕΚ με στόχο την άντληση εξ αντιδιαστολής επιχειρημάτων που θα καταδεικνύουν την ανάγκη να συγκροτηθεί η ιδιότητα του ευρωπαίου πολίτη όχι αποσπασματικά, επιλεκτικά και θετικιστικά, δηλ. ως συλλογή δικαιωμάτων από επιμέρους κανονιστικά κείμενα [αποσπάσματα συνταγμάτων, συνθήκες ευρωπαϊκές, χάρτες και διακηρύξεις δικαιωμάτων], αλλά ως status δικαιωμάτων και υποχρεώσεων αναπόσπαστα δεμένο με μια πολιτική κοινότητα, ανεξάρτητα από το κριτήριο αν η παρούσα υπόθεση εργασίας δοκιμάζεται στα όρια του εθνοκρατικού σχηματισμού ή σε μια μεταεθνική κοινωνία. Η διάκριση αυτή αποτελεί τη βασική μεθοδολογική επιλογή της ανάλυσης. Στο πρώτο της παρούσας εργασίας έμφαση δίνεται στα ερμηνευτικά εργαλεία που θα φωτίσουν την ανάλυση και στηρίζονται κυρίως σε νομικές παραδόσεις και εμπειρικές παραστάσεις και κληρονομιές από την εθνική πολιτειότητα. Ιδιαίτερης σημασίας για την κατανόηση και την αξιολόγηση των επιχειρημάτων του ΔΕΚ αποτελεί η τριπλή διάκριση της πολιτειότητας [ατελής, απλή και πλήρης] που εισάγει το πρώτο μέρος και περιγράφει ουσιαστικά τα στάδια [ιστορικά και με όρους πολιτικής φιλοσοφίας] της εξέλιξης της ιδιότητας του πολίτη, ενώ καταδεικνύεται με τον τρόπο αυτό ότι η ισχύουσα ευρωπαϊκή ιδιότητα πολίτη δεν μπορεί να ενταχθεί σε καμία ολοκληρωμένη μορφή πολιτειότητας. Το εν λόγω τρίπτυχο επιτρέπει το επιχείρημα ότι στην περίπτωση της «συλλογής δικαιωμάτων», μακριά από την δημοκρατικά νομιμοποιημένη πολιτική κοινότητα, όπως το ισχύον ευρωπαϊκό μοντέλο, η ιδιότητα του πολίτη πάσχει από την έλλειψη εγγυήσεων [προσδιορισμένο υποκείμενο υπό προστασία, ίση ελευθερία , συλλογική αυτονομία και ισότητα,] εγγυήσεις δηλαδή που είναι δεδομένες στην πολιτική κοινότητα ενός κράτους δικαίου. Με τον τρόπο αυτό καθίσταται δυνατός σε ένα πρώτο στάδιο, -ώστε παρακάτω να επιβεβαιωθεί μέσα από τη νομολογία του ΔΕΚ, - ο υπαινιγμός ότι η ευρωπαϊκή ιδιότητα του πολίτη στην σημερινή φάση εξέλιξής της, παραμένει απρόσφορο και επισφαλές έδαφος για κατασκευή νέων διαστάσεων της πολιτειότητας και αναλυτικότερα αιτιολογείται η εμμονή στο μοντέλο της πολιτικής κοινότητας. Η συμμετοχή στην κοινωνική και πολιτική ζωή με την ευρεία έννοια, ως προσδιοριστικό στοιχείο της ιδιότητας του πολίτη ως μετέχοντος στα κοινά, αποτελεί ασφαλές ερμηνευτικό παράδειγμα, κοινή εμπειρική βάση για τις ευρωπαϊκές έννομες τάξεις και συμπυκνώνει το περιεχόμενο της πολιτικής κοινότητας [communauté civique]. Στο δεύτερο και τρίτο μέρος φωτίζονται τα αδιέξοδα και τα εγγενή όρια της ιδιότητας του ευρωπαίου πολίτη όπως αυτή γίνεται αντιληπτή μέσα στις συνθήκες και από την ερμηνεία των αποφάσεων του ΔΕΚ, πάντοτε έχοντας ως οδηγό για την ανάγνωση της παραπάνω νομολογίας την τριπλή διάκριση του πρώτου μέρους της παρούσας μελέτης. Έμφαση δίνεται κυρίως στη μετατόπιση από το δημοκρατικό έλλειμμα, που παραπέμπει σε ανάγκη ενίσχυσης της συμμετοχής των πολιτών σε όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης [κριτήριο λειτουργικό], προς το έλλειμμα δημοκρατικής νομιμοποίησης που αναφέρεται στον πολίτη ως μέλος μιας πολιτικής κοινότητας [κριτήριο ουσιαστικό]. Η παραπάνω μεταβολή προκύπτει μέσα από την εξελικτική ανάγνωση της νομολογίας του ΔΕΚ, και κυρίως από το πέρασμα από τον πολίτη της Ένωσης-υποκείμενο οικονομικό στον ευρωπαίο πολίτη με δικαιώματα κοινωνικά, μια μετάβαση που συμπυκνώνεται στην κοινοτική νομολογία, και κυρίως αποτυπώνεται στη δυναμική του κοινοτικού κεκτημένου, με επιχειρήματα του δικαστηρίου σε εφαρμογές του κοινοτικού δικαίου ratione personae και ratione materiae. Το παράδειγμα του ΔΕΚ λειτουργεί όχι ως ιδεατό ή πρότυπο μοντέλο αλλά ως νομολογιακή βάση δόκιμη για νέες ιδέες πάνω στην πολιτειότητα, ως χώρος πρωτοτυπίας που εισάγει επίκαιρα και θερμά ζητήματα σύγχρονου ευρωπαϊκού συνταγματισμού.
description: The present paper focuses on the evolution of european citizenship and presents the changes and the mutations of the notion. A great part is dedicated to the value of European Court of Justice and the large and new interpretation of EU liberties in order to enrich european citizenship. Moreover, this view of ECJ composes a chalenge for natural courts of member-states for the constitutionnality and conventionality of natural laws.