Η χρήση διατροφικών και εργογόνων συμπληρωμάτων σε Έλληνες αθλητές και αθλήτριες του κλασσικού αθλητισμού
Creators: name: Ζίκος, Δημήτριος Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Συμπληρώματα διατροφής
Eργογόνες ουσίες
Kλασσικός αθλητισμός
Στίβος
Έλληνες αθλητές
Φαρμακοδιέγερση
Dietary supplements
Ergogenic substances
Athletics
Track and field
Greek athletes
Doping

description: Η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής (ΣΔ) και νομίμων εργογόνων ουσιών (ΕΟ) από αθλητές του κλασσικού αθλητισμού παγκοσμίως είναι ευρεία και αποτελεί κατά γενική ομολογία συνήθη τακτική, αν και τα ερευνητικά δεδομένα υποστηρίζουν την αποτελεσματικότητα μερικών μόνο εξ αυτών. Η παρούσα μεταπτυχιακή εργασία έχει σκοπό τη διερεύνηση του φαινομένου λήψης συμπληρωμάτων διατροφής και νομίμων εργογόνων ουσιών από Έλληνες αθλητές και αθλήτριες του κλασσικού αθλητισμού, που αγωνίζονται σε υψηλό επίπεδο. Ως τέτοιο ορίστηκε η συμμετοχή σε Πανελλήνιο πρωτάθλημα και διοργανώσεις στο εξωτερικό. Στην έρευνα συμμετείχαν τελικώς 214 Έλληνες αθλητές και αθλήτριες στίβου, ηλικίας 15 – 48 ετών, με τουλάχιστον μία συμμετοχή σε Πανελλήνιο πρωτάθλημα ή σε αγωνιστική διοργάνωση ανώτερου επιπέδου. Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω διανομής στους αθλητές σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή ανώνυμου ερωτηματολογίου 33 ερωτήσεων, το οποίο δομήθηκε σε τρεις ενότητες. Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει γενικές πληροφορίες, όπως σωματομετρικά στοιχεία, είδος αγωνίσματος και έτη προπόνησης, το επίπεδο εκπαίδευσης, την υψηλότερη διάκριση και την κατάσταση υγείας των αθλητών. Η δεύτερη ενότητα αφορά τη λήψη ή μη λήψη, μόνο των νόμιμων διατροφικών ή/και εργογόνων συμπληρωμάτων και το είδος αυτών, τους λόγους λήψης και τα κριτήρια επιλογής των ουσιών, την επίδρασή τους στην αθλητική απόδοση και την εμφάνιση τυχόν παρενεργειών. Η τρίτη ενότητα περιέχει ερωτήσεις κρίσεως – γνώσεων σχετικά με τα συμπληρώματα διατροφής και τις εργογόνες ουσίες καθώς και τη φαρμακοδιέγερση (doping) και τις επιπτώσεις αυτής στην υγεία. Ελήφθησαν συνολικά 226 απαντήσεις, 81 έντυπα ερωτηματολόγια και 145 ηλεκτρονικά ως φόρμα Google. Στην τελική αξιολόγηση συμπεριελήφθησαν 214 έγκυρες απαντήσεις από 113 άνδρες και 101 γυναίκες. Ειδικότερα, το 16,82% των αθλητών είχαν διεθνείς συμμετοχές, 37,85% ήταν Πανελληνιονίκες και 45,33% είχαν συμμετοχή σε Πανελλήνιο πρωτάθλημα. Η πλειοψηφία αυτών (56,08%) φοιτούσαν σε ιδρύματα Τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Το 70,1% (n=150) των συμμετεχόντων δήλωσαν ότι κάνουν χρήση ΣΔ και ΕΟ (άνδρες: 42,5%, γυναίκες: 27,6%). Το 87,8% των χρηστών λαμβάνει συνδυασμό ΣΔ και ΕΟ (2 – 12) με τις βιταμίνες να αποτελούν το συχνότερα προσλαμβανόμενο ΣΔ (63,7%, n=138). Ο προπονητής (42,86%) αποτελεί το κύριο άτομο που αρχικά συνέστησε τη χρήση και ακολουθεί ο ιατρός (21,09%). Το 16,33% αναφέρουν χρήση ΣΔ και ΕΟ αυτοβούλως και μόλις το 2,72% κατόπιν σύστασης διατροφολόγου. Η ανταπόκριση στον όγκο προπόνησης (23%), η βελτίωση της απόδοσης (20%) και ο συνδυασμός αυτών (23%) αποτελούν τους κύριους λόγους λήψης. Το 84,7% (n=116) των ληπτών διαπίστωσε βελτίωση της απόδοσης, ενώ το 9,2% (n=13) των χρηστών ανέφερε παρενέργειες κατόπιν λήψης ΣΔ και ΕΟ. To 45,7% των συμμετεχόντων θεωρεί πως οι βιταμίνες έχουν εργογόνο δράση. Τέλος, το 19,62% του δείγματος της έρευνας (n=214) εμφάνισε προδιάθεση στη φαρμακοδιέγερση για την επίτευξη νίκης σε πολύ υψηλό επίπεδο αγώνων. Διαπιστώθηκε ότι η μεγάλη πλειοψηφία των Ελλήνων αθλητών κλασικού αθλητισμού υψηλού επιπέδου στην έρευνα κάνουν χρήση κάποιου διατροφικού συμπληρώματος ή/και εργογόνου ουσίας ή και συνδυασμό αυτών. Αυτοί που ξεκίνησαν τη λήψη ΣΔ ή και ΕΟ κατόπιν σύστασης διατροφολόγου αποτελούν μειοψηφία. Ως