Η μικρή πόρτα της Ξένιας Καλογεροπούλου. Η πρώτη δεκαετία 1972-1982:
Creators: name: Μεγγρέλη, Ελένη Νικολάου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2009
Subjects: Μικρή πόρτα
Ξένια Καλογεροπούλου
1972-1982
Mikri porta
Xenia Kalogeropoulou

description: Το θέατρο που έχει ως αποδέκτη τα παιδιά αποδίδεται με τον όρο «παιδικό θέατρο» ή «θέατρο για παιδιά». Αυτό που διακρίνει το συγκεκριμένο είδος θεάτρου δεν είναι μόνο το ανήλικο κοινό στο οποίο απευθύνεται αλλά και η ιδιαιτερότητα στο θέμα, το ύφος και την μορφή που απορρέει από την ιδιαίτερη πρόσληψη του συγκεκριμένου κοινού.Με τον όρο «παιδικό θέατρο» μέχρι και την δεκαετία του 1970 καλύπτονταν ένα πλήθος ετερόκλητών θεαμάτων στα οποία έπαιρναν μέρος συνήθως παιδιά – ηθοποιοί. Τα θεάματα αυτά, με λίγες εξαιρέσεις, ήταν ακαθόριστης αισθητικής και δραματουργικού στόχου ενώ πρέσβευαν έναν έντονο διδακτισμό μέσα από ένα απλοϊκό περιεχόμενο. Αντίθετα, ο χαρακτηρισμός θέατρο για παιδιά σηματοδοτεί πρώτα από όλα θέατρο που δεν διαφέρει σε τίποτα από αυτό των ενηλίκων παρά προσαρμόζεται στις ανάγκες του ανήλικου κοινού σε επίπεδο δραματουργίας, σκηνικής παρουσίας και πρόσληψης του θεάματος. Ο χρονικός προσδιορισμός του θεάτρου για παιδιά ταυτίζεται στην Ελλάδα με την ίδρυση του θεάτρου της «Μικρής Πόρτας» αν και η καθιέρωση του όπου έπεται. Με δεδομένη τη θέση ότι το παιδικό θέατρο αντανακλά την κοινωνική θέση του παιδιού σε κάθε ιστορική περίοδο αλλά και τη σκηνική εξέλιξη, επιχειρείται μια σύντομη αναδρομή του παιδικού θεάτρου στην Ελλάδα από τις αρχές του προηγούμενου αιώνα ώστε να κατακτηθεί η ιστορική συνέχεια μέχρι και το 1972, έτος ιδρύσεως της «Παιδικής Σκηνής Γ. Φέρτη- Ξ. Καλογεροπούλου» που θα μετονομαστεί «Μικρή Πόρτα». Το άρτιο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα της πρώτης παράστασης του θιάσου, μιας διασκευής του Πινόκιο, θα κριθεί καθοριστικό για τη συνέχεια του θιάσου. Το Πινόκιο θα σηματοδοτήσει την στροφή προς το επαγγελματικό θέατρο για παιδιά και θα γίνει δεκτό με ενθουσιασμό από το κοινό και τους κριτικούς καλύπτοντας ένα σημαντικό κενό. Είναι η μοναδική παιδική σκηνή της Αθήνας που δίνει παραστάσεις σταθερά σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο από επαγγελματίες συντελεστές. Τον επόμενο χρόνο, την επιτυχία του Πινόκιο θα ξεπεράσει το αντί-παραμύθι του Μορμόλη που λόγω των γεγονότων του Πολυτεχνείου θα λάβει πολιτική διάσταση. Τη θεατρική περίοδο 1974/75 ο θίασος θα επιστρέψει στο παραμύθι επιλέγοντας τον «Παπουτσωμένο Γάτο», έργο που βασίζεται στην ενεργή συμμετοχή του κοινού. Το 1975/76 η «Παιδική Σκηνή» υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση της Ξένιας Καλογεροπούλου θα δραστηριοποιηθεί στο πλαίσιο του «Λαϊκού Πειραματικού Θεάτρου» ανεβάζοντας Το Τελευταίο Ταξιδιάρικο Περιστέρι, μια αλληγορία για τον αγώνα του ανθρώπου για ελευθερία. Θα ακολουθήσει το Σχολείο για κλόουν από την «Παιδική Σκηνή Ξένιας Καλογεροπούλου», μια παράσταση που στηριζόμενη στις αυτοσχεδιαστικές ικανότητες των ηθοποιών έδινε μια θεατρική εικόνα της σύγκρουσης