Το αόριστο άρθρο στην ελληνική: Μια γνωσιακή προσέγγιση
Creators: name: Καζάκος, Γεώργιος Ιωάννη
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Αόριστο άρθρο
Ανάδυση
Διάταση
Indefinite article
Emergence
Intension

description: Η εργασία αυτή έχει ως στόχο τη διερεύνηση της διαδικασίας ανάδυσης του αόριστου άρθρου στην ελληνική αλλά και των σημασιακών χαρακτηριστικών που επιτρέπουν τη γραμματικοποίηση του αριθμητικού επιθέτου, ωστε να γίνει αόριστο άρθρο. Αρχικά, θα προσπαθήσουμε να ορίσουμε τα όρια ανάμεσα στην οριστικότητα και την αοριστία κάνοντας και μια μικρή ανασκόπηση στη βιβλιογραφία για το θέμα αυτό. Στη συνέχεια, θα εξετάσουμε τυπολογικά τη χρήση αλλά και τις μορφές του αόριστου άρθρου στις γλώσσες του κόσμου παρατηρώντας και την κατανομή του γραμματικού αυτού στοιχείου σε παγκόσμιο επίπεδο. Αργότερα, θα επικεντρωθούμε στην ανάδυση του αόριστου άρθρου στη διαχρονία της ελληνικής ξεκινώντας ήδη από την ομηρική εποχή, για να διαπιστώσουμε αν υπήρχαν ήδη από τότε ενδείξεις ανάδυσης αυτού του γραμματικού στοιχείου. Τα αποτελέσματα ήταν εντυπωσιακά, αφού ήδη από τις πρώτες γραπτές μαρτυρίες της ελληνικής γλώσσας υπάρχουν σποραδικές περιπτώσεις στις οποίες το αριθμητικό επίθετο λειτουργεί ως αόριστος δείκτης. Τέλος, θα προσπαθήσουμε να βρούμε ένα αξιόπιστο κριτήριο με το οποίο θα μπορούμε να αναγνωρίζουμε σε ποιες περιπτώσεις το ένας, μία, ένα λειτουργεί ως αόριστο άρθρο και όχι ως αριθμητικό επίθετο. Το κριτήριο αυτό βασίζεται πάνω στην έννοια της intension: σε περίπτωση που σε μια ΟΦ που περιλαμβάνει το αριθμητικό επίθετο το ουσιαστικό δεν αντιστοιχεί σε ένα γνωστό και συγκεκριμένο ΑΑ αλλά μόνο στην intension του, τότε το αριθμητικό επίθετο λειτουργεί ως αόριστος δείκτης/άρθρο. Η αποκλειστική αναφορά στην intension του ουσιαστικού είναι και το ένα σημασιακό χαρακτηριστικό που επιτρέπει στο αριθμητικό επίθετο να εκφράσει την αοριστία. Ωστόσο, αυτό ισχύει και για όλα τα αριθμητικά επίθετα, με αποτέλεσμα να μπορούν και εκείνα να λειτουργήσουν ως αόριστοι δείκτες. Αυτό που διαχωρίζει το ένας, μία, ένας από τα υπόλοιπα αριθμητικά είναι ο μοναδιαίος χαρακτήρας του που του επιτρέπει να λειτουργήσει ως γενικευτικός δείκτης (το τελικό στάδιο γραμματικοποίησης του αόριστου άρθρου). Με αυτόν τον τρόπο, μέσα από την αναφορά σε ένα ΑΑ αναφερόμαστε και σε όλα τα ΑΑ που ανήκουν στην ίδια κατηγορία και διαθέτουν τα ίδια χαρακτηριστικά. Αυτήν τη λειτουργία δε μπορούν να την επιτελέσουν τα υπόλοιπα αριθμητικά. Άρα, τα αριθμητικά επίθετα μπορούν να λειτουργήσουν ως αόριστοι δείκτες αλλά όχι ως αόριστα άρθρα.
description: This thesis aims to investigate the process of emergence of the indefinite article in Greek as well as the semantic features that allow the grammaticalization of the numerical adjective, so that it becomes an indefinite article. First, we will try to define the boundaries between definiteness and indefiniteness by doing a small review of the literature on this topic. Then, we will examine typologically the use and the forms of the indefinite article in the languages of the world, observing the distribution of this grammatical element on a global level. Later, we will focus on the emergence of the indefinite article in the diachrony of Greek starting already from the Homeric era, to establish whether there were already signs of the emergence of this grammatical element from then. The results were impressive, since already from the first written evidence of the Greek language there are sporadic cases in which the numerical adjective functions as an indefinite marker. Finally, we will try to find a reliable criterion by which we will be able to recognize in which cases enas, mia, ena functions as an indefinite article and not as a numerical adjective. This criterion is based on the concept of intension: in cases that in a NP (Noun Phrase) that includes the numerical adjective the noun does not correspond to a known and specific OR (Object of Reference) but only to its intension, then the numerical adjective functions as an indefinite marker/article. Exclusive reference to the intension of the noun is also the one semantic feature that allows the numerical adjective to express indefiniteness. However, this also applies to all numerical adjectives, so they can also function as indefinite markers. What separates enas, mia, ena from other numerals is its unitary character which allows it to function as a generalizing marker (the final grammaticalization stage of the indefinite article). In this way, by referring to one OR we also refer to all OR that belong to the same category and have the same properties. This function cannot be performed by other numerals. So, numeral adjectives can function as