Μουσεία και Κοινωνικός Αποκλεισμός. Νέες προκλήσεις, νέες προοπτικές
Creators: name: Αμαραντίδου, Σοφία Στυλιανού
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2016
Subjects: Μουσείο
Κοινωνικός αποκλεισμός
Κοινωνική ένταξη
Εκπαιδευτικά προγράμματα μουσείων
Museum
Social exclusion
Social inclusion
Museum education programs

description: Η παρούσα διπλωματική με τίτλο «Μουσεία και Κοινωνικός αποκλεισμός. Νέες προκλήσεις, νέες προοπτικές», πραγματεύεται το ρόλο του μουσείου διαχρονικά, εστιάζοντας στη σύγχρονη θεώρηση του ως μέσο κοινωνικής ένταξης. Παρακολουθώντας την εξελικτική του πορεία, ως εργαλείο στα χέρια της εκάστοτε καθεστηκυίας τάξης, για την προβολή και την επιβολή εξουσίας, καταλήγουμε στο συμπέρασμα πως το μουσείο είναι από τη φύση του ένας συντηρητικός θεσμός. Η αυτοπροβολή του ως χώρου ουδέτερου και αντικειμενικού, που παρουσιάζει την αδιαφιλονίκητη αλήθεια, δεν είναι πάρα ένα κοινωνικοπολιτικό κατασκεύασμα, που εξυπηρετεί ένα συγκεκριμένο αφήγημα, το αφήγημα του δυτικού λευκού, μεσαίας τάξης ετερόφυλου άντρα. Η μετανεωτερική εποχή, θέτει υπό αμφισβήτηση, την οπτική αυτή και επιχειρεί να αναδείξει την πολλαπλή ερμηνευτική προσέγγιση του εκθεσιακού υλικού. Προϋπόθεση μιας επιτυχημένης επίσκεψης είναι να επικοινωνηθεί το μήνυμα της έκθεσης στο κοινό. Κύρια επιδίωξη είναι η εξάλειψη κάθε μορφής εμποδίου, νοητικού ή σωματικού, με σκοπό να επιτευχθεί η ελεύθερη πρόσβαση στο μουσείο και η δυνατότητα χρήσης των πολιτισμικών ωφελημάτων, από όλους. Η παρούσα έρευνα, εξετάζει με ποιους τρόπους προσεγγίζεται το αίτημα της ανοιχτής πρόσβασης από το σύγχρονο μουσείο, κατά πόσο, οι προσπάθειες διεύρυνσης του κοινού ισοδυναμούν με υιοθέτηση πολιτικών κοινωνικής ένταξης. Ταυτόχρονα επιχειρείται η αποσαφήνιση του όρου «κοινωνικός αποκλεισμός» η αμφισημία του οποίου οδηγεί τα μουσεία σε ποικίλες πρακτικές για την αντιμετώπιση του. Ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι ένα πολυδιάστατο φαινόμενο, βιώνεται από άτομα ή ομάδες με διαφορετικά χαρακτηριστικά και για ποικίλους λόγους, η διαφορετική στοχοθεσία των οργανισμών σε ζητήματα κοινωνικής ένταξης προκύπτει κυρίως από την αδυναμία ολιστικής προσέγγισης του όρου. Σε αντίθεση με τις απόψεις που υπερασπίζονται, την «ιερότητα» του χώρου και δεν επιθυμούν τη μετατροπή του σε «κοινωνικό λειτουργό», οι σύγχρονες επιστημονικές προσεγγίσεις υποστηρίζουν πως το μουσείο μπορεί να συμβάλλει ενεργά στην άρση του φαινομένου του κοινωνικού αποκλεισμού και στην επίτευξη της ένταξης των αποκλεισμένων, όχι μόνο πολιτισμικής, αλλά και κοινωνικής και πολιτικής. Το παράδειγμα των μουσείων της Αγγλίας, υπήρξε καθοριστικό για την αναγνώριση του θεσμού ως σημαντικού παράγοντα αλλαγής, πρώτον σε επίπεδο ατομικό, ενισχύοντας την προσωπική καλλιέργεια και την ανάπτυξη του ατόμου, δεύτερον σε επίπεδο κοινότητας ενδυναμώνοντας την συνοχή των πολιτών και ενεργοποιώντας τους και τέλος σε ευρύτερο επίπεδο στη σύσταση κοινωνιών που στοχεύουν στη συμπερίληψη, που πολεμούν τις διακρίσεις και αποδομούν τα στερεότυπα. Στο δεύτερο μέρος, η εργασία διερευνά τους τρόπους με τους οποίους τα μουσεία της Θεσσαλονίκης ανταποκρίνονται στις νέες προκλήσεις. Σε τι βαθμό συντάσσονται με τις επιταγές της σύγχρονης μουσειολογίας; Ποιοι παράγοντες καθορίζουν τη στάση τους; Υπάρχει χώρος για τη διεξαγωγή πρωτοποριακών δράσεων που θα στοχεύουν στην συμπερίληψη των περιθωριοποιημένων ατόμων; Ποιος είναι ο ρόλος της πολιτείας σε αυτή την προσπάθεια; Η εργασία ολοκληρώνεται με μια πρόταση εφαρμογής ενός εκπαιδευτικού προγράμματος για εξαρτημένα άτομα.
description: The present thesis, with the title “Museums and Social Exclusion. New challenges, new perspectives”, deals with the role of museums throughout time, focusing on the modern notion that museums are a means to help people regain their position in society. Observing the evolution of museums as tools in the hands of the establishment, to promote and consolidate their power, we come to the conclusion that by nature, museums are of conservative nature. The tendency that museums are mutual and objective institutions and that they are the sole source of the irrefutable truth, is nothing more than the conjuring ability of the social- economic class to serve this tale, the words of the white man, the middle class man the heterosexual man. Postmodern time, questions this point of view, and tries to highlight the multiple interpretations of the exhibited material. The prerequisite of a successful visit to a museum is to make the visitor aware of what the museum wishes to communicate to the public. The main objective is to obliterate every kind of obstacle, mental or physical, in order to allow free access to the museum and the ability for everyone to enjoy the cultural goods. The present research examines the way by which we can satisfy the request for an accessible and modern museum. By implementing methods that broaden the range of people who visit museums, do we really adopt tactics that will equate to social inclusion? At the same time, we try to clarify the term “social exclusion” the ambiguity of which, leads many museums to a variety of different approaches. Social exclusion is a complex social matter, it is experienced by people and groups with different characteristics and for many reasons, the goals of institutions fail sometimes to see the problem in a holistic way. Contrary to the ideas that defend the “sanctity” of the institution, and do not wish the transformation of the museum into a “social worker”, modern scientific approaches claim that museums can really contribute in the struggle to stop social exclusion not only on a cultural level, but also on a social political level as well. The English museums paradigm proved that the organizations really can support changes, on an individual level, by promoting creativity and personal development, on a community level by encouraging cohesion and activating citizens’ participation. Finally on a social level museums can enhance the struggle for inclusion, fight discrimination and break all forms of stereotypes. The second part of the thesis, researches new ways by which the museums of Thessaloniki can meet new challenges. Which factors determine their position? Is there room for innovating actions which will include those who were previously excluded? What is the role of the State? The assignment is concluded with the implementation of an educational programme for addicted individuals.
description: Σε συνεργασία με το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας)