Μια πραγματιστική προσέγγιση της ‘παιδικής’ φιλοσοφίας: John Dewey και επικοινωνιακή εκπαίδευση
Creators: name: Παπαθανάκου, Ευστρατία-Χρυσαυγή Αθανασίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Φιλοσοφία για Παιδιά
Πραγματιστική-επικοινωνιακή εκπαίδευση
Δημοκρατική τάξη
Philosophy for Children
John Dewey
Pragmatic – communicative education
Democratic classroom

description: The aim of this thesis is to offer an approach to “children’s” philosophy through the pragmatic and communicative way of education. The author initially presents the up to date trends and general reforms of “children’s” philosophy, states the main philosophical approaches referring to the position and abilities of children as fostered through the pragmatic approach of communicative education. The author focuses on the philosophical movement of pragmatism and more specifically on the educational views of John Dewey. In detail, the first part of the dissertation examines the main terminology e.g. instrumentalism, experience and democracy which is the foundation and the means of promoting progressive education. New education, the role of the teacher and the Curriculum –as were introduced by Dewey at his time– and the characteristics that must rule their relation interaction and continuity; are necessary tools for creating a successful democratic classroom. The aim of the pragmatic – communicative education is to present the democratic attitude of life which will impel the person to a more cooperative and active perception of reality. Today’s needs and the changes that have been implemented not only in the educational system but generally, in society, call for the implementation of such a demand in the Greek educational system. Leaving the past behind, the author moves to the second part of the dissertation. The author’s aim is to examine and present the value of a philosophical course, always combined with the other courses taught in primary school. To prove this argument, the author first examines the value and importance of such a course, as envisioned by Matthew Lipman, a founder member of “Philosophy for Children”. The author also examines the level of psychological and linguistic ability of the child, as examined by influential developmental psychologists, aiming to show the child’s ability for abstract thinking. Furthermore, the author focuses on the importance of an appropriate school environment as well as on the need for “fostering” reflection to promote a more substantial and democratic education. Finally, in the third part of the dissertation the author suggests different pragmatic – philosophical ways of approaching and forming a philosophy course, as well as specific implementation activities for the educator. However, apart from the recommended activities, the author attempts to implement some of these activities in primary school classrooms aiming to observe and record the reciprocation and interest of the students. The author supports that “Philosophy for Children” is an important demand of our society, as solely with its contribution can we achieve a substantial democratic classroom
description: Σκοπός της διατριβής ήταν η ανάδειξη και η προσέγγιση της ‘παιδικής’ φιλοσοφίας μέσα από το πρίσμα του πραγματιστικού και επικοινωνιακού τρόπου διαπαιδαγώγησης. Αφού προλογίσαμε τις μέχρι στιγμής απόψεις και γενικές μεταρρυθμίσεις της ‘παιδικής’ φιλοσοφίας, παραθέσαμε τις κύριες φιλοσοφικές θεωρήσεις που αφορούν τη θέση και τις ικανότητες του παιδιού, όπως αυτές προωθούνται μέσα από την πραγματιστική προσέγγιση της επικοινωνιακής εκπαίδευσης. Εστιάσαμε στο φιλοσοφικό κίνημα του πραγματισμού και πιο ειδικά στην βασική παιδαγωγική θέση του John Dewey. Αναλυτικότερα, σ’ αυτό το πρώτο μέρος της εργασίας διερευνώνται όροι όπως ο ινστρουμενταλισμός, η εμπειρία και η δημοκρατία που αποτελούν τη βάση και τα μέσα προώθησης της προοδευτικής εκπαίδευσης. Η νέα εκπαίδευση, ο ρόλος του δάσκαλου και το Αναλυτικό Πρόγραμμα –όπως τα εισήγαγε ο Dewey την εποχή του– και τα χαρακτηριστικά που χρειάζεται να διέπουν τις μεταξύ τους σχέσεις αλληλεπίδραση και συνεχεία˙ αποτελούν απαραίτητα υλικά για την επιτυχή δημιουργία της δημοκρατικής τάξης. Στόχος της πραγματιστικής-επικοινωνιακής εκπαίδευσης είναι η ανάδειξη της δημοκρατικής στάσης ζωής που θα ωθήσει το άτομο σε μια πιο συνεργατική και ενεργή αντίληψη των πραγμάτων. Οι ανάγκες της εποχής και οι αλλαγές που έχουν επέλθει όχι μόνο στο εκπαιδευτικό σύστημα αλλά στην κοινωνία γενικότερα επιτάσσουν πια την υλοποίηση ενός τέτοιου αιτήματος στο εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας. Αφήνοντας πίσω μας το παρελθόν περνάμε στο δεύτερο μέρος της εργασίας. Στόχος μας είναι η εξέταση και η ανάδειξη της αξίας της εφαρμογής ενός μαθήματος φιλοσοφίας, πάντα σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα μαθήματα, στο δημοτικό σχολείο. Για να τεκμηριωθεί αυτή η τοποθέτηση αρχικά εξετάστηκε η θέση και η σημασία ενός τέτοιου μαθήματος, όπως το οραματίστηκε ο Matthew Lipman, ο οποίος αποτέλεσε ιδρυτικό μέλος του κινήματος “Φιλοσοφία για Παιδιά”. Μετέπειτα διερευνήσαμε το επίπεδο της ψυχολογικής και γλωσσικής ικανότητας του παιδιού όπως αυτές ερευνήθηκαν από σημαντικούς αναπτυξιακούς ψυχολόγους, με σκοπό την ανάδειξη της δυνατότητας του παιδιού να σκέφτεται αφηρημένα. Συνεχίζοντας, εστιάσαμε στην σημασία ύπαρξης του κατάλληλου σχολικού περιβάλλοντος, όπως και στην ανάγκη “καλλιέργειας” του αναστοχασμού για την προώθηση μιας πιο ουσιαστικής και δημοκρατικής εκπαίδευσης. Τέλος, στο τρίτο μέρος της διπλωματικής εργασίας προτείνονται διάφοροι πραγματιστικοί-φιλοσοφικοί τρόποι προσέγγισης και διαμόρφωσης ενός μαθήματος φιλοσοφίας, καθώς και συγκεκριμένες δραστηριότητες εφαρμογής για τον εκπαιδευτικό. Εκτός όμως από τις προτεινόμενες δραστηριότητες, προβήκαμε και στην απόπειρα εφαρμογής μερικών από αυτών σε τάξεις του δημοτικού, με στόχο την παρατήρηση και την καταγραφή της ανταπόκρισης και του ενδιαφέροντος των μαθητών. Υποστηρίζουμε, πως η “Φιλοσοφία για Παιδιά” αποτελεί ένα σημαντικό αίτημα της εποχής, καθώς μόνο με τη βοήθειά της θα πετύχουμε τη δημιουργία της ουσιώδους δημοκρατικής τάξης