Eικαστικές τέχνες και μουσική (τέλη 19ου και 20ός αιώνας), συναισθητικοί πειραματισμοί και οπτικοακουστικές εφαρμογές στην τέχνη του 20ού αιώνα: από τη συναισθησία στην πολυαισθητηριακή συνέργεια
Creators: name: Βελένη, Θέμις Γ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Συναισθησία
Μουσική &amp; εικαστικές τέχνες
Οπτική μουσική
Αφηρημένος κινηματογράφος
Synaesthesia
Music &amp; visual arts
Visual music
Abstract cinema

description: Σκοπός της διατριβής ήταν μία συνολική, κριτική και ιστορική, παρουσίαση της ιδέας της σύζευξης μουσικής-εικαστικών τεχνών, όπως εκφράστηκε με το φαινόμενο της συναισθησίας και το καθολικό έργο τέχνης, λαμβάνοντας υπόψη τις θεωρητικές προσεγγίσεις και την καλλιτεχνική πράξη του 20ού αιώνα. Συγκεντρώνοντας σε ενα ενιαίο σώμα τα έργα που έχουν καταγραφεί στη βιβλιογραφία ότι σχετίζονται με τη συναισθησία μαζί με άλλα στα οποία διαφαινόταν η σχέση τους με τη μουσική, που σταχυολογήθηκαν από την τέχνη του 20ού αιώνα, πραγματοποιήθηκε μια συγκριτική μελέτη στην Ευρώπη, την Αμερική και τη Ρωσία. Στη μελέτη δόθηκε έμφαση στη διερεύνηση της αλληλεπίδρασης της μουσικής με τις εικαστικές τέχνες σε όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα. Παρακολουθήθηκε η ιδέα της ενότητας των τεχνών με μια συγκριτική αντιπαράθεση της τέχνης πριν και μετά τον Β΄παγκόσμιο πόλεμο. Η διατριβή διακρίνεται σε δύο μέρη: τα θεωρητικά ζητήματα και τις καλλιτεχνικές επιδόσεις. Στο πρώτο μέρος, ανιχνεύεται η ιστορία της σχέσης μουσικής-εικαστικών τεχνών από την αρχαιότητα μέχρι τον 20ό αιώνα, με έμφαση στον τελευταίο, sόπως εκφράστηκε από φιλοσόφους, επιστήμονες, μουσικούς και εικαστικούς καλλιτέχνες. Επιχειρήθηκε η αποσαφήνιση των όρων και των εννοιών της οπτικής μουσικής και της συναισθησίας, όπως έχουν παραδοθεί από την έρευνα μέχρι τις μέρες μας. Διερευνήθηκε η εξέλιξη της ιδέας της συναισθησίας ως νευρολογικό και ως καλλιτεχνικό φαινόμενο. Έγινε καταγραφή του φαινομένου της συναισθησίας όπως εκφράστηκε στην εκθεσιακή πρακτική, τα επιστημονικά συνέδρια που έχουν πραγματευτεί το θέμα, καθώς και τις εφαρμογές της συναισθησίας στην εκπαίδευση για συναισθητικά άτομα και μη. Το δεύτερο μέρος αφορά σε δύο μεγάλες ενότητες: η πρώτη αφορά στην τέχνη από τα τέλη του 19ου έως τις αρχές του 20ού και πραγματεύεται την πορεία της τέχνης από τον Συμβολισμό στην Αφαίρεση, παρουσιάζοντας με κριτικό σχολιασμό των έργων, αλλά και με παραθέματα του λόγου των ίδιων των καλλιτεχνών, τα κυριότερα κινήματα της πρωτοπορίας του 20ού αιώνα στα οποία η μουσική διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εμφάνιση και την πορεία τους. Στη δεύτερη ενότητα διερευνήθηκε η μεταλλαγή της ιδέας της συναισθησίας σε πολυαισθητηριακή συνέργεια στις νέες μορφές τέχνης του 20ού αιώνα και το πέρασμα από τη δισδιάστατη επίπεδη ζωγραφική στην κινητική και οπτική τέχνη, τον αφηρημένο κινηματογράφο, τις τρισδιάστατες εγκαταστάσεις, τα περιβάλλοντα, τα happenings και άλλες σύνθετες μορφές τέχνης στις οποίες η συνέργεια των αισθήσεων υποστηρίζεται με την εισαγωγή των νέων μέσων στην τέχνη. Παράλληλα, εξετάστηκε η μεταλαμπάδευση αυτής της ιδέας στην Αμερική και η παράλληλη αντιμετώπισή της από τους Ρώσους καλλιτέχνες την εποχή του ψυχρού πολέμου. Ταυτόχρονα, διερευνήθηκαν δύο υβριδικές κατηγορίες, η (visual music) οπτική μουσική και η (sound art) ηχητική τέχνη. Τέλος, ανιχνεύτηκε η σχέση μουσικής-εικαστικών τεχνών στην ελληνική τέχνη από καλλιτέχνες του εξωτερικού και της Ελλάδας, η υποδοχή και εφαρμογή αυτής της ιδέας από τους ίδιους τους δημιουργούς και η πρόσληψή της από την κριτική και το κοινό της εποχής. Η εργασία υποστηρίζεται από εικονογραφικό και οπτικοακουστικό υλικό. Για την κατανόηση των συσχετισμών ήχου-χρώματος σχεδιάστηκε πρωτότυπη ηλεκτρονική εφαρμογή προσομοίωσης ενός χρωματοργάνου με βάση παραδομένες ιστορικές αντιστοιχίες, η οποία συνοδεύει το κείμενο της εργασίας.
description: Αim of the present thesis was a comprehensive review, a historical and interdisciplinary presentation of the visual arts-music relation, as expressed by the phenomenon of synaesthesia and the total work of art. Taking into account the theoretical approaches and artistic practice of the 20th century a comparative study was realized in Europe, Russia and United States analyzing individual works of art. Emphasis was given to highlight the interrelations between music and visual arts throughout the 20th century. The thesis followed the idea of unity of the arts with a comparative juxtaposition of art before and after World War II. The thesis comprises of two parts: theoretical issues and artistic performances. The first part traces the history of the connection between music and visual arts from antiquity to the 20th century, with emphasis on the latter. It considers the many links between the two disciplines as envisaged by visual artists, musicians, critics, scientists and philosophers. The thesis clarifies the terms and concepts of visual music and synesthesia, as delivered by the research until today. It studied the evolution of the idea of synesthesia as a neurological and artistic phenomenon. Furthermore, the thesis examined the notion of synesthesia in exhibition practices, scientific conferences and the application of synaesthesia in education. The second part deals with two major sections: the first relates to the art from the late 19th to early 20th century and discusses the path from Symbolism to Abstraction, presenting a critical discussion of the works, based on the artists texts, presenting the avant-garde movements of the 20th century in which music played a key role in the onset and course. The second section explores the transformation of the idea of synesthesia to multisensoral synergy into new forms of art of the 20th century and the shift from flat two-dimensional painting into the three-dimensional installations, environments, happenings and other hybrid art forms which support the synergy of the senses using new media technology. Furthermore, the thesis considered the conveying of this idea to United States and the simultaneous treatment by the Russians during the Cold War. Simultaneously, it explored two hybrid categories, visual music and sound art. Finally, the thesis revealed the relation between music and visual arts in Greek art from artists abroad and Greece, the reception and implementation of this idea from the creators themselves and uptake by the critics and the public at the time. The work is supported by illustrations and audiovisual material. For better understanding of the sound-color associations a prototype electronic application simulating a color-organ was designed attached to the text.