Ανάδειξη των Βυζαντινών μνημείων της Καστοριάς
Creators: name: Τσουρούς, Αντώνιος Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Καστοριά
Βυζαντινά Μνημεία
Πολιτιστική διαδρομή
Kastoria
Byzantine Monuments
Cultural walk

description: Η Καστοριά είναι μία πόλη της Δυτικής Μακεδονίας, στην οποία σώζεται ένας εντυπωσιακός αριθμός βυζαντινών εκκλησιών, κάθε μία από τις οποίες λειτουργεί ως τεκμήριο της ανάπτυξης της πόλης, κατά την διάρκεια των βυζαντινών χρόνων. Ο μεγάλος αυτός όγκος των βυζαντινών μνημείων οδήγησε τον Ελβετό Βυζαντινολόγο Ανρί Γκρεγκουάρ να πει : «Αν ποτέ χαθεί η βυζαντινή παράδοση , η πόλη της Καστοριάς είναι αρκετή για να γίνει η ανάκτησή της». Τα βυζαντινά μνημεία της πόλης καλύπτουν ένα χρονικό φάσμα από τον 9ο μέχρι τον 15ο αιώνα και ομαδοποιούνται σε τρείς αρχιτεκτονικούς τύπους : α)τύπος τρίκογχου με τρούλο ναού β) τύπος τρίκλιτης βασιλικής και γ) τύπος ξυλόστεγου μονόχωρου δρομικού ναού. Στο εσωτερικό τους διατηρούν εντυπωσιακές τοιχογραφίες που εκπροσωπούν τις επικρατέστερες κάθε φορά τάσεις της βυζαντινής ζωγραφικής.Παρόλη τη σημασία των βυζαντινών μνημείων για την ιστορία της πόλης και γενικότερα του βυζαντινού πολιτισμού, αυτά βρίσκονται σήμερα εγκλωβισμένα εντός του αστικού ιστού της πόλης και δεν έχουν αναδειχθεί με ανάλογο τρόπο. Αντίθετα, παρουσιάζουν μία εικόνα αισθητικής υποβάθμισης, σε συνδυασμό με προβλήματα που προκύπτουν από την έλλειψη της συντήρησής τους( ρωγμές, απώλεια δομικού υλικού, προβλήματα υγρασίας κτλ.). Η εν λόγω διπλωματική διατριβή μελετά διάφορες προτάσεις προς την κατεύθυνση της ολικής αναβάθμισης των μνημείων. Σκοπός της μελέτης είναι: α) όλα τα βυζαντινά μνημεία της πόλης να βγουν από την αφάνεια στην οποία έχουν περιέλθει β) να επανεκτιμηθεί η αξία τους και γ) να καταστούν αντιληπτά ως ένα ενιαίο σύνολο. Επιπλέον, θα πρέπει τα μνημεία να καταστούν ελκυστικά ώστε να αποτελέσουν πόλο έλξης ως ιστορικά και αρχιτεκτονικά μνημεία, τόσο των επισκεπτών της πόλης όσο και των ντόπιων κατοίκων. Προκειμένου οι παραπάνω στόχοι να καταστούν εφικτοί , προτάθηκε η ιδέα της δημιουργίας της πολιτιστικής διαδρομής. Η πολιτιστική διαδρομή βασίζεται στην ιδέα της πόλης ως μουσείου και των μνημείων ως εκθεμάτων μέσα σε αυτό . Σε αντίθεση, όμως, με το μουσείο, ο χώρος μέσα στον οποίο βρίσκονται τα μνημεία είναι αυστηρά προκαθορισμένος και η κίνηση σε αυτόν δεν μπορεί να οργανωθεί ή να χειραγωγηθεί με τον ίδιο τρόπο που διευθετείται η κίνηση σε ένα μουσείο. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει να δημιουργηθούν τα κατάλληλα σενάρια τα οποία θα συνδέουν τα μνημεία ως εκθέματα επάνω σε μία διαδρομή και κατευθύνουν την κίνηση από το ένα μνημείο στο άλλο με βάση μία λογική αφήγησης.Για την κατανόηση της λογικής της πολιτιστικής διαδρομής σημαντικό ρόλο παίζει η σήμανση και ο εξοπλισμός της( πινακίδες κατεύθυνσης, πινακίδες γενικής ενημέρωσης, πινακίδες διαβαθμισμένου χαρακτήρα) .Η οργάνωση της πληροφορίας της σήμανσης θα γίνει με τέτοιο τρόπο, ώστε ο επισκέπτης να αντιλαμβάνεται κάθε στιγμή σε ποιο σημείο της πόλης βρίσκεται και σε ποια διαδρομή συμμετέχει. Ταυτόχρονα, τα βυζαντινά μνημεία , ως δομικά στοιχεία των πολιτιστικών διαδρομών θα πρέπει να καταστούν αντιληπτά ως ενότητα. Για τον σκοπό αυτό οι επεμβάσεις που θα πραγματοποιηθούν σε αυτά, είναι απαραίτητο να έχουν ενιαίο χαρακτήρα. Αντίστοιχη ομοιομορφία θα πρέπει να διακρίνει και τις επεμβάσεις στον περιβάλλοντα χώρο των μνημείων, που αποτελεί και αυτός με την σειρά του αναπόσπαστο τμήμα της πολιτιστικής διαδρομής. Τέλος, στο σχέδιο δράσης περιλαμβάνεται και η δημιουργία μία ψηφιοποιημένης πλατφόρμας με σκοπό την εξ αποστάσεως πληροφόρηση και ανάδειξη των Βυζαντινών μνημείων, με στόχο την προσέλκυση ντόπιων και ξένων επισκεπτών. Η εργασία αυτή κλείνει με την διαπίστωση ότι κανένα μνημείο δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται μονοδιάστατα και αποκομμένο από το παρελθόν και το μέλλον του. Ευελπιστούμε ότι η παρούσα εργασία θα αποτελέσει το ερέθισμα για την αποκατάσταση των βυζαντινών μνημείων της Καστοριάς, ώστε να προσφέρουν στους επισκέπτες της πόλης ένα ταξίδι έξι αιώνων ιστορίας.