μαθητή και δασκάλου. Την ίδια περίοδο, το υπουργείο Παιδείας θα απαγορεύσει με την έκδοση σχετικής εγκυκλίου στους μαθητές των δημοσίων σχολείων να παρακολουθούν θέατρο, προκαλώντας την αντίδραση του τύπου και των ανθρώπων του θεάτρου. Ο Μορμόλης θα παρουσιαστεί ξανά, την περίοδο 1977/78, από τους ίδιους συντελεστές και διαφορετικούς ηθοποιούς. Για πρώτη φορά το έργο θα παίζεται μια φορά την εβδομάδα και εκτός του θεάτρου «Αθηνά», στο «Δημοτικό Θέατρο Πειραιά», ενώ κατά τη διάρκεια της χρονιάς η παράσταση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις της χώρας, κάτι που ο θίασος θα καθιερώσει τα επόμενα χρόνια, στα πλαίσια της θεατρικής αποκέντρωσης. Από το 1978 ο θίασος θα επιχορηγείται από το υπουργείο Πολιτισμού. Το 1978/1979 η «Παιδική Σκηνή» θα παρουσιάσει το Μιχάλη το Σφυρίχτρα, ένα έργο για την ελευθερία της έκφρασης και θα προσκληθεί να εγκαινιάσει με την παράσταση αυτή το «Διεθνές Φεστιβάλ Παιδικού Θεάτρου» στο Βερολίνο, όπου θα αποσπάσει διθυραμβικές κριτικές. Το 1979, διεθνώς ανακηρυγμένο ως «Έτος του Παιδιού», το υπουργείο Παιδείας θα αναστείλει την ισχύ της απαγορευτικής εγκυκλίου για την παρακολούθηση θεατρικών παραστάσεων από τους μαθητές δημοσίων σχολείων. Την ίδια χρονιά, η επιχορήγηση που λαμβάνει ο θίασος επιτρέπει το ανέβασμα μιας θεαματικής επανάληψης του Πινόκιο. Η πρεμιέρα θα γίνει στην Κύπρο. Η «Παιδική Σκηνή» είναι το πρώτο θέατρο για παιδιά που προσεκλήθη από την κυπριακή κυβέρνηση στα πλαίσια των ανταλλαγών μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Το επόμενο έργο με τον τίτλο Παπαρούνα Παπαρούνα πραγματεύεται την γέννηση της ιστορίας του κόσμου. Η πρεμιέρα θα γίνει στην Ολλανδία, όπου ο θίασος συμμετείχε στο «Φεστιβάλ Παιδικού Θεάτρου» του Ρότερνταμ. Γιορτάζοντας τα δεκάχρονα του ο θίασος θα παρουσιάσει το πρώτο έργο της Ξένιας Καλογεροπούλου, Οδυσσεβάχ, ένα έργο ορόσημο για την «Παιδική Σκηνή» αλλά και για το θέατρο για παιδιά εν γένει. Από το ξεκίνημα της η «Μικρή Πόρτα» παρουσίασε εμπνευσμένες σε όλα τα επίπεδα παραστάσεις για παιδιά από ικανούς επαγγελματίες συντελεστές, δίνοντας τη δυνατότητα σε παιδιά και γονείς να εντάξουν το θέατρο στις επιλογές τους για ψυχαγωγία. Το ρεπερτόριο της πρώτης δεκαετίας συνίστατο από έργα πρωτοποριακών θεατρικών συγγραφέων για παιδιά που απέσειαν το στείρο διδακτισμό και κέντριζαν τη δημιουργική φαντασία των παιδιών. Σε αντίθεση με ότι συνηθιζόταν από τα περιστασιακά «παιδικά» θέατρα, οι παραστάσεις της «Παιδικής Σκηνής» δεν περνούσαν μηνύματα αλλά γεννούσαν αξίες ενώ γεννούσαν ερωτήματα και καλλιεργούσαν την αισθητική διαμορφώνοντας αυριανούς σκεπτόμενους θεατές. Ο θίασος έφερε τα παιδιά σε επαφή με την τέχνη του θεάτρου, όπως αυτή θεωρείται ως συνιστώσα όλων των τεχνών. Κέρδισε την αποδοχή του κοινού και των κριτικών, έδωσε το παράδειγμα σε άλλα θεατρικά σχήματα να ασχοληθούν με συνέπεια και ευθύνη με το αντικείμενο και αφού πρώτα διακρίθηκε στο εξωτερικό, αφύπνισε τα πολιτιστικά αντανακλαστικά του μέχρι τότε απόντος ελληνικού κράτους για την υπόθεση του θεάτρου για παιδιά στη χώρα.
