Οι επιστολές του πάπα Ιννοκεντίου Γ΄ προς τη Λατινική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης
Creators: name: Μπατσιόλας, Κωνσταντίνος Φίλιππου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Ιννοκέντιος Γ΄
Λατινοκρατία
Θεσσαλονίκη
Innocent III
Latinocracy
Thessaloniki

description: Το θέμα της παρούσης μεταπτυχιακής εργασίας είναι «Οι επιστολές του πάπα Ιννοκεντίου Γ΄προς της λατινική κοινότητα της Θεσσαλονίκης». Μετά την Δ΄ Σταυροφορία και τη συνακόλουθη κατάρρευση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (Απρίλιος 1204) στον ελλαδικό χώρο ιδρύθηκε το λατινικό βασίλειο της Θεσσαλονίκης από τον Βονιφάτιο Μομφερατικό. Κληρικοί της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας που είχαν λάβει μέρος στη σταυροφορία, επιχείρησαν την εγκαθίδρυση μιας λατινικής εκκλησίας στα νεοκατακτηθέντα εδάφη στους οποίους ο πάπας Ιννοκέντιος Γ΄ έστειλε αρκετές επιστολές. Το πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται σε αδρές γραμμές στο έργο και τον βίο του Ιννοκεντίου, στα χαρακτηριστικά της θητείας του στον παπικό θρόνο, στις ιδέες και στην εκκλησιαστική και πολιτική του θεωρία, στις σχέσεις τους με τους ηγεμόνες και τους βασιλιάδες της Ευρώπης, στο ρόλο του στη Δ΄ Σταυροφορία καθώς και στη θέση του απέναντι στην Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία. Στο δεύτερο κεφάλαιο σκιαγραφείται η πολιτική και εκκλησιαστική πραγματικότητα στον ελλαδικό χώρο μετά τη λατινική κατάκτηση ως και τον θάνατο του Ιννοκεντίου το 1216. Στο τρίτο κεφάλαιο εξετάζονται οι επιστολές του Ιννοκεντίου Γ΄ που αφορούν άμεσα στη λατινική κοινότητα της Θεσσαλονίκης : η εκλογή του λατίνου αρχιεπισκόπου, η υποστήριξή του στην αντιβασίλισσα Μαρία- Μαργαρίτα, επιστολές για μοναστήρια και ναούς της Θεσσαλονίκης, επιστολές σε διάφορα πρόσωπα για διοικητικά θέματα και μια επιστολή για το «πατρωνικό δικαίωμα/ius patronatus». Στο τέταρτο και τελευταίο κεφάλαιο της παρούσης μελέτης παρουσιάζονται οι επιστολές του Ιννοκεντίου που απεστάλησαν σε πρόσωπα της λατινικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης χωρίς όμως το θέμα τους να σχετίζεται ἀμεσα μ’αυτήν. Οι επιστολές παρέχουν πληροφορίες για διάφορα ζητήματα, όπως για το σχηματισμό μιας λατινικής εκκλησιαστικής ιεραρχίας σε διάφορες περιοχές του Λατινικού Βασιλείου της Θεσσαλονίκης, για το γεγονός ότι μοναστήρια και ναοί κατελήφθησαν από λατίνους, για εισοδήματα από ναούς και μοναστήρια που αποστέλλονται στους Αγίους Τόπους για την ενίσχυση του σταυροφορικού κινήματος εκεί και, τέλος, για ένα μέρος του ορθοδόξου κλήρου της Θεσσαλονίκης που είχε δηλώσει υποταγή στον πάπα. Συμπερασματικά τα ζητήματα που θίγονται στην επιστολογραφία του Ιννοκεντίου Γ΄ προς τη λατινική κοινότητα της Θεσσαλονίκης είναι κυρίως πολιτικά και διοικητικά, ούτε θεολογικά ούτε εκκλησιολογικά, εξαιτίας κυρίως των πολλών συγκρούσεων που μάστιζαν τους λατίνους. Επιπλέον, οι λατίνοι δεν επέφεραν σημαντικές μεταβολές στα όρια των επισκοπών και των αρχιεπισκοπών και, όπου αυτό συνέβη, η αιτία ήταν η ένδεια. Τέλος, αναδεικνύονται τα πολλά εσωτερικά προβλήματα που ταλάνιζαν τις λατινικές κοινότητες του λατινικού βασιλείου της Θεσσαλονίκης και τα οποία ο πάπας προσπάθησε να τα επιλύσει.
description: The topic of this study is “The Letters of Innocent III (1198-1216) to the Latin Community of Thessaloniki”. After the Fourth Crusade and the breakdown of Byzantine Empire (April 1204), in greek territory the latin kingdom of Thessaloniki was established by Boniface of Monferrat. Many members of Roman-Catholic Church who took part in the Crusade, tried to install a latin church in the new lands. Innocent III had sent many letters to those people. The first chapter is about Innocent’s life, the characther of his papacy, his ideas and political and ecclesiastical theory, his relations with kings in Europe, his role on the Fourth Crusade and his position on the Eastern Orthodox Church. The second chapter describes generally the configuration of the political and ecclesiastiacal map of greek territory after the capture of Constantinople (April 1204) and the establishment of Latin Empire until Innocent’s death in 1216. The third chapter examines the Innocent’s letters which concern directly the latin community of Thessaloniki : the election of Thessaloniki’s latin archbishop, the Innocent’s support to queen Maria-Margarita, letters to monasteries and churches in Thessaloniki, letters to latin clergymen and a letter about “ius patronatus”. The fourth and final chapter studies letters that he had been sent to the latin community of Thessaloniki although their subject doesn’t concern Thessaloniki itself. These letters inform us about : a latin clerical hierarchy which had been formed in many areas while the latin reign in Thessaloniki, churches and monasteries which had been occupied by latins, in some cases pope tried to stop the usurpations and plunders. Moreover incomes from churches and monasteries were sent to Holy Land and a part of orthodox clergy had declared obedience to pope. Conclusively, the topics of Innocent’s letters addressed to the latin community of Thessaloniki are neither theological nor ecclesiological but mainly political, because of the many collisions and conflicts that had taken place among the latin community. Moreover, the latin clergy did not change the confines of the bishopric which had many problems because of poverty. Finally, while studying the letters of Innocent III we can undrestand the internal problems that the latin community in Thessaloniki faced and the pope who was such a great and influential leader tried to give solutions to these problems.