Φωνολογική διαβάθμιση των #CC της ΝΕ: γραμματική μοντελοποίηση και διδακτικές εφαρμογές για την ελληνική ως Γ2
Creators: name: Μητσιάκη, Μαρία Ι.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Φωνολογική διαβάθμιση
Φωνοτακτική γνώση
Αρχικά ταυτοσυλλαβικά συμφωνικά συμπλέγματα
Γραμματική μοντελοποίηση
Phonological gradience
Phonotactic knowledge
Word-onset tautosyllabic consonant clusters
Grammar models

description: Η παρούσα διατριβή προτείνει τη διαμόρφωση μιας διαβαθμιζόμενης φωνοτακτικής γραμματικής για τα διμελή συμφωνικά συμπλέγματα της νέας ελληνικής (NE) που εμφανίζονται σε θέση λεξικής έμβασης (#CC) μέσω του συνυπολογισμού φωνολογικών, φωνητικών και λεξικών παραμέτρων. Συγκεκριμένα, προτείνεται ότι η γραμματική γνώση των φωνοτακτικών περιορισμών που διέπουν τον ορθό σχηματισμό των #CC της ΝΕ είναι εγγενώς διαβαθμιζόμενη, και η διαβάθμιση αυτή ορίζεται με γραμματικά και λεξικά κριτήρια. Το γραμματικά κριτήρια προσδιορίζονται βάσει της πυρηνικής έννοιας του μαρκαρίσματος. Παράλληλα, εξετάζεται η επίδραση της λεξικής συχνότητας στη διαμόρφωση του συνεχούς διαβάθμισης. Ελέγχεται, δηλαδή, η πιθανότητα κάποια #CC να θεωρούνται περισσότερο καλοσχηματισμένα σε σχέση με κάποια άλλα, εξαιτίας της περισσότερο εύρωστης λεξικής τους αντιπροσώπευσης. Η διατριβή οργανώνεται σε τρία μέρη. Στο πρώτο μέρος περιγράφονται τα #CC της ΝΕ και διερευνώνται οι φωνοτακτικοί περιορισμοί που διέπουν τον ορθό σχηματισμό τους. Στη συνέχεια, παρουσιάζεται η λεξική διαβάθμιση των επιτρεπτών στη ΝΕ #CC, όπως αντανακλάται στα στατιστικά δεδομένα που βασίζονται στις καταχωρίσεις του λεξικού και στη γλωσσική χρήση. Προκειμένου, όμως, να ελεγχθεί αξιόπιστα η συμβολή τόσο της γραμματικής όσο και του λεξικού στη διαμόρφωση της διαβαθμιζόμενης φωνοτακτικής, η διατριβή επικεντρώνεται στη διερεύνηση και την ανάλυση μιας αρκετά περιφερειακής και ταυτόχρονα ‘ιδιοσυγκρασιακής’ ομάδας συμπλεγμάτων, ο ορθός σχηματισμός των οποίων αποτελεί πεδίο ανάδυσης συγκρουόμενων απόψεων. Πρόκειται για τα άηχα εμποδιστικά μη συριστικά #CC /pt, kt, fɵ, xɵ, ft, xt/ (#ΟΟ[-sibilant/-voice]). Τα συμπλέγματα αυτά εγείρουν ποικίλες αντιπαραθέσεις στη γλωσσολογική κοινότητα, οι οποίες επικεντρώνονται (α) στο φωνολογικό τους status, (β) στις ιεραρχίες μαρκαρίσματος που τα διέπουν, (γ) στη συγχρονική ποικιλότητα που χαρακτηρίζει την πραγμάτωσή τους και (δ) στην αντιληπτική τους φύση. Στο δεύτερο μέρος της εργασίας επιχειρείται η διαμόρφωση γραμματικών μοντέλων, τα οποία ενσωματώνουν τα στατιστικά δεδομένα που προκύπτουν από τη συχνότητα εμφάνισης και χρήσης των φωνοτακτικών συνδυασμών. Προκειμένου να μοντελοποιηθεί η εσωτερικευμένη φωνοτακτική γνώση –έτσι ώστε η γραμματική αποτύπωση να υπερβαίνει τη δυαδική και κατηγορική διάκριση ‘γραμματικό’ vs. ‘αντιγραμματικό’ και ‘αποδεκτό’ vs. ‘μη αποδεκτό’– αξιοποιούνται μόνο θεωρίες που προβλέπουν στην αρχιτεκτονική τους την έννοια της φωνολογικής διαβάθμισης και επιδιώκουν όχι μόνο να την περιγράψουν αλλά και να την ερμηνεύσουν και να την ποσοτικοποιήσουν. Εφόσον, όμως, τα #ΟΟ[-sibilant/-voice] παρουσιάζουν εναλλακτικές πραγματώσεις, οι οποίες σε αρκετές περιπτώσεις είναι λεξικά καθορισμένες, η γραμματική του ορθού σχηματισμού αντιπαραβάλλεται σε αρκετές περιπτώσεις με τη γραμματική της ποικιλότητας. Στο τρίτο μέρος, η διαβάθμιση των φωνοτακτικών περιορισμών ελέγχεται στην αντίληψη των φυσικών ομιλητών της ΝΕ μέσω δύο πειραματικών έργων: ενός έργου διαβαθμιζόμενης ιεράρχησης και ενός έργου συγκριτικής αποδεκτότητας. Στόχος της έρευνας είναι να αναδείξει το συνεχές της διαβάθμισης του ορθού σχηματισμού των #ΟΟ[-sibilant/-voice] στη γραμματική του ομιλητή και