Γεω- οπτικοποίηση χωροχρονικών αρχαιολογικών δεδομένων:
Creators: name: Τσιπίδης, Σπύρος
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Γεω-οπτικοποίηση
Αρχαιολογική ανασκαφή
Συστήματα γεωγραφικών πληροφοριών
Τρισδιάστατη μοντελοποίηση
Χρόνος
Περιβάλλον επικοινωνίας
GeoVisualization
Archaeological Excavation
GIS
3D Modelling
Temporal data
User interface

description: Η παρούσα εργασία συνιστά μια χαρτογραφική εφαρμογή με επίκεντρο την αρχαιολογική ανασκαφή, επιδιώκοντας τον σχεδιασμό ενός λειτουργικού και χρηστικού αρχαιολογικά προσανατολισμένου χαρτογραφικού περιβάλλοντος. Ο γενικότερος στόχος του εγχειρήματος δεν περιορίζεται στην χαρτογραφική απόδοση των χωρικών οντοτήτων που συγκροτούν μια ανασκαφική θέση. Αντίθετα, απώτερος σκοπός αποτελεί η συνδρομή της αρχαιολογικής ανάλυσης και ερμηνείας, με το προτεινόμενο χαρτογραφικό περιβάλλον να αποτελεί το μέσο για την οπτική ανάλυση της ανασκαφικής πληροφορίας, την εναλλακτική απόδοση των χωρικών, χρονικών και θεματικών χαρακτηριστικών των ανασκαφικών οντοτήτων, τη διατύπωση και απάντηση ερωτημάτων με επίκεντρο την ανασκαφική έρευνα και τον σχεδιασμό ειδικών εργαλείων που εξυπηρετούν την αρχαιολογική ανάλυση. Σε αυτό το πλαίσιο, η θεματολογία των χαρτών δεν περιορίζεται στα χωρικά αντικείμενα που συγκροτούν μια αρχαιολογική θέση, αλλά στο σύνολο των πληροφοριών – παρατηρήσεων που καταγράφουν συστηματικά οι αρχαιολόγοι και συγκροτούν το σύνθετο και πολύπλοκο ανασκαφικό αρχείο. Το ανασκαφικό αρχείο και οι άξονες του χώρου και του χρόνου αποτέλεσαν κυρίαρχα δομικά στοιχεία που επηρέασαν όλα τα επιμέρους στάδια επεξεργασίας της ανασκαφικής πληροφορίας. Τα ανασκαφικά χωρικά αντικείμενα μοντελοποιούνται στις τρεις χωρικές διαστάσεις μέσα από πλήρως αυτοματοποιημένες μεθοδολογίες που επιτρέπουν την άμεση και με ευνοϊκούς οικονομικούς όρους αναπαράσταση της αρχαιολογικής θέσης. Οι μεθοδολογίες αυτές εφαρμόζονται σε πραγματικές συνθήκες και αντιμετωπίζουν σε μεγάλο βαθμό τις πραγματικές ανάγκες της ανασκαφικής πρακτικής. Κατάλληλες λύσεις προτείνονται και ως προς την απόδοση της χρονικότητας των ανασκαφικών τεκμηρίων και των μεταξύ τους χρονικών σχέσεων. Για τον σκοπό αυτό, εντοπίζονται οι διάφοροι τύποι χρόνου που εμπεριέχονται σε μια αρχαιολογική ανασκαφή και χαρακτηρίζουν τα δομικά της στοιχεία. Εντοπίζονται επίσης κατάλληλοι τρόποι απόδοσής τους, ενώ ταυτόχρονα προσφέρεται η δυνατότητα αποθήκευσης των αποτελεσμάτων χρονολόγησης του ανασκαφικού υλικού. Λύσεις προτείνονται και ως προς την βέλτιστη απόδοση των ανασκαφικών τεκμηρίων και πληροφοριών, διερευνώντας την καταλληλότητα οπτικών μεταβλητών να αποδώσουν με ευκρίνεια τα χαρακτηριστικά και τις σχέσεις μεταξύ των ανασκαφικών αντικειμένων και παράγοντας κατανοητές, για τους αρχαιολόγους, αναπαραστάσεις της αρχαιολογικής θέσης. Το τελικό χαρτογραφικό περιβάλλον λειτουργεί ως το μέσο μεταξύ αρχαιολόγων και χαρτών, επιτρέποντας στον αρχαιολόγο να έρχεται σε επαφή με τον ψηφιακό ανασκαφικό χώρο, να διαμορφώνει σύμφωνα με τις ανάγκες του τη θεματολογία του χάρτη, να συνθέτει ερωτήματα και να αποθηκεύει τα συμπεράσματά του. Με τον τρόπο αυτό, ο αρχαιολόγος αποφεύγει οποιαδήποτε επαφή με το σύνθετο και δύσχρηστο Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών που αποτελεί την ενιαία πλατφόρμα υλοποίησης της εφαρμογής. Το χαρτογραφικό προϊόν της παρούσας προσέγγισης εφαρμόστηκε στην προϊστορική ανασκαφή των Παλιαμπέλων Κολινδρού όπου η χρηστικότητα και λειτουργικότητά του αποτιμήθηκε διεξοδικά, επιτρέποντας την ολοκληρωμένη απόδοση της ανασκαφής και υποβοηθώντας την αρχαιολογική ανάλυση και ερμηνεία. Επέκταση της παρούσας μεθοδολογίας και σε άλλες αρχαιολογικές ανασκαφές είναι εφικτή, καθώς ο όλος σχεδιασμός δεν γίνεται με γνώμονα τις ιδιαιτερότητες του συγκεκριμένου ανασκαφικού προγράμματος, αλλά αντίθετα συνυπολογίζοντας βασικές και γενικές ανάγκες της αρχαιολογικής ανάλυσης και τοποθετώντας στο επίκεντρο του σχεδιασμού τον αρχαιολόγο, ως χρήστη ενός δυναμικού και διαδραστικού συστήματος. Μέρος της έρευνας της παρούσας διατριβής χρηματοδοτήθηκε από το πρόγραμμα ΠΕΝΕΔ 2003 της Γενικής Γραμματείας Έρευνας καιΤεχνολογίας του Υπουργείου Ανάπτυξης, στα πλαίσια του έργου “Ψηφιακό Σύστημα Διαδραστικής Ερμηνείας και Χωροχρονικής Οπτικοποίησης Αρχαιολογικών Δεδομένων”.
description: An archaeological excavation could be seen as an experiment that can not be repeated as archaeological material is systematically removed from its physical spatial context. To deal with this problematic nature of archaeological excavation and to assist post-excavation analysis, the current work proposes the design of an archaeological oriented cartographic environment that : ▪ Effectivelly visualize the archaeological space and its inclusions in three spatial dimensions ▪ Offer alternative ways of presenting the spatial, thematic and temporal characteristics of archaeological objects. ▪ Design specialized tools supporting archaeological analysis. ▪ Within a functional, custom, "archaeological friendly" cartographic user interface, designed according to the specific needs of archaeologists and the particularities of archaeological analysis and interpretation.