Tα κοινωνικά δικαιώματα ως μέσο πραγμάτωσης της αρχής της αξίας του ανθρώπου: το παράδειγμα του δικαιώματος στην κοινωνική ασφάλιση
Creators: name: Αγγέλκου, Ευαγγελία Θωμά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2024
Subjects: Κοινωνικά δικαιώματα και αρχή της αξίας του ανθρώπου
Δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση και εξασφάλιση ενός ελάχιστου επιπέδου αξιοπρεπούς διαβίωσης
Κοινωνικό κράτος-κοινωνική αλληλεγγύη
Social rights and the principle of human value
The right to social security and the minimum level of decent living
Social state-social solidarity

description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να αναδειχθεί η προστασία των κοινωνικών δικαιωμάτων, ιδίως δε του δικαιώματος στην κοινωνική ασφάλιση, ως μέσου διεύρυνσης της έννοιας της αρχής της αξίας του ανθρώπου και πραγμάτωσης αυτής. Στο πρώτο γενικό μέρος επιχειρείται η ανάδειξη της διαλεκτικής σχέσης των κοινωνικών δικαιωμάτων με την αρχή της αξίας του ανθρώπου, ιδωμένης από ιστορικοπολιτική σκοπιά. Αρχικά, συνδέεται η θέσπιση των κοινωνικών δικαιωμάτων με το εργατικό κίνημα, στο μέτρο που το τελευταίο είχε ως γνώμονα την εξασφάλιση βιώσιμων εργασιακών σχέσεων και την κατοχύρωση ενός επιπέδου ζωής επί τη βάσει της αξίας του ανθρώπου, ενώ παράλληλα γίνεται μια σύντομη αναφορά στα Συντάγματα του Μεσοπολέμου, τα οποία κατοχυρώνουν(;) κοινωνικά δικαιώματα προσανατολισμένα στην διασφάλιση παροχών. Σε ένα δεύτερο επίπεδο αναλύεται η προσέγγιση των κοινωνικών δικαιωμάτων αφενός από τον Αλέξανδρο Σβώλο, o οποίος αποπειράται να τα συνδέσει με την αρχή της αξίας του ανθρώπου, και αφετέρου από τον Αριστόβουλο Μάνεση, ο οποίος εκλαμβάνει το άρθρο 2 παρ. 1 Σ. ως διάταξη με κοινωνικό περιεχόμενο. Σε ένα τρίτο επίπεδο και με αφορμή την πρόσληψη των κοινωνικών δικαιωμάτων ως παροχικά υπό ευρεία έννοια (Leistungsrechte) σύμφωνα με την γερμανική συνταγματική θεωρία, επιχειρείται η απάντηση στο ερώτημα εάν η παροχή μόνο αποτελεί εν τέλει μέσο εξασφάλισης της αρχής της αξίας του ανθρώπου. Ακολουθεί μια εκτενής αναφορά στην συνταγματική κατοχύρωση και νομική φύση της τελευταίας, αλλά και της θεσμικής κατοχύρωσης των ελάχιστων ορίων διαβίωσης μέσω των κοινωνικών διατάξεων των Συνταγμάτων, με ιδιαίτερη μνεία στις διατάξεις που σχετίζονται με το δικαίωμα στην κοινωνική ασφάλιση. Αναλύονται, περαιτέρω, οι έννοιες της απορίας και του ελάχιστου επιπέδου εισοδήματος, ενώ γίνεται απόπειρα να απαντηθεί το ερώτημα εάν το τελευταίο συνεπάγεται την αξιοπρεπή διαβίωση και εάν για την εξασφάλιση αυτής ο νομοθέτης πρέπει να λαμβάνει υπόψη εμπειρικά δεδομένα. Επιπλέον, επιχειρείται να αναδειχθεί η ένταξη της αρχής της αξίας του ανθρώπου στο κανονιστικό περιεχόμενο των κοινωνικών δικαιωμάτων, ιδίως δε του δικαιώματος στην κοινωνική ασφάλιση, στο πλαίσιο του δικαστικού ελέγχου της αντισυνταγματικότητας των μνημονιακών νόμων. Στο δεύτερο ειδικότερο μέρος αρχικά προσεγγίζεται η έννοια της κοινωνικής ασφάλειας και η σχέση της με την κοινωνική ασφάλιση, ενώ η τελευταία εξετάζεται ως έκφανση της κοινωνικής αλληλεγγύης. Εν συνεχεία, επιχειρείται μέσα από νομολογιακά παραδείγματα να απαντηθεί εάν η προστασία που παρέχει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στο κοινωνικοασφαλιστικό δικαίωμα είναι αποτελεσματική από την σκοπιά της αρχής της αξίας του ανθρώπου. Παράλληλα, προσεγγίζεται η έννοια των εξαιρετικών περιστάσεων ως μέσου ανανοηματοδότησης του δικαιώματος στην κοινωνική ασφάλιση, στο μέτρο που οι εξαιρετικές περιστάσεις το περιορίζουν και η αρχή της αξίας του ανθρώπου λειτουργεί ως περιορισμός του περιορισμού. Τέλος, γίνεται μια εκτενής αναφορά στην αρχή της αξίας του ανθρώπου ως ορίου ελέγχου της συνταγματικότητας των περικοπών των συντάξιμων αποδοχών από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ενώ παράλληλα αναλύεται η έννοια του Existenzminimum στη γερμανική νομολογία, την οποία άλλοτε ο έλληνας δικαστής υιοθετεί και άλλοτε απορρίπτει.
