Η Μεγάλη πανώλη των χρόνων του Κωνσταντίνου Ε΄ (741-775), οι μαρτυρίες της εποχής του και η Εκκλησία της Ανατολής
Creators: name: Σελίμης, Δημήτριος Απόστολου-Γεώργιου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2022
Subjects: Πανώλη
Κωνσταντίνος Ε΄
Βυζαντινή Αυτοκρατορία
Plague
Constantine V
Byzantine Empire

description: Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η εξέταση της μεγάλης πανώλης που ενέσκηψε στη βυζαντινή αυτοκρατορία κατά την περίοδο βασιλείας του εικονομάχου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ε΄ (741-775), μέσα από τη Χρονογραφία του Οσίου Θεοφάνη του Ομολογητή και την Ιστορία Σύντομο του πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, Νικηφόρου Α΄. Τα δύο αυτά κείμενα έχουν ιδιαίτερη αξία γιατί αποτελούν τις βασικές μαρτυρίες για το γεγονός και γενικά για την υπό εξέταση εποχή. Μέσω της μελέτης τους επιχειρείται η προσέγγιση του φαινομένου της πανώλης και των συνεπειών της και ανιχνεύεται η στάση που υιοθετούν οι δύο εικονόφιλοι συγγραφείς για το πρόσωπο του Κωνσταντίνου Ε΄ και του πατέρα του, Λέοντος Γ΄ Ισαύρου. Παράλληλα, σε αρκετά σημεία γίνεται σύγκριση των δύο κειμένων, ως προς τον τρόπο απόδοσης των γεγονότων και το ύφος των εξεταζόμενων χωρίων. Η εργασία χωρίζεται σε τέσσερα κεφάλαια και μια εισαγωγή. Στην εισαγωγή γίνεται αναφορά στη φύση της πανώλης και συγκεκριμένα στο βακτήριό της, στους φορείς και στους τρόπους μετάδοσής της, στις μορφές της και στις κοινωνικοοικονομικές συνέπειες της παρουσίας της. Το πρώτο κεφάλαιο αποτελεί μια ιστορική αναδρομή για την «παρουσία» της νόσου από την αρχαιότητα έως το Βυζάντιο και την περίοδο των Ισαύρων. Το δεύτερο κεφάλαιο πραγματεύεται τα γεγονότα πριν και κατά την περίοδο βασιλείας του Κωνσταντίνου Ε΄ έως τον θάνατο του τελευταίου. Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται αρχικά στον βίο του Θεοφάνη και του Νικηφόρου Α΄ και στη συνέχεια προσεγγίζει την πανώλη, ως προς την περιγραφή και την αντιμετώπισή της, μέσα από τα κείμενα-μαρτυρίες των δύο συγγραφέων. Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο γίνεται μνεία για τον τρόπο πρόσληψης και ερμηνείας του φαινομένου της πανώλης από τους εν λόγω συγγραφείς και επιχειρείται αντίστοιχα μια ερμηνεία από τον συγγραφέα της παρούσας εργασίας.
description: The objective of this assignment is the examination of the great plague that broke out in the Byzantine Empire during the reign of the iconoclastic emperor, Constantine V (741-775). This analysis is based on the following two texts, the Chronografia of Theophanis the Confessor and the Short History of Nikephoros I, patriarch of Constantinople. The above two texts have significant historical value because they contain essential testimonies of the events that occurred throughout the examined period of time. Through this study an attempt is made to enlighten the events during the time of the plague, its consequences and to reveal the stance adopted by the two iconophilic writers towards Constantine V and his father, Leo III the Isaurian. In addition, the two texts are compared in terms of the way the events are presented and the style of the examined passages. This paper is divided into four chapters and an introduction. The introduction refers to the nature of the plague and specifically to its bacterium, its carriers, its modes of transmission, its forms and the socio-economic consequences of its presence. The first chapter is a historical review regarding the appearance of the disease from antiquity to the Byzantium Empire and throughout the reign of the Isaurians. The second chapter deals with the events before and during the reign of Constantine V and until the death of the latter. The third chapter initially refers to the life of Theophanis and Nikephoros I, while at a later stage it covers the plague and its treatment according to the texts-testimonies of the two authors. In the fourth and last chapter, this paper covers the way the plague is perceived and interpreted by the two authors. Last but not least, an interpretation is attempted by the author himself.
description: Σε συνεργασία με: Κοινωνικής Θεολογίας (Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών)