Βιώσιμο σχολικό κτίριο. Επαναπροσδιορισμός της σχολικής αρχιτεκτονικής προς την εκπαίδευση για την αειφορία (research)/Δημοτικό Σχολείο Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (project)
Creators: name: Φελέκη, Αθηνά Χαραλάμπους
name: Παπαδοπούλου, Στυλιανή Θεόδωρου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2020
Subjects: Περιβαλλοντικός σχεδιασμός
Σχολική αρχιτεκτονική
Βιώσιμο σχολείο
Environmental design
School design
Sustainable school

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας ήταν η διερεύνηση της συνεισφοράς του βιώσιμου αρχιτεκτονικού σχεδιασμού ενός σχολικού κτιρίου στη διδακτική των αρχών της αειφορίας. Σήμερα το εκπαιδευτικό μοντέλο που εφαρμόζεται αμφισβητείται και προωθείται η Εκπαίδευση για την Αειφορία η οποία δίνει λύσεις και εισηγείται τρόπους με τους οποίους μπορούν οι πολίτες να αποκτήσουν τα εφόδια που χρειάζονται για να διαμορφώσουν το αειφόρο μέλλον που θα τους διασφαλίζει υψηλή ποιότητα ζωής. Στην Ελλάδα ο βιοκλιματικός σχεδιασμός των σχολικών κτιρίων εφαρμόζεται μόλις την τελευταία δεκαετία και ενώ η εκπαιδευτική κοινότητα προωθεί την εκπαίδευση για την αειφορία, τα σχολικά κτίρια αδυνατούν να υποστηρίξουν την αλλαγή αυτή. Τα νέα σχολικά κτίρια που κατασκευάζονται ενσωματώνουν ενεργειακά αποδοτικές στρατηγικές στο σχεδιασμό τους με μοναδικό κριτήριο την επίτευξη των ενεργειακών στόχων που θέτει η νομοθεσία, αγνοώντας τη συμβολή του χώρου στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης. Μέσα από τη διερεύνηση της σχέσης του σχολικού κτιρίου, με το περιβάλλον και το εκάστοτε εκπαιδευτικό σύστημα στη χώρα μας, παρατηρείται ότι η ενσωμάτωση βιοκλιματικών στρατηγικών και ζητημάτων διαχείρισης της ενέργειας στο σχολικό αρχιτεκτονικό σχεδιασμό δε συνδέονται με την εκπαιδευτική διαδικασία και δεν έχουν καμία διδακτική. Επιπλέον, διαπιστώνεται ότι οι υφιστάμενες σχολικές εγκαταστάσεις έχουν κατασκευαστεί στην πλειοψηφία τους πριν το 1975 και δεν πληρούν τις σύγχρονες προδιαγραφές για την ποιότητα του χώρου. Ωστόσο, οι ενεργειακές αναβαθμίσεις που πραγματοποιούνται θέτουν ως αποκλειστική προτεραιότητα τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, με αποτέλεσμα την απουσία συστημάτων που θα μπορούσαν να συμμετέχουν στη διάδοση της εκπαίδευσης για την αειφορία. Στον αντίποδα, στο εξωτερικό οι τάσεις στη σχολική αρχιτεκτονική ενισχύουν τους στόχους της εκπαίδευσης προς την αειφορία και οι ενεργειακές στρατηγικές που εφαρμόζονται κατά το σχεδιασμό λειτουργούν ως εκπαιδευτικά εργαλεία. Ο βιοκλιματικός σχεδιασμός και η διασφάλιση της ποιότητας του εσωτερικού χώρου θεωρούνται δεδομένα και πλέον ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός επικεντρώνεται στην ανάδειξη των ενεργειακών συστημάτων, με σκοπό την εξοικείωση των χρηστών με τη χρήση και τη λειτουργία τους. Για την επίτευξη αυτού του στόχου εφαρμόζονται κατά το σχεδιασμό, στρατηγικές που καθιστούν το χώρο εκπαιδευτικό και σχετίζονται με την παροχή πληροφοριών, το σχεδιασμό χώρων για φυσική εμπλοκή και κοινωνική αλληλεπίδραση και με τη δημιουργία περιβαλλοντικής κουλτούρας. Στα πλαίσια της διερεύνησης όλων των σχεδιαστικών εργαλείων που μπορούν να ενσωματωθούν στην αρχιτεκτονική σύνθεση ενός σχολικού κτιρίου για την ενίσχυση του εκπαιδευτικού του ρόλου πάνω στις αρχές τις αειφορίας, αναλύονται υλοποιημένα παραδείγματα σχολικών κτιρίων του εξωτερικού. Από την έρευνα προκύπτει ότι ο βιώσιμος σχεδιασμός ενός κτιρίου προϋποθέτει τον ολοκληρωμένο και συμμετοχικό σχεδιασμό του. Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, η δέσμευση απέναντι στους στόχους που θέτει ένα πρόγραμμα πιστοποίησης βοηθά σημαντικά στην επίτευξη των στόχων ενός βιώσιμου σχολικού κτιρίου. Το βιώσιμο σχολικό κτίριο έχει μελετηθεί σύμφωνα με τις αρχές του βιώσιμου σχεδιασμού δίνοντας έμφαση στη λειτουργία του ως χώρου ικανού να εκπαιδεύσει περιβαλλοντικά ενσυνείδητους πολίτες. Τελικά, ο σχεδιασμός ενός βιώσιμου σχολικού κτιρίου δεν επιδιώκει αποκλειστικά τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης, αλλά αποβλέπει στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των ανθρώπων, έτσι ώστε η προστασία του περιβάλλοντος να γίνει τρόπος ζωής. Αυτό είναι τελικά και το ζητούμενο και το πιο οικονομικά αποδοτικό στο μέλλον (research) Αντικείμενο της διπλωματικής εργασίας είναι ο σχεδιασμός ενός ολοήμερου δημοτικού σχολείου βασισμένου στις βιοκλιματικές αρχές, ο οποίος θα αποτελούσε και κίνητρο για την ενίσχυση της περιβαλλοντικής συνείδησης των χρηστών του. Το οικόπεδο μελέτης βρίσκεται στην επέκταση της Θέρμης και είναι χαρακτηρισμένο για την χρήση αυτή. Η δυναμικότητα του σχολείου είναι 150 μαθητών (εξαθέσιο σχολείο), δεδομένο που προκύπτει από τις ανάγκες του δήμου. Το ωράριο λειτουργίας του σχολείου ως ολοήμερο είναι διευρυμένο, ενώ ζητούμενο ήταν να συνεχίσει να λειτουργεί και τους καλοκαιρινούς μήνες ως κέντρο δημιουργικής απασχόλησης. Το κτιριολογικό πρόγραμμα διαμορφώθηκε σε συνεργασία με τον δήμο, λαμβάνοντας υπόψη τις χωρικές ανάγκες ενός κτιρίου πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης σύμφωνα με τις προδιαγραφές που ορίζει το υπουργείο παιδείας. Ωστόσο, κατά την διαδικασία του σχεδιασμού λήφθησαν υπόψη και οι χωρικές ανάγκες που προκύπτουν από τις απαιτήσεις που θέτουν οι νέες εκπαιδευτικοί μέθοδοι. Για τον λόγο αυτό σημαντικό ρόλο κατά την συνθετική διαδικασία έπαιξε ο χειρισμός του διαδρόμου, καθιστώντας τον χώρο κοινωνικοποίησης των μαθητών. Βασικές αρχές του σχεδιασμού αποτέλεσαν ο νότιος προσανατολισμός του κτιρίου, ο έλεγχος της ηλιακής ακτινοβολίας μέσω των συστημάτων σκίασης, η χρήση παθητικών συστημάτων αερισμού και θέρμανσης, ο φυσικός αερισμός εξασφαλίζοντας την ποιότητα αέρα στο εσωτερικό του, η δυνατότητα φυσικού φωτισμού των χώρων, η χρήση οικολογικών υλικών και η επαρκής μόνωση του κελύφους. Για τον έλεγχο της ενεργειακής συμπεριφοράς του κτιρίου, αλλά και της ποιότητας του εσωτερικού χώρου έγινε προσομοίωση με το πρόγραμμα Design Builder τα αποτελέσματα της οποίας οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι το κτίριο έχει χαμηλή ενεργειακή κατανάλωση και στο εσωτερικό του εξασφαλίζεται η οπτική και η θερμική άνεση. Ο υπαίθριος χώρος σχεδιάστηκε έτσι ώστε να παρέχει ερεθίσματα στους χρήστες για την προστασία του περιβάλλοντος. Για τον λόγο αυτό διαμορφώθηκαν λαχανόκηποι, χώροι ανακύκλωσης υλικών και κομποστοποίησης. Επιπλέον ενισχύεται μέσω του σχεδιασμού η χρήση του ποδηλάτου ως μέσου μετακίνησης των μαθητών με την δημιουργία χώρου στάθμευσης ποδηλάτων, δεδομένου ότι στην επέκταση Θέρμης υπάρχει πρόβλεψη για την δημιουργία δικτύου ποδηλατοδρόμων και πεζοδρόμων (project)
description: The purpose of this study was to explore the contribution of sustainable school design to environmental education. Nowadays, educational practices are questioned and there is a growing recognition of Education for Sustainable Development, as the means for citizens to obtain the resources they need to shape a sustainable future that will guarantee them high quality of life. In Greece, it is only during the past 10 years that bioclimatic school design is implemented. Therefore, while the educational community leans towards Education for Sustainable Development, school facilities are unable to support this change. Energy-efficient strategies are incorporated in the design of every new school building with the sole purpose of achieving the energy goals set by legislation, ignoring the building’s contribution to raising environmental awareness. While researching the relationship between the school building, the environment and the applicable educational method in our country, we observed that the sustainable strategies implemented to school design weren’t linked with the educational process at all. In addition, the existing school facilities have been developed in their majority before 1975 and they do not meet the current criteria for space quality in the framework of