Ιερά Μονή Αγίου Νικολάου Μετσόβου: Ιστορία, Αρχιτεκτονική, Ζωγραφική
Creators: name: Ζαρκάδη, Σταματία Μιχαήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Μοναχισμός Ηπείρου
Μονή Μετσόβου
Ευστάθιος
Monasticism of Epirus
Metsovo Monastery
Eustathius

description: Στόχος της παρούσας διπλωματικής εργασίας υπήρξε η εξέταση και η ανάδειξη ενός βυζαντινού μνημείου, της Ιεράς Μονής Αγίου Νικολάου Μετσόβου (1300). Το Μέτσοβο βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του νομού Ιωαννίνων, στην μεσημβρινή πλευρά της Πίνδου, κοντά στα σύνορα Ηπείρου, Θεσσαλίας και Δυτικής Μακεδονίας. Στην διατριβή εξετάστηκε, αρχικά, η ιστορία του Μετσόβου, ώστε να αναδειχθεί η σπουδαία ιστορικότητα και προσφορά του τόπου και ειδικά των μεγάλων ευεργετών, όπως του αείμνηστου Ευαγγέλου Αβέρωφ και πολλών ακόμη, η προσφορά των οποίων υπήρξε σημαντική για την περιοχή. Επίσης, παρουσιάστηκε ο μοναχισμός της Ηπείρου και συγκεκριμένα στην περιοχή του Μετσόβου, όπου εξετάστηκε η Ιερά Μονή του Αγίου Νικολάου από ιστορικής, αρχιτεκτονικής και ζωγραφικής πλευράς. Εξετάζοντας το ιστορικό της μονής, διαπιστώθηκε ότι η ίδρυσή της παραμένει άγνωστη, και πολύ πιθανόν να είναι κτίσμα του 14ου αιώνα. Μέσα όμως από επιγραφή σε μαρμάρινη εντοίχια πλάκα, μνημονεύεται το 1300 ως έτος ίδρυσης. Ανακαινίσθηκε αρχικά το 1700 μετά από τη μερική καταστροφή που δέχτηκε από τους Τούρκους το 1453. Το 1925 η μονή ερημώθηκε, και το 1960 αναστηλώνεται και πάλι από το Ίδρυμα Τοσίτσα. Το 1984 ξεκινά η δεύτερη αναστήλωσή του από την φιλευσπλαχνία του Ευαγγέλου Αβέρωφ. Επιπλέον, εξετάσαμε την αρχιτεκτονική της, η οποία ανήκει στον αρχιτεκτονικό τύπο του μονόχωρου καμαροσκεπή ναού. Το ξυλόγλυπτο τέμπλο και οι εικόνες του είναι έργα του 17ου αιώνα. Το Καθολικό της Μονής λόγω του μεγάλου του μεγέθους διαιρείται σε τέσσερα τμήματα κατά μήκος, λόγω των πέντε ενισχυτικών τόξων (σφενδονίων) που πατούν επάνω σε παραστάδες και είναι κατάγραφο. Διακρίνεται σε δύο φάσεις τοιχογράφησης χωρίς να γνωρίζουμε τους λόγους που οδήγησαν στην δεύτερη φάση τοιχογράφησης του Καθολικού. Η πρώτη το 1702 με ζωγράφο τον Ευστάθιο και η δεύτερη με τις προγενέστερες τοιχογραφίες δυτικών επιδράσεων από Σαμαριναίο ζωγράφο. Ο ζωγράφος Ευστάθιος, του οποίου το όνομα είναι γραμμένο σε επιγραφή των εξωτερικών τοιχογραφιών, ενδεχομένως να ταυτίζεται με τον ομώνυμο ζωγράφο που δραστηριοποιείται στη βόρεια Πελοπόννησο και μάλιστα στην επαρχία Καλαβρύτων την ίδια ακριβώς χρονική περίοδο και δηλώνει στις εκεί επιγραφές την καταγωγή του από τα Ιωάννινα. Καταγράψαμε επίσης και τα Ιερά Κειμήλια της Μονής, πολλά εκ των οποίων είναι δωρεές των πιστών ανθρώπων του Μετσόβου. Εξωτερικά της Μονής υπάρχει παρεκκλήσι του Αγίου Νικολάου εκ Μετσόβου, όπου παρατηρεί κανείς δύο διαφορετικούς ζωγράφους. Στον βόρειο και στο μέτωπο του ανατολικού τοίχου διακρίνεται ένας κοσμικός χαρακτήρας όπου ο ανώνυμος ζωγράφος του 1800 ζωγραφίζει σε ακόσμητες επιφάνειες. Στις κόγχες του Ιερού Βήματος ο αγιογράφος είναι ένας λαϊκότροπος και συνεχίζει μία συντηρητική εικαστική παράδοση προσηλωμένη στην παράδοση του 17ου αιώνα, έχοντας ως πρότυπο ζωγράφους, όπως ο Ευστάθιος που ζωγράφισε στο παρακείμενο καθολικό. Επομένως, η προσάρτηση του παρεκκλησίου στο καθολικό δεν πρέπει να χρονολογείται κατ’ ανάγκη στο έτος 1800 βάσει της χρονολογίας του Μαρέσου, αλλά θα μπορούσε να τοποθετηθεί νωρίτερα. Η παρούσα διατριβή στοχεύει στην προβολή και διαφύλαξη της ιστορίας και του πολιτισμού του ιστορικού και γραφικού Μετσόβου όπου κατέχει σημαντικούς και καλλιτεχνικούς θησαυρούς.
