Τα Βασανιστήρια και η Κατάχρηση Εξουσίας μέσα από την Επισκόπηση της Νομολογίας του ΕΔΔΑ
Creators: name: Γκαμάγκα, Αικατερίνη
name: Τολιόπουλος, Νικόλαος
Publisher: name: Pro Justitia
Year: 2019
Subjects: Κατάχρηση Εξουσίας, Βασανιστήρια, Απάνθρωπη ή Εξευτελιστική Μεταχείριση ή Τιμωρία, Κρατική Βία, Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ)

description: The criminal offence of power abuse is stipulated in article 239 of the Greek Penal Code and it primarily punishes the illegal use of forceful means by state officials against individuals being kept under their control during investigative proceedings, with the purpose of extracting from them an oral or written testimony. Cases falling under the crime of power abuse are dealt with by the ECHR’s jurisprudence within the scope of article 3 of the Convention, which regards the prohibition of torture or other inhuman or degrading treatment or punishment. The purpose of this study is to present the way by which the ECHR deals with forms of conduct that constitute the crime of power abuse through an overview of its most recent jurisprudence. In particular, the authors initially showcase the important distinction between the concepts of torture and inhuman or degrading treatment or punishment, the way that this interpretation has historically evolved through the Court’s jurisprudence, as well as the interpretation that is adopted by the most recent jurisprudence of the ECHR. This distinction is of particular practical value since, according to Art. 239 of the Greek Penal Code, a certain form of conduct is only subsidiarily punishable as abuse of power, only in the case that it not punishable as torture according to the corresponding provision of Art. 137 Α of the Greek Penal Code. Next, the authors examine the important judgement in the case of Bouyid v. Belgium, which formed the Court’s jurisprudence from 2015 onwards in the way that the ECHR confronts the forms of conduct of state officials and particularly police officers, who resort to the use of violence against persons under their control, without it being made strictly necessary by the behavior of the latter. The authors then illustrate how the ECHR treats certain behaviors that constitute acts of violence by state officials against persons under their control during investigative proceedings for the purpose of extracting a written or oral testimony. Ultimately, the authors of this article conclude that the ECHR shows a particular sensitivity when it is called upon to deal with such forms of conduct, repeatedly considering them as violations of the substantive element of article 3 of the Convention, while simultaneously accepting a reversal on the burden of proof in such cases, by requiring of the respondent State to prove the falsehood of the applicant's allegations. Περίληψη Η αξιόποινη πράξη της κατάχρησης εξουσίας προβλέπεται στο άρθ. 239 του ελληνικού Ποινικού Κώδικα και τιμωρεί πρωτίστως την παράνομη χρήση εξαναγκαστικών μέσων από κρατικούς υπαλλήλους εναντίον ατόμων που τελούν υπό τον έλεγχό τους κατά τη διάρκεια διεξαγωγής ανακριτικών πράξεων για την επίτευξη απόσπασης προφορικής ή έγγραφης κατάθεσης. Οι περιπτώσεις που εμπίπτουν στο έγκλημα της κατάχρησης εξουσίας αντιμετωπίζονται από τη νομολογία του ΕΔΔΑ στα όρια που θέτει το άρθ. 3 της Σύμβασης αναφορικά με την απαγόρευση των βασανιστηρίων ή άλλης απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η διερεύνηση της αντιμετώπισης των συμπεριφορών που συνιστούν το έγκλημα της κατάχρησης εξουσίας από το ΕΔΔΑ μέσα από την επισκόπηση της πιο πρόσφατης νομολογίας του. Ειδικότερα, αρχικά παρουσιάζεται η σημαντική διάκριση μεταξύ της έννοιας των βασανιστηρίων και της έννοιας της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, όπως η ερμηνεία της διάκρισης αυτής εξελίχθηκε ιστορικά μέσα από τη νομολογία του ΕΔΔΑ, καθώς και την ερμηνεία που υιοθετεί ως προς τη διάκριση αυτή η νεότερη νομολογία του Δικαστηρίου. Η διάκριση παρουσιάζει ιδιαίτερη πρακτική αξία καθώς, σύμφωνα με το άρθ. 239 ΠΚ, μία συμπεριφορά τιμωρείται επικουρικά ως κατάχρηση εξουσίας αν και εφόσον δεν μπορεί να υπαχθεί στην αντίστοιχη διάταξη περί βασανιστηρίων του άρθ. 137 Α ΠΚ. Έπειτα, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στη σημαντική απόφαση της Ευρείας Σύνθεσης του ΕΔΔΑ Bouyid κατά Ελβετίας του 2015, η οποία διαμόρφωσε τη νεότερη νομολογία του ΕΔΔΑ αναφορικά με τις συμπεριφορές κρατικών και ιδίως αστυνομικών υπαλλήλων που καταφεύγουν στη χρήση βίας κατά των ατόμων που τελούν υπό τον έλεγχό τους, χωρίς η βία αυτή να έχει καταστεί αυστηρά απαραίτητη από τη συμπεριφορά των τελευταίων. Ακολούθως, καταδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο το ΕΔΔΑ αντιμετωπίζει μορφές συμπεριφοράς που συνιστούν άσκηση βίας από κρατικούς υπαλλήλους εναντίον ατόμων, που τελούν υπό τον έλεγχό τους κατά τη διεξαγωγή ανακριτικών πράξεων με σκοπό την απόσπαση έγγραφης ή προφορικής κατάθεσης, μέσα από την επισκόπηση της πρόσφατης νομολογίας του. Καταληκτικά, οι συγγραφείς του παρόντος άρθρου καταλήγουν στο συμπέρασμα πως το ΕΔΔΑ επιδεικνύει ιδιαίτερη ευαισθησία, όταν καλείται να αντιμετωπίσει τέτοιους είδους συμπεριφορές, ανάγοντάς τες παγίως σε παραβιάσεις τους ουσιαστικού σκέλους του άρθ. 3 της Σύμβασης και μάλιστα αποδεχόμενο αντιστροφή του βάρους απόδειξης σε αυτές τις περιπτώσεις, αξιώνοντας από το εναγόμενο κράτος να αποδείξει την αναλήθεια των ισχυρισμών του προσφεύγοντος.
description: Pro Justitia, Vol 2 (2019)