Τὸ μέγα «ἀλληλουϊάριον» τοῦ Νυμφίου. Ἀνάλυση καὶ ἰσοκρατηματικὴ πρακτική
Creators: name: Κανάκης, Συμεών Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: αλληλούϊα
μουσική ανάλυση
ισοκράτημα
hallelouia
musical analysis
isokratema

description: Τὸ Ἀλληλούϊα εἶναι μετάφραση τοῦ Ἑβραϊκοῦ Hallelluja (Αἰνεῖτε τὸν Κύριον). Ἔτσι μεταγράφεται ἀπὸ τὴν μετάφραση τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης τῶν Ο΄ καὶ ἀπὸ ἐκεῖ παραλαμβάνεται αὐτούσιο ἀπὸ ὁλόκ-ληρη τὴν χριστιανικὴ λατρεία. Εἶναι λειτουργικὴ προσθήκη, σύντομη καὶ θριαμβευτικὴ δοξολογία, ἡ ὁποία συναντᾶται, ὡς ἐπινίκιος ἰαχὴ στὸ 19ο Κεφάλαιο τῆς Ἀποκαλύψεως. Τὸ Ἀλληλούϊα ἀποτελεῖ αἶνο πρὸς τὸν Θεό. Ὁ αἶνος δημιουργεῖται ἀπὸ τὸν θαυμασμὸ μπροστὰ στὴν παρουσία τοῦ Θεοῦ. Ὁ αἶνος ἀπευθύνεται πρὸς τὸν Θεὸ Πατέρα καὶ ὁμολογεῖ τὸ Μυστήριο τῆς Σωτηρίας. Τὸ Ἀλληλούϊα χρησιμοποιεῖται πληθωρικῶς στὴν λατρεία τῆς ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, ὡς ἐπισφράγιση ψαλμικῶν στίχων, καὶ ὡς αὐτόνομο τριπλὸ Ἀλληλουϊάριο, ὡς ἀνάγνωση καὶ ὡς ψαλμώδηση. Τὸ Ἀλληλούϊα ἔχει πρωτεύουσα παρουσία στὶς Ἀκολουθίες τῆς Μεγάλης Ἑβδομάδος. Ψάλλεται τετράκις ὡς Ἀλληλουϊάριο στὸν Ὄρθρο τῶν πέντε πρώτων ἡμερῶν, συνοδεύοντας τὰ τροπάρια Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται καὶ Ὅτε οἱ ἔνδοξοι Μαθηταί. Τὸ Τυπικὸ τῆς Μεγάλης τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας προβλέπει καὶ τὴν ψαλμώδηση τοῦ ἀρχαίου σοβαροῦ μέλους τοῦ μεγάλου Ἀλληλουϊαρίου σὲ ἦχο πλάγιο τοῦ τετάρτου. Στὴν παροῦσα ἐργασία πραγματοποιεῖται μία ἀναλυτικὴ προσέγγιση στὴν δομὴ τοῦ Ἀλληλουϊαρίου, ὅπως αὐτὸ μετεγράφηκε στὴν νέα μέθοδο παρασημαντικῆς, συγκριτικῶς πάντοτε μὲ τὶς παλαιότερες γραφές. Ἡ ἀνάλυση αὐτὴ ἀφορᾶ τὸ Ἀλληλουϊάριον κυρίως ὡς μελωδικὴ συμπεριφορά, ἀλλὰ καὶ ὡς μορφὴ κειμένου. Τὰ ἀποτελέσματα τῆς ἀναλύσεως αὐτῆς μᾶς βοηθοῦν νὰ κατανοήσομε βαθύτερα τὶς μικρές, μεσαίες καὶ μακρὲς δομὲς τοῦ παπαδικοῦ αὐτοῦ μαθήματος, ἀντιλαμβανόμενοι στὴν συνέχεια καλύτερα τὴν ἑρμηνευτική του προσέγγιση, μέρος τῆς ὁποίας ἀποτελεῖ καὶ ἡ ἰσοκρατηματική του πρακτική. Ἄλλοι τρόποι προσεγγίσεως τῆς ἰσοκρατηματικῆς πρακτικῆς τοῦ παρόντος μαθήματος, ἐκτὸς τῆς μουσικολογικῆς ἀνάλυσης, ἀποτελοῦν ἐπιπλέον οἱ ἐπιστημονικοὶ τομεῖς ὅπως ἡ ἱστορία, θεωρία καὶ αἰσθητικὴ τῆς ψαλτικῆς τέχνης καὶ συγκεκριμένως τοῦ ἰσοκρατήματος, τὸ ὁπoῖο ἀποτελεῖ βασικὸ ἑρμηνευτικὸ στοιχεῖο της. Τὸ Μέγα Ἀλληλουϊάριον τοῦ Νυμφίου καταγράφεται ἐξηγημένο ἀπὸ τὸν Γρηγόριο Πρωτοψάλτη καὶ Χουρμούζιο Χαρτοφύλακα στὰ αὐτόγραφά τους καθώς καὶ στὶς πρῶτες ἔντυπες ἐκδόσεις βιβλίων ψαλτικῆς. Νεώτεροι ὡστόσο ἐκδότες βιβλίων ψαλτικῆς ἐνσωματώνουν στὴν καταγραφή τοῦ Μεγάλου Ἀλληλουϊαρίου καὶ ἄλλα στοιχεία, ὅπως τοῦ ἰσοκρατήματος. Ἡ καταγραφή τῆς πρακτικῆς τοῦ ἰσοκρατήματοςστὰ διάφορα ψαλτικὰ μέλη, ἦλθε ὡς ἀποτέλεσμα τῆς ἀναλυτικῆς γραφῆς τῶν μελῶν στὴν νέα μέθοδο, ἡ ὁποία μὲ τὴν σειρά της εὐνόησε τὴν καταγραφὴ καὶ ἄλλων τεχνικῶν λεπτομερειῶν στὴν ἤδη καταγραφείσα μελωδία. Τὸ ἀναλυτικὸ τῆς νέας γραφῆς δημιούργησε ἐπιπλέον τὸ ἑξῆς, ὅσον ἀφορᾶ τὴν καταγραφὴ καὶ ἀντιμετώπιση τοῦ ἰσοκρατήματος. Οἱ παλαιὲς στενογραφικὲς