description: Theater that applies to children is known as “children’s theater” or “theater for children”. What discerns this type of theater is not only the juvenile public to whom it addresses to, but also, its individuality in relation to the referring subject, style and form and mostly the reception of the public that addresses to.Until the 1970s the term “children’s theater” covered semantically many different forms of spectacles, usually performed by children actors. Within little exceptions, these attractions had vague aesthetics and dramaturgy whereas mediated intense didactics through an unsophisticated context. On the other hand, the term “theater for children” signifies most of all theater that does not differ in anything to the one adults experience but simply adjusts to the reception of the juvenile public. In Greece the definition of “theater for children” coincides and is identified with the founding of “ Children Stage of G. Fertis and X. Kalogeropoulou” («Παιδική Σκηνή Γ.Φέρτη- Ξ. Καλογεροπούλου») although the establishment of the term followed the years to come. Given the fact that each historical era theater that addresses to children reflects the status of childhood within the society as well as the evolution of the staging progress, a brief flashback to the history of children’s theater in Greece is attempted so to seize the historical sequence until 1972, year of creation of “Children Stage of G. Fertis and X. Kalogeropoulou”(Παιδική Σκηνή Γ. Φέρτη-Ξ. Καλογεροπούλου) theater which later will be renamed as “Mikri Porta”(Mικρή Πόρτα). The complete artistic outcome of the theater’s first production, an adaptation of Pinocchio ( Πινόκιο ) was decisive for the continuity of the group. Pinocchio will mark the turn towards professional theater for children and it will be embraced with enthusiasm from the audience and the critics filling a gap that was at that point missing. It is the only theater that gives performances for children regularly by professional contributors at a specific place. The following year, the success of Pinoccio overcame the realistic Mormolis ( Μορμόλης ) that due to the events at the Polytecnical University obtained a political proportion. In 1974/75 the company chose the fairytale The Shod Cat ( Ο Παπουτσωμένος Γάτος ), a play that is based on the audience’s active participation. In 1975/76 “Children’s Stage’ under the artistic direction of Xenia Kalogeropoulou will function within “Laiko Peiramatiko Theatro” («Λαϊκό Πειραματικό Θέατρο») putting on stage The Last Travelling Pigeon (Το τελευταίο ταξιδιάρικο περιστέρι), an allegory of man’s fight for freedom. The play School for clowns (Σχολείο για κλόουν) followed the next year by “Xenias Kalogeropoulou Children’s Stage” was a performance sustained by the actor’s improvisational skills and gave a theatrical illustration of the conflict between student and teacher. At the same time, the Ministry of Education will forbid, through the release of a corresponding circular, students of public schools to attend theatre plays provoking the reaction of the media and the people of the theatre. Mormolis will be staged again, the era 1977/78 by the same contributors and different actors. For the first time the play will be staged once a week off theatre “Athina” (Αθηνά) at the “Municipal theater of Piraeus” («Δημοτικό Θέατρο Πειραιά»), whereas during the year the show will be presented as well in other cities of the country. The following years the company will consecrate off theatre shows within the context of theatrical decentralization. Since 1978 the company is subsidized by the Ministry of Culture. The year 1978/79 “Children’s Stage” will present Michael the Whistle Boy (Μιχάλης ο Σφυρίχτρας), a play about freedom of expression and will be invited to initiate the “International Children’s Theater Festival” in Berlin where received stunning reviews. The year 1979, internationally proclaimed as “Child’s Year”, the Ministry of Education will suspend the circular that prohibited to public school students to attend to theater. Meanwhile, the subvention that the company receives stood for the staging of a spectacular repetition of Pinocchio. The premiere will be held in Cyprus. “Children’s Stage” will be the first ever theater for children to be invited by the Cyprus government within the panel of cultural exchange between Cyprus and Greece. The following play entitled Dandelion (Παπαρούνα Παπαρούνα) dealt with the creation of the world and its history. The premiere was held in Holland where “Children’s Stage” participated Rotterdam’s “Children’s Theatre Festival’. Celebrating its tenth anniversary the group will stage Xenia’s Kalogeropoulou first ever play, Ulyssindbad (Οδυσσεβάχ) that is a boundary mark for “Children’s Stage” since it marks a new opening for the company as well as the greek theatre for children overall. Since its foundation “Mikri Porta Theatre” staged inspiring productions for children by professionally skilled contributors and gave children and their parents the possibility to place theatre among their options for entertainment. Its repertory during its first decade consisted in plays written vanguard children’s theatre authors that refuted sterile didactic and stimulated children’s creative imagination. “Children’s Stage” acquainted young audiences with a theater that was considered as the component of all arts and in the contrary to what it was used at the time raised wonders, cultivated the aesthetics and modulated future skeptical viewers. The group earned the acceptance of both the public and the critics, served as a paradigm to other theatrical groups to get involved with consistency and responsibility in children’s theater and since it was primarily honored abroad, led to the arousal of the until recently absent Greek’s state cultural respond concerning theater for children.