O επιτάφιος της Ορμύλιας: μελέτη, αναλυτική διερεύνηση και προτάσεις συντήρησης- εφαρμογή μη καταστρεπτικών μεθόδων φυσικοχημικών αναλύσεων»
Creators: name: Καλαντζίδου, Κυριακή Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Επιτάφιος της Ορμύλιας
Υπέρυθρη ανακλαστογραφία (IR Imaging), ακτινογράφηση (X-Ray imaging), υπεριώδης ακτινοβολία (UVF), φασματοσκοπία φθορισμού ακτίνων Χ (XRF)
Προτάσεις συντήρησης
Epitaphios of Ormylia
Infrared reflectography (IRF imaging), X-RAY radiation, UVF, X-ray fluorescence spectroscopy/XRF
Proposed course of conservation work

description: Η παρούσα διπλωματική εργασία αφορά στην μελέτη και αναλυτική διερεύνηση του επιταφίου της Ορμύλιας, ενός Βυζαντινού λειτουργικού υφασμάτινου αντικειμένου μεγάλης καλλιτεχνικής, επιστημονικής όσο και λατρευτικής σπουδαιότητας. Στόχος της εργασίας είναι η συλλογή πληροφορίων για την τεχνολογία και τα υλικά κατασκευής του επιταφίου αλλά και για την κατάσταση διατήρησής του με τη χρήση μιας μεθοδολογίας διερεύνησης που βασίζεται στην οπτική παρατήρηση και τη χρήση αναλυτικών μεθόδων χωρίς τη λήψη δειγμάτων από το αντικείμενο. Η μελέτη των ιστορικών υφασμάτων στην Ελλάδα είναι ένας τομέας που δεν είναι τόσο αναπτυγμένος όσο άλλα πολιτιστικά αγαθά όπως ανασκαφικά αντικείμενα, φορητές εικόνες κ.α. Όμως τα δείγματα που υπάρχουν μέχρι σήμερα αποδεικνύουν ότι μπορούν να συλλεχθούν πολύ σημαντικές πληροφορίες από αυτό το είδος των αντικειμένων, που θα συμβάλλουν τόσο στην πληρέστερη μελέτη αντικειμένων της πολιτιστικής μας κληρονομιάς όσο και στην καλύτερη διατήρησή τους. Ειδικότερα η διεπιστημονικότητα που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στον τομέα της αρχαιολογίας και της συντήρησης αλλά και με την εξειδικευμένη κατάρτιση που αποκτούν οι επιστήμονες των δυο πεδίων βοηθούν στην αποτελεσματικότερη και πληρέστερη μελέτη και τεκμηρίωση των υφασμάτινων αντικειμένων. Οι επιτάφιοι φαίνεται να είναι τα αντικείμενα εκείνα που έχουν λάβει την μεγαλύτερη προσοχή και έρευνα, σε σχέση με άλλα υφασμάτινα αντικείμενα, σε θεωρητικό αλλά τελευταία και σε αναλυτικό επίπεδο. Ο επιτάφιος της Ορμύλιας ωστόσο, αν και από τους παλαιότερους σωζόμενους στον Ελλαδικό χώρο και μοναδικός όπως επεξηγείται στην συνέχεια, έχει λάβει περιορισμένη μελέτη. Η παρούσα εργασία επιδιώκει να συμβάλει στον τομέα αυτό ως μία ολοκληρωμένη μελέτη ενός σημαντικότατου εκκλησιαστικού υφασμάτινου αντικειμένου που κατασκευάστηκε πριν από 700 περίπου χρόνια, και αποτελεί ένα από τα ελάχιστα δείγματα εκκλησιαστικής κεντητικής της Βυζαντινής περιόδου. Στο πρώτο θεωρητικό μέρος, παρατίθενται πληροφορίες σχετικά με την κεντητική στον ελλαδικό χώρο από την αρχαιότητα αλλά και πληροφορίες για τις πρώτες ύλες και τις τεχνικές που χρησιμοποιήθηκαν διαχρονικά για την κατασκευή των πολύτιμων αντικειμένων εκκλησιαστικής κεντητικής. Στην συνέχεια γίνεται μια προσπάθεια λεπτομερούς περιγραφής του αντικειμένου, της εικονογραφίας του των τεχνικών και των υλικών που έχουν εφαρμοστεί προκειμένου να ενταχθεί σε ένα γενικότερο χρονικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο σε σχέση και με τους υπόλοιπους πιο προβεβλημένους γνωστούς επιταφίους. Η θεωρητική προσέγγιση ολοκληρώνεται με την παράθεση της κατάστασης διατήρησης του αντικειμένου η οποία αναλύεται εκτενώς σε ξεχωριστό κεφάλαιο. Στο δεύτερο πειραματικό μέρος που ξεκινά με μια εκτενή βιβλιογραφική ανασκόπηση σε δημοσιεύσεις που σχετίζονται με την αναλυτική πολυφασματική μελέτη υφασμάτινων αντικείμενων παγκοσμίως, παρατίθενται και αναλύονται τα αποτελέσματα των απεικονιστικών και αναλυτικών τεχνικών που εφαρμόστηκαν μετά τη μεταφορά του επιταφίου στο Διαγνωστικό Κέντρο Έργων Τέχνης ¨Ορμύλια¨. Οι απεικονίστηκες μέθοδοι που εφαρμόστηκαν είναι η ακτινογράφηση (X-Ray imaging), η υπέρυθρη ανακλαστογραφία (IR Imaging) και η απεικόνιση του φθορισμού στο ορατό φάσμα μετά από διέγερση με υπεριώδη ακτινοβολία (UVF). Ενώ το δεύτερο πειραματικό μέρος κλείνει με τα αποτελέσματα και το σχολιασμό της εφαρμογής φασματοσκοπίας φθορισμού ακτίνων-Χ / XRF. Η εργασία ολοκληρώνεται με προτάσεις για την μεθοδολογία και την πορεία συντήρησης του επιταφίου, ενώ βοηθητικά παραρτήματα στο τέλος του τεύχους καθοδηγούν τον αναγνώστη στην καλύτερη κατανόηση της παρατιθέμενης πληροφορίας.
