The senses of the Classical Greek adjectives "μέγας" - "μικρός": A Behavioural Profile Analysis of antonymous adjectives
Creators: name: Λάβδα, Μαριαλένα Ανδρέα
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Σημασιολογία
Αντωνυμία
Behavioural profiles
Semantics
Antonymy

description: Η παρούσα εργασία εξετάζει τις σημασίες των αντώνυμων επιθέτων μικρός και μέγας στην Κλασική Περίοδο της αρχαίας Ελληνικής. Πρόκειται για μία συγχρονική μελέτη, η οποία ερευνά την αντωνυμική σχέση των δύο επιθέτων σε συνάρτηση με τις διάφορες σημασίες που αυτά εμφανίζουν. Η παρούσα εργασία υιοθετεί την μέθοδο Behavioural Profiling (BP), η οποία έχει εφαρμοστεί σε μελέτες διαφόρων σημασιολογικών σχέσεων, όπως η πολυσημία, η συνωνυμία και η αντωνυμία (βλ. Divjak &amp; Gries, 2006; Gries,2006; 2010; Berez &amp; Gries, 2009; Gries &amp; Divjak, 2009; Divjak, 2010; Jansegers et al., 2015; μεταξύ άλλων). Μέχρι πρόσφατα, στις περισσότερες έρευνες αντωνυμικών σχέσεων, η αντωνυμία μελετάται σε επίπεδο λέξεων ή λεξημάτων. Αυτή η τάση έγκειται στην ευρέως αποδεκτή άποψη πως η αντωνυμία είναι μία αντιθετική σχέση ανάμεσα σε λέξεις (βλ. Charles &amp; Miller, 1989; Justeson &amp; Katz, 1991). Ωστόσο, έχει αποδειχθεί πως η έρευνα της αντωνυμίας σε επίπεδο σημασιών δύναται να φανερώσει λεπτομέρειες, οι οποίες δε θα μπορούσαν να γίνουν αντιληπτές, εάν η αντωνυμία εξεταζόταν σε επίπεδο λέξεων (βλ. Sullivan, 2012). Αυτή η άποψη υιοθετείται στην παρούσα μελέτη, η οποία ερευνά την αντωνυμία σε επίπεδο σημασιών. Για τη παρούσα έρευνα, επιλέχθηκαν τυχαία 1.000 λεκτικές μονάδες, από 4.487 μονάδες συνολικά, 500 για κάθε επίθετο. Οι λεκτικές μονάδες αναζητήθηκαν σε κείμενα πέντε κλασικών συγγραφέων (Αριστοτέλης, Δημοσθένης, Ευριπίδης, Ηρόδοτος, Πλάτωνας), που αντιπροσωπεύουν τέσσερα διαφορετικά κειμενικά είδη (ιστορία, ρητορικούς λόγους, τραγωδία, φιλοσοφικά κείμενα). Η άντληση των δεδομένων έγινε από το Perseus digital library (http://www.perseus.tufts.edu/hopper/), και κάθε λεκτική μονάδα επισημειώθηκε ιδιοχείρως, για ένα σύνολο μορφολογικών (π.χ., πτώση του προσδιοριζόμενου ουσιαστικού), συντακτικών (π.χ., εμφάνιση μονάδας σε κύρια ή δευτερεύουσα πρόταση), και σημασιολογικών χαρακτηριστικών (π.χ., σημασία επιθέτου). Τα χαρακτηριστικά αυτά αναφέρονται στην βιβλιογραφία ως ID-tags (Atkins, 1987). Η στατιστική ανάλυση των δεδομένων έγινε με τη χρήση του σεναρίου (script) της R, BehavioralProfiles 1.01 (Gries, προσωπική επικοινωνία; βλ. επίσης Levshina, 2015). Όλες οι στατιστικές αναλύσεις και τα γραφήματα εκτελέστηκαν και δημιουργήθηκαν χρησιμοποιώντας το πακέτο λογισμικού της R (R Core Team, 2015). Η στατιστική μέθοδος Hierarchical agglomerative clustering (HAC) που χρησιμοποιήθηκε για το τρέχον σύνολο δεδομένων, αποκαλύπτει στενά συνδεδεμένες συστάδες (clusters) μεταξύ συγκεκριμένων αντώνυμων σημασιών, όπως για παράδειγμα τα αντωνυμικά ζεύγη για τις σημασίες «ένταση ήχου» (‘volume’), «έκταση» (‘area size’), «μάζα» (‘mass size’), και «έλεγχος» (‘control’). Συγκεκριμένα, η σημασία «υψηλή ένταση ήχου» του επιθέτου μέγας και η σημασία «χαμηλή ένταση ήχου» του επιθέτου μικρός δημιουργούν μία συστάδα, γεγονός που καταδεικνύει αυξημένη ομοιότητα μεταξύ των δύο αντίθετων/αντωνυμικών σημασιών, συγκριτικά με άλλες σημασίες. Ωστόσο, συστάδες σχηματίζονται και μεταξύ συνώνυμων σημασιών, όπως τα ζεύγη σημασιών «μήκος» (‘length’) και «ύψος» (‘height’), και «σημαντικότητα» (‘importance’) και «ένταση» (‘intensity’). Για παράδειγμα, οι σημασίες «μήκος» και «ύψος» του επιθέτου μέγας ομαδοποιούνται, δημιουργώντας μία συστάδα, γεγονός που φανερώνει πως οι δύο συνώνυμες σημασίες παρουσιάζουν περισσότερα κοινά μεταξύ τους, παρά με τις αντίστοιχες αντώνυμες/αντίθετες σημασίες τους. Αυτό το φαινόμενο είναι χαρακτηριστικό της περίπλοκης σχέσης μεταξύ των σημασιών και των παραγόντων που επηρεάζουν την ομαδοποίησή τους. Τα ευρήματα της παρούσας εργασίας συνάδουν με αυτά των Gries και Otani (2009), στην έρευνά τους για αντώνυμα επίθετα, η οποία δείχνει πως τόσο η συνωνυμία όσο και η αντωνυμία είναι παράμετροι που αλληλεπιδρούν με την ομαδοποίηση των λέξεων. Ομοίως, η παρούσα εργασία αποκαλύπτει ότι η ομαδοποίηση συγκεκριμένων σημασιών δεν έγκειται σε ένα μόνο παράγοντα, ο οποίος είναι πιο καθοριστικός από άλλους, αλλά σε ένα σύνολο σημαντικών παραγόντων. Συνολικά, δείχνει ότι η σύγκριση σημασιολογικών σχέσεων όπως η αντωνυμία και η συνωνυμία δεν είναι μία καθόλου εύκολη και αυτονόητη διαδικασία.
