Διερεύνηση τυπολογίας πόλων Transit Oriented Development: Η περίπτωση των σταθμών του Μετρό Θεσσαλονίκης
Creators: name: Παπατζέλος, Αθανάσιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Τυπολογία TOD
Ολοκληρωμένος χωρικός σχεδιασμός
Μετρό Θεσσαλονίκης
TOD typology
Integrated spatial planning
Thessaloniki Metro

description: Διανύοντας την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, αρκετές πόλεις στον κόσμο βιώνουν καθημερινά τις επιπτώσεις της έλλειψης ενός βιώσιμου πλαισίου αστικής ανάπτυξης. Η εμμονή στον σχεδιασμό πόλεων με επίκεντρο την ιδιωτική μετακίνηση αλλά και η εκτός περιορισμού οικιστική ανάπτυξη στα προάστια, οδήγησε με τα χρόνια στην επιδείνωση φαινομένων που υποβάθμισαν την κοινωνική, οικονομική και περιβαλλοντική ευημερία. Το μοντέλο αστικής «ανάπτυξης προσανατολισμένης στην δημόσια συγκοινωνία» (ΑΠΔΣ), αποτελεί τα τελευταία χρόνια μια προσπάθεια αναζωογόνησης των πόλεων από τις επιπτώσεις των φαινομένων αυτών, με την αποτελεσματική σύνδεση χώρου και μεταφορών, διαμορφώνοντας συμπαγείς αστικές περιοχές με μικτές χρήσεις γης γύρω από σταθμούς δημόσιας συγκοινωνίας, στους οποίους έχουν απρόσκοπτη πρόσβαση οι χρήστες των ήπιων μέσων μετακίνησης. Σημαντική προϋπόθεση για την επίτευξη ενός τέτοιου σχεδιασμού, είναι η χρήση του εργαλείου τυπολογίας TOD, που διερευνά τις δυνατότητες, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και εντάσσει τις περιοχές μελέτης σε τυπολογίες για την εφαρμογή κατάλληλων παρεμβάσεων. Η λειτουργία του μετρό στην Θεσσαλονίκη τα επόμενα χρόνια, θα αποτελούσε ευκαιρία για την υλοποίηση του μοντέλου TOD στις περιοχές των σταθμών του σιδηροδρομικού συστήματος. Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας, ήταν να διερευνηθεί μέσω του εργαλείου τυπολογίας ο τύπος και η προοπτική των σταθμών μετρό ‘Βούλγαρη’, ‘Καλαμαριά’ και ‘Μίκρα’ στο ενδεχόμενο εφαρμογής του προτύπου TOD και έπειτα να γίνει η πρόταση κατάλληλων παρεμβάσεων TOD βάσει του τύπου στον οποίο εντάχθηκε κάθε σταθμός. Η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε περιλάμβανε τον χωρικό καθορισμό των περιοχών μελέτης σε ζώνες επιρροής 400 και 800 μ. και την εκλογή κριτηρίων και δεικτών για την εκτίμηση της τυπολογίας κάθε σταθμού με τελικό στόχο την επιλογή παρεμβάσεων TOD. Τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τον υπολογισμό των δεικτών κάθε κριτηρίου, συλλέχθηκαν τόσο από ιστοσελίδες όπως Αττικό Μετρό, ΟΑΣΘ, ΕΛΣΤΑΤ κλπ. όσο και από μετρήσεις επί χάρτου σε ψηφιακό περιβάλλον μέσω του λογισμικού GIS. Τα αποτελέσματα δεικτών έδειξαν πως η περιοχή σταθμού ‘Καλαμαριά’ διαθέτει πιο ευνοϊκά χαρακτηριστικά TOD από τους άλλους δύο σταθμούς. Από την ανάλυση προέκυψε επίσης πως ο τύπος TOD που αντιστοιχεί στην περιοχή σταθμού ‘Βούλγαρη’ είναι το TOD Γειτονιάς, στην ‘Καλαμαριά’ το Αστικό TOD και στην ‘Μίκρα’ το Περιαστικό TOD. Τέλος, από την αξιολόγηση των υφιστάμενων TOD χαρακτηριστικών για την εύρεση του κατά πόσο ανταποκρίνεται κάθε περιοχή σταθμού στον τύπο που της αντιστοιχήθηκε, προέκυψε πως οι περιοχές σταθμών ‘Καλαμαριά’ και ‘Βούλγαρη’ ανταποκρίνονται περισσότερο στον τύπο τους και άρα είναι πιο έτοιμες για την εφαρμογή του μοντέλου TOD σε σχέση με την περιοχή σταθμού ‘Μίκρα’, όμως το γεγονός πως η περιοχή της Μίκρας διαθέτει ένα σημαντικό ποσοστό αδόμητων-αναξιοποίητων εκτάσεων γης, δίνει την δυνατότητα ενίσχυσης και εισαγωγής των απαιτούμενων χαρακτηριστικών μέσω παρεμβάσεων, προκειμένου να δεχθεί η περιοχή το πρότυπο TOD και να επωφεληθούν οι κάτοικοί της από τα πλεονεκτήματα που θα προσφέρει η αποτελεσματική σύνδεση χώρου και μετρό Θεσσαλονίκης
description: Going through the third decade of the 21st century, many cities around the world are experiencing the effects from the lack of a sustainable urban development framework on a daily basis. The obsession on planning cities by focusing on private transportation but also the out-of-restrictions residential development in the suburbs, has led over the years to the deterioration of phenomena that have degraded social, economic and environmental prosperity. Transit Oriented Development (TOD) is an urban development model, that provides an effort in the recent years to revitalize cities from the effects of these phenomena, by effectively connecting space and transport, forming compact urban areas with mixed land use around public transport stations, to which users of mild means of transport have unimpeded access. An important prerequisite for achieving such a design is the use of the TOD typology tool, which explores the possibilities, the special characteristics of each area and integrates the study areas into typologies for the implementation of appropriate interventions. The Thessaloniki metro operation in the coming years would be an opportunity for the implementation of the TOD model in the areas of the railway stations. Main purpose of this diploma thesis, was to investigate the type and the perspective of the metro stations ‘Voulgari’, ‘Kalamaria’, ‘Micra’, in the implementation of the TOD standard and then to propose appropriate interventions based on the TOD type that each station joined. The methodology that was followed included the spatial definition of the study areas in influence zones of 400 and 800m, and the selection of criteria and indicators for estimating the TOD type for each station with the ultimate goal of selection of TOD interventions. The data used to calculate the indicators of each criterion, were collected both from websites such as Attiko Metro, OASTH, ELSTAT etc. as well as from measurements on digitized maps through the GIS software. The results showed that the station area 'Kalamaria' has more favorable characteristics than the other two stations. The analysis also showed that the type of TOD that corresponds to the station area ‘Voulgari’ is the Neighborhood TOD, in ‘Kalamaria’ the Urban TOD and in ‘Micra’ the Peri-urban TOD. Finally, from the evaluation of the existing TOD characteristics to find out whether each station area corresponds to the type assigned to it, it emerged that the station areas 'Kalamaria' and 'Voulgari' correspond more to their type and are therefore better prepared for the application of TOD model in relation to the station area 'Micra', but the fact that the area of Micra has a significant percentage of underused-vacant land, allows the enhancement and addition of the required characteristics through interventions, in order to accept the TOD standard and to benefit its inhabitants from the advantages that the efficient connection of space and the Thessaloniki metro will offer