Η γονιμότητα, βασική μεταβλητή της εξέλιξης του πληθυσμού μας. Kύρια χαρακτηριστικά και πεδία παρέμβασης. (Fertility, a key variable of the development of population of Greece. Main characteristics and fields of intervention.) DEMONEWS, 33, 2018
Creators: name: BYRON KOTZAMANIS
Publisher: name: figshare
Year: 2021
Subjects: subject: 160399 Demography not elsewhere classified
subject: FOS: Sociology
subject: FOS: Sociology

description: In Greece, generation fertility is constantly decreasing. This fact together with the negative migration balance of recent years, have led since 2010 to a slowdown of the population growth and then a decline, which is likely to continue until 2050. This reduction is accompanied by a shrink of the population in working ages (15-64 years) and an increase of the its mean age and will obviously lead to a future decline of the economically active population.<br>However, low fertility (below the reproductive level) is nothing new: it has been characterizing Greece for decades, as women born just before World War II (1935-1939) gave birth to 2.2 children born in the mid-1960s 1.75, while younger women, born around 1980, will probably give even less (1.50).<br>What can be done to stop the declining course of fertility or, if possible, increase it? Obviously a change in reproductive behaviour is needed, which requires two conditions to be fulfilled: a) the gradual change of value orientation ​​to new behaviour ​​more favour to childbearing, and b) The creation of a more favourable to fertility environment allowing the younger generations to achieve the desired family size (around two children). <br>The questions raised are: What are the main areas of intervention, and what are the appropriate policy measures? Any intervention presupposes a rigorous answer to a central question: What is the cause of this very low fertility? The answer is not obvious, and in the international literature, four basic - and partly complementary – approaches have been developed: (i) the theory of rational choice of actors, (ii) the theory of risk avoidance, (iii) the theory of post-materialist values, and (iv) the theory the gender equity. In this paper, we summarize the main points of these four approaches - theories.<br>Στην Ελλάδα η γονιμότητα των γενεών φθίνει διαρκώς. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τα αρνητικά μεταναστευτικά ισοζύγια των τελευταίων ετών, οδήγησε μετά το 2010 αρχικά στην ανακοπή της αύξησης του πληθυσμού μας και εν συνεχεία στη μείωσή του, η οποία πιθανότατα θα συνεχισθεί μέχρι και το 20502. Η μείωση αυτή συνοδεύεται από τη συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας (15-64 ετών) και την αύξηση της μέσης ηλικίας του, και, προφανώς, θα οδηγήσει στο μέλλον και στη μείωση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού.<br>Ωστόσο, η χαμηλή γονιμότητα (κάτω από το όριο αναπαραγωγής) δεν είναι κάτι νέο: χαρακτηρίζει τη χώρα μας εδώ και δεκαετίες, καθώς οι γυναίκες που γεννήθηκαν λίγο πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έφεραν στον κόσμο κατά μέσο όρο 2,2 παιδιά, αυτές που γεννήθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του ’60 κατά μέσο όρο 1,75, ενώ οι νεότερες, αυτές που γεννήθηκαν γύρω στο 1980, θα κάνουν πιθανότατα ακόμη λιγότερα (1,50).<br>Όμως, τί μπορεί να γίνει για να ανακοπεί σε μια πρώτη φάση η φθίνουσα πορεία της γονιμότητας και ει δυνατόν, στην συνέχεια αυτή να αυξηθεί3; Απαιτείται προφανώς α) μια αλλαγή των αναπαραγωγικών συμπεριφορών, η οποία απαιτεί κάποιο βάθος χρόνου και προϋποθέτει την πλήρωση δύο συνθηκών: την προοδευτική αλλαγή των κυρίαρχων αξιών και την αντικατάστασή τους από αξίες που «ευνοούν» περισσότερο την τεκνογονία, και β) τη δημιουργία ενός γενικότερου ευνοϊκού περιβάλλοντος που θα επιτρέψει την υλοποίηση από τις νεότερες γενεές του επιθυμητού μεγέθους οικογένεια (γύρω από τα δύο παιδιά). Ποιοι είναι ειδικότερα οι κύριοι τομείς παρέμβασης, και εν συνεχεία, ποια τα ενδεδειγμένα μέτρα πολιτικής; Η όποια παρέμβαση προϋποθέτει την απάντηση σε αδρές γραμμές σε ένα κεντρικό ερώτημα: Πού οφείλεται αυτή η πολύ χαμηλή γονιμότητα; Η απάντηση δεν είναι προφανής και στη διεθνή βιβλιογραφία αναπτύχθηκαν τέσσερεις βασικές –και εν μέρει- συμπληρωματικές- προβληματικές: i) της ορθολογική επιλογής των φορέων, ii) της αποφυγής ανάληψης κινδύνου, iii) των μετά-υλιστικών αξιών και τέλος iv) της ισότητας των δύο φύλων. Εκθέτουμε συνοπτικά τα βασικά σημεία των τεσσάρων αυτών προσεγγίσεων - θεωριών.<br>