Βιβλιογραφική ενημέρωση για την αύξηση της διαγνωστικής ακρίβειας των φλεγμονωδών δερματοπαθειών μέσω της δερματοσκόπησης
Creators: name: Γρηγοροπούλου, Φωτεινή Σπήλιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: δερματοσκόπηση
φλεγμονώδεις δερματοπάθειες
dermoscopy
inflammatory dermatoses

description: Οι ερυθηματολεπιδώδεις και βλατιδολεπιδώδεις φλεγμονώδεις δερματοπάθειες, όπως η ψωρίαση, ο ομαλός λειχήνας, η ροδόχρους πιτυρίαση, ο υποξύς δερματικός ερυθηματώδης λύκος (ΥΔΕΛ), ο δισκοειδής ερυθηματώδης λύκος (ΔΕΛ), η δερματομυοσίτιδα και η ερυρθά ιόνθιος πιτυρίαση, παρουσιάζουν σημαντικές διαγνωστικές προκλήσεις λόγω της αλληλεπικάλυψης των κλινικών εκδηλώσεών τους. Η ακριβής διαφορική διάγνωση αυτών των παθήσεων είναι καθοριστική για τον σωστό θεραπευτικό σχεδιασμό. Η δερματοσκόπηση, ως μη επεμβατική διαγνωστική μέθοδος, επιτρέπει την μεγέθυνση των αγγειακών δομών, των μοτίβων απολέπισης, της μελάγχρωσης και άλλων μορφολογικών στοιχείων, βελτιώνοντας σημαντικά την ακρίβεια της διάγνωσης. Αν και αρχικά η δερματοσκόπηση αναπτύχθηκε για τη διάγνωση των μελαγχρωματικών και νεοπλασματικών αλλοιώσεων, έχει πλέον επεκτείνει τον ρόλο της και στις φλεγμονώδεις δερματοπάθειες, προσφέροντας μια καινοτόμο προσέγγιση στη βελτίωση της διαγνωστικής ακρίβειας στη δερματολογία. Η παρούσα μελέτη στοχεύει στην ανάλυση και την παγίωση δερματοσκοπικών μοτίβων που είναι χαρακτηριστικά ορισμένων κοινών ερυθηματολεπιδωδών και βλατιδολεπιδωδών φλεγμονωδών δερματοπαθειών. Με την αναγνώριση διακριτών δερματοσκοπικών ευρημάτων, αυτή η μελέτη επιδιώκει να βελτιώσει τη διαγνωστική ακρίβεια, να μειώσει τα ποσοστά λανθασμένων διαγνώσεων και να προτείνει στρατηγικές για την ενσωμάτωση της δερματοσκόπησης στην καθημερινή κλινική πρακτική. Πραγματοποιήθηκε βιβλιογραφική ανασκόπηση χρησιμοποιώντας τη βάση δεδομένων PubMed MEDLINE, εστιάζοντας σε άρθρα που δημοσιεύθηκαν μεταξύ Ιανουαρίου 1996 και Ιανουαρίου 2025. Ο όρος αναζήτησης «δερματοσκόπηση» συνδυάστηκε με τον όρο «φλεγμονώδεις δερματοπάθειες» καθώς και με συγκεκριμένες παθήσεις, όπως ψωρίαση, ομαλός λειχήνας, ροδόχρους πιτυρίαση, δερματίτιδα/έκζεμα, ΥΔΕΛ, ΔΕΛ, δερματομυοσίτιδα, δερματοφυτία, λειχηνοειδής πιτυρίαση και ερυθρά ιόνθιος πιτυρίαση. Από το αρχικό σύνολο των 556 άρθρων, αποκλείστηκαν 26 διπλότυπα. Οι τίτλοι και οι περιλήψεις των υπολοίπων άρθρων εξετάστηκαν με βάση προκαθορισμένα κριτήρια ένταξης, όπως η συνάφεια με τα δερματοσκοπικά χαρακτηριστικά κοινών ερυθηματολεπιδωδών και βλατιδολεπιδωδών φλεγμονωδών δερματοπαθειών, και κριτήρια αποκλεισμού, που περιελάμβαναν μελέτες μη σχετικές με τη δερματοσκόπηση, νεοπλασματικές αλλοιώσεις και μη σχετικές παθήσεις. Συνολικά, επιλέχθηκαν 131 άρθρα για αναλυτική μελέτη, με