Καταγραφή παλαιοπαθολογικών αλλοιώσεων από ιστολογικές τομές: Διάγνωση, Περιορισμοί και Προοπτικές
Creators: name: Φτίκα, Νεκταρία Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Παλαιο-ϊστοπαθολογία
Παλαιοπαθολογικές ιστομορφολογίες
Διαφορική διάγνωση
Paleo-histopathology
Paleopathological histomorphologies
Differential diagnosis

description: Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι η καταγραφή των αλλοιώσεων και η κατηγοριοποίηση των ασθενειών σε όσες παρουσιάζουν χαρακτηριστική ιστομορφολογία, ικανή να συνδράμει στην διαφορική διάγνωση, και σε όσες δεν εμφανίζουν τυπική για την ασθένεια ιστομορφολογία. Πρόκειται για μία ενδελεχή βιβλιογραφική ανασκόπηση των αλλαγών που παρατηρούνται στη μικρο-δομή των οστών για μια σειρά από ασθένειες που επηρεάζουν τον ανθρώπινο σκελετό. Η μελέτη επικεντρώνεται σε οστεολογικό υλικό αρχαιολογικής κυρίως προέλευσης και σε αλλοιώσεις που παρατηρούνται μικροσκοπικά στο πλαίσιο παλαιοπαθολογικών ερευνών. Συγκεκριμένα, μελετήθηκαν οι εξής ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις: τα τραύματα, τα νεοπλάσματα, η οστεομυελίτιδα, οι περιοστικές αντιδράσεις/περιοστίτιδα, η λέπρα, η φυματίωση, τα τρεπονήματα, οι αναιμίες, το σκορβούτο, η νόσος Paget, η οστεοπέτρωση, η οστεομαλακία, η ραχίτιδα, η οστεοπόρωση, ο υπερπαραθυρεοειδισμός και ο υπερθυρεοειδισμός. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, παρατηρήθηκαν τέσσερις ασθένειες με τυπικά ιστομορφολογικά μοτίβα, η νόσος Paget, η οστεομαλακία, ο υπερπαραθυρεοειδισμός και η οστεοπόρωση και οστεοπενία. Οι χαρακτηριστικές αλλοιώσεις που εντοπίστηκαν ήταν το «μωσαϊκό μοτίβο» στη νόσο Paget, οι ασθενείς γραμμές ενίσχυσης, η περικυτταρική άλως και η ατελής ασβεστοποίηση κατά μήκος των γραμμών ενίσχυσης στην οστεομαλακία και τα σημεία οστικής απορρόφησης «δίκην καναλιού» στο συμπαγές οστό, οι στοές οστεοκλασίας στο σπογγώδες, τα ελαττώματα «δίκην δαγκώματος» και οι διαβρωμένες περίμετροι στον υπερπαραθυρεοειδισμό. Όσον αφορά την οστεοπόρωση και την οστεοπενία, η ιστομορφολογία τους είναι εξ ορισμού παθογνωμική, όπου παρατηρείται μείωση της πυκνότητας του οστίτη ιστού, με την εξωτερική επιφάνεια του οστού να μένει ανεπηρέαστη. Συμπερασματικά, διαφαίνεται ο περιορισμένος αριθμός των ασθενειών με τυπικές παθολογικές μικρο-δομές. Μέσω της Ιστολογίας, βέβαια, μπορεί να καταστεί δυνατή η εξαγωγή αξιόλογων διαγνώσεων βάση της συλλογικής εικόνας, του συνδυασμού των αλλοιώσεων και της σταθερότητας της εμφάνισής τους σε ένα δείγμα. Τέλος, καταδεικνύεται ότι η Ιστολογία αποτελεί ένα χρήσιμο μεθοδολογικό εργαλείο που δεν θα πρέπει, όμως, να χρησιμοποιείται μεμονωμένα αλλά πάντα σε συνδυασμό με άλλες αναλυτικές μεθόδους της παλαιοπαθολογίας.
description: The purpose of this thesis is to record the histological lesions and to categorize the diseases in those that present a characteristic histomorphology, capable of contributing to the differential diagnosis, and in those that do not show a typical histomorphology for the disease. This is a thorough bibliographic review of the changes observed in bone micro-structure for several diseases affecting the human skeleton. The study focuses mainly on osteological material of archaeological origin and on changes observed microscopically in the context of paleopathological research. Specifically, the diseases and pathological conditions that were studied are: traumas, neoplasms, osteomyelitis, periosteal reactions/periostitis, leprosy, tuberculosis, treponema, anemias, scurvy, Paget's disease, osteopetrosis, osteomalacia, rickets, osteoporosis, hyperparathyroidism and hyperthyroidism. According to the results, four diseases with typical histomorphological patterns were observed, Paget's disease, osteomalacia, hyperparathyroidism, and osteoporosis and osteopenia. The identified characteristic lesions were the "mosaic pattern" in Paget's disease, defect cement lines, bearded/halo osteocyte lacunae and defecting mineralization along cement lines in osteomalacia and tunneling resorption in cortical bone, tunneling osteoclasia in trabecular bone, bite-like defects and eroded bone perimeters in hyperparathyroidism. As for osteoporosis and osteopenia, their histomorphology is pathognomonic by definition, where a decrease in the density of the bone tissue is observed, with the outer surface of the bone remaining unaffected. In conclusion, the limited number of diseases with typical pathological micro-structures is evident. Although, through Histology, it is possible to establish valuable diagnoses if one is based on the overall picture, the combination of lesions and the stability of their appearance in a sample. Finally, it is demonstrated that Histology is a useful methodological tool that should not, however, be used individually but always in combination with other analytical methods of paleopathology.