Αιτιολογία των ποινικών αποφάσεων και «αυτοτελείς ισχυρισμοί». Ειδική ερμηνευτική προσέγγιση του άρθρου 178 παρ.2 του νέου ΚΠΔ.
Creators: name: Μποκοβός, Βασίλειος Παρασκευά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Αιτιολογία ποινικών αποφάσεων-Αυτοτελείς ισχυρισμοί
Δίκαιη δίκη-άρθρο 6 ΕΣΔΑ- Τεκμήριο αθωότητας-Βάρος απόδειξης
Άρθρο 178 παρ.2 ΚΠΔ, N.4620/2019-Oδηγία 2016/343/ΕΕ
Justification of criminal judicial decisions-Independent allegations
Fair Trial-article 6 ECHR- Presumption of innocence-Βurden of proof
Article 178 par.2 C.C.P, L.4620/2019- Directive 2016/343/EU

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η εις βάθος ανάλυση του ευαίσθητου και συνάμα κομβικού ζητήματος της αιτιολογίας των ποινικών αποφάσεων (αρχή-δικαίωμα), τόσο από θεωρητική και μεθοδολογική όσο και από πρακτική σκοπιά, με ιδιαίτερη έμφαση στη συναφή νομολογιακή κατασκευή των «αυτοτελών ισχυρισμών». Πρόκειται αναμφισβήτητα για μια διαρκή πρόκληση με διαχρονική διάσταση που σχετίζεται άμεσα με την ενδυνάμωση του Κράτους Δικαίου. Αντικείμενο της παρούσας, αποτελεί η συστηματική και κριτική εξέταση και επισκόπηση της σύγχρονης νομολογίας του Ακυρωτικού, με την ταυτόχρονη ανάδειξη των προβληματικών θέσεων στο πεδίο αυτό (αιτιολογία αποδείξεων, υποκειμενικών στοιχείων του εγκλήματος, επιμέτρησης), οι οποίες χρήζουν άμεσης αναθεώρησης και η παρουσίαση λύσεων, καθώς και της νέας -σύμφωνης με την ΕΣΔΑ (άρθρο 6) -νομολογιακής τάσης που φαίνεται να αναδύεται. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην νέα διάταξη του άρθρου 178 παρ. 2 του νέου ΚΠΔ (Ν.4620/2019) -η οποία αποτελεί προϊόν ενσωμάτωσης της τέταρτης κατά σειρά ενωσιακής οδηγίας 2016/343/ΕΕ (άρθρο 6) για την ενίσχυση των δικονομικών δικαιωμάτων του υπόπτου και του κατηγορουμένου, και αφορά μια ειδικότερη πτυχή του τεκμηρίου αθωότητας, το βάρος απόδειξης και την αρχή in dubio pro reo-, από την ερμηνευτική προσέγγιση της οποίας, φαίνεται να ανανοηματοδοτείται το περιεχόμενο των «αυτοτελών ισχυρισμών», προτείνεται δε η οριστική εγκατάλειψη αυτών και η νομοθετική πλέον κατάργηση τους, σε διπλό επίπεδο, ήτοι τόσο ως προς το εννοιολογικό τους εύρος όσο και ως προς τον δικονομικό τρόπο προβολής τους. Tονίζεται δε η υποχρεωτική νομοθετική πλέον δέσμευση του Δικαστηρίου αφενός να αναζητά τόσο ενοχοποιητικά όσο και αθωωτικά στοιχεία χάριν της ουσιαστικής αλήθειας, και να ερευνά στα πλαίσια της ουσιώδους διερευνητικής του δράσης αυτεπαγγέλτως και θετικά όλα τα στοιχεία της νομοτυπικής μορφής του εγκλήματος-και τα αρνητικά-, αφετέρου να εξετάζει αποτελεσματικά και διεξοδικά στα πλαίσια μιας δίκαιης δίκης και να απαντά αιτιολογημένα σε όλα τα ουσιώδη επιχειρήματα του κατηγορουμένου που είναι κρίσιμα για την έκβαση της δίκης, ακόμα και αν αυτά δεν προβάλλονται κατά τρόπο σαφή και ορισμένο, ήτοι με πλήρη παράθεση πραγματικών περιστατικών, καθώς το δικαστήριο οφείλει να αντιμετωπίσει κάθε ελάχιστη αμφιβολία της ποινικής ευθύνης που εισάγει στην δίκη ο κατηγορούμενος, προκειμένου η στήριξη της καταδίκης να είναι αιτιολογημένη, μη διαψεύσιμη και πειστική. Η δογματικά αστήρικτη πρακτική αυτή, παραβιάζει τόσο το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ όσο και το Ενωσιακό πλέον δίκαιο, στο μέτρο που ο τρόπος με τον οποίο είναι διαμορφωμένη νομολογιακά, δεν ευθυγραμμίζεται με το τεκμήριο αθωότητας και δη την ειδικότερη πτυχή αυτού, ήτοι την αρχή της απαγόρευσης μετάθεσης του βάρους απόδειξης άμεσα ή έμμεσα στον κατηγορούμενο, ενώ αμφισβητείται αν και σε ποιά έκταση φέρει ο κατηγορούμενος κάποιου είδους «επιχειρηματολογικό» βάρος. Τέλος, ενόψει όλων αυτών, τονίζεται η ανάγκη για νομοθετική οριοθέτηση και εξειδίκευση της υποχρέωσης αιτιολόγησης των ποινικών αποφάσεων, μέσα από την θέσπιση ενός ελάχιστου αναγκαίου περιεχομένου αιτιολογίας και όχι η σε γενικό και αφηρημένο επίπεδο κατοχύρωση αυτής, προκειμένου να ενισχυθεί η ασφάλεια δικαίου, η αρχή της νομιμότητας και η αρχή της προβλεψιμότητας και να επιλυθούν οριστικά τα κομβικά ελλείμματα της νομολογίας
