Εικαστικά και κινηματογράφος: Ντοκιμαντέρ για Έλληνες καλλιτέχνες
Creators: name: Σωτηριάδου, Παρθένα Κυριάκου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Ντοκιμαντέρ για Έλληνες εικαστικούς καλλιτέχνες
Ελληνική δημόσια τηλεόραση
Φιλμογραφία για Έλληνες εικαστικούς
Documentary for Greek artists
Greek public television
Filmography for Greek artists

description: Σκοπός της εργασίας είναι να εξετάσει αν και κατά πόσο η ταινία ντοκιμαντέρ λειτουργεί ως φορέας υποδοχής της εικαστικής δραστηριότητας εν γένει και επιπρόσθετα αν και κατά πόσο η ίδια η ταινία ντοκιμαντέρ λειτουργεί όταν εκτίθεται στο ευρύτερο κοινό ειδικότερα μέσω της Ελληνικής δημόσιας τηλεόρασης. Επίσης παράλληλα στόχος της μεταπτυχιακής εργασίας είναι να καταγράψει ότι έχει καταγραφεί από τον κινηματογραφικό φακό και περιοριστικά αφορά το εικαστικό περιβάλλον. Τέλος γίνεται προσπάθεια κριτικής / αξιολογικής αποτίμησης για το πώς οι κινηματογραφιστές διαχειρίζονται το θέμα έλληνες εικαστικοί δημιουργοί. Σώμα μελέτης της εργασίας αποτέλεσαν ογδόντα μία ταινίες που είναι αναρτημένες (μέχρι Απρίλιο 2012) στον διαδικτυακό τόπο (ert archives) της Ελληνικής δημόσιας τηλεόρασης και προβλήθηκαν μεταξύ 1974 – 2000. Εισαγωγικά γίνεται μικρός σχολιασμός για τη θεωρία της υποδοχής. Εκτιμήθηκε ότι πρέπει να αποτελέσει το μεθοδολογικό εργαλείο στη προσέγγιση του θέματος, διότι η ταινία ντοκιμαντέρ με θέμα εικαστικούς δημιουργούς συνιστά εργαλείο υποδοχής του έργου τους και ταυτόχρονα η ίδια η ταινία αποτελεί έργο τέχνης που εκτίθεται στο κοινό. Επίσης επισημαίνονται κρίσιμα γεγονότα της Ελληνικής πολιτικής, κοινωνικής και πολιτιστικής πραγματικότητας των χρόνων μετά το 1974 μέχρι το 2000. Δηλαδή το πολιτικό και πολιτιστικό περιβάλλον που συνέβαλε στην άνθηση του ντοκιμαντέρ με θέμα εικαστικούς καλλιτέχνες. Στο πρώτο κεφάλαιο συνοπτικά παρατίθεται ιστορική αναδρομή του κινηματογραφικού είδους του ντοκιμαντέρ και σχολιάζεται η κυριαρχία της τηλεόρασης στη δημόσια ζωή εν γένει, γίνεται ειδική αναφορά στην ελληνική δημόσια τηλεόραση. Στο δεύτερο κεφάλαιο ερευνώνται τρεις θεματικοί εικαστικοί κύκλοι ντοκιμαντέρ Ελλάδα, δέκα ζωγραφικές εποχές (1990) Οι Ζωγράφοι της Σχολής του Μονάχου (1989), Σμιλεύειν αεννάως - Το χρονικό της νεοελληνικής γλυπτικής (1989). Στο τρίτο κεφάλαιο προσεγγίζονται οι πολιτιστικές σειρές Παρασκήνιο, με είκοσι τρία ντοκιμαντέρ σε επιμέλεια του Λάκη Παπαστάθη και Τάκη Χατζόπουλου, Μονόγραμμα, με δέκα πέντε ντοκιμαντέρ σε επιμέλεια της Ηρώ και του Γιώργου Σγουράκη, Εικαστικά, με οκτώ ταινίες μονογραφίες εικαστικών σε επιμέλεια της Μαρίας Καραβίας και του Γιώργου Εμιρζά και Ζωντανό Μουσείο, με δώδεκα ταινίες σε επιμέλεια της Βεατρίκης Σπηλιάδη. Στο τέταρτο κεφάλαιο μελετώνται έξη αυτοτελείς ταινίες παραγωγές της ΕΡΤ, που αφορούν πέντε μονογραφίες καλλιτεχνών μία με θέμα τη μητρότητα. Κατά τη συγγραφή του πονήματος τέθηκε σε διεπικοινωνία με το κοινό η ταινία Αλέκος Φασιανός (1983) της σειράς Μονόγραμμα. Παράλληλα με τη δημόσια προβολή διακινήθηκε σχετικό με το θέμα ερωτηματολόγιο. Οι θεατές κατά 95% εκδήλωσαν θετική υποδοχή του ντοκιμαντέρ ως μέσου διακίνησης μηνυμάτων, στην προκειμένη περίπτωση Ελλήνων καλλιτεχνών. Συμπερασματικά, εκείνο που διαφοροποιεί το ντοκιμαντέρ, ως εύληπτο μέσο πρόσληψης της εικαστικής δημιουργία, είναι η αμεσότητα της κινηματογραφικής αφήγησης και η δυνατότητα διοχέτευσής της σε κάθε σπίτι διαμέσου του δέκτη της τηλεόρασης. Επίσης θέλγητρο για τον θεατή είναι ο καλλιτέχνης - πρωταγωνιστής και ο αυτοαναφορικός τρόπος που εισάγει ή εκθέτει την προσωπική ή εικαστική διαδρομή του, όπου ο ίδιος θέτει τις ιεραρχήσεις και τα σημαίνοντα