Paleoenvironmental reconstruction based on mollusc macrofaunal analysis: a case study from the middle Pleistocene of Megalopolis basin (Peloponnesus, Greece)
Creators: name: Μπόνη, Γεωργία Δήμου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Μέσο Πλειστόκαινο
Μαλάκια
Παλαιοπεριβάλλον
Middle Pleistocene
Molluscs
Paleoenvironment

description: In this master thesis are studied the mollusc faunas of the basin of Megalopolis, (Peloponnesus, Greece). The basin geologically represents a tectonic half-graben, created during Miocene on a Mesozoic (limestones)–Paleogene (flysch, limestones) basement. The basement is filled with fluviolacustrine sediments of Late Pliocene - Pleistocene age. Until today, several paleoenvironmental studies have been conducted in the basin, with focus on vertebrates, ostracods and paleobotanical evidence, however no paleoenvironmental studies based on molluscs have been conducted recently, except the one by Schütt et al. (1985). Considering that mollusc faunas are influenced by the conditions of their habitats, they can be a very significant tool for paleoenvironmental inferences. For this study, the mollusc faunas of 15 layers were studied, sampled from three different sites: Marathousa 1 (MAR-1), Marathousa 2 (MAR-2) and Kyparissia 4 (KYP-4). This research attempts a paleoenvironmental reconstruction based on these fossil faunas. The species found in total are at least 27, and the total number of shells collected ranges 25.000. Of those shells, the largest percentage is attributed to 3 species: Valvata cristata, Bithynia candiota and Valvata studeri, which were found to comprise at least 70% of shells in all the layers, with cases where their percentage reaches 80-90% of the fossil faunas. The statistically important species found are mostly the same in the three sites, while the absolute shell number varies in the different sites, as well as in the same site across the different layers. Overall, the findings validate the existence of a large lake in the basin, with calm water and rich vegetation. The shell thickness of most species and the composition of the faunas imply a slightly colder climate for the basin during the time of deposition compared to now. In KYP-4, for two of the three studied layers a faunal differentiation is noticed regarding the shell percentages, with the amphibious and terrestrial species having more significant numbers, which suggests a slight change of habitat and drier conditions. Regarding MAR-1, some correlation was observed between the shell numbers and sedimentological events previously described. Additional research is required, with material from additional sites and layers, to expand the geographical and temporal range of the results for a more complete paleo-ecological model.
description: Στην παρούσα διπλωματική εργασία μελετάται η πανίδα των μαλακίων από τη λεκάνη της Μεγαλόπολης (Πελοπόννησος, Ελλάδα). Γεωλογικά, η λεκάνη αποτελεί μία τεκτονική ημι-τάφρο, η οποία σχηματίστηκε κατά το Μειόκαινο επάνω σε Μεσοζωικό (ασβεστόλιθοι)–Παλαιογενές (φλύσχης, ασβεστόλιθοι) υπόβαθρο. Η λεκάνη έχει πληρωθεί με ποταμο-λιμναία ιζήματα ηλικίας Ανώτερου Πλειοκαίνου–Πλειστοκαίνου. Μέχρι σήμερα ένας σημαντικός αριθμός παλαιοπεριβαλλοντικών μελετών έχει διενεργηθεί στη λεκάνη, με εστίαση στα σπονδυλωτά, τα οστρακώδη και σε παλαιοβοτανικά δεδομένα, ωστόσο καμία παλαιοπεριβαλλοντική μελέτη βασισμένη σε μαλάκια δεν έχει πραγματοποιηθεί πρόσφατα, εκτός από αυτή των Schütt et al. (1985). Καθώς οι πανίδες μαλακίων επηρεάζονται από τις συνθήκες των ενδιαιτημάτων τους, μπορούν να αποτελέσουν ένα πολύ σημαντικό εργαλείο για παλαιοπεριβαλλοντικά συμπεράσματα. Στα πλαίσια της εργασίας, μελετήθηκαν πανίδες μαλακίων 15 στρωμάτων, από τρείς απολιθωματοφόρες θέσεις: Marathousa 1 (MAR-1), Marathousa 2 (MAR-2) και Kyparissia 4 (KYP-4). Η παρούσα έρευνα επιχειρεί μια παλαιοπεριβαλλοντική αναπαράσταση βασισμένη σε αυτές τις απολιθωμένες πανίδες μαλακίων. Τα είδη που αναγνωρίστηκαν είναι τουλάχιστον 27, και ο συνολικός αριθμός οστράκων που συλλέχθηκαν είναι κατά προσέγγιση 25.000. Από αυτά τα όστρακα, το μεγαλύτερο ποσοστό ανήκει σε 3 είδη: Valvata cristata, Bithynia candiota και Valvata studeri, τα οποία υπολογίστηκε ότι καταλαμβάνουν τουλάχιστον 70% των οστράκων σε κάθε στρώμα, με περιπτώσεις που το ποσοστό τους αγγίζει το 80–9 0% των απολιθωμένων πανίδων. Τα στατιστικά σημαντικά είδη που έχουν βρεθεί είναι ως επί το πλείστον κοινά στις τρεις θέσεις, ενώ ο απόλυτος αριθμός οστράκων διαφοροποιείται τόσο μεταξύ των τριών θέσεων, όσο και μεταξύ των στρωμάτων της ίδιας θέσης. Συνολικά, τα ευρήματα επιβεβαιώνουν την ύπαρξη μίας μεγάλης λίμνης στη λεκάνη, με ήρεμα νερά και πλούσια βλάστηση. Το μεγάλο πάχος των κελυφών των περισσότερων ειδών και η σύνθεση των πανίδων είναι πιθανό να σηματοδοτούν ένα πιο ψυχρό κλίμα στην λεκάνη σε σχέση με σήμερα, κατά το χρόνο σχηματισμού των μελετούμενων θέσεων. Στην θέση KYP-4, στα δύο εκ των τριών στρωμάτων που μελετήθηκαν παρατηρήθηκε μία πανιδική διαφοροποίηση η οποία αφορά τα ποσοστά οστράκων, με τα αμφίβια και χερσαία είδη να καταλαμβάνουν πιο σημαντικούς αριθμούς, το οποίο υποδεικνύει μία μικρή διαφοροποίηση του ενδιαιτήματος και πιο ξηρές συνθήκες.. Όσο αφορά την MAR-1 παρατηρήθηκε συσχέτιση μεταξύ του αριθμού των οστράκων και των ιζηματολογικών γεγονότων που έχουν περιγραφεί παλαιότερα. Απαιτείται περαιτέρω έρευνα με υλικό από επιπλέον θέσεις και στρώματα, ώστε να διευρυνθεί το γεωγραφικό και χρονικό εύρος των αποτελεσμάτων για ένα πιο ολοκληρωμένο παλαιοπεριβαλλοντικό μοντέλο.
description: Σε συνεργασία με: Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Γεωλογίας (Πανεπιστήμιο Πατρών), Γεωγραφίας (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)