Η έννοια της βούλησης και η διαμεσολαβητική της λειτουργία μεταξύ υποκειμενικότητας και αντικειμενικότητας στην εγελιανή Φιλοσοφία του Πνεύματος
Creators: name: Ζηβαρίδης, Νικόλαος Πασχάλη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Βούληση
Ελευθερία
Δίκαιο και Πολιτική
Will
Freedom
Right and Politics

description: Στο εγελιανό σύστημα, η λεγόμενη πρακτική φιλοσοφία δεν συνιστά ει μη μια μετεξέλιξη και μια περαιτέρω διακλάδωση της θεωρητικής-λογικής φιλοσοφίας. Η πράξη και το πολιτικής κατ’ εξοχήν υφής αίτημα προς πράξη δεν σηματοδοτούν κάποιο σημείο ρήξεως με την σφαίρα της αφαιρετικής νόησης και του καθαρού θεωρείν. Τουναντίον, η στιγμή ανάδυσης του αιτήματος προς πράξη λογίζεται από τον Hegel ως η στιγμή ανάδυσης του αιτήματος προς αντικειμενική πραγματοποίηση του ίδιου του Λόγου. Η βούληση, ο αποκλειστικός εν προκειμένῳ φορέας του πράττειν, δεν είναι, ούτως, παρά ένας περισσότερο συγκεκριμένος τρόπος του νοείν: η βούληση είναι η νόηση ως εξερχόμενη εκ της καθαρής ιδεατότητάς της και ως εκβάλλουσα σε έναν χώρο αντικειμενικότητας, σε μια προσπάθεια να προσδώσει κατ’ αυτόν τον τρόπο στην μέχρι πρότινος ιδεατή μόνον αυτονομία της υποκειμενικής της μορφής αντικειμενική επιπλέον εγκυρότητα. Τούτο διανοίγει τελικά τον δρόμο για μια διττή εξέταση της έννοιας της βούλησης, σε δύο διαφορετικά επίπεδα. Πρώτον, η βούληση είναι μόνον ως η κίνηση της οικείας της αντικειμενικής αυτοπραγμάτωσης στον εξωτερικό κόσμο, πράγμα που σημαίνει πως τούτη δεν αναφαίνεται εντός του τελευταίου ως βούληση αφηρημένα, αλλά πολλῴ μάλλον ως μια σειρά εγκόσμιων, ενθαδικώς όντων δικαϊκών μορφωμάτων, τα οποία ως τέτοια ενσαρκώνουν κατά τρόπο συγκεκριμένο την εν λόγῳ βούληση, καθώς και την συνακόλουθη υποστατική ελευθερία που απορρέει από δαύτην. Δεύτερον, η παρούσα κίνηση της αντικειμενικής αυτοπραγμάτωσης της βούλησης, ένεκα του ότι δεν περιέρχεται σε ρήξη με την θεωρητική διεργασία αρτίωσης του Λόγου, υπόκειται σταθερά στην τελευταία ως στον ενδιάθετο ακριβώς κανόνα του εν λόγῳ αντικειμενικού αυτοπραγματώνεσθαι. Προκύπτει, συνεπώς, πως η βούληση δεν αναπτύσσεται μόνον ως μια ψιλή και αυθαίρετη αλληλοδιαδοχή συγκεκριμένων εγκόσμιων μορφωμάτων, αλλά συγχρόνως και ως η αναδρομικώς παραγωγική κίνηση του καταληπτικού Λόγου αυτή καθ’ εαυτήν. Διαδραματίζοντας έναν αμιγώς διαμεσολαβητικό ρόλο στο μεταίχμιο των δύο τούτων θεωρήσεων, η βούληση θα αναιρεθεί τελικώς στην συγκεκριμένη ενεργείᾳ συνείδηση του ότι κατ’ αλήθειαν έγκειται στην ίδια την φύση της αντικειμενικότητας να αυτοοργανώνεται σύμφωνα με την φύση του αυτόνομου καταληπτικού Λόγου, όπως ακριβώς και ο αυτόνομος καταληπτικός Λόγος, από πλευράς του, είναι εξ ίσου φύσει προδιατεθειμένος να ανευρίσκει μόνο στην πρώτη το υλικό της αντικειμενικής εγκυρότητάς του.
description: Hegel’s so-called practical philosophy constitutes nothing but a further development and a further projection of his theoretical-logical philosophy. His concept of action and the rising demand for political action, more specifically, do not seem to designate some sort of radical breaking point with the preceding sphere of abstract logical thinking and pure theoretical contemplation. On the contrary, says Hegel, the emergence of the political demand for action coincides exactly with reason’s own specific demand to realize himself in an objective manner as well. Will, coming here on the scene as the sole agent of acting in general, is thus to be considered as nothing but a more concrete way of being of abstract thinking: will is thought insofar as thought gives up on its finite state of pure ideality and craves to flow into an objectively subsisting world, in an attempt to further communicate objective validity also to the until now only ideal autonomy of its subjective form. Eventually, this very approach opens the way for the following twofold analysis of the concept of the will. Firstly, will strictly appears solely as the movement of its objective self-realization in the external world. This means that, within the latter, will does not appear in an entirely abstract manner as pure will in general, but it rather reveals itself only as a series of worldly and temporal legal entities and constructs, precisely in the face of which both will, as well as the subsequent substantial freedom which results from it, are concretely embodied. Secondly, will, due to the fact that it does not represent some breaking point with reason’s theoretical process of his own very self-articulation, is for that reason strongly subjected to the latter as to the immanent norm of its objective self-realization. It becomes therefore evident that will develops itself not only on the basis of a plain and arbitrary succession of specific, worldly legal entities, but at the same time also in firm compliance with the retroactively productive movement of speculative reason itself. Serving a purely mediating function in-between these two closely interconnected approaches, will will finally sublate itself ahead of the concrete knowledge that, in truth, it lies in objectivity’s very nature to self-develop according to the dictations of autonomous speculative reason, just as much as the latter is, for his part, alike inherently predisposed to find the exclusive material of his objective validity only in the former.
description: Σε συνεργασία με: Φιλοσοφίας, Παιδαγωγικής και Ψυχολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών); Σε συνεργασία με: Φιλοσοφικών και Κοινωνικών Σπουδών (Πανεπιστήμιο Κρήτης)