Η καλλιτεχνική μετανάστευση στην Ελλάδα από τον 19ο στον 20ο αιώνα (1870-1970): η περίπτωση του Κωνσταντίνου Ανδρέου
Creators: name: Μορτάκη, Σαπφώ Α.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Μετανάστευση
Διασπορά
Καλλιτέχνης
Ανδρέου
Immigration
Diaspora
Artist
Andreou

description: Στην παρούσα διδακτορική διατριβή ερευνάται η μετανάστευση των Ελλήνων καλλιτεχνών σε χώρες του εξωτερικού από τον 19ο στον 20ο αιώνα με χρονολογικά όρια από το 1870 έως το 1970. Η αποδημία και η διασπορά των καλλιτεχνών θεωρείται ουσιώδους σημασίας, καθόσον το έργο τους συνέβαλε καίρια και αποφασιστικά στη διαμόρφωση της Νεοελληνικής Τέχνης. Η σύγχρονη ελληνική τέχνη διαμορφώθηκε στηριζόμενη στην παράδοση και στην καλλιτεχνική κληρονομιά από τη μια και τις κατακτήσεις της δυτικής τέχνης από την άλλη, φορείς των οποίων στην Ελλάδα υπήρξαν οι καλλιτέχνες της Ελληνικής Διασποράς. Στο εισαγωγικό κεφάλαιο εξετάζεται η μετανάστευση γενικά ως διαχρονικό ελληνικό φαινόμενο, στα πλαίσια και τις περιόδους του οποίου εντάσσεται η μετανάστευση των Ελλήνων καλλιτεχνών προς τα καλλιτεχνικά κέντρα της Ευρώπης, της Αμερικής και της Αυστραλίας κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα. Διαχωρίζονται οι περίοδοι της καλλιτεχνικής μετανάστευσης και αναφέρονται τα αίτια που ώθησαν τους καλλιτέχνες σε κάθε έξοδο από τη χώρα, που, στο μεγαλύτερο ποσοστό, συμπίπτουν με τις αιτίες που προκάλεσαν τα ευρύτερα μεταναστευτικά ρεύματα, ως κοινωνικά φαινόμενα. Αναφέρονται οι ιστορικές, οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές και πολιτιστικές συνθήκες στην Ελλάδα, ως χώρα αποστολής των μεταναστών, και στις χώρες υποδοχής, γιατί επέδρασαν ουσιαστικά τόσο στην απόφασή τους για την αποδημία, όσο και στη ζωή τους από την οπτική της ένταξής τους στο κοινωνικό περιβάλλον της χώρας που τους δέχτηκε, τη δημιουργία ταυτότητας, την ανάπτυξη του καλλιτεχνικού ιδιώματος και την ίδρυση παροικιών – κοινοτήτων. Τον 19ο αιώνα εξετάζεται η μετανάστευση στο Μόναχο, αναφορά που θεωρήθηκε αναγκαία, καθώς αποτελεί την αφετηρία της οργανωμένης μετανάστευσης των Ελλήνων καλλιτεχνών του ελεύθερου ελληνικού κράτους στο εξωτερικό, ενώ, παράλληλα, αναφέρεται και η σχετικά μικρότερη παρουσία τους στο Παρίσι. Στον 20ο αιώνα, σε δύο περιόδους 1900 – 1945 και 1945 – 1970, ερευνάται η μετανάστευση των καλλιτεχνών στα καλλιτεχνικά κέντρα της Δύσης, αλλά και στο Μόναχο μέχρι το 1925, στην Ιταλία, τη Βιέννη, τη Γερμανία, το Λονδίνο, τη Μαδρίτη, τη Λισσαβόνα, το Ισραήλ, τη Βραζιλία, το Όσλο, τη Βουλγαρία, την Αμερική και την Αυστραλία. Η περίοδος 1945 – 1970 διαιρείται σε τρεις μεταναστευτικές περιόδους: 1945 – 1960 με τις ενδιάμεσες αποδημίες, 1960 και 1967 – 1974. Αναφέρεται το πολιτιστικό και καλλιτεχνικό κλίμα στην Ευρώπη μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο, στα πλαίσια του οποίου οι Έλληνες καλλιτέχνες της διασποράς δέχτηκαν τις επιρροές των νέων καλλιτεχνικών ρευμάτων, διαμόρφωσαν την προσωπικότητά τους και ανέπτυξαν την καλλιτεχνική τους δημιουργία. Στη συνέχεια, παρουσιάζεται η μετανάστευση των Ελλήνων καλλιτεχνών στην Αμερική. Ερευνώνται οι επιρροές που δέχτηκαν, η διαμόρφωση της τέχνης τους, η παρουσία τους στην αμερικανική καλλιτεχνική πραγματικότητα και η συμβολή πολλών στη διαμόρφωση της αμερικανικής τέχνης. Παράλληλα, εξετάζεται η σχέση τους με την Ελλάδα και η συμβολή τους στη εξέλιξη της ελληνικής τέχνης. Επίσης, ερευνάται η ζωή και το έργο του Κωνσταντίνου Ανδρέου, γλύπτη, ζωγράφου και χαράκτη, τον οποίο θεωρώ ως κατεξοχήν εκπρόσωπο της διασποράς των Ελλήνων καλλιτεχνών στο Παρίσι, όπου έζησε από το 1945 έως το 2003. Δημιούργησε ένα πλούσιο έργο τόσο στη γλυπτική όσο και στη ζωγραφική, έγινε ευρέως γνωστός στη Γαλλία και τιμήθηκε με διακρίσεις από το γαλλικό κράτος για την προσφορά του στον γαλλικό πολιτισμό.
