Η Λενίτσα, ο ξανθός γεωργός, η Γιαντά και ο Νεσμεντίν ζουν στη Ροδόπη και στα σχολικά βιβλία: οι απεικονίσεις των φύλων στα εγχειρίδια διδασκαλίας της ελληνικής γλώσσας του Μειονοτικού Δημοτικού Σχολείου
Creators: name: Παπαδοπούλου, Ελένη Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Θράκη
Μειονοτική εκπαίδευση
Ελληνική γλώσσα
Φύλο
Σχολικό εγχειρίδιο
Thrace
Minority education
Greek language
Gender
School textbook

description: Σκοπός της μελέτης είναι να ερευνηθούν οι απεικονίσεις των φύλων, στα κείμενα των βιβλίων της ελληνικής γλώσσας του μειονοτικού σχολείου, τους τρόπους δηλαδή με τους οποίους εμφανίζονται οι ρόλοι, οι σχέσεις και τα χαρακτηριστικά των φύλων στον ιδιωτικό και δημόσιο χώρο. Αναζητήθηκε αν τα πρόσωπα του άντρα και της γυναίκας παρουσιάζονται με διχοτομικά έμφυλα σχήματα ή με συμμετρικότητα εμφάνισης, στην κατεύθυνση της διεύρυνσης των ρόλων, των σχέσεων και των χαρακτηριστικών.Τα βιβλία που εξετάσθηκαν είναι τα βασικά γλωσσικά εγχειρίδια του μειονοτικού σχολείου και των έξι τάξεων τα οποία διδάσκονται από το 2000 και γράφτηκαν ειδικά για την μειονοτική εκπαίδευση από το Πρόγραμμα Εκπαίδευση Μουσουλμανοπαίδων. Η επιλογή της συγκεκριμένης θεματικής για την έρευνα καθορίστηκε από την απουσία ανάλογων ερευνών για το φύλο στα ελληνόγλωσσα εγχειρίδια του μειονοτικού σχολείου, καθώς και από το γεγονός ότι είναι σχετικά καινούρια βιβλία και ακολουθούν όλες τις σύγχρονες επιστημονικές προδιαγραφές. Επίσης στην επιλογή της μελέτης αυτών των βιβλίων, στάθηκε σημαντικό το ότι αυτά λειτουργούν σε ένα ιδιαίτερο πολιτισμικό, θρησκευτικό και εκπαιδευτικό πλαίσιο και ασκούν ένα ιδιαίτερο κοινωνικοποιητικό ρόλο, σε ένα κοινωνικό περιβάλλον όπου τα ζητήματα φύλου καθορίζονται από τον ιερό κανόνα του Ισλάμ. Η μέθοδος με την οποία αναλύθηκε το υπό έρευνα υλικό είναι η ποιοτική ανάλυση περιεχομένου και συγκεκριμένα το παράδειγμα της δόμησης και της ερμηνευτικής. Το ερευνώμενο υλικό των βιβλίων ταξινομήθηκε σε τρεις βασικούς άξονες κατηγοριών, τους ρόλους των φύλων στο ιδιωτικό χώρο-οικογένεια, τους ρόλους των φύλων στο δημόσιο χώρο και τα χαρακτηριστικά των φύλων. Από την ανάλυση των κειμένων των βιβλίων διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα: 1. Η σαφής πρόθεση των συγγραφέων να αρθούν οι τυπολογικές απεικονίσεις των φύλων και να προβάλλουν τα πρόσωπα του άνδρα και της γυναίκας με σύγχρονα, ισότιμα και διευρυμένα χαρακτηριστικά.2. Οι ρόλοι, οι σχέσεις και τα χαρακτηριστικών των φύλων παρουσιάζονται συγχρόνως σε δύο πλαίσια, στο παραδοσιακό και το διευρυμένο. Στο παραδοσιακό πλαίσιο περιγράφονται τα φύλα με διαφοροποιημένα χαρακτηριστικά σε σχέσεις και ρόλους όπου διαπιστώνεται καταμερισμός και κατανομή της εξουσίας ως προς το φύλο. Ωστόσο δεν δίνεται έμφαση στην απεικόνιση των παραδοσιακών ρόλων και χαρακτηριστικών των φύλων. Το αντίθετο μάλιστα, περιγράφονται τα φύλα με πιο σύγχρονα χαρακτηριστικά σε συμμετρικούς ρόλους και ισότιμες σχέσεις, τόσο στην οικογένεια όσο και στο δημόσιο χώρο.3. Τα πρόσωπα του άνδρα και της γυναίκας μέσω των δύο πλαισίων παρουσιάζονται σε πολλαπλούς και ποικίλους ρόλους, με όμοια ή διαφοροποιημένα χαρακτηριστικά όπου συνυπάρχουν παραδοσιακά με σύγχρονα στοιχεία, δίνοντας έτσι μια ρεαλιστική εικόνα των φύλων, στην οποία συναντώνται ο κόσμος του άνδρα και της γυναίκας.4. Τα δύο πλαίσια παρουσίασης των φύλων συνδέονται με την κατάσταση της μειονοτικής κοινωνίας, όπου από τη μια επιβιώνουν κοινωνικά μορφώματα της πατριαρχικής οικογένειας, στην οποία η θέση των γυναικών προσδιορίζεται από τη θρησκευτική παράδοση και από την άλλη, διαδραματίζονται αλλαγές που οδηγούν στη μετάβαση σε σύγχρονες μορφές κοινωνικής συγκρότησης στις οποίες τα φύλα εμφανίζονται με πιο ισότιμα και συμμετρικά χαρακτηριστικά.
description: The purpose of the study is to explore the images of the sexes that are constructed in the Greek language textbooks of the muslim minority school. More specifically, the study investigates the ways in which the roles, the relations and the characteristics of the sexes in the private and public places appear.The books that were examined are the basic language textbooks in the muslim minority school for the six grades which have been used in language teaching since 2000 and were designed especially for the education of muslim minority pupils by the intervention Program of the Ministry of Education titled “Education of Moslem children“. The method of analysis used was qualitative (i.e. Content analysis). From the analysis of the textbooks the following were found: • The clear intention of the authors to (a) avoid the stereotypical and gender specific images of the two sexes as it was the case in the older textbooks and to (b) present male and female characters as being equal with contemporary and broadened characteristics.• More specifically, the roles, relations and characteristics of the sexes appear simultaneously in two frames, the traditional and the broadened one. Men and women, thus, appear in multiple and various roles with similar or differentiated characteristics where traditional and contemporary elements co-exist. The new series of textbooks, thus, seem to provides a realistic image of the sexes, in which the worlds of men and women meet each other.