Η παραγωγή περιληπτικών κειμένων από μαθητές/τριες Δημοτικού στο πλαίσιο της προσέγγισης του Κριτικού Γραμματισμού: μια διδακτική παρέμβαση
Creators: name: Ευφροσυνίδου, Ελένη Γεωργίου
Publisher: name: Aristotle University of Thessaloniki
Year: 2023
Subjects: Κριτικός Γραμματισμός
Περιληπτικά κείμενα
Μαθητές Δημοτικού
Critical Literacy
Summary texts
Students of primary education

description: Αντικείμενο της παρούσας μελέτης είναι η κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι θέσεις και οι παραδοχές της προσέγγισης του Κριτικού Γραμματισμού μπορούν να αξιοποιηθούν για να επαναπροσδιορίσουν την παραγωγή ενός κειμενικού είδους, όπως είναι η περίληψη, το οποίο έχει ελάχιστα μελετηθεί με βάση τις πιο σύγχρονες επιστημονικές προτάσεις στο πεδίο των γραμματισμών. Αν και η περίληψη αφηγηματικών, ως επί το πλείστον, κειμένων έχει αποτελέσει αντικείμενο ανάλυσης σε πολλές ψυχογλωσσολογικές έρευνες, η εστίαση σε αποσπάσματα κειμένων και η κυριαρχία μιας παραγραφοποιημένης λογικής έχουν οδηγήσει σε μία συγκεκριμένη σύλληψη του τρόπου παραγωγής ενός περιληπτικού κειμένου: ως μίας διαδικασίας χρήσης συγκεκριμένων στρατηγικών (διαγραφής, σύνοψης κλπ.) εφαρμόσιμων σε κάθε σημασιολογική ενότητα-παράγραφο. Αν ένα κείμενο συνιστά ένα πλέγμα επεισοδίων με ιεραρχική οργάνωση και αν δεχτούμε, υπό το φως των εξελίξεων και των θέσεων που προτείνουν οι κριτικές προσεγγίσεις, ότι μέσα από τα συγκεκριμένα επεισόδια προβάλλονται μηνύματα και κατασκευάζονται οπτικές και ταυτότητες, νέα ερωτήματα αναδύονται. Ενδεικτικά είναι τα ακόλουθα: Με ποιον τρόπο η θεώρηση αυτή του κειμένου μπορεί να επηρεάσει τις διδακτικές πρακτικές που αξιοποιούνται στις σχολικές κοινότητες τόσο για την επεξεργασία του αρχικού κειμένου και των προτεινόμενων από αυτό αναπαραστάσεων όσο και για τη φύση των στρατηγικών που τα παιδιά χρησιμοποιούν για την σύνοψη του κειμένου αυτού; Πόσο εύκολα οι εκπαιδευτικοί μπορούν να μεταβούν στην προσέγγιση αυτή και να υιοθετήσουν τις θέσεις της; Τα ερωτήματα αυτά διερευνώνται μέσα από το υλικό που έχει αντληθεί από δύο τάξεις, την Δ’ και τη Στ’ Δημοτικού. Μέσα από τον σχεδιασμό δύο ενότητας, προτείνονται αφηγηματικά κείμενα τα οποία και μελετώνται συγκριτικά. Η ανάλυση καταγράφει τις διδακτικές παρεμβάσεις, τα κείμενα των παιδιών και την αναθεωρημένη τους μορφή. Τα συμπεράσματα που εξάγονται αφορούν στον τρόπο παραγωγής του κειμενικού είδους της σχολικής περίληψης (αλλά και της βιβλιοκριτικής) και στη δυνατότητα επανασύλληψής του μέσα από ένα νέο πλέγμα θέσεων και παραδοχών.
description: This study analyses the way by which the theses and assumptions proposed by the pedagogy of critical literacy may be employed to redefine the production of a specific text type, namely summaries, which have been barely studied through recent research developments. Even though the summarization of narrative, mainly, texts has been the object of analysis in psycholinguistic research, the focus on extracts and on paragraphs as the unit of analysis has led to a specific conception of the way a summary is produced, i.e. as a process building on the use of specific strategies (delete, generalization etc.), applicable in each paragraph, which is seen as a semantic unit. If a text consists of a series of episodes with a hierarchical organization and if we accept, in the light of the developments by critical approaches, that , through these episodes, messages are projected and perspectives and identities are formed, new questions arise. Some indicative are the following: In what way can this construal of texts affect the teaching practices used in school communities with regard to the analysis of the original texts and the representations this suggests, as well as the strategies used by the students for its summarization? How easily can teachers make the move to this approach and adopt its suggestions? The answer to these questions is given through the data collected from two classes, fourth and sixth grade elementary classrooms. Through the planning of two units, narrative texts are used and summaries are produced. This study records the teaching interventions, the texts produced by the students and their revised form. The conclusions drawn discuss the way by which summaries can be produced as well as with the potential critical perspectives bring to the analysis of this text type.