Ο πρωτομάρτυρας Στέφανος ως διαχρονικό αγιολογικό πρότυπο
Creators: name: Λιόλιος, Στέφανος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Στέφανος
Πατρολογία
Πρωτομάρτυς
Stephen
Patrology/Patristics
Protomartyr

description: Ο σκοπός της παρούσας συγγραφής δεν είναι η εκπόνηση μιας εργασίας η οποία θα εξαντλήσει όλα τα ιστορικά στοιχεία σχετικά με τη ζωή ή την τύχη των λειψάνων του Αγίου Στεφάνου μέσα στην ιστορία, αλλά η ψηλάφηση και η ανάδειξη των στοιχείων αυτών που καθιστούν το Στέφανο έναν από τους σημαντικότερους αγίους του χριστιανικού κόσμου και διαχρονικό αγιολογικό πρότυπο. Στην εργασία αυτή εκτίθενται και αναδεικνύονται τα αγιολογικά στοιχεία που μαρτυρούν την αγιότητα του Πρωτομάρτυρα Στεφάνου και τον κατατάσσουν στο χορό των αγίων της Εκκλησίας μας. Τα αγιολογικά στοιχεία αντλούνται από τους εκκλησιαστικούς συγγραφείς και κυρίως από του εγκωμιαστικούς και πανηγυρικούς λόγους των Πατέρων της Εκκλησίας. Η εργασία είναι χωρισμένη σε εννέα κεφάλαια με τις επιμέρους ενότητες και υποενότητες. Στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μία παρουσίαση του ιστορικού και πνευματικού πλαισίου μέσα στο οποίο έζησε ο Άγιος Στέφανος για να κατανοήσει κανείς τη σημασία της προσφοράς του αλλά και τις πραγματικές διαστάσεις της απολογίας και του μαρτυρίου του. Στο δεύτερο κεφάλαιο παρουσιάζεται η δράση του Αγίου μέσα από τις βιβλικές πηγές. Τα γεγονότα που αναφέρονται στο παρόν κεφάλαιο ακολουθούν το βιβλίο των Πράξεων που είναι και η βασική πηγή μέσα από την οποία αντλούνται οι πληροφορίες από την εκλογή έως και την ταφή του Αγίου. Στο τρίτο κεφάλαιο εξιστορείται η ιστορία της εύρεσης των ιερών λειψάνων του Αγίου και η μετακομιδή τους στην Κωνσταντινούπολη και βασίζεται σε μεταγενέστερα κείμενα, επιστολές, ιστορικές αναφορές και εγκωμιαστικούς λόγους. Στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται λόγος για την εξάπλωση της τιμής του Αγίου και τη διασπορά των λειψάνων του στη χριστιανική οικουμένη. Η τιμή του Αγίου συνδέθηκε κυρίως με την απόκτηση κάποιου τεμαχίου του λειψάνου του και την ανέγερση κάποιου ναού, που θα στέγαζε το άγιο λείψανο. Το πέμπτο κεφάλαιο ασχολείται με τον καθορισμό της ημέρας μνήμης του Αγίου στην Ανατολή και τη Δύση. Ο καθορισμός αυτός ακολούθησε τη δική του διαδρομή με τις τοπικές και γεωγραφικές ιδιαιτερότητες κάθε Εκκλησίας, χωρίς να επηρεάσει καθόλου αυτό καθ' εαυτό το γεγονός της τιμής. Στο έκτο κεφάλαιο αναφέρεται ο τρόπος απεικόνισης του Αγίου στην εκκλησιαστική ζωγραφική. Παρά τις επιμέρους διαφορές μεταξύ της Ανατολικής και της Δυτικής ζωγραφικής, τα βασικά χαρακτηριστικά, η θεματολογία και οι συμβολισμοί δε διαφοροποιούνται. Στο έβδομο κεφάλαιο εκτίθενται γραμματολογικές πληροφορίες για τους ελληνικούς εγκωμιαστικούς και πανηγυρικούς λόγους που αφιερώθηκαν στον Άγιο, καθώς και μία επιλογή ύμνων και προσευχών. Το όγδοο κεφάλαιο αποτελεί τον πυρήνα της παρούσας μελέτης, καθώς παρουσιάζει την αγιολογική προσωπογραφία του Πρωτομάρτυρα Στεφάνου. Η αγιότητα ως «μίμηση του Χριστού», η διακονία, η συγχώρεση, η προσευχή, η θυσιαστική αγάπη, η προφητική και αποστολική ιδιότητα, η ομολογία πίστεως, το μαρτύριο, η θεοπτική εμπειρία του Στεφάνου και όλα τα υπόλοιπα αγιολογικά στοιχεία που καταξιώνουν τον Στέφανο ως Άγιο στη συνείδηση της Εκκλησίας αναδεικνύονται και παρουσιάζονται μέσα από τα κείμενα των Πατέρων της χριστιανοσύνης. Στο ένατο κεφάλαιο αναφέρονται λαογραφικά στοιχεία και έθιμα του δυτικού κόσμου που αναπτύχθηκαν γύρω από το πρόσωπο του Αγίου Στεφάνου και σχετίζονται με την εορτή και τις ιδιότητες του Αγίου ως προστάτη και πολιούχο πόλεων
description: The purpose of this book is not to thoroughly present the historical information of St Stephen’s life or the fate of his relics; but to further investigate/ analyze and indicate all those elements that have rendered him one of the most prominent Saints of the Christian world as well as a timeless hagiological figure. The essay extensively displays elements that testify the Saint’s holiness and place him among the Saints of the Christian Church. The hagiological elements are taken from ecclesiastic authors and celebratory speeches written by the Church Fathers. The script is divided into nine chapters which are further analyzed in individual sections and sub-sections. In the first chapter the historical and intellectual background in which Saint Stephen was born and raised is presented so that the significance of his sacrifice as well as the real meaning of his speech and martyrdom be fully understood. The second chapter deals with Saint Stephen’s action, as it is described in the biblical sources. The facts are consistent with the Acts of Apostles, the main reference source from which all the evidence is derived, from his election till his burial. The third chapter is based on prior texts epistles, historical references and laudatory speeches to better recount how the discovery of his holy relic was made and the way the relic was transported to Constantinople. The fourth chapter refers to the spread of the Saint’s honor and his relics’ dispersion all over the Christian world. Saint Stephen’s worship was associated with the acquirement of a part/ piece of his relic and the erection of a temple to house it. The fifth chapter deals with all the dates that have been set as feast days for the Saint. Although the path that led to the finalization of the dates is closely related to the local and geographical peculiarities of each and every church, the honor of the Saint has not been affected at all. The sixth chapter refers to the way the Saint is depicted in the ecclesiastical paintings. Despite some minor differences, the main characteristics, subject matters and the symbolization remain the same in both the eastern and the western depictions/ paintings. In the seventh chapter information about the Greek laudatory and celebratory speeches about Saint Stephen is given in addition to chosen hymns and prayers. The eighth chapter is the core of the essay. Saint Stephen is ascribed his sainthood in this chapter as “mimicry of Christ”. His ministry and forgiveness, his prayer, love and sacrifice, his prophetic abilities and his capacities as an apostle, his confession of faith, his martyrdom and beatific vision experience are all presented through Fathers’ of Christianity texts. The ninth chapter refers to the folklore and customs- developed in the West- related to the Saint’s feast and his capacity as a patron saint of places