Η Οικιστική Αρχιτεκτονική των πρώιμων Μυκηναϊκών φάσεων (ΜΕΙΙΙ-ΥΕ ΙΙΙ Α1): διερεύνηση της εμφάνισης και διαμόρφωσης των κοινωνικών και πολιτικών ιεραρχικών δομών
Creators: name: Μητσοπούλου, Καλλιόπη Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Πρώιμη μυκηναϊκή αρχιτεκτονική
Ιεραρχικές δομές
Μεταβατική φάση ΜΕ ΙΙΙ-ΥΕ ΙΙΙ Α1
Early mycenaean architecture
Hierarchical structures
Transitional phase MH III-LH III A1

description: Αντικείμενο μελέτης της μεταπτυχιακής αυτής εργασίας υπήρξε η οικιστική αρχιτεκτονική των θέσεων του ηπειρωτικού ελλαδικού χώρου, που εντάσσονται στο χρονολογικό ορίζοντα ΜΕ ΙΙΙ-ΥΕ ΙΙΙ Α1 (1750/1720-1390-1370 π.Χ). Οι θέσεις αυτές είναι οι εξής: Ασίνη, Ασπίδα, Λέρνα, Μυκήνες, Νιχώρια, Μάλθη, Πύλος, Περιστεριά, Θήβα, Εύτρηση, Κίρρα, Τσούγκιζα, Άγιος Στέφανος, Μενελάειο και Τίρυνθα. Η μελέτη αυτή έχει ως στόχο την αποσαφήνιση των λόγων εκείνων και των προϋποθέσεων εμφάνισης του ανακτορικού συστήματος στο μυκηναϊκό κόσμο. Η αρχαιολογική έρευνα μέχρι σήμερα έχει αντιμετωπίσει το ζήτημα αυτό μόνον από τη σκοπιά των ταφικών δεδομένων που αντιστοιχούν στις πρώιμες μυκηναϊκές φάσεις (Ταφικοί Κύκλοι Μυκηνών και θολωτοί τάφοι στη Μεσσηνία. τη Λακωνία, την Αργολίδα και την Αττική), και έχει παρατηρήσει, πράγματι, ότι στο χρονολογικό αυτό ορίζονται έχουν κάνει την εμφάνισή τους στους διάφορους οικισμούς οι τοπικές αριστοκρατίες. Η μεταπτυχιακή αυτή εργασία επιδιώκει να συμπληρώσει το κενό στη μελέτη της οικιστικής αρχιτεκτονικής των πρώιμων μυκηναϊκών φάσεων, και να αναζητήσει στα αρχιτεκτονικά λείψανα των οικισμών τις ενδείξεις εκείνες που θα επιβεβαιώσουν την ύπαρξη των τοπικών αριστοκρατιών. Το χρονολογικό πλαίσιο (ΜΕ ΙΙΙ-ΥΕ ΙΙΙ Α1) έχει οριοθετηθεί από την έρευνα με βάση τις αλλαγές και τις καινοτομίες που παρατηρήθηκαν στον τομέα της ταφικής και της οικιστικής αρχιτεκτονικής στο τέλος της Μεσοελλαδικής περιόδου, και μέχρι την εμφάνιση των μυκηναϊκών ανακτόρων. Η εργασία διαιρείται σε τρία μέρη. Το Πρώτο Μέρος αποτελείται από πέντε κεφάλαια, τα οποία εισάγουν τον αναγνώστη στο θέμα, παρουσιάζουν τις ερμηνευτικές προσεγγίσεις των μελετητών σχετικά με το ζήτημα της ανάδυσης της άρχουσας τάξης κατά τις πρώιμες μυκηναϊκές φάσεις, και ορίζουν τα αρχαιολογικά κριτήρια, πάνω στα οποία βασίζεται η εργασία για να αναζητήσει τις ενδείξεις της ύπαρξης κοινωνικής ιεραρχίας στους οικισμούς. Ως αρχαιολογικά κριτήρια, δείκτες της κοινωνικής ιεραρχίας ορίζονται τα εξής στοιχεία: το μεγάλο μέγεθος των κτιρίων, η ιδιόμορφη κάτοψη, η κεντρική θέση του κτιρίου στον οικισμό, η διαφοροποίηση στην τοιχοποιία, η ύπαρξη τοιχογραφιών, η ύπαρξη κεντρικών αποθηκευτικών χώρων στον οικισμό, καθώς και η ύπαρξη έργων κοινής ωφέλειας. Το Δεύτερο Μέρος της εργασίας περιλαμβάνει τους δεκαπέντε οικισμούς της ηπειρωτικής χώρας που εντάσσονται στο χρονολογικό ορίζοντα του ενδιαφέροντός μας, και συγκεντρώνει τα στοιχεία εκείνα, από τα οποία θα απομονωθούν οι δείκτες της κοινωνικής ιεραρχίας σε κάθε έναν από τους οικισμούς. Οι δείκτες αυτοί, τα αρχαιολογικά κριτήρια που εξαρχής θέσαμε στη μελέτη μας για να εντοπίσουμε την ύπαρξη –ή μη- κοινωνικής ιεραρχίας στους οικισμούς της ΜΕ ΙΙΙ-ΥΕ ΙΙΙ Α1, κωδικοποιούνται στον Συγκεντρωτικό Πίνακα Δεδομένων. Ο πίνακας αυτός εισάγει τον αναγνώστη στο Τρίτο Μέρος της εργασίας, που έχει τον τίτλο Συμπεράσματα. Ακολουθεί το κεφάλαιο Σχολιασμός και Συμπεράσματα, όπου γίνεται μία προσπάθεια συνθετικής ανάλυσης των δεδομένων. Στο τελευταίο αυτό κεφάλαιο γίνεται καταρχήν μία περιγραφή του Συγκεντρωτικού Πίνακα Δεδομένων, και ακολουθεί μία πιο αναλυτική ερμηνευτική προσέγγιση, η οποία συνδυάζει τη θεωρητική συζήτηση και τις ερμηνείες των μελετητών, καθώς και τις παρατηρήσεις και τα προσωπικά σχόλια της γράφουσας. Ως τελικό συμπέρασμα, καταλήγουμε ότι, πράγματι, η οικιστική αρχιτεκτονική της ΜΕ ΙΙΙ-ΥΕ ΙΙΙ Α1 στους περισσότερους από τους οικισμούς του ηπειρωτικού ελλαδικού χώρου αντικατοπτρίζει την εμφάνιση κοινωνικών και πολιτικών ιεραρχικών δομών, με διαφορετικό τρόπο σε κάθε περίπτωση, και όχι ταυτόχρονα.