description: Kastoria is a city of Western Macedonia, where an impressive number of Byzantine churches have been survived, each of which serves as a presumption of the city's development during the Byzantine period. This great amount of Byzantine monuments led the Swiss Byzantinist Henry Gregory to say: "If the Byzantine tradition is ever lost, the city of Kastoria is enough to recover it." The Byzantine monuments of the city cover a time span from the 9th to the 15th century and are grouped into three architectural types: a) type of three apsed with a church dome , b) type of three-aisled basilica and c) type of wood-paneled one-room church temple. At the interior, they retain impressive frescoes representing the most prevalent trends in Byzantine painting.Despite the importance of the Byzantine monuments for the history of the city and the Byzantine civilization in general, in nowdays those monuments are “trapped” within the urban fabric of the city and have not emerged in a similar way. On the contrary, they show a picture of aesthetic degradation, combined with problems resulting from their lack of maintenance (cracks, loss of building material, humidity problems, etc.).This thesis is studying several proposals in the direction of the overall upgrading of those monuments.The objectives of this study are: a) all the Byzantine monuments of the city come out of their obscurity, b) to reassess their value, and c) to perceive them as a whole. In addition, the monuments should become attractive as a historical and architectural sightseeing to both city visitors and locals.In order to make the above objectives possible, the idea of creating cultural walk is proposed in this thesis. The cultural walk is based on the idea of the city as a museum and the monuments as exhibits within it. In contrast with the museum, the area in which the monuments are located is strictly predetermined and the movement in it can not be organized or manipulated in the same way that the movement in a museum is arranged. For this purpose, appropriate scenarios should be created to link monuments as exhibits on a path and direct movement from one monument to another based on narrative logic.In order to understand the logic of the cultural walk, signage and equipment (signposts, generic signs, graduated signs) play an important role. Organizing the information of the signage much be done in such a way that the visitor ,at any moment, can perceive where that monument is located in the city area and in which cultural walk he/she participates. At the same time, the Byzantine monuments, as the fundamental components of those cultural walks, should be perceived as a unity. For this purpose the interventions to be carried out in them must have a uniform character. Similar uniformity should also characterize the interventions in the surrounding area of monuments, which in turn is an integral part of the cultural route.Finally, the action plan includes the creation of a digitized platform for the remote information and elevation of Byzantine monuments, aiming at attracting local and foreign visitors. This work concludes with the observation that no monument should be treated one-dimensionally and detached from its past and future. We hope that this work will be the stimulus for the restoration of the Byzantine monuments of Kastoria, in order to offer the city’s visitors a history journey of six centuries.