Διερεύνηση των Πιέσεων στο περιβάλλον και ειδικά στους υδατικούς πόρους στη Λεκάνη των Πρεσπών και προτάσεις για τη Βιώσιμη Οικονομική ανάπτυξη στην περιοχή με έμφαση στην προστασία και τη διασφάλιση:
Creators: name: Αραβιάδης, Ρωμανός-Βασίλειος Θεολόγου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Πρέσπα
Κοινή Αγροτική Πολιτκή
Στάγδην άρδευση
Prespa
Common Agricultural Policy
Drip irrigation

description: Η παρούσα διπλωματική μελέτη επικεντρώνεται στη διασυνοριακή λεκάνη των λιμνών Πρεσπών, στη βορειοδυτική Ελλάδα και πραγματοποιεί μια διερεύνηση στο φυσικό και κοινωνικο-οικονομικό της περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, γίνεται περιγραφή της περιοχής μελέτης, των γεωγραφικών της χαρακτηριστικών, των χρήσεων γης και των οικονομικών δραστηριοτήτων σε αυτήν. Από αυτήν την περιγραφή, εντοπίζεται, ανάμεσα σε άλλα, ο τομέας της γεωργίας ως βασικός για τη δομή, τη λειτουργία και την ανάπτυξη της περιοχής. Σημαντικό στοιχείο για την περιοχή μελέτης αποτελούν οι υδατικοί πόροι, γεγονός που αποδεικνύεται και από την πληθώρα περιβαλλοντικών συνθηκών και τα σημαντικά δίκτυα προστασίας της φύσης τα οποία την έχουν συμπεριλάβει. Για αυτόν το λόγο, η μελέτη εστιάζει στους υδατικούς πόρους, που έχουν ως επίκεντρο το σύστημα των λιμνών Μικρής και Μεγάλης Πρέσπας και στις πιέσεις που υφίστανται. Για την περιοχή μελέτης πραγματοποιείται ανάλυση SWOT, η οποία αναλύει τα δυνατά/αδύναμα σημεία, τις ευκαιρίες και τις απειλές στο σύνολο της λεκάνης των Πρεσπών. Από την ανάλυση αυτή αναδεικνύονται τα σημαντικότερα προβλήματα της περιοχής αλλά και οι ευκαιρίες διασφάλισης των υδατικών πόρων που μπορούν να αναδειχθούν στο περιβάλλον της περιοχής της Πρέσπας. Επίσης, πραγματοποιείται ανάλυση Stakeholder Analysis, όπου καταγράφονται όλοι οι φορείς χρήστες του νερού στην περιοχή και η συμβολή τους στη χρήση, και πίεση εξ’αυτού, στο περιβάλλον. Επιπλέον, εφαρμόστηκε η προσέγγιση Logical Framework Approach, από όπου αναδείχθηκαν ως βασικές προοπτικές χάραξης πολιτικής σχετικής με το περιβάλλον και τη διαχείριση υδατικών πόρων αυτές της βελτίωσης της ποιοτικής και ποσοτικής κατάστασης των υδάτων και η προοπτική της επίτευξης οικονομικής ευημερίας στην περιοχή. Πλήθος αναπτυξιακών προγραμμάτων αλλά και η εφαρμογή της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής της Ε.Ε. αποτελούν μία σειρά ευκαιριών και δυνατοτήτων για την ανάπτυξη στην περιοχή μελέτης και για αυτόν το λόγο πραγματοποιείται αναλυτική παρουσίασή τους στη συνέχεια. Καθώς οι υδατικοί πόροι της περιοχής μελέτης υφίστανται τη μεγαλύτερης έντασης πίεση από τη γεωργική δραστηριότητα και στην περιοχή εντοπίζεται παλαιό αρδευτικό δίκτυο, παρουσιάζονται νέες μέθοδοι και συστήματα σχετικά με την άρδευση και συζητάται η δυνατότητα εφαρμογής τους στην περιοχή μελέτης. Ιδιαίτερης αναφοράς, εντός αυτού του πλαισίου, χρήζει η αρδευτική μέθοδος της στάγδην άρδευσης, η οποία προτείνεται και σε αντικατάσταση των προς το παρόν χρησιμοποιούμενων μεθόδων άρδευσης (σημ.: με κατάκλυση και αυλάκια). Στο πλαίσιο της παρούσας εργασίας διεξήχθη, επίσης, έρευνα ερωτηματολογίου, η οποία στόχευε στην καταγραφή των απόψεων των καλλιεργητών της βασικής καλλιέργειας της περιοχής μελέτης (σημ. του φασολιού) ως προς την υφιστάμενη κατάσταση της άρδευσης, το φυσικό περιβάλλον και τις επιπτώσεις των γεωργικών πρακτικών σε αυτό και τα προτεινόμενα στην παρούσα εργασία αρδευτικά συστήματα. Η έρευνα αυτή, ανάμεσα σε άλλα, έδειξε την ιδιαίτερα θετική στάση των καλλιεργητών φασολιού της περιοχής μελέτης προς την πρόταση εφαρμογής συστήματος στάγδην άρδευσης. Τελικά, διατυπώνονται προτάσεις και συμπεράσματα σχετικά με την καλύτερη ποιοτική και ποσοτική κατάσταση των υδατικών πόρων και με την επίτευξη των αναπτυξιακών στόχων της περιοχής μελέτης. Τίθεται, βέβαια, πάντοτε, η προϋπόθεση ως προς την εφαρμογή τους να εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα των υδατικών πόρων και της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης.
description: The present thesis focuses on the Greek part of the transboundary hydrological basin of the Prespa lakes, in northwestern Greece and makes an inquisition in its socio-economic environment. In this context, the study area, its geographical characteristics, the land uses and the economic activities in it are described. From the aforementioned description, the agricultural sector gets highlighted as a basic sector for the region’s structure, its functions and its development. The water resources are a valuable asset for the study region, a fact that is proven by the plethora of environmental treaties and important networks for the protection of the natural environment that have included it. Therefore, the study concentrates on the region’s water resources, with the lakes Small and Great Prespa in their center and on the pressures they confront. A SWOT analysis is also carried out. This analysis summarizes the strengths/weaknesses of the study area and brings forward the opportunities and threats that appear in it. A stakeholder analysis was also conducted and the Logical Framework Approach was implemented, in order to bring forward prospects of policy making relevant to the environment and water resources management. The various programmes of developmental nature as well as the application of the new Common Agricultural Policy of the E.U. consist a series of opportunities and possibilities for the development in the study area and for this reason they are presented in the study. Since the water resources of the study region confront the pressure of highest intensity by the agricultural activities and in the area there can be found an old irrigation network, new methods and systems relevant to irrigation are proposed. Also, in the context of the present thesis a questionnaire research was conducted, aiming at recording the opinion of the region’s agricultural populations on the irrigation practices and on the proposed systems. The study showed, amongst others, that the farmers hold a positive stance towards the drip irrigation method, which is proposed to be implemented.