Η επίδραση του ψυχολογικού στρες στην εξέλιξη της χρόνιας νεφρικής νόσου:
Creators: name: Τσαρπαλή, Βασιλική Κωνσταντίνου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2012
Subjects: χρόνια νεφρική νόσος
ψυχολογικό στρες
επιδείνωση
chronic kidney disease
psychological stress
progression

description: Οι αρνητικές επιπτώσεις του ψυχολογικού στρες στον οργανισμό έχουν μελετηθεί διεξοδικά. Το ψυχολογικό στρες αποτελεί παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη συστηματικής υπέρτασης και καρδιαγγειακής νόσου. Η χρόνια νεφρική νόσος (ΧΝΝ) συσχετίζεται με αυξημένη νοσηρότητα και θνητότητα λόγω καρδιαγγειακών επιπλοκών. Κοινωνικές ομάδες στις οποίες επιδρούν χρόνιοι ψυχοκοινωνικοί στρεσογόνοι παράγοντες, όπως οι Αφροαμερικανοί, χαρακτηρίζονται από αυξημένο ρυθμό επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας. Πάντως, η επίδραση του ψυχολογικού στρες στην εξέλιξη της ΧΝΝ δεν έχει διερευνηθεί. Επίσης, δεν έχουν μελετηθεί ούτε οι παράγοντες που συμβάλλουν στην ψυχολογική επιβάρυνση των ασθενών με ΧΝΝ. Μέθοδοι: Διενεργήθηκε αναδρομική μελέτη σε 41 ασθενείς με ΧΝΝ σταδίου 2-4 και ικανοποιητική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της συγκέντρωσης της γλυκόζης του αίματος. Ο ρυθμός σπειραματικής διήθησης (eGFR) υπολογίστηκε με την εξίσωση MDRD, για δύο διαφορετικές χρονικές στιγμές: ένα χρόνο πριν και κατά τη χρονική στιγμή διεξαγωγής της μελέτης. Η διαφορά του eGFR χρησιμοποιήθηκε ως δείκτης εξέλιξης της ΧΝΝ. Η κλίμακα HADS χρησιμοποιήθηκε για την ανίχνευση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας και του στρες στους συμμετέχοντες. Η συγκέντρωση κορτιζόλης σιέλου μετρήθηκε μισή ώρα μετά την πρωινή αφύπνιση και αργά το απόγευμα. Κατασκευάστηκε ένα καινούριο ερωτηματολόγιο, με σκοπό την εκτίμηση του ψυχολογικού στρες που προκαλείται από τη ΧΝΝ. Αποτελέσματα: Οι συμμετέχοντες είχαν μέση ηλικία 73± 6 έτη και μέσο ρυθμό σπειραματικής διήθησης κατά τη διεξαγωγή της μελέτης eGFR 43,7±15,5 mL/min/1,73 m2. Το ψυχολογικό στρες συσχετίστηκε με επιδείνωση της νεφρικής λειτουργίας (μείωση eGFR 1,1±1,7 έναντι αύξησης 5,4±1,7, p=0,01). Η βαθμολογία της κλίμακας HADS για το στρες παρουσίασε θετική συσχέτιση με το ρυθμό επιδείνωσης της ΧΝΝ (r=0,54, p&lt;0,001). Ο έλεγχος με μοντέλο πολλαπλής γραμμικής παλινδρόμησης, της ηλικίας, του φύλου, της κατάθλιψης, του ιστορικού της υπέρτασης, του σακχαρώδους διαβήτη και των καρδιαγγειακών νοσημάτων, ανέδειξε το στρες ως το σημαντικότερο παράγοντα επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας. Οι συγκεντρώσεις της κορτιζόλης σιέλου, πρωινές και απογευματινές, ήταν αυξημένες σε όλους τους ασθενείς με ΧΝΝ και υπήρχε διαταραχή στον ημερήσιο ρυθμό έκκρισης της κορτιζόλης, με υψηλότερες συγκεντρώσεις το απόγευμα. Η βαθμολογία του ερωτηματολογίου, για την αξιολόγηση του στρες της ΧΝΝ, εμφάνισε θετική συσχέτιση με το σκορ του HADS για το στρες (r=0,423, p=0,01) και με το σκορ για την ένταση των φυσικών συμπτωμάτων στη ΧΝΝ (r=0,6, p&lt;0,001). Ο συντελεστής Cronbach’s alpha του ερωτηματολογίου ήταν 0,604. Συμπεράσματα: Σε ασθενείς με ΧΝΝ σταδίου 2-4 και ικανοποιητική ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της συγκέντρωσης της γλυκόζης στο αίμα, το ψυχολογικό στρες συσχετίστηκε με αυξημένο ρυθμό επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας. Η ομοιότητα στην ημερήσια διακύμανση της κορτιζόλης στη ΧΝΝ και στο χρόνιο στρες υποδηλώνει ότι η ΧΝΝ αποτελεί πιθανώς ανεξάρτητο στρεσογόνο παράγοντα, που συμβάλλει στο χρόνιο ψυχολογικό στρες. Η κατασκευή του ερωτηματολογίου, για την αξιολόγηση του ψυχολογικού στρες που αποδίδεται στη ΧΝΝ, χρήζει περαιτέρω διερεύνησης σε μεγαλύτερο δείγμα πληθυσμού. Τα αποτελέσματα αυτά υποδηλώνουν την ύπαρξη συσχέτισης μεταξύ του χρόνιου στρες και της επιδείνωσης της νεφρικής λειτουργίας. Απαιτείται όμως περαιτέρω διερεύνηση της παρατηρούμενης συσχέτισης, των παθοφυσιολογικών μηχανισμών που εμπλέκονται και των κλινικών συνεπειών της.
