Εφαρμογή βιοτικών δεικτών σε τεχνητά υποστρώματα του παράκτιου αστικού κόλπου της Θεσσαλονίκης
Creators: name: Ράμμου, Δήμητρα-Λήδα Γ.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Τεχνητό σκληρό υπόστρωμα
Βιοπαρακολούθηση
Μακροασπόνδυλα
Artificial hard substrate
Biomonitoring
Macroinvertebrates

description: Τα τεχνητά τροποποιημένα οικοσυστήματα, όπως είναι τα λιμάνια ή τα θαλάσσια αστικά μέτωπα των πόλεων παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς συνδέονται άμεσα με την οικονομική, κοινωνική και πολιτισμική ανάπτυξη των αστικών κέντρων. Ωστόσο, οι ιδιαιτερότητες που παρουσιάζουν τα συστήματα αυτά καθιστούν δύσκολη την εφαρμογή βιοτικών δεικτών για την παρακολούθηση της κατάστασης των βιοκοινοτήτων τους. Σκοπός της εργασίας ήταν να βρεθεί ένας κατάλληλος, αξιόπιστος και εύχρηστος τρόπος αποτύπωσης της οικολογικής κατάστασης σε ενδιαιτήματα τεχνητού σκληρού υποστρώματος. Για τον σκοπό αυτό επιλέχθηκε η μελέτη της μακρο- και μεγα- πανίδας του κρηπιδώματος του θαλάσσιου αστικού μετώπου της Θεσσαλονίκης που πραγματοποιήθηκε το χρονικό διάστημα Φεβρουαρίου–Ιουνίου 2016. Για τη μελέτη της μακροπανίδας εφαρμόστηκαν οι βιοδείκτες BENTIX, BOPA, ο λόγος ευαίσθητων προς ανθεκτικά Peracarida και ο λόγος νηματωδών προς κωπήποδα. Για τη μελέτη της μεγαπανίδας χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος της οπτικής υποβρύχιας καταγραφής για την αποτύπωση της δομής των βιοκοινοτήτων στο κρηπίδωμα, καθώς επίσης μελετήθηκε η σχετική πυκνότητα και βιομετρία δύο ειδών αχινών (Paracentrotus lividus, Arbacia lixula), τα οποία επικρατούν σε αφθονία στην υπό μελέτη περιοχή. Τα αποτελέσματα των δεικτών βάσει της μακροπανίδας έδειξαν σημαντική διαφοροποίηση της οικολογικής κατάστασης των υδάτων (από ελλιπή έως εξαιρετική). Η ανάλυση της μακρο- και μεγα- πανίδας αποκάλυψε ότι οι κοινότητες αποτελούνται κυρίως από διηθηματοφάγους και αιωρηματοφάγους οργανισμούς, οι οποίοι επωφελούνται από τη συσσώρευση οργανικού υλικού. Σχετικά με τα δύο είδη αχινών, η σχετική τους πυκνότητα συνδέθηκε με την οργανική ρύπανση, ενώ τα βιομετρικά τους χαρακτηριστικά έδωσαν πληροφορίες για τους αβιοτικούς και βιοτικούς παράγοντες που επιδρούν στη δομή των πληθυσμών στο κρηπίδωμα. Συμπερασματικά, οι βιοτικοί δείκτες που αφορούν τη μακροπανίδα απαιτούν αναπροσαρμογή για τα συστήματα του κάθετου τεχνητού σκληρού υποστρώματος• η μέθοδος της οπτικής υποβρύχιας καταγραφής προτείνεται για την εκτίμηση της ποσοστιαίας κάλυψης της μεγαπανίδας, καθώς γίνεται αξιόλογηση της δομής και λειτουργίας των βιοκοινοτήτων στο κρηπίδωμα• η εκτίμηση της σχετικής πυκνότητας των αχινών προτείνεται ως χρήσιμο εργαλείο, εφόσον γίνουν ορισμένες βελτιώσεις στη μέθοδο δειγματοληψίας.
description: The artificial ecosystems, such as the ports or the urban waterfronts, tend to attract more interest lately, due to their strong relation to the economic, social and cultural development of urban areas. However, the particularities of these ecosystems complicate the finding of appropriate bioindicators that could successfully estimate the ecological quality status. The aim of the present study was to find an appropriate, reliable and handy methodology to estimate the ecological status in habitats of artificial hard substrate. For this purpose, the macro- and mega- invertebrates of the Thessaloniki’s waterfront (quay) were studied, during the period between February and June 2016. The biotic indices BENTIX, BOPA, the ratio of the sensitive over resistant Peracarida and the ratio of Nematodes over Copepods were used for the study of macroinvertebrates. The method of visual underwater recording was used in order to study the structure of megainvertebrate’s community, as well to find the relative density and the biometry of two sea urchin species (Paracentrotus lividus, Arbacia lixula). The results of bioindicators based on macroinvertebrates varied from poor to high ecological water status. The analysis of the macro- and mega- invertebrates showed that the communities consist mainly of filter and detritus feeders that benefit from the accumulation of organic material. Concerning sea urchins, their relative density was related to organic pollution, while their biometric characteristics gave information for the abiotic and biotic factors that interact with the populations of the quay. In conclusion, the bioindicators based on macroinvertabrates have to be readjusted for the systems of vertical artificial hard substrate• the methodology of underwater visual recording seemed to be appropriate for the assessment of the percentage coverage of the megainvertebrate community and for the appraisal of its structure and functionality at the quay• the assessment of the relative density of sea urchins is recommended after some improvements in the sampling methodology.