Διδάσκαλοι του Γένους και η συμβολή τους στην προετοιμασία της Επανάστασης του 1821
Creators: name: Σπηλιοπούλου, Κωνσταντίνα Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ευρωπαϊκός Διαφωτισμός
Νεοελληνικός Διαφωτισμός
Λόγιοι - Διδάσκαλοι του Γένους
European Enlightenment
Modern Greek Enlightenment
Scholars - Teachers of the Genus

description: Το πνευματικό κίνημα του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού επέφερε σημαντικές αλλαγές στην Ευρώπη κατά τον 18ο αιώνα. Την περίοδο που η Ελλάδα βρισκόταν υπό την οθωμανική κυριαρχία, αναπτύχθηκε το κίνημα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού. Οι νεωτερικές ιδέες του Διαφωτισμού που μεταδόθηκαν στον ελλαδικό χώρο επηρέασαν βαθύτατα την ισχύ της Ορθόδοξης Εκκλησίας και προκάλεσαν έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ της Ορθόδοξης Ανατολής και της Σχολαστικής Δύσης. Ειδικότερα, από τη μια πλευρά ήταν οι «Παραδοσιακοί» που πίστευαν πως ο Διαφωτισμός οδηγεί στην αθεΐα και από την άλλη πλευρά οι «Διαφωτιστές» που πίστευαν στον ορθό λόγο, στη δύναμη της σκέψης και στην ανθρώπινη σοφία. Αμέτρητα συγγράμματα αναφέρονται στις καινοτόμες ιδέες των Διαφωτιστών ενώ υπάρχει πλούσια βιβλιογραφία και για τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό που αναφέρει ότι Ελληνορθόδοξοι λόγιοι ανέπτυξαν πλούσια δράση και παιδαγωγικό έργο κατά την σκοτεινή περίοδο της Τουρκοκρατίας, όπως ο Κοσμάς ο Αιτωλός, ο Ευγένιος Βούλγαρης, ο Ιώσηπος Μοισιόδαξ και άλλοι. Ονομάστηκαν Δάσκαλοι του Γένους χάρη στη μεγάλη συνεισφορά τους στην Παιδεία των υπόδουλων Ελλήνων και χάρη στη συμβολή τους για τη διαμόρφωση της εθνικής συνείδησης και της θρησκευτικής ταυτότητας στην Ορθόδοξη Ανατολή. Στην παρούσα εργασία εξετάζεται το ιστορικό υπόβαθρο και οι εξελίξεις στον ευρωπαϊκό χώρο κατά την εμφάνιση του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού καθώς και η σχέση της Ορθόδοξης Εκκλησίας με τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό και τους λογίους που συνέδραμαν με το συγγραφικό ή διδακτικό τους έργο στην αφύπνιση του Γένους. Στο πρώτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι αρχές και οι αντιλήψεις του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, η απήχηση που είχε το κίνημα στην ευρωπαϊκή ήπειρο και η επίδραση που άσκησε ώστε να εμφανιστεί ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός, οι βασικοί εκπρόσωποι και φορείς του. Στο δεύτερο κεφάλαιο γίνεται αναφορά στην εκπαίδευση τα δεινά χρόνια της Τουρκοκρατίας και στη συνεισφορά της Εκκλησίας στην Παιδεία και τη διατήρηση της γλώσσας, της θρησκείας και της εθνικής ταυτότητας. Ακολούθως, στο τρίτο κεφάλαιο ερευνάται η ιστορική εξέλιξη της εκκλησιαστικής εκπαίδευσης, η οποία συνδέεται άμεσα με την ίδρυση και τη λειτουργία Εκκλησιαστικών Σχολών που εξέφραζαν την Παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Mελετώνται, ακόμα, οι εκφραστές της Ορθόδοξης Θεολογίας του 18ου αιώνα, ως προσωπικότητες, οι οποίοι αφενός αντέδρασαν στη λανθασμένη χρήση της «Θύραθεν Παιδείας» από τους Έλληνες φορείς του Διαφωτισμού, αφετέρου χρησιμοποίησαν επιλεκτικά σημεία προκειμένου οι χριστιανοί να εμπεδώσουν καλύτερα την Αγία Γραφή και τα κείμενα της Ιερής Παράδοσης. Στο τέταρτο κεφάλαιο ερμηνεύεται ο χαρακτηρισμός του Δασκάλου του Γένους και προβάλλεται ο βίος, η πνευματική-παιδαγωγική δραστηριότητα και το συγγραφικό έργο των σημαντικότερων Δασκάλων του Γένους κατά χρονολογική σειρά: Κοσμάς ο Αιτωλός, Ευγένιος Βούλγαρης, Δημήτριος Καταρτζής, Ιώσηπος Μοισιόδαξ, Νικηφόρος Θεοτόκης, Αδαμάντιος Κοραής, Γρηγόριος Κωνσταντάς, Ρήγας Βελεστινλής, Άνθιμος Γαζής. Στα Συμπεράσματα της εργασίας ανακεφαλαιώνεται το περιεχόμενο της εργασίας, στην οποία δίνεται έμφαση στη δράση και στο έργο των Δασκάλων του ελληνικού έθνους και στη συνδρομή τους στην πνευματική αναγέννηση των Ελλήνων, στην εθνική αφύπνιση και στην Επανάσταση του 1821.
