Μελέτη της επίδρασης του βαλπροϊκού οξέος στην οργανογένεση και την κυτταρική απόπτωση του εγκεφάλου εμβρύου μυός Balb/c
Creators: name: Μάνθου, Μαρία-Ελένη Α.
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2006
Subjects: Τερατογένεση
Απόπτωση
Κεντρικό νευρικό σύστημα
Tunel
Teratogenesis
Apoptosis
Central nernous system

description: Tο βαλπροϊκό οξύ είναι μία ουσία που χρησιμοποιείται κυρίως για την αντιμετώπιση σπασμών και για την οποία θεωρείται ότι προκαλεί τερατογένεση. Στην κλινική πράξη τίθεται το δίλημμα της χορήγησής του ή όχι σε γυναίκες που κυοφορούν, λαμβάνοντας υπόψη τον κίνδυνο εμφάνισης γενετικών ανωμαλιών από το φάρμακο, σε σχέση με τις επιπτώσεις των σπασμών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, χωρίς τη λήψη του, που μπορεί να έχουν βαρύτατες συνέπεις στο έμβρυο. Πρόσφατα άρχισε να μελετάται η θεωρία ότι η δράση του φαρμάκου αυτού επιτυγχάνεται μέσω επαγωγής της απόπτωσης. Η απόπτωση είναι μια σαφώς προγραμματιζόμενη κυτταρική διαδικασία, που αποσκοπεί στον θάνατο και στην απομάκρυνση κυττάρων, με την ελάχιστη δυνατή βλάβη στους περιβάλλοντες ιστούς. Στην παρούσα εργασία μελετήθηκε πειραματικά η τερατογόνος δράση του φαρμάκου και η συσχέτισή του με την απόπτωση. Για το πειραματικό μέρος της εργασίας χρησιμοποιήθηκαν μύες της φυλής Balb/C στους οποίους χορηγήθηκε βαλπροϊκό οξύ στο διάστημα μεταξύ της έβδομης και της δέκατης ημέρας της κύησης, ημέρες κατά τις οποίες επιτελείται η οργανογένεση. Μελετήθηκαν και καταγράφηκαν οι συγγενείς ανωμαλίες στο στερεομικροσκόπιο και στο Ηλεκτρονικό Μικροσκόπιο Σάρωσης, οι οποίες επιβεβαιώθηκαν και ιστολογικά με τη χρώση Azan κατά Heindenhein, και οι οποίες αφορούν κυρίως εγκεφαλοκήλες, μυελοκήλες, υδροκεφαλίες, μεροανεγκεφαλίες, εξοφθαλμίες, τερατώματα. Υπάρχει αναμφισβήτητα μια γενικότερη αύξηση της αποπτωτικής δραστηριότητας που διαπιστώνεται άμεσα με την εφαρμογή της ανοσοϊστοχημικής χρώσης TUNEL, έμμεσα με τις χρώσεις S100 και Heat Shock Protein, ενώ πυκνωτικοί πυρήνες διακρίνονται και με την ιστοχημική χρώση Azan. Φαίνεται ότι η επίδραση του βαλπροϊκού οξέος δεν γίνεται κυρίως μέσω της αύξησης του συνολικού αριθμού των κυττάρων που υφίστανται απόπτωση, αφού αυτά έτσι κι αλλιώς θα εκλείψουν μέσω της διαδικασίας αυτής. Γίνεται όμως μέσω της άμεσης επαγωγής, κατά το χρόνο της χορήγησής του φαρμάκου, της διαδικασίας αποπτώσεως, η οποία εκκινά ταυτόχρονα και πρόωρα σε μεγάλο αριθμό κυττάρων. Αυτό δημιουργεί διαταραχή της ισορροπίας μεταξύ κυτταρικού θανάτου και κυτταρικής παραγωγής, και επομένως θίγεται άμεσα η προγραμματισμένη πλαστικότητα, και τελική μορφή των δομών του κεντρικού νευρικού συστήματος. Οι παρατηρήσεις μας δείχνουν ότι υπάρχει επίδραση του βαλπροϊκού οξέος και στον κυτταρικό κύκλο, ένα θέμα ιδιαίτερα σημαντικό προς μελλοντική διερεύνηση
description: Valproic acid, an agent which is widely used in the therapy of seizures, has been often associated with teratogenesis in the developing embryo. During pregnancy, there is always a dilemma whether valproic acid should be administered or not. One has to balance the necessity of managing the seizures by using the drug, with the possible teratogenic effects that the latter may carry. Recent studies have supported the hypothesis that a mechanism which triggers apoptosis plays a major part in the expression of teratogenesis. Apoptosis is normally a well regulated process whose main role is to remove certain cells from the tissue without damaging it. In this experimental study, valproic acid was administered in Balb/C mice, between the 7th and 10th gestation days. This period is considered very important, in regard with organogenesis. Congenital anomalies were studied under a stereomicroscope, as well as by using a Scanning Electron Microscope. The anomalies included encephaloceles, myeloceles, hydrocephalous, exophthalmos and teratomata. They were histologically confirmed and studied with the use of AZAN Heindenhein's dye. There is an increase of the apoptotic activity which can be observed directly using TUNEL for immunolabeling and indirectly using S100 and HSP. The condensed nuclei can also be easily observed in histological sections stained with AZAN Heindenhein's dye. It seems that the drug's main effect is not on the total number of apoptotic cells. Considering the remarkably intense staining of the cells of the treated animals, one can conclude that, because of valproic acid administration, most of the cells prematurely have reached a state where apoptosis is well advanced and massive cell death is going to follow. This situation causes a huge inbalance between cell proliferation and cell death, the final result of which is an abnormal formation of the structures of the central nervous system. The fact that there is an increase of the mitoses in the treated animals, indicates that the drug might also influence the cell cycle, an issue that remains to be studied in the future