Πολιτική και φαντασία στη σκέψη του Κορνήλιου Καστοριάδη
Creators: name: Πόρρο, Μαρία Λουίτζι
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Ριζική φαντασία
Φαντασιακό
Πρόταγμα αυτονομίας
Radical imagination
Imaginary
Autonomy

description: Σκοπός της διατριβής ήταν η μελέτη της πρωτοποριακής σκέψης του Κορνήλιου Καστοριάδη στον τομέα της πολιτικής και της φαντασίας. Η φιλοσοφία του συνδυάζει τις πολιτικές ιδέες με τη φαντασία, παρουσιάζοντας έναν εντελώς νέο τρόπο αντίληψης της πραγματικότητας και των πολιτικών δομών. Μέσω αυτής της έρευνας, καταλήξαμε στο συμπέρασμα οτι ο Καστοριάδης ήταν ένα πολυσχιδές διανοητικό πνεύμα με ενδιαφέροντα στη φιλοσοφία, το μαρξισμό, την ψυχανάλυση και τις θετικές επιστήμες. Δεν περιορίστηκε από καμία νόρμα της εποχής του και αντιπροσώπευε κάτι ανεξάρτητο και μοναδικό που είναι αδύνατο να ταξινομηθεί. Αρχικά, ξεκινώντας αυτό το ερευνητικό ταξίδι, θεωρήσαμε αναγκαία μια ανασκόπηση στην κριτική που άσκησε ο Καστοριάδης κυρίως στην μαρξιστική ιδεολογία όσο και στον ίδιο τον Marx. Εν συνεχεία, επιχειρήσαμε τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ θεωρίας και πράξης καθώς ο Καστοριάδης προσπάθησε να την τοποθετήσει σε ένα άλλο επίπεδο δίνοντας προτεραιότητα στην πράξη, αναγνωρίζοντας παρ’ όλα αυτά και την αναγκαιότητα της θεωρίας. Στη συνέχεια, παρουσιάσαμε τη σύλληψη του πρόταγματος της αυτονομίας ως τόπος συνένωσης και επανεξέτασης της σχέσης μεταξύ θεωρίας και πράξης. Επιπλέον, προσεγγίσαμε με αναστοχαστική διάθεση την έννοια της αυτονομίας, όπως ορίζεται από τον Καστοριάδη, η οποία διοχετεύεται τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Σε ατομικό επίπεδο, η αυτονομία σχετίζεται με την αμφισβήτηση και την εναποθέτηση εκ νέου της σχέσης μεταξύ συνειδητού και ασυνειδήτου, ενώ σε συλλογικό επίπεδο, με την ανάγκη αυτοθέσμισης της κοινωνίας από την ίδια την κοινωνία κι όχι από εξωγενείς παράγοντες. Επιπρόσθετα, ασχοληθήκαμε με την ιδέα του φαντασιακού, στο οποίο στηρίζεται το πρόταγμα της αυτονομίας κι αναδεικνύεται ότι η έννοια αυτή αποτέλεσε τομή στο έργο του, εφόσον τον οδήγησε σε καινούργια φιλοσοφικά μονοπάτια διαφοροποιώντας τον, για ακόμη μια φορά, από την ορθολογική σκέψη του καιρού του. Παράλληλα, τονίσαμε την ανάγκη του φαντασιακού, τόσο σε ατομικό επίπεδο, ως ριζική φαντασία, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, ως κοινωνικό-ιστορικό φαντασιακό, διότι αποτελεί εναρκτήριο λάκτισμα της ανθρώπινης δημιουργίας. Ολοκληρώνοντας τη διατριβή, εξετάσαμε τη κριτική που ασκεί στην ορθολογική σκέψη, η οποία προκύπτει από την προσκόλληση της ορθολογικής σκέψης σε μια ταυτιστική λογική, αντιτείνοντάς την με τη λογική των μαγμάτων που είναι δικιάς του επινόησης. Ενώ, τέλος, διαπιστώσαμε πως η δημιουργία όρων εκ του μηδενός, όπως αυτός της έννοιας του χρόνου, της ιστορίας αλλά και του ίδιου του φαντασιακού, οφείλεται στη λογική των μαγμάτων.
description: The purpose of the thesis was to study the pioneering thought of Cornelios Kastoriadis in the field of politics and imagination. His philosophy combines political ideas with imagination, presenting a completely new way of perceiving reality and political structures. Through this research, we have come to the conclusion that Castoriadis was a multifaceted intellectual with interests in philosophy, Marxism, psychoanalysis, and the positive sciences. He was not limited by any norms and represented something independent and unique that is impossible to classify. Initially, in this research journey, we considered necessary a review of the criticism that Castoriadis applied mainly to the Marxist ideology as well as to Marx himself. Subsequently, we attempted to investigate the relationship between theory and practice as Kastoriadis tried to place it on another level by giving priority to practice, recognizing nevertheless the necessity of theory. Then, we presented the conception of the project of autonomy as a place of coming together and reconsidering the relationship between theory and practice. In addition, we approached with a reflective mood the concept of autonomy, as defined by Castoriadis, which is channeled at both individual and collective levels. At the individual level, autonomy is related to the questioning and repositioning of the relationship between conscious and unconscious, while at the collective level, with the need for self-establishment of society by society itself and not by external factors. In addition, we dealt with the idea of the imaginary, on which the project of autonomy is based, and it emerges that this concept was pivotal in his work, since it led him to new philosophical paths, differentiating him, once again, from the rational thinking of his time . At the same time, we emphasized the need for imaginary, both at the individual level, as radical imagination, and at the social level, as social-historical imaginary, because it is the starting point of human creation. In concluding the thesis, we examined his critique of rationalism, which arises from rationalism's attachment to an identitarian logic, contrasting it with the logic of magmas of his own invention. While, finally, we found that the creation of terms from scratch, such as that of the concept of time, history but also the imaginary itself, is due to the logic of magmas.