Η διαθεματική διδασκαλία του Βυζαντινού και Μεταβυζαντινού Εκκλησιαστικού Μέλους στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση
Creators: name: Χλωρού, Ευαγγελία Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2021
Subjects: Βυζαντινή Μουσική
Διαθεματική διδασκαλία
Εκκλησιαστικό μέλος
Byzantine music
Interdisciplinary Teaching
Ecclesiastical “Melos”

description: Με τους όρους βυζαντινό και μεταβυζαντινό μέλος χαρακτηρίζεται η ελληνική μουσική έκφραση και παράδοση του βυζαντινού πνεύματος και πολιτισμού από τα μέσα του Ι´ αιώνα, σε ένα άρτιο και ομοιογενές σύστημα σημειογραφίας για την τελειότερη έκφραση της λατρείας της Ορθόδοξης Ανατολικής Εκκλησίας. Βυζαντινή και Μεταβυζαντινή, είναι η Ελληνική Μουσική που περιλαμβάνει τους δύο κλάδους της μουσικής έκφρασης, τον εκκλησιαστικό – λατρευτικό και κοσμικό - δημοτικό κλάδο ενώ η χειρόγραφη παράδοση της μουσικής αυτής αφορά στην Ψαλτική Τέχνη. Το ελληνικό σύστημα σημαδογραφίας ή παρασημαντικής, ως απότοκο του ελληνικού αλφαβήτου (αποτελώντας το ίδιο ένα ηχητικό αλφάβητο), συναποτελούν απόλυτα πολιτισμικά και παιδαγωγικά μεγέθη, εκφράζοντας την ενότητα της πίστεως, της Θεοσέβειας, της συνείδησης, των Ελληνόφωνων και Ορθόδοξων χριστιανικών λαών. Είναι η μουσική της Εκκλησίας που έμεινε ανεπηρέαστη από άλλους μουσικούς πολιτισμούς, και ως γέννημα της ορθοδόξου λατρείας διαφύλαξε τον λειτουργικό χαρακτήρα, απαλλαγμένη από εξω-εκκλησιαστικά και οθνεία στοιχεία. Ο γραπτός και έντεχνος μουσικός ελληνικός πολιτισμός μιας χιλιετίας είναι η μελοποιία της Ελληνικής Ψαλτικής Τέχνης, βυζαντινής και μεταβυζαντινής. Τα βυζαντινά μέλη έχουν τις ρίζες τους στις μουσικές παραδόσεις των Βαλκανίων και της ανατολικής Μεσογείου, εκεί όπου εκτεινόταν επί αιώνες η Βυζαντινή Αυτοκρατορία, . Ως Τέχνη της λατρείας, διαφυλάσσει και παραδίδει την γλώσσα την ελληνική, αλώβητη και καθαρή, με την ποικιλία των καταλήξεών της, με τους τόνους και τα πνεύματά της, όπως πέρασαν και αναπτύχθηκαν στην σημειογραφία της, γιατί αποτελούν μελικά στοιχεία κι έχουν εκφραστικό βάρος. Είναι άσμα χορικό και διασώζεται στα ιερά Αναλόγια των Εκκλησιών, επενδεδυμένο με το μέλος των ψαλμάτων, επιτρέποντας την εξελικτική επιβίωση της ελληνικής γλώσσας και μέγεθος πνευματικό στις προσευχές των ορθοδόξων Ελλήνων από γενεά σε γενεά. Κι είναι ακριβώς αυτός ο λόγος, που η ελληνική γλώσσα αποτελεί το αδιαμφισβήτητο τεκμήριο της ελληνικότητας του βυζαντινού μέλους. Με αφετηρία την Αρχαία Ελληνική Μουσική, η Βυζαντινή Μουσική πορεύτηκε σε µια διαρκή εξέλιξη µε την Ελληνική γλώσσα, που αποτελεί την αδιάσειστη απόδειξη της αδιάκοπης συνέχειας του Ελληνισµού . Από τον 19ο αιώνα το βυζαντινό μέλος έρχεται σε επαφή με την ευρωπαϊκή νεωτερικότητα, η οποία είναι το κυρίαρχο πολιτισμικό χαρακτηριστικό. Η αναβάθμιση της Ψαλτικής ως αυτόνομης επιστήμης κι η αναγνώριση των σημαδοφώνων της Βυζαντινής Εκκλησιαστικής Μουσικής προάγει και τους άλλους επιστημονικούς κλάδους και αναδεικνύει την πρωτοπόρο και πολλαπλή προσφορά της στο πολιτισμικό γίγνεσθαι. Από τη μια πλευρά η προφορική παράδοση στη Βυζαντινή Μουσική συμβάλλει καθοριστικά στο παιδαγωγικό έργο από την άλλη, η γραπτή παράδοση φαίνεται πως αποτελεί πλέον έκδηλη ανάγκη, που καλύπτεται με καθυστέρηση κατά τη μεσοβυζαντινή περίοδο, με ένα αρχαϊκό τύπο σημειογραφίας περιορισμένων δυνατοτήτων, αλλά με προοπτικές εξέλιξης. Το βυζαντινό μέλος , ως ύψιστο μέσο παιδείας και διαμόρφωσης του χαρακτήρα του παιδιού μέσω της μορφωτικής και διδακτικής του δύναμης, σύμφωνα με την εξέλιξη του όρου, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της εκπαιδευτικής διαδικασίας, συνεισφέροντας στην πνευματική, συναισθηματική, σωματική, αισθητική και κοινωνική ανάπτυξη του ανθρώπου καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις εκφράζει την όλη Παιδεία προϋποθέτοντας την ενότητα του λόγου, της κίνησης και της μελωδίας στην σχολική τάξη.
