Παλαιοντολογική και βιοστρωματογραφική μελέτη των προβοσκιδωτών του νεογένους της Ελλάδος
Creators: name: Κονιδάρης, Γεώργιος Ε.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Προβοσκιδωτά
Μειόκαινο
Χοιρολοφόδοντες
Δεινοθήρια
Αμηβελόδοντες
Ελλάδα
Proboscidea
Miocene
Choerolophodon
Deinotherium
Amebelodontines
Greece

description: Στην παρούσα διατριβή μελετώνται τα προβοσκιδωτά του Άνω Μειοκαίνου της Ελλάδας. Το υλικό μελέτης περιλαμβάνει δείγματα που προέρχονται από τις απολιθωματοφόρες θέσεις της κοιλάδας του Αξιού (Θεσσαλονίκη), του Πικερμίου και της Χωματερής (Αττική), της Σάμου (Κεντρικό-Ανατολικό Αιγαίο) και της Νικήτης (Χαλκιδική). Τα προβοσκιδωτά του Άνω Μειοκαίνου ανήκουν σε δεινοθήρια, ζυγόδοντες, χοιρολοφόδοντες και τετραλοφοδοντικά γομφοθήρια. Τα δεινοθήρια ανήκουν στο γένος Deinotherium και αντιπροσωπεύονται από δύο είδη, το D. giganteum και το D. gigantissimum. Το πρώτο αναγνωρίζεται στη θέση Ravin de la Pluie (κοιλάδα Αξιού, άνω Βαλλέζιο) και το δεύτερο στο Πικέρμι (μέσο Τουρόλιο) και τη Σάμο (Τουρόλιο). Το D. gigantissimum περιγράφεται για πρώτη φορά από την Ελλάδα. Οι ζυγόδοντες αποδίδονται στο “Mammut” sp. και η παρουσία του σημειώνεται στις θέσεις Ravin des Zouaves-5 (κοιλάδα Αξιού, κάτω Τουρόλιο), Μυτιληνιοί-1?Α (Σάμος, μέσο Τουρόλιο) και Πικέρμι. Η μελέτη των χοιρολοφοδόντων της κοιλάδας του Αξιού επέτρεψε την αναγνώριση των εξελικτικών σταδίων του Choerolophodon κατά το Άνω Μειόκαινο της περι-Μεσογειακής περιοχής. Το γένος αντιπροσωπεύεται από δύο είδη, το παλαιότερο και πιο πρωτόγονο C. anatolicus και το μεταγενέστερο και πιο εξελιγμένο C. pentelici. Το C. anatolicus βρέθηκε στη θέση Πεντάλοφος (κοιλάδα Αξιού, κάτω Βαλλέζιο) και αποτελεί την πρώτη αναφορά του είδους από την Ελλάδα. Το C. pentelici είναι δυνατό να διακριθεί σε δύο ομάδες, μία πρωτόγονη από το άνω Βαλλέζιο που αναγνωρίζεται στις θέσεις Ξηροχώρι, Ravin de la Pluie και Ravin des Zouaves-1 (κοιλάδα Αξιού) και μία εξελιγμένη του Τουρολίου, γνωστή από τις θέσεις Ravin des Zouaves-5, Πρόχωμα, Βαθύλακκος-2, Δυτικό-2, 3 (κοιλάδα Αξιού), Πικέρμι, Σάμο και Νικήτη-2. Επιπρόσθετα, μελετώνται με κλαδιστική ανάλυση οι σχέσεις των διαφόρων ειδών του Choerolophodon από το Μειόκαινο του Παλαιού Κόσμου. Η μελέτη των τετραλοφοδοντικών δειγμάτων του Πικερμίου αποκάλυψε ότι δύο είδη του Άνω Μειοκαίνου, το “Tetralophodon” atticus και το “Mastodon grandincisivus”, αποτελούν συνώνυμα. Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά των δειγμάτων επιτρέπουν την υπαγωγή του υλικού του Πικερμίου στον αμηβελόδοντα Konobelodon atticus. Το Κ. atticus χαρακτηρίζεται από την τετραλοφοδοντική δομή των ενδιάμεσων γομφίων και τους πολύ μεγάλου μεγέθους κάτω χαυλιόδοντες, οι οποίοι είναι πεπλατυσμένοι και φέρουν στο εσωτερικό τους σωληνοειδή οδοντίνη. Το είδος σημειώνεται επιπλέον στη Σάμο. Στο K. atticus τοποθετούνται όλοι οι τετραλοφοδοντικοί αμηβελόδοντες του Άνω Μειοκαίνου της Ανατολικής Ευρώπης-Δυτικής Ασίας. Αυτή είναι η πρώτη περιγραφή του Konobelodon στην Ευρασία. Τα δείγματα της Χωματερής (Τουρόλιο) αποδίδονται στο Anancus sp. Το γένος περιγράφεται για πρώτη φορά από το Άνω Μειόκαινο της Ελλάδας. Συμπληρωματικά, συζητούνται και σε ορισμένες περιπτώσεις αναθεωρούνται δείγματα και από άλλες απολιθωματοφόρες θέσεις του Νεογενούς της Ελλάδας. Η μελέτη των προβοσκιδωτών του Νεογενούς στην Ελλάδα οδήγησε στη βιοστρωματογραφική καταγραφή τους. Η ανάλυση της μικροτριβής των δοντιών του Choerolophodon από τη Μακεδονία υποδεικνύει ότι στη διατροφή του κυριαρχούσαν τα αγροστώδη φυτά. Τα αποτελέσματα της μικροτριβής είναι συμβατά με προηγούμενες παλαιοοικολογικές μελέτες των απολιθωματοφόρων θέσεων της Ελλάδας του Άνω Μειοκαίνου. Τέλος, συζητούνται οι παλαιοοικολογικές συνθήκες του Νεογενούς της Ευρώπης με έμφαση στα προβοσκιδωτά.