description: The aim of the present thesis is to analyze in depth the delicate and crucial issue of the reasoning of criminal judicial decisions (principle-right), from the view of theory, method and practice, giving great emphasis on the relevant issue of the jurisprudential construction of «independent allegations». It is undoubtedly a constant challenge with timeless dimensions, relevant to the reinforcement of the State of Law. Τhe object of the thesis is, the systematical and critical examination and overview οf the current case law of Supreme Court, with a parallel promotion of the problematic points in this area (reasoning of evidence, subjective elements of a crime, sentencing) which must be urgently reviewed and the presentation of solutions, as well as the new compatible with ECHR (article 6) jurisprudential tendency which seems to emerge. Emphasis is given to the new article 178 par. 2 of the new Code of Criminal Procedure (L. 4620/2019) which is a product of integration of the fourth European Union Directive 2016/343/EE (article 6), for the enhancement of the procedural rights of suspect and accused, and concerns a more specific aspect of the presumption of innocence-the burden of proof and the principle in dubio pro reo- from the interpretative approach of it, it seems to recomposing the content of «independent allegations» and it is suggested the final abandonment and the legislative abolishment, in a double level, as to their conceptual width and the procedural way they are raised. It is also emphasized the mandatory legislative commitment of a Criminal Court to look for both exculpatory and incriminating elements for the substantial truth and to investigate within its exploratory action ex officio and in a positive way every element of a crime- and the negative- as well as to properly and meticulously examine within a fair trial and answer in a justified way to all substantial arguments which raises the accused and which are crucial for the outcome of the trial, even if these are not raised in an explicit and certain way, viz with a thorough quotation of incidents, as the Court must face every minimum doubt of the criminal liability which the accused enters, in order for the conviction to be justified, non disprovable and convincing. Τhis doctrinal unsupported practice, infringes the Constitution and ECHR, as well as the Ευropean Law, in so far as, the way it is formed, misaligns with the presumption of innocence, viz the aspect concerning the prohibition of placing the burden of proof to the accused, directly or indirectly, and it is argued if and to which extent the accused has an «argumentantive burden». Finally, it is emphasized the necessity of a legislative demarcation and specialization of the principle of reasoning of criminal decisions, with the enactment of a minimum necessary content of justification and not only a general and abstract safeguard rule, in order to boost the legal security, the legality and the predictability principle, so as to solve the crucial deficits of the case law