Η διαχείριση της ζήτησης του αγροτικού μερού μέσα από νέες μορφές τιμολόγησης του. Εφαρμογή στην περιοχή του δέλτα Αξιού-Λουδία-Αλιάκμονα
Creators: name: Σκορδής, Ελευθέριος Θεόδουλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Τιμολόγηση νερού
Water pricing

description: Το νερό είναι απαραίτητο στοιχείο όχι μόνο για την επιβίωση των ζώντων οργανισμών, όπως ο άνθρωπος, αλλά και για πολλές ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως η αλιεία, η βιομηχανία και η γεωργία. Ταυτόχρονα παίζει σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας των οικοσυστημάτων. Η συνεισφορά του νερού στη γεωργία καθώς και στην προστασία και βιωσιμότητα μιας περιοχής με υψηλή οικολογική αξία, αποτελεί αντικείμενο της παρούσης εργασίας.Στην παρούσα εργασία καταγράφεται και αναλύεται η υφιστάμενη κατάσταση σχετικά με τη διαχείριση του νερού στη γεωργία που εφαρμόζεται στην περιοχή του Δέλτα Αξιού – Λουδία – Αλιάκμονα και Αλυκής Κίτρους. Ειδικότερα μελετάται η πολιτική τιμολόγησης του αρδευτικού νερού στην υπό μελέτη περιοχή η οποία και αποτελεί προστατευόμενη περιοχή υψηλής οικολογικής αξίας. Αρχικά, αναλύεται η υφιστάμενη κατάσταση της αρδευόμενης γεωργίας με βάση δεδομένα που συλλέχθηκαν από φορείς που είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή της άρδευσης στην περιοχή. Ακολουθεί η εκτίμηση των θεωρητικών αναγκών των καλλιεργειών σε νερό καθώς και η χωρική διαφοροποίηση των αναγκών αυτών στην περιοχή με τη χρήση των γεωγραφικών συστημάτων πληροφοριών (GIS). Τέλος, παρουσιάζονται ορισμένα οικονομικά στοιχεία που αφορούν τους εμπλεκόμενους φορείς στη διαδικασία εφαρμογής της άρδευσης. Επιπλέον δίνονται στοιχεία σχετικά με την υφιστάμενη χρέωση του αρδευτικού νερού και προτείνονται σενάρια εναλλακτικής τιμολογιακής πολιτικής του αρδευτικού νερού στην περιοχή μελέτης.Με βάση τα αποτελέσματα που προέκυψαν, η καλλιέργεια που καταλαμβάνει το μεγαλύτερο ποσοστό είναι το ρύζι με ποσοστό 70% περίπου, ενώ ακολουθούν το καλαμπόκι, το βαμβάκι η μηδική και η βιομηχανική ντομάτα. Οι μέθοδοι άρδευσης που εφαρμόζονται είναι η συνεχής κατάκλυση με νερό για τις καλλιέργειες ρυζιού, η κατά περιόδους κατάκλυση με νερό για τη μηδική, τα αυλάκια για το καλαμπόκι και το βαμβάκι και η τεχνητή βροχή για τη βιομηχανική ντομάτα Η συνολική ποσότητα αρδευτικού νερού που καταναλώνεται στην περιοχή μελέτης υπολογίστηκε στα 100 εκατομμύρια m3, ποσότητα που δικαιολογείται αν ληφθούν υπόψη η υφιστάμενη διάρθρωση των καλλιεργειών και οι μέθοδοι άρδευσης που εφαρμόζονται στον αγρό. Επιπλέον είναι σημαντικό να ειπωθεί ότι το 15% της συνολικής ποσότητας του νερού που χρησιμοποιείται για άρδευση στην υπό μελέτη περιοχή ανακυκλώνεται και επαναχρησιμοποιείται.Κατά τον υπολογισμό των θεωρητικών αναγκών σε αρδευτικό νερό διαπιστώνεται ότι οι απώλειες σε νερό που εντοπίζονται, τόσο κατά τη μεταφορά του, όσο και κατά την εφαρμογή του στον αγρό ισοδυναμούν με 40%. Συνεπώς, η αποδοτικότητα εφαρμογής της άρδευσης, λαμβάνοντας υπόψη ότι αναφερόμαστε σε ανοικτό δίκτυο, και ότι εφαρμόζονται απαιτητικές σε νερό μέθοδοι άρδευσης, θεωρείται ικανοποιητική. Η χρέωση του αρδευτικού νερού η οποία εφαρμόζεται στην περιοχή μελέτης σχετίζεται με την αρδευόμενη έκταση με μικρή διαφοροποίηση ανάλογα με το είδος της καλλιέργειας. Ωστόσο η χρέωση είναι ανεξάρτητη από την εποχή ή τη μέθοδο άρδευσης. Η συγκεκριμένη τιμολογιακή πολιτική, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό παρέχει μηδαμινά κίνητρα για εξοικονόμηση νερού. Αντιθέτως, ενθαρρύνει τη μη ορθολογική του χρήση και δε συμβάλλει στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων της Οδηγίας 2000/60.Το γεγονός ότι ακόμα και κατά τους ξηρούς μήνες του χρόνου μεγάλη έκταση της περιοχής μελέτης είναι κατακλυσμένη με νερό λόγω των ορυζώνων, δημιουργεί ένα μοναδικό βιότοπο για μεγάλη ποικιλία προστατευόμενων ειδών πτηνών που βρίσκουν εκεί την τροφή τους. Να σημειωθεί, ότι η περιοχή αποτελεί ένα από τους σημαντικότερους βιοτόπους της χώρας που προστατεύεται από την συνθήκη Ramsar, ενώ έχει χαρακτηριστεί και ως εθνικό πάρκο.Διαπιστώνεται λοιπόν ότι το σημαντικότερο κριτήριο για τη λήψη οποιουδήποτε μέτρου εναλλακτικής τιμολογιακής πολιτικής του αρδευτικού νερού είναι η διασφάλιση της προστασίας και της βιωσιμότητας της προστατευόμενης περιοχής. Συνεπώς θα ήταν χρήσιμο να δοθούν οικονομικά κίνητρα από την πολιτεία, όπως επιδοτήσεις, έτσι ώστε οι αγρότες να αντιμετωπίσουν μία ενδεχόμενη αυξημένη κατ’ όγκο χρέωση του αρδευτικού νερού, με την προϋπόθεση όμως να εφαρμόζονται ορθές καλλιεργητικές πρακτικές από του αγρότες.