description: The purpose of this thesis is to focus on the protection of social rights, especially the right to social security, as a means of broadening the concept of the principle of human value and its implementation. In the introductory chapter, we attempt to stress the dialectical relationship of social rights with the principle of the human value, seen from a historical-political point of view. Initially, the establishment of social rights is linked to the labour movement, insofar as the latter aimed at ensuring sustainable labour relations and a standard of living based on human value, while at the same time a brief reference is made to the Constitutions of Interwar period, which guarantee (or not) benefit entitlements. Secondly, the approach to social rights is analyzed on the one hand by Alexandros Svolos, who attempts to link them to the principle of human value, and on the other hand by Aristovoulos Manesis, who takes the art. 2 par. 1 GRC as an article with social content. Thirdly, and on the basis of the perception of social rights as benefit entitlements in a broad sense (Leistungsrechte) according to German constitutional theory, the research attempts to answer whether provision is ultimately a means of guaranteeing the principle of human value. Furthermore, there is an extensive reference to the constitutional and legal nature of human value, as well as to the institutional stability of minimum living standards through the social provisions of the Constitutions, with particular reference to those who are related to the right to social security. The concepts of destitution and minimum level of income are further analyzed, while we attempt to answer the question of whether the latter implies a decent living and whether the legislator should take into account empirical data in order to ensure this. In addition, this thesis attempts to highlight the inclusion of the principle of human value in the normative content of social rights, particularly the right to social security, in the context of judicial review of the unconstitutionality of the memorandum legislation. The second more specific part of the research initially approaches the concept of social security and its relationship with social welfare system, while the latter is examined as an expression of social solidarity. Furthermore, we attempt through case-law examples to answer whether the protection afforded by ECHR to the social security right is effective from the point of view of the principle of human value. At the same time, the concept of “exceptional circumstances” is approached as a means of reconceptualizing the right to social security, insofar as “exceptional circumstances” limit the latter and the principle of human value acts as a limitation on use of restriction. Finally, an extensive reference is made to the principle of human value as a threshold for reviewing the constitutionality of cuts in pensionable earnings by the case law of the Counsil of State and the Court of Auditors, while the “Existenzminimum” in german jurisprudence is analyzed, which sometimes the Greek judge adopts and sometimes rejects.