Νευροψυχολογικά χαρακτηριστικά της προγενέστερης φάσης της Ήπιας Γνωστικής Εξασθένησης (προ-ΗΓΕ)
Creators: name: Γάτσιου, Νεφέλη Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: προ-ΗΓΕ
Νόσος Alzheimer
Νευροψυχολογική επίδοση
pre-MCI
Alzheimer’s Disease
Νeuropsychological performance

description: Στην παρούσα μελέτη διερευνήθηκαν τα νευροψυχολογικά χαρακτηριστικά ατόμων σε στάδιο προγενέστερο της Ήπιας Γνωστικής Εξασθένησης (προ-ΗΓΕ) σε σύγκριση με υγιείς και άτομα με ΗΓΕ, προκειμένου να αναδειχθούν προβλεπτικοί παράγοντες της μετάπτωσης σε ΗΓΕ. Τα δεδομένα προήλθαν από την Ελληνική Επιδημιολογική Διαχρονική Μελέτη της Γήρανσης και της Διατροφής με 1984 συμμετέχοντες που υποβλήθηκαν σε πλήρη νευροψυχολογική αξιολόγηση (φάση Α) και επαναξιολόγηση μετά από 2,89±0.73 έτη (φάση Β). Στην ομάδα προ-ΗΓΕ συμπεριλήφθηκαν άτομα που στην Α φάση ήταν υγιή αλλά στη Β φάση έλαβαν διάγνωση ΗΓΕ, στην ομάδα των υγιών άτομα που χαρακτηρίστηκαν υγιή και στις δύο φάσεις, και στην ομάδα ΗΓΕ άτομα με ΗΓΕ στην Α φάση και ΗΓΕ ή άνοια στη Β φάση. Πραγματοποιήθηκαν δύο αναλύσεις: στην ανάλυση Α από τις ομάδες των υγιών και των προ-ΗΓΕ δεν αποκλείστηκαν άτομα με ελλείμματα σε κάποιον γνωστικό τομέα, εφόσον βάσει της κλινικής διαγνωστικής διαδικασίας δεν έλαβαν διάγνωση ΗΓΕ, ενώ στην ανάλυση Β συμπεριλήφθηκαν μόνο άτομα χωρίς γνωστικά ελλείμματα. Για τις συγκρίσεις των νευροψυχολογικών επιδόσεων μεταξύ των ομάδων χρησιμοποιήθηκε ανάλυση συνδιακύμανσης και λογιστική παλινδρόμηση για τη διερεύνηση μεταβλητών που προβλέπουν την προ-ΗΓΕ. Στην ανάλυση Α κατηγοριοποιήθηκαν 138 άτομα ως προ-ΗΓΕ, 167 ως ΗΓΕ και 291 ως υγιείς (μέσος όρος ηλικίας: 73.92±5.53, 75.24±5.41, και 72.784±4.54 έτη, αντίστοιχα), ενώ στη Β 82 άτομα ως προ-ΗΓΕ, 167 ως ΗΓΕ και 181 ως υγιείς (μέσος όρος ηλικίας: 74.024±5.45, 75.24±5.41, και 72.79±4.35 έτη αντίστοιχα). Σε αμφότερες τις αναλύσεις, τα άτομα με ΗΓΕ ήταν μεγαλύτερης ηλικίας από τις άλλες δύο ομάδες παρουσιάζοντας σημαντικά υψηλότερη συχνότητα υποκειμενικών αιτιάσεων για μνημονικά προβλήματα, ενώ δεν παρατηρήθηκαν διαφορές μεταξύ των τριών ομάδων όσον αφορά την φύλο, το μορφωτικό επίπεδο, το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο αξιολογήσεων, το ιστορικό κρανιοεγκεφαλικής κάκωσης ή εγκεφαλικού επεισοδίου και τη φορεία APOEe4. Οι υποκειμενικές αιτιάσεις για μνημονικές δυσκολίες ήταν σημαντικά συχνότερες στην ομάδα ΗΓΕ σε σύγκριση με τις άλλες δύο ομάδες, καθώς και στην προ-ΗΓΕ σε σύγκριση με τους υγιείς. Συμπτωματολογία κατάθλιψης και άγχους που ενδέχεται να επηρεάζει τη γνωστική κατάσταση παρουσίασε μόνο η ομάδα ΗΓΕ. Η ομάδα προ-ΗΓΕ σε σύγκριση με τους υγιείς παρουσίαζε χαμηλότερες επιδόσεις στην Ελληνική Δοκιμασία Μάθησης Λέξεων, στις συνθήκες ανάκλησης της Δοκιμασίας Πολύπλοκου Σχεδίου MCG και στη σημασιολογική λεκτική ευχέρεια. Παράλληλα παρουσίασε υψηλότερους δείκτες λήθης και ελλείμματος κωδικοποίησης. Αντιθέτως, παρουσίασε υψηλότερες επιδόσεις στις περισσότερες δοκιμασίες συγκριτικά με την ομάδα ΗΓΕ. Οι επιδόσεις στη σημασιολογική λεκτική ευχέρεια προέβλεψαν ισχυρότερα την προ-ΗΓΕ και στις δύο αναλύσεις. Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν ότι η προ-ΗΓΕ αποτελεί ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ φυσιολογικής γήρανσης και ΗΓΕ με διακριτά νευροψυχολογικά χαρακτηριστικά. Τα άτομα με προ-ΗΓΕ παρουσίασαν χειρότερη επίδοση συγκριτικά με τους υγιείς στην προσοχή-ταχύτητα επεξεργασίας, τη μνήμη και τη σημασιολογική λεκτική ευχέρεια, ενώ είχαν καλύτερη επίδοση στην πλειοψηφία των δοκιμασιών συγκριτικά με τα άτομα με ΗΓΕ. Η επίδοση στη σημασιολογική λεκτική ευχέρεια φάνηκε να αποτελεί το σημαντικότερο προγνωστικό παράγοντα για τη μετάπτωση σε ΗΓΕ.
