Η αφήγηση των πειρασμών του Ιησού στη συνοπτική παράδοση: εξήγηση και ιστορία της πρόσληψής της στην αρχαία Εκκλησία
Creators: name: Σκρίμπα, Αικατερίνη Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: συνοπτική παράδοση
πατερική πρόσληψη
ιστορικός Ιησούς
synoptic tradition
patristic reception
historical Jesus

description: Σκοπός της διπλωματικής εργασίας είναι να επιχειρήσει μια εξηγητική προσπάθεια των αφηγήσεων των τριών πειρασμών του Ιησού στην έρημο, όπως παραδίδονται από τους συνοπτικούς ευαγγελιστές. Αρχικά, μελετήσαμε την κάθε αφήγηση χωριστά ώστε να εντοπίσουμε τις ομοιότητες και τις διαφορές τους αλλά και τη συνάφεια στην οποία ο κάθε ευαγγελιστής την τοποθετεί. Στη συνέχεια, αναζητήσαμε τις πηγές των τριών συνοπτικών ευαγγελιστών, αποδεχόμενοι τη θεωρία των Δύο Πηγών, και είδαμε πώς αυτές οι αφηγήσεις παρουσιάζονται μέσα στη χειρόγραφη παράδοση. Με τη χρήση της ιστορικοκριτικής μεθόδου προσεγγίσαμε, ακολούθως, εξηγητικά τις αφηγήσεις με βάση τους νεότερους Έλληνες και Ξένους ερμηνευτές δίνοντας και τα συμπεράσματα αυτού του μέρους της εργασίας. Στο τελευταίο κεφάλαιο, αναφερθήκαμε στην πρόσληψη των αφηγήσεων στους Πατέρες της αρχαίας Εκκλησίας και στους εκκλησιαστικούς συγγραφείς και παραθέτουμε και τα συμπεράσματα αυτού του κεφαλαίου για να κλείσουμε την εργασία με τον Επίλογο. Και οι τρεις αφηγήσεις, του Μάρκου (1,12-13) σύντομη και περιεκτική, του Ματθαίου (4,1-11) και του Λουκά (4,1-13) εκτενείς, τοποθετούν τους πειρασμούς αμέσως μετά τη Βάπτιση του Ιησού στον Ιορδάνη από τον Ιωάννη και πριν την έναρξη της δημόσιας δράσης του. Η αφήγηση του Μάρκου, παρά τη συντομία της είναι ιδιαίτερα έντονη, καθώς οι εικόνες που χρησιμοποιεί είναι ιδιαίτερα δυνατές. Το Πνεύμα είναι αυτό που ἐκβάλλει τον Ιησού στην έρημο, η εκεί παραμονή του διήρκεσε σαράντα μέρες, πειραζόταν από το Σατανά, ήταν μετὰ τῶν θηρίων και στην έρημο οι ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. Η περικοπή ερμηνεύτηκε με διάφορους τρόπους, ωστόσο η επικρατούσα ερμηνεία τη συνδέει με την πτώση των Πρωτοπλάστων και την προφητεία του Ησαΐα για τις εσχατολογικές συνθήκες παραδείσου κατά την εποχή της εκπλήρωσης. Ο Μάρκος, αντίθετα από τους άλλους δύο συνοπτικούς, δεν αναφέρει τη φύση των πειρασμών αλλά ούτε την έκβαση. Αυτή συμπεραίνεται από το υπόλοιπο ευαγγέλιό του, και κυρίως από το 3,27. Οι αφηγήσεις του Ματθαίου (4,1-11) και του Λουκά (4,1-13) παρόμοιες μεταξύ τους παρουσιάζουν ωστόσο μικρές διαφορές με σημαντικότερη αυτή της σειράς του δεύτερου και τρίτου πειρασμού. Και οι δυο μας δίνουν τη φύση των πειρασμών. Με τον πρώτο πειρασμό («εἰπὲ ἵνα οἱ λίθοι οὗτοι ἄρτοι γένωνται») ο Σατανάς επιδιώκει να οδηγήσει τον Ιησού σε έναν εύκολο μεσσιανισμό, με τον δεύτερο («βάλε σεαυτόν κάτω») να θέσει τον εαυτό του σε περιττό κίνδυνο για να δοκιμάσει την αξιοπιστία του Θεού, ενώ με τον τρίτο («ταῦτα σοι πάντα δώσω, ἐὰν πεσὼν προσκυνήσῃς μοι»), με την προσφορά δηλ. των επίγειων βασιλείων, απαιτεί από τον Ιησού να παραβεί την πρώτη εντολή καθώς το αντίτιμο αυτής της παραχώρησης είναι η απόδοση λατρείας στο Σατανά. Και οι τρεις πειρασμοί στοχεύουν στο έργο του Ιησού καθώς προσπαθούν να τον αποτρέψουν από την υπακοή στον Πατέρα και από την άσκηση του μεσσιανικού έργου του υπό τους όρους του Πάσχοντος Δούλου του Ησαΐα, όπως διακηρύχθηκε στη Βάπτισή του. Οι πειρασμοί είναι μεσσιανικοί με σωτηριολογικό χαρακτήρα, ωστόσο επειδή συμπυκνώνουν όλους τους πειρασμούς της ανθρωπότητας και υποδεικνύουν τη στάση που πρέπει να κρατούν οι χριστιανοί, δεν μπορεί να παραβλεφθεί και ο διδακτκός – παραινετικός χαρακτήρας τους. Οι απαντήσεις του Ιησού παρμένες από το Δευτερονόμιο (8,3·6,16.13) μας δείχνουν ότι αυτος θα πράξει το έργο του με τους όρους του πέμψαντος αυτόν Πατρός και δε θα παρεκκλίνει από αυτό. Η χριστολογική αναφορα είναι σαφής. Η περικοπή θεωρήθηκε πως έχει παράλληλο το γεγονός της Εξόδου της Παλαιάς Διαθήκης. Η σημαντική διαφορά τους είναι πως ενώ ο Ισραήλ, ως υιός του Θεού, απέτυχε ο άλλος υιός, ο Ιησούς, πέτυχε. Αμέσως μετά τη νίκη του ο Ιησούς αρχίζει τη δημόσια δράση του διακηρύσσοντας πως η Βασιλεία του Θεού είναι παρούσα· ο Θεός είναι αυτός που αρχίζει να δρα μ΄ένα νέο και αποφασιστικό τρόπο φέρνοντας την υπόσχεση για τελική λύτρωση στο σημείο της εκπλήρωσης.
