Αποτελεσματικότητα και ασφάλεια της αντιπηκτικής έναντι της αντιαιμοπεταλιακής αγωγής σε ασθενείς με επέμβαση Fontan: μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση
Creators: name: Κλειτσιώτη, Παναγιώτα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Fontan
Αντιπηκτικά
Θρομβοεμβολικά επεισόδια
Anticoagulants
Thromboembolic episodes

description: ΕΙΣΑΓΩΓΗ: Οι ασθενείς που υποβάλλονται σε επέμβαση Fontan έχουν αυξημένη επίπτωση θρομβογένεσης λόγω δυσλειτουργίας του ενδοθηλίου, παθολογικής ροής αλλά και υπεργλοιότητας του αίματος. Μελέτες που έχουν εκπονηθεί τα προηγούμενα χρόνια συστήνουν τη χορήγηση θρομβοπροφύλαξης σε κάποιους από αυτούς τους ασθενείς. ΣΚΟΠΟΣ: Σκοπός αυτής της μελέτης είναι να διερευνήσει εάν η χορήγηση αντιπηκτικής αγωγής είναι αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη συγκριτικά με τη χορήγηση αντιαιμοπεταλιακής σε ασθενείς που έχουν υποβληθεί σε επέμβαση Fontan. ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Πραγματοποιήθηκε συστηματική αναζήτηση στις βάσεις δεδομένων Pubmed, Scopus και Cochrane όπως επίσης και στη γκρίζα βιβλιογραφία προς ανεύρεση μελετών αναφορικά με την αποτελεσματικότητα και την ασφάλεια της χορήγησης της αντιπηκτικής και της αντιαιμοπεταλιακής αγωγής στους ασθενείς με επέμβαση Fontan. Για την ανάλυση χρησιμοποιήσαμε το μοντέλο τυχαίων επιδράσεων. ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ: Στη συστηματική ανασκόπηση συμπεριελήφθησαν 21 μελέτες, ενώ στην στατιστική ανάλυση 15. Η πρώτη σύγκριση αφορούσε στην αποτελεσματικότητα της αντιπηκτικής έναντι της αντιαιμοπεταλιακής αγωγής ως προς τα θρομβοεμβολικά επεισόδια, η οποία δεν έδειξε στατιστικά σημαντική διαφορά μεταξύ των δύο παρεμβάσεων (OR:1.27, 95% CI: 0.56 - 2.88). Έπειτα, συγκρίναμε ξεχωριστά τη λήψη εκάστης αγωγής με τη μη λήψη αγωγής. Τα αντιπηκτικά φάνηκε να είναι αποτελεσματικότερα συγκριτικά με τη μη λήψη αγωγής όσον αφορά στα θρομβοεμβολικά επεισόδια (OR:0.41, 95% CI: 0.22 – 0.78), ενώ δεν υπήρχε διαφορά της αντιαιμοπεταλιακής αγωγής έναντι της μη λήψης αγωγής (OR:0.56, 95% CI: 0.14 - 2.16). Τέλος, πραγματοποιήθηκε σύγκριση της αντιπηκτικής έναντι της αντιαιμοπεταλιακής αγωγής όσον αφορά στον κίνδυνο εμφάνισης αιμορραγικών επεισοδίων, όπου φάνηκε η υπεροχή της αντιαιμοπεταλιακής έναντι της αντιπηκτικής αγωγής (OR: 0.37, 95% CI: 0.19- 0.75). ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ: Η χορήγηση είτε αντιπηκτικής είτε αντιαιμοπεταλιακής αγωγής φαίνεται να μην έχουν διαφορά ως προς την αποτελεσματικότητα αλλά όχι και ως προς την ασφάλεια των ασθενών με επέμβαση Fontan, με τα αντιπηκτικά να προκαλούν περισσότερες αιμορραγίες.
description: INTRODUCTION: Thromboembolism is a significant complication after the Fontan procedure due to endothelial dysfunction, abnormal blood flow and hypercoagulability. According to studies that were published during the last years, it is recommended for some of these patients to receive thromboprophylaxis. OBJECTIVE: The aim of our study was to compare the efficacy and safety between anticoagulants and antiplatelets in patients with Fontan procedure. METHODS: A systematic literature review was performed on electronic databases PubMed, Cochrane and Scopus and the grey literature for retrieving studies comparing anticoagulation with antiplatelets and no medication on patients with Fontan circulation. We used the random effect model for synthesizing the evidence. RESULTS: A total of 21 and 15 studies were included in the qualitative and quantitative analysis, respectively. No difference was observed between anticoagulants and antiplatelets in the number of thromboembolic events (OR:1.27, 95% CI: 0.56 – 2.88). Anticoagulants were more effective than no medication for thromboprophylaxis (OR:0.41, 95% CI: 0.22 - 0,78), while comparison between antiplatelets and no medication showed no statistical difference concerning thromboembolic episodes (OR:0.56, 95% CI: 0.14 - 2.16). Finally, concerning bleeding episodes antiplatelets were more effective than anticoagulants (OR: 0.37, 95% CI: 0.19 – 0.75). CONCLUSION: A favorable effect between anticoagulants and antiplatelets could not be verified concerning efficacy. However, antiplatelets seem to be safer, as they are responsible for less bleeding events. More randomized control trials are needed to produce robust results.