Hart vs. Fuller: Ο νομικός θετικισμός και η «σιγή» του νομικού κόσμου στη ναζιστική Γερμανία
Creators: name: Κόκκαλης, Παναγιώτης Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Νομικός Θετικισμός
Ναζιστική Γερμανία
Χαρτ – Φούλερ
Legal Positivism
Nazi Germany
Hart - Fuller

description: Στην παρούσα εργασία επιχειρείται η θεωρητική προσέγγιση δύο εκ των πιο δημοφιλών και φύσει αντίπαλων ρευμάτων σκέψης της φιλοσοφίας του δικαίου, αυτών του νομικού θετικισμού και του φυσικού δικαίου, υπό το φως των τεκταινόμενων του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Βάση τούτης της ανάλυσης αποτελούν τα κείμενα των Hart και Fuller, τα οποία εξεδόθησαν μεταπολεμικά στα πλαίσια μίας φιλοσοφικής διαμάχης που έμελλε να παραμείνει διαχρονικά επίκαιρη. Σκοπός της παρούσας προσπάθειας είναι να αναδείξει τις αδυναμίες της, εν πολλοίς, κυρίαρχης θέσης η οποία θέλει το νομικό θετικισμό μοναδικό υπεύθυνο της «σιγής» του νομικού κόσμου εντός της ναζιστικής Γερμανίας, ως αποτέλεσμα ενός πνευματικού αυτο-εγκλωβισμού του. Προς τούτο, πέραν των δύο βασικών κειμένων αναφοράς τα οποία αποτελούν το κύριο μεθοδολογικό εργαλείο της εργασίας, διεξάγεται εκτενής βιβλιογραφική έρευνα, ενώ, παράλληλα, διενεργείται ένα ενδιαφέρον, διανοητικό πείραμα το οποίο αποσκοπεί στην ανάδειξη κάθε επιμέρους πτυχής του υπό έρευνα ζητήματος. Πιο συγκεκριμένα, εκκινώντας από τον πυρήνα του προβλήματος, προσεγγίζεται η ιδιαίτερη σχέση Νόμου και Ηθικής, ενώ στη συνέχεια εξετάζεται η εξέλιξη του νομικού θετικισμού διαχρονικά σε μία προσπάθεια κατανόησής του και κωδικοποίησης των βασικότερων χαρακτηριστικών του. Μέσω μίας σύντομης επισκόπησης των ιδιαίτερων στοιχείων που εμφανίζει ένα ολοκληρωτικό καθεστώς και το διακρίνουν από οποιοδήποτε άλλο, επιχειρείται η γνωστική εξοικείωση με το ιστορικοπολιτικό πλαίσιο εντός του οποίου λαμβάνει χώρα η εν λόγω έρευνα. Με αφορμή δύο ενδιαφέρουσες αποφάσεις μεταπολεμικού δικαστηρίου της δυτικής Γερμανίας, ο αναγνώστης εισάγεται στο κυρίως μέρος της παρούσας εργασίας, στο οποίο αναλύονται διεξοδικά, αντικειμενικά και εμπεριστατωμένα τα δύο κείμενα αναφοράς, παρουσιάζοντας και αποκωδικοποιώντας τις βασικότερες θέσεις τους. Έπειτα, λαμβάνει χώρα η επί της ουσίας κριτική τους, εστιάζοντας στην αρχή της διάκρισης του Νόμου από την Ηθική και το στοιχείο της αναγκαιότητας σε αυτή, στον ιδιότυπο νομικό θετικισμό του Hart και το minimum της επιβίωσης, καθώς και σε έτερα σημεία που χρήζουν ανάλυσης. Εξετάζεται ακόμη το κατά πόσον το οριακό παράδειγμα της ναζιστικής Γερμανίας ενδείκνυται ως πεδίον αναφοράς τούτου του διαλόγου, δεδομένης αφενός μεν της ελλιπούς έρευνας του ισχύσαντος συστήματος κανόνων, αφετέρου δε της ιδιαίτερης πρόσμιξης του τελευταίου με στοιχεία της ιδεολογίας των SS. Με την ολοκλήρωση της ανωτέρω κριτικής καθίσταται σαφές πως η κριτική που δέχθηκε ο Hart υπήρξε άδικη σε σημεία της, η συνδρομή του νομικού θετικισμού υπήρξε κρίσιμη για τους θιασώτες του αλλά επουσιώδης για την ιστορία, ενώ το ενδεχόμενο επικράτησης των φυσικοδικαϊκών αντιλήψεων σε επίπεδο φιλοσοφίας του δικαίου πριν την άνοδο των Ναζί θα μπορούσε - υπό προϋποθέσεις - να συμβάλει θετικά στην εξέλιξη των γεγονότων. Τέλος, προκρίνεται ως λύση ενώπιον παρόμοιων, μελλονικών κινδύνων η αποχή από κάθε είδους δογματισμό, ο αέναος στοχασμός, ο διαρκής ανοιχτός διάλογος και ο αποκλεισμός των αποκλεισμών, επιλύοντας, έτσι, κάθε ανακύπτον πρόβλημα μέσω της ενσωμάτωσης και αφομοίωσής του υπό το σχήμα ενός υπέρ-συμπεριληπτικού και πλήρως συμμετοχικού σχήματος κοινωνικής συμβίωσης υπεύθυνων και ευσυνείδητων πολιτών.
description: In this paper, a theoretical approach to the two most popular and by nature opposing schools of thought in Philosophy of Law – Legal Positivism and Nature Law – is attempted, under the light of the events of World War II. The aforementioned analysis is based on Hart and Fuller’s essays, which were published right after the War. These essays make up what is widely known as Hart-Fuller debate, which is still up-to-date. The aim of the present thesis is to bring out the weaknesses of the most prevalent opinion that legal positivism is the only cause of the “silence” of the legal world within the Nazi Reich as a result of a mental self-restriction. In order to do that - besides the two essays which provide the main means of methodology of this analysis - extensive bibliographic research is carried out, while at the same time, an interesting, intellectual experiment is carried out which aims to highlight each individual aspect of the research issue. More specifically, starting from the core of the problem, the special relationship between Law and Ethics is approached, and then the evolution of legal positivism is examined in an attempt to understand it and codify its main characteristics. Through a brief overview of the particular elements of a totalitarian regime that distinguish it from any other, an attempt is made to familiarize oneself with the historical-political context in which this research takes place. On the occasion of two interesting decisions of a post-war court of West Germany, the reader is introduced to the main part of the present work, in which the two reference texts are analyzed in detail, objectively and thoroughly, presenting and decoding their main positions. Then, their substantive critique takes place, focusing on the separation thesis and the element of necessity in it, on Hart's peculiar legal positivism and the minimum of survival, as well as on other points that need analysis. It also examines whether the marginal example of Nazi Germany is appropriate as a field of reference for this debate, given on the one hand the lack of research on the current system of rules and on the other hand the particular involvement of the latter with elements of SS ethos. With the completion of the above critique it becomes clear that the criticism received by Hart was unfair in some respects. The contribution of legal positivism was critical for his adherents but insignificant for history in general, while the possibility of naturalistic conceptions prevailing at the level of philosophy of law before the rise of the Nazis could - under certain conditions - contribute positively to the course of events. Finally, refraining from any kind of dogmatism, perpetual reflection, constant open dialogue and the exclusion of exclusions, is proposed as a solution to similar, future dangers, resolving any problem that arises through its integration and assimilation in the form of a over- inclusive and fully participatory model of social life, consisting of responsible and conscientious citizens.