έμφαση στα δερματοσκοπικά ευρήματα φλεγμονωδών δερματοπαθειών με εντόπιση σε κορμό και άκρα. Η δερματοσκόπηση αποκάλυψε διακριτά δερματοσκοπικά χαρακτηριστικά για κάθε μία από τις παραπάνω παθήσεις. Η ψωρίαση χαρακτηρίζεται δερματοσκοπικά από την παρουσία ομοιογενώς κατανεμημένων στικτών αγγείων και αργυρόχροων λεπιών σε ανοιχτό ερυθηματώδες φόντο, σε αντίθεση με τη δερματίτιδα, η οποία χαρακτηρίζεται από ερυθρά στικτά αγγεία με ανομοιογενή κατανομή και παρουσία κιτρινωπών λεπιών. Ο ομαλός λειχήνας παρουσιάζει δερματοσκοπικά το χαρακτηριστικό δίκτυο ή γραμμές του Wickham σε πορφυρό φόντο, με στικτά ή γραμμοειδή αγγεία στην περιφέρεια του δικτύου. Η ροδόχρους πιτυρίαση παρουσιάζει περιφερικά κατανεμημένα λέπια (collarette scaling) σε κιτρινωπό φόντο με ανομοιογενώς κατανεμημένα στικτά αγγεία, διαφοροποιώντας την από την ψωρίαση. O ΥΔΕΛ χαρακτηρίζεται από πολύμορφα αγγειακά πρότυπα, λεπτή απολέπιση και θυλακικά βύσματα, ενώ η δερματομυοσίτιδα εμφανίζει ακανόνιστα κατανεμημένα αγγεία, τηλεαγγειεκτασίες και ερύθημα στις βλάβες Gottron και τις ποικιλοδερματικές αλλοιώσεις. Ο ΔΕΛ παρουσιάζει δερματοσκοπικές διαφοροποιήσεις ανάλογα με το στάδιο της νόσου. Σε πρώιμη φάση, ο ΔΕΛ χαρακτηρίζεται από περιθυλακική λευκή άλω, θυλακικά βύσματα, λευκά λέπια και διακλαδιζόμενα αγγεία σε ροδόχροο φόντο, που συνδέονται με υπερκεράτωση και φλεγμονή. Σε όψιμη φάση, εμφανίζονται ατροφικές ουλές, περιθυλακική μελάγχρωση, τηλεαγγειεκτασίες που αντιστοιχούν σε ίνωση, ακράτεια μελανίνης και αναδιαμόρφωση των αγγείων. Η ερυθρά ιόνθιος πιτυρίαση χαρακτηρίζεται από περιθυλακική κίτρινο-πορτοκαλί άλω, θυλακικά βύσματα και τρίχες στο κέντρο, με απουσία αγγειακών δομών, διαφοροποιώντας την από τη ψωρίαση κατά πλάκας. Η δερματοσκόπηση αποτελεί ένα ισχυρό διαγνωστικό εργαλείο για τις κοινές ερυθηματολεπιδώδεις και βλατιδολεπιδώδεις φλεγμονώδεις δερματοπάθειες, καθώς επιτρέπει τη διαφορική διάγνωση μεταξύ τους μέσω μοναδικών δερματοσκοπικών μοτίβων αγγείωσης, απολέπισης και μελάγχρωσης. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στη διάκριση παθήσεων με επικαλυπτόμενα κλινικά χαρακτηριστικά, όπως η ψωρίαση, ο ομαλός λειχήνας και η ροδόχρους πιτυρίαση, ενώ συμβάλλει και στη διάγνωση σπανιότερων νοσημάτων, όπως η ερυθρά ιόνθιος πιτυρίαση και η δερματομυοσίτιδα. Παρά τα προφανή πλεονεκτήματά της, περιορισμοί όπως το μικρό μέγεθος των μελετών, η ετερογένεια των δεδομένων και η ελλιπής ιστοπαθολογική συσχέτιση υπογραμμίζουν την ανάγκη για περαιτέρω έρευνα. Η τυποποίηση των δερματοσκοπικών κριτηρίων και η επικύρωση των ευρημάτων σε διαφορετικούς πληθυσμούς θα ενισχύσει τη χρησιμότητά της στην κλινική πράξη, καθιερώνοντάς την ως θεμελιώδες εργαλείο στον τομέα της δερματολογίας.
