Η ιατρικοποίηση του ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων ως μέτρο περιορισμού της βλάβης
Creators: name: Κοτσάκη, Μαρία Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Ακρωτηριασμός των γυναικείων γεννητικών οργάνων
Α.Γ.Γ.Ο.
Περιορισμός της βλάβης
Ιατρικοποίηση
Female genital mutilation/cutting
FGM
Harm reduction
Medicalization

description: Ο Ακρωτηριασμός των Γυναικείων Γεννητικών Οργάνων (Α.Γ.Γ.Ο.) αποτελεί μία εθιμική πρακτική που τελείται εδώ και αιώνες σε 31 χώρες της Αφρικής, της Ασίας και της Μέσης Ανατολής και σε κοινότητες μεταναστών σε χώρες της Ευρώπης, τις Η.Π.Α. και την Αυστραλία. Σύμφωνα με την Κοινή δήλωση των WHΟ/UNICEF/UNFPA (1997) η πρακτική περιλαμβάνει κάθε διαδικασία μερικής ή ολικής αφαίρεσης των εξωτερικών γεννητικών οργάνων ή πρόκλησης οποιουδήποτε άλλου τραυματισμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων για πολιτισμικούς ή άλλους μη ιατρικούς λόγους. Με τη Διακήρυξη του Πεκίνου, το 1995, ο Α.Γ.Γ.Ο. τυποποιήθηκε ως μορφή παραβίασης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και, έκτοτε, αντιμετωπίστηκε από τη διεθνή κοινότητα σύμφωνα με το μοντέλο της μηδενικής ανοχής. Παρά την εντατικοποίηση των προσπαθειών με στόχο την εξάλειψη της εθιμικής πρακτικής, ο Α.Γ.Γ.Ο. εξακολουθεί να τελείται από μεγάλο αριθμό κοινοτήτων ως εργαλείο της έμφυλης κοινωνικοποίησης των γυναικών. Τις τελευταίες δεκαετίες το έθιμο φαίνεται να λαμβάνει νέες ιατρικοποιημένες διαστάσεις, είτε με τη συμμετοχή επαγγελματιών υγείας στην τέλεση των ακρωτηριασμών είτε με τη μορφή παροχής ιατρικών εργαλείων, φαρμάκων και κάποιας μορφής εκπαίδευσης στις παραδοσιακές θεραπεύτριες που πραγματοποιούν τους ακρωτηριασμούς στο πλαίσιο παραδοσιακών τελετών. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ξεκινήσει ένας νέος διάλογος γύρω από την εθιμική πρακτική και τις τάσεις ιατρικοποίησής της και ειδικότερα αναφορικά με τη στάση που οφείλει να κρατήσει η διεθνής κοινότητα απέναντι στο νέο αυτό φαινόμενο. Η δημόσια συζήτηση μπορεί να συνοψιστεί στο εξής ηθικό δίλλημα: να προστατεύσουμε την υγεία και τη ζωή των γυναικών και των κοριτσιών, αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο να οδηγηθούμε στη νομιμοποίηση μίας βλαπτικής πρακτικής; Ή να επιταχύνουμε τις προσπάθειες εξάλειψης της πρακτικής, απορρίπτοντας νέα μέσα που θα μπορούσαν να σώσουν τη ζωή πολλών γυναικών και κοριτσιών; (Shell-Duncan, 2001). Με την παρούσα εργασία επιδιώκεται η παρουσίαση του φαινομένου της ιατρικοποίησης της εθιμικής πρακτικής του Α.Γ.Γ.Ο. και η διερεύνηση, σε θεωρητικό επίπεδο, της δυνατότητας αξιοποίησης της ιατρικοποίησης ως εργαλείου των πολιτικών περιορισμού της βλάβης που θα μπορούσαν να ενταχθούν στο πλαίσιο των προγραμμάτων καταπολέμησης της εθιμικής πρακτικής, ώστε να καλυφθούν τα κενά και να αντιμετωπιστούν οι δυσκολίες που γεννιούνται από την προσέγγιση του εθίμου υπό το μοντέλο της μηδενικής ανοχής. Ειδικότερα, επιδιώκεται να μελετηθεί η λειτουργία του φαινομένου της ιατρικοποίησης του Α.Γ.Γ.Ο. ως μέτρου περιορισμού των βλαπτικών συνεπειών της εθιμικής πρακτικής στο πλαίσιο ενός ενδιάμεσου σταδίου μεταξύ εξακολούθησης και εγκατάλειψης του εθίμου, το οποίο θα εντάσσεται στην προγραμματική ατζέντα των πολιτικών με στόχο την εξάλειψη του Α.Γ.Γ.Ο.
description: Female Genital Mutilation (FGM) is a centuries-old customary practice that is being performed in 31 countries in Africa, Asia and the Middle East and by immigrant communities in Europe, the United States and Australia. According to the Joint Declaration of WHO / UNICEF / UNFPA (1997) the practice includes all procedures involving partial or total removal of the female external genitalia or other injury to the female genital organs for cultural or other non-medical reasons. Since the Beijing Declaration, in 1995, FGM is being recognized as a human rights violation and therefore a Zero Tolerance policy has been applied to the approach of the practice by the international community. Despite the numerous efforts and the variety of the intervention programs and policies that are aimed at eliminating the practice, FGM is still performed in a large number of communities in many countries around the world as a tool for the gender socialization of women. In fact, in recent decades FGM seems to take on new medicalized dimensions, either in a form where the procedure is carried out by health-care providers or in the form of providing medical equipment, medicines and training to the traditional FGM practitioners. In this context, a new debate on FGM and the medicalization of the practice has started. The international debate can be cast as a moral dilemma: to protect women’s health and life at the expense of legitimating a dangerous practice or accelerate the efforts to eliminate the practice by rejecting a new paradigm and means that could save the lives of many women and girls? This thesis seeks to present the phenomenon of the medicalization of FGM and examine, at a theoretical level, the medicalization of FGM as a harm-reduction strategy that could address the difficulties arising from the zero tolerance approach. In particular, the thesis seeks to examine the medicalization of FGM by evaluating the applicability of harm reduction principles to the medicalized dimensions of FGM and conceptualizing the phenomenon as an intermediate stage between the continuation and the abandonment of the practice as part of a harm reduction policy for FGM.