description: The present thesis concerns the detailed study of the epitaphios of Ormylia, a Byzantine liturgical textile object of great artistic, scientific, and religious value. The aim of this thesis is to collect information on the technology and construction materials of the epitaphios as well as on its state of preservation using a methodology based on visual observation and the use of analytical methods without extracting samples from the object. The study of historical textiles in Greece is not as developed as the study of other cultural objects such as excavated artefacts, portable icons, etc. However, the existing studies prove that important information can be collected from this type of objects, which contribute both to the comprehensive study of cultural heritage objects and to their better preservation. In particular, the interdisciplinarity observed in recent years in the field of archaeology and conservation, as well as the specialized training acquired by scientists of both fields, help in the more effective and detailed study and documentation of textile objects. Epitaphios veil seem to be the object that has received the most attention and research, compared to other textile objects, on a theoretical but lately also on an analytical level. The epitaphios of Ormylia, however, although one of the oldest surviving in Greece and unique as explained below, has received limited study. This thesis aims to contribute to this field as a comprehensive study of a very important ecclesiastical textile object that was constructed about 700 years ago and is one of the few examples of ecclesiastical embroidery of the Byzantine period. In the first theoretical part, information on gold embroidery in Greece since antiquity is presented, as well as information on the raw materials and techniques used for the manufacture of the precious objects of ecclesiastical embroidery. An attempt is then made to describe the object in detail, its iconography, the techniques, and the materials that have been applied to place the epitaphios in a new general chronological and artistic context in relation to the other more prominent extant examples. The theoretical approach concludes with a discussion of the object's state of preservation, which is discussed at length in a separate chapter. In the second experimental part, which begins with a literature review, the results of the imaging and analytical techniques applied are presented and analyzed. The methodology was applied after the epitaphios transferred to the Diagnostic center of works of Art “Ormylia” where the analyses took place on the prototype robotic system the center has developed. The imaging methods are X-ray imaging, infrared reflectography (IRF imaging) and fluorescence imaging in the visible spectrum after ultraviolet excitation (UVF). While the second experimental part concludes with the results and commentary on the application of elemental analysis of X-ray fluorescence spectroscopy/XRF. The thesis concludes with proposals about the appropriate conservation methodology of the epitaphios, while appendices at the end of the issue provide additional information for the better understanding of the data presented within the text.