Ιστορία και ιστορίες της κατοχικής Θεσσαλονίκης. Ανιχνεύσεις στη μεταπολεμική πεζογραφία του βορειοελλαδικού χώρου
Creators: name: Μώρος, Μάριος-Κυπαρίσσης Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Γερμανική Κατοχή
Θεσσαλονίκη
Ιστορία-Λογοτεχνία
German Occupation
Thessaloniki
History and Literature

description: Η εργασία μας επικεντρώνεται σε επτά καταξιωμένους πεζογράφους του βορειοελλαδικού χώρου, πιο συγκεκριμένα της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι ανήκουν στην πρώτη και δεύτερη μεταπολεμική γενιά και μιλούν στα έργα τους για την περίοδο της Κατοχής. Σχηματίστηκε ένα σώμα επτά δημιουργών που όλοι κατάγονται από τη Θεσσαλονίκη και πολλοί συνδέονται μεταξύ τους: Νίκος Κοκάντζης, Νίκος Μπακόλας, Περικλής Σφυρίδης, Μαρία Κέντρου-Αγαθοπούλου, Τόλης Καζαντζής, Γιώργος Ιωάννου και Ντίνος Χριστιανόπουλος. Καθένας απ’ αυτούς εντάσσεται στη διερεύνησή μας με ένα κυρίως έργο, ενώ παραπληρωματικά λειτουργούν άλλα κείμενά του· όλα τα έργα είναι δημοσιευμένα. Η εργασία ξεκινά με το θεωρητικό μέρος της που τιτλοφορείται «Λογοτεχνία, Μνήμη και Βίωμα»· εδώ πρώτα εξετάζονται οι σχέσεις λογοτεχνίας και Ιστορίας, αρχής γενομένης από την Ποιητική του Αριστοτέλη και στη συνέχεια παρακολουθούνται οι θεωρητικές εξελίξεις ως προς το ζήτημα αυτό μέχρι το τέλος του 20ού αιώνα. Κατόπιν, γίνεται αναφορά στις σχέσεις της λογοτεχνίας με τη μνήμη, την ατομική, την οικογενειακή και τη συλλογική. Το κυρίως μέρος της εργασίας αφορά τους τρόπους με τους οποίους η Γερμανική Κατοχή της Θεσσαλονίκης αποτυπώνεται στις σελίδες των έργων που εξετάζουμε. Διακρίνεται σε δύο μέρη που περιλαμβάνουν το πρώτο τους μυθιστοριογράφους (Κοκάντζη, Μπακόλα, Σφυρίδη, Κέντρου-Αγαθοπούλου) και το δεύτερο τους διηγηματογράφους (Καζαντζή, Ιωάννου, Χριστιανόπουλο). Όσοι είναι οι συγγραφείς τόσα είναι και τα κεφάλαια, δηλαδή τέσσερα στο πρώτο και τρία στο δεύτερο μέρος. Στο κάθε κεφάλαιο εξετάζουμε συγκεκριμένες αναφορές του συγγραφέα στο θέμα που μας απασχολεί, εντάσσοντάς τες στη γενικότερη πλοκή του έργου και θωρακίζοντάς τες με τα θεωρητικά ζητήματα που θίχτηκαν στην Εισαγωγή. Καταλήγουμε με μία συνόψιση των όσων προηγήθηκαν. Προσθέσαμε ως Επίμετρο το κεφάλαιο «Όψεις της κατοχικής Θεσσαλονίκης (1941-1944)», το οποίο περιλαμβάνει το ιστορικό υπόβαθρο της διερεύνησής μας, απαντά, κατά κάποιο τρόπο, στο ερώτημα «τι εννοούμε ως Κατοχή της Θεσσαλονίκης;» και γιατί μας απασχολεί ιδιαίτερα στην παρούσα εργασία. Στις σελίδες που προηγήθηκαν αναζητήσαμε αναφορές σε μία πραγματικότητα, αυτή της Θεσσαλονίκης υπό τη Γερμανική Κατοχή, στην οποία παραπέμπουν επτά πεζογράφοι. Η μνήμη γίνεται το όχημα με το οποίο το παρελθόν ανακαλείται στο παρόν, φιλτραρισμένο από αυτό και από μία σειρά άλλων παραγόντων που περιγράψαμε, και βρίσκει πρόσφορο έδαφος τη γραφή, όπου ριζώνει. Επτά πεζογράφοι, επτά διαφορετικά βλέμματα επάνω στο παρελθόν, επτά διαφορετικές καταθέσεις για την τετραετία 1941-1944. Αυτές ακριβώς τις διαφοροποιήσεις της οπτικής ανάλογα με το βίωμα προσπαθήσαμε να θέσουμε ως κέντρο της διερεύνησής μας και να τις συσχετίσουμε με τις θεωρίες περί μνήμης που αναδύθηκαν στην μεταπολεμική, κυρίως, Ευρώπη.
description: Our essay proposes to explore the ways in which Modern Greek literature represents the German Occupation of Greece (1941-1945). The samples this essay will focus on come from a number of textualized versions of German Occupation of Greece, written by writers who became witnesses of those four years. We focus on seven literary works; four novels (Nikos Kokantzis, Nikos Mpakolas, Perikles Sfyrides, Maria Kentrou-Agathopoulou) and three short stories (Tolis Kazantzis, Giorgos Ioannou, Dinos Christianopoulos). Our writers belong to the First and Second postwar literary generations, which means that they were born between 1927 and 1935. The axes of this study will be Greek novelists who have tried, since 1970, to construct plots featuring an adolescent protagonist, during the WWII, and especially during the occupation of Thessaloniki, in their texts; the function of memory, the negotiation of Greek reality during those four years, the way(s) the German, or the Jew, is perceived, placed and entrenched within its environment, but also to itself, will be some of the issues to be addressed, which will revolve around such questions as: How does one return to a noxious mnemonic situation? How can a gap of ideologies and identities be bridged?