θέσεις, οἱ ὁποῖες ἀπὸ στήθους ἐψάλλοντο ἀναλυτικῶς, ἀναγινώσκονται τώρα γραμμένες ἀναλυτικῶς. Τοῦτο τὸ γεγονὸς ὁδηγεῖ, χωρὶς βεβαίως νὰ πταίει ἡ ἴδια ἡ γραφή, στὸ νὰ συγχέονται τὰ τονικὰ κέντρα ἀπὸ τὰ ὁποία πηγάζει ἡ ἀναλυτικῶς σημειογραφημένη μελωδία. Σκοπὸς τῆς παρούσης ἐργασίας, ἐκτὸς τῶν ἄλλων, εἶναι νὰ προτείνει καὶ μία ἰσοκρατηματικὴ προσέγγιση στὸ μέγα Ἀλληλουϊάριον τοῦ Νυμφίου, χρησιμοποιώντας τὴν παραπάνω μεθοδολογία, ἀλλὰ βασιζόμενη καὶ στὸ αἰσθητήριο τῆς προφορικῆς παραδόσεως.
description: Alleluia is a translation of the Hebrew “Hallelujah” (Praise the Lord). This is how it was transcribed from the Septuagint translation of the Old Testament and from there it was received unaltered by the whole Christian worship. It is a liturgical addition, a short and triumphant doxology, which is encountered as a triumphal cheer in the 19th Chapter of the Revelation. The Alleluia is praise unto God. This praise is created by the wonder before God’s presence. The praise is addressed to God the Father and confesses the Mystery of Salvation. The Alleluia is used extensively in the worship of the Orthodox Church, as a confirmation of psalmic verses, and as a separate triple Alleluiarion, as read by chanting. The Alleluia has a capital presence in the Services of Holy Week. It is chanted four times as an Alleluiarion during the Matins of the first five days, accompanying the troparia Behold the Bridegroom comes and When the Glorious Disciples. The Rubric of the Great Church of Christ provides the chanting of the ancient grave melody of the slow Alleluiarion. The slow Alleluiarion of the Bridegroom Service is recorded in the first published Chanting books in its classical version. However, newer publishers of Chanting have incorporated the slow Alleluiarion and other elements, such as the ison (drone), in their entries. The entry of the practice of the ison in various chanting melodies, came as a result of analytical notation (ἀναλυτικῆ γραφή) of the melodies in the new method (νέα μέθοδος), which in turn favored notation and other technical details in the already notated melody (e.g. ποικίλματα τῆς φωνῆς, ἕλξεις, μέτρα). The analytics of the new style (νέα γραφή) created, in addition to the following, concerning the notation and the addressing of the ison (ἰσοκρατήμα). The old shorthand parts (στενογραφικὲς θέσεις), which are chanted analytically by memory, now appear written analytically. This fact leads, of course without the text itself being at fault, for the tonal centres (τονικὰ κέντρα) to be confused, from which the interpreted melody (ἀναλελυμένη μελωδία) stems from. The echos (tone) of the troparion is determined by the modal analysis, a system in which the melody proceeds and the various melodic displacements (μελικὲς μετατοπίσεις) are examined. Directly associated with this information is the theme of their endings. The ultimate goal is the locating of the melodic phrases and their central tonal notes, something which constitutes the foundation for the determining of the ison note (ἰσοκρατηματικός φθόγγος).