Επίπεδα βισφατίνης στο ορόι παχύσαρκων και φυσιολογικού βάρους γυναικών με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών
Creators: name: Δέλκος, Δημήτριος Ν.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών
Βισφατίνη
Αντίσταση στην ινσουλίνη
Παχυσαρκία
Polycystic
Visfatin
Insulin resistance
Ovary

description: Το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών είναι η συχνότερη ενδοκρινική διαταραχή των γυναικών της αναπαραγωγικής ηλικίας. Προσβάλλει το 5-10% των γυναικών της ηλικίας αυτής. Προσβάλλει το 5-10% των γυναικών της ηλικίας αυτής. Ο κλασικός ορισμός του PCOS περιλαμβάνει το συνδυασμό βιοχημικής υπερανδρογοναιμίας ή υπερανδρογονισμού (κλινικές εκδηλώσεις υπερανδρογοναιμίας με φυσιολογικά επίπεδα ανδρογόνων ορού) και χρόνιας ανωοθυλακιορρηξίας, εφόσον αποκλεισθούν όλες οι άλλες νοσολογικές οντότητες, που εμφανίζουν παρόμοια κλινικοεργαστηριακή εικόνα [National Institute of Health(NIH) 1990]. Οι δύο μεταγενέστεροι ορισμοί του PCOS [Rotterdam 2003 &amp; Androgen Excess Society 2006] συμπεριέλαβαν το κριτήριο της υπερηχογραφικής απεικόνισης πολυκυστικών ωοθηκών στη διάγνωση του PCOS. Μολονότι το υπερηχογραφικό αυτό εύρημα παρατηρείται στο 75% των γυναικών με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, η διαγνωστική σημασία του αμφισβητείται από σημαντική μερίδα ειδικών. Πρέπει, πάντως, να σημειωθεί ότι το μεμονωμένο υπερηχογραφικό εύρημα δεν αρκεί για να θέσει τη διάγνωση του συνδρόμου. Η βισφατίνη είναι μια νέα λιποκίνη, η οποία παράγεται από το σπλαγχνικό λιπώδη ιστό. Η ορμόνη αυτή έχει διττή δράση διευκολύνει, δηλαδή, τη λιπογένεση και παρουσιάζει ινσουλινομιμητικές ιδιότητες. Η βισφατίνη μπορεί να είναι είτε τμήμα των μηχανισμών που διευκολύνουν τη συσσώρευση λίπους στο άνω τμήμα του σώματος ή να αποτελεί μηχανισμό παλίνδρομης ρύθμισης για την πρόληψη της βλαπτικής δράσης της αύξησης του σπλαγχνικού λίπους στην ευαισθησία στην ινσουλίνη, ή, τέλος, να είναι ένα επιφαινόμενο, το οποίο θα μπορούσε να είναι δείκτης της αυξημένης σπλαγχνικής εναπόθεσης λίπους και του καρδιαγγειακού κινδύνου. Οι αντιφατικές δράσεις της βισφατίνης, δηλαδή, η διευκόλυνση της συσσώρευσης σπλαγχνικού λίπους και οι ινσουλινομιμητικές της ιδιότητες υποδηλώνουν ότι η ανεύρεση υψηλών τιμών της πρωτεΐνης αυτής είναι είτε ευνοϊκή, σε ό,τι αφορά τη θεραπεία του διαβήτη, ή δυσμενής, σε ό,τι αφορά τη θεραπεία της παχυσαρκίας. Εφόσον η βισφατίνη έχει θεωρηθεί ως πιθανός συνδετικός κρίκος ανάμεσα στη σπλαγχνική εναπόθεση λίπους και στην διαδικασία ανάπτυξης του σακχαρώδη διαβήτη, η παρούσα μελέτη σχεδιάσθηκε με σκοπό: α) τη μέτρηση των επιπέδων της βισφατίνης στον ορό γυναικών με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών και με φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος, και β) την εκτίμηση ενδεχόμενης συσχέτισης ανάμεσα στις συγκεντρώσεις της βισφατίνης και στις ορμονικές και μεταβολικές παραμέτρους του συνδρόμου. Μελετήθηκαν 73 γυναίκες, οι οποίες προσήλθαν στο εξωτερικό ιατρείο της Γ’ Μαιευτικής και Γυναικολογικής Κλινικής του Ιπποκρατείου Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης. Οι γυναίκες αυτές προσήλθαν για διαταραχές του εμμηνορρυσιακού κύκλου, εμφανισιακές διαταραχές, ενδεικτικές υπερανδρογοναιμίας (υπερτρίχωση, λιπαρότητα του δέρματος, ακμή, αλωπεκία ανδρικού τύπου) ή για υπογονιμότητα, λόγω