description: In the current study, we explored the neuropsychological characteristics of cognitively healthy individuals in the pre – Mild Cognitive Impairement (pre-MCI) stage, relative to their peers who remained cognitively healthy, as well as to individuals with MCI, to determine factors predictive of conversion to MCI. The data were obtained from the Greek Longitudinal Investigetion of Aging and Diet, involving 1984 community-dwelling older individuals randomly selected from the population who underwent a complete neuropsychological evaluation (Phase A) and were reevaluated after 2.89±0.73 years (Phase B). The pre-MCI group included individuals who were normal in Phase A, but met criteria for MCI in Phase B; the normal group consisted of those characterized as normal in both phases; the MCI group comprised individuals with MCI in phase A and MCI or dementia in phase B. Two analyses were conducted: Analysis A included individuals with some cognitive deficits in the normal and pre-MCI groups, as they did not meet the clinical criteria for an MCI diagnosis, while Analysis B included only individuals without cognitive deficits in the same groups. Analysis of covariance was used for performance comparisons among the groups and logistic regression was employed to examine variables predictive of pre-MCI. In analysis A, we categorized 138 individuals as pre-MCI, 167 as MCI, and 291 as normal (mean age: 73.92±5.53, 75.24±5.41, and 72.784±4.54 years, respectively) and in analyses B, 82 individuals as pre-MCI, 167 as MCI, and 181 as normal (mean age: 74.024±5.45, 75.24±5.41, and 72.79±4.35 years, respectively). In both analyses, the MCI group was older than the other two groups, while no differences were observed among the three groups in terms of gender ratio, educational level, time interval between the two evaluations, history of traumatic brain injury or stroke, and APOEe4 carrier status. Subjective memory complaints were significantly more frequent in the MCI group compared to the other two groups, as well as in the pre-MCI group compared to the normal group. Symptomatology of depression and anxiety possibly affecting cognition was present only in the MCI group. The pre-MCI group performed more poorly than the normal group on the Greek Verbal Learning Test (GVLT), the MCG Complex Figure Test, and semantic verbal fluency. They also displayed higher scores on forgetting and encoding deficits. In contrast, they had better scores than the MCI group on most neuropsychological variables (with the exception of forgetting, vocabulary, recitation of months, and the Trail Making Test). Semantic verbal fluency performance strongly predicted conversion from normal to pre-MCI in both analyses. Our findings suggest that pre-MCI represents an intermediate stage between normal aging and MCI with distinct neuropsychological characteristics. Individuals with pre-MCI showed worse performance in attention/prossesing speed, memory and semantic verbal fluency, compared to their normal peers, while demonstrating better performance than individuals with MCI on most neuropsychological tests. Performance on semantic verbal fluency appeared to be the most significant factor for the prediction of, and conversion to, MCI.