Κλίμα και κλιματική αλλαγή: Εφαρμογή και αξιολόγηση διαμορφωτικής διδακτικής παρέμβασης, με τη μέθοδο του Εργαστηρίου Αλλαγής, σε μαθητές Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης
Creators: name: Μοσχούρη, Δέσποινα Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Θεωρία Δραστηριότητας
Επεκτατική Μάθηση
Εργαστήριο Αλλαγής
Κλίμα
Φαινόμενο Θερμοκηπίου
Εκπαίδευση για την κλιματική αλλαγή
Activity Theory
Expansive Learning
Change Laboratory
Climate
Greenhouse Effect
Climate Change Education

description: Ένας από τους δεκαεπτά παγκόσμιους στόχους για τη βιώσιμη ανάπτυξη αφορά στη δράση για το κλίμα. Η κλιματική αλλαγή, αν και δεν πρόκειται για σύγχρονο μόνο φαινόμενο, επηρεάζει τη ζωή όλων μας και αποτελεί ένα παγκόσμιο πρόβλημα, που επιβάλλει την ευαισθητοποίηση όλων των πολιτών και των κυβερνήσεων, ώστε ο καθένας να συμβάλλει με τον τρόπο του στο μετριασμό της. Οι εκπαιδευτικοί φυσικής διαπιστώνουν μια έλλειψη ενδιαφέροντος και κατανόησης εκ μέρους των μαθητών για τις διδασκόμενες έννοιες. Το πρόβλημα βρίσκει απάντηση αν συνδεθούν οι φυσικές επιστήμες, οι οποίες άλλωστε μελετούν και εξηγούν τα περισσότερα φυσικά φαινόμενα, με παγκόσμια ζητήματα, όπως η κλιματική αλλαγή. Με αυτό τον τρόπο οι καινοτόμες λύσεις θα δοθούν μέσα από την γνώση, την αύξηση της κριτικής σκέψης και την βελτίωση των δεξιοτήτων των μαθητών. Το είδος και η διάρκεια της παρέμβασης προς τον επιστημονικό κλιματικό εγγραμματισμό, είναι καθοριστικό για την επίτευξη των στόχων και την άρση των παρανοήσεων. Το Εργαστήριο Αλλαγής (Change Laboratory), μια πρωτότυπη μέθοδος βασισμένη στη συνεργατικότητα και στον αναστοχασμό θεωρείται κατάλληλη προσέγγιση για διδασκαλία της επιστήμης του κλίματος. Το πρώτο θεμέλιο της μεθόδου είναι η Θεωρία Δραστηριότητας (activity theory) των Vygotsky, Leont’ev και Engeström με κεντρική θέση ότι η μαθησιακή διαδικασία συμβαίνει πάντα μέσα σε κάποιο κοινωνικό, πολιτισμικό και ιστορικό πλαίσιο. Αξιοποιείται άριστα με την εισαγωγή των ψηφιακών τεχνολογιών στο σύγχρονο σχολείο, και διαμεσολαβείται από πολιτισμικά σύμβολα, λέξεις και εργαλεία τα οποία επιδρούν στις δραστηριότητες των συμμετεχόντων. Ως δεύτερο θεμέλιο ορίζεται η θεωρία της επεκτατικής μάθησης, όπου οι μαθητευόμενοι δημιουργούν ένα νέο αντικείμενο ή ιδέα για την συλλογική τους δραστηριότητα και το εφαρμόζουν στην πράξη. Ένας κύκλος ή μια σπείρα επεκτατικής μάθησης δομείται από το ερώτημα, την ανάλυση της κατάστασης, τη μοντελοποίηση, την εφαρμογή και την ενσωμάτωση του μοντέλου, την αξιολόγηση και την αποδοχή. Στο Εργαστήριο Αλλαγής, κάθε κύκλος οδηγεί στον επόμενο και ενδιάμεσα υπάρχουν μικρότεροι κύκλοι επίλυσης προβλημάτων. Στην παρούσα διπλωματική μεταπτυχιακή εργασία μελετάται η εφαρμογή μιας δίμηνης διαμορφωτικής διδακτικής παρέμβασης Εργαστηρίου Αλλαγής, με σκοπό τον κλιματικό εγγραμματισμό μαθητών γυμνασίου και λυκείου. Η παρέμβαση υλοποιείται στο πλαίσιο της μη τυπικής εκπαίδευσης ενός science club, μέσω μικτής εξ’ αποστάσεως μάθησης (blended learning). Η επιλογή των δραστηριοτήτων, ο συνδυασμός και η δομή τους έχει στόχο την άρση των παρανοήσεων και την προσέλκυση του ενδιαφέροντος των μαθητών. Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν αρκούντως ικανοποιητικά καθώς απέδειξαν αφενός τη βελτίωση των γνώσεων, της κριτικής σκέψης, των στάσεων και της συμπεριφοράς των μαθητών απέναντι στο κλίμα και την κλιματική αλλαγή, αφετέρου τη δυνατότητα εφαρμογής του Εργαστηρίου Αλλαγής στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση για διδασκαλία ζητημάτων παγκοσμίου ενδιαφέροντος
description: One of the seventeen international goals for sustainable development refers to the climate. Climate change, although not just a modern phenomenon, affects our lives and constitutes a worldwide issue, that imposes the citizens’ and governments’ awareness, so that everyone contributes in their way to its mitigation. Physics teachers note a lack of interest and understanding of the taught notions, from the students’ side. This problem can be tackled if natural sciences, which study and explain most natural phenomena, are connected with worldwide issues such as climate change. This way, novel solutions can be given through knowledge, critical thinking and improvement of student skills. The type and duration of an intervention towards scientific climate literacy is defining for achieving the goals and lifting misconceptions. Change Laboratory, an innovative method based in cooperation and reflection, is considered appropriate for the teaching of climate science. The first foundation of the method is the “activity theory”, of Vygotsky, Leont’ev and Engeström, whose central claim is that the learning process always takes place in a social, cultural and historical frame. It is perfectly used with the introduction of digital technologies to the modern school, and is mediated by cultural symbols, words and tools that have an impact on the participants’ activities. The second foundation is defined to be the theory of expansive learning, where the learners create a new objective or idea for their collective activity and apply it. A circle or spiral of expansive learning is structured from questioning, analysing, modelling, implementation and model integration, evaluation and consolidation. In Change Laboratory, every cycle leads to the next, and smaller problem-solving cycles exist in between. In the present master thesis, we study the implementation of a two-month transformative didactic intervention using the method of Change Laboratory, aiming at the climate literacy of secondary school students. The intervention is implemented in the context of non-formal education of a science club, through blended distance learning. The choice of activities, their structuration and combination, aim at lifting misconceptions and attracting the students’ attention. The research results are satisfactory, since they prove, on the one side, the improvement of knowledge, critical thinking and attitude of the students towards climate and climate change, and on the other side the capacity to implement the Change Laboratory principles to secondary education, in order to teach worldwide interest issues