Χρήση των αντιμικροβιακών φαρμάκων στα παραγωγικά ζώα και ανθεκτικότητα των μικροοργανισμών:
Creators: name: Τσικώτη, Χριστίνα Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Αντιμικροβιακά φάρμακα
Παραγωγικά ζώα
Ανθεκτικότητα μικροοργανισμών
Μηχανισμοί ανθεκτικότητας
Ζωοανοσογόνα ανθεκτικά βακτήρια
Ορθή κτηνιατρική πρακτική
Antimicrobial drugs
Food animals
Bacterial resistance
Mechanisms of anitmicrobial resistance
Zoonotic resistant bacteria
Good veterinary practice

description: Η χρήση των αντιμικροβιακών φαρμάκων στα παραγωγικά ζώα και η εμφάνιση ανθεκτικών στελεχών βακτηρίων, αποτελεί ένα πολύπλοκο θέμα για το οποίο υπάρχουν πολλές αντικρουόμενες απόψεις. Τα αντιμικροβιακά φάρμακα χρησιμοποιούνται στα παραγωγικά ζώα για: τη διασφάλιση της υγείας και της ευζωίας των ζώων, την πρόληψη μετάδοσης των ζωονόσων και την πρόληψη τροφιμογενών λοιμώξεων στον άνθρωπο. Ο τρόπος χρήσης τους συνίσταται στη θεραπεία, μεταφύλαξη, προφύλαξη και αυξητική δράση, ενώ ιδιαίτερη σημασία έχει η επιλογή του κατάλληλου αντιμικροβιακού φαρμάκου. Όσον αφορά τα κριτήρια επιλογής των αντιμικροβιακών φαρμάκων τα οποία συνήθως απαιτούν εργαστηριακή υποστήριξη, είναι δύσκολο να εφαρμοσθούν στην κλινική πράξη. Στην κτηνιατρική σε γενικές γραμμές οι ασθένειες που απαιτούν πιο εκτεταμένη χρήση αντιμικροβιακών φαρμάκων για θεραπεία ή προφύλαξη είναι τα νοσήματα του αναπνευστικού και πεπτικού στα βοοειδή και χοίρους, οι μαστίτιδες στις γαλακτοπαραγωγές αγελάδες και η κολιβακίλλωση στα πουλερικά. Πληροφορίες για τις ποσότητες αυτών αντιμικροβιακών φαρμάκων που πουλήθηκαν στις χώρες της Ε.Ε. για χρήση στα ζώα, δόθηκαν από τη FEDESA το 1997 και το 1999 χωρίς να υπάρχουν μέχρι σήμερα νεώτερα δεδομένα. Με βάση τα στοιχεία αυτά έγιναν διάφορες αναλύσεις και συσχετισμοί όπως : η ταξινόμηση των χωρών της Ε.Ε. με βάση την ποσότητα του αντιμικροβιακού φαρμάκου ανά κιλό ζώντος βάρους σφαγέντος ζώου, η σύγκριση της κατανάλωσης αντιμικροβιακών φαρμάκων σε επίπεδο Ιατρικής και Κτηνιατρικής και η διάρκεια θεραπείας στον άνθρωπο και στα παραγωγικά ζώα. Επεξεργασία Διαγραφή Η χρήση αντιμικροβιακών φαρμάκων στα παραγωγικά ζώα διέπεται από δύο σημαντικές παραμέτρους : τα κατάλοιπα που αυτά αφήνουν στα τρόφιμα ζωικής προέλευσης και την ανάπτυξη ανθεκτικότητας από παθογόνα και κοινά βακτήρια τα οποία μπορεί να αποτελέσουν σοβαρό κίνδυνο για τη Δημόσια Υγεία. Οι τρόποι με τους οποίους τα βακτήρια αποκτούν ανθεκτικότητα στα αντιμικροβιακά φάρμακα είναι: η λόγω μετάλλαξης των γονιδίων των ίδιων των μικροοργανισμών παραγωγή αδρανοποιητικών ενζύμων ή τροποποίηση της δομής των στόχων-υποδοχέων των αντιμικροβιακών φαρμάκων και η απόκτηση γονιδίων ανθεκτικότητας μέσω μεταφοράς από έναν άλλο μικροοργανισμό. Η διασπορά των γονιδίων των υπεύθυνων για την ανθεκτικότητα στα αντιμικροβιακά φάρμακα μεταξύ των βακτηρίων του ίδιου αλλά και διαφορετικού είδους και γένους, γίνεται κυρίως μέσω των κινητών γενετικών στοιχείων. Τα κύρια κινητά γενετικά στοιχεία είναι τα πλασμίδια (plasmids), τα μεταθετόνια ή τρανσποζόνια (transposons) και τα ιντεγκρόνια ή ενσωματόνια (integrons) που φέρουν γονιδιακές κασέτες (gene casettes). Τα πλασμίδια, τα τρανσποζόνια και τα ενσωματόνια/γονιδιακές κασέτες μεταδίδονται κάθετα κατά τη