Για το Δίκαιο των Λαών του Τζων Ρωλς: απόπειρα ανίχνευσης αρχών διεθνούς δικαιοσύνης:
Creators: name: Κατιώνη, Δήμητρα Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Ρωλς
Λαοί
ουτοπία
Rawls
Peoples
utopia

description: Το Δίκαιο των Λαών του Τζων Ρωλς συγκεφαλαιώνει όλες εκείνες τις προϋποθέσεις που θα οδηγούσαν στην πραγμάτωσή του το ρωλσιανό όραμα για την ανθρωπότητα, την Κοινωνία των Λαών. Επιχειρήθηκε η ανάγνωση του έργου αυτού υπό το πρίσμα αρχών διεθνούς δικαιοσύνης. Στο πρώτο κύριο μέρος, γίνεται αναφορά στη ρωλσιανή χρήση της έννοιας των λαών, ενώ το δεύτερο μέρος ασχολείται με τη λειτουργία της συμβολαιικής κατασκευής στο έργο αυτό. Μας ενδιέφερε να εντοπίσουμε την Κοινωνία των Λαών μέσα από το πρίσμα της «ρεαλιστικής ουτοπίας». Όταν το Δίκαιο των Λαών βρει εφαρμογή στην πράξη, τα μεγάλα δεινά του πολέμου, μαζί με αυτόν τον τελευταίο, θα εκλείψουν. Αυτήν την παγκόσμια κατάσταση ονομάζει ο Ρωλς ρεαλιστική ουτοπία. Ο Ρωλς δεν προσεγγίζει την πραγματικότητα με τη θεωρία του, δεν προσεγγίζει ούτε την ουτοπία: Το Δίκαιο των Λαών φαίνεται να αψηφά τη δυνατότητα του όντος και φτάνει, αντί να ορίζει το δέον γενέσθαι για τον κόσμο, να περι-ορίζει το λόγο του για αυτόν. Η γενική σύλληψη στο Δίκαιο των Λαών είναι: οι πραγματικοί αποδέκτες της θεωρίας πρέπει να συμφωνήσουν στα οριζόμενα από αυτήν, διότι έχουν προηγουμένως συμφωνήσει οι υποθετικοί άνθρωποι της πρωταρχικής θέσης και μετά από αυτούς και οι υποθετικοί πολίτες της ευτεταγμένης κοινωνίας-πρότυπο της θεωρίας αυτής. Ανεξάρτητα από την ορθότητα των αρχών, η γενικευμένη συναίνεση περί αυτών έχει για το συγγραφέα αξία νομιμοποιητική. Αναρωτιόμαστε τι συνιστά θεμελίωση αρχών κατά το Ρωλς. Το πέπλο άγνοιας είναι μία ακόμη ρωλσιανή κατασκευή, υποστηρικτή του συμβολαίου. Πρόκειται για μία ακόμη υποθετική κατάσταση, στην οποία η απόφαση που παίρνει κάποιος για κάτι είναι ηθική, επειδή ελήφθη σε συνθήκες άγνοιας. Το πέπλο άγνοιας μοιάζει να υπαγορεύει: αποφασίζω ορθά σε ζήτημα ηθικοπρακτικό, όταν αγνοώ αν η γενική απόφαση που θα λάβω τελικά με ωφελεί προσωπικά ή με βλάπτει. Είναι προβληματικό να τίθεται το πρόβλημα της δικαιοσύνης με όρους γνώσης. Δεν υπάρχει έλλειμμα δικαιοσύνης επειδή οι άνθρωποι αγνοούν ή γνωρίζουν κάτι. Ο Ρωλς τονίζει ότι το Δίκαιο των Λαών αποτελεί μέρος του προγράμματος του πολιτικού φιλελευθερισμού. Η ρωλσιανή θέση είναι πως οι φιλελεύθερες αξίες δε μπορούν να επιβληθούν σε όσους δεν τις ασπάζονται, η υπεράσπιση όμως των αξιών αυτών μπορεί να δικαιολογήσει στρατιωτικές επεμβάσεις σε κράτη που θεωρούνται μη φιλελεύθερα. Όμως αυτό είναι κάτι που ο ίδιος ο Ρωλς δεν αποδέχεται για τη θεωρία του, καθώς καταδικάζει τον ιδεολογικό επεκτατισμό που αποδίδεται ορισμένες φορές στη δυτική φιλελεύθερη σκέψη. Θεωρούμε ότι σε μία περί διεθνούς δικαιοσύνης θεωρία, όμοια με μία συνθήκη ειρήνης, καμία επιφύλαξη αφορμητικής αιτίας για μελλοντικό πόλεμο δεν πρέπει να υφίσταται. Συμπερασματικά, η ρωλσιανή θεώρηση δε φαίνεται ικανή να στηρίξει ένα σχεδίασμα διεθνούς δικαιοσύνης με αξιώσεις πληρότητας. Η έννοια των λαών μένει τρωτή, ενώ η συμβολαιική θεώρηση με τις υποθετικές κατασκευές της γεννά αντιρρήσεις όσον αφορά τη χρήση τους προς μια «ηθικότερη» διεθνή πολιτική σκηνή. Το Δίκαιο των Λαών, τελικά απογοητευτικό, κινδυνεύει να γίνει και επίφοβο, καθώς μοιάζει να επισύρει προκαταβολικά την κρίση του Καντ, ότι « … φαίνεται να εμπεριέχει μια χρήση των ανθρώπων … η οποία δεν είναι συμβατή με το δικαίωμα της ανθρωπότητας στο πρόσωπό μας».
description: John Rawls’s Law of Peoples consists of all the sine qua non conditions under which the Society of Peoples would be feasible. Rawls’s realistic utopia is neither realistic, nor utopian; Rawls defies the possibility of being, not being able himself to realize that what should be done is already included in the reality itself. Accord to the Law of Peoples, consensus has a legalizing effect in the decision making process. Under such a perspective, we wonder whether disagreements and minority views should rather be treated with hostility, as they are not legalized by a general consensus. Rawls’s veil of ignorance seems to dictate; I can make the right decision if only I ignore most of the personal and general information that describes my personal life. The problem of justice cannot be translated into terms of knowledge. Knowledge is not responsible for any justice deficit in the world. Rawls’s view is generally rather disappointing, while The Law of Peoples, as a work on international justice, does not seem to comply with any rightness or entireness requirements.