Οι προκλήσεις της υλοποίησης προγραμμάτων αγωγής υγείας σε σχολεία “μέσα από τα μάτια” των επισκεπτών υγείας: μια ποιοτική μελέτη με ημι-δομημένες συνεντεύξεις
Creators: name: Λιάπη, Χριστίνα Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Αγωγή υγείας
Προγράμματα αγωγής υγείας
Επισκέπτης υγείας
Health education
Health education programmes
Health visitor

description: Εισαγωγή: Η προαγωγή της υγείας είναι μια θεμελιώδης πτυχή της εργασίας των επισκεπτών υγείας (ΕΥ). Πραγματοποιείται, μεταξύ άλλων, με την εφαρμογή προγραμμάτων αγωγής υγείας (ΠΑΥ) για μαθητές που υλοποιούνται εντός του σχολείου, με στόχο την υιοθέτηση υγειών συνηθειών και συμπεριφορών από μικρή ηλικία. Σκοπός: Ήταν η καταγραφή της εμπειρίας των ΕΥ που εργάζονται στα σχολεία, η οποία γίνεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, ώστε να αναδείξει τις προκλήσεις και τις θετικές πλευρές της εφαρμογής ΠΑΥ στην Πρωτοβάθμια/Δευτεροβάθμια εκπαίδευση, η αποτύπωση της ικανοποίησης των ΕΥ, καθώς και πιθανές προτάσεις βελτίωσης των ΠΑΥ. Υλικό και μέθοδος: Πρόκειται για ποιοτική έρευνα στην οποία κλήθηκαν να συμμετάσχουν τα μέλη του Πανελληνίου Συλλόγου Επισκεπτών Υγείας (ΠΣΕΥ). Οι πρώτοι 15 που εκδήλωσαν επιθυμία συμμετοχής έδωσαν προσωπική ημι-δομημένη συνέντευξη, αφού υπέγραψαν ηλεκτρονικά Έντυπο Συγκατάθεσης. Οι συνεντεύξεις διεξήχθησαν διαδικτυακά και καταγράφηκαν μέσω ηλεκτρονικής πλατφόρμας (zoom). Έγινε επαγωγική θεματική ανάλυση του περιεχομένου των απαντήσεων, ώστε να προσδιοριστούν οι επιμέρους συνιστώσες (θέματα) της ποιοτικής ανάλυσης. Αποτελέσματα: Πραγματοποιήθηκαν 15 (13 γυναίκες, μ.ο. ηλικίας=36,2 έτη (+/- ΣΑ:4,3), συνεντεύξεις, μέσης διάρκειας 19 λεπτών. Προέκυψαν τα παρακάτω: οι περισσότεροι ανέφεραν ότι ετήσια εφαρμόζονται δυο προγράμματα. Κύρια θεματολογία: διατροφή, ατομική και στοματική υγιεινή, εκφοβισμός, πρώτες βοήθειες. Τεχνικές εφαρμογής: με προτζέκτορα (κλασσικός τρόπος), βιωματικές και ομαδοσυνεργατικές μέθοδοι (παιχνίδια, κουίζ, μουσική, κουκλοθέατρο-μικρότερες ηλικίες). Θετικές πλευρές (τέσσερις θεματικές ενότητες): 1) Αντιδράσεις μαθητών 2) Αντιδράσεις Εκπαιδευτικών 3) Αλλαγή στάσεων-συμπεριφορών του πληθυσμού-στόχου, 4) Συναισθήματα-Ικανοποίηση του ΕΥ. Αρνητικά (πέντε θεματικές ενότητες): 1) Μη-υποστηρικτικό περιβάλλον από εκπαιδευτικούς, 2) Έλλειψη υλικο-τεχνικού εξοπλισμού 3) Έλλειψη χρόνου 4) Μικρή διάρκεια Προγραμμάτων 5) Άρνηση/Μη συμμετοχή μαθητών. Η συντριπτική πλειοψηφία (80%) δεν κάνει επίσημη καταγραφή ή αξιολόγηση των ΠΑΥ, με αποτέλεσμα να μην αναδεικνύεται το έργο των ΕΥ στα σχολεία και χάνονται ευκαιρίες βελτίωσης και αναβάθμισης των προγραμμάτων. Η πλειοψηφία θεωρεί πως τα υλοποιούμενα προγράμματα δεν επαρκούν. Προτεινόμενοι τρόποι βελτίωσης/αναβάθμισης των ΠΑΥ (έξι θεματικές ενότητες): 1) Προσλήψεις μόνιμου προσωπικού, 2) Εμπλουτισμός/βελτίωση του διαθέσιμου υλικού, 3) Συνεχιζόμενη εκπαίδευση/κατάρτιση των ΕΥ, 4) Συνεργασία με φορείς, 5) Καθιέρωση μαθήματος Αγωγής Υγείας από ΕΥ στα σχολεία 6) Αναβάθμιση Υλικοτεχνικού Εξοπλισμού. Συμπεράσματα: Τα ΠΑΥ που υλοποιούνται από τους ΕΥ στα σχολεία, είναι αναπτυγμένα σε ένα ικανοποιητικό βαθμό ενώ ο αριθμός και η ποιότητά τους βελτιώνονται. Η μελέτη εντόπισε πολλά προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπισθούν για την ομαλότερη διεξαγωγή των ΠΑΥ: καταγραφή/αξιολόγηση, υποστήριξη, στελέχωση με μόνιμο προσωπικό, συνεχιζόμενη εκπαίδευση και κατάρτιση και καθιέρωσης της έννοιας της «εκπαίδευσης στην πρόληψη και στην Αγωγή Υγείας» στα σχολεία.