description: The intellectual movement of European Enlightenment brought about significant changes in Europe during the 18th century. During the period that Greece was under Ottoman rule, the Movement of the Modern Greek Enlightenment developed. The new ideas of the Enlightenment that were transmitted to the Greek space influenced profoundly the power of the Orthodox Church and provoked intense controversy between the Orthodox East and the Scholastic West. Particularly, on the one side, there were the “Traditionalists”, who considered that the Enlightenment leads to atheism, and on the other side, there were the “Enlighteners”, who believed in the rational, in the power of thought and in the human wisdom. Countless authorial works have referred to the innovative ideas of the enlighteners. Moreover, there is a lot of Bibliography with regard to the Modern Greek Enlightenment which refers that Greek Orthodox scholars have developed rich pedagogical work during the Dark Period of the Ottoman domination, such as Kosmas Aitolos, Eugenios Voulgaris, Josipos Misiodax and others. They have been named Teachers of the Genous thanks to their great contribution to the Education of Greek enslaves and thanks to their contribution for the conformation of national consciousness and the religious identity in the Orthodox East. In this study is examined the historical background and the developments in the European area in the emergence of European Enlightenment. Furthermore, is examined the relationship between the Orthodox Church with Modern Greek Enlightenment and the scholars, who contributed to the awakening of the Genus with their writing or teaching work. In the first chapter, the principles and the perceptions of European Enlightenment are displayed. Also is displayed the resonance that the specific movement had on the European Continent and how it exerted influence so as the Modern Greek Enlightenment and its main representatives to be appeared. In the second chapter is made reference to the education of the difficult times of the Ottoman domination and to the Churche's contribution to Education and to the preservation of language, religion and national identity. Subsequently, in the third chapter historical evolution of ecclesiastical education is investigated, which is directly related to the establishment and operation of Ecclesiastical Schools that reflected the Tradition of the Orthodox Church. In addition, the exponents of the Orthodox Theology of the 18th century are studied, as personalities, who, on the one hand reacted to the wrong use of “Classical Education” by Greek representatives of the Enlightenment, while they used selective points in order Christians to better understand the Bible and the texts of the Holy Tradition. In the fourth chapter, the characterization of the Teacher of the Genus is interpreted and it is made a mention to his life, to his intellectual-pedagogical activity and to the writing work of the most important Teachers of the Genus in chronological order: Kosmas Aitolos, Eugenios Voulgaris, Dimitrios Katartzis, Josepos Moisiodax, Nikiforos Theotokis, Adamantios Korais, Grigorios Konstantas, Rigas Velestinlis, Anthimos Gazis. Finally, in the conclusions, the content of this study is summarized. Emphasis is given to the action and the work of the Teachers of the greek nation and their assistance to the spiritual renaissance of the Greeks, to the national awakening and to the Revolution of 1821.