Human activities and vegetation development during the last 2 millennia: a case study from upland site in Peloponnese
Creators: name: Βασιλειάδη Γραμματική Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Ανθρώπινη επιβάρυνση και ιστορία της βλάστησης
Πελοπόννησος
Ορεινός υγρότοπος
Human impact and vegetation history
Peloponnese
Upland wetland

description: The present study offers insights into vegetation and landscape evolution associated with human land-use practices and climatic variability. The Peloponnese peninsula has been the scenery for the rise and the fall of numerous human communities, and therefore a key region for understanding both the vulnerability and the resilience of past societies. A 3 m long sediment core (RKT-2) was retrieved from Rakita, an upland wetland of Achaea in the northwestern part of the Peloponnese peninsula, southern Greece. To evidence the vegetation response and decipher the human impact during the last ca. 2000 years, a detailed palynological analysis was conducted. The domination of deciduous Quercus suggests deciduous oak woodlands accompanied by altitudinal forests represented by Abies and Pinus. The anthropogenic activity presents fluctuations throughout the entire sequence associated with climatic oscillations and demographic trends. The expansion of human land-use practices in the mountainous landscape is documented in two distinct periods, during the Late Antiquity and Medieval times. The first period of human activities is closely connected with cereal cultivation and animal husbandry, while a shift toward pastoralism could be attributed to the continuing settlement growth in southern Greece, as well as, the specialized pastoral economy. Subsequently, the retreat of deciduous oak forests and the expansion of Cichorieae are likely associated with forest clearance and landscape opening as a result of pastoralism. Finally, evidence of arboriculture -mainly Vitis and Juglans- suggests the initiation of new land-use practices. The Rakita pollen record is the first attempt to unravel the vegetation history and landscape changes from an upland area in Peloponnese, related to climate oscillations and the succession of civilizations in Greece.
description: Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη της ιστορίας της βλάστησης και η ερμηνεία των μεταβολών που παρατηρούνται στο φυτικό τοπίο, λόγω της ανθρωπογενούς δραστηριότητας και της κλιματικής μεταβλητότητας. Η Πελοπόννησος παρουσιάζει σημαντική ιστορική περιπλοκότητα και εκ τούτου, αποτελεί θέση κλειδί για την κατανόηση τόσο της τρωτότητας όσο και της ανθεκτικότητας των παρελθοντικών κοινωνιών. Το υλικό μελέτης προέρχεται από τον πυρήνα RKT-2 μήκους 3 m, ο οποίος ανασύρθηκε από τη θέση Ρακίτα, έναν ορεινό υγρότοπο της Αχαΐας στο βορειοδυτικό τμήμα της Πελοποννήσου, στη νότιο Ελλάδα. Στις αποθέσεις του πυρήνα διεξήχθη λεπτομερής παλυνολογική ανάλυση, προκειμένου να διερευνηθεί η απόκριση της βλάστησης και η ανθρωπογενής δραστηριότητα κατά τις τελευταίες 2 χιλιέτιες. Το δασώδες τοπίο περιγράφεται από την παρουσία της φυλλοβόλου βελανιδιάς (deciduous Quercus), καθώς και των κωνοφόρων ελάτου (Abies) και πεύκου (Pinus). Δύο διακριτές περιόδοι εντατικοποίησης της ανθρωπογενούς δραστηριότητας καταγράφονται στο αρχείο γύρης της Ρακίτας˙ κατά την Ύστερη Αρχαιότητα και τους Μεσαιωνικούς χρόνους. Η πρώτη περίοδος συνδέεται στενά με την καλλιέργεια σιτηρών και την κτηνοτροφία, ενώ κατά τη δεύτερη περιόδο παρουσιάζεται εξάπλωση των ποιμενικών δραστηριοτήτων. Ακόμη, η υποχώρηση της δενδροκάλυψης συνδέεται άμεσα με την ανάπτυξη τεχνικών αποψίλωσης και την επέκταση της κτηνοτροφίας. Τέλος, η παρουσία δεικτών δενδροκαλλιέργειας, κυρίως Vitis και Juglans, υποδεικνύουν την εισαγωγή νέων πρακτικών αξιοποίησης του ορεινού τοπίου. Το αρχείο γύρης της Ρακίτας αποτελεί την πρώτη προσπάθεια ερμηνείας της ιστορίας της βλάστησης από ορεινή θέση της Πελοποννήσου, κατά τη διάρκεια του Ύστερου Ολοκαίνου.
description: Σε συνεργασία με: Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών), Γεωλογίας (Πανεπιστήμιο Πατρών), Γεωγραφίας (Πανεπιστήμιο Αιγαίου)