Κριτική έκδοση της τρίτης διαλέξεως του Ιωσήφ Βρυεννίου για την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος
Creators: name: Πλατής, Μιχαήλ-Κωνσταντίνος Αντωνίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Ιωσήφ Βρυέννιος
Τρίτη διάλεξη
Άγιο Πνεύμα
Joseph Bryennios
Third Dialogue
Holly Spirit

description: The works and letters of Joseoh Bryennius have been in Eastern Christianity among the most favored readings of the post Palaeologan and the Ottoman era. Quite unknown in the West as the mss editions did not travel much to the west maybe because of his logical manner of writing. Jacques Paul Migne did not issued his works even though he issued works of other authors and scholars such as Joannes Cyparissiotes, Manuel Chrysoloras, Demetrius Cydones, Marcus Eugenicos, Manuel II Palaeologus and more, did not issued the works of Joseph Bryennius. Recent palaeographical research has led to the identification of the lost manuscript of the author and made a critical edition of his much easier. A critical edition, based on the transcription from the D268 manuscript, is now attempted. The punctuation and accents follow the grammatical rules even though there isn’t much difference from the ms. Hesychast Controversy along with the progress of the Empire’s enemies and the division of the Greek Orthodox world in three states in the fourteen century, featured the unifying power of the Church. Monasticism always played an important role in not only in the affairs of the Church but also of the state. Moreover, the necessity of defending the ascetic ideal of the Eastern Orthodox Church brought the monks and the ascetics in face with the growing impact of classicism in the form of scholasticism. Joseph Bryennius is a classic example of a monk that combined excellent knowledge of patristic theology along with classical philosophy and liteture. As Gregory Palamas before him, he knew very well Aristotlian method and Categories. It is rather apparent that among the four Dialexes of Bryennius, the last two seem to have both a historic and an instructive-pedagogical character. Conerning theological and historical matter, they seem to follow the Thucididean method of having the disputers say what they had to say in the best possible way to be said. But there is always on the ground of an ethical conclusion. The ambassador is meant to be Antonio da Massa or one of the other papal delegates. In the chapter under the title Structure and Purpose, I suggest that the dialogue is disproportionate in favour of Joseph as if the Latins wanted to be well informed on the argumentation of the Byzantines. On the other hand we know that the former cared mainly in imposing their opinion as they had other means to press on. Given this fact, we can assume that there were public discussions out of the protocol, in which everybody could just be more casual. But again this doesn’t seem to be the case for the Latins. So what are the late dialogues all about? Are they mere depctions on the proceedings of the negotiations? Discussions on the margin of the official ones or do they explain thoroughly the fallacies of papal insistency or just a useful handbook for his students at the Imperial University ? The reader has to decide or search further
description: Μετά την ανάκτηση της Κωνσταντινουπόλεως από τον Μιχαήλ Η΄ Παλαιολόγο, έφερε την Ανατολικής Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αντιμέτωπη με μια σειρά προκλήσεις που αφορούσαν στην ανάκτηση του ρόλου της όπως το υπαγόρευε το μακρύ και ένδοξο παρελθλόν της. Γρήγορα όμως οδηγήθηκε ξανά σε συρρίκνωση και σε έναν παρατεταμένο αγώνα επιβίωσης. Με την ησυχαστική έριδα αναδείχθηκε σε πανορθόδοξο επίπεδο, ο ενωτικός ρόλος της εκκλησίας. Την σκυτάλη τώρα ανέλαβαν με πιο ισχυρή παρουσία, οι μοναχοί και ασκητές. Έπρεπε να αντιμετωπίσουν την ουμανιστική φιλοδυτική κριτική αλλά και την ίδια την δυτική κριτική όχι μόνο με τα ίδια φιλοσοφικά μέσα, αλλά και μέσω της Βίβλου και της αγιοπατερικής παράδοσης. Ο Ιωσήφ Βρυέννιος, στην εποχή του, υπήρξε ένας από τους κορυφαίους θεολόγους και γνώστες της κλασικής παιδείας και των φιλοσόφων, ιδιαίτερα του Αριστοτέλη. Η πρόσφατη τεκμηρίωση της ύπαρξης αυτόγραφου κώδικά ( D268), δίνει το έναυσμα για την κριτική έκδοση των έργων του. Η τεκμηρίωση έγινε από τον Δρ. Χαράλαμπο Δενδρινό, λέκτορα της Βυζαντινής Φιλολογίας στο Παν/μιο του Λονδίνου, μέσα από κοινή παρατήρηση με τον γράφοντα,. Μια πρώτη προσπάθεια κριτικής έκδοσης γίνεται μέσα από το ανά χείρας πόνημα. Η Τρίτη δογματική του Διάλεξη, δηλαδή ο διάλογος που διεξήγαγε δημόσια με τη Λατινική Αντιπροσωπεία, για την εκπόρευση του Αγίου Πνεύματος, αποτελεί στην ουσία ένα διαλεκτικό εκπαιδευτικό εγχειρίδιο θεολογικής ανασκευής των Λατινικών θέσεων από πλευράς Ορθοδόξου. Η ετεροβαρής έκταση των τοποθετήσεων υπέρ της Ορθόδοξης πλευράς προβληματίζει για το αν οι επίσημες συζητήσεις είχαν πραγματικά αυτή τη δομή ή αν αποτελεί συζήτηση στο περιθώριο των συνομιλιών για την σύγκληση Οικουμενικής Συνόδου. Μήπως πρόκειται για το πώς έπρεπε να παρουσιαστούν τα πράγματα και, κατ’ επέκταση, για το πώς μπορεί να αντιμετωπίσει τις δυτικές θέσεις ο κάθε ορθόδοξος συνομιλητής; Μήπως γράφτηκε μετά την αποτυχία των συνομιλιών ή σε μια καμπή; Μήπως ο συγγραφέας, υπ’ αυτό το πρίσμα, σκόπευε να τονίσει κυρίως τις ορθόδοξες θέσεις και να τονώσει το ηθικό των πρόσφατα πολιορκημένων πολιτών; Σκόπευε έτσι να δώσει ένα εύχρηστο εγχειρίδιο κατάρτισης και στις επόμενες γενιές; Αυτά είναι ερωτήματα στα οποία καλείται να απαντήσει ο ίδιος ο αναγνώστης, σχηματίζοντας την δική του άποψη ή ερευνώντας περισσότερο. Στο παρόν δίνεται-για πρώτη φορά- και αγγλική μετάφραση του πρωτότυπου κειμένου. Ελπίζω η εργασία αυτή παρά τις πολλές ατέλειες και παραλείψεις της, να συμβάλει έστω και ελάχιστα προς τούτο