Προσδιορισμός Μεθαδόνης σε βιολογικά δείγματα. Εφαρμογή σε θανατηφόρα περιστατικά
Creators: name: Σουλίδου, Δέσποινα Τριανταφύλλου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Μεθαδόνη
Συνδυασμένη Τεχνική Υγρής Χρωματογραφίας-Φασματοσκοπίας Μαζών σε Σειρά
Επικύρωση αναλυτικής μεθόδου
Methadone
Liquid Chromatography/Tandem Mass Spectrometry (LC-MS/MS)
Validation of an analytical method

description: Η Μεθαδόνη αποτελεί ένα συνθετικό οπιοειδές, με δράση ανάλογη της μορφίνης, που χορηγείται για την ανακούφιση του οξέος πόνου σε μετεγχειρητικούς ασθενείς ή σε καρκινοπαθείς ασθενείς. Οι αναλγητικές της δράσεις επιτελούνται χάρη στην αγωνιστική της δράση κυρίως στους μ- και με μικρότερη συγγένεια στους κ-υποδοχείς οπιοιειδών στον εγκέφαλο. Επίσης, λόγω των ιδιαίτερων φαρμακολογικών χαρακτηριστικών της, η χρήση της ενδείκνυται στη θεραπεία ατόμων με Διαταραχή Χρήσης Οπιοειδών (Opioid Use Disorder-OUD). Τα χαρακτηριστικά που καθιστούν την Μεθαδόνη μία από τις θεραπείες επιλογής σε προγράμματα απεξάρτησης οπιοειδών είναι η μεγάλης διάρκειας φαρμακολογική της δράση που οφείλεται στο μεγάλο χρόνο ημίσειας ζωής της (t1/2), καθώς και η εμφάνιση ηπιότερων και περισσότερο διαχειρίσιμων συμπτωμάτων του στερητικού συνδρόμου που εμφανίζουν οι χρήστες μεθαδόνης σε σύγκριση με άλλα οπιοειδή. Ωστόσο, η διαφοροποίηση στη φαρμακοκινητική της μεταξύ των ατόμων, καθώς και οι μεταβολές στο μεταβολισμό της από τη συγχορήγηση φαρμάκων, καθιστούν η συνταγογράφησή της να γίνεται με προσεκτικό τρόπο και με παρακολούθηση των επιπέδων της στο αίμα (Therapeutic Drug Monitoring-TDM). Άτομα χρήστες οπιοειδών μπορούν σταδιακά να απεξαρτηθούν από τα οπιοειδή λαμβάνοντας μεθαδόνη. Η μείωση της κατάχρησης οπιοειδών θα βοηθήσει στη μείωση των θανάτων που προέρχονται από υπερδοσολογία οπιοειδών και θα συμβάλλει επίσης στον έλεγχο της μετάδοσης διάφορων μεταδοτικών νοσημάτων, συμπεριλαμβανομένου του HIV. Η χορήγηση μεθαδόνης σε προγράμματα υποκατάστασης, γίνεται σε ειδικές δομές, όπως είναι ο ΟΚΑΝΑ (Οργανισμός Κατά των Ναρκωτικών), οι οποίοι διαθέτουν εξειδικευμένο προσωπικό και δύνανται να παρέχουν στα άτομα, εκτός της φαρμακευτικής θεραπείας, ψυχοκοινωνική υποστήριξη και ενθάρρυνση, ώστε να μπορέσουν να επανενταχθούν στην κοινωνία και να αποτελέσουν ενεργά μέλη του κοινωνικού συνόλου. Στην παρούσα διπλωματική εργασία, περιγράφεται η διαδικασία επικύρωσης της αναλυτικής μεθόδου ανίχνευσης και ποσοτικοποίησης της μεθαδόνης και του μεταβολίτη της, της EDDP, σε δείγματα αίματος με χρήση της Συνδυασμένης Τεχνικής Υγρής Χρωματογραφίας-Φασματοσκοπίας Μαζών σε Σειρά (LC-MS/MS). Η επικύρωση μιας αναλυτικής μεθόδου συνιστά μια πολύ σημαντική διαδικασία αξιολόγησης των μεθόδων που χρησιμοποιούνται σε ένα εργαστήριο και καθορίζει κατά πόσο η μέθοδος επιτυγχάνει τον σκοπό για τον οποίο έχει αναπτυχθεί. Στην παρούσα εργασία οι παράμετροι που ελέγχθηκαν στα πλαίσια της επικύρωσης ήταν η εκλεκτικότητα, η γραμμικότητα, τα όρια ανίχνευσης (LOD) και ποσοτικοποίησης (LOQ), η πιστότητα και η ενδιάμεση πιστότητα, η ακρίβεια, η επίδραση του υποστρώματος και το carry over effect. Η μέθοδος εμφανίζει καλή γραμμικότητα και χαμηλά όρια ανίχνευσης και ποσοτικοποίησης, ενώ είναι παράλληλα ακριβής και επαναλήψιμη. Επιπρόσθετα, το πρωτόκολλο προκατεργασίας της μεθόδου, σε σχέση με αντίστοιχες μεθόδους της βιβλιογραφίας, είναι σύντομο και απλό, περιλαμβάνοντας μία κατακρήμνιση πρωτεϊνών με οργανικό διαλύτη. Ο χρόνος ανάλυσης στο LC-MS/MS είναι αρκετά σύντομος και παρέχει τη δυνατότητα ανίχνευσης και ποσοτικοποίησης και των δύο ενώσεων. Με τη συγκεκριμένη μέθοδο μπορεί να ποσοτικοποιηθούν συγκεντρώσεις σε υποθεραπευτικά επίπεδα συγκεντρώσεων μεθαδόνης στο αίμα. Επομένως, η αναλυτική μέθοδος δύναται να χρησιμοποιηθεί με μεγάλη ακρίβεια και αξιοπιστία στις αναλύσεις ρουτίνας του εργαστηρίου. Τέλος, η μέθοδος, μετά την επικύρωση εφαρμόστηκε και σε νεκροτομικά δείγματα αίματος, όπου ανιχνεύτηκαν και προσδιορίστηκαν οι συγκεντρώσεις της μεθαδόνης και της EDDP.