description: Water is an essential element for both the survival of living organisms as well as for several human activities such as fishery, industry and agriculture. Furthermore water plays a vital role in keeping up the ecological balance of ecosystems. The objective of this study is to highlight the contribution of water to agriculture as well as to the preservation and sustainability of a region with high ecological value. The aim of the present study is to record and analyze the existing situation with reference to the agricultural water management in the region of Axios – Loudias – Aliakmon and Alyki Kitros Delta. More specifically, the current pricing policy of irrigation water is presented, concerning the above mentioned area which is a Ramsar protected wetland site of Greece.Firstly, the existing situation of the irrigated agriculture is described according to the data collected from public services that are responsible for the implementation of irrigation in the area. In addition, the theoretical crop water requirements are calculated and the spatial variability of these requirements in the study area is pictured with the use of Geographical Information Systems (GIS). Moreover, the main economic figures concerning the irrigated agriculture in the study area are presented. Namely, a set of data regarding the irrigation water pricing in the area as well as three alternative pricing scenarios are examined.The results show that in the study area rice is cultivated at a high proportion of almost 70%, while other crops as corn, cotton, alfalfa and tomato are cultivated in lower proportions. The irrigation methods that are applied in the study area are: flood irrigation for rice and alfalfa and sprinkler irrigation for tomato.The total quantity of irrigation water consumed in the study area is calculated to be 100 million m3/year. This amount can be justified if we take into account the existing crops and the irrigation methods applied in the area. Another important fact, relevant to the amount of water consumed in this area, is that a proportion of 15% of the total quantity is recycled and reused. Regarding the theoretical crop water needs which were also calculated, it was found that the losses of irrigation water - appearing not only through its delivery but also through its implementation in the field - are equivalent to 40%. Consequently, the irrigation water efficiency in the area it could be considered as satisfactory. The charge of irrigation water implemented in the study area is based on an easy-to-implement, non-volumetric pricing method that is an area-pricing method, with a small differentiation among crops. Under this policy farmers pay a fixed price per unit of irrigated area, which is a pricing method that doesn‘t give motives to farmers so as to save water. On the contrary, it may lead to higher water use, since farmers feel that they are entitled to use as much water as they want, as long as they pay for it. In addition, this situation does not contribute to the effort of achieving the environmental objectives of the European Water Framework Directive 2000/60.It is vital to point out that even in the dry period of the year the study area is flooded with water, basically because of the cultivated rice. Thus, a unique habitat for a wide variety of protected birds is created. This biodiversity that is formed due to the existing situation in the study area creates an important Ramsar wetland site of Greece, Axios Delta. Therefore, policy makers who are planning to charge volumetric prices on irrigation water should take under consideration the above mentioned characteristics in order to ensure the preservation and sustainability of the protected area. Likewise, it would be useful on the part of the government to subsidize farmers so that they can confront a potential volumetric water charge. On the other hand, farmers should be forced to implement environmental-friendly farming practices in order to receive these subsidies.