ανδρικού παράγοντα. Οι 73 γυναίκες ταξινομήθηκαν σε τρεις ομάδες: α) η πρώτη ομάδα αποτελούνταν από 25 γυναίκες με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, ηλικίας 15-31 ετών, με φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος (ΒΜΙ: 18,5-24,9Kg/m2, μέση τιμή 22,09±0,41Kg/m2), β) στη δεύτερη ομάδα ανήκαν 24 υπέρβαρες και παχύσαρκες γυναίκες, ηλικίας 27,71±1,08 ετών, με δείκτη μάζας σώματος 30,24±0,92Kg/m2 και γ) η τρίτη ομάδα περιλάμβανε 24 φυσιολογικού βάρους γυναίκες, ηλικίας 24,31± 0,90 ετών, με δείκτη μάζας σώματος 21,62±0,38Kg/m2. Στις γυναίκες της πρώτης ομάδας τέθηκε η διάγνωση του συνδρόμου των πολυκυστικών ωοθηκών, ύστερα από εκτενή κλινικοεργαστηριακό έλεγχο. Εξάλλου, οι γυναίκες της δεύτερης και της τρίτης ομάδας αποτέλεσαν τις ομάδες των φυσιολογικών μαρτύρων. Οι γυναίκες, δηλαδή, αυτές ήταν υγιείς, με φυσιολογικούς ωοθυλακιορρηκτικούς κύκλους διάρκειας 28±2 ημερών (προγεστερόνη ορού &gt;10 ng/ml σε δύο συνεχόμενους εμμηνορρυσιακούς κύκλους), χωρίς βιοχημική υπερανδρογοναιμία ή υπερανδρογονισμό και χωρίς πολυκυστική μορφολογία των ωοθηκών. Καμιά από τις γυναίκες των τριών ομάδων δεν παρουσίαζε γαλακτόρροια και συστηματικές ή άλλες παθήσεις, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη λειτουργία του γεννητικού άξονα. Σε όλες τις γυναίκες προσδιορίσθηκαν, στην πρώιμη παραγωγική φάση του κύκλου, τα επίπεδα της FSH, της LH, της PRL, της Τ, της Δ4-Α, της DHEA-S, της 17α -ΟΗ-P, της SHBG, της γλυκόζης, της ινσουλίνης και της βισφατίνης. Επιπλέον εκτιμήθηκαν ο λόγος βισφατίνης προς ινσουλίνη, ο FAI, ο λόγος γλυκόζης προς ινσουλίνη και οι δείκτες HoMA-IR και QUICKI. Οι συγκεντρώσεις βισφατίνης και ο λόγος βισφατίνης προς ινσουλίνη ήταν σημαντικά υψηλότερα στις γυναίκες με PCOS και φυσιολογικό BMI, σε σύγκριση με τις μάρτυρες με παρόμοιο ΒΜΙ και με τις υπέρβαρες και παχύσαρκες μάρτυρες. Οι συγκεντρώσεις βισφατίνης στο πλάσμα παρουσίαζαν θετική συσχέτιση με τα επίπεδα της LH, της Δ4-Α και του FAI και αρνητική συσχέτιση με τα επίπεδα της SHBG. Τα επίπεδα της LH και της SHBG ήταν οι μοναδικοί ανεξάρτητοι παράγοντες που καθόριζαν τις συγκεντρώσεις της βισφατίνης. Στις δύο ομάδες των μαρτύρων, οι συγκεντρώσεις της βισφατίνης παρουσίαζαν θετική συσχέτιση με τους δείκτες της παχυ- σαρκίας (BMI, Waist, Waist/Hip). Τα αποτελέσματα της παρούσας μελέτης οδηγούν στα ακόλουθα συμπεράσματα: 1. Οι υψηλότερες συγκεντρώσεις της βισφατίνης στις φυσιο- λογικού βάρους γυναίκες με PCOS θα μπορούσαν να υποδηλώνουν: α) παθολογικό μηχανισμό μεταβίβασης του σήματος της βισφατίνης στους ιστούς στόχους σε καταστάσεις με αντίσταση στην ινσουλίνη, β) αντισταθμιστική απάντηση της βισφατίνης στην ειδική των ιστών αντίσταση στην ινσουλίνη και υπερινσουλιναιμία, γ) ενδογενή διαταραχή στη βιοσύνθεση της βισφατίνης και δ) ειδική των ιστών φλεγμονώδη δράση της κυτοκίνης. 2. Είναι πιθανόν ότι στις γυναίκες με το σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών, οι αυξημένες συγκεντρώσεις βισφατίνης δεν σχετίζονται άμεσα με την αντίσταση στην ινσουλίνη και την υπερινσουλιναιμία, που παρατηρείται στο σύνδρομο αυτό. 3. Η ανεξάρτητη θετική συσχέτιση ανάμεσα στις συγκεντρώσεις της βισφατίνης πλάσματος και στα επίπεδα της LH του ορού αντανακλά, ενδεχομένως, τη συμβολή της λιποκίνης αυτής στην παθολογία του άξονα υποθάλαμος – υπόφυση – ωοθήκες, που παρατηρείται στο σύνδρομο των πολυκυστικών ωοθηκών. 