Η διδασκαλία των συμβόλων της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας στο μάθημα των θρησκευτικών: πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση
Creators: name: Στογιαννίδης, Αθανάσιος Β.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2008
Subjects: Διδασκαλία των συμβόλων
Μάθημα θρησκευτικών
Σημειωτική
Ερμηνευτική
Σύμβολα
Symbols
Semiotics
Religious development

description: Με την παρούσα εργασία προσπαθήσαμε να σκιαγραφήσουμε τους βασικούς άξονες, πάνω στους οποίους μπορεί να διεξάγεται η διδασκαλία των συμβόλων της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας στο πλαίσιο του Μαθήματος των Θρησκευτικών, το οποίο διδάσκεται σήμερα στην Πρωτοβάθμια και στη Δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Τα σύμβολα στην ορθόδοξη παράδοση και ζωή – είτε πρόκειται για απτά αντικείμενα είτε για γλωσσικές διατυπώσεις – είναι συμβατικά και κτιστά πράγματα, επιφορτισμένα με την αρμοδιότητα να εκφράζουν καθολικές ερμηνείες για τη ζωή και τον κόσμο, να εκφράζουν δηλ. την εξ’ αποκαλύψεως εμπειρία και θεωρία της Ορθόδοξης Καθολικής Εκκλησίας για τον Θεό, τον άνθρωπο και την κτίση. Τρεις σύγχρονες ερμηνευτικές προσεγγίσεις της έννοιας του συμβόλου έχουν ιδιαίτερο παιδαγωγικό ενδιαφέρον για τη διδασκαλία του συμβόλου: α. η αναλυτική ψυχολογία του Carl Gustav Jung, η ερμηνευτική θεωρία του Paul Ricoeur και η σημειωτική. Στην ερμηνευτική κατεύθυνση υπάγεται η βιωματική – αναγωγική μέθοδος διδασκαλίας των συμβόλων. Κύριος εισηγητής της ήταν ο Γερμανός Hubertus Halbfas. Ο Halbfas, προερχόμενος από το χώρο της ρωμαιοκαθολικής θεολογίας, αναπτύσσει την ιδέα μιας διδακτικής της θρησκευτικής εμπειρίας. Η δεύτερη ερμηνευτική μέθοδος που αναλύσαμε είναι η ιστορικοκριτική – επαγωγική μέθοδος διδασκαλίας των συμβόλων. Εισηγητής της ήταν ο Γερμανός Peter Biehl. Βασικό έργο της μεθόδου αυτής είναι η κριτική ανάλυση των ιστορικών μορφών των συμβόλων και η χριστοκεντρική ερμηνεία τους. Τέλος, ο Michael Meyer-Blanck, εκπρόσωπος της σημειωτικής κατεύθυνσης, θεωρεί ότι το αντικείμενο διδασκαλίας δεν είναι τα σύμβολα αυτά καθ’ εαυτά αλλά η «λογική» με την οποία ο άνθρωπος και η χριστιανική κοινότητα αναπαριστούν τις θρησκευτικές τους εμπειρίες. Στην Παιδαγωγική που συνδέθηκε με την ορθόδοξη παράδοση και ζωή μόνο υπό την προοπτική της διερεύνησης του τρόπου οργάνωσης των θρησκευτικών εννοιών και όχι της ανάπτυξης της θρησκευτικότητας, θα μπορούσαμε κατά τη διδασκαλία των συμβόλων να αξιοποιήσουμε δημιουργικά τις θεωρίες που αναφέρονται στην ανάπτυξη της θρησκευτικής σκέψης. Στο Δημοτικό σκοπός της διδασκαλίας των συμβόλων θα πρέπει να είναι η κατανόηση ότι πίσω από την ομορφιά του κόσμου κρύβεται μία προνοητική δύναμη, ο Θεός. Στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα σύμβολα ως μία ευκαιρία για να πληροφορήσουμε τους εφήβους για τη ζωή της Εκκλησίας. Με αυτόν τον τρόπο έχουμε τη δυνατότητα να τους παρέχουμε έναν προσανατολισμό στη ζωή τους
description: In der anliegenden Doktorarbeit haben wir als Ziel angesetzt, die Grundlinien der Symboldidaktik, welche der Theologie der Orthodox-Katholischen Kirche zugrunde liegt, ins Auge zu fassen. Bei der Behandlung unseres Themas ist nur auf den schulischen Religionsunterricht, der heutzutage in der Primar –und Sekundarstufe des öffentlichen Bildungswesens Griechenlands erteilt wird, Bezug genommen worden. Die Symbole sind konventionelle und geschaffene Sachen, entweder es sich dabei um betastbare Dinge oder sprachliche Ausdrücke handelt. Bei den Symbolen der Orthodox-Katholischen Kirche geht es nämlich um die Darstellungen ihrer charismatischen Erfahrung und ihrer Anschauung über Gott, den Menschen und die Welt. In Bezug auf unser symboldidaktisches Anliegen sind dabei drei zeitgenössische symboltheoretische Perspektiven zu thematisieren: a. die analytische Psychologie von Carl Gustav Jung, b. die hermeneutische Theorie von Paul Ricouer, und c. die Semiotik. Zu der hermeneutischen Richtung zählt die Erlebnis-orientierte symboldidaktische Methode von dem Deutschen, römisch-katholischen Religionspädagogen, Hubertus Halbfas, welcher von einer Didaktik der religiösen Erfahrung spricht. Der zweite hermeneutische symboldidaktische Ansatz bezieht sich auf den Deutschen evangelischen Religionspädagogen, Peter Biehl, der für eine induktive Symboldidaktik und eine kritische Symbolkunde plädiert. Nach Michael Meyer-Blanck, der zu den Repräsentanten der semiotischen Didaktik zählt, soll der Unterrichtsgegenstand nicht die Symbole an sich sein, sondern die „Logik“, auf der die christliche Gemeinschaft der Gläubigen ihre religiösen Erfahrungen zu vergegenwärtigen versucht. Im Umfeld der orthodoxen Symboldidaktik können wir derartige Ansätze, welche die kognitiv-religiöse Entwicklung des Menschen behandelt haben, ausnutzen, aber unter der Voraussetzung, dass es unser Vorhaben ist, dadurch nur die Bildung der religionsbezogenen Begriffe (Begriffsbildung) und keinesfalls irgendeine Entwicklung der Religiosität in den Blick zu bekommen. In der Grundschule soll der Symbolunterricht darauf abzielen, dass die Schüler die wunderbaren Dinge der göttlichen Schöpfung aufmerksam beobachten und dadurch wahrnehmen können, dass die Wunder und die Schönheit der sinnlichen Welt auf eine vorsehende Macht, bzw. auf Gott hinweist. Im Gymnasium können wir die Symbole den Jugendlichen präsentieren, um ihnen über das Leben der Kirche mitzuteilen und also eine Orientierung darzubieten