Ο λόγιος Δωρόθεος Πρώιος
Creators: name: Αποστολίδου, Στυλιανή Χριστίνα Απόστολου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Δωρόθεος Πρώιος
Παιδεία
Πατριαρχική Σχολή
Dorotheos Proios
Education
Patriarchal School

description: Ο Δωρόθεος Πρώιος υπήρξε διαπρεπής λόγιος του 19ου αιώνα και εκπρόσωπος του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, καθώς και ένας σημαντικός Ιεράρχης της Ορθόδοξης Εκκλησίας.. Γεννήθηκε στη Χίο στα μέσα του 18ου αιώνα. Αρχικά, φοίτησε στις Σχολές της Χίου και της Πάτμου, όπου έλαβε τη στοιχειώδη μόρφωση και αφού χειροτονήθηκε διάκονος το 1786, συνέχισε τις σπουδές του στην Ευρώπη, όπου είχε τη δυνατότητα να συναναστραφεί σημαντικές πνευματικές προσωπικότητες της εποχής του. Η διδασκαλική του δράση ξεκινά μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του και τη χειροτονία του σε ιερέα. Πρώτος σταθμός του ήταν η Σχολή της Χίου, όπου άσκησε τα καθήκοντά του κατά την περίοδο 1793-1796. Η παρουσία του στη Σχολή συνέβαλε σημαντικά στην ανύψωση του πνευματικού της επιπέδου. Ωστόσο, η σχέση του με τον Σχολάρχη Αθανάσιο Πάριο δεν ήταν αρμονική. Έτσι, ο Πρώιος αναζητούσε μία αφορμή, προκειμένου να αποχωρήσει από τη Σχολή. Το 1796 αποδέχθηκε την πρόταση του Διερμηνέα του Οθωμανικού στόλου Κωνσταντίνου Χαντζερή να αναλάβει την εκπαίδευση των παιδιών του και εργάστηκε ως οικοδιδάσκαλός του έως το 1799. Ο κυριότερος σταθμός της διδασκαλικής του δράσης ήταν η αναδιοργανωμένη Πατριαρχική Σχολή στο Κουρούτσεσμε, όπου ανέλαβε εκτός από το ρόλο του διδασκάλου και αυτόν του σχολάρχη από το 1804 έως το 1807. Έτσι πέρα από τη διδασκαλία των θετικών μαθημάτων, διεκπεραίωνε και τα διοικητικά ζητήματα της Σχολής. Κατά την περίοδο της σχολαρχίας του φρόντισε για την ανασυγκρότηση του Πατριαρχικού τυπογραφείου, ανέλαβε την επίβλεψη του ελληνικού Λεξικού «Κιβωτός» και προέβη στη συγγραφή εγχειριδίων για τους μαθητές του. Παράλληλα, διατηρούσε αλληλογραφία με εξέχουσες προσωπικότητες της εποχής του, όπως με τον Αδαμάντιο Κοραή, ανταλλάσσοντας απόψεις για θέματα παιδείας και ζητώντας κάποιες φορές και τη συμβουλή-βοήθειά τους στην άσκηση του διδακτικού και διοικητικού του έργου. Η αρχιερατική διακονία του Δωρόθεου Πρώιου ξεκινά το 1805, οπότε και εκλέχτηκε μητροπολίτης Φιλαδελφείας. Η εκλογή του ήταν αποτέλεσμα υπόσχεσης που του είχε δοθεί, ώστε να αναλάβει τη διεύθυνση της Σχολής στο Κουρούτσεσμε. Για την παραμονή του και τη δράση του στη μητρόπολη Φιλαδελφείας έχουμε στη διάθεσή μας ελάχιστα στοιχεία. Το 1813 προήχθη στη μητρόπολη Αδριανούπολης, όπου και παρέμεινε ως το τέλος της ζωής του. Πέρα από τα ιερατικά του καθήκοντα ασχολήθηκε και πάλι με θέματα παιδείας. Προχώρησε στην ίδρυση Γυμνασίου στην Αδριανούπολη, όπου δίδασκε και ο ίδιος κυρίως τα θετικά μαθήματα αλλά και άλλων σχολείων, προκειμένου να ανακοπεί ο πνευματικός μαρασμός στις γύρω περιοχές. Οι προσπάθειές του απέδωσαν, καθώς το πνευματικό επίπεδο της Αδριανούπολης ανυψώθηκε σημαντικά. Το 1820 ο Δωρόθεος Πρώιος μετέβη στην Κωνσταντινούπολη ως μέλος της Ι. Συνόδου. Εκεί, παρότι ήταν μυημένος στη Φιλική Εταιρία, αναγκάστηκε μαζί με άλλους συνοδικούς αρχιερείς να συνυπογράψει τον αφορισμό του Αλέξανδρου Υψηλάντη και του Μιχαήλ Σούτσου, καταδικάζοντας έτσι την επανάστασή τους στη Μολδοβλαχία. Επρόκειτο για μια διπλωματική ενέργεια, που απέβλεπε στον κατευνασμό της οργής του σουλτάνου. Παρ’ όλα αυτά, δεν απέφυγε τελικά τη σύλληψη και, αφού φυλακίστηκε μαζί άλλους αρχιερείς με την κατηγορία περί εσχάτης προδοσίας, οδηγήθηκε στο θάνατο δι’ απαγχονισμού.
