RAPORT HULUMTIMI - Krejt çka dihet se ndodhi në ueb faqen e KQZ-së në zgjedhjet e 2025
Creators: name: Fetahaj, Kastriot
name: Rexha, Blerim
Publisher: name: Zenodo
Year: 2025
Subjects: Voting,
Kosovo
KQZ
Cloudflaire
Election
Transparency
Cybersecurity

description: Përmbledhje ekzekutive

Ky raport hulumtimi analizon gjetjet publike lidhur me mos funksionimin e ueb faqes së Komisionit Qendror të Zgjedhjeve (KQZ) si dhe infektimin me malware të ueb faqes së KQZ-së nga data 9 deri 11 shkurt 2025. Meqenëse dokumenti kërkesave teknike (termat e referencës) të zhvillimit të aplikacioneve (ueb-it, numërimit të votave dhe paraqitjes së rezultateve) nuk është publik, ne kemi supozuar se këto aplikacione janë zhvilluar në pajtim standardet aktuale të ueb aplikacioneve dhe praktikave të mira, të pranuara ndërkombëtarisht.

Ky raport hulumtimi është i ndarë në dy shtylla kryesore: (1) mosfunksionimi i ueb faqes së KQZ-së dhe konfigurimi joadekuat i Cloudflare-it, si dhe (2) infektimi i saj me malware-in “Lumma Stealer”. Që nga mbyllja e vendvotimeve më 9 shkurt 2025, ueb faqja e KQZ-së u përball me një rritje ekstreme të trafikut, duke arritur mbi 1.38 miliardë kërkesa brenda 24 orëve. Edhe pse KQZ kishte vendosur një shtresë mbrojtëse përmes Cloudflare-it, mungesa e arkitekturës së shkallëzueshme dhe e cache-it efikas, si dhe konfigurimi jo i plotë i shërbimeve CDN, krijuan mbingarkesë në serverët e Agjencionit të Shoqërisë së Informacionit (ASHI). Si pasojë, qytetarët hasën në ndërprerje të përsëritura, faqe që nuk ngarkohej, vonesa në shfaqjen e rezultateve dhe një situatë me pasoja të thella në besimin publik për ecurinë e procesit zgjedhor.

Një tjetër faktor që rëndoi këtë situatë ishte vetë struktura monolitike e ueb aplikacionit, e cila shkaktoi një numër të tepërt kërkesash për secilin rifreskim të faqes. Për ta zgjidhur këtë, raporti rekomandon kalimin në një arkitekturë të bazuar në API dhe mikroshërbime, duke reduktuar në minimum kërkesat e panevojshme dhe duke aplikuar teknika të avancuara caching (si “stale-while-revalidate”). Po ashtu, këshillohet vendosja e portalit të numërimit të votave në një rrjet të brendshëm, autentikimi me dy faktorë (2FA) dhe monitorimi i pandërprerë për të shmangur qasjet e paautorizuara.

Në anën tjetër, infektimi i ueb faqes me “Lumma Stealer” ndonëse u identifikua fillimisht nga ekspertët e sigurisë, pati ndikim më të kufizuar krahasuar me ndërprerjet masive të shërbimit. Megjithatë, rreziku i instalimit të malware-it në pajisjet e qytetarëve evidentoi mungesë protokollesh të sigurisë dhe një stafi të kualifikuar në kohë kritike. Prandaj, raporti sugjeron rritjen e kapaciteteve njerëzore në IT, përditësimin e vazhdueshëm të softuerëve të ekspozuar në Internet dhe vendosjen e mekanizmave të sigurt kundër sulmeve kibernetike.

Së fundi, por jo nga rëndësia, ky raport hulumtimi ofron 35 rekomandime konkrete për përmirësimin e infrastrukturës teknike dhe organizative në KQZ. Thelbi i tyre përqendrohet në: (1) ndërtimin e një arkitekture më të fuqishme dhe të qëndrueshme, me cache dhe CDN të konfiguruara si duhet, (2) sigurimin e planeve të detajuara për menaxhimin e trafikut ekstrem dhe (3) investimin e qëndrueshëm në stafin dhe masat e sigurisë kibernetike, në mënyrë që proceset zgjedhore të ardhshme të zhvillohen me më pak ndërprerje dhe me transparencë të plotë për qytetarët.