Επίδραση της βόσκησης στη φαινοτυπική και γενετική ποικιλότητα του Thymus sibthorpii Bentham σε διάφορα λιβαδικά οικοσυστήματα
Creators: name: Αυτζαλανίδου, Αικατερίνη Ελευθερίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2015
Subjects: Θυμάρι
Ένταση βόσκησης
Αιθέρια έλαια
Thyme
Intensity of grazing
Essential oils

description: Τα αρωματικά φυτά είναι είδη με κοινό γνώρισμα τα αιθέρια έλαια. Εδώ και εκατοντάδες χρόνια τα αρωματικά φυτά έχουν χρησιμοποιηθεί λόγω των πολύτιμων ιδιοτήτων των αιθέριων ελαίων τους, από ποικίλους πολιτισμούς σε όλη τη γη. Στις μέρες μας η χρήση τους είναι πολύ διαδεδομένη στις βιομηχανίες τροφίμων και ποτών, αρωμάτων, καλλυντικών και φαρμάκων. Οι αρωματικές και φαρμακευτικές ιδιότητες των ειδών του γένους Thymus τo έχουν κατατάξει ως ένα από τα πιο επικρατέστερα βότανα και το έλαιο του είναι μεταξύ των κορυφαίων δέκα του κόσμου. Η περιεκτικότητα σε αιθέρια έλαια και η γενετική ποικιλότητα του γένους επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες με βασικότερους τους περιβαλλοντικούς. Το είδος Thymus sibthorpii Βentham είναι ένας σημαντικός εκπρόσωπος του γένους με ευρεία εξάπλωση στη βόρειοανατολική και βόρειοκεντρική Ελλάδα. Ο σκοπός της παρούσας διατριβής ήταν η μελέτη της επίδρασης της διαχείρισης (βόσκησης) και του ενδιαιτήματος στη φαινοτυπική και γενετική ποικιλότητα του T. sibthorpii. Η συλλογή του φυτικού υλικού έγινε από επιφάνειες νότιας και βορειοδυτικής έκθεσης με διαφορετική ένταση βόσκησης. Στις επιφάνειες δειγματοληψίας μετρήθηκαν η σύνθεση της βλάστησης και υπολογίστηκε η φυτοποικιλότητα. Με βάση τα στοιχεία της σύνθεσης υπολογίστηκε η χλωριδική ποικιλότητα σε επίπεδο ειδών με τον αριθμό των ειδών (species richness S), με το δείκτη του Shannon-Wiener, το δείκτη Simpson, το δείκτη ισοκατανομής (Evenness), το δείκτη Berger-Parker. Επίσης υπολογίστηκε ο δείκτης χλωριδικής ομοιότητας Morisita–Horn για να γίνει σύγκριση ανά δύο των επιφανειών δειγματοληψίας ως προς τη χλωριδική τους σύνθεση. Επιπλέον προσδιορίστηκε το pH του εδάφους και η περιεκτικότητα του σε οργανική ουσία, άζωτο και φώσφορο. Από τα άτομα που συλλέχθηκαν προσδιορίστηκε η περιεκτικότητα τους σε αιθέρια έλαια και η γενετική τους ποικιλότητα με τη χρήση των ISSRs μοριακών δεικτών. Η φυτοποικιλότητα και η διαφοροποίηση της σύνθεσης της βλάστησης στις επιφάνειες που μελετήθηκαν κυρίως επηρεάζονταν από τοπογραφικούς παράγοντες όπως η έκθεση, από τη γεωγραφική απόσταση (μεταξύ των επιφανειών που μελετήθηκαν) αλλά και από την ένταση της βόσκησης. H περιεκτικότητα σε αιθέρια έλαια ήταν σημαντικά υψηλότερη στο φαινολογικό στάδιο της ανθοφορίας συγκριτικά με το στάδιο της καρποφορίας και σε επιφάνειες με υψηλή υγρασία εδάφους και υψηλή ένταση βόσκησης. Μεγαλύτερη γενετική ποικιλότητα με βάση τους δείκτες ISSR παρατηρήθηκε μέσα στους πληθυσμούς συγκριτικά με τη γενετική ποικιλότητα μεταξύ των πληθυσμών. Επιπλέον η αναμενόμενη ετεροζυγωτία (He) εμφανίστηκε υψηλότερη σε θέσεις με ευνοϊκότερες συνθήκες. H γενετική ποικιλότητα δεν συσχετιζόταν σημαντικά με την ποικιλότητα των ειδών. Επιπλέον οι γενετικές αποστάσεις δεν συσχετίζονται σημαντικά ούτε, με τις γεωγραφικές αποστάσεις ούτε με το δείκτη Morisita-Horn ομοιότητας των φυτοκοινοτήτων. Σε τοπικό επίπεδο η γενετική διαφοροποίηση των πληθυσμών του θυμαριού φαίνεται να σχετίζονταν με παράγοντες του περιβάλλοντος.
description: Α common characteristic of aromatic plants is the content oftheir essential oils. The properties of the essential oils have been used by various cultures throughout the word since ancient times. Nowadays their use is widespread in food, drinks, perfumes, cosmetics and medicines. The aromatic and medicinal properties of Thymus sp. have ranked it as one of the most popular herbs The concentration of the essential oils, as well as the genetic diversity of the genus are influenced by many factors but mainly by environmental factors. The studied species T. sibthorpii is an important species of the genus in North Greece. The aim of the present study was to detect the effect of management (grazing) and habitat on phenotypic and genetic diversity of T. sibthorpii. The plants were collected from southern and northwestern exposures with different grazing intensity. The species composition was measured and the species diversity was estimated. Also the species richness S, the Shannon-Wiener index, the Simpson index, the Evenness index, the Berger-Parker index and thw Morisita-Horn index were estimated. Additionally, the pH, the organic matter, N and P soil concentrations as well as the content of the essential oils were measured. The genetic diversity of the collected plants using ISSRs molecular markers was determined. The species composition and diversity in the studied locations was mainly influenced by topographical factors such as exposure, by geographic distance (between the studied locations) and by the intensity of grazing. As to the content of essential oils was significantly higher in the phenological stage of flowering compared to the fruiting ones and also in the areas with high soil moisture and high grazing intensity. Higher genetic diversity based on ISSRs was recorded within populations. Furthermore, the estimated genetic diversity appeared to be higher in locations with higher soil nitrogen and moisture content. The genetic diversity was not significantly correlated with species diversity Additionally, genetic distances were not correlated significantly either with corresponding geographical distances or with the Morisita-Horn index. The genetic differentiation of the studied populations seems to be mainly influenced by environmental factors, while further detailed studies are needed in this respect.