description: The present paper aims at examining the various senses associated with the antonymous adjectives mikrós (‘small/little’) and mégas (‘big/large’) in Classical Greek. Specifically, drawing on the behavioural profile (BP) approach adopted in several works with a focus on semantic relations such as polysemy, synonymy, and antonymy (see Divjak &amp; Gries, 2006; Gries, 2006; 2010; Berez &amp; Gries, 2009; Gries &amp; Divjak, 2009; Divjak, 2010; Jansegers et al., 2015; among others), I aim to address the question as to how antonymy interacts with word senses. So far, most research on antonymy has concentrated on words or lemmata, rather than senses. This tendency is rooted in the broadly accepted idea that antonymy is a contrastive relation between words, established predominantly by the antonymous adjectives’ frequency of co-occurrence in the same context (see Charles &amp; Miller, 1989; Justeson &amp; Katz, 1991). Senses, however, are proved to be more revealing for antonymy, as shown in Sullivan (2012), and in the current study, we view antonymy through this lens. For the purposes of the present work, 1000 random examples in context were selected, 500 each of mikrós and mégas (the original extraction process yielded a total of 4487 instances), from five authors (Aristotle, Plato, Euripides, Demosthenes, and Herodotus), representing four different genres (philosophy, tragedy, oration, and history). The data were extracted from Perseus digital library (http://www.perseus.tufts.edu/hopper/) and each occurrence was annotated manually for a set of morphosyntactic (e.g., number and case of modified noun, presence of article of modified noun, PP modifier, etc.) and semantic criteria (e.g., adjective sense, animacy of modified noun, gender of modified noun, etc.). The statistical evaluation of the annotated data was performed using the R script BehavioralProfiles 1.01, written by Gries (Gries, personal communication; see also Levshina, 2015). In general, all statistical analyses and graphs were performed and created using the R statistical software package (R Core Team, 2015). Hierarchical agglomerative cluster analysis (HAC) for the current dataset reveals tight clusters between specific antonymous senses, i.e. the antonymous sense pairs for ‘volume’, ‘area size’, ‘mass size’, and ‘control’. I find, for instance, that the sense high ‘volume’ of the adjective mégas and low ‘volume’ for the adjective mikrós, cluster tightly together, denoting a higher similarity between the two antonymous senses, compared to other senses. However, equally tight clusters of synonymous senses also emerge, i.e. the sense pairs ‘length’ – ‘height’ and ‘importance’ – ‘intensity’. For instance, the senses ‘height’ and ‘length’ for the adjective mégas also form a tight cluster, indicating higher similarity between the two synonymous senses, than with their antonyms. This points towards a more complicated relationship between senses and the parameters that organize them. The findings of the thesis are in line with Gries and Otani’s (2009) study on antonymous adjectives, who report that both synonymy and antonymy are parameters that interact with the clustering of words. Similarly, the present work reveals that the clustering of the senses is not due to a single semantic parameter, that is more important than others, but rather it is a result of a mixture of several significant factors. Overall, it shows that such semantic relations as synonymy and antonymy are not easy to put on a scale.