Η αρχή της μη επαναπροώθησης (non-refoulement) στο Διεθνές Δίκαιο και ζητήματα κρατικής ευθύνης
Creators: name: Καναράκης, Σωτήριος Ευαγγέλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Αρχή της μη επαναπροώθησης
Δίκαιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων
Κρατική ευθύνη
Non-refoulement
Human rights
State responsibility

description: Τα νομικά ζητήματα και οι προκλήσεις που θέτει η ερμηνεία και η εφαρμογή της αρχής της μη επαναπροώθησης αποτελούν ένα αρκετά σύνθετο έργο εξαιτίας κυρίως των διαφορετικών θεωρητικών και νομολογιακών προσεγγίσεων γύρω από το πεδίο εφαρμογής της εν γένει, της σχετικής κρατικής πρακτικής αποφυγής της διεθνούς ευθύνης, της εθιμικής της κατοχύρωσης, καθώς και της διασύνδεσής της με το διεθνές δίκαιο των δικαιωμάτων του ανθρώπου και με το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο. Κύριο σκοπό της παρούσας μελέτης αποτελεί η ανάδειξη του πολυσχιδούς χαρακτήρα της αρχής της μη επαναπροώθησης κατά τρόπο τέτοιο ώστε να εμπεδωθεί η μεγάλη σημασία που διαδραματίζει όχι μόνο για την προάσπιση της αξιοπρέπειας και της ευημερίας του πρόσφυγα, αλλά κυρίως για την προστασία της ίδιας του της ζωής. Στην παρούσα μελέτη θα αναλυθεί σε ένα πρώτο στάδιο το σύστημα προστασίας που παρέχει η Σύμβαση της Γενεύης του 1951 για τον Καθορισμό του Καθεστώτος των Προσφύγων στους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο, μέσω της συστηματικής ανάλυσης των θεωρητικών και νομολογιακών προσεγγίσεων τόσο του άρθρου 33, όσο και των συναφών άρθρων 31 και 32, καθώς και όλων των μορφών επαναπροωθήσεων, άμεσων ή έμμεσων, στο μέτρο που οι διατάξεις τους εκθέτουν τους ενδιαφερόμενους σε κίνδυνο επαναπροώθησης, το ευρωπαϊκό σύστημα ασύλου, καθώς και η πρόσφατη Συμφωνία Ε.Ε.-Τουρκίας της 18ης Μαρτίου 2016. Στη συνέχεια, ενόψει τόσο της δυναμικής ερμηνείας και εφαρμογής της απαγόρευσης επαναπροώθησης, όσο και ενόψει του ότι οι πρόσφυγες είναι ταυτόχρονα και φορείς ανθρωπίνων δικαιωμάτων, θα εξεταστεί η κατοχύρωση της αρχής της μη επαναπροώθησης από τα θεμελιωδέστερα διεθνή κείμενα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παγκόσμιας και περιφερειακής εμβέλειας, ενώ παράλληλα, θα διερευνηθεί η δυνατότητα εφαρμογής της υποχρέωσης μη επαναπροώθησης των «προσφύγων του πολέμου» στο πλαίσιο του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Στο τελευταίο κομμάτι της μελέτης θα εξεταστεί η δυνατότητα εθιμικής θεμελίωσης της αρχής της μη επαναπροώθησης, είτε σε οικουμενικό, είτε σε περιφερειακό επίπεδο, καθώς και τις επιπτώσεις που θα επιφέρει ένας τέτοιος χαρακτηρισμός στην προστασία των προσφύγων, διερευνώντας παράλληλα το ενδεχόμενο της ανέλιξης της απαγόρευσης επαναπροώθησης σε αναγκαστικό κανόνα του γενικού διεθνούς δικαίου
description: The matters of law and the challenges, that stem from the interpretation and application of the principle of non-refoulement, are quite a complex task, mainly because of the different theoretical approaches and the jurisprudence around the field of its application in general, the relevant state avoidance practice of international responsibility, its customary fortification and its interconnection with international human rights law and international humanitarian law. The main objective of this master thesis is to highlight the multifarious nature of the principle of non-refoulement in such a way so as to consolidate the great significance that it plays, not only in the defense of the dignity and the prosperity of the refugee but mainly for the defense of his own life. This study analyzes in a first stage the system of protection that is being provided by the Geneva Convention of 1951 for the Determination of the Status of Refugees to refugees and asylum seekers, through the systematic analysis of the theoretical approaches and jurisprudence both of the article 33 and the related articles 31 and 32 of the Refugee Convention as well as all forms of refoulement, direct or indirect, in so far as the provisions expose them to a risk of refoulement. In a later stage the thesis will examine the European Asylum System and its related Dublin Regulation, as well as the recent EU-Turkey agreement of 18 March 2016. Subsequently, in view of the dynamic interpretation and the implementation of the refoulement ban and in view of the fact that refugees are at the same time human rights holders, the safeguarding of the principle of non refoulement will be examined by the most fundamental international human rights instruments -both global and regional-. All the while there will be an investigation about the possibility of implementing the non-refoulement obligation for 'refugees of war' within the framework of international humanitarian law. In the last part of this study the possibility of a customary implementation of the principle of non-refoulement will be considered, whether that will be at ecumenical or regional level, as well as the importance for the protection of refugees, while also exploring the possibility of the development of the ban of refoulement to a mandatory rule of general international law (jus cogens)