Η Εσχατολογία του Σώματος κατά τον Άγιο Γρηγόριο Παλαμά:
Creators: name: Harper, Reuben (π. Δημήτριος Χάρπερ)
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Αγ. Γρηγόριος Παλαμάς
Εσχατολογία
Οντολογία
St. Gregory Palamas
Eschatology
Ontology

description: Η μελέτη αυτή σκοπεύει να εξετάσει τις ανθρωπολογικές προϋποθέσεις του Αγίου Γρηγορίου Παλαμά και τον τρόπο κατά τον οποίο η άποψή του επιτρέπει μία θεολογική προσέγγιση η οποία δεν περιέχει μόνο το σώμα ως ουσιαστικό μέρος του ανθρωπίνου όντος, αλλά και το εισάγει στην συμμετοχή της αληθινής ζωής του ακτίστου Θεού. Ο Άγιος Γρηγόριος, ακολουθώντας την πατερική παράδοση, απορρίπτει τον Ελληνο-μονισμό παρά την Βιβλική κοσμολογία και υποστηρίζει την ιδέα της δημιουργίας εκ του μη όντος και την εσχατολογική και ενυποστατική θεωρία της ανθρώπινης φύσης. Επομένως, το ανθρώπινο ον είναι απόλυτα κτιστό κατά την φύση του και, επιπλέον, είναι πλασμένο ως υπόσταση, τουτέστιν ως σύνθετο ον το οποίο αποτελεί δύο ενυπόστατα—ψυχή και σώμα—που δεσμέυονται ακόμη και στον φυσικό θάνατο. Η Πτώση και η απόκτηση των «δερμάτινων χίτωνων» δεν συμβαίνει ως το αποτέλεσμα της ενσάρκωσης της αθάνατης ψυχής στην βρόμικη υλική μορφή, αλλά μάλλον συντελείται ως μία αλλαγή του τρόπου υπάρξεως της ανθρώπινης υπόστασης κατά την οποία η ψυχή και το σώμα υποτάσσονται στα αποτελέσματα του πνευματικού θανάτου. Το κέντρο της μελέτης αυτής είναι η Χριστοκεντρική κοσμολογία του Παλαμά, τα αποτελέσματα της οποίας είναι πολύ κρίσιμα για μία κατανόηση της εσχατολογίας του σώματος. Το γεγονός του Χριστού δεν είναι μόνο η λύτρωση της ανθρώπινης φύσης, αλλά είναι μία αιώνια θεία πρόθεση, ο σκοπός της οποίας είναι η θέωση όλης της ανθρώπινης φύσης, ψυχής και σώματος, διά της ένωσης του κτιστού και ακτίστου στην Σάρκωση. Ο Χριστός είναι η εκπλήρωση της δημιουργίας και γίνεται το έσχατον, το οντολογικό τέλος για όλη την ανθρωπότητα. Ο Παλαμάς τονίζει ότι όλες οι διαστάσεις της ανθώπινης φύσης θεώνονται διά της Σάρκωσης και ότι η σάρξ του Χριστού δεν συμμετέχει μόνο στην άκτιστη ζωή αλλά και την αποκαλύπτει στην υπόσταση του Κυρίου. Η ανθρώπινη οντολογία άρα συγκεντρώνεται επί το εσχατολογικό γεγονός της Σάρκωσης και τα οικονομικά έργα του Χριστού. Η εργασία επίσης εξετάζει την ασκητική θεολογία του Παλαμά καθώς και την διδασκαλία του για την προσευχή και ησυχία στο φως της Χριστοκεντρικότητάς του και της πεποίθησής του στην εσχατατολογική θέωση του σώματος. Η προσευχή και η πράξη της άσκησης αποδεικνύονται ότι είναι η προσπάθεια να αναλάβει την χάρη η οποία προσφέρεται από τον Χριστό διά του γίγνεσθαι, όπως λέει ο ίδιος ο Παλαμάς, «σύσσομος» μαζί Του. Έτσι, η έκσταση είναι ένα γεγονός που περιλαμβάνει και το φυσικό σώμα μέσω της οποίας ο άνθρωπος κατά την ολοκλήρωσή του λαμβάνει μία αλλαγή του τρόπου υπάρξεώς του και γεύεται την εσχατολογική εκπλήρωση. Ο Παλαμάς τολμάει να ισχυριστεί ότι αυτή η εσχατολογική εκπλήρωση δεν είναι τίποτα αλλό από την απόλυτη θέωση του ανθρώπου, ψυχής και σώματος, κατά την οποία γίνεται «ομόθεος». Τέλος, η μελέτη κλείνει με την σύντομη εξέταση της διδασκαλίας του Παλαμά για την σωματική ανάσταση, η οποία λειτουργεί ως ένα ουσιαστικό κριτήριο για την εσχατολογική του αντίληψη προς το σώμα.
description: This study aspires to be an examination of the anthropological presuppositions of St. Gregory Palamas and the way in which his views give rise to a theological approach which not only includes the body as an inherent part of the human being, but also allows it entrance into participation in the very life of uncreated God. St. Gregory, following in the wake of Patristic tradition, rejects Hellenic monism in favor of a Biblical cosmology by arguing for creation ex nihilo and an enhypostasized and eschatological approach to human nature. Consequently, the human being is entirely created by nature and, moreover, is created as a hypostasis, that is, a composite consisting of two enhypostata, soul and body, which are indissolubly bound to one another even in the face of death. The Fall and the acquisition of the “coats of skin” occurs not as a result of the incarnation of an immortal soul in gross material form, but rather as a change of the human hypostasis’ mode of existence in which both soul and body are subjected to the effects of spiritual death. Central this study is Palamas’ Christocentric cosmology, the consequences of which are critical to an understanding of his eschatology of body. Τhe Christ event is not merely redemption of human nature, but is also as an eternal divine intention, the purpose of which is the deification of man’s entire nature, both soul and body, through the union of created and uncreated in the Incarnation. Christ is the fulfillment of creation and becomes the eschaton, the ontological telos for all humanity. Palamas is careful to stress that all aspects of human nature are deified through the Incarnation and that the very flesh of Christ not only participated in, but also revealed the uncreated life within the hypostasis of the Lord. Human ontology therefore centers upon the eschatological event of the Incarnation and the economic works associated with it. The study examines both Palamas’ ascetic theology as well as his teaching on prayer and hesychia in light of his Christocentricity and his belief in an eschatological deification of body. Both prayer and ascetic practice are shown to be an endeavor to assimilate the grace offered by the Incarnate Christ through becoming, as Palamas himself says, concorporeal with Him. Ecstasis is thus an event that includes the physical body and in which man in his totality experiences a change of his mode of existence and tastes eschatological fulfillment. Palamas daringly asserts that this eschatological fulfillment is nothing less than the complete deification of man, soul and body, and his becoming “homotheon.” Finally, the study closes with a brief examination of the Palamas’ teaching on the bodily resurrection, which functions as an essential criterion for his eschatological perspective towards body.