και αφήνει ως ελάσσονες μείζονες κατά τα άλλα βεβαιότητες αποδομώντας ή απομυθοποιώντας την εικόνα του. Τέλος συμπερασματικά προκύπτει ότι: Ικανοποιητικά έχει αποτυπωθεί από τους Έλληνες κινηματογραφιστές η εικαστική δραστηριότητα στο ελληνικό χώρο, λειτουργώντας ως ομόχρονο ή υστερόχρονο υλικό υποδοχής. Τα ντοκιμαντέρ συνιστούν ιστορικά πολιτιστικά τεκμήρια που προωθούν τη διάσωση και διάδοση της πολιτιστικής κληρονομιάς. Διακρίνουμε σε αυτά ένα πρόσφορο μέσο διαμεσολάβησης της εικαστικής δημιουργίας με το ευρύ κοινό, που μπορεί να συμβάλει στη διεύρυνση του ορίζοντα προσδοκιών. Επιπρόσθετα πρόκειται για πρόσφορο εκπαιδευτικό εργαλείο για όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες.
description: This dissertation is an inquiry concerning the documentary films and how they function as vehicle of reception of art activity reception. Moreover, this study traces how documentary films function themselves when they are exposed to viewers of the Greek public television. An additional target is to record everything has recorded by a camera and related to the plastic arts. The study cases are eighty one documentary films which are uploaded on the web side of Greek public television and have been screened between1974-2000. The introduction involves a summary of Reception Theory, because this theory has been used as a methodological tool in the approach of the study. Next the most crucial Greek political, social and cultural moments are pointed out, which took place between 1974-2000. Namely, the political environment in which the documentary films for artists flourished. In the first chapter I briefly mention a historical retrospection of the cinematographic genre of the documentary. Then I discuss television and its origin and specifically Greek television. In the second chapter I go through three thematic fields of doc films, Greece, ten paintings ages (1990) (8 movies), Painters of Munhen School (1989) (5 movies), and The chronicle of Greek sculpture (1989) (4 movies). In the third chapter I explore cultural series like Paraskinio (23 movies), Monogramma (15 movies), Eikastika (8movies), and Life museum (12 movies). The fourth chapter investigates six independent films which all are produced by ERT and all have to do with Greek artists. At the same time, while this inquiry was written, the film Αλέκος Φασιανός (1983) was screened in public places and provoked discussions with the viewers based on a distributed questionnaire. Ninety five per cent of the viewers responded with positive to the documentary as a tool of communicating messages, in this particular case, about Greek artists. In conclusion, documentary films are differentiated because of the directness of the cinematographic narration and the capability of transmission of their messages through the TV receiver in every home. Also, it is alluring for the viewers because the artists are usually the protagonists of the movie. Additionally, the viewer is attracted to the self-refferial mode of narration of the artist, as he/she introduces us to their artistic career by not hesitating even to demystify or deconstruct their own image. To sum up, this study concludes that: The Greek plastic art environment has been documented satisfactorily from Greek film-makers. Documentary films are historical records of our recent civilization. In documentaries we find a fruitful means of mediation of the plastic arts with the public, which can contribute to the expansion of the horizon of expectations. Additionally, it is a fruitful constructive tool for all levels of education.