Δημιουργία και θέωση των όντων κατά τον Άγιο Μάξιμο Ομολογητή:
Creators: name: Γεωργιάδου, Αικατερίνη Αλέξανδρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Δημιουργία
Θέωση
Μάξιμος Ομολογητής
Creation
Theosis
Maximus the Confessor

description: Στην παρούσα μελέτη θα γίνει αναφορά σε βασικές κατευθύνσεις της έκφρασης του Μαξίμου αλλά και μελετητών του, που αφορούν την ευχαριστιακή προοπτική της θέωσης και του σκοπού της δημιουργίας του ανθρώπου. Έντονη είναι η θεώρηση του Αγίου Μαξίμου για την ανάγκη απόλυτης σύζευξης της θεωρίας με την πράξη. Η βίωση του δόγματος για τα όντα και η μετοχή τους στο σώμα της εκκλησίας είναι οι θεμελιώδεις προϋποθέσεις για να ολοκληρώσουν την πορεία τους, για να ομοιωθούν με το θείο. Η σχέση των όντων και της εκκλησίας χαρακτηρίζεται από απόλυτη ταύτιση. Το σώμα της εκκλησίας αποτελείται από ποικίλα μέλη, τα οποία εισέρχονται σε πνευματική περιχώρηση κατά το πρότυπο της περιχωρήσεως της Αγίας Τριάδας. Θ’ αναλυθεί η έννοια της δημιουργίας της κτίσης, η θεωρία του Μαξίμου για τους λόγους των όντων και παράλληλα θα παρατεθεί μία σύντομη αναφορά στη θεωρία περί δημιουργίας του κόσμου κατά την θέση της αρχαιοελληνικής κλασσικής φιλοσοφίας (Πλάτωνας) και των γνωστικών. Αβίαστα θα προκύψει το ερώτημα για το πρόβλημα του κακού, όπως αυτό τίθεται στη φιλοσοφία των γνωστικών και στο σύγχρονο κόσμο και η απάντηση από πλευρά της ορθόδοξης παράδοσης. Στη συνέχεια θα γίνει σαφής αναφορά στην έννοια της αστοχίας της κίνησης των όντων και των παθών που κατακλύζουν και παρεμβαίνουν σε αυτήν. Παράλληλα με την ανάλυση περί κινήσεως των όντων, θ’ αναλυθεί και η κίνηση και κοινωνικότητα του Θεού, αναφορικά με την κτίση και τα όντα. Στην προκειμένη περίπτωση θ’ αντικρουστεί η θεωρία της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας περί στάσεως και ακοινωνησίας του Θεού. Τέλος θ’ αναλυθεί η έννοια της θεώσεως των όντων ενώ προηγουμένως θα παρουσιαστεί εκτενώς η θεωρία της απάθειας του Μαξίμου. Ανακεφαλαιώνοντας θ’ αναφερθούμε στο πώς η θεολογία του Αγίου Μαξίμου αξιοποιείται σήμερα. Θα συνοψιστεί δηλαδή στο μέτρο του δυνατού η θεολογική σκέψη του Μαξίμου, οι συνέπειες της ευχαριστιακής θεώρησης του κόσμου μέσα στην ιστορία. Άλλωστε με αυτό το σκεπτικό κλείνει η παρούσα εργασία με αναφορά δηλαδή στην μαξιμιανή ευχαριστιακή θεώρηση του κόσμου και της ιστορίας. Θα συμπεράνουμε, ότι η εκκλησία είναι η ίδια κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση Θεού και ο άνθρωπος που εντάσσεται σε αυτήν είναι δημιούργημα του Θεού κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση αυτού. Tα μέλη αφενός περιχωρούνται στο σώμα της εκκλησίας του Χριστού, αφετέρου συγχρόνως διατηρούν τα ιδιώματά τους και έτσι επικρατεί τέλεια ενότητα, αρμονία και αγάπη. Η ένωσή τους είναι μυστηριακή. Όπως ο Υιός σχετίζεται φυσικώς με τον Πατέρα έτσι και τα μέλη της Εκκλησίας συνδέονται μεταξύ τους και με τον Χριστό δια των μυστηρίων. Τα κτιστά όντα δύνανται να πραγματώσουν αγαπητική κοινωνία με την Αγία Τριάδα, μετέχοντας στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Η θεωρία του Μαξίμου για τους λόγους των όντων δεν είναι μεταφυσική και ηθική αλλά οντολογική και εμπειρική, συνυφασμένη ουσιαστικά με την προσωπική σχέση του δημιουργού με το δημιούργημα, του ακτίστου με το κτιστό. Συνεπώς στον Μάξιμο η θεωρία του για τους λόγους των όντων είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την ευχαριστιολογία. Το ανώτερο στάδιο της θέωσης του όντος επιτυγχάνεται με την ανάβαση της ψυχής από όλες τις πνευματικές-οντολογικές διαβαθμίσεις με αδιάσπαστη πάντοτε αναφορά στο μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας.
description: The present study will refer to the main directions of Maximus’ and of his researchers’ opinions about the Eucharistic perspective of theosis and the goal of man’s creation. St. Maximus believes strongly in the need of absolute union of theory and practice. Living the doctrine and uniting with the church’s body are the fundamental conditions for beings in order to complete their way in becoming like God. The relationship between beings and church is characterized by absolute union. The body of the church consists of various members who enter a spiritual perichoresis according to the example of the perichoresis of the Holy Trinity. The meaning of the creation (‘ktisis’) of the word and Maximus’ theory on the reasons of beings will be analyzed and at the same time a brief description of the theory regarding the creation of the world according to the position of the ancient Greek classical philosophy (Plato) and the Gnostics will be given. The question about the problem of evil as presented in the philosophy of the Gnostics and the modern world and the answer to that from orthodox tradition will naturally arise. Then the meaning of the beings’ undue movement and the passions overwhelming and intervening in it will be concretely mentioned. Parallel to the analysis of the beings’ movement, the movement and sociability of God with regard to the creation of the world and beings will be analyzed. In this case the theory of the ancient Greek philosophy regarding stasis and excommunication of God will be contradicted. Finally the meaning of theosis of beings will be analyzed after a detailed description of the theory of apathy according to Maximus. Recapitulating we will mention how the theology of St. Maximus is used today, i.e. we will summarize as much as possible the theological mindset of Maximus, the consequences of the Eucharistic view of the world through history. Besides, the present paper closes with this thought, i.e. by mentioning the Eucharistic view of the world and history according to Maximus. We will conclude that the church is made in the image and likeness of God and that man who belongs to this is a creation of God made in the image and likeness of Him. On one side the members of the church are interpreted in the body of Christ’s church and on the other side they simultaneously preserve their characteristics and so a perfect union, harmony and love prevail. Their union is sacramental. Like the Son is naturally joined to the Father, so are the members of the church to each other and to Christ through the Sacraments. The created beings may materialize a loving communion with the Holy Trinity by becoming part of the Holy Communion. The theory of Maximus regarding the reasons of beings is not metaphysical and ethical but ontological and empirical and actually interwoven with the personal relation between the creator and the creation, the uncreated / divine (‘aktisto’) and the created / world (‘ktisto’). Therefore according to Maximus his theory regarding the reasons of beings is irrevocably connected with the Eucharistology. The highest stage of theosis of beings is achieved with the ascent of the soul through all spiritual – ontological stages with the inseparable reference to the sacrament of the Holy Communion.