Η εικόνα του "ξένου" στην Κυπριακή πεζογραφία (1960-1974): οι ειδικές περιπτώσεις εθνικών "άλλων"-"εχθρών", Άγγλων και Τούρκων
Creators: name: Στυλιανού, Χρυστάλλα Λουκά
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2013
Subjects: Ο "ξένος"-"άλλος" στη λογοτεχνία
Πολιτισμική εικονολογία
Εικόνα και στερεότυπο
Εικόνα των Άγγλων
Εικόνα των Τούρκων (Τουρκοκυπρίων)
The "foreigner" or "other" in the literature
Cultural imagology
Image and stereotype
The image of the British
The image of the Turkish (Turkish-Cypriot)

description: Οι εικόνες και τα στερεότυπα για τον «άλλο»-«ξένο» έχουν απασχολήσει μελετητές διαφόρων θεωρητικών και επιστημονικών κατευθύνσεων ειδικότερα από τα μέσα του 20ου αιώνα και μετά. Συγκεκριμένα στα πλαίσια της πολιτισμικής εικονολογίας, του ιδιαίτερου κλάδου της Συγκριτικής Γραμματολογίας, το ερευνητικό ενδιαφέρον επικεντρώθηκε στην εικόνα του «ξένου» στη λογοτεχνία, στα πλαίσια ενός από τους σημαντικότερους πολιτισμικούς φορείς, διαμορφωτές και αναμεταδότες ιδεών και στερεοτύπων τόσο για τον «άλλο» όσο και για τον «εαυτό». Ειδικότερα στα πλαίσια της παρούσας εργασίας καταπιανόμαστε με τις λογοτεχνικές εικόνες των εθνικών «άλλων» -«εχθρών», Άγγλων και Τούρκων (Τουρκοκύπριων), όπως αυτές αποδίδονται σε πεζογραφήματα ελληνοκύπριων συγγραφέων, τα οποία δημιουργήθηκαν ή εκδόθηκαν κατά την χρονική περίοδο μετά το 1960 μέχρι και το 1974. Κύριο αντικείμενο εικονολογικής ανάλυσης αποτέλεσαν πενήντα περίπου πεζογραφήματα, τα οποία προσεγγίστηκαν στη βάση των μεταδομιστικών επιστημονικών αντιλήψεων, με μεθοδολογικά εργαλεία από την πολιτισμική εικονολογία, τη θεωρία της λογοτεχνίας και τη λογοτεχνική κριτική. Τα αποτελέσματα των κειμενικών εκ του σύνεγγυς αναλύσεων αναδείχθηκαν ομαδοποιημένα αρχίζοντας, σε κάθε περίπτωση, από το κλειστό αντ-εθνικό απορριπτικό στερεότυπο του εθνικού «άλλου»- «εχθρού» και προχωρώντας προς το άνοιγμα του μέχρι την απόκλιση και την ανανέωση του. Η συγκεκριμένη ιστορική φάση της Κύπρου (1960-1974) αναδεικνυόταν ιδανική για προώθηση και δημιουργία αντ-εθνικών εχθρικών στερεοτύπων για τους Άγγλους (πρώην Αποικιοκράτες) και τους Τούρκους (Τουρκοκύπριους), ιδιαίτερα μετά τον εθνικό απελευθερωτικό αντι-αποικιοκρατικό Αγώνα του 1955-59 και τις διακοινοτικές συγκρούσεις (1963, 1964, 1967). Παρόλα αυτά μέσα από την ολοκληρωμένη εικονολογική ανάλυση εντοπίστηκαν σε διάφορες ιδεολογικές διαβαθμίσεις σημαντικές ρωγμές οικείωσης και πιο σύνθετης προσέγγισης των εθνικών «άλλων»- «εχθρών. Ωστόσο άμεσα προκλητικές και ανανεωτικές προβολές της αντ-εθνικής «εχθρικής» ετερότητας που έρχονται σε μετωπική σύγκρουση με τον εθνοκεντρικό «αποδεκτό» λόγο, εντοπίστηκαν κυρίως στα έργα συγγραφέων της «νεωτερικής» ομάδας των Κυπριακών Χρονικών. Γενικότερα η πολιτισμική εικονολογική προσέγγιση της ελληνικής πεζογραφίας της Κύπρου της συγκεκριμένης περιόδου (1960-1974) μέσα από την ανάδειξη των κυριότερων ιδεών, εικόνων και λόγων που προσδέθηκαν στους εθνικούς «άλλους»- «εχθρούς», σκιαγραφεί τα ιδεολογικά όρια ετερό- και αυτό- προσδιορισμού των Ελληνοκυπρίων της εποχής. Γιατί ανακαλύπτοντας τις δικές μας παραστάσεις για τους «άλλους», και ειδικότερα για τους πρώην κατακτητές-«εχθρούς» μας, αναδεικνύονται ταυτοχρόνως και οι αυτό-αντιληπτικές μας ορίζουσες, καθώς ενίοτε ο τρόπος που βλέπουμε τους «άλλους» δείχνει πολλά για «εμάς», το «πολιτισμό» μας και τη φάση στην οποία βρίσκεται, μακριά ή κοντά από μια υγιή «αυτογνωσία».
description: The images and stereotypes of the ‘other’- ‘foreigner’ have long been the main concern of several theoretical and scientific directions, especially from the middle of the 20th century onwards. More precisely, in the context of ‘imagology’, (i.e. a special branch of Comparative Literature), the main focus of researchers had been on the image of the ‘foreigner’-‘other’ in the literature, in the context of one of the most significant cultural carriers, shapers and transmitters of ideas and stereotypes for the ‘other’ as well as for the ‘self’. More specifically, the focal point of this dissertation are the literary images of the national ‘other’- ‘enemies’, the British and the Turkish (Turkish-Cypriot), as these are portrayed in the prose literature of Greek-Cypriot writers, produced or published the period following 1960 and culminating in 1974. The main subject of the current imagological analysis were 50 prose writings which were founded on the basis of post-structural scientific perceptions, employing methodological tools from cultural imagology, literary theory and literary criticism. The results of this close textual analysis were grouped, starting in each case from the narrow anti-national stereotype of the national ‘other’- ‘enemy’ and proceeding towards its broadening, up to its diversion and renewal. This particular historical stage in the history of Cyprus (1960-1974) proved to be ideal for the promotion and creation of anti-national hostile stereotypes for the British (ex colonists) and the Turkish (Turkish-Cypriot), especially after the national anti-colonial liberation struggle of 1955-1959 and the intercommunal clashes (1963, 1964 and 1967). Despite all these, the completed imagological approach has enabled the tracing - in several ideological levels - of some important break downs in familiarity and a more complex approach of the national ‘other’- ‘enemies’. Challenging and renovating projections of the anti-national ‘hostile’ otherness, which directly collide with the ethnocentric ‘acceptable’ discourse were mainly traced in the prose pieces of writers of the ‘Modernity’ group of Cyprus Chronicles. Generally, the cultural approach of the prose imagery of Cyprus during this particular time period (1960-1974), through the display of the most important ideas, images and discourses that were associated with the national, ‘other’- ‘enemies’, outlines the ideological boundaries of the definition of the ‘other’ and the ‘self’-definition of the Greek Cypriots of that era. By discovering our own perceptions for the ‘others’ and especially for our ex-conquerors ‘enemies’, we display at the same time our self-perceptive determinants, as the way we perceive others reveals a lot about ourselves, our culture and where it stands, far away or close to a vigorous ‘self-knowledge’.