description: Methadone is a synthetic opiate with similar pharmacological action to morphine and it is prescribed as an alternative analgesic factor to alleviate acute pain in patients undergoing surgery or chemotherapy. Methadone acts as an analgesic because it is a highly potent µ-opioid agonist and it also possesses some affinity for the κ-opioid receptors in the brain. Additionally, methadone has several unique pharmacologic properties that are advantageous in treating patients with Opioid Use Disorder (OUD). Methadone is a first-line option in the treatment of opioid addiction and that is because it possesses a long pharmacological action due to its long half-life (t1/2) and it has milder and more tolerable withdrawal symptoms in comparison to other opioids. However, due to methadone’s wide interindividual variability in pharmacokinetics and changes in its metabolism that can occur when methadone is taken concomitantly with other drugs, it is necessary that methadone be prescribed very carefully and under the practices of the Therapeutic Drug Monitoring (TDM) for the optimization of individual dosage regiments. Methadone may be useful to opioid users as it can be used for the treatment of opioid addiction. The limitation of opioid misuse will help reduce deaths caused by opioid overdosing, and it will also provide a better control of the transmission of infectious diseases associated with heroin injection, as virus HIV. Methadone maintenance treatment in Greece mainly takes place at Units of Organization Against Drugs and always under narrow medical follow-up. In addition to pharmaceutical treatment, such units provide also psychosocial support and encourage individuals so they can reintegrate and become active members of society. In the present study, the validation of an analytical method for the detection and the quantification of methadone and its metabolite, EDDP is described, in whole blood samples using the technique of Liquid Chromatography Tandem Mass Spectrometry (LC-MS/MS). The validation of an analytical method constitutes a substantial procedure for the assessment of the quality of methods that are applied in a laboratory, and it can determine how effectively the developed method serves its purpose. In the present study, validation parameters that were estimated for the assessment of the analytical method’s quality include: selectivity, linearity, limits of detection (LOD) and quantification (LOQ), precision and intermate precision, accuracy, matrix and carry over effect. The method that was validated seems to be accepted for its linearity and has low limits of detection and quantification, while it is also precise and its repeatability is decent. Furthermore, following a comparison with other analytical methods that are referred in the bibliography, the method has a quick and simple sample preparation procedure, which includes a single protein precipitation in an organic solvent. The analytical run in LC-MS/MS is also quick and can provide the detection and quantification of both methadone and EDDP. With this method, methadone can be quantified in subtherapeutic concentrations in the blood. So, the analytical method can be applied with accuracy and validity in the routine analysis of the laboratory. Finally, the method was applied in postmortem blood samples and both methadone and EDDP were detected and quantified.