description: The association of psychological stress with adverse health outcomes has been well described. Psychological stress is a known risk factor for the development of hypertension and cardiovascular disease (CVD). Chronic kidney disease (CKD) is also associated with increased risk of morbidity and mortality from CVD endpoints. Social groups with known psychosocial stressors, such as African Americans, seem to have an augmented rate of renal function decline. However, the direct impact of psychological stress in the progression of CKD has not yet been investigated. Specific stressors that contribute to chronic psychological stress seen in CKD patients have not been identified. Methods: A retrospective study was conducted in 41 patients with CKD stage 2-4. All patients had known CKD, were receiving the optimal therapy and had controlled levels of blood pressure and plasma glucose concentration. Glomerular filtration rate (eGFR) was estimated using the MDRD formula. eGFR was calculated in two different time points, the time during the investigation and the year before. The difference of eGFR was used as a marker of progression of CKD. The Hospital Anxiety Depression Scale (HADS) was used to assess stress and depression in the participants. Salivary cortisol levels were measured after awakening and late in the afternoon. A self-assesment questionnaire for CKD specific stressors was developed. Results: Mean age was 73± 6 years and mean eGFR 43.7±15.5 mL/min/1.73 m2. Stress was associated with an augmented rate of CKD progression (decline in eGFR 1.1±1.7vs increase 5.4±1.7, p=0.01). Measurement of stress in HADS scale was positively correlated with the rate of CKD progression (r=0.54, p&lt;0.001). After multivariate adjustment for age, sex, CVD, depression, diabetes, hypertension, measurement of stress continued to be strongly associated with renal function decline. Morning and afternoon salivary cortisol levels were elevated in all participants and the diurnal rhythm of cortisol secretion was blunted, with afternoon values being higher. The CKD stressors questionnaire correlated with measurements of stress in HADS scale (r=0.423, p=0.01) and measurements of physical symptoms intensity (r=0.6, p&lt;0.001). Cronbach’s alpha coefficient was 0.604. Conclusion: In this study of participants with CKD and well controlled levels of blood pressure and plasma glucose concentration, stress was associated with an augmented rate of renal function decline. The pattern of cortisol secretion resembled the one observed in chronic stress, suggesting that CKD itself is an independent stressor that contributes to psychological stress. A self-assesment instrument for detection of chronic psychological stress caused by CKD was developed and needs further control in a larger sample. These results suggest a possible relationship between chronic stress and CKD progression. Further investigation is warranted into factors that mediate this relationship and the potential clinical consequences of the association observed between psychological stress and CKD.