Το υδραγωγείο και η κεντρική δεξαμενή του Δίου. Πρόταση ανάδειξης και επισκεψιμότητας
Creators: name: Βαστέλη, Κυριακή Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Υδροδότηση
Δίον-Ρωμαϊκή περίοδος
Water supply
Dion-Roman period

description: Αντικείμενο της διπλωματικής αποτελεί το υδραγωγείο και η κεντρική δεξαμενή του Δίου. Το α΄ μέρος της εργασίας περιλαμβάνει την αρχαιολογική ανάλυση/τεκμηρίωση του μνημειακού συνόλου ενώ στο β΄ επιχειρείται μια πρόταση για την ανάδειξη και επισκεψιμότητά του. Το υδραγωγείο μετέφερε νερό σε απόσταση 5-6χλμ., από τις ανατολικές υπώρειες του Ολύμπου ως την πόλη. Το καταληκτικό τμήμα του διασώζεται σε μήκος ±150μ. Είναι υπέργειο, αποτελούμενο από ισχυρό τοίχο πλάτους 2μ. που διαμορφώνει πέντε τοξωτά ανοίγματα. Από αυτά, τα δύο πλατύτερα αντιστοιχούν σε οχυρωματικές τάφρους και τα υπόλοιπα σε δρόμους. Ο υδραγωγός κατέληγε σε μια εξαιρετικά επιμελημένης κατασκευής δεξαμενή (castellum), χωρητικότητας άνω των 100κ.μ., μέσω της οποίας εξασφαλιζόταν η παροχή και η κατανομή νερού σε διάφορους τομείς της πόλης. Στη βορειοανατολική και στη νοτιοανατολική γωνία της εντοπίστηκαν δύο φρεάτια/υδατόπυργοι, από τα οποία ξεκινούσαν υπόγειοι αγωγοί κατευθυνόμενοι ο ένας προς τα ιδιωτικά σπίτια και ο άλλος προς το συγκρότημα των μεγάλων θερμών. Τρίτο φρεάτιο που πιθανότατα βρισκόταν στην ανατολική πλευρά και προμήθευε με νερό τις δημόσιες κρήνες καταργήθηκε από μεταγενέστερη διαμόρφωση. Το υδραγωγείο και η δεξαμενή του Δίου, κατασκευασμένα σύμφωνα με τις οδηγίες του Βιτρούβιου περί συστημάτων ύδρευσης, χρονολογούνται στα χρόνια του Αδριανού. Στο τέλος του 4ουαι., μετά από ισχυρό σεισμό που προκάλεσε την κατάρρευση της ανωδομής της, κατασκευάζεται στην ανατολική πλευρά της ένα κρηναίο κτίσμα που την αντικαθιστά καλύπτοντας τις μειωμένες ανάγκες της συρρικνωμένης πόλης των παλαιοχριστιανικών χρόνων. Για τη διάσωση, την αποκατάσταση και ανάδειξη του μνημειακού συνόλου προτείνονται μικρής κλίμακας ήπιες επεμβάσεις, απολύτως αναστρέψιμες και σύμφωνες με τις διεθνείς αρχές προστασίας των μνημείων. Οι προτεινόμενες εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης είναι α) στο υδραγωγείο: η καθαίρεση σαθρού κονιάματος και αρμολόγηση με νέο, η καθ’ ύψος συμπλήρωση (με παρεμβολή φύλλου μολύβδου) σύμφωνα με το σωζόμενο περίγραμμα της τοιχοποιίας και η ανάπλαση του όγκου των δύο ανατολικότερων τόξων με χρήση γαλβανισμένου συρματοπλέγματος που θα ξαναδώσει την 3η διάσταση στο μνημείο και θα καταστήσει κατανοητή την αρχιτεκτονική του μορφή, β) στην καταργημένη πύλη του δυτικού τείχους (απ΄όπου εισέρχεται ο υδαταγωγός στην πόλη) η μερική αναστήλωση των παραστάδων με την επανατοποθέτηση τριών πεσμένων γωνιολίθων και γ) στη δεξαμενή: η αποκατάσταση των πλινθόκτιστων εσωτερικών μετώπων και η ανάταξη πεσμένων γωνιολίθων. Για την επισκεψιμότητα του μνημειακού συνόλου είναι καθοριστική η οργάνωση της προσβασιμότητάς του. Ο νέος αρχαιολογικός περίπατος, ενταγμένος στο υπάρχον δίκτυο περιήγησης, ακολουθεί τη χάραξη του αρχαίου δρόμου Α της πόλης. Στην κατάληξη της διαδρομής προτείνεται η κατασκευή ενός στεγασμένου περιπτέρου που θα περιλαμβάνει μια μικρή έκθεση εκμαγείων από ευρήματα/τεκμήρια του προηγμένου υδροδοτικού συστήματος του Δίου και μία ενημερωτική πινακίδα με κείμενα, φωτογραφίες, σχέδια και γραφικές αναπαραστάσεις. Στόχος της συνολικής πρότασης είναι η προστασία και η αποκατάσταση της αντιληπτικής συνέχειάς του μνημειακού συνόλου και η αισθητική αναβάθμισή του ώστε να αποτελέσει ένα νέο ελκυστικό προορισμό για τους επισκέπτες του αρχαιολογικού πάρκου του Δίου
