Η ιθαγένεια ως ατομικό (ανθρώπινο) δικαίωμα ή/και έκφανση της κρατικής κυριαρχίας: πρόσφατες εξελίξεις
Creators: name: Κάργιου, Ελισάβετ Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Ιθαγένεια
Ατομικό δικαίωμα
Κρατική κυριαρχία
Nationality
Individual right
State sovereignty

description: Η έννοια της ιθαγένειας περικλείουσα πλείονες εκφάνσεις συνδεδεμένες τόσο με το κράτος όσο και με το άτομο έχει υποστεί ραγδαίες μεταβολές κατά την εξελικτική πορεία του διεθνούς δικαίου. Με την πρόοδο του τομέα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τις αυξανόμενες ανησυχίες για το συνεχώς διευρυνόμενο φαινόμενο της ανιθαγένειας τα ζητήματα περί χορήγησης και απώλειας ιθαγένειας έχουν πλέον καταστεί αντικείμενο ενδιαφέροντος και της διεθνούς έννομης τάξης υπερβαίνοντας τον αποκλειστικό τομέα εσωτερικής δικαιοδοσίας των κρατών. Ένα φαινομενικά νέο δικαίωμα, αυτό της ιθαγένειας, ξεκίνησε να αναδύεται τόσο ως αυτοτελές και αυθύπαρκτο δικαίωμα όσο και ως προϋπόθεση για την απόλαυση έτερων δικαιωμάτων. Στο πλαίσιο της παρούσας διπλωματικής εργασίας εξετάζεται η συμβατική και εθιμική θεμελίωση αυτού, όπως επίσης και οι πιθανές παραβιάσεις κανόνων διεθνούς δικαίου σε περίπτωση αποστέρησης ή αναγνώρισής του, ενώ πραγματοποιείται και μια σύντομη αναφορά στο καθεστώς νομικής προστασίας των θιγόμενων ατόμων, προκειμένου να αναδειχθεί η ανεπάρκειά του. Ειδικότερα, παρουσιάζονται η κρατική πρακτική αφαίρεσης ιθαγένειας από μέλη τρομοκρατικών οργανώσεων, η άρνηση χορήγησης ιθαγένειας άμεσα συνδεόμενη με τη διακριτική μεταχείριση σε βάρος συγκεκριμένων πληθυσμιακών ομάδων και τελικώς η χορήγηση ιθαγένειας υπό αμφίβολους όρους και κίνητρα, ώστε να διαπιστωθεί η τυχόν αντιταξιμότητα αυτής απέναντι σε τρίτα κράτη. Μέσα από τη μελέτη των ανωτέρω περιπτώσεων προκύπτει η μετατροπή του θεσμού της ιθαγένειας από στενό δεσμό μεταξύ πολίτη και κράτους, ο οποίος αντικατοπτρίζει την ιστορική, κοινωνική, πολιτική και οικονομική σύνδεση αυτών, σε ευκόλως χειραγωγίσιμο εργαλείο και αναδύεται η ανάγκη επαναπροσδιορισμού του θεσμού και θωράκισης και ενίσχυσης του ισχύοντος προστατευτικού πλαισίου μιας εκ των πλέον ευάλωτων ομάδων, αυτής των ανιθαγενών.
description: The notion of citizenship, including several aspects connected to both the state and the individual, has undergone rapid changes during the evolutionary course of international law. With the progress of the human rights’ field and the growing concerns about the ever-expanding phenomenon of statelessness, the issues of granting and losing citizenship have now become the subject of interest in the international legal order, going beyond the states’ domain réservé. An apparently newly established right, the right to nationality, began to emerge both as an independent and self-existent right and as a condition for the enjoyment of other rights. In the context of the present thesis, its contractual and customary foundation is examined, as well as the possible violations of international law in the event of its deprivation or recognition, while a brief reference is also made to the legal protection regime of the affected individuals, to highlight its inadequacy. In particular, the state practice of removing citizenship from members of terrorist organizations, the refusal to grant citizenship directly linked to the discriminatory treatment at the expense of specific populations and finally the granting of citizenship under dubious conditions and motives, in order to establish its potential opposability effect vis-à-vis third states, are presented. Through the study of the above-mentioned cases, the transformation of the concept of citizenship from a close bond between citizen and state, which reflects their historical, social, political and economic connection, into an easily manipulated tool, becomes evident and the need for its redefinition and the reinforcement of the current legal framework for the protection of one of the most vulnerable groups, the stateless, emerges.