Η Συμβολή της Μελέτης των Γιγαντιαίων Χελωνών στην Στρωματογραφία και Παλαιογεωγραφία του Νεογενούς της Μακεδονίας:
Creators: name: Βλάχος, Ευάγγελος Χρήστου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2011
Subjects: Γιγαντιαίες χελώνες
Επανωμή
Θυρεός
Tortoise
Turtle
Cheirogaster

description: Στην παρούσα διατριβή ειδίκευσης περιγράφεται νέο υλικό γιγαντιαίων χελωνών από τις θέσεις Επανομή (EPN), Αγγελοχώρι (AGG), Μηχανιώνα (ΜΙC) και Νέα Καλλικράτεια (KLK), το οποίο έχει ανασκαφεί από το 1998 έως και το 2010. Η μελέτη του υλικού αυτού έδειξε την παρουσία ενός νέου είδους, το Cheirogaster bacharidisi n. sp.. Το είδος αυτό χαρακτηρίζεται από ραχιαίο θυρεό χωρίς εγκοπές στο οπίσθιο χείλος του, κοιλιακό θυρεό με χείλος των επίπλαστρων στο εμπρόσθιο τμήμα περιορισμένο, ασθενή λαιμική εσοχή, εγκάρσια σύσφιξη στο σημείο ραφής των εδρικών και μηριαίων πλακών, αμβλεία εσοχή ανάμεσα στις προεξοχές των ξιφίπλαστρων. To κρανίο φέρει μεγάλη προσωπική περιοχή (2/3 του συνολικού μεγέθους), οφθαλμικές κόγχες στο μέσο του κρανίου, τα οστά του ζυγωματικού τόξου σχηματίζουν ένα τρι-ακτινωτό σχήμα, υπερινιακή ακρολοφία με κάμψη και λεπιδοειδή οστά που συγκλίνουν προς τον άξονα του κρανίου. Μικρή γωνία ανάμεσα στο ακρώμιο και στην ωμοπλάτη (110ο περίπου). Τροχαντήρες του βραχίονα σχεδόν παράλληλοι μεταξύ τους. Κάμψη στο κατώτερο τμήμα της διάφυσης του βραχίονα. Ελλειπτική κεφαλή του βραχίονα, με ασθενή λαιμό με τη διάφυση του οστού. Κεφαλή μηρού με ευθύ κατώτερο χείλος. Οι τροχαντήρες του μηρού ενώνονται με ακρολοφία. Διάφυση του μηρού με κάμψη στο κατώτερο κυρίως τμήμα. Τριγωνική διατομή του ενδιάμεσου οστού. Συνοστεωμένο μεσαίο και πλευρικό κεντρικό καρπικό οστό, όπου διακρίνεται η γραμμή ραφής. Συνοστεωμένος αστράγαλος και πτέρνα, όπου διακρίνεται η γραμμή ραφής.Η σημαντικότερη ανάμεσα στο υλικό γιγαντιαία χελώνα είναι η ΕΡΝ Ι, το οποίο αποτελείται από ένα σχεδόν ολοκληρωμένο σκελετό. Μεγάλης σημασίας είναι το άτομο ΕΡΝ ΙΙ, από το οποίο σώζονται το μεγαλύτερο τμήμα του κοιλιακού θυρεού και τμήμα του ραχιαίου, μαζί με ένα πλήθος οστών και οστεόδερμων. Στο άτομο αυτό παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά στην Ελλάδα οι τυπικοί χαρακτήρες του γένους Cheirogaster BERGOUNIOUX, 1935. Η γεωλογική ηλικία του υλικού της Cheirogaster bacharidisi n. sp. είναι το Πλειόκαινο (ΜΝ 14-16), όπως προσδιορίζεται από την ηλικία του Σχηματισμού Γωνιάς, ο οποίος αποκαλύπτεται στις παραλιακές τομές της Δυτικής Χαλκιδικής, από το Μεγάλο Έμβολο έως και την Επανομή. Η χελώνα της Επανομής ήταν ένα ηπειρωτικό είδος το οποίο ήταν προσαρμοσμένο σε χερσαία διαβίωση και ζούσε σε υγρές και ήπιες συνθήκες, σε ένα περιβάλλον με άφθονη παροχή τροφής, με αρκετές λίμνες και βάλτους. Αυτό επιβεβαιώνεται από τη συνοδό πανίδα στη θέση του Μεγάλου Εμβόλου και από τις σαφείς μορφολογικές ομοιότητες με τη Cheirogaster perpiniana από το Κάτω Πλειόκαινο του Perpignan, η οποία ζούσε σε παρόμοιες συνθήκες. Το είδος αυτό διαφέρει σημαντικά από το είδος Cheirogaster schafferi, το οποίο έχει προσδιοριστεί στην Ελλάδα από τη Σάμο, Λέσβο και Πικέρμι, κυρίως στη διαμόρφωση του κρανίου. Το είδος αυτό φαίνεται να ήταν προσαρμοσμένο ένα ξηρό και θερμό περιβάλλον. Το υλικό που περιγράφεται στην παρούσα διατριβή είναι το πληρέστερο μέχρι σήμερα στον ελληνικό χώρο και ένα από τα πληρέστερα στην Ευρώπη. Τα περισσότερα οστά περιγράφονται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, δίνοντας πολύ σημαντικές πληροφορίες για τη μορφολογία αυτών των τεράστιων ερπετών, τα οποία κυριαρχούσαν στην περιοχή της Δ. Χαλκιδικής κατά το Πλειόκαινο. Η μελέτη αυτή θέτει τις βάσεις για μελλοντικές έρευνες σχετικά με τη μορφολογία, την εξέλιξη και την προέλευση αυτών των ζώων.
