Αδικαιολόγητος πλουτισμός: προϋποθέσεις γέννησης της αξίωσης και περιπτώσεις αποκλεισμού αυτής
Creators: name: Μπάγγου, Μαρία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Αδικαιολόγητος πλουτισμός
Προϋποθέσεις γέννησης αξίωσης
Αποκλεισμός
Unjust/unjustified enrichment
Conditions for the rise of the claim
Exclusion

description: Σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η επισκόπηση του θεσμού του αδικαιολόγητου πλουτισμού, ενός θεσμού με ευρύτατη εφαρμογή σε όλο το φάσμα του δικαίου. Χαρακτηριστική είναι η εφαρμογή του τόσο στο ιδιωτικό δίκαιο, όσο και στο δημόσιο, και τούτο γιατί η ratio του θεσμού είναι κοινή σε όλο το φάσμα του δικαίου. Πιο συγκεκριμένα, η ratio του θεσμού, είναι η αποκαταστατική-επανορθωτική δικαιοσύνη. Ο ίδιος ο θεσμός προέκυψε ως απότοκο της οικονομικής δραστηριότητας και κοινωνικής ζωής και καθημερινότητας στο πλαίσιο της οποίας λαμβάνουν χώρα καθημερινά περιουσιακές μετακινήσεις. Οι τελευταίες, κατά κανόνα, έχουν νόμιμο υπόβαθρο, το οποίο ευνοεί όχι μόνο την περιουσιακή μετακίνηση αλλά και τη διατήρηση του πλουτισμού στην περιουσιακή σφαίρα του λήπτη. Λαμβάνουν ωστόσο χώρα και μετακινήσεις άνευ νομίμου υποβάθρου, με αποτέλεσμα ο προσποριζόμενος πλουτισμός να καθίσταται εν τέλει αδικαιολόγητος. Στο πλαίσιο της παρούσας διατριβής, αρχικά, εξετάστηκαν οι προϋποθέσεις γέννησης της αξίωσης αδικαιολόγητου πλουτισμού, και δόθηκε έμφαση τόσο στις επιμέρους απόψεις που έχουν διατυπωθεί από θεωρία και νομολογία επί κρίσιμων θεμάτων γύρω από τις προϋποθέσεις αυτές, αλλά και την στάση της νομολογίας των ελληνικών δικαστηρίων. Ειδικότερα, έγινε αναφορά στα χαρακτηριστικά της αξίωσης, και κυρίως στην σχέση της αξίωσης του αδικαιολόγητου πλουτισμού με τις λοιπές αξιώσεις, και την τυχόν επικουρικότητα αυτού, ενώ ιδιαίτερη βάση δόθηκε και στην προϋπόθεση της αιτιώδους συνάφειας καθώς και στην θεωρία της αμεσότητας της περιουσιακής μετακίνησης. Περαιτέρω εξετάστηκαν οι περιπτώσεις αποκλεισμού της αξίωσης, όπως αυτές αναφέρονται ειδικότερα στα ΑΚ 905-907 (περί αποκλεισμού αναζήτησης αχρεωστήτως καταβληθείσας παροχής εν γνώσει του αχρεώστητου, ή καταβολής για λόγους αναγόμενους σε ιδιαίτερο ηθικό καθήκον ή λόγους ευπρέπειας) όπως έχουν διαπλαστεί από της θεωρία και τη σύγχρονη νομολογία των δικαστηρίων, με επιμέρους αναφορά στις προϋποθέσεις εφαρμογής κάθε διάταξης καθώς και την κριτική που έχει ασκηθεί από θεωρία ή νομολογία επ’ αυτής.
description: The aim of the present thesis was to review the institution of unjust enrichment, an institution with wide implementation across the spectrum of law. The institution is characteristically applied in both private law and public law, because of the institution’s ratio which is common in both cases. More specifically, the institution's ratio is restorative justice. The institution itself has emerged as the product of economic activity and social and everyday life, where property transfers take place daily. The latter, as a rule, have a legitimate background, which favors not only property movement but also the maintenance of enrichment in the recipient’s realm. However, transfers without a legitimate background also take place, resulting in the enriched enrichment ultimately becoming unjustified. In the context of this thesis, the conditions that give rise to the claim for unjust enrichment were first examined, and emphasis was placed on the individual views expressed by theory and case law on critical issues surrounding these conditions, as well as the attitude of Greek court case law. In particular, reference was made to the characteristics of the claim, especially the relation between the claim of unjust enrichment and other claims, and the former’s subsidiarity, while particular emphasis was placed on the causality constraint as well as the property movement immediacy theory. Further consideration was given to cases of exclusion of the claim, such as those mentioned in particular in Acts 905-907 (excluding the search for undue payments made knowingly forfeit or payment for reasons relating to a particular moral duty or reason for decency) as interpreted by theory and Modern court jurisprudence, with particular reference to the conditions for the application of any provision and the relevant criticism that has been put forward by theory or jurisprudence.