Δογματική και κανονική σύνθεση στον άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη
Creators: name: Νταρζάνος, Φώτιος Δημητρίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2017
Subjects: Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης
Δογματική
Νομικισμός
Saint Nicodemus the Athonite
Dogmatics
Legalism

description: Ο άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης υπήρξε ένας από τους πολυγραφότερους εκκλησιαστικούς συγγραφείς της μεταβυζαντινής εποχής. Συνέβαλε τα μέγιστα στην πνευματική ανάταση των υπόδουλων ορθόδοξων Ελλήνων και την αναβίωση της ησυχαστικής παράδοσης σε μία κρίσιμη εποχή, κατά την οποία ο Ελληνισμός είχε άμεση ανάγκη να επανασυνδεθεί με τις λησμονημένες πνευματικές του ρίζες. Η δογματική διδασκαλία του αγίου Νικοδήμου στηρίζεται με συνέπεια στην Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας. Αν και διακρίνεται τόσο για το εύρος της όσο και για το θεολογικό της βάθος, είναι ταυτόχρονα διατυπωμένη με τρόπο απλό και κατανοητό. Και τούτο διότι ο σκοπός του αγίου είναι πρωτίστως ποιμαντικός: Επιθυμεί να γνωρίσουν οι απλοί χριστιανοί της εποχής του τις θεμελιώδεις αλήθειες της πίστεώς τους, ώστε να βαδίζουν συνειδητά και με ασφάλεια το δρόμο της πνευματικής τους προόδου. Λόγω των ιδιαίτερων συνθηκών που διαμορφώθηκαν κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, πολλοί Έλληνες θεολόγοι δέχθηκαν επιδράσεις από τη Δύση, με αποτέλεσμα τα έργα τους να εμφανίζουν την ορθόδοξη θεολογία νοθευμένη με τη νοοτροπία του νομικισμού και του ηθικισμού. Ανάμεσα σε αυτούς κατέταξαν ορισμένοι σύγχρονοι ερευνητές και τον άγιο Νικόδημο, βασιζόμενοι κυρίως σε επιλεγμένες φραστικές διατυπώσεις του. Η κριτική τους όμως αποδεικνύεται υπερβολική και άδικη, διότι βασίζεται περισσότερο στο γράμμα και λιγότερο στο πνεύμα των έργων του αγίου. Μέσω της παρουσίασης βασικών σημείων της δογματικής διδασκαλίας του αφενός και της επιχειρηματολογίας των επικριτών και των υπερασπιστών του αφετέρου, την οποία επιχείρησε η μετά χείρας μελέτη, καθίσταται φανερό ότι ο άγιος Νικόδημος στάθηκε πιστός εκφραστής της γνήσιας ορθόδοξης παράδοσης
description: St. Nicodemus the Athonite was one of the most prolific ecclesiastical writers of the post-byzantine era. He contributed greatly to the spiritual exaltation of the enslaved orthodox Greeks and the revival of hesychastic tradition in a crucial time, during which Hellenism urgently needed to return to its forgotten spiritual roots. The dogmatic teaching of St. Nicodemus is based consistently on the Bible and the Church Fathers. Although it stands out both for its breadth and theological depth, it is at the same time simple and easy to understand. This is because the purpose of the saint is primarily pastoral: He wanted the common Christians of his time to discover the fundamental truths of their faith, so as to walk consciously and safely on the path of their spiritual progress. Because of the particular conditions during the ottoman period, many Greek theologians were influenced by the West, and as a result their works are marked by an orthodox theology altered by the mentality of legalism and pietism. Some modern researchers have included among those theologians St. Nicodemus too, their inclusion mainly based on selected wordings of St. Nicodemus. Their criticism however proves to be excessive and unfair, because it is based more on words rather than on the spirit of the saint's works. By presenting on the one hand key points of his dogmatic teaching, and on the other hand the arguments of his critics and defenders, this study makes it clear that St. Nicodemus has been a faithful mouthpiece of the genuine orthodox tradition.