description: Abstract Erythematous desquamative and papulosquamous inflammatory dermatoses, including conditions such as psoriasis, dermatitis, lichen planus, pityriasis rosea, subacute cutaneous lupus erythematosus (SCLE), discoid lupus erythematosus (DLE), dermatomyositis, pityriasis lichenoides, dermatophytosis, and pityriasis rubra pilaris (PRP), pose significant diagnostic challenges due to overlapping clinical presentations. Accurate differentiation among these disorders is crucial for effective treatment planning. Dermoscopy, a non-invasive diagnostic tool, provides magnified visualization of vascular structures, scaling patterns, pigmentation, and other morphological features, enabling greater diagnostic accuracy. Although initially developed for diagnosing pigmented and neoplastic lesions, dermoscopy has expanded its role to encompass inflammatory skin diseases, offering an innovative approach to enhancing diagnostic precision in dermatology. This study aims to analyze and consolidate dermoscopic patterns specific to some common erythematous desquamative and papulosquamous inflammatory dermatoses. By identifying distinguishing features, the research seeks to improve diagnostic accuracy, reduce misdiagnoses, and propose strategies for integrating dermoscopy into routine clinical practice.A literature review was conducted using the PubMed MEDLINE database, focusing on articles published between January 1996 and January 2025. The search terms “dermoscopy” and “dermatoscopy” were combined with the term "inflammatory dermatoses" and specific conditions, including psoriasis, lichen planus, pityriasis rosea, dermatitis/eczema, SCLE, DLE, dermatomyositis, dermatophytosis, pityriasis lichenoides and PRP. From an initial pool of 556 articles, duplicate records (n = 26) were excluded. Titles and abstracts were meticulously screened based on predefined inclusion criteria, such as relevance to the dermoscopic features of common erythematous desquamative and papulosquamous dermatoses, as well as exclusion criteria, including non-dermoscopy studies, neoplastic lesions, and unrelated conditions. Ultimately, 131 articles were included for detailed review, focusing on dermoscopic findings in trunk and extremity lesions. Dermoscopy revealed distinct patterns for each condition. Psoriasis exhibited hallmark dotted vessels on a light red background with white scales, contrasting with dermatitis, which displayed yellow scales and patchy vessels. Lichen planus was identified by Wickham striae on a purplish background, with peripheral dotted or linear vessels. Pityriasis rosea featured collarette scaling on a yellowish background with sparse dotted vessels, differentiating it from guttate psoriasis. SCLE was characterized by polymorphous vascular patterns, fine white scaling, and follicular plugs, while dermatomyositis displayed irregular vessels, telangiectasias, and erythema in Gottron papules and poikiloderma. DLE demonstrated stage-dependent dermoscopic variations. Early-stage DLE featured dense white scaling, follicular plugs, and branching vessels on a pink-red background, linked to hyperkeratosis and inflammation. Later-stage DLE presented atrophic scarring, perifollicular pigmentation, telangiectatic vessels, and rosettes, indicating fibrosis, pigmentary incontinence, and vascular remodeling. PRP was characterized by perifollicular yellow-to-orange halos, follicular plugs, and central hairs, with an absence of vascular structures, distinguishing it from plaque psoriasis. Dermoscopy is a powerful tool for diagnosing common erythematous desquamative and papulosquamous inflammatory dermatoses, enabling differentiation through unique vascular, scaling, and pigmentation patterns. It is particularly valuable in distinguishing disorders with overlapping clinical features, such as psoriasis, lichen planus, and pityriasis rosea, while aiding in the diagnosis of rarer conditions like PRP, SCLE and dermatomyositis. Despite its advantages, limitations such as small sample sizes, study heterogeneity, and insufficient histopathological correlation emphasize the need for further research. Standardizing dermoscopic criteria and validating findings across diverse populations will enhance its clinical application, its role as a cornerstone of dermatological practice.