να παράσχει ανατροφοδότηση στο αρχικό φωνοτακτικό μοντέλο. Η πειραματική διαδικασία αναδεικνύει σε μεγάλο βαθμό τη γραμματική φύση της φωνοτακτικής γνώσης των φυσικών ομιλητών, αποκαλύπτοντας τους φωνολογικούς αντιληπτικούς περιορισμούς που τη διέπουν. Έτσι, στο πλαίσιο της διατριβής προτείνεται η κατασκευή μιας ‘αντιληπτικής γραμματικής’, η οποία βασίζεται στις αρχές της Λειτουργικής Θεωρίας του Βέλτιστου. Τέλος, τα ευρήματα της πειραματικής διαδικασίας αξιοποιούνται στη διατύπωση προβλέψεων για την κατάκτηση των #ΟΟ[-sibilant/-voice] από αλλόγλωσσους μαθητές της ΝΕ με διαφορετικές μητρικές γλώσσες, καθώς επίσης και για τη διαμόρφωση μιας πρότασης άμεσης και έμμεσης διδασκαλίας στο πλαίσιο ενός συνδυαστικού μοντέλου προφορικής επικοινωνίας.
description: This dissertation provides a comprehensive account of categorical and gradient distinctions in Greek #CC phonotactics from a theoretical and an applied perspective, since it combines the theoretical tools of grammar modeling with experimental research, second language acquisition and teaching. To be more specific, at the theoretical level, phonotactic gradience is investigated across a peripheral cluster subset, O(bstruent)O(bstruent)[-sibilant/-voice] (/ft, xt, pt, kt, fɵ, xɵ/), by taking into consideration several aspects of markedness, i.e. sonority distance (MoA), PoA hierarchy, perceptual salience, and lexical generalizations (type and token frequency). Therefore, we propose grammatical models of OO[-sibilant/-voice] consonant clusters that ensure gradient well-formedness. Such models are enriched by lexical statistics, and emerge either from reranked or numerically weighted constraints. As a result, phonotactic gradience of OO[-sibilant/-voice] is accounted for by means of a variation grammar and a well-formedness grammar. Moving one step further, we assess experimentally the effectiveness of the learned grammars and their ability to capture the distributional generalizations of Greek by testing them in relation to the results of two perception experiments. In order to explore the precise nature of Greek speakers’ gradient well-formedness intuitions, we conducted two perception experiments, a scalar rating task and a comparative well-formedness task. Our basic hypothesis is that Greek speakers mostly rely on grammatical information in order to make categorical and gradient distinctions. This entails interplay between grammatical and lexical processes, with grammar controlling the speakers’ well-formedness judgments. The results of the experimental research show a close match between the experimental observations and the values predicted by the grammar. They also demonstrate that information regarding probability of lexical patterns partially affects the representation and processing of spoken stimuli, which in turn suggests that phonotactic effects cannot be reduced to mere statistics. In conclusion, the experimental tasks support a multi-faceted account of phonological knowledge, i.e., one in which probabilistic and phonological parameters are both encoded in the speakers’ grammar. On the basis of these findings, we construct a new grammatical model, couched within the principles of Functional Optimality Theory and Harmonic Grammar. This model represents the native speakers’ perceived grammar. Finally, the research findings are used towards developing linguistic material and teaching methods for second language learners. The emphasis is on a combinatorial approach of oral communication, which underlines the correlation between perceptual robustness and proper accent in second language.