4. Η ανεξάρτητη αρνητική συσχέτιση μεταξύ των συγκεντρώσεων της βισφατίνης και των τιμών της SHBG είναι, ενδεχομένως, ενδεικτική μιας συνδυασμένης αρνητικής επίδρασης της παχυσαρκίας και των αυξημένων ανδρογό- νων στην παραγωγή της SHBG, 5. Οι συγκεντρώσεις της βισφατίνης στις μάρτυρες έδειξαν σημαντική συσχέτιση της λιποκίνης αυτής με τις παραμέτρους της παχυσαρκίας (BMI, W, W/H). Επομένως, στην ομάδα των μαρτύρων τα ευρήματα αυτά μπορεί να αποδοθούν στην αυξημένη παραγωγή βισφατίνης, αλλά και των περισσότερων λιποκινών, που παράγονται από τον λιπώδη ιστό.
description: The polycystic ovarian syndrome (PCOS) is the most common endocrinological disturbance of women of the reproductive age group. Approximately 5-10% of women of this age group are affected. The classical definition of PCOS includes the combination of biochemical hyperandrogeneamia or hyperandrogonism (clinical manifestations of hyperandrogenaemia with normal levels of serum androgens) and chronic anovulation, in the absence of any other conditions with similar clinical and laboratory picture [National Institute of Health (NIH) 1990]. The two recent PCOS definitions [Rotterdam 2003 &amp; Androgen Excess Society 2006] included in this definition of PCOS the criterion of polycystic appearance of the ovaries on ultrasound. Although this ultrasound finding is present in 75% of women with polycystic ovarian syndrome, its diagnostic significance is still not fully accepted by a significant body of expert opinion. It is noteworthy, that the isolated finding of polycystic ovarian appearances on ultrasound is not sufficient to set the diagnosis of this syndrome. Visfatin is a recently described lipocin which is produced by visceral adipose tissue. This hormone has got double action; on the one hand it facilitates adipose tissue generation, while on the other has got insulin like activity. Visfatin may be part of the mechanism that facilitates adipose tissue storage in the upper body or may represent a feedback mechanism for the prevention of the deleterious effect of splachnic adipose tissue increase to insulin sensitivity, or finally may be a marker of increased splachnic adipose tissue formation and cardiovascular risk. The contradictory actions of visfatin, the facilitation of splachnic adipose tissue formation and its insulin like qualities that is, mean that high visfatin values should be interpreted as either favourable in terms of diabetes mellitus treatment or unfavourable in terms of treatment of obesity. As visfatin has been accepted as a possible link between splachnic adipose tissue storage and the development of diabetes mellitus, the present study has been designed with the following objectives: a) the measurement of serum visfatin levels of PCOS women with normal Body Mass Index (BMI) and b) the evaluation of the possible association between visfatin concentration and the hormonal and metabolic parameters of PCOS. In total, 73 women, recruited from the outpatient clinic of the Third Department of Obstetrics and Gynaecology of the Ippokrateion Hospital of Thessaloniki, were included. These women attended because of menstrual disorders, concerns about their appearance suggestive of hyperandrogenaemia (hirsuitism, oiliness