description: The intention of this diplomatic work is to attempt to give an explanation of the narrations of the three temptations of Christ in the desert, as they are narrated by the synoptic Evangelists. Originally, we studied each narration separately as to localize the similarities and differences between them but also the relation in which each Evangelist places them. In continuation, we searched the sources of the three summaries of the Evangelists, accepting the theory of the Two Sources and we saw how these narrations are presented in the handwritten manuscripts. With the use of the historical and critical methods, we approached, in the continuation, to explain the narrations with the base of newer Greek and Foreign interpreters, giving the conclusion of this part of the assignment. In the last chapter we refer to the assumption of their narrations to the Fathers of the Ancient Church and to the religious authors relating in sequence the events and the conclusions. All three narrations, Mark (1, 12-13) brief and comprehensive, Matthew (4, 1-11) and Luke (4, 1-13) extensive, place the temptations immediately after the Baptism of Jesus in the Jordan River from John the Baptist and before the beginning of His ministry. The narration of Mark, despite its briefness, is particularly intense, as the images he uses are especially strong. The Spirit is the one that expels Jesus into the desert and Jesus remains there for forty days. He was tempted by Satan and it was after the wild beasts and in the desert that the angels ministered to Him. The passage was interpreted in different ways until the prevailing interpretation connected with the fall of Adam and Eve and Isaiah’s prophecy for the worst conditions in Paradise according to the time of fulfillment. Mark, in contrary to the other two Evangelists, doesn’t refer to the nature of the temptations nor the outcome. This is concluded from the rest of his gospel and especially from 3, 27. The narrations of Matthew (4, 1-11) and Luke (4, 1-13) which are similar, present however small differences with the most important being the sequence of the second and third temptation. Both give us the nature of the temptations. With the first temptation (“let these stones become bread”) Satan aims to lead Jesus to an easy messianism with the second (“throw Yourself down”) exposing Himself to an unnecessary danger to test the reliability of God, although with the third (all these things I will give you, if you fall down and worship me) with the offer of all the kingdoms of the world. He demands from Jesus to break the first commandment and the price of this relinquish is to yield to the worship of Satan. All three temptations target to the task of Jesus as they try to dissuade Him from being obedient to His Father and from exercising His messianic work under the conditions of the Suffering Slave of Isaiah, as was declared at His Baptism. The temptations are messianic with a character of salvation because they condense all the temptations of mankind and point out the attitude which Christians must have and should not overlook the educative and advisable characters. Jesus’ responses, which were taken from the book of Deuteronomy (8,3·6,16.13), show us that He will act out His task with the conditions of His Father and will not deviate from this. The Christian reference to this is clear. The extract was considered to have parallel the event of the Exit of the Old Testament. Their main difference is that, although Israel, as the Son of God, was unsuccessful, the other son, Jesus, succeeded. Immediately after His victory, Jesus starts His public activity, distinguishing that the Kingdom of God is present. God is the one who starts to act with a new and decisive way bringing the promise for final salvation to the point of fulfillment.