Η βιοϊατρική σις ετεροκανονικότητα και οι ΛΟΑΤΚΙ διακρίσεις πρόσβασης στη φροντίδα υγείας
Creators: name: Κωστάκη, Σταυρούλα Ν.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2025
Subjects: ΛΟΑΤΚΙ διακρίσεις υγείας
Σις ετεροκανονικότητα
Βιοϊατρικό παράδειγμα
LGBTQI healthcare discrimination
Cis-heteronormativity
Biomedical model

description: Η ύπαρξη κοινωνικών ανισοτήτων στην υγεία και τη φροντίδα υγείας των ΛΟΑΤΚΙ ατόμων είναι βιβλιογραφικά τεκμηριωμένη. Ακολουθώντας το αναλυτικό σχήμα του κοινωνικού καθορισμού της υγείας, μέσα από το θεωρητικό πρίσμα της κουίρ κριτικής στη βιοϊατρική επιστημολογία, η παρούσα εργασία επιχειρεί να ερμηνεύσει τις διακρίσεις πρόσβασης στην υγειονομική φροντίδα λόγω ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου και σεξουαλικού προσανατολισμού, σε συνάρτηση με την παράθεση της σις ετεροκανονικότητας στον βιοϊατρικό λόγο. Τα δεδομένα αντλήθηκαν μέσω διεξαγωγής σαράντα δύο ημιδομημένων συνεντεύξεων με τρεις ισάριθμες ομάδες ΛΟΑΤΚΙ και μη παρόχων και ΛΟΑΤΚΙ ληπτ(ρι)ών υπηρεσιών υγείας, καθώς και επιτόπιας παρατήρησης σε τρία δημόσια νοσηλευτικά ιδρύματα. Τα αποτελέσματα της κριτικής ανάλυσης λόγου διαρθρώθηκαν σε τρεις θεματικούς άξονες, στους οποίους κατανεμήθηκαν οι συνεπαγόμενες ΛΟΑΤΚΙ διακρίσεις υγείας: τη σις/ετεροκανονικότητα 1) των πρακτικών, 2) της σχέσης και 3) του χώρου βιοϊατρικής φροντίδας. Καταγράφηκαν οι έμφυλα και σεξουαλικά ρυθμιστικές πρακτικές του βιοεπιστημονικού λόγου που αναδιατυπώνουν τη σις/ετεροκανονική απόκλιση της έκφρασης, βίωσης και εμφάνισης του σώματος, των πρακτικών και της επιθυμίας ως μία βιοϊατρική νόσο ταυτότητας κοινωνικού φύλου, χαρακτηριστικών βιολογικού φύλου και προσανατολισμού σεξουαλικότητας. Συγκεκριμένα, η ομοφυλοφιλία κατασκευάζεται ως παθογόνος ή αόρατη σεξουαλική πρακτική και επιθυμία από τη λοιμωξιολογία και την ψυχιατρική, η τρανσότητα ως παθογόνος και αόρατη έμφυλη επιτέλεση από την ψυχιατρική και τη γυναικολογία αντίστοιχα, το ίντερσεξ ως παθογόνος έμφυλη ανατομία από την παιδοχειρουργική, και η λεσβιακότητα ως αόρατη σεξουαλική πρακτική από τη γυναικολογία. Αυτές οι σις/ετεροκανονιστικές πρακτικές του βιοϊατρικού παραδείγματος, που είτε παθολογικοποιούν είτε αορατοποιούν τα ΛΟΑΤΚΙ υποκείμενα, επισφαλειοποιούν την αναγνώρισή τους στον χώρο και τον λόγο της φροντίδας, καθιστώντας τα ευάλωτα σε διακρίσεις υγείας. Καταδεικνύεται, έτσι, ότι η βιοϊατρική σις ετεροκανονικότητα συνιστά έναν ισχυρά νομιμοποιητικό σχηματισμό λόγου για τις νόρμες του διπολικού φύλου και της επιβεβλημένης ετεροσεξουαλικότητας, μετουσιώνοντάς τες σε διακρίσεις στη διαθεσιμότητα, την προσπελασιμότητα, την καταλληλότητα και την ποιότητα της φροντίδας υγείας για τα ΛΟΑΤΚΙ άτομα.
description: The existence of social inequalities in the health and healthcare of LGBTQI people is well documented in the literature. In line with the analytical framework of the social determinants of health, through the theoretical lens of queer critique in biomedical epistemology, this paper attempts to interpret discrimination in access to healthcare based on gender identity, sex characteristics and sexual orientation, in relation to the citation of cis heteronormativity in biomedical discourse. Data were collected via forty-two semi-structured interviews with three equally sized groups—LGBTQI patients, LGBTQI healthcare providers, and non-LGBTQI providers—and through qualitative observation in three public hospitals. The results of the critical discourse analysis were organized into three thematic areas, in which the subsequent types of LGBTQI health discrimination were categorized: the cis/heteronormativity embedded in 1) practices, 2) relationships and 3) spaces of biomedical care. The gender and sexual regulatory practices of bioscientific discourse that reframe the cis/heteronormative deviation of the expression, experience, and appearance of the body, practices, and desire as a biomedical disease of gender identity, sex characteristics and sexual orientation were identified. Specifically, homosexuality is constructed as a pathogenic or invisible sexual practice and desire by infectiology and psychiatry, transness as a pathogenic and invisible gender performance by psychiatry and gynecology respectively, intersex as a pathogenic gendered anatomy by pediatric surgery, and lesbianism as an invisible sexual practice by gynecology. These cis/heteronormative practices of the biomedical paradigm, which either pathologize or invisibilize LGBTQI subjects, make their recognition within the space and discourse of care precarious, rendering them vulnerable to health discrimination. Hence, it is demonstrated that biomedical cis heteronormativity constitutes a powerful discourse formation that legitimizes the norms of gender binarism and compulsory heterosexuality, transforming them into discrimination in the availability, accessibility, appropriateness, and quality of healthcare for LGBTQI people.