Ο ρόλος της κλίμακας στη διακυβέρνηση της βιοποικιλότητας: η περίπτωση του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας
Creators: name: Γκρίντζος, Παναγιώτης Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: Κλίμακα
Προσαρμοσμένη διακυβέρνηση
Πάρνηθα
Scale
Adaptive governance
Parnitha

description: Το σύστημα του Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας (ΕΔΠ) επηρεάζεται από πολιτικές, κοινωνικο-πολιτιστικές και περιβαλλοντικές αλλαγές, που πραγματοποιούνται σε περιφερειακό και τοπικό επίπεδο και υπάρχει υψηλή πιθανότητα έκθεσής του σε κινδύνους, όπως πυρκαγιές, κλιματική αλλαγή, αστικοποίηση κ.ά., που το οδηγούν σε περιόδους αστάθειας και αναδιοργάνωσης. Στις περιπτώσεις αυτές, όπου το σύστημα χαρακτηρίζεται από συνεχείς και απότομες μεταβολές, συχνά με μεγάλο βαθμό απρόβλεπτων συνεπειών, απαραίτητη θεωρείται η εφαρμογή της προσαρμοσμένης διακυβέρνησης. Επιπλέον, ο ΕΔΠ μπορεί να θεωρηθεί ως χώρος αλληλεπιδράσεων μεταξύ των κλιμάκων του οικολογικού και κοινωνικού συστήματος. Σκοπός της παρούσας μεταπτυχιακής διατριβής είναι να διερευνηθεί ο ρόλος της κλίμακας στη διαχείριση του κοινωνικο-οικολογικού συστήματος του ΕΔΠ και ειδικότερος στόχος, η διερεύνηση των αιτιών δημιουργίας αναντιστοιχιών που σχετίζονται με την κλίμακα, οι οποίες εν δυνάμει εμποδίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή της προσαρμοσμένης διακυβέρνησης στον ΕΔΠ. Τα δεδομένα συλλέχτηκαν με μεθόδους ποιοτικής έρευνας και συγκεκριμένα ημι-δομημένες συνεντεύξεις (n=23) και ομάδες εστιασμένης συζήτησης (n=3), ενώ η ανάλυσή τους βασίστηκε στη μέθοδο της θεμελιωμένης θεωρίας (grounded theory). Βάση των αποτελεσμάτων, διάφορες διαστάσεις της κλίμακας αναγνωρίζονται από την πλειονότητα των συνεντευξιαζόμενων. Η αξιοποίηση της δυναμικής και της αλληλοσυσχέτισης αυτών των κλιμάκων όμως παραβλέπεται από τους αρμόδιους φορείς για τη διαχείριση του δρυμού και ως εκ τούτου δημιουργούνται πολλαπλές αναντιστοιχίες. Ειδικότερα, οι αναντιστοιχίες μεταξύ της κλίμακας των οικολογικών διαδικασιών και της κλίμακας της κοινωνικής οργάνωσης οφείλονται στο γεγονός ότι, η διακυβέρνηση αντιμετωπίζει πολλές προκλήσεις κυρίως λόγω της ετερογένειας και της ταχείας κοινωνικής αλλαγής που χαρακτηρίζει το δρυμό, των άκρως αμφισβητούμενων χρήσεων γης, της περιορισμένης ικανότητας για οικολογική ανανέωση και γενικά της εμπλοκής ενός μεγάλου αριθμού διοικητικών μονάδων στη διαχείρισή του. Καμία δράση δεν έχει επικεντρωθεί σε συγκεκριμένες ειδικές ομάδες ανθρώπων, όπως ειδικοί επιστήμονες, άτομα της τοπικής κοινωνίας και επισκέπτες, οι οποίες αλληλεπιδρούν με το οικοσύστημα και στον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε η διακυβέρνηση να βασίζεται σε αυτές τις ομάδες, για να ενισχύσει ή/και να τροποποιήσει τις οικολογικές διαδικασίες, προκειμένου να διατηρηθούν και να βελτιωθούν οι οικοσυστημικές υπηρεσίες και η διατήρηση της βιοποικιλότητας. Οι ομάδες αυτές αποτελούν σημαντικό κομμάτι της προσαρμοσμένης διακυβέρνησης, με την έννοια ότι ανήκουν στα κοινωνικά δίκτυα που την αποτελούν και οι διαφορετικές και συγκεκριμένες γνώσεις και πληροφορίες που κατέχουν σχετικά με το οικοσύστημα, θεωρούνται ζωτικής σημασίας, καθώς αυτό θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τη διαδικασία κοινωνικής μάθησης για την κατανόηση της δυναμικής και των διασυνδέσεων των κλιμάκων και να οδηγήσει σε μια αποτελεσματική προσαρμοσμένη διακυβέρνηση. Υπάρχει ανάγκη για μια πιο προσεκτική εξέταση των διασυνδέσεων μεταξύ της επίσημης και της άτυπης δράσης στην προσαρμογή, για ενσωμάτωση των διαφορετικών τύπων γνώσης (επιστημονική, παραδοσιακή οικολογική γνώση), για εκτιμήσεις των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των κλιμάκων και των δευτερογενών επιπτώσεων συγκεκριμένων μέτρων και για τον προσδιορισμό των πιθανών συγκρούσεων μεταξύ των στρατηγικών διαχείρισης στο χρόνο. Τέλος, θεωρείται αναγκαίο να βρεθεί μια ορθή θεσμική οργανωτική δομή που θα ορίζει έναν αρμόδιο φορέα που θα ηγείται, θα συντονίζει του φορείς και θα εξασφαλίζει ικανοποιητικούς χρηματικούς πόρους για την εκτέλεση των απαραίτητων ενεργειών και δράσεων για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας του δρυμού και τη βιώσιμη ανάπτυξή του.
