Οι έννοιες της “πόλεως” και του “νόμου” στις νεοελληνικές μεταφράσεις της “Αντιγόνης”: οι περιπτώσεις των Κ.Χ. Μύρη και Σοφίας Νικολαΐδου:
Creators: name: Μαυρίδου, Ζωή Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2014
Subjects: Μετάφραση
Πόλις
Νόμος
Αντιγόνη
Translation
Polis
Nomos
Antigone

description: Σύμφωνα με την ερμηνευτική παράδοση η μετάφραση δεν αποτελεί μία απλή διαδικασία αντικατάστασης κειμενικού υλικού από μία γλώσσα σε μία άλλη. Αντιθέτως, πρόκειται για μία πολύπλοκη, δημιουργική, επιθετική διαδικασία κατανόησης, η οποία ως τέτοια αφήνει τα “ίχνη” της στο παράγωγο κείμενο. Με βάση αυτή τη θεώρηση της μετάφρασης, αντικείμενο μελέτης της παρούσας εργασίας αποτελούν τα “ίχνη” της παρέμβασης των Κ.Χ. Μύρη και Σοφίας Νικολαΐδου στις νεοελληνικές μεταφράσεις της Αντιγόνης του Σοφοκλή. Πιο συγκεκριμένα, η εξέταση των μεταφραστικών αποδόσεων αφορά σε δύο κομβικές και αλληλένδετες έννοιες του σοφόκλειου κειμένου, στις έννοιες της πόλεως και του νόμου. Στο πρώτο κεφάλαιο συζητείται σε θεωρητικό επίπεδο η έννοια της μετάφρασης με έμφαση στην αντιπαράθεση της γλωσσολογικής και της ερμηνευτικής οπτικής, ενώ στο δεύτερο μέρος του κεφαλαίου σχολιάζονται κάποιες από τις ιδιαιτερότητες της μετάφρασης του αρχαίου ελληνικού δράματος ως πεδίου συνάντησης της ενδογλωσσικής και της διασημειωτικής μετάφρασης. Θεωρώντας την κατανόηση αποτέλεσμα της τομής συγχρονίας και διαχρονίας, στο δεύτερο κεφάλαιο εξετάζεται η διαχρονική διάσταση της πρόσληψης της Αντιγόνης, όπως αυτή αποτυπώνεται σε διάφορες θεατρικές και κινηματογραφικές μετα-φράσεις (ή “νέες γραφές”) -σύμφωνα με τους όρους του Ricoeur- του έργου. Το συγκρουσιακό ζεύγος, που εντοπίζει ο Hegel στην καθοριστικής σημασίας ερμηνεία του, αποτελεί τον πυρήνα βάσει του οποίου η Αντιγόνη γράφεται εκ νέου σε διαφορετικά πολιτικά συμφραζόμενα. Η διαχρονική διάσταση της πρόσληψης πλαισιώνει και ως ένα βαθμό εγγράφεται σε κάθε συγχρονική πρόσληψη. Έτσι, στο τρίτο κεφάλαιο περνώντας στη συγχρονική διάσταση και παράλληλα στη στενή έννοια της μετάφρασης σχολιάζονται οι επιλογές των δύο μεταφραστών αναφορικά με την πόλιν και τη διαφορετική σημασία της ανάλογα με το υποκείμενο εκφοράς της (Αντιγόνη, Χορός, Κρέων).Τέλος, στο τέταρτο κεφάλαιο γίνεται μία προσπάθεια ερμηνείας των αποδόσεων που προτείνουν οι δύο μεταφραστές για τις διακρίσεις ανάμεσα στον θεϊκό και τον ανθρώπινο νόμο, ανάμεσα στον νόμο και το κήρυγμα και ανάμεσα στη νομιμότητα και την αυτονομία.
description: According to the tradition of hermeneutics, translation does not constitute a simple process of replacement of textual material from one language to another. It rather consists of a complex, creative and often aggressive process of comprehension, which accordingly leaves its ‘traces’ on the target text. Based on this approach to translation, the essay’s research topic revolves around K.X. Myrisʼs and Sofia Nikolaidou’s ‘traces’ of intervention in the Modern Greek translations of Antigone by Sophocles. More specifically, the examination of translations focuses on two interrelated notions of Sophocles’ text the notions of ‘polis’ and ‘nomos’. The first chapter discusses the notion of translation on a theoretical basis by emphasising the difference between the linguistic and hermeneutic view, while the second part of the chapter comments on certain aspects of the translation of the ancient Greek drama as a field where the intralingual and intersemiotic translations meet. Considering comprehension a result of the intersection between synchrony and diachrony, the second chapter examines the diachronic dimension of Antigone’s reception, as it is captured in various theatre and film trans-lations (or ‘new writings’) – in Ricoeur’s terms– of the play. The conflictive pair, identified by Hegel in his determinative interpretation, constitutes the core axis around which Antigone is written anew in different political contexts. The diachronic dimension of reception encompasses and, to a certain extent, is imprinted in synchronic receptions. Thus, by moving into the synchronic dimension alongside the narrow notion of translation, the third chapter addresses each translator’s choices with reference to the different meanings of polis that vary according to the person who delivers the term (Antigone, Chorus, Creon). Lastly, the fourth chapter attempts to interpret the versions suggested by both translators with regard to the distinctions between divine and human nomos, between nomos and edict and between legitimacy and autonomy.