description: The dissertation deals with the domestic architecture of the greek mainland sites, which are dated to the early Mycenaean phases of MH III-LH III A1 (1750/1720-1390/1370 B.C.). The sites concerned are: Asine, Aspida, Lerna, Mycenae, Nichoria, Malthi, Pylos, Peristeria, Thebes, Eutresis, Kirrha, Tsougiza, Ayios Stephanos, Menelaion and Tiryns. The purpose of this research is to understand the reasons and presuppositions of the appearance of Mycenaean palatial system in greek mainland. Till now, archaeologists have tackled these questions only by searching the burial data of early Mycenaean phases (Grave Circles of Mycenae and tholos tombs in Messenia, Lakonia, Argolida and Attika), and, indeed, they have observed that there is an appearance and formation of local elites in the settlements of early Mycenaean age. If we admit that there is a gap in archaeological research, this essay has the ambition to fill it, by adding and searching the data of domestic architecture of early Mycenaean settlements, and to answer the following question: is the appearance of those local elites, mentioned above, also reflected in domestic architectural remains? The chronological frame (MH III-LH III A1) has been determined by the changes and innovations that took place in burial and domestic architecture at the end of Middle Helladic period (MH III), until the emergence of Mycenaean palatial system (LH III A1). The essay is divided in three parts. The First Part consists of five chapters, which, introduce the subject to the reader, present the interpretative approaches of archaeologists, in relation to the archaeological problem of understanding the appearance of local elites in early Mycenaean societies, and, finally, determine the archaeological criteria, the evidence of local elites’ existence. The archaeological criteria are the following: the large size of a building, the unusual plan, the central position of a building within the settlement, the differentiation of wall structure, the existence of frescoes and, finally, the existence of central store buildings and “public” structures within the settlement. The Second Part presents all the domestic architecture elements of the fifteen early Mycenaean settlements, from which we will be able to concentrate the indicators of social and political hierarchical structures, the archaeological criteria. Those indicators are codified in the Table of Data, which introduces the reader to the Third Part of the essay, entitled Conclusions. The last chapter, Comments and Conclusions, describes and explains the Table of Data and, afterwards, presents an analytical interpretative approach, which is a combination of the researchers’ theoretical models, the data and the observations and comments of the writer. As a conclusion, I admit that domestic architecture of MH III-LH III A1 period reflects the appearance and formation of social and political hierarchical structures in the majority of the settlements, not always in the same way, and not always simultaneously.