Κοινωνικές Αναπαραστάσεις της Παιδικής Ηλικίας στα Σχολικά Εγχειρίδια της Γλώσσας της Ε’ και Στ’ Δημοτικού (1949 – 2006)
Creators: name: Σκαρμούτσος, Ιωάννης Αθανάσιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Κοινωνικές Αναπαραστάσεις
Σχολικά Εγχειρίδια
Κοινωνιολογία της Παιδικής Ηλικίας
Social Representations
Schoolbooks
Sociology of Childhood

description: Η συγκεκριμένη ερευνητική εργασία, επιχειρεί να καταγράψει και να αναλύσει μέσα από τον λόγο των κειμένων των Αναγνωστικών και των σχολικών εγχειριδίων του διδακτικού αντικειμένου της Γλώσσας της Ε’ και ΣΤ’ Δημοτικού, της περιόδου 1949 – 2006, κοινωνικές αναπαραστάσεις της παιδικής ηλικίας στο φυσικό αλλά και κοινωνικό περιβάλλον. Στο πρώτο μέρος της εργασίας, το οποίο αποτελεί και το θεωρητικό πλαίσιο, γίνεται προσπάθεια να αποσαφηνιστεί η έννοια της παιδικής ηλικίας τόσο από κοινωνιολογική, όσο και από ιστορική σκοπιά, κάνοντας λόγο για μια πολλαπλή και μη στατική, γραμμική χρονική διάσταση της. Ακόμη, γίνονται ιστορικοινωνικές αναφορές στην πολιτική της Ελλάδας , όσον αφορά το κομμάτι της συγγραφής, διανομής και χρήσης των σχολικών εγχειριδίων στην ελληνική εκπαίδευση, ενώ παράλληλα αναλύεται το πώς τα σχολικά εγχειρίδια αποτελούν φορέα ιδεολογίας και γνώσης. Τέλος, το πρώτο μέρος της εργασίας ορίζει και αναλύει τις κοινωνικές αναπαραστάσεις ως πεδίο έρευνας, το οποίο είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για την κατανόηση κοινωνικών και ψυχολογικών φαινομένων, μέσω των κοινωνικών, πολιτισμικών και ψυχολογικών αναφορών τους. Στο δεύτερο μέρος, το οποίο αποτελεί το ερευνητικό κομμάτι της εργασίας, ορίζονται τα ερευνητικά ερωτήματα, τα προς έρευνα σχολικά εγχειρίδια και Αναγνωστικά, καθώς και οι θεματικοί άξονες των δεδομένων που αντλήθηκαν μέσα από τα σχολικά κείμενα. Οι θεματικοί άξονες διαχωρίστηκαν σε κατηγορίες κοινωνικών αναπαραστάσεων παιδικής ηλικίας, που σχετίζονται με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον, όπως η φύση, το αστικό περιβάλλον, η εκπαίδευση, η οικογένεια, η φιλία, η πατρίδα και η θρησκεία. Η ερευνητική μέθοδος που ακολουθείται είναι η θεματική ανάλυση. Στην συνέχεια αναλύονται τα αποτελέσματα της έρευνας ως προς τους θεματικούς άξονες. Παρατηρήθηκε ότι τα νεώτερα Αναγνωστικά και τα σχολικά εγχειρίδια της Γλώσσας των δύο μεγάλων τάξεων του Δημοτικού Σχολείου, δηλαδή από το 1979 και μετά δίνουν μια διαφορετική προσέγγιση στις σχέσεις του παιδιού με το φυσικό και το κοινωνικό περιβάλλον, η οποία προσομοιάζει με τις αρχές της Νέας Κοινωνιολογίας της Παιδικής Ηλικίας, παρουσιάζοντας μια οπτική του παιδιού ως αυτόνομο δρων υποκείμενο. Τέλος, στο τρίτο μέρος της εργασίας καταγράφονται οι απαντήσεις των ερευνητικών ερωτημάτων που τέθηκαν και τα τελικά συμπεράσματα, τα οποία συμφωνούν με την βιβλιογραφική επισκόπηση ως προς μια μη γραμμική εξέλιξη της παιδικής ηλικίας και για την διαχρονική κοινωνική κατασκευή της. Ακόμη, προτείνονται νέα πεδία για μελλοντική έρευνα.
description: This paper tries to collect and analyze, through the discourse of the texts of fifth and sixth grade’s Language schoolbooks of the period 1949 – 2006, social representations of Childhood both in the nature and the social environment. In the first part, which is the theoretical part of the paper, there is an attempt to define Childhood, both from a sociological and historical perspective, concerning the variations of childhood through the years. Yet, there are historical and sociological concerns of the policy of Greece in the way of writing, distribution and use of the school textbooks in education and it is analyzed how the schoolbooks transfer ideologies and knowledge. The first part of the paper, also, defines and analyzes the social representations as a researching field, explaining its importance in understanding social and psychological phenomena through their social, cultural and psychological concerns. In the second part of the paper, which is the researching part, the research questions, the schoolbooks that they have been included in this research and the thematic axes of the texts’ data are defined. Then, the paper analyzes the research results regarding to the axes. The axes were divided into social representations of Childhood categories that belong either to the nature, either to the social environment, just like the natural environment, the urban environment, education, family, friendship, the idea of homeland and the religion. The research method of this paper is the thematic analysis. It is remarked that the later schoolbooks after 1979 offer a different approach to the relations of the child with the nature and the social environment. This view is very similar to the theories of the New Sociology of Childhood, which presents the child as a social actor. Finally, in the third part of the paper the final answers to the questions of this research and the final conclusions are included, which agree with the bibliography that is viewing Childhood as a social construction. It, also, suggests new fields for future research.