description: Subject of this study is the aqueduct and the central cistern (castellum) of Dion. The first part of the project includes an archaeological analysis/documentation of this monumental complex and in the second part a proposal for its management and improvement of visiting is made. The aqueduct transferred water from springs at the eastern foothills of mountain Olympus to the city, covering a distance of 5-6 km. The final part of the aqueduct, of which ±150 m have been uncovered, is above the ground and consists of a thick wall of 2m. Five archways are opened throughout its length. The two wider openings correspond to two moats and the other three to roads. The aqueduct reached a remarkable edifice of extra attentiveness in its construction, the central cistern (castellum), whose capacity can be estimated in more than 100 m3. The cistern assured water for the city and also distributed it to several sections of the city. On its northeast and southeast corners, two water towers were found, from where underground pipelines started and followed these directions: one headed to the private buildings and the other to the Great Baths complex. A third water tower, which was probably on the east side of the cistern, supplied the public fountains but it went out of use due to the building of a later structure. The aqueduct and the cistern of Dion, constructed under Vitruvius’ principles about water technology systems, are dated possibly during the reign of Hadrian. Towards the end of the 4th c., after the powerful earthquake which caused the collapse of the cistern’s rooftop, a fountain structure was built at the east side of it, replacing the damaged cistern and meeting the now reduced needs of the shrunken early-christian city. For the rescue, restoration and management of this monumental complex, these small-scale and totally reversible interventions are suggested: a)at the aqueduct, the removal of the rotten mortar and its jointing with new, the small supplementation of the wall’s height (with the insertion of lead sheets), which will follow the saved outline of the masonry and the recreation of the size of the two eastern arches with the use of wire mesh, which will give the 3rd dimension back to the monument and offer a better understanding of its architectural shape, b)at the unused gate of the western wall, from where the water channel enters the city, the partial reconstruction of its pilasters after the reinsertion of three fallen quoins and c)at the cistern, restoration of the internal brick surfaces and fallen quoins. At the ending part of the new archaeological path, on the city’s ancient Road A, the construction of a small kiosk is proposed, which will host a small exhibition of replicas, casted of findings-evidence of the advanced water-supply system of Dion and a bilingual information panel with texts, photographs, sketches and graphic representations. The purpose of the above proposal is the protection and restoration of the perceptual continue of the aqueduct and the central cistern of Dion and the aesthetic upgrading of it, in order to be a new appealing destination for the visitors of the archaeological park of Dion