διάρκεια της διαίρεσης του κυττάρου ξενιστή, αλλά μπορούν επίσης να μεταφερθούν οριζόντια μεταξύ βακτηρίων του ίδιου ή διαφορετικού είδους και γένους μέσω της μεταγωγής, της σύζευξης/κινητοποίησης ή του μετασχηματισμού. Tα βακτήρια μπορεί να εμφανίσουν εγγενή ή επίκτητη ανθεκτικότητα μέσω των μηχανισμών της ενζυματικής αδρανοποίησης, της μειωμένης ενδοκυτταρικής συσσώρευσης των αντιμικροβιακών φαρμάκων και της τροποποίησης των κυτταρικών υποδοχέων στόχων. Οι μηχανισμοί αυτοί αποτελούν τους επικρατέστερους μηχανισμούς ανθεκτικότητας μεταξύ των gram-θετικών και gram-αρνητικών παθογόνων βακτηρίων, απέναντι στα αντιμικροβιακά φάρμακα που συνήθως χρησιμοποιούνται στην Κτηνιατρική, όπως στις τετρακυκλίνες, μακρολίδια-λινκοσαμίδες-στρεπτογραμμίνες, β-λακτάμες, αμινογλυκοσίδες, σουλφοναμίδες-τριμεθοπρίμη, κινολόνες και φθοριοκινολόνες. H ανθεκτικότητα των μικροοργανισμών στα αντιμικροβιακά φάρμακα πρέπει να αξιολογείται ιδιαίτερα, δεδομένης της επίπτωσής της στην υγεία των ζώων και στη Δημόσια Υγεία.Υπάρχουν δύο μηχανισμοί μετάδοσης της «ανθεκτικότητας» στον άνθρωπο, ο μηχανισμός Α και ο μηχανισμός Β. Σύμφωνα με το μηχανισμό Α οι άνθρωποι εκτίθενται σε ζωοονοσογόνα ανθεκτικά βακτήρια, ενώ σύμφωνα με το μηχανισμό Β εκτίθενται σε κοινά βακτήρια τα οποία όμως αποτελούν δεξαμενή γονιδίων ανθεκτικότητας για τα παθογόνα. Τα σπουδαιότερα κατά την άποψη μας βακτήρια ζωικής προέλευσης ανθεκτικά στα αντιμικροβιακά φάρμακα που θέτουν σε κίνδυνο τη Δημόσια Υγεία είναι, το Campylobacter sp., η Salmonella sp., η E. coli και τέλος ο Staphylococcus aureus.Συμπεραίνεται ότι εξαιτίας της πολυπλοκότητας του φαινομένου της ανθεκτικότητας των μικροοργανισμών στα αντιμικροβιακά φάρμακα, η πρόληψη και αντιμετώπισή του πρέπει να είναι συνισταμένη πολλών παραγόντων. Σε επίπεδο Κτηνιατρικής οι ενδεδειγμένες διορθωτικές κινήσεις είναι οι εξής: • Εφαρμογή προγράμματος επιτήρησης-καταγραφής της κατανάλωσης αντιμικροβιακών φαρμάκων και εμφάνισης ανθεκτικών στελεχών μικροοργανισμών• Εφαρμογή της Ορθής Κτηνιατρικής Πρακτικής• Εκπαίδευση κτηνιάτρων και εκτροφέων• Εφαρμογή εμβολιασμών και προληπτικών προγραμμάτων ελέγχου-εκρίζωσης νοσημάτων• Εφαρμογή μέτρων υγεινής, βιοασφάλειας και ορθής διαχείρισης εκτροφών• Εφαρμογή εναλλακτικών των αντιμικροβιακών φαρμάκων τρόπων θεραπείας
description: The use of antimicrobial drugs in food animals which may lead to the appearance of antimicrobial resistant bacteria is a complicated issue that raises many conflicts.The antimicrobial drugs are administrated to food animals for the following purposes: animals’ health and welfare assurance, zoonoses and food borne diseases’ prevention.Their usage includes therapy, metaphylaxis, prophylaxis and growth promotion, whereas the choice of the appropriate antimicrobial drug is crucial. The selection criteria of the appropriate drug often require laboratory testing and are difficult to apply to the everyday clinical practice.In veterinary medicine, the diseases often requiring more extensive use of antimicrobial drugs for therapy or prophylaxis are: respiratory and digestive diseases in bovine and swine, mastitis in dairy cows and colibacillosis in poultry. Information regarding the quantities of drugs sold in E.U countries