description: The system of Parnitha’s National Park (PNP) is influenced by political, socio-cultural and environmental changes taking place in regional and local level and so there is a high probability of exposure to hazards such as fires, climate change, urbanization, etc., which leads it to periods of instability and reorganization. In such cases, where the system is characterized by persistent and rapid change, often with highly unpredictable consequences, it is necessary the implementation of adaptive governance. Moreover, PNP can be considered as a place of interactions among the scales of the ecological and social system. The aim of this master study is to explore the role of scale in management of the PNP socio-ecological system and specific aim is to explore the causes which create mismatches associated with the scale and potentially hinder the effective implementation of adaptive governance in PNP. The data were collected by qualitative research methods, namely semi-structured interviews (n = 23) and focus groups (n = 3), while the analysis was based on the grounded theory method. Based on the results, various dimensions of scale are recognized from the majority of interviewees. However, the exploitation of dynamic as well as of interrelationship of these scales is ignored by the competent institutions for the management of the park and hence the existence of mismatches is inevitable. To be more specific, the mismatches between the scale of ecological processes and the scale of social organization occur the governance faces many challenges, mostly due to the heterogeneity and rapid social change that characterizes the park, the highly controversial land uses, the limited capacity for ecological renewal and generally owing to the large number of administrative units engaging to its management. There is no action which has been focused on certain specific groups of people such as scientists, people of the local community and visitors who interact with the ecosystem and to the way in which the governance could rely on these groups in order to enhance and/or modify the ecological processes for maintaining and improving ecosystem services and biodiversity conservation. These groups are an important part of adaptive governance meaning that they belong to the social networks which constitute it, therefore the different and specific knowledge and information which they have regarding the ecosystem is vital, as this could feed into the process of social learning for understanding the dynamics and interrelationships of scales and lead to an effective adaptive governance. There is need for a closer examination of the linkages between formal and informal action leading to adapt action, in order to integrate different types of knowledge (scientific, traditional ecological knowledge), to estimate the interactions between scales and the secondary effects of specific measures for determining potential conflicts between the management strategies in time. Finally it is necessary to find a proper institutional organizational structure that provides a competent institution to lead, coordinate and will provide enough financial resources to perform the necessary actions to conserve the biodiversity of the park and its sustainable development.