Δερματοσκοπικά πρότυπα ακανθοκυτταρικού καρκινώματος: Βιβλιογραφική ανασκόπηση
Creators: name: Τζανάκης, Ιωάννης-Παναγιώτης Εμμανουήλ
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα
Ακτινική ή ηλιακή κεράτωση
Aκτινική ή ηλιακή χειλίτιδα
Νόσος του Bowen
Δερματοσκόπηση
Λευκός κύκλος
Λευκή άλως
Έλκωση
Αγγεία δίκην νεφρικού σπειράματος
Αγγεία δίκην φουρκέτας
Squamous cell carcinoma
Αctinic or solar keratosis
Αctinic or solar cheilitis
Bowen's disease
Dermoscopy (Dermatoscopy)
White circle
White halo
Ulceration
Glomerular vessels
Hairpin vessels

description: Το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα είναι ο δεύτερος συχνότερος τύπος δερματικού καρκίνου μετά το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα. Το ποσοστό επίπτωσης του παραμένει, ωστόσο, ασαφές, καθώς συχνά δεν καταχωρείται και δε συμπεριλαμβάνεται στις στατιστικές καρκίνου παγκοσμίως. Διεθνώς διαγιγνώσκονται περίπου 50 νέα περιστατικά ανά 100000 κατοίκους κατ’ έτος (άρρενες) και περίπου 35 νέα περιστατικά ανά 100000 κατοίκους κατ’ έτος (θήλεα). Η επίπτωση του καρκίνου από πλακώδες επιθήλιο παρουσιάζει αυξητική τάση στα στατιστικά στοιχεία ανά την υφήλιο, η οποία κυμαίνεται μεταξύ 3-5% ανά έτος. Περιστατικά αναφέρονται παγκοσμίως ήδη από την ηλικία των 40 ετών (μέσος όρος ηλικίας εμφάνισης τα 70 έτη), κυρίως σε ηλιοεκτεθειμένα μέρη του σώματος (90% των ακανθοκυτταρικών καρκινωμάτων απαντώνται στην κεφαλή και το πρόσωπο). Κλινικά, το ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα μπορεί να παρουσιαστεί στα αρχικά στάδια (καρκίνωμα in situ) ως μια κερατινοποιημένη κηλίδα ή πλάκα, ενώ αναπτυσσόμενο διηθητικά μπορεί να λάβει διαστάσεις επηρμένου αποπεπλατυσμένου ή ημισφαιρικού ογκιδίου ποικίλης χροιάς με κεντρική έλκωση. Αναφέρονται, τέλος, πολλαπλοί κλινικοί υπότυποι, κάποιοι εξ’ αυτών σπάνιοι, οι οποίοι περιλαμβάνουν το ακανθολυτικό ή αδενοειδές, το παράγων βλεννίνη και το μυρμηκιώδες ακανθοκυτταρικό καρκίνωμα. Η δερματοσκόπηση αποτελεί μια κλινική μέθοδο εξέτασης του δέρματος και των εξαρτημάτων αυτού, η οποία συντελεί στον in vivo εντοπισμό των δερματικών καρκίνων, συμβάλλοντας τα μάλα στην έγκαιρη και ταχεία διάγνωση του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος. Επιπροσθέτως, συνδράμει στη διαφορική διάγνωση του καρκίνου από πλακώδες επιθήλιο από φλεγμονώδη και παρασιτικά νοσήματα, καθώς και άλλους όγκους του δέρματος, όπως οι σμηγματορροϊκές υπερκερατώσεις ακανθωτού τύπου, το κερατοακάνθωμα, το βασικοκυτταρικό καρκίνωμα και το μελάνωμα. Βασισμένη σε συγκεκριμένα δερματοσκοπικά πρότυπα, η διάγνωση του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος στηρίζεται στα χαρακτηριστικά πρότυπα του λευκού κύκλου και της λευκής άλω, καθώς και την παρουσία κερατίνης κατά τόπους στη βλάβη, είτε ως λευκό λέπι, είτε ως λευκά βύσματα. Συμπληρωματικά, η μορφολογία δίκην κρατήρα, η παρουσία κεντρικής έλκωσης, η εμφάνιση αιμορραγικών πηγμάτων και εφελκίδων, καθώς και το χαρακτηριστικό αγγειακό πρότυπο (αγγεία δίκην νεφρικού σπειράματος ή αγγεία δίκην φουρκέτας) συντελούν στην ασφαλέστερη και ταχύτερη διάγνωση του καρκίνου από πλακώδες επιθήλιο. Επιπλέον, η δερματοσκόπηση μέσω της ψηφιακής καταγραφής του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος επιτρέπει τη βέλτιστη χειρουργική αντιμετώπιση