Το προπατορικό αμάρτημα κατά τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη
Creators: name: Νασάκης, Αναστάσιος Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης
Προπατορικό αμάρτημα
Πτώση
Saint Nicodemus of Mount Athos
Ancestral sin
Fall

description: Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη του προπατορικού αμαρτήματος, από δογματικής απόψεως, κατά τον άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη. Επειδή δεν το μελέτησε συστηματικά, πλαίσιο της έρευνάς μας ήταν σύνολο το έργο του. Εισαγωγικά παρουσιάσαμε βιογραφικά στοιχεία, το πλούσιο θεολογικό και συγγραφικό του έργο, που τον καθιστά τον πολυγραφότερο εκκλησιαστικό συγγραφέα των χρόνων της δουλείας, καθώς και στοιχεία της προσωπικότητάς του. Στο πρώτο κεφάλαιο εξετάσαμε την περίοδο που προηγήθηκε του αμαρτήματος και αναφερθήκαμε στη δημιουργία του παραδείσου και των πρωτοπλάστων που ήταν μεταξύ φθοράς και αφθαρσίας με δυνατότητα να τραπούν και πιο συγκεκριμένα στο πνεύμα, το σώμα τους και στη φύση που τους περιέβαλλε. Στο δεύτερο κεφάλαιο μας απασχόλησε αυτό καθ’ αυτό το περιστατικό της πτώσεως. Εκεί είδαμε αναλυτικά τα στοιχεία που το συνέθεσαν, όπως τον Εωσφόρο που έγινε διάβολος, την εντολή του Θεού προς τους πρωτοπλάστους και τα χαρακτηριστικά του καρπού. Ακόμη αναφερθήκαμε στην απάτη της ισοθεΐας που οδήγησε τους πρωτοπλάστους στην παρακοή. Στο τρίτο κεφάλαιο μελετήσαμε τις συνέπειες της πτώσεως που ακολούθησαν μετά την παρακοή και άρχισαν με το σκοτασμό του νοός και τη προσβολή του αυτεξουσίου. Καταδείξαμε ότι ο άνθρωπος προσπαθώντας να υπερβεί τα όρια κτιστού-ακτίστου, διατάραξε την κατά φύση κατάσταση και εξέπεσε στο παρά φύση, στη φθαρτότητα και τελικά στο θάνατο. Άμεσα συνειδητοποίησε τη γύμνωσή του και η κτίση εξέπεσε μαζί του. Στη συνέχεια, εκτός από τις τιμωρίες-ποινές που ακολούθησαν για όσους συμμετείχαν στο περιστατικό, είδαμε και την αλλαγή της άλογης κτίσης απέναντι στον παραβάτη άνθρωπο αλλά και την εμφάνιση των απογόνων ως συνέπεια της πτώσεως και παράλληλα ως αντίδοτο στο φαρμάκι του διαβόλου, το θάνατο. Στο τέταρτο κεφάλαιο ασχοληθήκαμε με την εν Χριστώ σωτηρία του ανθρώπου που ξεκίνησε με την ενανθρώπιση του Κυρίου. Η ενσάρκωση όμως, αποκαλύφθηκε στους πρωτοπλάστους ως το προαιώνιο απόκρυφο μυστήριο αμέσως μετά την παρακοή, ως υπόσχεση για τη νίκη εναντίον του θανάτου. Ακόμη, αναφερθήκαμε στη σταύρωση και την Ανάσταση που έγιναν για να ελευθερωθούμε από το θάνατο και τη σχέση τους με το μυστήριο της βάπτισης αλλά και την εν Χριστώ ζωή που καλούμαστε να ακολουθήσουμε έτσι ώστε να ανακαινιστεί η κτίση, να κερδίσουμε τον επουράνιο παράδεισο και την κατά χάρη θέωση. Ως επίμετρο παρουσιάσαμε ορισμένα στοιχεία σχετικά με την ορολογία του αγίου Νικοδήμου όπου καταλήξαμε ότι ήταν επηρεασμένη από τη Δύση μόνο σε επιφανειακό επίπεδο εκφράσεων, οι οποίες στην ιστορική διάσταση της εποχής που μελετήσαμε, διαπιστώσαμε ότι δεν αλλοιώνουν το ορθόδοξο πνεύμα, είχαν εμφανή σκοπό την ποιμαντική καθοδήγηση του χειμαζόμενου λαού και σε καμία περίπτωση δεν αντιτίθενται στο ορθόδοξο δόγμα και τη διδασκαλία των αγίων Πατέρων. Ένα άλλο θέμα που θίξαμε ήταν ο γάμος ως συνέπεια του προπατορικού αμαρτήματος, όπου αναλύσαμε τη διδασκαλία του αγίου Νικοδήμου και επιπλέον εμπλουτίσαμε την έρευνά μας με κείμενα που έχουν γραφεί από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα για τη καλύτερη κατανόηση του ζητήματος. Πιο συγκεκριμένα επικεντρωθήκαμε στον υλικό τρόπο μεταδόσεως του προπατορικού αμαρτήματος και τη σχέση του με τα διαβλητά και αδιάβλητα πάθη του Χριστού. Τέλος, υπογραμμίσαμε τη βαρύτητα της διάκρισης στην άσκηση ανάμεσα στην υπερβολή και την έλλειψη στον έγγαμο ή παρθενικό βίο.
description: The aim of the present thesis was the study of ancestral sin, from a dogmatic point of view, according to Saint Nicodemus of Mount Athos and the framework of our research was his entire work. In the introduction we presented biographical data, his rich theological and literary work, which makes him the most prolific ecclesiastical writer of the years of slavery, as well as elements of his personality. In the first chapter we examined the period that preceded sin and referred to the creation of paradise and the protoplasts that were between decay and incorruption with the possibility to change and more specifically in the spirit, their body and the nature that surrounded them. In the second chapter we dealt with the incident of the fall itself. There we saw in detail the elements that composed it, such as Eosphorus who became devil, God's command to the protoplasts and the characteristics of the fruit. We also referred to the isotheism fraud that led the protoplasts to disobey. In the third chapter we studied the consequences of the fall that followed after the disobedience and began with the obscuration of the mind. We have shown that the attempt to transcend the created, led to perishability and ultimately death. They realized their nakedness and creation fell with them. Then, in addition to the punishments that followed, we saw the change of irrational creation towards the delinquent man but also the appearance of the descendants as a consequence of the fall and simultaneously as an antidote to devil's poison, death. In the fourth chapter we dealt with the salvation which began with the incarnation of the Lord. The incarnation, however, as the eternal mystery, was revealed immediately after disobedience, as a promise of victory over death. We also referred to the crucifixion and Resurrection that took place in order to free us from death and their relationship to the sacrament of baptism, but also to the Christian life that we are called to follow in order to renew creation, gain Heaven and the gracious deification. As an epimeter we presented some data on the terminology of St. Nicodemus where we concluded that it was influenced by the West only on a superficial level of expressions, which in the historical dimension of the time we studied, we found that do not alter the orthodox spirit, had the obvious purpose of pastoral guidance and in no way oppose the orthodox doctrine and the teaching of the Holy Fathers. Another issue we brought up was marriage as a consequence of ancestral sin, where we analyzed the teachings of St. Nicodemus and further enriched our research with texts written from antiquity to the present for a better understanding of the issue. More specifically, we focused on the material way of transmitting the ancestral sin and its relation to the corruptible and incorruptible passions of Christ. Finally, we stressed the importance of the distinction in exercise, between exaggeration and lack in married or virgin life.