description: This thesis investigates the migration of Greek artists abroad from the 19th to the 20th century, dating from 1879 until 1970. This migration and dispersal is of crucial meaning, since their work contributed decisively in the formation of Modern Greek Art. Modern Greek Art was influenced by the tradition and the Greek artistic legacy as well as from the achievements of Western Art, which were introduced in Greece by the artists of the Greek Diaspora. The introductory chapter examines the migration generally as a timeless Greek phenomenon, in the periods of which the migration of Greek artists in the artistic centers of Europe, America and Australia during the 19th and the 20th century is integrated. The periods of the artistic migration are separated and the causes that led the artists to each exit from the country are discussed, which, in their majority, coincide with the causes that led to the broader migration flows as social phenomena. The historical, economic, political, social and cultural conditions both in Greece, as a sending country of immigrants, as well as in the host countries, as they substantially influenced the decision for immigration and also their life from the perspective of their integration into the social environment of the host country, the formation of identity, the development of their artistic idiom and the establishment of communities, are discussed. The reference to the artistic immigration in Munich during the 19th century was considered necessary, as it constitutes the beginning of the organized immigration of Greek artists of the free Greek state abroad. The relatively small presence of Greek artists in Paris at the same time is also discussed. In the 20th century the artistic migration is divided into two periods, 1900 – 1945 and 1945 – 1970. Countries of destination were Munich, until 1925, Paris, Italy, Vienna, Germany, London, Madrid, Lisbon, Israel, Brazil, Oslo, Bulgaria, America and Australia. The period 1945 – 1970 contains three emigrational flows: 1945 – 1960, with the intermediate migrations, 1960 and 1967 – 1974. The cultural and artistic conditions in Europe after the second world war are analyzed, in the context of which the artists of the Greek Diaspora were influenced by the new artistic movements, shaped their personality and developed their artistic creation. Regarding the migration of Greek Artists in America, issues like the influence they received, the development of their art, their presence in the American artistic scene and also their contribution to the shaping of the American art are examined. Moreover, their bond with Greece and their contribution to the evolution of Greek art are also discussed. The life and work of the sculptor, painter and engraver Constantine Andreou is presented in the second part of the thesis, whom I consider to be representative of the Diaspora of Greek artists in Paris, where he lived from 1945 until 2003. His work made him widely known in France, where he was honored by the French government for his contribution to the French culture.