description: The aim of this thesis was to examine and highlight a Byzantine monument, the Holy Monastery of Agios Nikolaos Metsovos (1300). Metsovo is located at the northeastern end of the prefecture of Ioannina, on the south side of Pindos, near the borders of Epirus, Thessaly and Western Macedonia. In the thesis, initially, the history of Metsovo was examined, in order to highlight the great historicity and contribution of the place and especially of the great benefactors, such as the late Evangelos Averof and many others, whose contribution was important for the region. Also, the monasticism of Epirus was presented, specifically in the area of Metsovo, where the Holy Monastery of Agios Nikolaos was examined from a historical, architectural and painting point of view. Examining the history of the monastery, it was found that its foundation remains unknown, and it is most likely a 14th century building. However, an inscription on a marble wall plaque mentions 1300 as the year of foundation. It was first renovated in 1700 after the partial destruction suffered by the Turks in 1453. In 1925 the monastery was deserted, and in 1960 it was restored again by the Tositsa Foundation. In 1984, its second restoration began thanks to the mercy of Evangelos Averof. In addition, we examined its architecture, which belongs to the architectural type of the single-chamber vaulted temple. The wood-carved iconostasis and its icons are works of the 17th century. Due to its large size, the Catholic Church of the Monastery is divided into four sections along its length, due to the five reinforcing arches (slings) that rest on pilasters and is recorded. It is distinguished in two phases of wall painting without knowing the reasons that led to the second phase of wall painting of the Catholic. The first in 1702 with the painter Efstathios and the second with the earlier murals of Western influences by a Samaritan painter. The painter Efstathios, whose name is written on an inscription on the exterior frescoes, may be identified with the painter of the same name who was active in the northern Peloponnese and in fact in the province of Kalavryton in the exact same time period and states in the inscriptions there that he is from Ioannina. We also recorded the Holy Relics of the Monastery, many of which are donations from the faithful people of Metsovo. Outside the Monastery there is a chapel of Agios Nikolaos of Metsovo, where one can see two different painters. On the north and front of the east wall, a secular character can be distinguished where the anonymous painter of 1800 paints on unadorned surfaces. In the alcoves of the Holy Step, the iconographer is a populist and continues a conservative visual tradition committed to the tradition of the 17th century, having as a model painters, such as Eustathios who painted in the adjacent catholicon. Therefore, the annexation of the chapel to the katholikon should not necessarily be dated to the year 1800 based on Maresos' chronology, but could be placed earlier. This thesis aims to promote and preserve the history and culture of the historic and picturesque Metsovo where it possesses important and artistic treasures.