Πανελλήνια καταγραφή προγραμμάτων αγωγής υγείας / πρόληψης που εφαρμόζονται από επισκέπτες υγείας. Συμμετοχή, αξιολόγηση αποτελεσματικότητας και προτάσεις για βελτίωση
Creators: name: Κουρτίδου, Δήμητρα Περικλή
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Προγράμματα Αγωγής Υγείας
Επισκέπτης Υγείας
Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας
Health education programme
Health visitor
Primary health care

description: Εισαγωγή: Τα προγράμματα αγωγής υγείας (ΠΑΥ) έχουν ως σκοπό να βελτιώσουν τη σωματική, ψυχική και κοινωνική ευεξία μέσα από την απόκτηση γνώσεων και την υιοθέτηση ασφαλών συμπεριφορών σε σχέση με την υγεία. Οι επαγγελματίες υγείας εφαρμόζουν ΠΑΥ σε δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας (ΠΦΥ) ή στην πρωτοβάθμια/δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Σκοπός: Να καταγραφούν τα ΠΑΥ που εφαρμόζονται στη χώρα μας από επισκέπτες υγείας (ΕΥ) στις δομές ΠΦΥ και στην εκπαίδευση, να ανιχνευθούν προβλήματα στην εφαρμογή και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας αυτών και να προταθούν λύσεις για τυχόν προβλήματα. Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για συγχρονική μελέτη, στην οποία κλήθηκε να συμμετάσχει το σύνολο των μελών του Πανελληνίου Συλλόγου Επισκεπτών Υγείας, στους οποίους απεστάλη ηλεκτρονικά ειδικά σχεδιασμένο ερωτηματολόγιο 44 ερωτήσεων, σε τέσσερις ενότητες (Δημογραφικά, Προγράμματα, Αξιολόγηση, Βελτίωση). Οι συμμετέχοντες μπορούσαν να απαντήσουν με: διχοτόμο απάντηση «Ναι/Όχι», 5-βάθμια κλίμακα Likert (πάρα πολύ/πολύ/αρκετά/λίγο/καθόλου), επιλογή απάντησης, σύντομο κείμενο (ανοιχτές ερωτήσεις). Η ανάλυση πραγματοποιήθηκε με το λογισμικό Jamovi. Για τις ανοιχτές ερωτήσεις χρησιμοποιήθηκε η μέδοθος της θεματικής ανάλυσης περιεχομένου. Όλοι οι συμμετέχοντες υπέγραψαν Έντυπο Συγκατάθεσης μετά από ενημέρωση. Αποτελέσματα: Συμμετείχαν 229 (από ~2200 μέλη) Ε.Υ. (το 10% περίπου των μελών του συλλόγου), 95% γυναίκες, μέσης ηλικίας 44,2 έτη (εύρος: 23-61). To 70% των συμμετεχόντων εφαρμόζουν ΠΑΥ. Η πλειοψηφία (70%) χρησιμοποιεί έτοιμες παρουσιάσεις του Υπουργείου και η θεματολογία που επιλέγει είναι: διατροφή, ατομική υγιεινή–μικρόβια, στοματική υγεία, εμβολιασμός. Οι περισσότεροι Ε.Υ. που εφαρμόζουν ΠΑΥ στα σχολεία επιλέγουν τάξεις Δημοτικού/Γυμνασίου και λιγότερο Λυκείου. Μόνο οι μισοί ερωτηθέντες αξιολογούν τα προγράμματα που υλοποιούν και χαρακτηρίζουν τις παρεμβάσεις αποτελεσματικές, αξιολογώντας ότι 50-90% του πληθυσμού-στόχου ανταποκρίθηκε «πολύ καλά»/«καλά» στα ΠΑΥ. Το 80% των Ε.Υ κάνει επίσημη καταγραφή των ΠΑΥ που υλοποιεί. Οι μισοί ερωτηθέντες δήλωσαν ότι τα επιμορφωτικά σεμινάρια επαρκούν για την αποτελεσματικότερη υλοποίηση. Από τις τρεις ανοιχτές ερωτήσεις προέκυψε ότι: α) επικοινωνία, μετάδοση γνώσεων, αλλαγή στάσεων/συμπεριφορών, και ανταπόκριση του πληθυσμού-στόχου είναι οι κύριοι λόγοι για τους οποίους αισθάνονται ικανοποίηση κατά την εφαρμογή, β) ελλιπής χρηματοδότηση, μη-υποστηρικτικό περιβάλλον, μικρή διάρκεια, γραφειοκρατικά θέματα, φόρτος εργασίας και έλλειψη προσωπικού είναι οι κυριότερες δυσκολίες, και γ) συνεχιζόμενη επαγγελματική εκπαίδευση, μεγαλύτερη χρηματοδότηση, καλύτερες συνεργασίες, μεγαλύτερη διάρκεια, λιγότερη γραφειοκρατία, καλύτερη στελέχωση και υποχρεωτική αξιολόγηση των προγραμμάτων προτείνονται ως μέσα βελτίωσης. Συμπεράσματα: Στη χώρα μας υλοποιούνται αρκετά προγράμματα ΑΥ και πρόληψης από τους Ε.Υ. οι οποίοι αντιμετωπίζουν σημαντικά προβλήματα κατά την εφαρμογή τους. Προβλήματα εντοπίστηκαν στην χρηματοδότηση, την υποστήριξη, τη συνεργασία, και στην αξιολόγηση των ΠΑΥ. Είναι απαραίτητο να γίνουν βελτιώσεις του υλικού, της οικονομικής και γενικής υποστήριξης και της επιμόρφωσης των Ε.Υ. προκειμένου η υλοποίηση των προγραμμάτων αγωγής υγείας να είναι ομαλότερη και αποτελεσματικότερη.
