Η γλώσσα ως αντικείμενο φιλοσοφικού στοχασμού στον Πλάτωνα (Κρατύλος, Θεαίτητος, Σοφιστής, Φαίδρος, Ζ’ Επιστολή)
Creators: name: Τσέτσιλα, Δήμητρα Αστέριου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Πλάτωνας
Φιλοσοφία της γλώσσας
Κρατύλος, Θεαίτητος, Σοφιστής, Φαίδρος, Ζ’ Επιστολή
Plato
Philosophy of language
Cratylus, Theaetetus, Sophist, Phaedrus, Seventh Letter

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο προσεγγίζει φιλοσοφικά ο Πλάτωνας το ζήτημα της γλώσσας, μέσα από τη μελέτη των έργων: Κρατύλος, Θεαίτητος, Σοφιστής, Φαίδρος, Ζ΄ Επιστολή. Οι βασικοί άξονες γύρω από τους οποίους δομείται η μελέτη είναι: η σχέση γλώσσας - πραγματικότητας, η σχέση γλώσσας - γνώσης, το ζήτημα της θεμελίωσης της αλήθειας και του ψεύδους και της έκφρασής τους σε επίπεδο γλώσσας και τέλος η αξία και ο ρόλος της γλώσσας στη διεξαγωγή του φιλοσοφείν. Στο πρώτο και μεγαλύτερο κεφάλαιο μελετάται και αναλύεται ο διάλογος Κρατύλος, ο οποίος πραγματεύεται αποκλειστικά το ζήτημα της γλώσσας και συγκεκριμένα τη φύση της σχέσης των ονομάτων με τα πράγματα. Στο πλαίσιο της προσπάθειας ανίχνευσης της σχέσης ονόματος - πράγματος, ο Πλάτων μελετά διεξοδικά και αξιολογεί τη γλώσσα σε επίπεδο ονομάτων, αναδεικνύοντας ζητήματα καίρια και άξια στοχασμού, τα οποία ανοίγουν νέους δρόμους για την έρευνα. Έτσι, στο τρίτο και στο τέταρτο κεφάλαιο, αντικείμενο των οποίων αποτελούν οι διάλογοι Θεαίτητος και Σοφιστής αντίστοιχα, μελετάται η στροφή της προσοχής του Πλάτωνα από το επίπεδο των ονομάτων στο επίπεδο του λόγου (της πρότασης). Αφού κάνει αυτή τη στροφή ο Πλάτων, αναζητά τη γνωστική αξία της γλώσσας στο επίπεδο του λόγου και επιχειρεί να θεμελιώσει ενδογλωσσικά το ψεύδος κι επομένως και την αλήθεια. Στο πέμπτο κεφάλαιο παρουσιάζεται και μελετάται η σκεπτικιστική στάση του Πλάτωνα απέναντι στον γραπτό λόγο, την οποία εκφράζει ο φιλόσοφος στον Φαίδρο. Το έκτο κεφάλαιο επικεντρώνεται στη Ζ΄ Επιστολή και παρουσιάζεται η διεύρυνση του πλατωνικού γλωσσικού σκεπτικισμού από την γραπτή έκφραση στο σύνολο της γλώσσας, και στη βάση αυτή επαναπροσεγγίζεται και αποσαφηνίζεται το ζήτημα της γνωστικής αξίας της γλώσσας. Η εργασία κλείνει με την ανασκόπηση των κεντρικών σημείων και τη διατύπωση του τελικού πορίσματος αναφορικά με τη στάση του Πλάτωνα απέναντι στη γλώσσα, το ρόλο που της προσδίδει αναφορικά με τη φιλοσοφία και το πλαίσιο εντός του οποίου τοποθετεί τη δράση και τη συμβολή της.
description: The main purpose of the present dissertation is the presentation of the way Plato sees language from a philosophical perspective, as portrayed in his works: Cratylus, Theaetetus, Sophist, Phaedrus, Seventh Letter. The principle axes around which the study is developed are: the relationship between language and reality, the relationship between language and knowledge, the matter of truth and falsehood and the way those are depicted in language, and finally the value of language and its role in practicing philosophy. The first and most extended chapter is where the dialogue of Cratylus is studied and analysed. This dialogue deals exclusively with language and, more specifically, the relationship between the name and the object of reality which it names. Plato, while trying to locate and explain this relationship, studies and evaluates language at the level of names and he points out new matters worth studying, which open new paths through which investigation could be continued. Thus, the third and fourth chapter, where Theatetus and Sophist are respectively presented, is concerned with the change of Plato’s focus, which moves from the level of names to that of logos (sentence). Given that transition, Plato investigates the possible epistemological value of language and attempts the establishment of falsehood, and therefore truth, on the ground of language. The fifth chapter deals with the platonic skepticism towards written word, expressed by Plato in Phaedrus. That skepticism, as will become evident in the sixth chapter where Seventh Letter is examined, expands and covers the whole spectrum of language. Given that expansion of Plato’s skepticism towards language, the matter of the epistemological value of language is reconsidered and cleared out. Τhe dissertation ends with the review of all central points and stating the final conclusion.