description: In the present thesis the Late Miocene proboscideans of Greece are studied. The material includes specimens from the fossiliferous localities of Axios Valley (Thessaloniki), Pikermi and Chomateri (Attica), Samos Island (Central-Eastern Aegean) and Nikiti (Chalkidiki). The Late Miocene proboscideans include deinotheriids, mammutids, choerolophodons and tetralophodont gomphotheres. Deinotheriids belong to the genus Deinotherium and are represented by two species, D. giganteum and D. gigantissimum. The former is recognized at Ravin de la Pluie (Axios Valley, late Vallesian) and the latter at Pikermi (middle Turolian) and Samos (Turolian). Deinotherium gigantissimum is described for the first time from Greece. The mammutids are attributed to “Mammut” sp. and its presence is marked at Ravin des Zouaves-5 (Axios Valley, early Turolian), Mytilinii-1?Α (Samos, middle Turolian) and Pikermi. The study of choerolophodons from Axios Valley allowed the recognition of the evolutionary stages of Choerolophodon from the Late Miocene of the peri-Mediterranean region. The genus is represented by two species; the older and more primitive C. anatolicus and the younger and more advanced C. pentelici. Choerolophodon anatolicus is traced at Pentalophos (Axios Valley, early Vallesian) and is described for the first time from Greece. Choerolophodon pentelici can be divided into two groups; a primitive one from the late Vallesian, traced at Xirochori, Ravin de la Pluie and Ravin des Zouaves-1 and an advanced one from the Turolian, recognized at Ravin des Zouaves-5, Prochoma, Vathylakkos-2, Dytiko-2, 3 (Axios Valley), Pikermi, Samos and Nikiti-2. Furthermore, the relationships among the several Choerolophodon species from the Miocene of the Old World are studied with cladistic analysis. The study of the tetralophodont specimens from Pikermi revealed that two Late Miocene species, “Tetralophodon” atticus and “Mastodon grandincisivus”, are synonymous. The morphological features of the Pikermi specimens allow their attribution to the shovel-tusker Konobelodon atticus. This species is characterized by the tetralophodont structure of the intermediate molars and by the very large-sized lower tusks, which are flattened and exhibit tubular dentine internally. The species is also traced at Samos. It encompasses all Turolian tetralophodont shovel-tuskers from Eastern Europe-Western Asia. Konobelodon is described in Eurasia for the first time. The Chomateri (Turolian) specimens are attributed to Anancus sp. This is the first description of the genus from the Late Miocene of Greece. Additionally, specimens from other Neogene fossiliferous localities of Greece are discussed and in some cases revised. The present study of the Neogene proboscideans of Greece produced also several biostratigraphical results. The dental microwear analysis of Choerolophodon from Macedonia was also studied and indicated that its diet was dominated by graminoids. These microwear results are in accordance with previous palaeoecological studies of Late Miocene fossiliferous localities of Greece. Finally, the palaeoecological conditions during the Neogene of Europe with emphasis on proboscideans, are discussed.