description: Introduction: Health education programmes (HEPs) aim to improve physical, mental and social well-being through the acquisition of knowledge and the adoption of safe behaviours in relation to health. Health professionals implement HEPs in primary health care (PHC) infrastructures or in primary/secondary education. Aim: To document the HEPs implemented in our country by health visitors (HVs) in PHC infrastructures and in education, to detect problems in the implementation and the evaluation of their effectiveness and to propose solutions for any problems. Material and method: This is a cross-sectional study in which all members of the Panhellenic Association of Health Visitors were invited to participate. A specially designed questionnaire was distributed electronically to the participants, comprising of 44 questions across four sections (Demographics, Programs, Evaluation, Improvement). Participants could respond in a dichotomous answer format of “Yes” or “No”, by means of a 5-point Likert scale (Extremely, Very, Moderately, Slightly, Not at all), via reply option, through short text (open-ended questions). The analysis was carried out via the Jamovi software. For the open-ended questions, the method of thematic content analysis was used. All participants signed a Consent Form after being informed. Results: 229 (out of ~2200) HVs (about 10% of the association's members), 95% women, average age 44.2 years (range: 23-61) participated. 70% of the participants implement HEPs. The majority (70%) use ready-made presentations by the Ministry and the topics they choose are: nutrition, personal hygiene - germs, oral health, vaccination. Most of the HVs implementing HEPs in schools choose elementary and middle school classes and, to a lesser extent, high school classes. Only half of the respondents evaluate the programmes they implement and describe the interventions as effective, assessing that 50-90% of the target population responded "very well"/"well" to HEPs. 80 % of the HVs document in a formal way the HEPs they implement. Half of the respondents stated that training seminars are sufficient for more effective implementation. The three open-ended questions revealed that: a) communication, knowledge transfer, attitude/behaviour change, and responsiveness of the target population are the main reasons for feeling satisfied during implementation, b) insufficient funding, unsupportive environment, short duration, bureaucratic issues, workload and lack of staff are the main difficulties, and c) continuing vocational training, more funding, better partnerships, longer duration, less bureaucracy, better staffing and mandatory evaluation of programmes are proposed as means of improvement. Conclusion: In our country, a number of health education and prevention programmes are put into effect by HVs, who face significant problems in their implementation. Some problems were identified in the funding, support, cooperation, and evaluation of the HEPs. It is necessary to make improvements in the materials used, the financial and general support and the training of HVs in order to make the implementation of health education programmes smoother and more effective.