Το Μουσείο βυζαντινού Πολιτισμού και η αρχιτεκτονική σκέψη του Κυριάκου Κρόκου
Creators: name: Βαγγέλη, Ελένη Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Μεταμοντερνισμός
Παράδοση
Ρασιοναλισμός-μοντερνισμός
Αρχέτυπα
Υλη
Εμπειρικός
Postmodernism
Tradition
Rationalism-modernism
Archetypes
Material
Empirical

description: Οι τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα χαρακτηρίζονται από μετριοπαθείς και ανεπιτήδευτες τάσεις, όσον αφορά στο χαρακτήρα της δημόσιας αρχιτεκτονικής. Συγκεκριμένα, διαφαίνεται ένα γενικότερο πλουραλιστικό πλαίσιο, στο οποίο κινούνται οι σχεδιαστικές επιλογές, χαρακτηριστικό γεγονός της μεταμοντέρνας κατάστασης στην Ελλάδα. Ο προβληματισμός συνεχίζει λοιπόν να εκδηλώνεται στο πεδίο αφενός του ρασιοναλισμού και αφετέρου της εξέλιξης των ιδιωμάτων που αφορούν την αυτόχθονη ελληνική αρχιτεκτονική παράδοση (κλασική, βυζαντινή και λαϊκή) με έναν ανανεωμένο, εμπειρικό τρόπο. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα αναζήτησης ερεισμάτων ή καταφυγής στο παρελθόν, η αρχιτεκτονική του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, που σχεδίασε ο Κυριάκος Κρόκος (τελικά σχέδια : 1985-1987, κατασκευή : 1989-1993), τηρεί ίσες αποστάσεις τόσο από τον δύσκαμπτο μοντερνισμό, όσο και από το μεταμοντέρνο εκλεκτικισμό. Η διάρθρωση των όγκων βάσει των επιμέρους λειτουργικών ενοτήτων και η κατασκευαστική ορθολογικότητα στη χρήση των υλικών φανερώνει τη συνέπεια του κτιρίου με τις βασικές αρχές του μοντερνισμού. Εντούτοις, η επίμονη επεξεργασία της ύλης, η υιοθέτηση διαχρονικών αρχετύπων (αίθριο, στοά) και ο σχεδιασμός των όψεων σύμφωνα με τις οργανωτικές αρχές του κλασικισμού μαρτυρούν μία δημιουργική και ανανεωτική μεταχείριση της παράδοσης, που αντιπαρατίθεται αφενός μεν στον ακραιφνή μιμητισμό μοντερνιστικών προτύπων, που υποσκέλισαν την καλλιτεχνική δημιουργία και οδήγησαν στην τυποποίηση του δομημένου περιβάλλοντος, αφετέρου δε στην αποσπασματικότητα και αντιφατικότητα των πιο χαρακτηριστικών μεταμοντέρνων κτιρίων στο εξωτερικό. Η προσέγγιση του τοπικού στο ΜΒΠ εμπνέεται περισσότερο από τα διδάγματα του Δ. Πικιώνη και την αρχιτεκτονική του Α. Κωνσταντινίδη. Τα υλικά του ωστόσο εμπεριέχουν ένα συμβατικό νόημα σε σχέση με τα βυζαντινά μνημεία της Θεσσαλονίκης και τα εκθέματα του Μουσείου, γεγονός που ενεργοποιεί τάσεις και διαθέσεις εκ μέρους της πολιτείας αλλά και των αρχιτεκτόνων σύνδεσης του κτιρίου με την ιστορική μνήμη της πόλης. Μία τέτοια υποδοχή του κτιρίου, παρόλο που δεν συνάδει με τις προθέσεις του αρχιτέκτονα και το βαθύτερο νόημά του, το καθιστά ως προς το «όλον» ένα δημόσιο κτίριο-έκθεμα, ένα νέο «μνημείο» στη Θεσσαλονίκη με έντονο συμβολικό περιεχόμενο. Η «ανεξάρτητη» ένταξή του στον πολεοδομικό ιστό καθώς και ο «εσωστρεφής» χαρακτήρας του ενισχύουν αυτόν τον χαρακτηρισμό.
description: The last decades of the 20th century are characterised by moderate and unaffected tendencies regarding the character of the public architecture. More specifically, a more general pluralistic framework is starting to emerge, in which the designing choices are being operated, something that is a distinctive fact of the postmodern situation in Greece. Therefore, the speculation continues to emerge in the field of the rationalism on the one hand and in the evolution of the properties that concern the indigenous Greek architectural tradition (Classical, Byzantine and popular) with a renewed, empirical way on the other hand. Inside that atmosphere of the quest of lodgments or resorting to the past, the architecture of the Museum of Byzantine Culture (MBC), that was designed by Kyriakos Krokos (final designs : 1985-1987, construction : 1989-1993), keeps equal distances, both from the rigid modernism and the postmodern eclecticism as well. The construction of the masses in terms of the individual operational units and the structural rationalism in the use of the materials shows the consistency of the building with the basic principles of modernism. However, the persistent processing of the material, the adoption of diachronic archetypes (atrium, porch) and the designing of the sides according to the organizational principles of the classicism testify a creative and renewing treatment of the tradition that juxtaposes on the one side to the pure mimicry of modernistic patterns, that supplanted the artistic creation and led to the standardization of the constructed environment, on the other side to the fragmentation and inconsistency of the most distinctive postmodern buildings abroad. The approach of the local in the MBC is inspired mostly by the teachings of D. Pikionis and the architecture of A. Konstantinidis. Its materials, however, include a conventional meaning in relation to the Byzantine monuments of Thessaloniki and the exhibits of the Museum, something that activates specific tendencies and certain disposition on the part of the state but also of the architects that connected the building with the historical recollection of the city. One such reception of the building, although it is not compatible with the architect’s intentions and its deeper meaning, renders it in terms of the ‘whole’ as a public building-exhibit, a new ‘monument’ in Thessaloniki with an intense symbolic content. Its ‘independent’ placement in the city planning network as well as its ‘introvert’ character intensify this characterization.