description: Introduction: Health promotion is a fundamental aspect of the work of health visitors (HVs) and it is carried out, inter alia, through the implementation of in-school health education programmes (HEPs) for students, aiming at the adoption of healthy habits and behaviours from an early age. Aim: The present study aimed to document, for the first time in Greece, the experience of HVs working in schools in order to highlight the challenges and the positive aspects of the implementation of HEPs in primary/secondary education, to assess the satisfaction of HVs, and to identify possible suggestions for the improvement of HEPs. Material and method: This is a qualitative survey in which the members of the Panhellenic Association of Health Visitors (PAHV) were invited to participate. The first 15 who expressed a wish to participate had a personal semi-structured interview after signing an electronic Consent Form. The interviews were conducted online and recorded via an online platform (Zoom). An inductive thematic analysis was carried out regarding the content of the responses in order to identify the individual components (thematic parts) of the qualitative analysis. Results: Fifteen interviews were conducted (13 women, mean age = 36.2 years (+/- SD: 4,3) with an average duration of 19 minutes. The following emerged: most reported that two programmes are implemented annually with the main topics being nutrition, personal and oral hygiene, bullying, first aid. Application techniques: with projector (classical way), experiential and co-operative methods (games, quizzes, music, puppet theatre for younger ages). Positive aspects (four thematic parts): 1) Students' reactions 2) Teachers' reactions 3) Change of attitudes-behaviours of the target population, 4) Feelings-satisfaction of the HVs. Negative aspects (five thematic parts): 1) Unsupportive environment by teachers, 2) Lack of material and technical equipment, 3) Lack of time, 4) Short duration of programmes, 5) Refusal/ Non participation of students. The overwhelming majority (80%) does not formally document or evaluate HEPs, which means that the work of HVs in schools is not highlighted and opportunities to improve and upgrade programmes are wasted. The majority considers that the programmes being implemented are not sufficient. Suggested ways of improving/upgrading the HEPs (six thematic parts): 1) Recruitment of permanent staff, 2) Enrichment/improvement of the available material, 3) Continuing education/training of HVs, 4) Cooperation with institutions, 5) Introduction of a Health Education course by HVs in schools, 6) Upgrading of technical equipment. Conclusion: The HEPs implemented by HVs in schools are developed to a satisfactory degree while their number and quality are improving. The study identified many problems that need to be addressed for the smoother conducting of HEPs: recording/assessment, support, staffing, ongoing education and training and the introduction of the concept of "prevention and health education" in schools.