του, καθώς διευκολύνεται η ακριβέστερη επιλογή των χειρουργικών ορίων εκτομής από το δερματολόγο. Μέσω της απεικονιστικής αυτής μεθόδου αξιολογείται ασφαλέστερα δε το θεραπευτικό αποτέλεσμα, ως επί το πλείστον, επί υποψίας ύπαρξης τοπικής υπολειμματικής νόσου κατά το follow-up των ασθενών. Στην παρούσα ανασκοπική μελέτη παρουσιάζονται έντυπα δεδομένα και ερευνητικό υλικό γκρίζας βιβλιογραφίας για τη συμβολή της δερματοσκόπησης τόσο στη διάγνωση, όσο και τη θεραπευτική παρακολούθηση και αξιολόγηση του ακανθοκυτταρικού καρκινώματος.
description: Squamous cell carcinoma (SCC) is the second most common type of skin cancer after basal cell carcinoma. However, its incidence rate remains unclear as it is often not recorded or included in global cancer statistics. Globally, approximately 50 new cases per 100000 males and 35 new cases per 100000 females are diagnosed annually. The incidence of squamous cell carcinoma is showing an upward trend, increasing globally by an estimated 3-5% per year. Cases are reported globally from as early as age 40, with the average age of onset around 70 years of age. SCC predominantly affects sun-exposed areas of the body, with around 90% of cases located on the head and face. Clinically, squamous cell carcinoma (SCC) may present in its early stages (carcinoma in situ) as a keratinized macule or plaque, while in its invasive form, it can develop into a raised, flattened, or hemispherical nodule of varying coloration, often with central ulceration. Additionally, several clinical subtypes are reported, some of which are uncommon, including acantholytic (or adenoid) SCC, mucin-producing SCC, and verrucous SCC. Dermoscopy (Dermatoscopy) is a clinical method for examining the skin and its appendages, which aids in the in vivo detection of skin cancers, significantly contributing to the early and rapid diagnosis of squamous cell carcinoma. Additionally, it aids in the differential diagnosis of squamous cell carcinoma from inflammatory and parasitic diseases, as well as other skin tumors, including seborrheic keratoses of the acanthotic type, keratoacanthoma, basal cell carcinoma, and melanoma. The diagnosis of squamous cell carcinoma (SCC) is based on specific dermatoscopic patterns, including the characteristic white circle and white halo, as well as the presence of keratin in areas of the lesion, either as white scales or plugs. Additionally, crater-like morphology, the presence of central ulceration, the appearance of hemorrhagic crusts and clots, and a characteristic vascular pattern (glomerular vessels or hairpin vessels) contribute to a more accurate and rapid diagnosis of squamous cell carcinoma. Furthermore, dermoscopy, through digital imaging of squamous cell carcinoma (SCC), supports optimal surgical management by allowing dermatologists to more accurately delineate surgical excision margins. This imaging technique also allows for a more reliable assessment of therapeutic outcomes, particularly in cases where there is suspicion of residual local disease during patient follow-up. This review study presents published data and research from grey literature on the role of dermoscopy in the diagnosis, therapeutic monitoring, and assessment of squamous cell carcinoma (SCC).