sustainability. However, the energy upgrade of school buildings prioritise in the reduction of energy consumption, resulting in the absence of sustainable architectural features which may enable sustainable practices. On the contrary, trends in architecture of school buildings abroad, endorse education for sustainable development and the implemented energy-efficient strategies serve as educational tools. Bioclimatic design and indoor environmental quality in school buildings are considered data and the design focuses on highlighting the energy - efficient interventions in order to familiarise the occupants with their function. During the design of a school building are implemented design patterns, such as factual information, physical engagement, social interaction, and social norms, which convert the building to an educational tool. In the context of exploring all the design tools which can be incorporated into the schematic design of a school building in order to support environmental education, case studies of implemented school buildings abroad were utilised. Research shows that the sustainable design of a building requires its holistic and participatory design.According to literature, the commitment to the requirements of a certification program since the design process, significantly helps to finally achieve the goals of a sustainable school building. The sustainable school building has been studied in accordance with the principles of sustainable design, focusing on its function as a space capable of educating environmentally conscious citizens. Ultimately, the design of a sustainable school building does not only aim at reducing energy consumption, but also at shaping ones character so that the protection of the environment becomes a lifestyle (research) The subject of this thesis is the design of an all-day primary school based on bioclimatic principles, which would also be a stimulus for raising environmental awareness among its occupants. The plot is located at the extension of the township of Thermi and has been assigned for this use. The capacity of the school is 150 students (six-classes school), given by the needs of the municipality. The schedule as an all - day school is extended, while it was intended for the building to continue to operate as a creative community centre during the summer months. The architectural program was developed in cooperation with the municipality, taking into account the needs of a primary education building in accordance with the specifications set by the Ministry of Education. Also, during the design phase the spatial needs arising from the requirements of the new educational methods were also taken into account. This is why during the schematic design phase the development of the main corridor played a significant role in making it a space for socialisation. Basic design principles were the southern orientation of the building, the control of solar radiation through shading systems, the use of passive ventilation and heating systems, the natural ventilation as to ensure indoor air quality, the achievement of natural lighting, the use of ecological materials and the adequate insulation of the shell. In order to assess the building’s energy behaviour, as well as the quality of the interior, a simulation was carried out with the software Design Builder, the results of which showed that the building has low energy consumption and visual and thermal comfort is ensured in the interiors. The outdoor space is designed to stimulate its occupants against environmental issues. For this reason, vegetable gardens, recycling and composting sites were formed. In addition, through the design of bicycle lanes and bicycle parking spaces, the use of bicycles as a means of transportation is promoted. After all it is a given fact that provision has been already made for a network of bicycles and sidewalks in the extension of Thermi’s township (project)