Mαρτυρίες για την παρουσία των αιγυπτιακών λατρειών στη Δήλο των ελληνιστικών χρόνων, η Αρεταλογια του Σάραπι
Creators: name: Καραντωνάκη, Γεωργία Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2019
Subjects: Σάραπις
Αρεταλογία
Δήλος
Sarapis
Aretalogy
Delos

description: Ο Σάραπις είναι από τους κυριότερους θεούς των ελληνορωμαϊκών χρόνων, ο οποίος μαζί με την Ίσιδα διαδίδεται από το τοπικό περιβάλλον της Αιγύπτου στο ευρύτερο οικουμενικό περιβάλλον αυτής της χρονικής περιόδου. Η κυρίαρχη άποψη των συγχρόνων ερευνητών σχετίζει, συνήθως, την παρουσία του με το σύνολο των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών του Πτολεμαίου Α΄ του Σωτήρα. Με την πάροδο των χρόνων ξεφεύγει από τα σύνορα της Αιγύπτου και διαδίδεται αρχικά σε μεγάλους εμπορικούς σταθμούς μέσω των εμπόρων που ήταν φορείς των αιγυπτιακών αντιλήψεων. Ένα από τα σημεία διάδοσης της λατρείας του αποτελεί το ιερό νησί της Δήλου, το οποίο μετατρέπεται πολύ σύντομα, εξαιτίας της ιδιαίτερης εμπορικής θέσης του, σε κέντρο υποδοχής των εμπορικών αγαθών αλλά παράλληλα και καινοτόμων θρησκευτικών αντιλήψεων από τον κόσμο της Ανατολής. Βασική μαρτυρία για τη συνολική διάδοση της λατρείας του Σάραπι στη Δήλο αποτελεί το κείμενο της Αρεταλογίας που γράφεται προκειμένου να εξυμνήσει τη σωτήρια φύση του συγκεκριμένου θεού. Η ερευνά μας εστιάζει γύρω αυτήν την τόσο σημαντική μαρτυρία για τα δεδομένα της λατρείας αλλά παράλληλα και της εποχής, προκειμένου να περιγράψουμε τα δεδομένα της δράσης, της ιδιαίτερης δύναμης (αρετής) και των ευεργεσιών του συγκεκριμένου θεού προς τους ανθρώπους. Τα κείμενα των Αρεταλογιών αποτελούν άλλωστε χαρακτηριστικά δείγματα προπαγάνδας για τη διάδοσή των αιγυπτιακών λατρειών στον ευρύτερο χώρο της ελληνιστικής οικουμένης. Σώζονται δύο παραλλαγές του συγκεκριμένου κειμένου: η πρώτη παραλλαγή που αποδίδεται στον Απολλώνιο Β΄ του διάδοχου του Αιγυπτίου ιερέα από την Μέμφιδα που μετέφερε την λατρεία του θεού στη Δήλο και αφηγείται τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο συγκεκριμένος Αιγύπτιος ιερέας, εξαιτίας των εχθρικών διαθέσεων των κατοίκων της νήσου προς τις συγκεκριμένες γι’ αυτούς ιδέες. Περιγράφονται, επίσης, οι θαυματουργικές παρεμβάσεις του θεού προκειμένου καθοδηγήσει τον Απολλώνιο Β΄ στην ανέγερση του ναού και να τον προστατέψει από τα εμπόδια που του έφερναν οι εχθροί της λατρείας του, οι οποίοι τον υπονόμευσαν στο περιβάλλον της Δήλου και προσπάθησαν να κλείσουν τον ναό. Στόχος της Αρεταλογίας ήταν να γνωστοποιήσει αυτά τα συμβάντα στον κύκλο των πιστών και να ευχαριστήσουν τον θεό για την καθοδήγηση και βοήθειά του. Η δεύτερη παραλλαγή της συγκεκριμένης Αρεταλογίας, είναι ο Ύμνος του Μαϊστα. Βασικά σημεία διαφορών ανάμεσα στις δύο αυτές παραλλαγές αποτελούν η συνολική προσέγγιση των γεγονότων καθώς και ο τρόπος αφήγησής του. Ο συγκεκριμένος συγγραφέας χρησιμοποιεί ποιητικό λόγο που έρχεται σε αντίθεση με το αντίστοιχο πεζό της παραλλαγής του Απολλωνίου Β΄. Στη συνέχεια εξετάζουμε, επίσης, τους σχετικούς προβληματισμούς συγχρόνων ερευνητών σχετικά με τις επιρροές που δέχεται ο Μαϊστας από τους Αλεξανδρινούς και τους Κλασικούς συγγραφείς. Αυτά ακριβώς τα δεδομένα μας επιτρέπουν να θεωρήσουμε ότι η συγκεκριμένη παραλλαγή του Ύμνου είναι αποτέλεσμα της συνύπαρξης της Αιγυπτιακής και ελληνικής λογοτεχνίας, που είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της κοσμοπολιτικής και οικουμενικής εποχής των ελληνιστικών χρόνων. Τέλος, μέρος της έρευνας μας αποτελεί και η περιγραφή των ναών του Σάραπι στο περιβάλλον της Δήλου, η τοποθεσία η κατασκευή αλλά και ο συνολικός τρόπος της λατρείας τους
description: Sarapis is one of the main gods of Greek-Roman years, who along with Isis spread from the local environment of Egypt to the wider ecumenical environment of this period. The dominant view of modern researchers usually relates to his presence with all the reform efforts of Ptolemy I the Savior. Over the years, Sarapis has escaped from the Egyptian border and was originally spread through important merchant stations through merchants who were carriers of Egyptian perceptions. One of the points of propagation of his worship is the sacred island of Delos, which, due to its particular commercial position, is transformed into a reception center of commercial goods but also innovative religious beliefs from the East. A basic testimony of the overall dissemination of Sarapi's worship in Delos is the text of the Aretology written in order to praise the saving nature of this particular god. Our research focuses on this important testimony of the worship data but also of the time, in order to describe the facts of the action, the particular power (virtue) and the benefits of the particular god to the people. The texts of Aretalogies are also characteristic examples of propaganda for the propagation of Egyptian cults in the wider space of the Hellenistic world. Two variations of this text are saved: the first attributed to Apollonios II of the Egyptian priest's successor from Memphis, who carried the god's worship to Delos, and tells the difficulties this Egyptian priest faces because of the hostile attitudes of his inhabitants to the ideas specific to them. The miraculous interventions of God are also described to guide Apollonios II in the erection of the temple and to protect him from the obstacles brought to him by the enemies of his worship, who undermined him in Delos' environment and tried to close the temple. The aim of Aretology was to tell these events to the circle of believers and to thank God for his guidance and help. The second variation of the particular Aretology is the Maiistas Hymn. Basic differences between the overall approach to events and the two variations are the overall approach of the events and the way in which it is narrated. This writer uses poetic language contrary to the corresponding to the pedestrian language of Apollonios II. We then look at the related concerns of contemporary researchers about the influences that Maistas accepts from the Alexandrian and Classical writers. These very facts allow us to believe that this particular version of the hymn is the result of the coexistence of Egyptian and Greek literature, one of the main features of the cosmopolitan and ecumenical era of Hellenistic times. Finally, part of our research is also the description of the temples of Sarapi in the Delos environment, the location of the construction and the overall way of their worship