Νομικά ζητήματα από την κρίση στη Γάζα (Μάιος 2021) στο πλαίσιο του jus ad bellum και του jus in bello
Creators: name: Δαλαμήτρα, Μαρία Αγορίτσα Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Δίκαιο Χρήσης Βίας
Διεθνές Ανθρωπιστικό Δίκαιο
Κρίση Ισραήλ-Παλαιστίνης (2021)
Law on the Use of Force and Armed Conflict
International Humanitarian Law
2021 Israel–Palestine crisis

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία επιχειρεί να προσεγγίσει τα νομικά ζητήματα που εγείρονται από την κρίση στη Γάζα το Μάιο του 2021 στο πλαίσιο του jus ad bellum και του jus in bello, ανατρέχοντας παράλληλα σε προηγούμενες συγκρούσεις και τακτικές, που εφήρμοζαν τα μέρη της πολύχρονης αραβοϊσραηλινής διαμάχης. Αρχικά, θα γίνει μια ιστορική αναδρομή (δεύτερη ενότητα) στην κατοχή του εδάφους της Λωρίδας της Γάζας από τις αρχές του 20ου αι., αλλά και στον έλεγχό της από το 2007 από τη Χαμάς, καθώς και στα επίμαχα γεγονότα του Μαΐου 2021. Εν συνεχεία, θα πραγματοποιηθεί μια σύντομη αναφορά (τρίτη ενότητα) στην κρατική οντότητα της Παλαιστίνης και στο κατά πόσο αποτελεί ή όχι κράτος με βάση τους κανόνες του δημοσίου διεθνούς δικαίου. Στην τέταρτη ενότητα, θα αναλυθεί η κρίση στη Γάζα το Μάιο του 2021 υπό το φως του δικαίου χρήσης βίας (jus ad bellum). Θα εκφραστούν νομικοί προβληματισμοί γύρω από την εφαρμογή του δικαίου της νόμιμης άμυνας στην προκειμένη περίπτωση και θα υλοποιηθεί μια ανασκόπηση της εξέλιξης του δικαίου της νόμιμης άμυνας κατά μη κρατικών δρώντων, που ασκούν τρομοκρατία, και της σχετικής κρατικής πρακτικής πριν και μετά από τα γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Στην πορεία, θα εξεταστεί ενδελεχώς η κρίση στη Γάζα το Μάιο του 2021 και η απάντηση του Ισραήλ στη χρήση βίας εκ μέρους της Χαμάς, αξιολογώντας τον ισχυρισμό του Ισραήλ περί αντιποίνων, τη θεωρία της «συσσώρευσης των γεγονότων» (‘accumulation of events’ theory), που αυτό επικαλείται διαχρονικά, ενώ θα ελεγχθεί κατά πόσο το Ισραήλ βρισκόταν σε νόμιμη άμυνα, συνεκτιμώντας παράλληλα το κριτήριο της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας, καθώς και τη βαρύτητα της επίθεσης που δέχτηκε από τη Χαμάς. Τέλος, θα κριθεί αν η δράση του Ισραήλ μπορεί να θεωρηθεί ως ενέργεια επίθεσης (act of aggression). Στην επόμενη (πέμπτη) ενότητα, θα γίνει εκτενής μνεία στην κρίση στη Γάζα το Μάιο του 2021 υπό το φως του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου (jus in bello). Θα μελετηθεί αν εξακολουθεί να υφίσταται η πολεμική κατοχή της Γάζας από το Ισραήλ και θα συνεξεταστούν ταυτόχρονα οι Συμφωνίες του Όσλο (The Oslo Accords), η θέση του Ισραήλ και του Ανωτάτου Δικαστηρίου του αναφορικά με το νομικό καθεστώς της Γάζας, αλλά και το κριτήριο του αποτελεσματικού ελέγχου. Κατόπιν, θα υπάρξει προσπάθεια να ταξινομηθεί η ένοπλη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς στην κατηγορία των διεθνών ή μη διεθνών ένοπλων συγκρούσεων. Επιπροσθέτως, θα αναλυθεί το καθεστώς των αντιμαχόμενων μερών, δίνοντας έμφαση στο ποια πρόσωπα μπορούν να θεωρηθούν μαχόμενοι ή αντίθετα άμαχοι. Θα παρατεθούν οι υποχρεώσεις της κατοχικής δύναμης και οι πιθανές παραβιάσεις τους, με ειδικότερη αναφορά στην επίθεση κατά μη στρατιωτικών υποδομών, στην αδιάκριτη χρήση όπλων, στη χρήση αμάχων ως ανθρώπινων ασπίδων και στην παράλειψη σεβασμού και προστασίας του ιατρικού προσωπικού και των ιατρικών μονάδων. Εν κατακλείδι, στην έκτη και τελευταία ενότητα, θα επιχειρηθεί μια σύντομη ανάδειξη των σύγχρονων προβλημάτων, που πηγάζουν από τη σύγκρουση μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς, και θα συναχθούν ορισμένα καταληκτικά συμπεράσματα.
description: This thesis attempts to approach the legal issues raised by the crisis in Gaza in May 2021 in the context of jus ad bellum and jus in bello, while exploring previous conflicts and tactics applied by the parties to the longstanding Arab-Israeli conflict. First, a historical review (second section) will be made regarding not only the occupation of the territory of the Gaza Strip since the early 20th century, but also the Hamas' control of the Strip since 2007, as well as the disputed events of May 2021. Subsequently, the statehood of Palestine and whether or not it is a state under the rules of public international law will be assessed. In the fourth section, the crisis in Gaza in May 2021 will be analysed in the light of the law on the use of force (jus ad bellum). Legal considerations will be expressed around the application of the right of self-defense in this case and a review of the development of the right of self-defense against non-state actors, who engage in terrorism, and the relevant state practice before and after the events of 11 September 2001 will be also conducted. Afterwards, the May 2021 Gaza crisis and Israel's response to Hamas' use of force will be examined in depth, evaluating Israel's claim of retaliation, the 'accumulation of events' theory, which it has consistently invoked, while investigating if Israel acted in self-defense, taking into account the criteria of necessity and proportionality, as well as the gravity of the attack by Hamas. Finally, it will be perused whether Israel's action can be considered as an act of aggression. In the next (fifth) section, the crisis in Gaza in May 2021 will be thoroughly discussed in the light of international humanitarian law (jus in bello). If Israel’s belligerent occupation of Gaza remains will be also reviewed; then the Oslo Accords, the position of Israel and its Supreme Court regarding the legal status of Gaza, and also the criterion of effective control will be simultaneously considered. There will be an attempt to classify the armed conflict between Israel and Hamas as an international or non-international armed conflict. In addition, the status of the warring parties will be studied, with an emphasis on which persons can be considered combatants or, conversely, civilians. The obligations of the occupying force and their possible violations will be listed, with particular reference to attacking civilian infrastructure, indiscriminate use of weapons, using civilians as human shields and failing to respect and protect medical personnel and medical units. In conclusion, in the sixth and final section it will be attempted to briefly highlight the contemporary problems stemming from the conflict between Israel and Hamas and some final conclusions will be drawn.