Σπαραγμένες ρίζες, βρεγμένες στο αίμα: αναπαραστάσεις τόπου και μνήμης σε προσφυγικά μυθιστορήματα του Μεσοπολέμου
Creators: name: Σαμαρά, Τάνια Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Μνήμη
Μικρασιατική Καταστροφή
Προσφυγική εμπειρία
Memory
Asia Minor Disaster
Refugee experience

description: Το ιστορικό γεγονός της Μικρασιατικής Καταστροφής διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό το νεοελληνικό λογοτεχνικό τοπίο των επόμενων δεκαετιών. Επακόλουθη ήταν και η προσέγγιση, ειδικότερα των μυθιστορημάτων, από πολλούς μελετητές, που στόχο είχε την ανάδειξη διάφορων οπτικών της προσφυγικής εμπειρίας. Σκοπό αυτής της μεταπτυχιακής εργασίας αποτέλεσε η εξέταση τριών μυθιστορημάτων μέσα από το πρίσμα της αναπαράστασης της εγκατάστασης των προσφύγων ηρώων τους, υιοθετώντας ως βασικά εργαλεία την ανάλυση του περιεχομένου και τη συγκριτική μελέτη τους. Τα κυρίως αντιπροσωπευτικά του θέματος κείμενα που επιλέχθηκαν είναι Οι Πρώτες Ρίζες της Τατιάνας Σταύρου, η Γαλήνη του Ηλία Βενέζη και Η Παναγιά η Γοργόνα του Στράτη Μυριβήλη και η προσέγγισή τους βασίστηκε σε τρείς κύριους άξονες. Η μελέτη των κειμένων αυτών εκκινεί με τη νοηματική απόδοση των εικόνων της άφιξης των προσφύγων ηρώων στις νέες τους πατρίδες και την αναζήτηση κοινών σημείων στόχευσης στα τρία μυθιστορήματα. Σημαντική κατόπιν θεωρείται η εξέταση της σχέσης τους με τους ντόπιους, επιλογή που εξηγείται από την προσπάθεια για μία σφαιρικότερη πλαισίωση της εμπειρίας των προσφύγων στα νέα εδάφη που κλήθηκαν να κατοικήσουν. Απαραίτητη κρίθηκε, σε αυτό το σημείο, η σύσταση του επιχειρήματος αναφορικά με τη σύνδεση των εποχών και την προσαρμογή των ηρώων στη νέα γη στο μυθιστόρημα της Σταύρου, καθώς πρόσφερε μία διαφορετική οπτική της ριζωματικής διαδικασίας. Στη συνέχεια, προσεγγίστηκε το θέμα της μνήμης ως κατηγορία ανάλυσης του περιεχομένου των κειμένων. Οι ταξινομήσεις που προέκυψαν από αυτό επέτρεψαν μία ολιστική επισκόπηση με σαφείς βηματισμούς και ευδιάκριτα όρια για την ανάδειξη των μνημονικών σημείων στην πορεία της ερμηνευτικής προσέγγισης των μυθιστορημάτων. Τα συμπεράσματα που προέκυψαν πρόσφεραν νέες και ποικίλες προοπτικές ως προς τη θεώρηση της μνημονικής διαδικασίας, στοχεύοντας στη διάθεση πλείστων παραδειγματικών μονάδων. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της εργασίας ερευνήθηκε η ανάδειξη της ριζωματικής συνθήκης των προσφύγων ηρώων μέσα από συγκεκριμένες στάσεις στην αφήγηση των κειμένων. Όλα τα στάδια της ριζωματικής αυτής πορείας είχαν ως στόχους την αξιολόγηση της διαδικασίας προσαρμογής των ηρώων και τη συσχέτισή της με την κατάκτηση της επιθυμητής για όλους γαλήνης.
description: ριζωματικής διαδικασίας. Στη συνέχεια, προσεγγίστηκε το θέμα της μνήμης ως κατηγορία ανάλυσης του περιεχομένου των κειμένων. Οι ταξινομήσεις που προέκυψαν από αυτό επέτρεψαν μία ολιστική επισκόπηση με σαφείς βηματισμούς και ευδιάκριτα όρια για την ανάδειξη των μνημονικών σημείων στην πορεία της ερμηνευτικής προσέγγισης των μυθιστορημάτων. Τα συμπεράσματα που προέκυψαν πρόσφεραν νέες και ποικίλες προοπτικές ως προς τη θεώρηση της μνημονικής διαδικασίας, στοχεύοντας στη διάθεση πλείστων παραδειγματικών μονάδων. Στο τρίτο και τελευταίο μέρος της εργασίας ερευνήθηκε η ανάδειξη της ριζωματικής συνθήκης των προσφύγων ηρώων μέσα από συγκεκριμένες στάσεις στην αφήγηση των κειμένων. Όλα τα στάδια της ριζωματικής αυτής πορείας είχαν ως στόχους την αξιολόγηση της διαδικασίας προσαρμογής των ηρώων και τη συσχέτισή της με την κατάκτηση της επιθυμητής για όλους γαλήνης. The historical event of Asia Minor disaster in 1922, shaped, in a large extent, the modern Greek literature landscape for the coming decades. Consequently, many researchers and scholars in the field of novel research sought to highlight the various aspects of refugee experience. By adopting the theoretical tools of content analysis and comparative study this thesis seeks to investigate three novels of that period under the prism of the representation of their refugee characters’ settlement. The works that have been chosen are: Oi Protes Rizes by Tatiana Stavrou, Galini by Ilias Venezis and I Panagia i Gorgona by Stratis Myrivilis and their interpretation was based on three fundamental chapters. The first step in this investigation is to explore the notional adaptation of the images of the refugees’ arrival in their new homelands in an effort to emphasize the common targeting points in the three novels. Moreover, I endeavor to shed light on the relationship between refugees and natives in an effort to shape a fully fledged account of the refugees’ experience in the new land, where they have been forced to emigrate. In this respect, the grounding of the argument about the connection between the seasons of the year and the adjustment of the refugee characters to the new land is considered necessary, as it offers a different point of view on the rooting process. In the following chapter, I focus on the topic of memory, seeing it as a category of content analysis of the three novels. The further categorizations deriving from this particular focus enables a holistic survey with clear steps and well-defined boundaries, so as to highlight the mnemonic points, which we came across, in the course of the novels’ interpretative approach. Their conclusions offer new and various perspectives concerning the overview of mnemonic process, aiming at the quotation of many illustrating points. On the third and last part of this dissertation, I emphasize the rooting pathway of refugee characters, through specific stops throughout the texts’ narration. The main goal of all the different phases of the rooting process is the evaluation of the characters’ adjustment process to their new life and its correlation with everyone’ s desired acquisition of serenity.