Η διαχείριση της πολιτισμικής ετερότητας κατά την υποχρεωτική εκπαίδευση στην Ελλάδα και τη Φινλανδία: συγκριτική προσέγγιση
Creators: name: Στρούνη, Χρυσούλα Σωτηρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Διαπολιτισμική Εκπαίδευση
Πολυπολιτισμική Εκπαίδευση
Σύγκριση Ελλάδας Φινλανδίας
Intercultural Education
Multicultural Education
Comparison of Greece and Finland

description: Σκοπός της έρευνας ήταν η σύγκριση της διαχείρισης της πολιτισμικής ετερότητας κατά την υποχρεωτική εκπαίδευση στην Ελλάδα και τη Φινλανδία τόσο σε επίπεδο εκπαιδευτικής πολιτικής, όσο και σε επίπεδο εκπαιδευτικής πράξης. Η εργασία συζητά, καταρχήν, το δίλημμα που τίθεται ανάμεσα στον πολιτισμικό οικουμενισμό και την πολιτισμική σχετικότητα και επίσης τα μοντέλα διαχείρισης του πολιτισμικού πλουραλισμού στην εκπαίδευση, με έμφαση στο διαπολιτισμικό. Ακολουθούν η αντιπαραβολή των όρων «διαπολιτισμική» και «πολυπολιτισμική εκπαίδευση», οι οποίοι έχουν επικρατήσει αντίστοιχα στην ελληνική και τη φινλαδική επιστημονική βιβλιογραφία και επίσης ανασκόπηση της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής πολιτικής για την ετερότητα στην εκπαίδευση. Στη συνέχεια παρουσιάζεται η έρευνα, η οποία στηρίχθηκε στα μεθοδολογικά ερείσματα της Συγκριτικής Παιδαγωγικής. Πρόκειται για έμμεση σύγκριση, η οποία λαμβάνει υπόψη το ευρύτερο κοινωνικοοικονομικό και πολιτικό πλαίσιο των δύο χωρών και εστιάζει σε τέσσερις επιμέρους διαστάσεις: εκπαιδευτική πολιτική, Προγράμματα Σπουδών, μέτρα στήριξης των αλλόγλωσσων μαθητών και εκπαίδευση εκπαιδευτικών. Τα ευρήματα της έρευνας κατέδειξαν ότι και στις δύο χώρες η διαπολιτισμική/πολυπολιτισμική εκπαίδευση τίθεται ως βασικός στόχος σε επίπεδο εκπαιδευτικής πολιτικής. Ωστόσο, στην Ελλάδα, το συγκεντρωτικό εκπαιδευτικό σύστημα, ο εξετασιοκεντρικός του χαρακτήρας, η ογκώδης ύλη, η ελλιπής προετοιμασία των εκπαιδευτικών, τα περιορισμένα περιθώρια αυτονομίας τους, αλλά και ο εθνοκεντρισμός που τελικά διαπνέει την εκπαίδευση, φαίνεται να λειτουργούν ανασταλτικά όσον αφορά την αποτελεσματική εφαρμογή σχετικών καλών πρακτικών. Από την άλλη, στη Φινλανδία διαπιστώνεται πιο γόνιμο έδαφος για την εφαρμογή θετικών εκπαιδευτικών μέτρων για την ετερότητα: Ενδεικτικά αναφέρονται η διάχυση των διαπολιτισμικών στόχων στο Πρόγραμμα Σπουδών μέσω επτά «εγκάρσιων ικανοτήτων», η προώθηση της πολυγλωσσίας, η διδασκαλία της μητρικής γλώσσας και των θρησκειών, η ψυχοκοινωνική υποστήριξη όλων των μαθητών, κτλ. Ωστόσο, την ίδια στιγμή, εντύπωση προκαλεί η έλλειψη επιστημονικών ερευνών που αφορούν την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής των μέτρων αυτών στην εκπαιδευτική πράξη. Παράλληλα, εντοπίζονται ελλείμματα στην προετοιμασία των εκπαιδευτικών για τη διαχείριση της ετερότητας: «συντηρητικός λόγος» για την πολυπολιτισμική εκπαίδευση, απουσία ενιαίας αντίληψης για το συγκριμένο θέμα μεταξύ των πανεπιστημιακών τμημάτων εκπαίδευσης εκπαιδευτικών, μη επαρκής αριθμός σχετικών μαθημάτων και πρακτική άσκηση. Πρόκειται για ενδιαφέρον και ενδεχομένως μη αναμενόμενο εύρημα για τη Φινλανδία, όπου η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών -όπως καταγράφεται στη διεθνή βιβλιογραφία- είναι οργανωμένη σε στέρεες βάσεις, δίνοντας έμφαση στην επαγγελματική ανάπτυξη των υποψηφίων εκπαιδευτικών μέσω της εκπαιδευτικής έρευνας.
description: The aim of the thesis was the comparison of the management of cultural diversity in compulsory education in Greece and in Finland, both on the levels of educational policy and practice. The thesis first discusses the dilemma between universalism and cultural relativism, as well as the different approaches of managing cultural pluralism in education, with an emphasis on intercultural education. It then includes the discussion of the terms "intercultural" and "multicultural education", which have prevailed in Greek and Finnish scientific literature respectively, as well as a review of the European educational policy on diversity in education. The research is then presented, which is based on the methodological foundations of Comparative Education. The comparison takes the wider socio-economic and political framework of the two countries into account and focuses on four sub-dimensions: educational policy, school curricula, supports measures for non-native students and teacher training. Research findings have shown that in both countries intercultural/multicultural education is a key objective in educational policy. However, in Greece, the highly centralized and exam-oriented education system, the minimal flexibility of teachers, their inadequate preparation, as well as the ethnocentrism that ultimately prevails in education, seem to be inhibiting factors, when it comes to the effective implementation of relevant good practices. On the other hand, in Finland a more fertile ground for implementing positive educational measures for diversity can be found. The following indicative measures can be mentioned: diffusion of intercultural objectives in the curriculum through seven "transversal competences", promotion of multilingualism, teaching of native languages and religions, psychosocial support for all students, etc. Nevertheless, in Finland there is a lack of scientific research on the effectiveness of these measures in educational practice, which is quite striking. Last but not least, deficiencies in teacher preparation for the management of diversity are identified: a "conservative discourse" on multicultural education, the lack of a unified understanding of the topic among university departments of teacher education, an insufficient number of relevant courses and training. This is an interesting and potentially unexpected finding for Finland, where teacher education - as recorded in the international literature - is organized on a solid basis, emphasizing the professional development of prospective teachers through research based education.