for animal use was last released from FEDESA, in 1999. Further investigation based on these data includes classification of E.U countries’ according to the quantities of antimicrobial drugs per kg of animal body mass, comparison of antimicrobial drugs’ consumption and the therapy period in humans and animals.Two important issues are raised regarding the use of antimicrobial drugs: the residues in products of animal origin and the increased resistance of pathogenic and commensal bacteria which constitute potential major risks for Public Health. Bacteria gain resistance to antimicrobial drugs through the following mechanisms: production of inactivating enzymes due to their own genes’ mutation or modification of drugs’ target-receptors’ structure and resistance genes’ transmission through another microorganism. The dispersion of resistance genes between bacteria of the same or different species is mainly achieved through mobile genetic elements. The main mobile genetic elements are plasmids, transposons and integrons carrying gene cassettes. Plasmids, transposons and integrons/gene cassettes are vertically transmitted during the division of the host-cell but they can also be horizontally transferred between bacteria of the same or different species through transduction, conjugation/mobilization or transformation. Bacteria may develop intrinsic or acquired resistance through the mechanisms of enzymatic inactivation, reduced intracellular accumulation of antimicrobial drugs and chemical modification of cellular target sites. These mechanisms constitute the prevailing resistance mechanisms of gram-positive and gram-negative pathogenic bacteria to antimicrobial drugs that are used in Veterinary Medicine, such as tetracyclines, macrolides –lincosamides– streptogramins, β-lactam antibiotics, aminoglycosides, sulfonamides – trimethoprim, quinolones and fluoroquinolones. Microorganisms’ resistance to antimicrobial drugs must be carefully evaluated due to its effects on animal and public health. This “resistance” is transmitted to humans through two mechanisms: mechanism A and mechanism B. According to mechanism A, humans are exposed to zoonotic resistant bacteria, whereas according to mechanism B humans are exposed to commensal bacteria which constitute resistance genes’ reservoir for pathogenic bacteria. The most important, animal originated bacteria that are resistant to antimicrobial drugs and which comprise a potential threat to Public Health are Campylobacter sp., Salmonella sp., E. coli and Staphylococcus aureus.It can be concluded that many factors must be taken into consideration in order to prevent and confront the complexity of microorganisms’ resistance to antimicrobial drugs. In Veterinary Medicine the following advisable corrective actiοns are: • Monitoring and recording of antimicrobial drugs’ consumption and occurrence of resistance in microorganisms• Good Veterinary Practices’ application• Veterinarians and stock breeders’ education• Vaccination and application of preventive programs for diseases’ control and eradication • Application of hygiene, bio-security and rational stock breeding management methods• Application of alternative treatment methods