Διαγενεακή μελέτη της ουσιοεξάρτησης μέσα από αφηγήσεις ζωής και γενεογραμματική ανάλυση των οικογενειών ανδρών που βρίσκονται σε διαδικασία απεξάρτησης
Creators: name: Καπετανάκη, Δέσποινα Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: Διαγενεακή μελέτη
Ουσιοεξάρτηση
Διττός ερευνητικός – θεραπευτικός ρόλος
Integenerational study
Substance dependence
Dual researcher – therapist role

description: Σκοπός της παρούσας μελέτης είναι η διερεύνηση της εμφάνισης της εξαρτητικής συμπεριφοράς – πιο συγκεκριμένα της κατάχρησης ναρκωτικών ουσιών - σε σχέση με τις επιρροές του οικογενειακού συστήματος όπως προκύπτουν διαγενεακά. Μέσα από αυτή τη διερεύνηση μελετώνται ο ρόλος που πιθανά ο άνθρωπος με την εξαρτητική συμπεριφορά έχει υιοθετήσει προκειμένου να ανταποκριθεί στις προσδοκίες του ευρύτερου οικογενειακού συστήματος και η πιθανή αναγνώριση εκ μέρους του εκείνων των οικογενειακών δυναμικών, αλληλεπιδράσεων και επαναλαμβανόμενων διαγενεακά μοτίβων σχέσεων που συντέλεσαν στην εμφάνιση της εν λόγω συμπεριφοράς. Πρόκειται για μία ποιοτική έρευνα στην οποία αξιοποιήθηκαν η αφηγηματική συνέντευξη και η ανάλυση του γενεογράμματος συνδυαστικά. Στην έρευνα συμμετείχαν πέντε (5) μέλη της Εναλλακτικής Κοινότητας και τέσσερα (4) μέλη της Κοινωνικής Επανένταξης του θεραπευτικού Προγράμματος ΚΕΘΕΑ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ που βρίσκονταν σε διαδικασία απεξάρτησης. Στην παρούσα μελέτη ο διττός ρόλος ερευνήτριας- θεραπεύτριας αφενός διευκόλυνε στη δημιουργία περιβάλλοντος ασφάλειας και εμπιστοσύνης αφετέρου είχε δυσχέρειες κατά την ανάλυση των δεδομένων. Σημαντικά ευρήματα της έρευνας αποτελούν κάποια διαγενεακά επαναλαμβανόμενα σχήματα σχέσεων που συνδέονται με το ταυτισιακό αδιέξοδο του ατόμου και την εμπλοκή του στη χρήση ουσιών όπως η δυσκολία συναισθηματικού δεσμού του πατέρα με το τέκνο, οι συγκρουσιακές σχέσεις ανάμεσα σε συγγενείς διαφορετικών οικογενειών, η επίδραση ανεπίλυτων διεργασιών πένθους σε μεταγενέστερες γενεές καθώς και το καταπιεστικό περιβάλλον της οικογένειας προέλευσης της μητέρας. Το κοινωνικο - πολιτικό πλαίσιο φάνηκε να επηρεάζει τις ζωές των ατόμων έπειτα από δύο γενεές. Διερευνήθηκαν η αφήγηση ιστορίας ζωής και το γενεόγραμμα ως θεραπευτικά μέσα διαμεσολάβησης που διευκολύνουν και συμβάλλουν στην αναπλαισίωση και νοηματοδότηση κατά τη διαδικασία απεξάρτησης.
description: The purpose of the present study is to investigate the emergence of addictive behaviors—specifically substance abuse—in relation to the influences of the family system as they manifest intergenerationally. This investigation examines the role potentially adopted by the individual exhibiting addictive behaviors in order to meet the expectations of the broader family system, as well as the individual's recognition of family dynamics, interactions, and recurring intergenerational relational patterns that contributed to the development of such behaviors. This qualitative study employs a combined approach using narrative interviews and genogram analysis. The research involved five (5) members of the Alternative Community and four (4) members of the Social Reintegration Program of the KETHEA Intervention Therapeutic Program, all of whom were undergoing rehabilitation. The dual role of the researcher as both investigator and therapist facilitated the creation of a secure and trusting environment while simultaneously presenting challenges during data analysis. Key findings of the study include certain recurring intergenerational relational patterns associated with the individual's identity-related impasse and their engagement with substance use. These patterns include difficulties in emotional bonding between father and child, conflictual relationships among relatives from different families, the impact of unresolved grieving processes on subsequent generations, and the oppressive environment of the maternal family of origin. Additionally, the sociopolitical context was found to influence individuals' lives two generations later. The study also explored the use of life story narratives and genograms as therapeutic tools, demonstrating their potential to facilitate reframing and meaning-making during the rehabilitation process.
description: Συνεργαζόμενo Τμήμα:Πανεπιστήμιο Λευκωσίας (Κύπρος)