description: The terms Byzantine and post-Byzantine member characterize the Greek musical expression and tradition of the Byzantine spirit and culture from the middle of the 14th century, in an even and homogeneous notation system for the most perfect expression of the worship of the Eastern Orthodox Church. Byzantine and Post-Byzantine, is the Greek Music that includes the two branches of musical expression, the ecclesiastical - worship and secular - municipal branch while the handwritten tradition of this music concerns the Art of Chanting. The Greek system of semantics or para-signage, as a descendant of the Greek alphabet (constituting the same phonetic alphabet), constitute absolute cultural and pedagogical dimensions, expressing the unity of faith, Godliness, conscience, Greek-speaking and Orthodox Christians. It is the music of the Church that has remained unaffected by other musical cultures, and as the offspring of Orthodox worship has preserved its liturgical character, free from extra-ecclesiastical and national elements. The written and artistic musical Greek culture of a millennium is the composition of Greek Chanting Art, Byzantine and post-Byzantine. Byzantine members have their roots in the musical traditions of the Balkans and the eastern Mediterranean, where the Byzantine Empire stretched for centuries. As an Art of Worship, it preserves and delivers the Greek language, intact and pure, with the variety of its endings, with its tones and spirits, as they passed and developed in its notation, because they are partial elements and have an expressive weight. It is a choral song and is preserved in the sacred Analogies of the Churches, lined with the member of the psalms, allowing the evolutionary survival of the Greek language and spiritual greatness in the prayers of the Greek Orthodox from generation to generation. And this is exactly the reason why the Greek language is the indisputable presumption of the Greekness of the Byzantine member. Starting from the Ancient Greek Music, Byzantine Music proceeded in a constant evolution with the Greek language, which is the irrefutable proof of the uninterrupted continuity of Hellenism. From the 19th century the Byzantine member came in contact with European modernity, which is the dominant cultural feature. The upgrading of Psalms as an autonomous science and the recognition of the beacons of Byzantine Ecclesiastical Music promotes other scientific disciplines and highlights its pioneering and multiple contribution to the cultural becoming. On the one hand, the oral tradition in Byzantine Music contributes decisively to the pedagogical work. The Byzantine member, as the highest means of education and shaping the character of the child through his educational and didactic power, according to the evolution of the term, is an integral part of the educational process, contributing to the spiritual, emotional, physical, aesthetic and social development of man as in most cases it expresses the whole Education presupposing the unity of speech, movement and melody in the classroom .
description: To Tμήμα Ποιμαντικής και Kοινωνικής Θεολογίας του Α.Π.Θ. μετονομάστηκε σε Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού σύμφωνα με το ΦΕΚ 5710/24-12-2020
description: Σε συνεργασία με: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)