description: Dorotheos Proios was an eminent scholar of the 19nth century and a representative of the Greek Enlightenment, as well as a significant Hierarch of the Orthodox Church. He was born in Chios in the mid-18th century. Initially, he studied at the Schools of Chios and Patmos, where he got his elementary education, and after he was ordained deacon in 1786, he continued his studies in Europe, where he had the opportunity to interact with important pneumatic personalities of his time. His teaching activity begins after the completion of his studies and his ordination as a priest. His first position was at the School of Chios, where he exercised his tasks during the period 1793-1796. His presence at the School contributed significantly to the elevation of its educational level. However, his relation with the Principal Athanasios Parios was not harmonious. Thus, Proios was looking for causation in order to leave School. In 1796, he accepted the proposition of the Dragoman of the Ottoman Fleet, Konstantinos Chantzeris, to undertake the education of his children and he worked as a home-tutor until 1799. The major position of his teaching activity was the reorganized Patriarchal School in Kouroutsesme, where he took up the position as a principal, apart from his teaching position, from 1804 to 1807. Therefore, barring the teaching of Science Subjects, he was handling the administrative issues of the School. During the time of his Principality, he ensured the reconstruction of the Patriarchal Typography, he supervised the Greek Dictionary “Kivotos” and he proceeded to the writing of handbooks for his students. At the same time, he maintained correspondence with significant people of his time, like Adamantios Korais, exchanging ideas for educational issues, and sometimes asking for their advice-help on exercising his teaching and administrative work. The Episcopal Ministry of Dorotheos Proios starts in 1805, when he was elected Archbishop of Philadelphia. His election was the result of a promise he was given, in order to take up the Management of the School in Kouroutsesme. There is little information about his stay and action at the Philadelphia archdiocese. In 1813 he was promoted in the archdiocese of Adrianoupolis, where he remained till his death. Apart from his priestly duties, he occupied himself again himself with educational matters. He proceeded with the establishment of Secondary School in Adrianoupolis, where he taught mainly Science Subjects. His efforts were efficient, as the educational level was increased dramatically. In 1829, Dorotheos Proios went to Konstantinoupolis as a member of the Synod. Although he was initiated in the Society of Friends (Filiki Eteria), he was forced, along with other Synodic archpriests, to co-sign the aphorism of Alexandros Ypsilantis and Michail Soutsos, thus destroying their Revolution in Moldovlachia. It was a diplomatic act which aimed at the appeasement of the Sultan’s rage. Nevertheless, he didn’t avoid arrest and, after he was imprisoned with other archpriests under the accusation of high treason, he was sentenced to death by hanging.