Ο Αίας και η Δηιάνειρα σε αναζήτηση ταυτότητας. Ο αυτόχειρ θάνατος ως μέσο κατοχύρωσης του προσώπου στο αρχαίο ελληνικό δράμα:
Creators: name: Χρηστινίδης, Γιώργος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2010
Subjects: Πρόσωπο
Ταυτότητα
Αυτοκτονία
Person
Identity
Suicide

description: Η εργασία μελετάει δυο δραματικά πρόσωπα, τον Αίαντα και τη Δηιάνειρα από τα έργα του Σοφοκλή Αίας και Τραχίνιες αντίστοιχα και τη διαδρομή τους προς αναζήτηση ταυτότητας. Το κείμενο χωρίζεται σε τρεις ενότητες: Α. Εισαγωγή. Οι διαδρομές του προσώπου κι ο εαυτός, Β. Αίας και Γ. Δηιάνειρα. Στην πρώτη ενότητα γίνεται λόγος για τις διαδρομές του προσώπου και τον εαυτό, ποια η σχέση του προσώπου με το προσωπείο, το “πρόσωπο”των Ελλήνων και το δραματικό πρόσωπο. Το προσωπείο έπαιξε ένα ρόλο που ήταν αποφασιστικός στην εξέλιξη του όρου “πρόσωπο”. Από το προσωπείο μεταφερθήκαμε στο χαρακτήρα, από το χαρακτήρα στο ρόλο που υποδύεται κι από κει στον ηθοποιό που υποδύεται το ρόλο. Σύμφωνα με την αρχαία σκέψη, η γνώση μας για τον εαυτό μας και τον κόσμο είναι εγκλωβισμένη στην αμοιβαιότητα του “βλέπω” και “βλέπομαι”. Πρόσωπο είναι αυτό που παρουσιάζεται στη θέα του άλλου και η ταυτότητα του ατόμου εξαρτάται από αυτό που βλέπουν οι άλλοι από το άτομο. Στη δεύτερη ενότητα εξετάζεται ο Αίας ο οποίος αγωνίζεται να ανακτήσει τη χαμένη του ταυτότητα. Δεν κερδίζει τα όπλα του Αχιλλέα, θίγεται η ηρωική του ταυτότητα κι αποφασίζει να εκδικηθεί σφάζοντας τους Αχαιούς. Αντί γι’ αυτούς, παραπλανημένος από την Αθηνά, η μανία του εκτονώνεται στα ανυπεράσπιστα ζώα. Όταν αντιλαμβάνεται τι έχει συμβεί αποφασίζει να βάλει τέλος στη ζωή του. Πεθαίνει γιατί είναι ντροπή να συνεχίσει τη ζωή του, αφότου κατέβηκε από το ηρωικό του βάθρο και το κάνει με τρόπο που θα τον γλιτώσει από τον εξευτελισμό και θα ξαναεπιβεβαιώσει την πολεμική του αρετή. Στήνει το σπαθί του σε μια ακτή με την κόψη προς τα πάνω και πηδάει επάνω του σα να επρόκειτο για μάχη. Περνώντας το κατώφλι αυτό ο Αίας βρίσκει την αυτοπραγμάτωσή του και ξαναεπιβεβαιώνει τον ηρωισμό του με τρόπο κατηγορηματικό. Αποκαθίσταται και ανακτά την ταυτότητά του κερδίζοντας και την αναγνώριση του εχθρού του Οδυσσέα ο οποίος επιβεβαιώνει την αρετή του Αίαντα. Με το θάνατο ο Αίας κατοχυρώνει το πρόσωπό του. Η Δηιάνειρα είναι το αντικείμενο της τρίτης ενότητας. Ζει κλεισμένη σ’ ένα σπίτι, σύζυγος του Ηρακλή, ο οποίος απουσιάζει διαρκώς από αυτό, συντροφιά με τον πόνο και τους φόβους της. Όταν ο Ηρακλής τελειώνει με τους άθλους του κι επιστρέφει σπίτι φέρνει μαζί και την Ιόλη την καινούρια του αγαπημένη. Η Δηιάνειρα νιώθει να απειλείται η ταυτότητα και η υπόστασή της κι αποφασίζει να δράσει στέλνοντας στον Ηρακλή δώρο ένα χιτώνα ποτισμένο με το δηλητήριο του Κένταυρου Νέσσου, πιστεύοντας πως έτσι θα τον κρατήσει αποκλειστικά δικό της. Η ενέργειά της αποδεικνύεται θανάσιμη για τον Ηρακλή, ο οποίος την καταριέται. Η Δηιάνειρα αποφασίζει να τον ακολουθήσει στον Άδη ως η μόνη νόμιμη σύζυγος κι αυτοκτονεί με ξίφος επάνω στο κοινό τους κρεβάτι. Η Δηιάνειρα φοβόταν το γάμο και ποτέ δεν είχε ολοκληρώσει τη μετάβασή της από το σπίτι των γονιών της στο σπίτι του συζύγου. Με την πράξη του θανάτου της παντρεύεται τον Ηρακλή σ’ ένα αντίστροφο γάμο και καταφέρνει αυτό που επεδίωκε: γίνεται σύζυγος του Ηρακλή, ο οποίος δεν πρόκειται ν’ αποκτήσει άλλη σύζυγο. Η ταυτότητά της έχει αποκατασταθεί.
description: The work is considering two dramatic persons, Ajax and Deianeira, from the works of Sophocles Ajax and Trachiniae respectively, and their journey in search of identity. The text is divided into three sections: A. Introduction: The routes of the person and the self, B. Ajax and C. Deianeira. The first section refers to the progression of the person and the self and examines the relationship of the person with the mask, as well as the "prosopon" of the Greeks and the dramatic person. The mask played a decisive role in the evolution of the term "prosopon". From the mask we moved to the character, from the character to the role and from there to the actor who plays the role. According to ancient thought, our knowledge of ourselves and the world relies on the reciprocity of "seeing" and "being seen". “Prosopon” can be seen only when facing each other and the identity of the person depends on what others see in “prosopon”. The second section examines Ajax who is struggling to regain his lost identity. Not winning the arms of Achilles, his heroic identity is seriously injured and he decides to avenge the Achaeans. Instead, misled by Athena, he wreaks his vengeance on helpless animals. When he understands what has happened he decides to end his life. Ajax dies because it is shameful to continue living after having descended from the heroic stand and does it in a way that will save him from humiliation and will reaffirm his martial virtue. He sets his sword on a coast with the edge upwards and jumps on it as if he was in battle. By crossing this threshold Ajax finds self-realization and reaffirms his heroism categorically. He restores and recovers his identity, winning the recognition even of his enemy Odysseus, who confirms the merit of Ajax. By dying Ajax guaranteed himself. Deianeira is the subject of the third section. She lives locked in a house in the company of pain and fears, as the wife of the constantly absent Hercules. When Hercules ends his labors and returns home he brings along Ioli, his concubine. Deianeira feels that her identity and existence are threatened and decides to act by sending a gift to Hercules - a jacket impregnated with the poison of the Centaur Nessus - believing this would keep him fenced. This action proves lethal for Hercules, who curses her. Deianeira decides to follow him to death as the only legitimate wife and committs suicide with a sword on their matrimonial bed. Deianeira feared marriage and had never completed the transition from her parents’ home to that of her spouse. By the act of death she marries Hercules in a reverse marriage and accomplishes what she has always wanted: she becomes wife of Hercules, who is never going to have another woman. Her identity has been restored.