Χρήση αντιβιοτικών από Πτυχιούχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και Γιατρούς στην Ελλάδα: Μελέτη παρατήρησης χρονικής στιγμής
Creators: name: Ζαραγκούλιας, Κυριάκος Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2018
Subjects: Αντιβιοτικά
Γιατροί
Πτυχιούχοι Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης
Antibiotics
Doctors
Higher Educated Graduates

description: Η Ελλάδα κατέχει μία από τις υψηλότερες θέσεις εντός ΕΕ σχετικά με τη χρήση αντιβιοτικών στην κοινότητα η οποία συσχετίζεται θετικά με την ανάπτυξη μικροβιακής αντοχής. Λίγες μελέτες έχουν ερευνήσει τη χρήση αντιβιοτικών χωρίς ιατρική συνταγή ειδικότερα από άτομα υψηλότερης εκπαίδευσης. Έγινε έρευνα σχετικά με τη χρήση αντιβιοτικών εντός του προηγούμενου έτους, τη στάση και τις γνώσεις γύρω από τα αντιβιοτικά από πτυχιούχους τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (ΠΤΕ) και γιατρούς της Ελλάδας. Επιπλέον μελετήθηκαν παράγοντες συσχέτισης με τη λήψη τους χωρίς ιατρική γνωμάτευση. Πραγματοποιήθηκε έρευνα παρατήρησης χρονικής στιγμής με διαδικτυακό ερωτηματολόγιο που περιείχε κλειστές και ανοιχτές ερωτήσεις από δημοσιευμένες μελέτες με παρόμοιο σκοπό. Υπολογίσαμε ότι δείγμα μεγέθους 385 ατόμων προσδίδει ακρίβεια ±5% με διάστημα εμπιστοσύνης 95%, που κρίθηκε επαρκές για τους σκοπούς της μελέτης. Με δειγματοληψία ευκολίας το ερωτηματολόγιο απαντήθηκε ανώνυμα από 474 ΠΤΕ και 952 γιατρούς από το Δεκέμβριο 2016 έως τον Απρίλιο 2017. Επιπρόσθετα, καταγράφηκαν τα δημογραφικά δεδομένα των συμμετεχόντων. Στην ανάλυση συμπεριελήφθησαν 440 ΠΤΕ και 922 γιατροί που πληρούσαν τα κριτήρια εισαγωγής στη μελέτη. Γενικά παρατηρήθηκε υψηλότερη χρήση αντιβιοτικών σε σχέση με αυτή που κατέγραψε το ευρωβαρόμετρο για το 2016 για το γενικό πληθυσμό της Ελλάδας. Επιπρόσθετα, στην ομάδα των γιατρών καταγράφηκε υψηλότερο ποσοστό χρήσης αντιβιοτικών χωρίς γνωμάτευση άλλου ειδικού γιατρού. Ως προδιαθεσικοί παράγοντες αυτοθεραπείας με αντιβιοτικά και για τις δύο ομάδες κρίθηκαν η λήψη αντιβιοτικών με γνωμάτευση εντός του ίδιου έτους και η μεγαλύτερη αποδοχή αυτής της συμπεριφοράς. Ακόμη, για τους ΠΤΕ η χρήση αντιφλεγμονωδών με ιατρική γνωμάτευση και η καλύτερη γνώση της δράσης των αντιβιοτικών έναντι βακτηρίων ενώ για τους γιατρούς η χρήση αντϊυπερτασικών με ή χωρίς γνωμάτευση, η χρήση αναλγητικών με γνωμάτευση, η χρήση αντιφλεγμονωδών χωρίς γνωμάτευση άλλου ειδικού γιατρού και η προσωπική αντίληψη μεγαλύτερης ικανότητας αυτοθεραπείας με αντιβιοτικά. Αντίθετα τα δημογραφικά χαρακτηριστικά δε φάνηκε να παίζουν σημαντικό ρόλo. Σχετικά με τα χαρακτηριστικά της αυτοθεραπείας με αντιβιοτικά, 84.2% των γιατρών και 70.1% των ΠΤΕ που απάντησαν τα προμηθεύτηκαν από φαρμακείο ενώ 15.8% των γιατρών και 29.9% των ΠΤΕ από υπόλοιπο προηγούμενης θεραπείας. Τέλος, παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντικά θετική συσχέτιση (p=0.000) μεταξύ αυτοθεραπείας με αντιβιοτικά και χορήγησης αντιβιοτικών χωρίς γνωμάτευση σε άμεσο οικογενειακό μέλος, τόσο μεταξύ των γιατρών (OR 3.1, 95% CI:2.4–4.2) όσο και των ΠΤΕ (OR 7.6, 95% CI:3.9–14.9). Παρατηρήσαμε υψηλή κατανάλωση αντιβιοτικών μεταξύ ατόμων με θεωρητικά μεγαλύτερη γνώση για τα αντιβιοτικά. Πολύπλευρες παρεμβάσεις που αποσκοπούν στην πρόληψη της αυτοθεραπείας με αντιβιοτικά οφείλουν να περιλαμβάνουν την εκπαίδευση των πολιτών και την επιβολή νόμων σχετικά με την πώληση αντιβιοτικών.
description: Greece is one with the highest use of antibiotics in the community within the EU. The widespread use of antibiotics accelerates the development of antimicrobial resistance. There are only a few studies regarding self-medication with antibiotics (SMA) particularly in highly educated. We studied attitudes, percpeption and knowledge of antimicrobial use among higher education graduates (HEGs) and physicians in Greece during the previous year. Moreover, the impact of predisposing factors on self-medication with antibiotics. We conducted a cross-sectional study using an online questionnaire-based data collection instrument that included both open and closed questions by validated questionnaires of similar studies. We calculated that a sample of 385 participants in our target population should be enough to give us the 95% confidence level and at least ±5% precision. Using a convenience sampling approach, the questionnaire was anonymously completed by 474 HEGs and 952 physicians from December 2016 to April 2017. The socio-demographic characteristics of respondents were also recorded. Of the participants, 440 HEGs and 922 physicians met the inclusion criteria of the study. We observed higher antibiotic use than in the Eurobarometer by the general population in Greece in 2016. Self-medication with antibiotics was also higher among physicians. Predisposing factors for both groups included the prescribed treatment with antibiotics in the previous year and higher perceived appropriateness of this behaviour. For the HEGs group, prescribed treatment with anti-inflammatory drugs and better knowledge regarding effectiveness of antibiotics against bacteria were also included while for physicians, treatment with antihypertensive drugs with or without medical advice, with analgesics with medical advice and anti-inflammatory drugs without medical advice as well as higher perceived self-treatment ability. Socio-demographic characteristics, on the other hand, did not have statistical significant difference. Of the self-medicated respondents, 84.2% of physicians and 70.1% of HEGs answered that they bought antibiotics from pharmacy while 15.8% and 29.9% respectively had home stored antibiotics. There was also a statistically significant correlation (p=0.000) between self-medication with antibiotics and treatment of family members with antibiotics without medical advice both among HEGs (OR 3.1, 95% CI:2.4–4.2) and physicians (OR 7.6, 95% CI:3.9–14.9. High prevalence of antibiotics consumption was noted among individuals in Greece with theoretically better knowledge for antibiotics. Multifaceted interventions aimed at preventing self-medication should include public education as well as enforcing regulations regarding the sale of antibiotics.