of the skin, acne, male pattern alopecia) or because of male factor infertility. These 73 women were divided in three groups: a) the first group consisted of 25 women with PCOS, aged 15-31 years with normal BMI (range 18.5-24.9 Kg/m2, mean 22.09 + 0.41 Kg/m2), b) the second group consisted of 24 women of increased BMI, aged 27,71±1,08 years and with BMI of 30.24 + 0.92 Kg/m2 and c) the third group consisted of 24 women of normal weight, aged 24.31 + 0.90 years, with BMI of 21.62 + 0.38 Kg/m2. The women of the first group were diagnosed with PCOS following extensive clinical and laboratory assessment. The women of the second and of the third group served as controls. These were healthy women with regular cycles of 28 + 2 days duration (serum progesterone of &gt;10 ng/ml on two consecutive menstrual cycles), without biochemical hyperandrogenaemia or hyperandrogonism and without polycystic ovarian appearances on ultrasound. None of the women of all three groups present with galactorhea or systematic conditions that could influence the function of the genital axis. All women had early follicular phase levels of FSH, LH, PRL, T, Δ4-Α, DHEA-S, 17α -ΟΗ-P, SHBG, glucose, insulin and visfatin estimated. In addition, the ratio of visfatin to insulin, the FAI, the ratio of glucose to insulin and the HoMAIR and QUICKI indexes were estimated. The visfatin concentrations and the visfatin to insulin ratio were significantly higher for women with PCOS and normal BMI in comparison to the controls both with normal and with increased BMI. The plasma visfatin concentrations showed a positive correlation with LH, Δ4-Α and FAI levels and a negative correlation with SHBG levels. LH and SHBG levels were the only independent factors that determined the concentrations of visfatin. In the two control groups, visfatin concentrations had a positive correlation with obesity indicators (BMI, Waist/Hip). The results of the present study lead to the following conclusions: 1. The higher visfatin concentrations in normal weight PCOS women could mean: a) a pathological mechanism of visfatin signal transmission to target tissues in insulin resistance conditions, b) a visfatin offsetting function in the specific insulin resistance of tissues and hyperinsulinaemia, c) endogenous disturbance of visfatin biosynthesis and d) tissue specific inflammatory action of cytokine. 2. It is possible that in PCOS women, the increased visfatin concentrations are not directly related to the insulin resistance and hyperinsulinaemia that are observed in this syndrome. 3. The independent positive correlation between visfatin plasma concentrations and LH levels, probably reflects the contribution of this lipocine in the hypothalamus-hopophysis axis disturbance that is seen in this syndrome. 4. The independent negative correlation between visfatin concentrations and SHBG values, is probably indicative of a combined negative influence of obesity and increased androgens in the production of SHBG. 5. Visfatin concentrations in the control groups showed a significant correlation of this lipocin with parameters of obesity (BMI, W, W/H). Therefore, in the control group, these findings could be attributed to the increased production of visfatin, as well as most lipocines, that are produces by adipose tissue.