Θεολογία και Οικονομία στην Ακολουθία του Εσπερινού της Γονυκλισίας της Πεντηκοστής
Creators: name: Φραγκάκης, Νικόλαος Παντελή
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Αγία Τριάδα
Θεολογία και Οικονομία
Πεντηκοστή
Εσπερινός Γονυκλισίας
Υμνολογία Πεντηκοσταρίου
Θεολογία της Λατρείας
Αποφατική και Καταφατική Θεολογία
Holy Trinity
Theology and Economy
Pentecost
Vespers of Genuflection
Hymnology of Pentecostarion
Theology of Worship
Apophatic and Cataphatic Theology

description: Η παρούσα διατριβή αφορά στην ερμηνευτική προσέγγιση των δύο βασικών δογμάτων της Μίας, Αγίας, Καθολικής και Αποστολικής Εκκλησίας, σ’ αυτό της Θεολογίας και σ’ αυτό της Οικονομίας, όπως αυτά υπομνηματίζονται, σε υπερσυμπυκνωμένη μορφή, στην Ακολουθία του Εσπερινού της Γονυκλισίας της Πεντηκοστής, στο λειτουργικό βιβλίο «Πεντηκοστάριον». Γίνεται λόγος περί της Αγίας Τριάδος, ως τoυ ενός και μόνου θείου ακτίστου και απολύτως ακαταλήπτου Όντος (Θεολογία) και ως Δημιουργoύ παντός κτιστού πράγματος, Σωτήρος, και Ουρανίου Βασιλέως της ζωής του μέλλοντος αιώνος (Θεία Οικονομία). Η προσέγγιση του θεολογικού περιεχομένου της εν λόγω Ακολουθίας λαμβάνει χώρα σε δύο κεφάλαια ομώνυμα των δύο δογμάτων. Το κεφάλαιο της Θεολογίας διαρθρώνεται σε τέσσερις ενότητες: Η πρώτη αφορά στις θεμελιώδεις θεολογικές διακρίσεις (μεταξύ Θεολογίας και Οικονομίας, μεταξύ ακτίστου και κτιστού, καθώς και μεταξύ ουσίας και ενεργείας). Η δεύτερη αφορά στη γνώση περί του Θεού και στο πώς ο άνθρωπος τη λαμβάνει υπ’ Αυτού (προϋποθέσεις θεογνωσίας). Στην τρίτη λαμβάνει χώρα ένας υπομνηματισμός όρων που διατυπώνονται στον Εσπερινό της Γονυκλισίας (πράγματα που λέγονται περί του Θεού αποφατικώς, καταφατικώς και διά της εξ αμφοίν συναφείας) και η τέταρτη αφορά στο μυστήριο της Αγίας Τριάδος ως θείας πραγματικότητας. Το περιεχόμενο του κεφαλαίου της Οικονομίας διαρθρώνεται σε τρεις ενότητες: Η πρώτη αφορά στον εν Τριάδι Θεό, καθώς, Αυτός ενεργεί την εκ του μη όντος δημιουργία της κτίσεως και τη συντήρησή της. Η δεύτερη αφορά στη σωτηρία του ανθρώπου ως αποτέλεσμα της Ενανθρωπήσεως του Υιού και Λόγου του Θεού, ευδοκία του Θεού και Πατρός, εκ Πνεύματος Αγίου και Μαρίας της Παρθένου. Εξετάζεται η σημαντικότητα του σωτηριώδους έργου του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, καθώς και, η σημασία του όρου «Θεοτόκος», ως δηλωτικού περί της θείας Ενανθρωπήσεως και των συνεπειών που αυτή έχει για τον άνθρωπο. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο έργο του Αγίου Πνεύματος για την οικείωση των συνεπειών της θείας Ενανθρωπήσεως, τον υπομνηματισμό του έργου του Χριστού και την καθοδήγηση των ανθρώπων στην πορεία τους προς τη σωτηρία. Στην τρίτη ενότητα γίνεται λόγος περί της ζωής του μέλλοντος αιώνος με βάση, ως επί το πλείστον, τις ικεσίες των εν τω παρόντι βίω αγωνιζομένων υπέρ των κεκοιμημένων, τις οποίες συναντούμε στις ευχές γονυκλισίας του Εσπερινού της Δευτέρας της Πεντηκοστής.
description: The present thesis concerns an interpretive approach of the two main doctrines of the One, Holy, Catholic and Apostolic Church, that of Theology and that of Economy, as they are annotated, in a super condensed form, in the Service of Vespers of Genuflection of Pentecost, in the liturgical book "Pentecostarion". There is a discourse about the Holy Trinity, as the one and only divine uncreated and absolutely unknowable Being (Theology) and as the Creator of every created thing, Saviour, and Ηeavenly King of the life of the age to come (Divine Economy). The approach of the theological content of the Service in question takes place in two chapters homonymous of the two doctrines. The chapter of Theology is structured in four units: The first one concerns fundamental theological distinctions (between Theology and Economy, between uncreated and created, as well as, between essence and energy). Τhe second one concerns the knowledge about God and how man receives it from Him (conditions to receive divine knowledge). In the third one, an annotation on terms, which are expressed in the Vespers of Genuflection (things that are said about God in an apophatic (via negativa) and a cataphatic/kataphatic way (via positiva) and through the combination of both ways), takes place. Lastly, the fourth unit concerns the mystery of the Holy Trinity, as the divine reality. The content of the chapter of Economy is structured in three units: The first one concerns the Trinitarian God, as He creates the universe out of nothing and He conserves it. The second one concerns the salvation of human, as a result of the Incarnation of the Son and Word of God, thanks to the favour of God the Father, and by the Holy Spirit and the Virgin Mary. It is examined the importance of the saving work of our Lord Jesus Christ and its consequences for humanity, as well as, the meaning of the term "Theotokos", as a declarative about the divine Incarnation. A special mention is made regarding the work of the Holy Spirit for the acquaintance of the consequences of the divine Incarnation, for the annotation of the work of Christ and for the leading and guidance of humans on their way to salvation. In the third unit, there is a discourse about the life of the age to come, mostly, according to the prayers and requests of the Christians in this life for those who have "fallen asleep", which we find in the liturgical prayers of genuflection of Vespers of Monday of Pentecost.