Το μυθικό παράδειγμα στον Ισοκράτη: ο Ηρακλής στον Φίλιππον
Creators: name: Κρετσόβαλης, Βύρων Παντελεήμωνα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Ισοκράτης
Φίλιππος
Μυθικό παράδειγμα
Isocrates
Philippus
Mythic example

description: Το μυθικό παράδειγμα είναι μία από τις τεχνικές που ο Ισοκράτης χρησιμοποιεί περισσότερο από κάθε άλλον αττικό ρήτορα. Ο Αθηναίος ρήτορας δεν αρκείται μόνο στη χρήση του μυθικού παραδείγματος του ως αναλογίας, αλλά το αναδεικνύει ως οργανικό τμήμα του λόγου του ώστε να καταστήσει συνολικά πιο αποτελεσματικά τα επιχειρήματά του. Ο Ισοκράτης μεταχειρίζεται το μυθικό παράδειγμα ως ένα μέσο για την επίτευξη του επιδεικτικού και συμβουλευτικού χαρακτήρα των λόγων του. Παράλληλα, αποτελεί μία ευκαιρία για τον ίδιο να σχηματίσει πρότυπα μιμήσεως για το κοινό του με βάση την ιδεολογία του εκπαιδευτικού και πολιτικού του προγράμματος, διαμορφώνοντας εκ νέου την πολιτισμική του μνήμη. Η παρούσα εργασία εξετάζει την τεχνική του μυθικού παραδείγματος στα έργα του Ισοκράτη ως μία ἔντεχνην πίστιν, που συμβάλλει στον τελικό στόχο της πειθούς στο λόγο. Για τη πρακτική εφαρμογή αυτής της ιδέας, αναλύεται το μυθικό παράδειγμα του Ηρακλή στον Φίλιππον (109-116). Η πρωτοτυπία του Ισοκράτη εντοπίζεται στο γεγονός ότι επικεντρώνεται στα ψυχικά χαρίσματα του ήρωα και συγκεκριμένα στη φιλοτιμίαν, τη δικαιοσύνην, τη φρόνησιν, τη φιλανθρωπίαν, την εὔνοιαν και την πραότητα. Ο ρήτορας επιλέγει να αφηγηθεί τον μύθο της επιτυχημένης Τρωικής εκστρατείας του Ηρακλή, διότι αναδεικνύει ακριβώς αυτές τις αξίες του ήρωα. Ωστόσο, αυτές οι αξίες αποτελούν στοιχεία της ισοκρατικής ιδεολογίας. Επομένως, ο Φίλιππος καλείται να μιμηθεί το παράδειγμα του προγόνου του και κατ’ επέκταση να συμμετέχει στην ισοκρατική παιδεία.
description: The mythic example is one of the techniques that Isocrates uses more than any other Attic orator. The Athenian orator doesn’t settle only in the use of mythic example as an analogy, but he showcases it as an organic part of his speech in order to make in general his arguments more effective. Isocrates treats mythic example as a medium for the accomplishment of the epideictic and deliberative character of his speeches. At the same time, it constitutes an opportunity for him to elaborate models of emulation for his audience based on the ideology of his educational and political program. This way he is able to redefine the cultural memory of his readers. This paper examines the technique of mythic example in Isocrates’ oeuvre as an ἔντεχνη πίστις that contributes to the final goal of persuasion in the speech. For the practical application of this idea, it has been chosen for analysis the mythic example of Heracles in Philippus (109-116). The innovation of Isocrates is spotted to the fact that he concentrates on the hero’s mental characteristics and specifically on φιλοτιμία, δικαιοσύνη, φρόνησις, φιλανθρωπία, εὔνοια, πραότης. The orator selects to narrate the myth of Heracles’ successful Trojan expedition, because it points out exactly these values of the hero. However, these values constitute elements of the isocratean ideology. Therefore, Philippus is called to imitate the example of his ancestor and by extension to participate in the isocratean education.