description: In the present Master Thesis, new material of giant tortoises is described from sites Epanomi (EPN), Aggelochori (AGG), Michaniona (MIC) and Nea Kallikrateia (KLK) (Western Chalkidiki, Greece) which have been excavated from 1998 till 2010. Systematic study of the material showed the presence of a new species, Cheirogaster bacharidisi n. sp.. This species is characterized by posterior carapace without notches in supracaudal-peripheral suture, plastron with epiplastral lip in the anterior part of the lobe, weak gular socket, transversal narrowing in femoro-anal suture, obtuse notch in xiphiplastral processes. Cranium with expanded facial area (2/3 of total size), orbits located in the middle part, elements of the zygomatic arch in a tri-radiate shape, bended surpaoccipital process and converging squamosals towards the midline. Low angle between acromion and scapula (approximately 110o). Trochanters of humerus almost parallel. Distal diaphysis of humerus with curvature. Elliptical humeral head, with weak neck. Femoral head with straight lower border. Fused femoral trochanters. Distal diaphysis of the femur with curvature. Intermedium with triagonal cross-section. Fused medial and lateral centrale, preserving the suture. Fused astragalus and calcaneum, preserving the suture. Among the material, the most important giant tortoise is EPN I, which is comprised of an almost complete skeleton, from which only central carapace and vertebras are missing. EPN II preserves most of the plastron, posterior carapace and various bones and osteoderms. In this individual the typical characters of genus Cheirogaster BERGOUNIOUX, 1935 were observed, for the first time in Greece. Geological age of Cheirogaster bacharidisi n. sp. is Pliocene (MN14-16), inferred from the age of Gonia Formation, which is exposed in sections of Western Chalkidiki, from Megalon Emvolon to Epanomi. The Epanomi tortoise was a continental species, adjusted in terrestrial habitats in wet and calm conditions, in an environment with sufficient food supply, many lakes and swamps. This is confirmed by the associate Megalon Emvolon fauna and from the clear morphological similarities with Cheirogaster perpiniana from the Lower Pliocene of Perpignan, France, living in similar conditions. This species differs in great respect with Cheirogaster schafferi, which is described from Samos, Pikermi and Lesbos, based on cranium morphology. This species was adjusted in a more warm and arid environment. The described material is until today the most complete in Greece and one of the most complete in Europe. Most of the elements are described for the first time in Greece, providing a wealth of information about the morphology of these gigantic reptiles, which were roaming in W. Chalkidiki area during the Pliocene. This study provides the basement for future research about the morphology, evolution and origin of these animals.