κύριος λόγος λήψης αναφέρεται η βελτίωση της αθλητικής απόδοσης και η ανάγκη για ανταπόκριση στον όγκο προπόνησης. Το γνωστικό επίπεδο των αθλητών της μελέτης σχετικά με τις ουσίες που έχουν επιστημονικά αποδεδειγμένη εργογόνο δράση είναι χαμηλό. Αξιοσημείωτο, όσο και ανησυχητικό, είναι το εύρημα ότι ένας στους πέντε αθλητές, στο σύνολο του δείγματος, δείχνει προδιάθεση λήψης κάποιας απαγορευμένης ουσίας προκειμένου να αποκτηθεί Ευρωπαϊκό, Παγκόσμιο ή Ολυμπιακό μετάλλιο, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη πληρέστερης ενημέρωσης και καλύτερης εκπαίδευσης των αθλητών στίβου, από νεαρή ακόμη ηλικία, προς αποφυγή της φαρμακοδιέγερσης και των επιπτώσεων αυτής στην υγεία και την αθλητική σταδιοδρομία.
description: The use of nutritional supplements (NS) and legal ergogenic substances (ES) from Track and Field athletes around the globe is wide and common practice although scientific evidence supports the efficacy of only limited of those. The purpose of this study was to investigate the use of NS and legal ES amongst high level Track and Field Greek athletes. Participation in Panhellenic championships or competitions abroad was considered as “high level”.The subjects that took part in the study were Greek track and field athletes, 15 – 48 years old, having participated in at least one Panhellenic championship or higher level of competition. Data were collected through an anonymous questionnaire (33 questions) distributed to the athletes in paper or electronic format (Google form). The questionnaire consisted of three units: the first unit included general information such as somatometric values, the specific sport event and years of training, education level, highest distinction and health status. The second one involved the use or non-use of legal NS and ES, major reasons and criteria for use, their effect on athletic performance and potential side effects. The third unit tested the knowledge and judgement of the participants on evidence based use of NS and ES and on the sensitive issue of doping and its health side effects. Overall 226 answers were collected, 81 in paper format and 145 Google forms. The final analysis included 214 valid questionnaires with relevant answers from 113 men and 101 women. Namely, 16.82% of them had participated in international competitions, 37.85% had won a medal in Panhellenic championship and 45.33% had participated at least in one. The majority of the study participants (56.08%) were 3rd grade education (university) students. 70,1% of the study participants reported use of NS and/or ES or a combination of both (&gt;85% of users). Trainers (42.86%) were the main influencers for athletes to start using NS and ES, followed by physicians (21.09%), whereas 16.33% of users reported voluntarily use and only 2.72% use following a nutritionist’s advice. Overcoming training volume (23%), improving performance (20%) or both of them (23%) were the main reasons for use. An alarming percentage amongst NS and ES users (19.62%) showed tendency to doping should they compete to win in elite level competitions.It is concluded that the vast majority of high level Greek Track and Field athletes do use NS and ES or a combination of both. A minority of them started use after a nutritionist’s advice. The major reason for use is enhanced performance and the need to withstand greater training volume. A remarkable as well as a disturbing finding of this study is a considerable predisposition (1 out of 5) among users of NS and ES in taking a banned substance in order to acquire a European - World Championship or Olympic medal. This stresses out the need for thorough information and decision making about doping and its consequences on health and athletic career.